Thỏa thuận hạt nhân Iran sắp có hiệu lực
Một thỏa thuận tạm thời đóng băng chương trình hạt nhân của Iran sẽ bắt đầu có hiệu lực vào ngày 20/1.
Nhà máy sản xuất nước nặng ở Arak Thỏa thuận này đạt được hồi tháng 11 năm ngoái trong cuộc đàm phán giữa Iran và các cường quốc. Theo đó, một số lệnh trừng phạt quốc tế nhằm vào Iran sẽ được nới lỏng. Tổng thống Mỹ Barack Obama đã hoan nghênh thỏa thuận nhưng cũng lưu ý rằng cần tiếp tục cố gắng đạt được một thỏa thuận lâu dài. Ông đe dọa sẽ đưa ra các biện pháp trừng phạt mới nếu Iran vi phạm thỏa thuận. Phương Tây cáo buộc Iran tìm cách phát triển vũ khí hạt nhân, một điều mà Tehran luôn bác bỏ. Xác lập nền tảng Bà Catherine Ashton, Cao ủy đối ngoại của Liên hiệp châu Âu, nói các cường quốc nên nhờ cơ quan giám sát hạt nhân của Liên Hiệp Quốc kiểm chứng quá trình thực thi thỏa thuận. Nữ nam tước Ashton là người đại diện cho năm thành viên thường trực Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc - bao gồm Mỹ, Nga, Trung Quốc, Anh, Pháp - cộng thêm Đức trong các cuộc đàm phán với Iran. "Nền tảng cho việc thực thi một cách mạch lạc, quyết liệt và suôn sẻ kế hoạch hành động chung trong khoảng thời gian sáu tháng đã được xác lập," bà nói. Theo các điều khoản trong thỏa thuận thì Iran sẽ ngừng làm giàu uranium trên mức 5% và vô hiệu hóa kho uranium đã được làm giàu ở mức 20%. Đổi lại, các cường quốc đồng ý hoãn lại một số biện pháp trừng phạt chẳng hạn như cấm giao dịch vàng và kim loại quý và cấm nước này xuất khẩu các sản phảm hóa dầu. Các quan chức cấp cao trong chính quyền Mỹ nói với BBC rằng một số điểm bế tắc đã được giải quyết trong vòng sáu tuần qua. Các điểm này xoay quanh việc làm sao các thanh sát viên quốc tế có thể được tiếp cận các địa điểm hạt nhân của Iran. Tổng thống Mỹ Obama phát biểu: "Kể từ ngày 20/1, lần đầu tiên Iran sẽ phải bắt đầu loại bỏ kho dự trữ uranium đã được làm giàu ở mức độ cao và tháo dỡ một số công trình dùng trong việc làm giàu uranium." Để đổi lại, cũng theo ông Obama, trong vòng sáu tháng tới Hoa Kỳ và năm cường quốc sẽ bắt đầu áp dụng các 'biện pháp nới lỏng có chừng mực' các lệnh cấm vận miễn là Tehran làm đúng nghĩa vụ. Nhắc nhở Iran "Trong khi đó, chúng tôi vẫn tiếp tục thực hiện quyết liệt chương trình trừng phạt tổng thể và nếu Iran không làm đúng như cam kết thì chúng tôi sẽ tăng cường các biện pháp trừng phạt," ông nói thêm. Ông Obama cũng gửi lời cảnh báo đến những người chỉ trích ông trong Quốc hội Mỹ vốn muốn áp đặt thêm lệnh trừng phạt đối với Iran. Obama nói ông sẽ phủ quyết bất cứ điều luật nào đưa ra các biện pháp trừng phạt mới trong lúc đang đàm phán. Ông Abbas Araqchi, nhà đàm phán hạt nhân cấp cao của Iran, nói trên truyền hình Iran rằng theo thỏa thuận thì nước ông không phải hạn chế những việc nghiên cứu và phát triển nhưng sẽ phải tạm ngưng xây dựng thêm cơ sở để làm giàu hạt nhân. "Chẳng hạn chúng ta sẽ không được mở thêm lò ly tâm và không có bất kỳ công trình xây dựng hay thiết bị mới nào ở Arak. Chúng ta sẽ không mở rộng chương trình hạt nhân về lượng nhưng sẽ mở rộng về chất," ông nói. Ông cũng cho biết rằng các nhà đàm phán quốc tế đã đồng ý chuyển cho Iran 4.2 tỷ Mỹ kim tiền bán dầu trong tám giai đoạn trong khoảng thời gian sáu tháng. Ngoại trưởng Mỹ John Kerry nói mặc dù việc thực thi thỏa thuận tạm thời là một bước đi quan trọng nhưng giai đoạn kế tiếp - đàm phán một thỏa thuận toàn diện - mới là 'thách thức lớn hơn nhiều' để đảm bảo rằng chương trình hạt nhân của Iran là nhằm mục đích hòa bình.