‘Khó thực hiện nhà nước pháp quyền’
Hôm nay quốc hội Việt Nam bỏ phiếu phê chuẩn tất cả các thành viên và chức vụ được thủ tướng Nguyễn Tấn Dũng đề cử vào chính phủ.
Như vậy sẽ có 5 phó thủ tướng, trong đó gồm hai nhân vật mới là ông Hoàng Trung Hải và Nguyễn Thiện Nhân. Hai người này còn khá trẻ, và được xem là những nhà kỹ trị có kinh nghiệm học tập và làm việc với phương Tây. Từ Hà Nội, chuyên gia tài chính Bùi Kiến Thành cho BBC biết nhận định của ông về thành phần lãnh đạo vừa được thông qua: -Thành phần của tân nội các mới cũng có nhiều điểm đáng quan tâm. Thứ nhất là đã được trẻ hóa khá nhiều, trong số nội các chỉ có ba người trên 60 tuổi, còn lại là dưới 60 và một vị dưới 50 tuổi. Việc nội các ngày càng trẻ ra là điều đáng mừng. Xét về khả năng, một hai vị đã tạo được ấn tượng với nhân dân trong thời gian qua, còn các vị mới chưa thấy có một thành tích gì thực sự gây ấn tượng mạnh. Hy vọng các vị nhậm chức rồi thì sẽ các vị sẽ làm hết phận sự của mình. Mặt khác, toàn thể thành viên nội các lần này là thành viên của Đảng Cộng sản. Nghị quyết đại hội 10 về việc phát huy tài năng của toàn thể nhân dân chưa được thể hiện qua thành phần nội các lần này. BBC:Theo ông, việc tăng số các phó thủ tướng lên có ý nghĩa gì, nhất là với sự xuất hiện của ông Hoàng Trung Hải và ông Nguyễn Thiện Nhân? - Theo tôi đấy là một nỗ lực để nâng vai trò kinh tế của nội các lên. Ông Hoàng Trung Hải đã có một nhiệm kỳ làm Bộ trưởng Bộ Công nghiệp. Ông Nguyễn Thiện Nhân đã tạo được những ấn tượng tốt đẹp. Tuy mới chỉ làm bộ trưởng một năm nhưng đã được nhân dân ủng hộ. Đây là Bộ rất quan trọng, vì liên quan tới giáo dục. Trong chính phủ đặt nặng hai mảng, một là kinh tế trong thời kỳ hội nhập, và hai là đào tạo cho đất nước những nhân tài về sau. BBC:Theo ông thách thức lớn của nội các mới là gì? - Thách thức lớn nhất là làm sao để duy trì mạnh hơn nữa tăng trưởng kinh tế và công cuộc hội nhập với thế giới thành công. Hiện vấn đề hội nhập được coi là sống còn đối với Việt Nam. Cho nên, các vị này có đủ tài trí và kinh nghiệp để đối mặt với những thách thức đấy không là một câu hỏi lớn. Chúng ta chưa có một câu trả lời rõ ràng. BBC:Trong một bài phỏng vấn gần đây, ông có đề cập tới chuyện chuyển từ chuyên chính quyền lực sang một nhà nước pháp quyền là điều còn xa vời, vậy theo ông tân chính phủ này có làm được việc đó không hoặc có giúp tiến tới mục tiêu đó không? - Tôi nghĩ tân chính phủ này có thể tiến tới vài bước, nhưng để nói tân chính phủ này có thể thực hiện được nhà nước pháp quyền thì cũng còn lâu. Lý do là vì không chỉ hành pháp một mình gánh vác trách nhiệm xây dựng nhà nước pháp quyền, mà còn phải phụ thuộc vào lập pháp và tư pháp. Ở Việt Nam lại có đặc thù là đảng lãnh đạo. Hiện chúng ta đang trong thời kỳ quá độ, còn một đảng cầm quyền duy nhất có thể quyết định mọi vấn đề trong đất nước vì thế nên tiến độ tiến tới một nhà nước pháp quyền cần phải có thời gian, nên tân chính phủ khó có thể thực hiên được trong nhiệm kỳ này. BBC:Là người từng sống ở nước ngoài nhiều năm và hiện đang làm việc tại Hà Nội, ông có nhận thấy trong đảng người ta ý thức được chuyện cần phải giảm bớt vai trò cầm quyền của đảng theo kiểu ngày xưa hay không? - Theo những thông tin mà tôi có được, từ các vị lãnh đạo cho tới các đảng viên bình thường đều có một ý niệm rằng chúng ta nên xây dựng một nhà nước pháp quyền thật sự của dân, do dân và vì dân. Nhưng thực hiện ra sao thì còn vướng mắc trong cơ cấu, tổ chức của đảng, của nhà nước. Nhiều vị muốn thực hiện lắm nhưng vẫn còn vướng. Thậm chí là nguyên thủ tướng Võ Văn Kiệt có nói rằng trong nhiệm kỳ của ông, ông cũng muốn thực hiện nhiều việc, nhất là nguyện vọng đổi mới nhưng vẫn vướng vì cơ cấu tổ chức của hệ thống chính trị cũng như nhà nước. BBC:- Trở lại vụ khiếu kiện gần đây ở Sài Gòn, theo ông thì những vụ biểu tình như vậy có trở lại không? - Những kêu oan, khiếu kiện ở Việt Nam khó có thể thực hiện được vì cơ chế của nền tư pháp Việt Nam, theo đó người dân bị oan sai khó có cơ hội bào chữa cho mình. Tòa án xử không phải theo biện bạch của luật sư mà dựa trên hồ sơ của cơ quan điều tra là chính. Vì thế, nếu cơ quan điều tra làm sai, thì tòa án cũng xử sai. Có nhiều vụ sai như vậy, và nhà nước đã công nhận và các cơ quan tư pháp cũng đã có lời xin lỗi nhân dân. Nhưng đó là nhũng vụ việc cá biệt, còn nói chung hệ thống tư pháp Việt Nam chưa phải hoàn toàn độc lập. BBC:Nếu xét trên thang điểm mười, theo ông khả năng thực hiện được những mục tiêu do nội các này đề ra sẽ được bao nhiêu? - Khó có thể nói là họ sẽ đạt được mức 7/10, vì họ còn chịu những ràng buộc mà họ không thể tự chủ được. Ví dụ như việc sắp xếp các bộ trong bộ hay cơ quan của mình cũng không thể hoàn toàn tự chủ được. Nếu làm việc mà không sắp xếp được cán bộ và trợ lý cho mình thì kéo theo sẽ khó thực hiện được các mục tiêu đề ra. Cho nên cần phải có thật nhiều sự đổi mới, nhất là trong việc quản lý cán bộ. Bài phỏng vấn với chuyên gia tài chính Bùi Kiến Thành được phát về Việt Nam trên làn sóng AM1503 và các sóng ngắn 25, 41 và 49 mét trong buổi phát thanh 21:30-22:00 tối 02.08.2007.