1990-гӀа шерашкахь, ССРС йоьхначул тӀаьхьа, къобалъянза йолчу пачхьалкхан кхолламехь Ичкерехь гӀоьртира тайпанийн социалан институтийн Ӏаткъам чӀагӀбан, цуьнца цхьаьна денъеш шира бакъонийн база — Ӏадаташ. Дуьйцуш дара тайпанийн парламент а, тайпанийн правительство а яр. Ишттачу политико талламхойн дика а, гӀуо а ойланаш кхоллайора. Масала, Л. Ильясовс 2001 шеран цхьаьна белхачохь билгалдоккху: «тайпанийн структуран реанимаци яро лаахь а, ца лаахь а пачхьалкх йохор ю». Тахана а цхьаболу российн политикаш иштта йийца яьккхина Нохчийчохь а, ГӀалгӀайчохь а административан-урхаллин структура тайпан системан бух тӀехь яран романтикан, амма, тера ду, дукхах берш царех цхьан а кхетам болуш бац тайпанан социалан категорех, я цуьнан таханлерачу нохчийн а, гӀалгӀайн а юкъараллин функцех а.