Yeroo dhiyoo as qaamoleen hidhatan namoota walga'ii waamanii ajjeesan oduun jedhu irra deddeebiin dhagahama.
Ajjeechaa Kibxata darbe Godina Wallaggaa Lixaa Aanaa Baabboo Gambeel ganda Bonee jedhamtutti raawwateen namoonni nagaa 28 ajjeefamuu Poolisiin Oromiyaa beeksisee ture. Jiraattonni kunneen walga'ii waamamanii bakka walga'anitti ajjeefamuus ibseera poolisiin Oromiyaa. Haleellaan saba Amaaraa irratti xiyyeeffatee raawwatame jedhamu kun bifuma walfakkaatuun Bitooteesa darbes Godina Horroo Guduruu Wallaggaa Aanaa Abee Dongorootti raawwachuun lubbuun namoota 22 galaafateera. Sadaasa darbes Godina Wallaggaa Lixaa Aanaa Gullisootti walga'ii waamanii namoota 50 ol ajjeesan jedhamee ture, garuu wayita qaamoleen kunneen walga'ii waamanii namoonni walg'aiif walitti qabamanii ajjeefaman mootummaan achi jiru maal hojjeta? Kanaa fi dhimmoota nageenyaa kan naannoo Oromiyaa biroo irratti Hoogganaa Biiroo Bulchiinsaa fi Nageenyaa Oromiyaa Obbo Jibriil Mahammad waliin gaaffii deebii taasisneerra. Namonni wayita hidhattootaan walga'ii waamamanii ajjeefaman qaamni mootummaa achi jiru maal hojjeta gaaffii jedhu debisuun eegalan. ''Namoonni kunneen qaawwa uumametti fayyadamanii gocha akkanaan raawwatu. Sochii humna nageenyaa mootummaa eeggatanii dagachiisanii haleellaa raawwatu,'' jedhan Obbo Jibriil. ''Walga'ii seeraa osoo hin taane namoota ollaa tokko jiraatan dirqiidhaan walitti qabamanii tarkaanfii irratti fudhatu.'' Humni hidhatee socho'u filannoo as adeemaa jiruu fi hidha haaromsaa gufachiisuuf onnatee jiraachuu kan himan Obbo Jibriil, humni kun ammallee ni dadhabe malee hin dhabamsiifamne jedhan. Torbanoota darban keessa lakkoofsi hidhattootaa gara giddu galeessa biyyaatti socho'anii heddummaachaa jiraachuu kan hin haalle Obbo Jibriil, ''garuu lakkoofsi shanee dabalee osoo hin taane sochii isaaniitu dabale,'' jechuun dubbatan. ''Humni kun lola keessatti miseensi isaa waan jalaa hir'atee jiruuf saffisaan sochiisaa dabalatee sa'atii muraasa keessatti bakka hunda ga'uun akka waan iddoo hunda jiruutti sammuu hawaasaa qabachuu barbaada,'' jedhan. Erga Muddee darbeetii keessa ajjeechaawwan raawwatamaniif ittigaafatamtoonni garee hidhattootaa bosoona jiran ta'u Obbo Jibriil dabalatee qondaaltonni mootummaa sadarkaan jiranis kanuma jechaa turan. Haata'u malee qondaalli Waraana Bilisummaa Oromoo ammoo tibbana Al-jazeera dabalatee miidiyaalee garaagaraa irratti dhiyaachuun komii waraana isaarratti ka'u kana waakkateera. Kumsaa Dirribaa haleellaa lammiileerratti raawwataa jiruuf waraana keenya osoo hin taane qama mootummaa shakkina jedhe, kanarratti maal jettu jennee Obbo Jibriil gaafanneerra. ''Gocha suukanneessaa isaan daa'immanii fi dubartoota Oromoo, sabaa fi sab-lammoota akkasumallee waliisaaniirratti raawwatan osoo addunyaatti gadi baasnee maqaa Oromoofiyyuu gaarii miti jennee dhiisne. Badii gurguddaa akka raawwatan miseensonni isaanii harka kennatan ni dubbatu,'' jedhan. Ajjeechaa yeroo dhiyoo as Oromiyaa bakkeewwan garaagaraatti raawwatamu ilaalchisuun qondaaltonni mootummaa Amaaraa fi rogeeyyiin dhalootaan Amaara ta'an, saba Amaaraa irratti ajjeechaa xiyyeeffatee raawwatamaa jiruudha jechuun komatu. Gama kaaniin kanneen ajjeechaaan kun sabarratti kan xiyyeeffate osoo hin taane hundumatu miidhame jedhanis jiru. Kanarratti mootummaan naannoo Oromiyaa maal jedha? Obbo Jibriil akkas jedhan: ''Mootummaan naannoo Oromiyaa saba naannoosaa keessa jiruuf eegumsa godheefii akka aadaa Oromootti haammatee bulcha. Namoonni miidhaan irra ga'e Amaara qofa osoo hin taane, Oromoon, Tigreen, kaanis keessa jiru. Kanaafuu kun oduu shanee fi finxaaleyyiin biroon facaasaa jiraniidha malee dhugaa miti.'' Rakkoon akkanaa erga mudachuu jalqabee yeroo dheeraa ta'eera, haleellaa hidhattootaan raawwatamuun hawaasi nagaan wayita ajjeefamu, qaama miidhamu, qabeenyisaa barbadaa'uu fi qe'eerraa buqqa'u ni gabaafama. Garuu maaliif furmaata dhabe, rakkoon kun hanga yoomiitti itti fufa, mootummaan keessan rakkoo kana furuuf maal hojjeta? Kanarratti Obbo Jibriil akkas jedhan. ''Rakkoo nageenyaa sadarkaa kanarra ga'eef bu'uurri isaa siyaasa. Filannoo booda wayita mootummaan sirnaan lafa qabatu tarkaanfii hidhattoota kanneenirratti fudhachaa turre cimsinee itti fufna. Yeros hawaasa waliin qindoomina cimaan hojjechuun guutummaatti furra,'' jedhan. Caasaa nageenyaa mootummaa keessa qaamni hidhattoota waliin hariiroo qabuu fi waliin hojjetu jira hamii jedhuuf Obbo Jibriil, ''Caasaan nageenyaa akka waliigalaatti rakkoo hin qabu. ''Humna hidhattoota kunneenii laaffisuudhaanis kutaannoosaa agarsiiseera. Garuu namni dhuunfaa ergaa fudhatee nutti makate jiraachuu mala. Humna leenjifnu kana uummatuma keessaa walitti qabna waan ta'eef hin jiraatu jettee yaaduu hindandeessu,'' jedhan. Oromiyaa keessaa Godinaalee fi aanaaleen tokko tokko Waraana Bilisummaa Oromoo jala jiraachuu fi caasaaleen mootummaa diigamanii hidhattooti bakka qabachuu mootummaa biyya bulchu dabalatee hawaasa irraa odeessi ni dhagahama, dhuguma godinaalee to'annoo hidhattoota kunneenii jala jirantu jiruu? Kanarrattis Obbo Jibriil akkas jedhan: ''Godinni shanee jala jiru dhiisii, kan jiraachuullee danda'u hin jiru. Isaan garuu akkas jedhanii ibsachuu malu.'' Akka Obbo Jibriil jedhanitti humni isaanii qaama hidhatee Oromiyaa keessa socho'u, kan Waraana Bilisummaa Oromoo jechuun of waamu, kan mootummaan ammoo 'Shanee' jedhuun waraanuu kan jalqabe waggaa tokko dura. Garuu waraanaan furmaati waaraa dhufuu danda'aa jennee Obbo Jibriil gaafanneerra. Karaa nagaan rakkoo furuuf balballi mootummaa cufaa miti kan jedhan Obbo Jibriil, ''mootummaan jara kana biyya alaatii waamee biyya galchuu caalaa wanti fedhii karaa nagaa agarsiisu hin jiru,'' jedhan. ''Ergasaan biyya galaniis Lixa Oromiyaatti hanga isaan Godina, Aanaa, Ganda diiganii balleessan kana, walitti dhukaasuun Oromoof qaaniidha jennee karaa marii filachaa turre. ''Waggaa lamaaf kadhannee ijibbaannee dadhabnee itti dhukaasuu kan eegalle reefuu wagga tokko hin guunne. Isa boodas yoo namni karaa nagaa barbaadu jiraate mootummaan gaaffii akkasiitti balbalasaa hin cufatu.'' jedhan Obbo Jibriil.