Бангладешдаги қулаган бинода Ўзбек пахтасидан фойдаланилганми?
Тикувчилик фабрикаларида ишчилар учун кўнгилдагидек шароит яратилмагани учун Америка Қўшма Штатлари Бангладешга берган савдо имтиёзларини вақтинча тўхтатган.
Бунга шу йил апрелида пойтахт Даккада 1100 инсон ўлимига сабаб бўлган бинонинг қулаши сабаб бўлган. Ушбу фожеа Бангладешдаги енгил саноат корхоналарида хавфсизлик аҳволи ўта абгорлигини ошкор этган. Америка қароридан норози Бангладеш расмийларига кўра, улар аллақачон ишчилар шароитини яхшилашни бошлаганлар. Оқ Уйга кўра, Бангладешдаги енгил саноат корхоналарида хавфсизлик вазияти яхшиланганидан кейин тўхтатилган имтиёзлар қайта тикланади. Ғарб ширкатларининг мажбурий болалар меҳнатидан фойдаланаётгани учун Ўзбек пахтасига бойкот эълон қилганларидан кейин Ўзбекистон Бангладешга кўпроқ пахта толаси сота бошлаган. АҚШнинг сўнгги қарори таъсири Бангладеш ва Ўзбекистонга қандай бўлиши мумкин? Би-би-си ушбу саволни Бангладеш Тўқимачилари ва экспортёрлари ассоциацияси президенти Муҳаммад Фазлул Ҳаққа берди. Муҳаммад Фазлул Ҳақ: Албатта, шубҳа йўқки, бу бутун Бангладеш тўқимачилик саноати учун ёмон хабар. Америка томонининг қарори бир неча йўналиш бўйича салбий таъсир қилиши мумкин. Бунинг таъсири Бангладешнинг нафақат Америкага, балки бутун дунёга экспортига сезилиши мумкин. Би-би-си: Британиядаги Primark савдо тармоғи буюртмаси бўйича тикилган кийим-кечаклар ўша қулаган бинодаги фабрикада тикилган ва аввалроқ ҳабар қилинишича бу ширкат айнан Ўзбек пахтасидан фойдаланган. Бундан сиз хабардормисиз? Муҳаммад Фазлул Ҳақ: Аниқ ишонч билан қулаган бинода Ўзбек пахтасидан фойдаланилган, деб айтиб бўлмайди. Чунки буни текширишнинг имкони йўқ. Чунки пахтадан фойдаланганлар - улар ип йигирувчилардир. Апрел ойида йиқилган бинодаги фабрикалар матони ип йигирувчилардан сотиб олганлар. Мисол учун мен учун ҳам бу мато тайёрланган хомашё ёки пахта толаси манбасини аниқлаш жуда қийин иш. Би-би-си: Америка Бангладешга берган савдо имтиёзларини бекор қилиши Ўзбек пахтасига ҳам таъсир кўрсатиши мумкинми? Муҳаммад Фазлул Ҳақ: Сиз ҳақсиз. Имтиёзларнинг вақтинча бекор қилиниши Ўзбек пахтасига ҳам таъсир қилиши мумкин. Чунки энди одамлар фақат олаётган маҳсулотларига эмас, бу маҳсулот манбаси, қаерда ишлаб чиқарилганига ҳам тобора кўпроқ эътибор қарата бошлайдилар. Булар пахта толасини сотиб олувчилар, фабрикалар ва бошқалар бўлишлари мумкин. Сиз америкаликлар аллақачон Ўзбек пахтасига чеклов киритганидан хабардорсиз. Бу нарса Ўзбек пахта ишлаб чиқарувчиларининг Бангладешга экспорт қиладиган толаларига таъсир қилиши мумкин. Би-би-си: Сизда Бангладеш ширкатлари қанча Ўзбек пахтасидан фойдаланишлари ҳақида маълумот борми? Муҳаммад Фазлул Ҳақ: Бундай маълумотни олишнинг имкони йўқ. Лекин биз шуни биламизки, анча катта миқдордаги Ўзбек пахтаси Бангладешга келади. Бангладешда жуда йирик пахта бозори мавжуд. Бу ерда пахтадан ички истеъмол учун ҳам, экспорт учун ҳам фойдаланилади. Бангладешликларнинг ўзлари асосан пахтадан тайёрланган матоларни афзал кўришади. Шунинг учун Бангладешда Ўзбек пахтасини ҳам маҳаллий тикувчилик саноати ва ҳам экспортга мўлжалланган фабрикалар сотиб оладилар. Би-би-си: Ғарб ширкатлари ўз маҳсулотлари манбасини текширишни бошлаганлар ва таркибида Ўзбек пахтаси бўлса, сотиб олмасликлари ҳақида эълон қилганлар. Бу бойкотнинг Бангладеш ширкатлари бизнесига таъсири сезиладими? Муҳаммад Фазлул Ҳақ: Албатта, дунёдаги йирик брандлар эҳтиёткорлик билан пахта манбасини текшираяптилар ва бунинг таъсири Бангладеш бизнесига ҳам сезилади. Чунки Ўзбек пахтаси кўплаб Бангладеш бизнесларининг манбаси бўлгани учун бундай қарор бизнинг ширкатларимизнинг ҳам фаолиятини мураккаблаштиради.