Magaalonni Chaayinaa lama vaayirasii haaraa tamsa'aa jiru to'achuuf yaaddessinaan cufamaan.
Vaayirasiin hamaan Chaayinaatti tamsa'uun hordofee namoonni golgaa funyaani keewwatan Biyyattii keessaatti vaayiraasiin kun amma yoonatti lubbuu namoota 17 galaafateera. Anga'oonni biyyatti balalii xiyyaaraafi baaburaa gara Wuhaanitti imaluuf magaalicha keessaa bahuu dhowwan. Magaalaa jiraattota miliyoona 11 qabdu kana keessatti tajaajilli geejjiiba hawaasaaf magaalichatti kennamullee addaan citeera. Tarkaanfiin walfakkaataan magaalaa ollaatti argamtu Huwaangang jedhamtu keessatti fudhatameera. Magaalaa kana keessaammoo namoota miliyoona torbatu jiraata. Namoonni 500 ol ta'aan vaayirasichaan qabamaniiru. Vaayirasichi biyya hambaattiillee darbee tamsa'eera. Vaayirasiin Koronoovaayiras jedhamu kun jalqaba lafa gabaa Wuhaanitti argame. Jiraataan magaalichaa tokko 'miirri magaalittin amma keessa jirtu xumura addunyaa fakkaata' jette. Karaa cufachuun kun kan mudate lammileen Chaayinaa miliyoonatti lakkaa'aman ayyaanaa Bara Haaraa Chaayinaaf biyyattii keessa wayita imalaa jiranitti. Jiraataan magaalaa Wuhaan kan biraas, toora midiyaa hawaasaa Weibo jedhamurratti wayita karaan cufamusaa dhaga'u 'Imimmantu nu hudhe'jedhe ibse. Wanti amma jiru maali? Tajaajilli geejjiba hawaasaa akka lakkoofsa biyyatti sa'aatii 10:00 irraa eegalee buufannii baaburaafi xiyyaara imaltoota keessuummeesuun muddaman duwwaa turan. Qondaaltonni fayyaa biyyatti namoonni magaalicha jiraatan waan funyaanitti keewwatan irraanfatanii akka hin baane hawaasa akeekkachise. Namoonni akka walitti hin qabamne gorseera. Guwaantiin harkatti keewwatamuufi maaskiin funyaan golgu kan ogeeyyiin fayyaa keewwatan, namoonni barbaadan lakkoofsisaanii dabalaniiru. Wuhaanitti giddugaleessaa gabaa iddoon itti gurguran golgolaa'e Magaalaa Wuhaanitti sa'aatiiwwan muraasa karaan erga ccuccufamee booda, anga'oonni magaalaa Huwaangang halkan qixxeeerraa eegaluun namoonni magaalicha akka hin baanee akeekkachiisan. Kaafteeriyaa, manni fiilmii tiyaatiraafi egzibishiniin itti agarsiifaman cufamaniiru. Magaaallli Izohuu namoonni miliyoona tokkoo ol keessa jiraatani buufata baaburaa cufuu beeksifteetti. Namoonni du'an hundiisaani araddaa Hubehi jedhamtu - kibba magaala Wuhaan argamtu jiraatu. Namonni miiidhaman 17 keessaa harki caalaan isaanii umrii maanguddummaa kanneen jiranitu dhiibee sukkaaraafi Paarkisaan jedhaman fa'aan rakkataa jiru. Hospitaalaa Wuhaanirraa doktorri tokko BBCtti akka himetti, dhibichi haala yaaddessaa ta'een tqamsa'aa jira. Hoospitaalli namoota kumaatamatti lakka'aman ogeeyyii dubbisuuf dabaree eeggataniin guutameera, sa'aatii dheeraa eegaa jiru rakkoo cimaadhas jedhe. Wuhaan jireenyaaf iddoo filatamtuudha, qajeelfamoota vaarisicha addaa baasuuf ittsa ilaallatu qopheessineerra, hojii keenyatti boonna jedhe. Garuu soaadan ani qabu vaarisicha haaraa ta'uusaatiifi lakkoofsi namoota hedduu yaaddeessaadha jedhe. Guyyaa lama dura iddoo hojii akka hin deemetu nutti himame. Sababiin isaas dhiibichaan akka hin qabamneefi. Yoo hospitaalaa baane (golgaa funyaani(mask) keewwachuu qabnaa jedha. Daa'imman keenya ganna lamaa gara karaatti hin baasnu. amma ilmi koo rafeetu jira, amma dandeenye eegaa jirra namoota biraa akka hin tuqne, harkasaa dhiqna jedha. Daandii gubbaarratti nama hin argine, akka walitti hin qabamne nutti himameera jedhe. Waa'ee Vaayirasichaa maal beekna? Ammatti 2019-nCoV jedhame beekama. Gartuu koronoovaayirasii duraan namarratti mul'atee hin beeknedha. Jalqaba bara 2000tti sirna hargansuu miidhuun lubbuu namoota 800 olii addunyaarratti dabarsees gosa koronoovaayirasii utaalloo ta'uun isaa beekamuudha. Aanga'oonni akka jedhanitti gosti vaayirasii haaraan kun gabaa qurxummiin itti gurguramu Wuhaan keessatti argamanirratti mul'ate. Gabaan sun jalqaba bara kanarraa eegalee cufameera. Qorattoonni muraasni dhukkubni kun bofarraa dhufee jedhanii yaada dhiyeessan. Qorannoon barruu dhimma fayyaa Medical Virology irratti Roobii maxxanfame akka agarsiisuutti, xiinxallii qorannoo maddisaa bofa ta'uu ta'uu hin hafne akeeke. Kana malees, namoota vayirasichi qabeerraa gara miseensota maatiisaanitti fi hojjattoota eegumsa fayyaarratti bobba'anitti darbuun isaas namarraa gara nama biraatti akka darbu danda'uuf ragaadha. Kun otoo haal kanaan jiruu Dhaabbata Fayyaa addunyaatti koreen yeroo muddamaa tamsa'ina dhibichaan walqabatee labsii yeroo muddamaa labsuuf dhiisuurratti walfalmuutti jiraachuun ibsameera.