Дуьненан дерриг Ӏилма цхьаьна меттиге гулдаран ойла хьалайоьду ширачу Искандрин а, Пергамин а библиотекашка, амма оцу концепцин таханлера кхетам, цхьа универсалан энциклопеди кхоллар а, шуьйра йаржайар а хилла серлончийн хьекъалшкахь Дидро Денин а, XVIII бӀешеран энциклопедистийн а заманахь. Ткъа энциклопедин контент автоматаца йузаран цхьа гӀирс кхолларан ойла тӀаьхьа гучуйолу: масала, цуьнан цхьацца дакъалгаш каро тарло библиотекаран Чарльз Амми Каттеран «The Buffalo Public Library in 1983» (Library Journal, 1883) йаззамехь, кхин дӀа —  Отле Полан Traité de documentation жайнахь (1934; Отлес кхин а кхоьллина кхоллам Mundaneum, 1910), Уэллс Гербертан World Brain (1937) эссен гуламехь, Буш Вэниваран футуристийн микрофильмехь, цуьнан бух бу « Вайга ойла муха йанло» йаззам тӀера Мемекс кхетам тӀехь (As We May Think, 1945). Оцу могӀанера декъан МУР лара мегар ду  кхин а Нельсон Тедан «Xanadu Проект» (1973).