Лела бернаш болу бӀаьвнин системан гӀоьнца шен хаам дӀабахьийтаран хьесап кхуллуш, 1792 шарахь Шаппа гайтира шен семафор цӀе йолу хьесап, къоман гуламан, цуьнан сацамца 1793—1794 шерашкахь йира 225 км еха оптикан телеграфан хьалхара аса Парижна а, Лилльна а юкъахь. Кхин а ойла яра 22 станци ян, белхан персонал вовшахтоха а, Ӏамо а. Белхалошна лора дийнахь 25 су, ледарлонна атта набахте а кхочурбара. Шаппан елира телеграфан инженер цӀе (1793 шо), хӀоттийра французийн телеграфийн асийн директор (1794 шо). Йинчу асан тӀаьххье керланаш ян буьйлабелира, коьртаниг, тӀеман Ӏалашонна.