Къевланчу чоьнаш чохь йина вентиляцин цхьацца белхаш лелийна ширачу заманахь а. XIX бӀешо доладалале чоьнийн вентиляци, дукхах дерг, чу арара мох кхетийтар дара. Харшнаш а, биргӀанаш а чухула ша хӀаваъ леларан теори кхоьллина М. В. Ломоносовс. 1795 шарахь В. X. Фрибес дуьххьара дийцина коьрта хьолаш, арахьара нилха гуонан, неӀаршна, корашна юккъехула йоххочу хӀусамехь хӀаваъ хийцаран жигаралла билгалйоккху, цуо юьхьиг йолийра нейтралан зонийн Ӏамолина.