Această dezbatere a fost alimentată de "noile teorii" (cum le numeşte Robert Gilpin): teoria echilibrelor multiple, care postulează posibilitatea dezechilibrelor persistente; teoria creşterii endogene, care subminează unele dintre construcţiile de bază ale economiei neoclasice (cum ar fi "legea câştigurilor diminuate"); teza "dependenţei de cale" (rolul istoriei), importanţa geografiei; rolul costului informaţiei şi asimetriile; şi rolul grupurilor în obţinerea de avantaje competitive (felul în care Michael Porter foloseşte grupurile în explicarea avantajelor competitive aminteşte de conceptul de cauzare cumulativă al lui Gunnr Myrda), etc.
Bu tartışma, Robert Gilpin'in de atıfta bulunduğu 'Yeni Teoriler'le iyice hız kazandı: örneğin 'sürekli kötü denge' olasılığını öne süren çoklu denge teorisi; neoklasik ekonominin 'azalan gelir kanunu' gibi temel kavramlarını zayıflatan içten büyüme teorisi; "yola bağımlılık" (tarihin rolü) tezi; coğrafyanın önemi; bilgi maliyetleri ve asimetrilerin rolü ve rekabet avantajlarında gruplaşmaların rolü (Michael Porter'ın rekabet avantajını açıklarken gruplardan yararlanması, Gunnar Myrdal'ın kümülatif nedensellik kavramını hatırlatıyor).