Башкирийн шежерешкахь масийттаза ялайо ойла башкираш Россех дIатохаран машаран аматех лаьцна, тIе паччахьан Iедалца хиллачу бартан йукъаметтигашха лаьцна а, кхин тIе иза хийца йиш ца хилар цхьаьна агIонан. Башкирашкахь йитира йуьззина бакъо шайн мехка доладан, оцу тIехь шайн эскар латто, администраци хила, дин лело. Башкирийн а, Российн а башха йукъаметтиг хилар гайтина 1649 шеран «Килсан Гуламехь», цуо боху элашна, бахам схьабаккхарца кхерам тосуш цамагадо муха а башкирашкара латта схьадаккха. Иштта башкирийн бакъо йара туьха даккха. Мелла а тIехьуо паччахьан Iедало бохийра барт (дайн латташ дIалоьцуш, налогаш ойбуш, башкирийн Iедал хIаллак деш, нуьцкъала керста беш, кхин а), тIаккха масийттаза хилира Башкирийн гIаттамаш. Башкирашна уггар халаниг бу 1735—1740 шерийн гIаттам. И гIаттам боьдуш дукхаха долу башкирийн дайх дисина латташ схьа а даьхна дIаделира гIуллакехь хиллачу мещерякашна. Америкин историко А. С. Доннеллис чот йарца, башкирех велла хIора виалгIа стаг.