Darbe girişimi: TBMM'de enkaz arasında siyaset
Türkiye Büyük Millet Meclisi 15 Temmuz darbe girişiminden sonra ilk iş gününe beton kolonlardan sarkan demir çubuklar, duvarlarında oluşan delikler, koridor kenarlarına toplanan molozlar, cam parçaları arasında başladı.
En büyük tahribat ana binada Başbakanlık makamı, CHP ve MHP gruplarının bulunduğu katta. Tavanlar çökmüş, parçalanan eşyalar, yıkılan duvarlar etrafa saçılmış. Meclis binası girişinde güvenlik tedbirleri ve kontrolleri de yoğun bu ilk iş gününde. Makam araçları aranıyor, ziyaretler kısıtlanıyor, araç girişleri için otobüslerle engeller oluşturuluyor. Parlamentonun ilk iş gününde koridorlarda da darbe girişimi sonrası siyasetin nasıl şekilleneceği konuşuluyor. Dört siyasi parti darbeye karşı ortak bildiri yayınlayıp "Farklı görüşlerimiz olsa da hepimiz milli iradenin yanındayız" mesajı vermişti. 'Uzlaşı fırsatı' Muhalif ve iktidar partisindeki siyasetçiler, bu ortak tavrın 'uzlaşı için bir fırsat' olduğu görüşünde. Ancak Başkanlık sitemi tartışmaları, iktidarın muhaliflere karşı tutumu ve sokak siyasetinin nasıl ilerleyeceğine dair ise soru işaretleri var. CHP Grup Başkanvekili Levent Gök: Görülmüştür ki kimsenin Türkiye'yi tek başına yönetme şansı yoktur. CHP Grup Başkanvekili Levent Gök, partilerin darbe girişimi karşısında ortak tavır sergilemesini 'demokrasi ve parlamenter sistemin güçlendirilmesi' olarak tanımlıyor ve "Görülmüştür ki kimsenin tek başına Türkiye'yi yönetme şansı yoktur" diyor. Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve iktidar partisinin bu süreçte başkanlık sistemine geçiş tartışmalarını mecliste, kamuoyunda hızlandırıp hızlandırmayacağı sorusuna da Levent Gök, "O düşüncelerin artık geçerliliğinin kalmadığı bir sürece girdiğimizi düşünüyorum. Bunda ısrar etmek daha fazla kırılmalara yol açar" yanıtını veriyor. MHP milletvekili Oktay Vural da siyasi partilerin ortaklığının parlamenter sitemin önemini gösterdiği görüşünde: "Bzim darbelere karşı yapacağımız şey, denge denetim mekanizmalarını kullanarak parlamenter demokrasiyi kullanmak. Sizin bunun yerine tek güç ben olayım diyerek her şeyi kontrol altına almak istemeniz bu tür darbeleri yapan süreçlerden ders almadığınızı ortaya koyar." İktidar partisi ise başkanlık sistemi tartışmalarının darbe girişimi sonrası gündeme getirilmesine şimdilik temkinli yaklaşıyor. Telefonla soruları yanıtlayan Adalet ve Kalkınma Partisi (AKP) Genel Başkan Yardımcısı ve parti sözcüsü Yasin Aktay "O tartışma ayrıdır, bu tartışma ayrı. Böyle bir olay esnasında bu tartışmayı gündeme getirip buna dair bir takım faydalar çıkarmayı çok etik bulmuyoruz" diyor. Yasin Aktay'a göre darbe girişimi sonrası muhalif partilerin ortak tavır sergilemesi ise "muhalefetle iktidarın daha fazla kaynaşmasına yol açması açısından tarihi bir fırsat." HDP milletvekilleri ise darbe girişimi ve siyasi süreçle ilgili parti eş başkanlarının yaptıkları açıklamalarla ortak görüşte olduklarını belirtip ayrı demeç vermek istemediklerini ifade etti. HDP Eş Genel Başkanı Selahattin Demirtaş meclis grubu toplantısı ardından yaptığı açıklamada da darbe girişimine ilişkin 7 Haziran seçimine atıfta bulundu ve "7 Haziran'da bir uzlaşma kültürü ile Türkiye'nin önünü açacak siyasetin yerine bir sivil darbe ile meclise el konuldu. Yapılan sivil darbe 15 Temmuz'da gerçekleşen askeri darbenin önemli zeminini oluşturdu" dedi. Sokakların tavrı Başkanlık sistemi ve darbe sonrası siyasi sürece dair tartışmaların yanı sıra, sokakların tavrı da konuşuluyor. Darbe girişimin başarısız olmasında halkın sokaklara dökülmesinin de etkili olduğu görüşü sıkça ortaya atılıyor. Oktay Vural sokak çağrılarının provokasyona yol açabileceğini düşünüyor. Ancak Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın çağrısıyla sokaklara çıkanların gösterilerinde kontrolsüz şiddet olayları yaşanabileceği de mecliste dile getirilen kaygılardan. MHP'li Oktay Vural insanları sokağa çağırmanın provokasyona yol açacağı görüşünde. Sosyal medyada paylaşılan linç ve saldırı görüntülerine ilişkin "Bunlar bütün bunların hepsi sokak mantığının kontrolsüz olabileceğini ortaya koyuyor" diyor. "Bunları kullanarak insanları birbirine çatıştırmak isteyenler olabilir. Çok tehlikeli oyunlar." İktidar partisi sözcüsü Yasin Aktay'a göre ise "eylemler provokasyona açık olsa da gurur duyacağımız bir ortam var, darbeye karşı duygularını ifade ediyorlar." Darbe girişiminin ardından TBMM Genel Kurulu'nda olağanüstü bir oturum yapıldı. Mecliste enkaz arasında verilen siyasi mesajlar gerilimin üzerini örten bir iyimserlik havasında. Temkinli, tedbirli ve gözlemci. Hem iktidar hem de muhalefet, 15 Temmuz öncesi keskin çıkışlardan kaçınıyor. Ancak siyasilere göre 15 Temmuz'dan sonra mecliste ve belki de sokaklarda yapılacak siyasetin nasıl şekilleneceği yargı, ordu ve başkanlık tartışmaları arasında güç dağılımının nasıl yapılanacağıyla doğrudan bağlantılı.