Thượng đỉnh Asean 'không bàn về Biển Đông'?
Tin từ Philippines cho hay cuộc họp thượng đỉnh khối Asean vào tháng Tư tổ chức tại Manila "sẽ không đề cập phán quyết về Biển Đông".
Philippines đã được Trung Quốc nhượng bộ cho đánh bắt gần bãi cạn Scarborough Philippines là nước chủ tịch luân phiên khối các nước Đông Nam Á năm 2017. Thứ trưởng Ngoại giao Enrique Manalo nói với các nhà báo hôm 5/1 rằng "phán quyết của Tòa The Hague sẽ không nằm trong nghị trình [cuộc họp thượng đỉnh]" vào tháng Tư. Tuy nhiên ông này giải thích rằng điều này sở dĩ là do phán quyết này "đã là một phần trong luật quốc tế". "Phán quyết đã ở đó rồi nên không cần thảo luận gì nữa." Phán quyết ra hôm 12/7 của Tòa Trọng tài Quốc tế PCA đã bác bỏ toàn bộ các tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc đối với hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa. Ngay lập tức Trung Quốc lên tiếng tuyên bố sẽ không thừa nhận phán quyết của tòa. Phát biểu mới nhất của quan chức ngoại giao Philippines dẫn đến quan ngại rằng cũng giống như lần trước tại Campuchia năm 2012, tuyên bố chung của hội nghị Asean đã bị nước chủ nhà can thiệp loại bỏ phần nói về tranh chấp Biển Đông. Lúc đó giới chuyên gia cho rằng chính sách "bẻ từng chiếc đũa" trong bó đũa Asean của Trung Quốc đã bắt đầu có kết quả. Tổng thống Philippines Rodrigo Duterte tháng trước khẳng định không muốn đối đầu với Trung Quốc và không thấy có nhu cầu cần hối thúc Trung Quốc tuân thủ phán quyết PCA. 'Sẽ không nhắc nữa' Học giả Hoàng Việt, nhà nghiên cứu luật quốc tế ở TP HCM, nhận định với BBC: "Từ nay trở đi, nếu không có sự kiện gì đặc biệt, Philippines sẽ không nhắc tới phán quyết nữa". Ông Việt nói chính phủ Philippines hiện nay khá thực dụng, và dường như "mục đích của họ đã đạt được nên họ không đưa chủ đề này ra nữa". Vị học giả , người từng có một thời gian khá dài ở Philippines, cho rằng "thực ra Philippines rất khôn ngoan". "Họ dùng phán quyết để làm một phương tiện mặc cả với Trung Quốc. Sau phán quyết, Trung Quốc cũng muốn xuống thang với Philippines và Tổng thống Philippines đã chìa tay ra với Trung Quốc". Ông nói Bắc Kinh và Manila đã đạt được giải pháp win-win, hai bên cùng có lợi. "Trung Quốc đã chấp thuận để ngư dân Philippines trở lại vùng đánh cá ở Scarborough và tăng đầu tư kinh tế vào Philippines. Philippines cũng hưởng lợi ích chiến lược nữa, khi ảnh hưởng của Mỹ vào khu vực này đã giảm sút." Quyết định của Philippines có thể đặt những nước tham gia tranh chấp Biển Đông khác như Việt Nam vào một sự đã rồi. Nhiều người hoài nghi rằng Việt Nam sẽ theo đuổi việc mang chủ đề tranh chấp Biển Đông ra thượng đỉnh Asean tháng Tư tới. Với vị thế bị cho là "bơ vơ", điều duy nhất Hà Nội có thể làm là kêu gọi hợp tác trong khối. Thứ trưởng Ngoại giao Philippines Manalo cũng nói các nước thành viên Asean cần nỗ lực để đạt bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông vốn đã đàm phán lâu dài nhưng chưa có kết quả. Ông Manalo nói: "Chúng tôi hy vọng sẽ đạt được một kịch bản thuận lợi trong năm chúng tôi lam̀ chủ tịch Asean". "Chúng tôi sẽ nói chuyện với Trung Quốc để đưa ra các quyền lợi của chúng tôi và trông đợi Trung Quốc cũng sẽ làm như vậy."