Datgelu taith baton Gemau'r Gymanwlad yn Glasgow 2014
Mae trefnwyr Gemau'r Gymanwlad yn Glasgow yn 2014 wedi datgelu llwybr Taith Baton Y Frenhines ar draws y byd.
Fel rhan o'r dathliadau fe fydd y baton yn dod i Gymru wrth ymweld â 71 o wledydd mewn saith mis. Mae'r daith 190,000 cilomedr yn hirach na thaith y Fflam Olympaidd y llynedd. Fe wnaed y cyhoeddiad ddydd Llun, 500 niwrnod cyn i'r Gemau gael eu cynnal rhwng Gorffennaf 23 ac Awst 3, 2014. Does 'na ddim manylion wedi eu datgelu am y baton ei hun ond bydd yn gadael Palas Buckingham ar Hydref 9, 2013. Ynddo y bydd neges gan bennaeth y Gymanwlad, Y Frenhines. Fe fydd y baton yng Nghymru rhwng Mai 24 a 31, 2014. Seremoni Agoriadol Bydd yn ymweld â gwledydd a thiriogaethau'r Gymanwlad gan gychwyn yn India ar Hydref 11. Bydd yn ymweld ag Awstralia, De Affrica, Canada a Jamaica yn ogystal â gwledydd llai fel Tuvalu a Nauru. Yn ystod mis Mehefin fe fydd yn mynd ar daith o amgylch Yr Alban cyn i'r rhedwr olaf drosglwyddo'r baton i'r Frenhines yn y Seremoni Agoriadol. Yno y bydd yn darllen y neges gudd ac yn agor y Gemau. Cafodd y daith gyfnewid ei chyflwyno yn 1958 wrth i Gemau'r Ymerodraeth a Chymanwlad gael eu cynnal yng Nghaerdydd. Cyn 1988 dim ond drwy'r wlad oedd yn cynnal y Gemau a Lloegr y byddai'r daith yn mynd. Ond erbyn 2002, ym Manceinion, roedd yn teithio dros 100,000 cilomedr ac yn ymweld â degau o wledydd. Yn 2006, pan gafodd y Gemau eu cynnal yn Melbourne, fe wnaeth y daith ymweld â phob un o'r 71 gwlad sy'n anfon cystadleuwyr. Fe fydd 4,500 o athletwyr yn cystadlu am 261 o fedalau mewn 17 camp yn y Gemau yn 2014. Fe fyddan nhw'n cael eu cynnal mewn 14 lleoliad o amgylch Glasgow ac yn ehangach. Ymhlith y lleoliadau mae Stadiwm Hampden yn Glasgow, fydd yn llwyfanu'r cystadlaethau athletau ac arena Emirates, fydd yn gartref ar gyfer y badminton a bydd Velodrome Sir Chris Hoy yn cynnal y seiclo. Y tu allan i'r ddinas fe fydd y Pwll Cymanwlad Brenhinol yng Nghaeredin yn gartref ar gyfer y deifio, gyda Chanolfan Barry Buddon yn Angus yn cael ei ddefnyddio ar gyfer y saethu. Fe fydd y seremoni agoriadol ym Mharc Celtic.