Абхазхойн этногенез гар, Инал-Ипас ма-яздара, масех агӀора ду: къилба (жимаазийн), къилбаседан (къилбаседакавказан), меттигера (автохтонан). Кхечу хьосташца абхазхойн къоман этногенезехь кхо некъ билгалбаккха мегар ду: автохтонан, миграцин, и ший а ийна. Автохтонан версин агӀончаш бу А. В. Фадеев, Л. И. Лавров, кхин а. Лавровс аратеттина абхазхойн-адыгийн къаьмнаш схьадовларан «киммерийн» гипотеза, цуьнца скифел хьалхара заманахь церан дай юкъабодура киммерийн бертан тайпанашна (ахейш, зихаш, гениохаш, кхин дӀа а), дӀалоцура Къилбаседа-Малхбузан Кавказан мохк. Л. Лавровс хетара, массо а киммерийхой скифаш ара ца тетина аьлла, церан цхьа дакъа, царна юкъахь ахейш, зихаш, кхин дӀа а бехаш бара Малхбузан Кавказехь. Цуо яздора: «И тайпанаш шеко йоцуш хӀинцалерачу абхазхойн, абазойн, адыгейхойн, гӀебартойн дай хилла, цундела церан шайн схьадовлар киммерийн малхбален декъера тайпанех ду ала бух бу». И гипотеза тӀаьхьо къобал йира Н. Л. Членовс а, С. Х. Хоткос а. Автохтоналлин концепци кхуьура 1970—1980-гӀа шерашкахь Инал-Ипан белхашкахь. Цунна гарца кхин а, лаххара а вайн эрал III бӀешо хьалха, абхазхойн-адыгийн этнооьздангаллин массиво, цахедда асанца, дӀалоцура Ӏаьржа хӀордан берриг малхбален берд. Кхин ойла яра Кисслинга, цуо бохура, Ӏаьржа хӀордан бердашца гуьржийн тайпанаш даьхна, хӀунда аьлчи керкеташ, ахейхой, гениохаш, цунна хетарехь, картвелан бух болуш ду.