Anh Tuấn trao đổi với Nguyễn Tiến Trung
Bạn Trung tuổi chỉ bằng tuổi con tôi thôi nhưng tôi thật sự khâm phục bạn ở chỗ bạn đã giám nói lên ý kiến của mình về các vấn đề lớn của đất nước.
Giáo dục ở VN như các bạn biết chủ yếu vẫn dùng phương pháp giáo viên giảng bài (giảng giải, trần thuật, đọc cho ghi…) còn học sinh thì chú ý lắng nghe và viết. Ngay cả ở các trường Đại học cũng còn phổ biến dùng phương pháp này, tuy mấy năm gần đây đã có thay đổi đôi chút. Ở những nước có nền giáo dục phát triển thì người thầy chủ yếu đóng vai trò hướng dẫn học sinh sinh viên (HSSV) tranh luận và suy nghĩ. Họ thường đánh giá cao những HSSV đặt ra các câu hỏi ngược lại, họ luôn luôn đánh giá cao những người đưa ra các ý tưởng mới lạ (thậm chí là không giống ai). Người GV sẽ đưa ra các quan điểm qua đó diễn ra quá trình tự nhận thức trong HSSV, tự trong bản thân họ diễn ra quá trình “đấu tranh” rồi tự rút ra kế luận để có kiến thức cho riêng mình. Và đó là nền tảng của cải cách, của khám phá ra những cái mới, của các phát minh kho học… Chính vì tư tưởng tự do và độc lập trong suy nghĩ mà Bác Hồ và một số người khác (cả trước và sau Bác) đã ra đi tìm đường cứu nước mà chiếu theo Hiến pháp hiện hành là phạm luật. Nếu cứ bằng lòng với những gì đang có thì xã hội không thể phát triển được. Còn ở VN thì sao? Nếu người giáo viên có đưa ra một câu hỏi (đàm thoại, nêu vấn đề…) HSSV trả lời theo đáp án khác thì cuối cùng người giáo viên áp đặt cho họ phải hiểu và làm theo đáp án đó một cách máy móc. HSSV cuối cùng chọn cách làm theo thì mới mong có kết quả cao trong học tập, hậu quả là làm cho người học kiểu bắt trước làm theo, làm triệt tiêu mọi sáng tạo. Không những thế, nó còn làm cho mọi người có tâm lý chấp nhận mọi cái có sẵn, tuân thủ một chiều như những cái máy, lâu rồi thành quen nên hễ thấy ai làm khác thì “ầm ĩ” cả lên. Ngoài ra nó còn làm cho người ta mất tự tin khi trình bày quan điểm của mình (lúc nào cũng sợ nói sai, sợ phật ý người khác…), kế đó là khả năng ăn nói, xử lý linh hoạt trong mọi tình huống… Nhiều HSSV ở VN không có khả năng trình bày một vấn đề rất đơn giản, lúng ta lúng túng như gãi đầu, đỏ mặt, bí về ngôn từ, diễn đạt khó hiểu. Ngay trong chính trị chúng ta cũng cần tiếp cận với các quan điểm khác nhau, cách giải quyết của mỗi nước có thể khác nhau song cuối cùng thì cũng phải thừa nhận là: Chỉ có cạnh tranh mới có phát triển. Một số bạn trong diễn đàn này do chưa có điều kiện tiếp xúc đa dạng với nền giáo dục của các nước tiên tiến trên thế giới nên có thể có những phản ứng đến buồn cười là điều dễ hiểu. Kỳ lạ hơn lại có người còn muốn loại bỏ quyền công dân của bạn? Trong khi đó bạn Trung đã biết đặt ra các câu hỏi chất vấn, đề nghị làm rõ chỗ này chỗ kia và cũng không quên trình bày quan điểm của mình. Quan điểm bạn đưa ra có thể đúng, có thế sai, chưa thấu đáo… Ví như vấn đề về biên giới lãnh thổ chẳng hạn, đây là một vấn đề không hề đơn giản chút nào do các hoàn cảnh lịch sử để lại, nó đặt áp lực lên vai các nhà đàm phán, nhiều vấn đề lại phải tế nhị. Nhưng bạn hoàn toàn có quyền đòi hỏi chính phủ phải trả lời cho bạn, cho dân rõ. Nhiều vấn đề ban nêu ra cũng tương tự như vậy! Bạn là người trẻ tuổi mà đã biết suy nghĩ về các vấn đề rộng lớn với tinh thần trách nhiệm cao với vận mệnh của đất nước. Nó đòi hỏi bạn đã và phải có những suy nghĩ thật sự nghiêm túc. Cái quý nhất của bạn là giám suy nghĩ và dám nói, nó khác xa những người chỉ biết nghe và chấp nhận. Chúng ta đã biết, ở VN hiện nay có một bộ phận lớn những người chỉ biết nghe và chấp hành. Ngay cả khi phát hiện ra những điều sai trái mà không giám nói, một mặt do tâm lý nể nang hay nói rõ ra là hèn nhát, mặt khác là để vụ lợi. Họ có thói quen nịnh hót chạy chọt, cứ thấy ai lớn hơn, quan trọng hơn thì tìm mọi cách lấy lòng. Rất mong các bạn luôn sẵn sàng trình bày quan điểm của mình trên cơ sở xây dựng và tôn trong người đối thoại. Có đấu tranh mới có phát triển, đồng thời những kẻ có tâm địa xấu cũng phải e ngại không dám làm càn.