پرسیارێک کە لێرەدا دێتە گۆڕێ ئەمەیە: ئەگەر باڵەکانی ڕێژیم لە دیدی ستراتیژیکدا بۆ مەسەلە گرنگەکان جیاوازییان نییە، بۆ لە نێو کۆماری ئیسلامیدا ململانێ لە ئارادایە و وەک دەرکەوتووە، باڵی بەناو کۆنەوار یان توندڕەوی خامنەیی لە هەوڵی پەراوێزخستنی باڵی بەناو رێفۆرمخواز و میانەڕەودایە؟ لە وەڵامدانەوەی ئەو پرسیارەدا، دەکرێ ئاماژە بە جیاوازیی سیاسیی نێوان ئەو باڵانە بدرێ. ئەوەی لێرەدا بە جیاوازیی “تاکتیکی” ناودێر کرا، بە مانایەک جیاوازیی سیاسی دەگرێتەوە. بەڵام لە بنەڕەتدا، ململانێی نێوان باڵەکانی کۆماری ئیسلامی، لە سەر دەسەڵاتە. شێوەی یەکلاکردنەوەی ئەو ململانێیە، جیاوازیی هەیە لەگەڵ ململانێی نێوان لایەنە سیاسییەکان لە وڵاتانی دێموکراتیکدا؛ ئەویش بریتییە لە کەڵکوەرگرتن لە زەبرووزەنگ و مێتۆدی دیکە بۆ پەراوێزخستنی یەکتر. لە کۆتایی نەوەدەکاندا، باڵی خامنەیی بە هەڕەشە و تەنانەت هەوڵی تیرۆرکردنی سەعید حەجاریان، کە بە یەکێک لە بیرمەندانی رێفۆرمخوازیی لە ئێراندا دەناسرێ، هەوڵی لاوازکردن و پەراوێزخستنی ئەو باڵەی ڕێژیمیان دا. دواتر، شۆرای نیگابان رێگریی لە بەشێک لە رێفۆرمخوازەکان کرد بۆ خۆپاڵاوتن لە هەڵبژاردنی مەجلیسدا. لە هەڵبژاردنی ساڵی ٢٠٠٤ بۆ مەجلیس و هەڵبژاردنی سەرکۆماری لە ساڵی ٢٠٠٥دا، رێفۆرمخوازەکان پەراوێز خران. خامنەیی لە هەڵبژاردنی ساڵی ٢٠٠٩دا، لە پێناو هەڵبژاردنەوەی مەحموود ئەحمەدینژادا ئامادە بوو هەزینەی سیاسیی زۆر بدا، چونکە ناوبراوی بە وەفاداری خۆی دەزانی. ئەوە بوو، دوای ناڕەزایەتییەکانی ساڵی ٢٠٠٩، بزووتنەوەی سەوز سەری هەڵدا، دواتر میرحوسێن مووسەوی و مێهدی کەڕوبی دەستبەسەر کران. هەڵبەت کاتێک کە ئەحمەدینژاد لە هەوڵی دروستکردنی پێگەی دەسەڵاتدا بوو بۆ خۆی، خامنەیی دواجار ئەویشی پەراوێز خست. رەفسەنجانی، یەکێک لە دامەزرێنەرانی کۆماری ئیسلامی، ئەویش پەراوێز خرا و تەنانەت دەنگۆی ئەوە هەیە ناوبراویش كوژرابێت. پاش ئەوەی رێفۆرمخوازەکان پەراوێز خران، لە هەڵبژاردنی سەرکۆماریی ساڵی ٢٠١٣و ٢٠١٧دا، پشتیوانییان لە حەسەن ڕۆحانی کرد، کە خۆی بە “میانەڕەو” لە قەڵەم دا. هاوشێوەی رێفۆرمخوازەکان، ڕۆحانیش هێندێک بەڵینی سەبارەت بە کەمکردنەوەی سەرکوت لە نێو خۆی وڵات و دانوستاندن لەگەڵ ڕۆژئاوا دا، بەڵام بەدەر لە ڕێکكەوتنی ناوکی، کە ئەویش دواجار لە لایەن ئیدارەی ترامپەوە هەڵوەشێندرایەوە، ئەو بەڵێنیانە جێبەجێ نەکران.[iii]