Matsalar fyade: Hukunce-hukuncen fyade a addinin Musulunci
Matsalar fyade ta jima tana ciwa al'umma tuwo a kwarya musamman a Najeriya. A 'yan kwanakin nan ana ta samun rahotannin karuwar cin zarafi da ke neman zama gama gari a cikin al'umma.
Malam addinin musulunci sun ce addinin ya tanadi hukuncin kisa kan fyade Fyade bai tsaya a kan manya ba ko 'yan mata, galibi a wannan zamanin an fi cin zarafin kananan yara da jarirai. Wata kuri'ar jin ra'ayi da cibiyar Noipolls ta gudanar a watan Yulin 2019 ta nuna cewa a cikin mata uku a kan samu guda da ta fuskanci irin wannan cin zarafi kafin ta kai shekara 25 na rayuwarta. Ba kasafai ake kai korafi ko kara kan fyade ba - wadanda aka yi wa wannan cin zarafi da'yan uwansu ko dangi na fargabar fitowa su yi magana saboda tsoron tsangwama da kyama daga sauran al'umma. Hukunci kan Fyade An jima ana muhawara kan irin hukunci da ya kamata a rinka yankewa ko a dauka kan mutumin da aka samu da laifin fyade. Babu wani tsayayyen hukuncin da dokokin Najeriya suka tanada a kan fyade, dokin kuwa kowace jihar tana da nata dokokin da suka tanadi hukuncin dauri kan wanda aka samu da laifin fyade. Tsawon shekarun da za a daure mai laifin fyade sun kama daga shekara 14 a wasu jihohin, zuwa daurin rai da dai, wanda shi ne mafi yawa. Sannan da dama daga jihohin sun tanadi cewa za a ba wa wacce aka yi wa fyade diyyar daidai sadakin irin wacce aka yi wa fyaden. Me Musulunci ya tanadar? Wani fitaccen malamin addinin Musulunci a Najeriya, Dr. Isa Ali Pantami ya ce akwai bukatar shigar da hukunce-hukuncen addini cikin dokokin yaki da fyaɗe, tun da a cewarsa addini ya yi magana a kansu. "Idan fyade babu amfani da ƙarfi, babu barazana ga ran mace ko ga mutuncinta, to ana ɗaukar wannan al'amari a matsayin zina ne kamar yadda ya zo cikin suratul Annur," in ji Pantami. Dole a rika hukunta masu fyade- Sheikh Aminu Daurawa Sai dai ya ce matuƙar an yi amfani da ƙarfi da barazana kamar ta makami, to wannan hukuncinsa na cikin suratul Ma'idah. Dr. Pantami ya kuma ce waɗannan dokoki ne na Allah, kuma al'ummomin da suka kwatanta aiki da su, sun zauna lafiya. Shi ma Sheikh Ibrahim Daurawa fitacen malamin addini ne da ke cewa fyade mumunan laifi ne a addinin Musulunci kuma ana iya yi wa mace ko namji. Hukunce-hukuncen fyade sun kasu kashi 4 kamar yadda ya zo a cikin kundin yanke hukunci wanda malamai suka ba da fatawarsa a kasar Saudiya, in ji Daurawa. "Idan ya zama wanda aka yi wa fyaden mace ce babba ko karama sannan wanda aka yiwa fyaden na da aure ko babu aure, sannan namiji ne ko mace akwai abubuwan da ake duba wa. "Haka kuma Idan mutum namiji ya yi wa mace fyade ana duba a ina ya yi mata fyaden, gidansa taje ko kuma shine yaje gidanta, sannan a wurin aiki ne ko kan hanya, sai a lura da yanayin da abin ya faru". Yadda hukuncin yake - Daga Daurawa Fyade a baya-baya nan Karin labaran da za ku so ku karanta Sharhi, Umaymah Sani Abdulmumin A Najeriya an sha zargin cewa mutane da ka yi wa fyade na fargabar kai kara saboda tunanin cewa jami'an tsaro ba lallai su bi musu hakkinsu ba, sai dai mutum ya yi ta kashe kudi ana kai komo, abinda yake sa gaibin mutane suna sarewa da fitar da rai cewa ba lallai fannin shari'a ya kwato musu 'yancinsu ba. Matsalar fyade da cin zarafin mata dai sake girma take, a baya-bayan nan ma sai da babban sufetan 'ƴan sandan kasar ya ce daga watan Janairu zuwa Mayu na wannan shekarar an samu rahotannin fyaɗe da 717 a fadin kasar. Masana harkokin shari'a kamar Barista Bulama Bukarti na ganin daga matsalolin da ake fuskanta, akwai dogon lokacin da 'yan sanda ke dauka suna bincike, da kuma tsarin yadda kotunan kasar musamman masu bin kundin penal code ke tafi da al'amura. Bulama ya ce da jihohin da suke aiwatar da tsarin musulunci za su ringa kai shari'ar fyade kotunan shari'a, da an fi saukin tabbatar da laifi ko kuma kore shi cikin kankanen lokaci. "A kotun dake bin tsarin kundin panel code, dole ne a kawo shaidu kan cewa an yo fyade, amma a kotun shari'ar musulunci za a nemi wanda ake zargi ya rantse da Alkur'ani kan cewa bai aikata ba," in ji Audu Bulama.