Медицина Юккъерчу бӀешерийн Малхбуза Европехь, антикаца дуьстича, эмпирийн Ӏилма гӀелделла дара, хьалхе яра теологин а, схоластикан а. Ӏилма чудирзира университеташна. IX бӀешо долалуш, Германин, Ингалсин, Францин хӀинцалерчу дозанашкара университеташкара, кхечу Ӏилманашца цхьаьна Ӏамош яра медицина а. дарба леладора монахаш а, дуьненан адамаша а. Юккъерчу бӀешерашкахь Европера уггар гӀараяьлла лоьрийн ишкол яра Салернераниг. Оцу ишколан кхолламаш масала дина тӀеэцна бара кхечу дешаран меттигашкахь. Уггар гӀараяьлла яра гигиенан поэма «». Салернан ишколехь бара динан а, дуьненан а даржашкара лоьраш, ткъа иштта зударий а. Цара куьйгалла дора дарбанан цӀийнашкахь, уьш тӀаме дахана эскаршца бара, паччахьашна а, церан доьзалашна а уллохь бара. XIII бӀешерашкахь бен ца буьйлабелира, оцу хенан цхьа кӀеззиг болу медицинан векалш тергонца а, зеделларгца а цамгарийн Ӏалам довза гӀерта. Иштта бу Виллановр Арнольд а, Р. Бэкон а. XIV бӀешарахь йолало анатомих Ӏилма хила, бух декъий иэтӀадар а болуш, тӀаккха Мондино де Луццис (1275—1326) арахоьцу кхоллам, шен чохь меженаш нийсса гойтуш. ТӀаккха а, XV бӀешо кхаччалц Ӏарбой хьалха бара европан медицинехь, ГIаланан кхоллам а Европехь баржийна бара Ӏарбойн маттара гочдина.