Beth yw'r problemau wrth ailagor ysgolion yng Nghymru?
Wrth i ddisgyblion ddechrau dychwelyd i'r dosbarth mewn rhai rhannau o Ewrop, mae yna gwestiynau am sut y bydd ailagor ysgolion yn gweithio yng Nghymru.
Bethan LewisGohebydd Addysg a Theulu BBC Cymru Mae Llywodraeth Cymru wedi dweud na fydd pob disgybl yn dychwelyd ar yr un pryd, ac y bydd rhaid cael mesurau i ddiogelu staff a disgyblion. Yn ôl prifathro un ysgol ym Maesteg, mae angen mwy o wybodaeth ar ysgolion cyn gallu gwneud trefniadau. Mae rhai arbenigwyr yn dweud bod yr argyfwng yn cynnig cyfle i gyflwyno newidiadau sylfaenol i'r ffordd mae ysgolion yn gweithio. Tair wythnos 'ddim yn ddigon' Mae Meurig Jones, pennaeth Ysgol Gyfun Gymraeg Llangynwyd yn ardal Pen-y-bont ar Ogwr, yn awyddus i weld y disgyblion nôl "mor glou â phosib" ond dim ond ar ôl "cynllunio manwl a chlir." "Mae 'na nifer o gwestiynau sydd heb eu hateb," meddai. Dywedodd y Prif Weinidog Mark Drakeford y byddai ysgolion yn cael o leia' dair wythnos o rybudd cyn ailagor, ond yn ôl Mr Jones, dydy hynny ddim yn ddigon. "Fel arfer mae 'na 650 o ddisgyblion yn dod i'r ysgol hon, ond mae'r llywodraeth wedi dweud mai yn raddol fydd disgyblion yn dychwelyd pan ddaw unrhyw gyhoeddiad. "Mae angen i ni wybod sut bydd ein hadeiladau ni'n gallu cymryd y carfannau yma o blant mewn, a bo' ni'n cydymffurfio i'r rheolau sydd yn cael eu rhoi ar gyfer y pellter cymdeithasol," meddai. "Ond hefyd mae'n rhaid i ni wybod faint o staff fydd gyda ni. "Mae'n stafelloedd cyffredinol ni'n stafelloedd bychan iawn. Ni'n edrych wedyn ar dorri dosbarthiadau lan - does gennyn ni ddim y staff i wneud hynny." Effaith ar y Gymraeg Mae trafnidiaeth yn her arall. "Mae 98% o'n plant ni'n dod i'r ysgol ar fws. Ble mae'r pellter cymdeithasol ar fysiau?" meddai Mr Jones. Ailagor yn raddol fydd ysgolion yn ôl y llywodraeth, ac mae pennaeth Ysgol Llangynwyd yn gweld y ddadl dros roi blaenoriaeth i ddisgyblion sydd yng nghanol cyrsiau TGAU a Safon Uwch, ac i ysgolion Cymraeg hefyd. Mae'n poeni y gallai cyfnod estynedig heb glywed na defnyddio'r Gymraeg gael effaith ar hyder y disgyblion ac o bosib ar eu cyrhaeddiad academaidd. "Mae 'na gyfleoedd i ddefnyddio'r Saesneg yn fwy eang o fewn cymdeithas a falle bod angen rhoi mwy o gefnogaeth i'r rheiny lle nad oes yr un cyfleodd ar eu cyfer nhw mewn ardal fel hon," meddai. 'Cyfle i arbrofi' Yn sicr, bydd ysgolion yn gorfod gweithredu mewn ffordd wahanol, ond mae rhai'n dweud bod angen cymryd y cyfle i wneud gwelliannau ar gyfer yr hirdymor. Mae Dafydd Trystan yn aelod o banel arbenigol gafodd ei sefydlu gan y llywodraeth y llynedd i ystyried dyfodol ysgolion. "Mae patrwm ysgolion yng Nghymru yn seiliedig ar fodel o 150 o flynyddoedd yn ôl," meddai. "Mae'r tymhorau'n seiliedig ar dymhorau ffermydd." Bu'r panel yn ystyried strwythur y flwyddyn a'r diwrnod ysgol a rôl ysgolion yn eu cymunedau. "Yn y cyfnod yma mae e'n gyfle i arbrofi gyda gwahanol ffurfiau o ddyddiau ysgol, gyda phatrymau gwahanol, gyda dulliau gwahanol o gefnogi plant a'u teuluoedd," meddai Mr Trystan. "Mae'n gyfle delfrydol yn fy marn i ystyried be allwn ni neud i osod ysgolion ar batrwm llawer mwy cynaliadwy ar gyfer y dyfodol gobeithio." Ymhlith y syniadau mwyaf perthnasol yw hyblygrwydd o ran tymhorau a diwrnodau ysgol sy'n cyd-fynd yn well gyda phatrymau gwaith, meddai Mr Trystan. "Byddai angen adnoddau, byddai angen cyflunio staff yn addas i gefnogi hynny ond mae'r rheiny'n ddwy esiampl eithaf syml y gellid eu gweithredu yn bur gyflym a gwneud gwahaniaeth."