Mootummaan Itoophiyaa nagaa fi tasgabbii biyyattii mirkaneessuuf jecha kutannoodhaan tarkaanfii fudhachuushee dura taa'aan Komishinii Gamtaa Afriikaa Muusaa fakii Mahammat himan.
Qondaalli kun kana kan dubbatan yaa'ii ariifachiisaa 38ffaa hariiroo misoomaa biyyoota baha Afriikaa (IGAD) guyyaa Dilbataa Jibuutiitti taa'amerratti. Dureen Komishinii Gamtaa Afriikaa kun dabaluun waan dubbatan, tarkaanfiin mootummaan federaalaa Itoophiyaa fudhate heera mootummaa biyyattii balaarraa baraaruuf jedhan. Kun dirqama seeraa biyyoota hundarraayyuu eegamuudhas jedhan. Goolama siyaasaa naannoo Tigraayitti mudate booda lammiileen qe'eerraa buqqa'aniiru kan jedhan Muusaa Faqii Mahammat, gama kanaan IGAD kanneen baqatanii fi qe'eerraa buqqa'an dandamachiisuuf jecha deggersa namoomaa Itoophiyaan taasiftu cinaa akka dhaabbatu dhaaman. Yaa'ii guyyaa tokkoof taa'ame kanarratti kan hirmaatan miseensonni IGAD gamasaaniitiin mootummaa Itoophiyaa akka deggeran ibsaniiru. Yaa'ii kanaan booda Ministirri Muummee Itoophiyaa Abiy Ahimad miidiyaa hawaasummaa isaaniirratti, hooggantoonni biyyoota miseensa IGAD 'tarkaanfii seera kabachiisuu fudhatame'' hubachuu isaaniitiif galateeffataniiru. ''Hooggantoonni biyyoota miseensota 'IGAD' seera qabeessummaa hojii seera kabachiisuu keenya hubatanii beekamtii kennuusaaniifi, akkasumas Itoophiyaa deeggaruuf kutannoosaanii waan ibsaniif galata guddaan dhiyeessa,'' jedhan. Lolli naannoo Tigraayitti jalqaba ji'a Sadaasaa darbe keessa mudate miidhaansaa Itoophiyaarra darbee biyyoota ollaas qaqqabeera, miseensonni IGAD dhimma kanas kaasanii mari'ataniiru. Lola waraanaa torbanootaaf tureen booda Raayyaan Ittisa Biyyaa magaalaa guddoo Tigraay Maqalee to'achuu erga ibsee, mootummaan federaalaa ''oppireeshiniin seera kabachiisuu'' goolabamuu ibsee ture. Lola kana keessa namoonni dhibbaan lakkaa'aman lubbuu dhabaniiru, kanneen biyyuma keessatti qe'eesaaniirraa buqqa'aniin alatti lammiileen lola kana dheessuun gara Sudaan baqatan ammoo kuma 50 caalu. IGAD yaa'iisaa alanaa kanaan, rakkoo biyyoota miseensotasaa ta'an keessatti mudatee fi biyyoota gidduutti dhalate irratti gadi fageenyaan mari'achuun dhimmoota deebii hatattamaa barbaadan irratti murtee dabarseera. Ministirri Muummee Itoophiyaa Abiy Ahmad, torbee darbe keessa dureewwan biyyoota baha Afriikaa kanneen akka gitasaanii kan Sudaan Abdallaa Hamdook, Pirezidaantii Keeniyaa Uhuruu Keeniyaataa, kan Somaaliyaa Mohaammad Farmaajoo, kan Jibuutii Ismaa'il Umar Giilee akkasumas Pirezidaantii Itti Aanaa Sudaan Kibbaa waliin mari'atanii turan. Dureewwan kunneen rakkoo keessoo isaaniitti dhalate akkasumas biyyoota gidduutti mudate kaasuun irratti mari'ataniiru. Teessoon muummeen isaa Jibuutii kan ta'e IGAD Eertiraa, Sudaan, Itoophiyaa, Jibuutii, Sudaan Kibbaa, Keeniyaa, Somaaliyaa fi Yugaandaa of keessaa qaba.