Шира Аракел (XVI—XIX бӀешераш) йара эрмалойн Дизак меликаллин (олаллин) йукъахь, лаьттара таханлерачу йуьртан кӀеззиг къилбаседехьа. ААК епископан Макаран (Бархударянцан) тешаллица, оцу эвлахь килсан саьлнаш йара, иза Масан цӀе йолу цхьа дикачу тойина зугӀар йина. Напат (эрм. Անապատ [анапат] — гӀум-аренийн) килсан ларраш хӀинца йу Аракюлан кешнашкахь. 1790-гӀа шерашкахь йуьртан бахархой, историн хиламаш бахьнехь, кхин эзарнаш карабахан доьзалшца цхьаьна дийзира шеш беха мохк битина иранан Карадаг регионе охьаховша. 1813 шеран октябрехь Российн империн а, ГӀажарчоьнна а йукъахь Гюлистанан машаран барт бинчул тӀаьхьа, цуьнца Карабахан ханалла дӀайелира Российн империн, бӀенаш карабахан (эмалойн) доьзалш йухабаьхкира шеш баьхначу махка. Аракуьлхойн цхьа дакъа иштта йухабаьхкира шеш баьхначу йуьрта Бердиеткера (Բերդիետք).