Цхьаьна хенан оккупаци йина мехкашкахь йолаелира партизанийн болам, ткъа 1943 шеран гурахь 9 сентябрера — 9 октябрь кхаччалц болчу муьрехь Новороссийскан-Таманан операци йоьдуш Къилбаседа-Кавказан фронтан эскарша ӀаьржахӀордан флотца цхьаьна мукъаяьккхира Новороссийск а, дерриг Таманан ахгӀайре а. Кавказ йоккхучу тӀамехь ССРС туьйлира. Цуьнан жамӀца эзарнашкахь советийн салташна елира, 1944 шеран 1 майхь ССРС Лакхара Советан Президиуман Омарца юкъаяьккхина «Кавказ ларъяран» мидал.