Türkiye, Şangay İşbirliği Örgütü'yle diyalog ortağı
Türkiye ve Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) arasında kurumsal işbirliğini sağlayacak “diyalog ortaklığı” anlaşması bugün Kazakistan’da imzalandı.
Bu imzayla, bazı Avrupa Birliği’ne (AB) alternatif olup olmayacağı tartışılan Şanghay Beşlisi ile işbirliği yönünde ilk resmi adım atımış oldu. Türkiye ile ŞİÖ arasındaki mutabakat belgesine, Dışişleri Bakanı Ahmet Davutoğlu ile ŞİÖ Genel Sekreteri Dimitri Mezentsev Kazakistan’da imza attılar. İmzalanan belgeyi iki tarafın “ortak kader beyanı” olarak tanımlayan Davutoğlu, tarafların “el ele ve omuz omuza yürüyeceği uzun bir yolun başlangıcında” olduklarını dile getirdi. Çin, Rusya, Tacikistan, Kırgızistan ve Kazakistan tarafından 1996’da kurulan ŞİÖ’ye Özbekistan da 2001’de katılmıştı. ABD’nin Orta Asya bölgesinde giderek artırdığı etkisini dengelemek amacıyla oluşturulan örgüt, daha çok güvenlik alanında işbriliği yapmayı öngörüyor. Türkiye’nin ŞİÖ ile diyalog ortaklığı kurması 2012’de yapılan Pekin Zirvesi sırasında kararlaştırılmıştı. Dışişleri Bakanı Davutoğlu, imza töreni sırasında yaptığı konuşmada “tarihi bir ana” tanıklık yaptıklarını belirterek şöyle dedi: “Tüm üye ülkelere ve örgütün genel sekreterliğine, son zirvede varılan mutabakatla, Türkiye’nin, yüzlerce değil binlerce yıldır beraber olan ülkelerden oluşan bir ailenin üyesi haline geleceği bu yeni dönemi mümkün kıldıkları için teşekkürlerimi sunuyorum.” Türkiye’nin, örgütün Bişkek'te yapacağı bir sonraki zirveye ve diğer bakanlar seviyesindeki toplantılarına katılma isteğini dile getiren Davutoğlu, sözlerini şöyle sürdürdü: “Bu sadece bir başlangıç. Belki bir prosedürün tamamlanışı ancak birlikte el ele ve omuz omuza yürüyeceğimiz uzun bir yolun başlangıcı. Bizim ŞİÖ'ye bakışımız budur ve bundan böyle de bu doğrultuda hareket edeceğiz.” Mezentsev ise Türkiye’nin katılımasıyla “Şanghay ruhunun” güçleneceğini belirtirken, “Bu yalnızca Türkiye Cumhuriyeti için değil, Şanghay İşbirliği Örgütü için çok önemli bir gün” diye konuştu. Türkiye’nin Asya'ya yönelimi Başbakan Recep Tayyip Erdoğan’ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile geçen sene yaptığı görüşme sırasında, AB'yi şikayet ederken “Şanghay Beşlisi’ne alın AB’yi unutalım” demesiyle gündeme gelen konu, sadece Türkiye’de değil, AB ve NATO çevrelerinde tartışmalara yol açmıştı. Türkiye’nin dünyanın en güçlü savunma örgütü NATO’ya üye olduğunu, birçok Avrupa kurumunda tam üye, AB ile de tam üyelik müzakeresi yaptığını anımsatan Batılı diplomatlar, Erdoğan’ın çıkışını daha çok AB’ye olan tepkisinin bir yansıması olarak gördüklerini kaydetti. Aynı diplomatlar, Türkiye’nin son dönemde dış politikasını farklı coğrafyalara açma arayışında olduğuna dikkat çekerek, Şanghay Beşlisi’yle işbirliği ne kadar gelişirse gelişsin Türkiye’nin Avrupa-Atlantik kurumlarından ve yöneliminden vazgeçemeyeceğinin altını çiziyor. Türk diplomatlar ise dünyanın ekonomik ve finansal merkezinin giderek Doğuya kaydığına işaret ederek, Türkiye’nin de Doğu-Batı arasındaki merkezi konumu nedeniyle Orta Asya ve Uzak Doğu’daki kurumlara ve ülkelere yakınlaşmak istemesinin haklı bir arayış olduğunu vurguluyor.