Putin, Suriye zaferiyle neleri kazandı?
Rusya 2015'te Suriye'ye askeri operasyon düzenlediğinde, dönemin ABD Başkanı Barack Obama Moskova'nın 'bir batağa saplanacağını' söylemişti.
Obama döneminin ABD Savunma Bakanı Ashton Carter, Rusya'nın bu yaklaşımının 'başarısızlığa mahkum' olduğunu iddia ediyordu. Tüm bunların üzerinden iki yıl geçmişken Rusya felaket tellallarını yalancı çıkarmış gibi görünüyor. Bu hafta sürpriz bir ziyaret için Suriye'ye giden Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 'usta bir şekilde' savaştıklarını söylediği askerlerinden, 'evlerine zaferle geri dönmelerini' istedi. Rusya askeri birliklerinin önemli bir bölümünün de geri çekilmesi emrini verdi. Peki Moskova'nın görevi başarıyla tamamlandı mı? Evet, öyle görünüyor. Esad'ı iktidarda tutma amacı Putin 2015'te operasyonu duyurduğunda hedeflerinin 'uluslararası terörle' mücadele etmek olduğunu söylemişti. Irak Şam İslam Devleti'nin (IŞİD) Suriye'de yenilgiye uğradığı da açık. Batılı güçler ise Moskova'yı Suriye'deki ılımlı muhalifleri de hedef almakla suçluyor. Öte yandan, Rusya'nın başarıya ulaşmış bir hedefi daha vardı: Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad'ı iktidarda tutmak. Rus askeri birlikleri Suriye'nin başkenti Şam'da sahadaki dengeleri Esad'ın lehine çevirirken, Suriye'de rejim değişikliği ümitleri de boşa çıktı. Pazartesi günü Rus lider Vladimir Putin, Suriye'deki Rus askeri üssü Hmeimim'de Suriye Devlet Başkanı Beşar Esad'la görüştü. ABD, Türkiye ve Suudi Arabistan, bir süredir bölgede barışın sağlanması için Esad'ın gitmesi gerektiğini söylüyordu. Artık bu çağrılar dile getirilmiyor. Esad siyasette hayatta kalabilmiş olmasını Putin'e borçlu. Bu da Moskova'nın Suriye'deki etkinliğini güçlendiriyor. Orta Doğu'daki rolü Suriye'nin ötesinde Rusya'nın Suriye'nin kuzeybatısında bulunan Lazkiye yakınlarındaki Hmeymim hava üssü ile Tartus askeri üssü, bölgedeki varlıklarını sürdürecek. Öte yandan, Rusya'nın Orta Doğu'daki rolü Suriye'yle sınırlı değil. Moskova Suriye Savaşı'ndan bölgenin öncü aktörlerinden birine dönüşerek çıktı. Başlıca gelişmeler şunlardı: Hmeymim hava üssünü korumak amacıyla Rusya S-400 savunma füzeleri yerleştirdi. ABD'nin Orta Doğu'da eli zayıflıyor Rusya'nın Orta Doğu'daki yükselişi, Amerika'nın bölgedeki imajıyla ise ters yönde hareket ediyor. ABD Başkanı Donald Trump'ın Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıyan kararı, Arap dünyasında büyük tepkiye neden oldu. ABD'nin bölgedeki uzlaşmacı imajı da hasar gördü. Rusya'nın askeri operasyonunun uluslararası sonuçları da oldu. Moskova'nın 2014'te Kırım'ı ilhak etmesi sonrası Rusya dünya güçleri tarafından dışlanırken, Suriye operasyonu sayesinde Ruslar Batılı liderleri Suriye görüşmeleri kapsamında müzakere masasında karşısına alabildi. Putin propagandası 2015'te Rusların büyük bölümü Suriye'nin ikinci bir Afganistan'a dönüşebileceğini düşünüyordu. 1980'lerde Afganistan'da 10 bin Sovyet askerinin öldüğü operasyon ise, Ruslar'da endişe yaratıyordu. Suriye savaşında hayatını kaybeden Rus askerlerin resmi sayısı 41 olarak açıklandı. Onlarca Rus müteahhitin de bölgede öldürüldüğü bildirildi. Buna rağmen Kremlin zaferini ilan edip askeri birliklerinin sayısını azaltarak, Suriye'nin ikinci bir Afganistan gibi görünmemesini de sağlamış oldu. 'Rus ordusu için de bir sınav' Kremlin'e yakınlığıyla bilinen Komsomolskaya Pravda gazetesi bu haftaki yazılarında Suriye'deki savaşın Rusya'nın askeri gücünü artırdığı sonucuna varıyordu. Gazete sayfalarında, "On binlerce asker cephede büyük deneyimler kazandı. Teröristlere karşı savaşmak, sadece bizim halkımız için değil askeri teçhizatımız için de bir sınavdı" ifadeleri yer alıyordu. Rusya üç ay içinde liderini seçmek için sandık başına gidecek. Putin yeniden aday. Sloganının da "görev başarıyla tamamlandı" olması bekleniyor. Adaylığını açıkladıktan günler sonra Suriye'ye gitmesi de bu nedenle anlam kazanıyor. Öte yandan Suriye'de çatışmalar tamamen sona ermiş değil. IŞİD'in sayıca az olsalar da sokak savaşına hazır militanları halen bölgede. Rusya'nın Suriye'nin geleceğine yönelik siyasi çözüm çabalarının sonuç vereceği de kesin değil. Moskova'nın bu ay Soçi'de ağırlamayı planladığı Suriye Halkları Kongresi'nin ziyareti ertelendi. Karmaşık yapısı düşünüldüğünde, zafer ilan etmek de Suriye Savaşı'nı bitirmeyecek.