Lee ebe niile ndị Arochukwu gbara mgbọrọgwụ n'ụwa
Ndị obodo Arochukwu a na-akpọ Aro na mkpọbiri bụ otu n'ime ndị kachasị eme njem n'ala Igbo.
Ebe ọbụla ha gara ha na-agba ezigbo mgbọrọgwụ ebe ahụ. Ndị Arochukwu bụ ndị mgbọrọgwụ ha malitere n'Abia Steeti ma nwee ogbe karịrị otu narị na iri na atọ (113) bụ ebe ndị obodo ha bigasị. Gịnị mere ndị Aro ji gbasaa etu a? Maazị Chima Dike bụ onye omenala ndị n'Arochukwu doro anya Maazị Chima Dike kọwaara BBC Igbo ka ndị Arọ siri gbasaa ebe niile. N'olu ya, "Ọ bụ ịzụahịa bugara ndị Aro ebe niile ha nọ n'ala Igbo nakwa mbaụwa gbaa gburugburu". Ọ sị na ọ bụ ịgba ohu bụ ahịa ndị Aro jiri malite ịzụ ahịa n'agbata afọ 1500 ha na ndị Pọtugal, tupu ndị Briten abatazịa ebe 1901 na 1902. O kwuru na ịgba ohu guzowere na nkwenye chi Ibini Ụkpabi bụ oke Arụsị Igbo niile tụkwasara obi maka nchekwa. Lee emume iri ji ndị Arochukwu Nke a mere e ji akwaneyere ndị Aro ugwu ebe ọbụla ha nọ. Ụfọdọ na-akpọbata ndị Aro n'obodo ka ha nyeaka ichekwa obodo n'aka ndị na-agba ohu nakwa ndị na-ebuso ha agha. Ebe ọbụla ndị Aro nọ ndị obodo ahụ na-akwanyere ha ugwu dịka ndị bụ ọnụ na-ekwuru Ibiniụkpabị, mere e ji enye ha ọnọdụ ka diala n'ebe ndị ahụ. A na-atụkwasị ndị Aro obi dịka ndị eziokwu na ndị na-ekpe ikpe kwụ ọtọ, nke mere ha jiri bụrụ ndị ọkaikpe n'obodo ndị a. Ha na-eburu ndị meruru ala nye Ibiniụkpabi dịka ohu ha na-ere n'ofesi ebe ndị nwe ha agaghịzi ahụ ha anya. Nke a mere ndị Igbo jiri were gbasaa na mba niile n'ụwa. Ọ bụ ya mekwara Igbo niile ji akwanyere ndị Arọ ugwu pụrụiche nke turu ndị ọcha n'anya mgbe ha batara n'ala Igbo. Nke a mere ndị ọcha ji na-ebuso ndị Aro agha, iji kwatuo ọchịchị ha ma napụkwa ha ụfọdụ ike ha nwere. Ụbọchị ọzọ ka a chụọ ntaakụkọ agha a n'owere nchi. Mana mgbe nwabekee meriri ya bụ agha, ịgba ohu kwụsịrị, ndị Aro malitezie ire mkpụrụ nkwụ na mmanụ nri sitekwa n'otu ụzọ ahụ ha si zụọ ahịa ohu. Lee ebe ndị Arọ nwechara obi Biko buru n'obi na a ka na-ebepụtakwa ebe ndị ọzọ na-adịghị ebe a. Aro nwekwere ọtụtụ ogbe n'ala Bekee. Anyị ga-edepụtakwa ha ebe a mgbe anyị ga-enwete ha. Ọtụtụ ndị a na-ahụtazị onwe ha dịka ndị obodo ahụ n'agbanyeghị na ọtụtụ n'ime ha ka na agakwa Arochukwu. Kedụ ihe jikọtara ndị Aro niile ugbua? Ugbua ọtụtụ n'ime ndị Aro niile a ka na aga Ikeji n'Arochukwu kwa afọ. N'ọnwa Septemba afọ dum, ọtụtụ n'ime ha na-aga Arochukwu ịwere nzu na-enye ha ikike ịme Ikeji nke ha n'ụlọubi ha. Nke a bụ ụzọ ndị Aro niile a si emekọrịta ruo echi. Akụkọ ga-amasị gị