Trung Quốc ‘sờ gáy’ tập đoàn dầu khí
Trung Quốc hôm 1/9 loan báo chính thức điều tra vì nghi ngờ “vi phạm kỷ luật” với ông Tưởng Khiết Mẫn, người đứng đầu ủy ban chuyên giám sát các công ty nhà nước.
Ông Tưởng Khiết Mẫn phụ trách tập đoàn PetroChina từ năm Thông báo của cơ quan điều tra cho biết ông Tưởng đã bị nghi ngờ "vi phạm nghiêm trọng kỷ luật”. Ông Tưởng là Ủy viên đầu tiên trong Ban Chấp hành trung ương gồm 200 thành viên bị điều tra từ khi Trung Quốc chuyển giao quyền lực tháng 11 năm ngoái. Có hai ủy viên dự khuyết Ban Chấp hành trung ương Đảng Cộng sản cũng đang bị điều tra. Ông Tưởng mới được thăng chức Chủ nhiệm Ủy ban Quản lý và Giám sát tài sản nhà nước hồi tháng Ba. Trước đó ông là chủ tịch Tập đoàn dầu khí quốc gia Trung Quốc (CNPC). Tuần trước, chính phủ Trung Quốc nói bốn lãnh đạo khác của CNPC đang bị điều tra. Ngoài ra, còn đang có đồn đoán Chu Vĩnh Khang, cựu Ủy viên Thường vụ Bộ Chính trị mới về hưu hồi tháng Ba, đang trong tầm ngắm. Ông Chu từng là tổng giám đốc của CNPC trước khi lên đến Bộ trưởng Công an. Tập đoàn dầu khí Nhà phân tích Chen Weidong cho rằng CNPC bị ‘sờ gáy’ vì đây là một trong những tập đoàn độc quyền lớn nhất. “Cong ty đã tăng trưởng quá nhanh những năm qua nhờ mở rộng ra hải ngoại. Những hoạt động này nhân danh ‘trách nhiệm nhà nước’ nhưng lại không xem lợi nhuận kinh tế là ưu tiên,” ông Chen nói. “Các vấn đề của CNPC đã âm ỉ quá lâu và trở nên quá to,” theo ông Chen, người cho rằng vụ CNPC cũng có thể là lời cảnh cáo trước hội nghị trung ương tháng 11. CNPC là công ty mẹ của PetroChina, tập đoàn năng lượng có giá trị vốn hóa lớn thứ nhì thế giới sau Exxon Mobil. Hai phó chủ tịch, một phó tổng giám đốc và một nhà địa chất của CNPC đã mất chức và bị chính phủ điều tra. Còn ông Tưởng Khiết Mẫn là tổng giám đốc CNPC từ 2006 và trở thành chủ tịch năm 2011. Ông Tập Cận Bình nói sẽ đánh cả 'hổ' trong chiến dịch chống tham nhũng Ông leo cao nhờ sự bảo trợ của Chu Vĩnh Khang, trùm an ninh vừa về hưu đầu năm nay. Ông Chu được xem là có nhiều ảnh hưởng trong ngành năng lượng, và từng làm tổng giám đốc CNPC. Tờ báo Hong Kong, South China Morning Post, nói lãnh đạo Trung Quốc đã đồng ý cũng sẽ điều tra tham nhũng với ông Chu. Nếu điều này xảy ra, đó sẽ là biến cố chưa từng có vì quy luật là các ủy viên thường vụ Bộ Chính trị được miễn xá khi đã về hưu. Đánh nhóm lợi ích? Trong tháng 11, Đảng Cộng sản Trung Quốc sẽ tổ chức hội nghị trung ương, được trông đợi sẽ là bàn đạp cải tổ cho ban lãnh đạo mới. Nhiều chuyên gia dự đoán có vẻ Chủ tịch Tập Cận Bình và Thủ tướng Lý Khắc Cường đang tấn công các nhóm lợi ích, thể hiện qua điều tra CNPC. Các nhóm lợi ích có liên hệ với các ngành công nghiệp nhà nước, hưởng lợi nhờ độc quyền, ưu đãi khi vay vốn ngân hàng, chính sách đất đai. Các chuyên gia nói Trung Quốc đang bị trì trệ một phần vì các nhóm này. Cheng Li, học giả về chính trị Trung Quốc tại Viện Brookings, nói điều tra CNPC chứng tỏ quyết tâm kiểm soát khu vực năng lượng đầy quyền lực. “Có thông điệp rõ là Tập Cận Bình và Lý Khắc Cường muốn triệt hạ các nhóm lợi ích bảo thủ, để mở đường cho cải tổ mang tính thị trường,” ông nói. Thời gian gần đây, Trung Quốc đã mở chiến dịch chống tham nhũng, điển hình là cuộc điều tra cáo buộc khống chế giá trong ngành dược. Tập đoàn dược của Anh GlaxoSmithKline bị công an Trung Quốc cáo buộc thực hiện việc hối lộ. Một cựu giám đốc của tập đoàn viễn thông China Mobile cũng đang bị điều tra.