Burundi: Kuri uyu munsi bahimbaza Ubumwe bw'Abarundi, babubona bate?
Uyu munsi u Burundi burahimbaza ku nshuro ya 29 Abarundi bemeje amasezerano y'Ubumwe bwabo nk'ikintu igihugu kigomba kubakirahogusa uko ubumwe buhagaze ubu ntibivugwaho rumwe.
Uyu munsi hibukwa itariki 05/02/19991 ubwo Abarundi mu matora rusange bemeje amasezerano y'ubumwe bwabo Mu ijambo rigenewe uyu munsi yaraye agejeje ku Barundi, Perezida Petero Nkurunziza yavuze ko kuva mu 2005 hakozwe ibikorwa byinshi bigamije kugarura ubumwe bw'Abarundi. Bamwe mu Barundi ariko babona ko hakiri inzira ndende yo kugera ku bumwe, abandi ko ari ijambo ry'igikoresho cy'abanyepolitiki bagamije inyungu zabo. Ambasadeur Guillaume Ruzovizyo uyobora komisiyo ishinzwe Ubumwe bw'Abarundi yabwiye BBC Gahuzamiryango ko uko ubutegetsi bwasimburana bwose bwashyiraga imbere uyu munsi nk'ikintu gikomeye. Ati: "Intwaro iriho nayo yagerageje gukomeza Ubumwe bw'Abarundi, n'ubu turiho turaburwanira kandi ubumwe buriho". Amb. Ruzoviyo avuga ko nubwo hatabura ibikorwa bimwe na bimwe bibangamira ubumwe mu gihe igihugu kigiye kwinjira mu matora, ariko hari ubushake bukomeye bwo gukomeza ubumwe n'amahoro. Ati: "Mu minsi ishize amashyaka azajya mu matora yashyize umukono ku ngendo umunyapolitiki wese yiyemeje kugenderaho ngo ntahungabanye amahoro muri iki gihe tugana mu matora. "Iyo ngendo yasinyweho n'abari muri leta n'abatavugo rumwe nayo ihamagarira abantu koroherana no kudashyamirana n'abo mudasangiye ibyiyumviro bya politike". Amb. Ruzoviyo avuga ko kuva iyo ngendo (code de conduite) yasinywa imishyamirano n'ibikorwa bihungabanya ubumwe biboneka ko bigenda bigabanuka. Avuga ko Abarundi bagomba gukomeza ubumwe bwabo kandi bakamenya ko ubumwe bwabo ari bwo buzateza imbere igihugu. Ati: "Abarundi, mu bwoko bwose, bakwiye kumva ko igihugu dufite ari kimwe gusa, tugisangiye twese nta uzajya ahandi hatari mu Burundi". Ubumwe bavuga uyu munsi siko bimeze Ku rubuga rwa Facebook rwa BBC abantu batanze ibitekerezo bitandukanye ku bumwe mu Burundi, bamwe bavuga ko ubumwe buganje mu Burundi abandi ko ntabwo. Onesime Nduwimana wo muri CNARED, ihuriro ry'amashyaka atavuga rumwe n'ubutegetsi bw'u Burundi avuga ko ubumwe ari igikoresho mu nyungu za politiki, ko izi nyungu zabuhungabanyije. Abarundi bamwe bavuga ko igihugu cyabo cyunze ubumwe kandi gifite amahoro Bwana Nduwimana avuga ko nyuma y'ubwami, uko ubutegetsi bwa repubulika bwasimburanye buri wese yakoresheje ubumwe nk'igikoresho cyo kugera ku nyungu ze. Ati: "Twarabibonye mu matora ya 1993, n'andi yakurikiye n'ubu turabibona muri iyi myaka". Bwana Nduwimana avuga ko nyuma y'amasezerano ya Arusha habaye ikizere cy'Ubumwe bw'Abarundi, ariko ko ubumwe bwongeye guhungabana mu 2015. Ati: "Ubu baravuga iby'ubumwe nk'abategura amatora, ariko urebye ibikorwa, ukareba abantu banyuruzwa mu gihugu, uko akazi gatangwa, uko igisoda cyubatse...biratandukanye" "Ureybe abantu bahunze, abagiye bazira iyo coup d'état batazi n'uko yateguwe bamwe na bamwe bakabishyirwamo kubera ubwoko bwabo cyangwa inyungu za politiki, ibyo byose byahungabanyije ubumwe". Bwana Nduwimana avuga ko muri ibi bihe byegereje amatora iyo urebye ubushyamirane bw'urubyiruko rw'amashyaka nka CNL n'Imbonerakure (urwa CNDD-FDD) nabyo byerekana ibindi. Ati: "Kuvuga ngo hari ubumwe kuko uri umutegetsi bikwiye guhinduka ubumwe bukitwa Ubumwe b'Abarundi koko babana mu gihugu kimwe bashobora gupfira kimwe kuko uyu munsi siko bimeze".