Nhìn lại ngày kinh tế Thái Lan sụp đổ
Sáng 2 tháng Bảy 1997, Ngân hàng Thái Lan cuối cùng đành bỏ cuộc trong cuộc chiến kéo dài 8 tháng chống lại những nhà buôn tài chính quốc tế và địa phương và từ bỏ ‘cái chốt’ trói buộc đồng tiền baht của Thái với đồng đô la Mỹ.
Thái Lan, một quốc gia đã từng có bốn thập kỷ tăng trưởng kinh tế không gián đọan, và được cả thế giới khâm phục và biết đến như một trong những con hổ châu Á, đã bị phá sản. Quyết định của Thái Lan đã gây nên một cú sốc tại các nước khác trong vùng Đông Nam Á, khi các nhà đầu tư bắt đầu rút hàng tỷ đô la mà họ đã đánh cá lên những phép mầu kinh tế tại Đông Á. Nó còn gây nhiều hoang mang hơn đối với những doanh nhân trong nước. Nhiều người đã mượn rất nhiều đô la Mỹ để chi cho việc bùng nổ địa ốc. Họ đã làm như vậy để né tránh lãi suất cao, do ngân hàng trung ương tăng để hỗ trợ cho đồng tiên và kiềm chế việc đầu tư quá mức. Họ tin rằng vào việc chính phủ hứa sẽ không bao giờ phá giá đồng tiền baht. Chỉ qua đêm, tiền vay mượn của họ tăng vọt, và mua đồng đô la một cách điên cuồng để che cho những khoản tiền vay của họ. Và điều đó, càng tạo nên nhiều áp lực lên đồng baht. Vào cuối 1997, đồng baht đã sút giảm so với đồng đô la, từ 25 đến 58. Sirivat Voravetvuthikun nói: “Tôi là một thương gia trung thực, nhưng tôi lại là một người tham lam. Tôi có 100 triệu bath, nhưng tôi lại muốn có một tỷ bath. Do đó, tôi đã mượn rất nhiều tiền, thậm chí có lúc với lãi suất 17%. Và điều đó đã làm tôi ngã gục". Một lối sống mới Cách đối phó của Sirivat' đối với sự phá sản tài chính đã biến ông ta một trong những nạn nhân điển hình của cuộc khủng hoảng tài chính. Ông và vợ đã tìm ra một phương sách mới là làm bánh sandwich và bán trên đường phố Bangkok. Sau 10 năm, ông đã tạo lập được một kinh doanh nhỏ về thực phẩm. Nhưng vì không thể vay tiền, ông ta không thể trở thành một tỷ phú như ông ta đã từng trước đây. Tuy vậy, ông ta cũng chẳng bận tâm về chuyện đó. “Đây là một kinh doanh thực sự, nó liên quan đến những con người cụ thể”. Ông nói: “Nó không giống như việc kinh doanh bong bóng”. Cuộc khủng hoảng đã để lại những vết sẹo lớn trong tâm trí người Thái, sau bốn thập kỷ họ chỉ biết đến những thành kinh tế. Cũng đã có việc tìm kiếm những ‘người giơ đầu chịu báng’, ban đầu là những nhà tiên đoán nước ngoài, Quỹ Tiền tệ Quốc tế. Sau đó là thống đốc ngân hành trung ương, Rerngchai Marakanond, người đã bị khởi tố và bị phạt 5 tỷ đô về sự lơ lài của ông trong việc làm suy yếu quỹ dữ trữ ngoại tệ của Thái Lan. Cũng có đợt bột phát về tinh thần dân tộc và yêu cầu về cải cách chính trị. Và điều đó đã dẫn đưa đến chiến thắng về chính trị của Thaksin Shinawatra, trùm tư bản về ngành viễn thông, người đã khắc phục được cuộc khủng hoảng và cuối cùng lập một đảng phái chính trị mới là Thai Rak Thai – Người Thái Yêu Người Thái. Ông ta đã chiến thắng hai cuộc bầu cử kỷ lục vào năm 2001 và 2005, chủ yếu dựa trên những lời hứa đưa Thái Lan thoát khỏi ảm đảm kinh tế. Thái độ kiêu căng, khiêu khích của chính phủ ông ta cuối cùng đã làm cho giới quân sự hạ bệ ông trong cuộc lật đổ năm ngoái. Bài học gì có thể được rút ra? Một cuộc khủng hỏang tài chính tương tự như năm 1997 có thể xẩy ra? “Người Thái có thể quên mọi chuyện một cách dễ dàng", Sirivat Voravetvuthikun đã nói như vậy. "Nếu hôm nay, bạn hỏi họ xem họ có nhớ cuộc khủng hoảng 1997, họ sẽ không nhớ”. Chắc chắn hệ thống ngân hàng và tài chính được điều hành tốt hơn trước. Và quan trọng hơn nữa, tiền tệ bây giờ được thả nổi, do đó khả năng một cuộc phá giá tiền tệ như vậy xem ra càng xa vời. Thái Lan đang phải đối đầu với một vấn đề trái ngược hôm nay – có quá nhiều tiền nước ngoài được đổ vào để mua những tài sản với giá rẻ của Thái Lan. Điều đó làm cũng cố đồng tiền bath và gây hại và gây thương hại cho các nhà xuất khẩu. Kinh tế Thái Lan đang khôi phục, nhưng không sôi động như trước năm 1997. Mức tăng trưởng hàng năm khoảng 4%. Năm 1997 cũng là năm đánh dấu giai đoạn mà chiếc gậy của phép mầu kinh tế được chuyển sang cho các nước Trung Quốc, Ân Độ và Việt Nam. Thái Lan cũng như một số nước khác trong vùng Đông Nam Á phải vật lộn để cạnh tranh với những nền kinh tế đang lên này của nền kinh tế thế giới. Đông Nam Á giờ chỉ chiếm một phần nhỏ so với vốn đầu tư nước ngoài đổ vào Trung Quốc.