ХӀокху меттигехь ширачу заманахь дуьйна деха нохчийн тайпанаш. Амма уьш юхабовлура кхерста къаьмнийн бӀо тӀелетча. XVIII бӀешарахь оьрсийн паччахьан эскар Нохчийчоьна тӀелеттачу хенахь а, Кавказан тӀом болуш а лаьмнашкара латтанаш а лой кхалхабора Российн дуьхьала боцу нохчий.   Цуьнца цхьаьна дуьхьала болчу нохчашна а, паччахьан эскарна а юкъахь дуккха а тӀемаш хуьлура. Нохчий дуьхьала бовларан бахьана дара, паччахьан бӀаьччалло оцу меттигашкахь гӀазакхийн гӀаланаш йогӀар а, машаре нохчийн эвланаш яхкар а, цара новкъарло йора Российн дуьхьала тӀом бан а, латта кӀезиг долу ламанхой хьена латташ тӀе охьаховшорна а.