Tổng thống Brazil hoãn thăm Mỹ
Tổng thống Brazil Dilma Rousseff đã hủy chuyến công du đến Washington vào tháng tới trong bối cảnh hai nước đang có xích mích xung quanh cáo buộc Mỹ nghe lén.
Bà Rousseff là một nhân vật được kính trọng ở Mỹ Latin và Hoa Kỳ Cục An ninh Quốc gia Mỹ (NSA) bị cáo buộc đã đọc trộm thư điện tử và tin nhắn do bà Rousseff, các trợ lý của bà và công ty dầu khí quốc gia Petrobras gửi đi. Những cáo buộc này dựa trên các tài liệu do cựu nhân viên tình báo Edward Snowden, người hiện đang sống lưu vong, rò rỉ. Tổng thống Mỹ Barack Obama đã hứa sẽ điều tra vụ việc. Nhà Trắng cho biết ông đã gọi điện cho bà Rousseff để thảo luận về vấn đề này. ‘Gián điệp công nghiệp’ Cáo buộc về việc Mỹ có hoạt động tình báo trên diện rộng đối với các công dân Brazil lần đầu tiên được công bố hồi tháng Bảy. Glenn Greenwald, phóng viên của tờ báo Anh Guardian thường trú tại Rio de Janeiro, là người đã khui ra vụ việc. Greenwald tố cáo NSA đã biết được tất cả những gì mà bà Rousseff đã xem trên mạng internet. Theo thông tin trên tờ Guardian thì đây nằm trong chương trình nghiên cứu tình huống của NSA để chứng minh dữ liệu có thể được sàng lọc như thế nào cho mục đích tình báo. Hồi đầu tháng, Greenwald đưa tin trên Đài truyền hình Globo rằng NSA cũng đã xem trộm dữ liệu của Petrobras. Tháng tới, tập đoàn dầu khí này sẽ có tham gia một cuộc đấu thầu quan trọng để giành quyền khai thác một giếng dầu ngoài khơi Rio de Janeiro. Bà Rousseff nói rằng nếu cáo buộc này được chứng minh là đúng thì NSA đã có hành động ‘gián điệp công nghiệp’. Chuyến công du cấp nhà nước của bà Rousseff đến Washington được dự kiến sẽ bắt đầu vào ngày 23/10 tới và sẽ là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Brazil kể từ năm 1995. Trong một thông cáo được đưa ra hôm thứ Ba ngày 17/9, Chính phủ Brazil nói rằng ‘do chuyến thăm Washington đã cận kề mà chưa có một cuộc điều tra đúng lúc về vụ việc cũng như không có lời giải thích và cam kết chấm dứt các hoạt động theo dõi này nên chuyến thăm không thể diễn ra như kế hoạch’. Tuy nhiên thông cáo cũng nói rằng Brazil hy vọng chuyến thăm này sẽ diễn ra ‘càng sớm càng tốt’ một khi vấn đề được ‘giải quyết một cách thỏa đáng’. Làm mất mặt Mỹ? Bà Rousseff bất bình vì có cáo buộc Mỹ xem trộm thông tin của bà Phát ngôn nhân Nhà Trắng Jay Carney việc hoãn lại chuyến thăm là quyết định chung của cả bà Rousseff và ông Obama. Tổng thống Obama đồng ý rằng không nên để chuyến công du này bị phủ bóng đen của bất cứ vấn đề song phương nào. Nhà Trắng ra thông cáo viết: “Tổng thống Obama phát biểu rằng ông hiểu và lấy làm tiếc về những quan ngại mà việc tiết lộ các hoạt động tình báo bị cáo buộc của Mỹ đã gây ra ở Brazil và ông cũng nói rõ rằng ông quyết tâm hợp tác cùng Tổng thống Rousseff và Chính phủ của bà thông qua các kênh ngoại giao để vượt qua vấn đề này vốn đang là nguồn gốc gây ra căng thẳng trong quan hệ giữa hai nước”. Phóng viên BBC Wyre Davis ở Rio de Janeiro cho biết hủy chuyến công du không phải là quyết định dễ dàng gì bởi vì bà Rousseff được kính trọng ở Washington và là nguyên thủ duy nhất có vinh dự có chuyến thăm cấp nhà nước đến Mỹ trong năm nay. Việc Brazil từ chối cơ hội này có thể được giới ngoại giao hiểu là cố tình làm mất mặt Washington. Tuy nhiên phóng viên Davis cũng cho rằng việc dám phản đối những hành vi không thể chấp nhận được như thế này bà Rousseff càng tăng cơ hội tái đắc cử vào năm tới. NSA đã bị cáo buộc xem lén các thư điện tử từ những nước Mỹ Latin mà Mỹ xem là thù địch như Venezuela và Ecuador cũng như đồng minh truyền thống của họ như Mexico. Tại hội nghị thượng đỉnh G20 hồi đầu tháng tại Mexico, ông Obama đã hứa sẽ điều tra các cáo buộc gián điệp nhằm vào bà Rousseff và người đồng nhiệm Mexico của bà là Tổng thống Enrique Pena Nieto. “Điều mà tôi nhận được từ Tổng thống Obama là cam kết điều tra đầy đủ... và nếu như cáo buộc này được xác nhận thì ông sẽ đưa ra các biện pháp trừng phạt tương xứng,” Tổng thống Pena Nieto nói với BBC. Hồi năm ngoái, bà Rousseff cũng đã đột ng̣ôt hủy cuộc gặp đã được lên lịch từ trước với ông Nguyễn Phú Trọng, Tổng bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam, với lý do là 'không sắp xếp được lịch trình. Quyết định này làm ông Trọng phải quay về nước sau chuyến thăm Cuba.