Mali: Ku gitutu cy'imidugararo, Perezida yasheshe urukiko rw'itegekonshinga
Perezida Ibrahim Boubacar Keïta wa Mali yaraye atangaje iseswa ry'urukiko rw'itegekonshinga, mu kugerageza guhosha imidugararo yiciwemo abantu bane mu myigaragambyo yabaye ku wa gatanu.
Hakomeje kwiyongera umubare w'abasaba ko Perezida Keïta yegura ku butegetsi Perezida Keïta yavuze ko atazihanganira urugomo nk'urwo. Urwo rukiko rumaze igihe ari rwo ntandaro yo kutavuga rumwe nyuma yaho mu kwezi kwa gatatu rutesheje agaciro ibyavuye mu matora y'abadepite. Hakomeje kwiyongera umubare w'abasaba ko Perezida Keïta yegura ku butegetsi. Abatavuga rumwe n'ubutegetsi bwe ntabwo bishimiye uko akomeje kwitwara mu guhangana n'ikibazo cy'umutekano mucye uterwa n'imitwe y'intagondwa zigendera ku mahame akaze y'idini ya kisilamu, ubukungu bujegajega ndetse n'ayo matora ataravuzweho rumwe. Urugaga rushya rw'abatavuga rumwe n'ubutegetsi ruyobowe n'umukuru wo mu idini ya isilamu, Imam Mahmoud Dicko, muri iki cyumweru rwavuze ko rwaretse ubusabe bwarwo bwuko Perezida Keïta yegura ku butegetsi. Ariko urwo rugaga ruracyashimangira ko hakorwa andi mavugurura, nyuma yo kwanga ibyo Perezida Keïta yemeye birimo no gushyiraho leta y'ubumwe. Ni iki gishyashya muri Mali? Mu ijambo yavugiye kuri televiziyo y'igihugu ejo nimugoroba, Perezida Keïta yagize ati: "Nafashe icyemezo cyo gukuraho impushya z'akazi ku bari basigaye bagize urukiko rw'itegekonshinga". "Iri seswa ry'urukiko rizatuma mu cyumweru gitaha dushobora gusaba abategetsi bireba kugena abarugize bashyashya kugira ngo urwo rukiko ruvuguruye rushobore kudufasha byihuse mu kubonera ibisubizo ibibazo byatewe n'amatora y'abadepite". Imyigaragambyo yarakomeje ejo ku wa gatandatu mu murwa mukuru Bamako Perezida Keïta yanavuze ko yakwemera ko hagira ibisubirwamo muri ayo matora y'abadepite ataravuzweho rumwe - icyo kiba ari kimwe mu bisabwa n'abigaragambya. Ibyo byasabwe mu kwezi gushize n'umuryango w'ubukungu w'ibihugu byo mu burengerazuba bw'Afurika (ECOWAS/CEDEAO). Abategetsi bavuga ko abantu bane ari bo bapfiriye mu myigaragambyo mu murwa mukuru Bamako ku wa gatanu. Avuga mbere yaho kuri uwo munsi w'ejo ku wa gatandatu, Minisitiri w'intebe Boubou Cissé yavuze ko we na perezida biteguye ko habaho ibiganiro ndetse asezeranya ko "vuba cyane" agiye gushyiraho leta ihuriwemo na bose. Yabwiye radio mpuzamahanga y'Ubufaransa (RFI) ati: "Nzashyiraho leta ifite intego yo gukorana n'uwo ari we wese mu gucyemura imbogamizi ziriho muri iki gihe". Ariko ibyo byabaye mu gihe urugaga rw'abatavuga rumwe n'ubutegetsi rwavuze ko inzego z'umutekano zafunze babiri mu bayoboye imyigaragambyo ari bo Choguel Kokalla Maïga na Mountaga Tall. Issa Kaou Djim, undi mukuru w'abigaragambya, we yatawe muri yombi ku wa gatanu. Ikindi, Nouhoum Togo, umuvugizi w'urwo rugaga, yavuze ko inzego z'umutekano "zaje zitera kandi zisahura ibiro bikuru byacu". Ku mugoroba w'ejo ku wa gatandatu, abanyamakuru bavugaga ko umurwa mukuru Bamako urimo ubushyamirane, abigaragambya bafunze imihanda myinshi. Ariko umubare w'abitabiriye imyigaragambyo y'ejo wari muto ugereranyije n'abitabiriye iyo ku wa gatanu, yari yatumye radio na televiziyo by'igihugu bihagarika gukora. Kuki aba bantu bari kwigaragambya? Iyi ni imyigaragambyo ya gatatu ibayeho kuva mu kwezi gushize kwa gatandatu. Abanya-Mali babarirwa mu bihumbi bitabiriye imyigaragambyo Imyigaragambyo yatangiye nyuma yaho urugaga rw'abatavuga rumwe n'ubutegetsi rwangiye ibyemewe na Perezida Keïta bigamije gusoza amakimbirane muri politike yatewe n'amatora y'abadepite ataravuzweho rumwe yabaye mu kwezi kwa gatatu. Muri iki cyumweru, urwo rugaga rwatangaje ko rwaretse ubusabe bwuko Perezida Keïta yegura ku butegetsi. Ariko ntibyarubujije gutumiza iyi myigaragambyo kuko ruvuga ko rushaka ko habaho andi mavugurura. Mu mwaka wa 2018, Keïta yatsindiye manda ya kabiri y'imyaka itanu, ariko abatavuga rumwe n'ubutegetsi bwe bakomeje kutamworohera kubera kwiyongera k'urugomo rukorwa n'imitwe y'intagondwa zigendera ku mahame akaze y'idini ya kisilamu ndetse n'ubukungu bwazahaye. Icyo Abanya-Mali bakwizera ni uko ibi bitaha icyuho iyo mitwe y'intagondwa iri inyuma y'ibikorwa by'urugomo bikomeje kwiyongera mu turere tw'amajyaruguru no hagati tw'iki gihugu. Nk'ikimenyetso cy'umutekano mucye urangwa muri Mali, Soumaïla Cissé, umwe mu bakuru b'abatavuga rumwe n'ubutegetsi, yashimuswe n'itsinda ry'abantu bataramenyekana habura iminsi ngo ayo matora y'abadepite abe. Ariko nubundi ntibyamubujije gutorwa nka depite.