Dilbata borii Guyyaa haadholii jedhamee kabajama. Guyyaan haadhaa biyyoota addunyaa garagaraa keesatti yeroo adda addaatti ta'uu danda'a. Yeroo baayyee garuu Caamsaa keessa Dilbata lammaffaarra kabajama.
Guyyaa kana namoonni hedduun haala adda addaan yaadatu. Kan du'aan haadhasaanii dhaban, kan bakka haati hin jirretti guyyaa kana kabajan, kan godaansaan haadharraa fagaatanii fi kkf. Shamarree Ellaa (maqaashee sirrii miti) haadha ishee araada dhugaatii alkooliitiin yaadatti. Maatii alkoolii dhugu waliin guddachuun maal akka fakkaatu akkanaan nuuf qooddeetti. Maqaan kiyya Ellaa, umuriin kiyya waggaa 26, ergan haadha kiyya beekerraa eegalee nama dhugaatii alkoolii akkaan dhugdu ta'uusheen yaadadha. Waa'ee dhugaatii alkoolii ilaalchisee yaada laman qaba. Dhugaatiin yoom akka dhugamuu fi yoom akka dhugamuu hin qabne bareecheen beeka. Irra keessa isaa gaafa ilaallu dhugaatiin nama bohaarsa, anillee nama bashaasha nama waliin walii galu waanan tureef, amala kiyya kana daranuu naaf cimsa jedheen yaada. Gama biraatiin dhugaatiin alkoolii hariiroo anaa fi haadha kiyya gidduu jiru balleesseera. Nama gara addunyaa kanaatti na fide, kan haalaan na jaallattu, kan naaf yaaddu, waan hunda caalaa dursa kan naaf laattu na dhabsiise. Sababa kanaafan dhugaatii alkoolii jaalladhas, jibbas. Hariiroo hawaasaa cimsuu isaatiin nan jaalladha, uummata adda kutuu isaatiin ammoo nan jibba. Ijoollummaa kiyyarraa jireenya gammachuun jiraachaa guddadhe. Magaalaa Ingilaand naannoo qarqara galaanaa jirtu tokko keessattin guddadhe. Maatiin keenya warra qabeenya qabaniidha. Shamarree gara galaanaa ilaalaa jirtu Rakkoon hammaataan na mudate garuu akkuman guddachaa deemuun harmee koo jireenyishee dhugaatii alkooliirratti hundaa'aa dhufe, sammuunshees dhugaatiidhaan daranuu miidhame. Akka ijoollee hiriyoota kootii haadha kiyyaan boonuu hin dandeenye, guyyaa dhaloota kiyyaa hin kabaju, sababni isaa hiriyoonni koo waa'ee haadha kootii na gaafatu jedhee waanan yaadda'uufi. Rakkoo hammaataan ittuma fufe, jireenyi harmee koo qabeenya gurguruutti seene, maatii jeequu, abbaa kiyyaan gargar bahuus fide. Wayitan waraqaa qorannoo kiyya hojjedhu kompiyuutara na jalaa fuuchuu, dheekkamsa, lola namoota wajjinii, ragaa dhalootaa fi kaan seera qabeessa ta'e naaf kaa'uu dhabuu fi rakkoolee hedduun narratti walga'an. Addunyaarratti naman tokkoffaarratti jaalladhu, naman qabu, haati kiyya wayita anarra dhugaatii alkoolii filattu, abdiin kutadhe. Dubartii dhugaatii wayinii buusaa jirtu Dhibeen alkooliirraa ishee qabate, anaa fi obboleettii koorraa akka adda baatee jiraattu ishee taasiseera. Maaliif akka jireenya keenya keessaa baate ibsuun nutti cima. Nama jiru tokko dhabdee wayita arguuf hawwitu, utuu si cinaa hawaasa biraa keessa jiruu, wayita si biraa dhibu, nama kana dhabdee jiraachuuf akkamiin of amansiifta. Harmee keenya kan ittiin beeknu, urgaa fooliishee kan ganamaa, jaalala ishee, nuuf dhimmuu isheeti malee machaa'uudhaan hin turre. Amma garuu hawaasni ijoollee araqee jedhee nu waama, xiinsammuun keenya hubameera.maaliif akka ta'e naaf hin galu. Akkuma nama kaanii nutis guyyaa gaarii fi guyyaa badaa dabarsineerra. Hagayyi 22, 2018 jireenya koo keessatti guyyaa badaa jedhamee galmaa'ee jira. Haati keenya tasuma dhibeen onnee ishee mo'atee achumaan boqotte. Kanaaf guyyaan haadhaa kun erga isheen sokkitee isa jalqabaa ta'uusaati. Garuu an ergan ishee dhabee waggaa sagal ta'eera. Haadha koorraa gorsa argadhee waan gaariitti ba'uuf yeroo baayyee fedhaan ture, garuu hin taane. Guyyaan akka guyyaa haadhaa kun nama akka kootti haadha dhabeef dhukkubbii guddadha. An garuu namoota na guddisaniif guyyaa kana nan kabaja. Kanneen haadha koo bakka naaf bu'anii na guddisan: Abbaa kiyya, obboleettii kiyya, akaakayyuu, eessumman, adaadaa ,hiriyoota koo hundaaf guyyaa kana nan kabaja. Yaadannoo guyyaa kanaatiin sammuun koo dhugaatii alkooliitiin weeraramullee namootan akka haadha kiyyaatti ilaalladhu gidduu jiraachuu kootti an carra qabeettiidha.