Dim gwiriadau cefndir ar staff Abertawe Bro Morgannwg
Nid oedd y gwiriadau priodol wedi'u cynnal ar ddwsinau o staff mewn bwrdd iechyd, yn ôl corff sy'n arolygu safonau.
Mae'r adolygiad hefyd yn feirniadol o driniaeth Bwrdd Iechyd Abertawe Bro Morgannwg o honiadau o gam-drin rhyw yn erbyn cyn-weithiwr iechyd aeth ymlaen i lofruddio ei gymydog yn 2016. Daeth Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru i'r casgliad nad oedd cefndir Kris Wade wedi ei wirio - yn debyg i 142 o bobl eraill oedd yn gweithio yn ei hen adran. Dywedodd y bwrdd iechyd bod "prosesau recriwtio llawer mwy llym bellach mewn grym" tra bod Llywodraeth Cymru'n "disgwyl i'r bwrdd iechyd "ystyried canfyddiadau ac argymhellion yr adroddiad". Mae'r Ysgrifennydd Iechyd, Vaughan Gething, wedi gofyn am gyngor gan fyrddau iechyd am y dull mwyaf effeithiol o dynhau'r rheolau gwirio ar draws Cymru. "Pan geir cytundeb ynglŷn â'r dull, bydd y mesurau hyn yn cael eu rhoi ar waith mor gyflym â phosibl," meddai. 142 heb eu gwirio Ni chafodd Wade wiriad cofnodion troseddol (CRB) pan gafodd ei ail-leoli i weithio fel cynorthwyydd gofal yn 2004 neu pan gafodd archwiliadau datgelu a gwahardd (DBS) eu cyflwyno yn 2012. Gwnaeth tri pherson dan ofal y gwasanaeth anableddau dysgu honiadau o gam-drin rhywiol yn erbyn Wade rhwng 2011 a 2013. Cafodd ei atal o'i waith yn 2012 yn dilyn yr honiadau, ond roedd yn dal i gael ei gyflogi gan y bwrdd iechyd hyd at 2016 pan lofruddiodd Christine James ym Mae Caerdydd. Ond yn ôl yr heddlu'n ddiweddarach, mae'n annhebygol byddai unrhyw bryderon wedi dod i'r amlwg am Wade pan ddechreuodd weithio gyda chleifion bregus. Nid oedd unrhyw amheuon wedi dod i'r amlwg ynglŷn â'i berfformiad - cyn i'r cyntaf o'r tri honiad gael eu gwneud. Daeth yr arolygiaeth i'r casgliad nad oedd cefndir troseddol 142 o'r 2,000 o staff oedd yn gweithio yn adran anableddau dysgu Bwrdd Iechyd Abertawe Bro Morgannwg wedi eu gwirio. Bellach mae'r bwrdd iechyd yn dweud bod gwiriadau yn cael eu cynnal ar 90% o'i staff yn yr adran honno, gyda hanner wedi eu cwblhau. Mae'r adolygiad annibynnol gafodd ei gomisiynu gan Lywodraeth Cymru yn 2017 hefyd yn nodi: Mae'r archwiliad wedi gwneud argymhellion yn cynnwys neilltuo amser ac arian ar gyfer ymchwiliadau, gwella prosesau adrodd ar ddiogelwch ac edrych ar hyfforddiant ar ddiogelu cleifion. Dywedodd Dr Kate Chamberlain, Prif Weithredwr Arolygiaeth Gofal Iechyd Cymru ei bod yn "eithaf siomedig" bod staff oedd yn gweithio gyda phobl fregus ddim wedi cael gwiriadau sylfaenol a bod hyn yn gorfod bod yn rhan o weithdrefnau er mwyn diogelu cleifion. Dywedodd Tracy Myhill, Prif Weithredwr Bwrdd Iechyd Prifysgol Abertawe Bro Morgannwg: "O waelod fy nghalon rwy'n cydymdeimlo gyda'n cleifion ac i deulu y person a gafodd ei llofruddio. "Mae'r adroddiad yn cydnabod fod cynnydd wedi bod. "I fi mae'n rhoi ffocws ychwanegol i'r gwelliannau roeddem yn ceisio eu cyflawni beth bynnag." Ychwanegodd bod "prosesau recriwtio llawer mwy llym bellach mewn grym ar lefelau lleol a chenedlaethol" ond ei bod yn "cytuno gydag AGIC bod hyd yn oed mwy gallwn ni ei wneud". 'Siomedig' Yn ôl Mr Gething mae rhai o'r canfyddiadau'n ymwneud â rheolau diogelwch yn "arbennig o siomedig". Ond dywedodd fod gan y bwrdd iechyd dîm gweithredol newydd erbyn hyn, a'i fod wedi derbyn sicrwydd bod gwelliannau ar waith yn y meysydd dan sylw. Ychwanegodd: "Gwneir 24 o argymhellion yn yr adroddiad, a chyfrifoldeb Llywodraeth Cymru yw gweithredu tri ohonynt ar sail Cymru gyfan. "Disgwyliaf i'r Bwrdd Iechyd ystyried canfyddiadau ac argymhellion yr adroddiad hwn yn llawn, a sicrhau eu bod yn cael sylw, ac ymwreiddio unrhyw newidiadau i bolisïau a gweithdrefnau."