Fàransi tun ye dunia fangama jamanaw dɔ ye kabi kɛmɛda 17nan laban cema wati. 18nan ani 19nan kɛmɛdaw kɔnɔ, Fàransi ye jɔlikɛ mara mansamara baw dɔ la min bɛ fɛnsen Tlebi Afrika ani Worodugu Asia ka se ka yɔrɔ kofɔlen in sekonidɔnko ni politikow yɛlɛma a sago la. Fàransi ye jamana yirwalen.