Asean sẽ ‘bày tỏ quan ngại về Biển Đông’
Miến Điện đã khai mạc các hội nghị thượng đỉnh khu vực, bao gồm Thượng đỉnh Asean và Thượng đỉnh Đông Á, ở thủ đô Nay Pyi Taw hôm thứ Tư ngày 12/11.
Liệu Asean sẽ đồng thuận về Biển Đông? Các vấn đề trọng tâm trong nghị trình dự kiến sẽ là tranh chấp chủ quyền trên Biển Đông giữa một số nước thành viên Asean với Trung Quốc và hội nhập kinh tế sâu rộng. Theo lịch trình thì Cộng đồng Asean với ba trụ cột an ninh chính trị, kinh tế và văn hóa xã hội sẽ chính thức khởi động vào cuối năm 2015. Các nhà lãnh đạo cũng sẽ bàn bạc về sự trỗi dậy của Nhà nước Hồi giáo (IS) và dịch Ebola. Kêu gọi Trung Quốc về COC Đây là lần đầu tiên các nhà lãnh đạo thế giới, trong đó có Tổng thống Mỹ Barack Obama, tập hợp đông đảo như thế ở Nay Pyi Taw kể từ khi đất nước này từ bỏ chế độ quân phiệt. Vào cuối hội nghị thượng đỉnh Asean trong ngày thứ Tư 12/11, các nhà lãnh đạo sẽ ra thông cáo chung bày tỏ ‘quan ngại về những diễn biến mới đây trên Biển Đông vốn đã làm gia tăng căng thẳng trong khu vực’, theo một dự thảo mà phóng viên hãng tin AFP tiếp cận được. Các nhà lãnh đạo Asean sẽ kêu gọi Trung Quốc ‘nhanh chóng tiến đến chốt lại bộ quy tắc ứng xử mang tính ràng buộc về pháp lý’ để làm giảm nguy cơ xung đột trên Biển Đông – việc mà cho đến nay Bắc Kinh vẫn chần chừ, hãng tin Kyodo cho biết. Hãng tin AP cũng cho rằng tranh chấp lãnh thổ trên Biển Đông sẽ là một trong những chủ đề được bàn bạc nhiều nhất nhưng sẽ không có có đột phá nào. Cũng trong dự thảo này, các nhà lãnh đạo đông nam Á, trong đó có các nước có đa số dân theo đạo Hồi như Indonesia và Malaysia, cam kết sẽ ‘thực hiện mọi biện pháp cần thiết để ngăn chặn công dân tham gia các nhóm khủng bố’. Có ít nhất 60 người Indonesia và hàng chục người Malaysia đã lên đường gia nhập hàng ngũ chiến binh của Nhà nước Hồi giáo, giới chức của hai nước này cho biết. Tại hội nghị Thượng đỉnh Đông Á vào thứ Năm ngày 13/11, các nhà lãnh đạo Asean sẽ gặp lãnh đạo các nước Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ, Nhật Bản, Nam Hàn, Úc, Nga và New Zealand. Đại diện cho Trung Quốc tại hội nghị này là Thủ tướng Lý Khắc Cường. ‘Sẽ xử lý thỏa đáng’ Trong diễn văn khai mạc Thượng đỉnh Asean, Tổng thống Miến Điện Thein Sein đã ca ngợi những bước tiến trong việc hội nhập các thị trường trong khu vực và việc giảm các hàng rào thương mại và thuế quan khi mà liên minh kinh tế Asean sắp sửa khởi động vào cuối năm 2015. Ông Obama dự kiến sẽ hội kiến với ông Thein Sein và lãnh đạo đối lập Aung San Suu Kyi để bày tỏ sự ủng hộ với cuộc bầu cử quan trọng ở đất nước này sẽ diễn ra vào năm sau. Lần đầu tiên Miến Điện đón tiếp nhiều lãnh đạo thế giới kể từ khi từ bỏ chế độ quân phiệt Trong một bài viết trên tờ Jakarta Post của Indonesia hôm 11/11, Thủ tướng Trung Quốc Lý Khắc Cường bày tỏ tin tưởng rằng vấn đề tranh chấp trên Biển Đông sẽ ‘được xử lý thỏa đáng miễn là các bên liên quan duy trì đối thoại và tham vấn cũng như củng cố hợp tác hàng hải’. Theo ông Lý thì kể từ đầu năm Trung Quốc và các nước có tranh chấp đã có liên lạc và đối thoại ‘hiệu quả’ trên vấn đề Biển Đông và đã đạt được nhiều điểm chung quan trọng. Về quan hệ giữa Trung Quốc và Asean, ông Lý cho rằng đây là ‘lực đẩy tích cực đối với sự phát triển của khu vực’. “Trung Quốc là lực lượng kiên định ủng hộ hòa bình ở Đông Á và Trung Quốc ủng hộ Asean có vai trò tích cực hơn trong việc duy trì ổn định khu vực,” bài viết của ông Lý có đoạn. Ông Lý nhắc lại rằng Trung Quốc là đối tác thương mại lớn nhất của Asean và là nguồn đầu tư nước ngoài lớn thứ ba của khối. Trung Quốc cũng là nước đầu tiên đàm phán thiết lập khu vực mậu dịch tự do với Asean. Kim ngạch giao thương giữa Trung Quốc với Asean đạt gần 444 tỷ đô la Mỹ trong khi đầu tư hai chiều đạt tổng cộng 120 tỷ đô la trong năm 2013. “Chúng tôi hoan nghênh các nước bên ngoài khu vực tham gia vào hợp tác Đông Á và có đóng góp tích cực cho hòa bình và phát triển của toàn bộ khu vực châu Á-Thái Bình Dương,” Thủ tướng Trung Quốc viết.