1991 шарахь ССРС мукъаяьллачул тӀаьхьа Эрмалойчоьно 2 шарахь Ӏийра къоман ахча а доцуш. Махкахь боьдуш къийсамаш бара соьман зонехь дисар пайдехь дуй теша бохуш. 1993 шеран 26 июлехь Российн Федерацин Центран Банко юкъадехира керла кепара банкноташ. Факт яра, Росси советийн сом лелачу зонера араялар. Октябрехь — ноябрехь Туркменис а, Кхазакхстана а, Узбекистана а юкъадаьккхира шайн къоман ахча. Эрмалойчоь энергин къоьллан, блокадан, Карабахан тӀеман хьолашкахь, терго а ца ян луш советийн соьмаш чударжаран кхерамехь йисира, тӀаккха кхин а чӀогӀа юхур яра финансийн система, цунна ийшира шайн ахча юкъадаккхар.