Công ty Trung Quốc ‘dính líu bê bối ở Malaysia’
Chính phủ mới của Malaysia tin rằng các công ty Trung Quốc có thể dính líu vào bê bối tài chính của quỹ đầu tư 1MDB.
Thủ tướng Najib Razak bị truy tố bốn tội Malaysia truy tố cựu thủ tướng Malaysia đón ông Mahathir trở lại nắm quyền Bộ tài chính đã tạm ngừng ba dự án xây dựng với các công ty Trung Quốc, liên quan đường ống dẫn dầu và tàu hỏa. Một viên chức nói với BBC rằng dự án đường ống dầu được dùng để rửa tiền cho chính quyền trước đây của Thủ tướng Najib Razak. Ông Najib đã bất ngờ thua trong bầu cử hồi tháng Năm. Hôm 5/7 ông bị truy tố bốn tội với cáo buộc biển thủ 10 triệu đôla từ một chi nhánh của quỹ 1MDB. Ông bác bỏ mọi cáo buộc sai trái về 1MDB. Cuộc điều tra của bộ tài chính đánh dấu thay đổi lớn trong quan hệ giữa Malaysia và Trung Quốc từ khi ông Najib mất quyền lực. Hôm 6/7 bộ tài chính cho hay họ đã tạm ngừng ba hợp đồng lớn với công ty Trung Quốc. Hai trong số đó là dự án đường ống dẫn dầu có giá trị 2,3 tỉ đôla. Bác sĩ Mahathir Mohamad quay trở lại làm thủ tướng thứ 7 của Liên bang Malaysia Các lãnh đạo mới của bộ tài chính bị sốc khi phát hiện 88% chi phí hợp đồng được dùng để trả cho công ty Trung Quốc quản lý dự án, China Petroleum Pipeline Bureau, nhưng chỉ mới có 13% công việc được hoàn thành. Tony Pua, một viên chức ở bộ tài chính, nói với BBC rằng việc xây dựng còn chưa bắt đầu, mà mới chỉ có nghiên cứu tư vấn. Ông Pua nói: "Cả dự án nghe giống lừa đảo. Rõ ràng có dấu hiệu rửa tiền." "Chúng tôi chi tiền cho một công ty Trung Quốc và nghi ngờ tiền được chuyển cho các đảng phái liên quan chính phủ cũ." Ông nói bộ này tin rằng tiền được dùng để che đắp các khoản nợ liên quan 1MDB, một quỹ do ông Najib thành lập năm 2009. Ông Pua nói 1MDB nay đã nợ hơn 12 tỉ đôla. Email gửi cho China Petroleum Pipeline Bureau về cáo buộc của ông Pua đã không được trả lời. Nhưng sứ quán Trung Quốc ở London hồi âm cho BBC. "Chúng tôi đã biết về tin tức liên quan. Trung Quốc đã thực hiện hợp tác kinh tế, thương mại, đầu tư với Malaysia cũng như các nước khác, theo nguyên tắc cùng có lợi," một phát ngôn viên nói. Quỹ 1MDB bị điều tra về bê bối tiền bạc Bộ tài chính Malaysia cũng tạm ngừng dự án đường sắt East Coast Rail Link, của Công ty Xây dựng kết nối Trung Quốc (China Communications Construction Company). Họ nói chi phí dự án này, 20 tỉ đôla, "phải bị giảm đáng kể thì mới khả thi về tài chính". Bộ tài chính nói việc ngừng ba dự án chỉ nhắm vào các nhà thầu liên quan chứ không nhắm vào "nước nào". Nhưng chính phủ mới của Malaysia rõ ràng đã có thái độ thay đổi về Trung Quốc. Thủ tướng mới Mahathir Mohamad chọn Nhật, đối thủ khu vực của Trung Quốc, làm điểm đến nước ngoài đầu tiên. Tháng Tám, ông Mahathir sẽ thăm Trung Quốc. Tại đó, có thể các hợp đồng bị ngưng sẽ được thương thảo lại. Nhưng tháng rồi, tờ báo Trung Quốc Global Times cảnh báo Malaysia đừng ép Trung Quốc quá. Giáo sư Terence Gomez, từ Đại học Malaya, nói quan hệ gần gũi giữa hai nước có từ 2013 đến kỳ bầu cử vừa rồi. Ông nói thủ tướng Najib Razak đã tìm tới Bắc Kinh để có đầu tư. Mahathir Mohamad từng là thủ tướng suốt 22 years trước khi quay lại chính trường Trung Quốc dưới thời Tập Cận Bình sẵn sàng giúp đỡ trong một phần sáng kiến Vành đai Con đường, nhằm kết nối Trung Quốc với châu Á và thế giới. Ông Gomez nói: "Hai chính phủ, hai chính thể độc đoán, cùng có một đảng khống chế với lãnh đạo mạnh." Giáo sư Gomez tin rằng các quan hệ thương mại khác với Trung Quốc vẫn mạnh mẽ. Ông đề cập thỏa thuận năm 2017 của công ty xe hơi Trung Quốc Geely nhằm mua cổ phần của hãng xe Malaysia gặp khó khăn Proton. Ông cũng chỉ ra một trong những doanh nhân đầu tiên thăm ông Mahathir khi ông nắm quyền là tỉ phú Trung Quốc Jack Ma. Nhưng ông có lời cảnh báo cho Trung Quốc, nước đã xây dựng liên hệ kinh tế gắn bó với nhiều chính phủ độc đoán trong khu vực như Việt Nam và Campuchia. "Trung Quốc sẽ phải thận trọng về diễn biến khu vực. Người dân sẽ không dung thứ chế độ độc đoán vĩnh viễn. Thay đổi có thể xảy ra." Có nghĩa là liên hệ của Trung Quốc với các nước cũng có thể đột nhiên thay đổi.