Không khí Cali và quan hệ Mỹ-Việt
Cuộc sống tại Little Sài Gòn hối hả ngược xuôi như thường ngày, ai cũng có vẻ bận rộn với công việc của mình.
Người nội trợ, người đi làm, kẻ kinh doanh, trẻ em đi học. Cuộc sống ở một nơi gọi là thủ đô của người Việt tị nạn cộng sản ngoài những thứ giàu sang sung túc dễ thấy về vật chất như xe cộ, nhà cửa, đồ dùng hàng ngày, còn những suy tư hướng đến Việt Nam, và chuyến thăm Hoa Kỳ của chủ tịch nước, ông Nguyễn Minh Triết. Bác Nguyễn Văn Thanh, một người hưu trí ở Santa Ana, tâm sự: "Một phần đối với đất nước của mình thì chúng tôi rất hoan nghênh. Nhưng mà đối với tư cách một công dân yêu nước thì chúng tôi không vui chút nào vì những điều chính phủ Việt Nam đã làm ở Việt Nam. Vấn đề là không có tự do, không có nhân quyền trong nước." Căng thẳng hơn Năm 2005, nguyên thủ tướng Việt Nam Phan Văn Khải sang thăm Mỹ, và người Việt tại Mỹ tổ chức nhiều cuộc biểu tình để "chào đón" ông. Từ Seatle, sang New York, cho đến Washington DC, người ta kêu gọi Việt Nam từ bỏ chế độ độc đảng, thả tù nhân chính trị, chấp nhận tự do tôn giáo. Liệu chuyến đi này của chủ tịch Nguyễn Minh Triết có nhận sự phản ứng một cách ồn ào tương tự hay không? Nhà báo Bùi Văn Phú từ San Jose, Bắc California: "Tôi nghĩ lần này còn căng thẳng hơn. Những cuộc bắt giam và xử những người bất đồng chính kiến mới rồi đã tạo ra một không khí căng thẳng hơn, ồn ào hơn trong cộng đồng người Việt ở đây." Người Việt tại Mỹ tin rằng khác với người ở trong nước họ có quyền bày tỏ chính kiến và nguyện vọng mà không sợ bị bắt giam hay tù đày. Theo họ thì đó mới là thứ dân chủ đích thực. Và sự phản đối thường thấy nhất là tập trung biểu tình chỉ trích lãnh đạo trưởng đoàn, và chính sách cai trị tại Việt Nam. Bác sĩ Nguyễn Xuân Vinh, chủ tịch cộng đồng người Việt vùng Nam Cali, nói: "Chúng tôi, đồng bào ở Nam Cali đã có những kế hoạch dàn chào phản đối chuyến đi này. Công việc đã được phổ biến ở trên diễn đàn thế giới và trên báo chí địa phương ở đây." "Chúng tôi đã lập ra ủy ban đặc biệt, ủy ban bảo vệ và phát huy chính nghĩa quốc gia của cộng đồng Việt Nam Nam Cali để sẵn sàng phản đối chuyến đi của ông ấy đến Cali." Cần đối thoại Thế nhưng cũng có khá nhiều người coi việc hai bên ngồi xuống nói chuyện là điều cần thiết, và qua đó nhắc với nhau những chuyện cần phải thay đổi hay sửa chữa. Bà Hồ Thị Yến Chi, người qua Mỹ theo diện HO và là quả phụ của một cựu quân nhân tử tù, nhấn mạnh rằng tiếp xúc là cách tốt nhất để truyền tải thông điệp cho nhau: "Tôi nghĩ là hai bên phải nói chuyện. Muốn việc gì đi tới đâu cũng phải nói chuyện cái đã, nếu mà không nói chuyện thì không thành việc gì." "Ví dụ như bây giờ anh có một đứa con hư thì anh phải gọi nó lên nói chuyện, nếu không thì anh biết làm sao cho nó hiểu?" Dù đây là chuyến thăm cấp cao và ai cũng tưởng mọi sự chuẩn bị là êm thắm, nhưng quả thật, để đặt chân đến nước Mỹ vào ngày 19/6 này phái đoàn Việt Nam phải vượt qua biết bao thử thách. Tin đưa là một trong những đòi hỏi phía Mỹ đưa ra đối với Việt Nam là phải thả tù các tù nhân lương tâm và giảm bớt đàn áp bất đồng chính kiến. Người Việt ở Mỹ khó tránh khỏi chủ đề này khi chúng tôi hỏi họ suy nghĩ về tương lai của Việt Nam. Bác Nguyễn Văn Thanh, hưu trí người Việt ở Santa Ana, nói bất cứ người nào "có một chút lương tâm về quốc gia dân tộc thì cũng phải suy nghĩ" về những gì vừa xảy ra.