Бразилехь 4000 метр гергга кӀоргехь Ӏилманчаш гучудаьлла дуьненахь уггар деха лаьттан бухара хи. Хин хьост Андийн кӀажошкара малхбузера малхбалехьа 6 эзар км дахделла Атлантикин океанан бердашка кхаччалц, мадарра аьлча Амазонка хин бассейнан кӀелахь. ХӀара Ӏилманчийн хаам баьржина 2011 шеран августехь Рио-де-Жанейрохь бразилин геофизикан юкъаралло шайн вовшахкхетарехь дӀакхайкхича. Хин официально доцуш цӀе елла Хьамза (, ) и карийначу Ӏилманчана ХӀиндехь винчу Хьамза Валиян (V. Hamza) цӀарах, оцуо 45 шарахь сов теллина Амазонка хи. Хьамза ву Рио-де-Жанейрора Къоман обсерваторин белхало, цунна дуьххьара карийна Бразилехула дуьненан чкъоьран тайп-тайпанчу тӀегӀан тӀехула охьадоьду геологин тамашийна а, шакепара а хин системан экземпляр. Ӏилманчо терго йина цхьайолу сейсмотулгӀенаш лагӀъяларан, оцу балхо аьтту бина лаьттан бухахь дукха хи каруо (юьхьанца иза «лаьттан бухара океан» ду моьттинера). Амма кӀоргехь болхбеш йоцучу 241-гӀа маьхкдаьттан буручохь хин температура теллича гучуделира тамашийна (оцу кепарчу кхечу бурунах тера доцуш) иза хийцаялар, цуо аьтту бира гучудаккха лаьттан бухара охьадоьду хи. Талламаш боьдуш а болуш гучуделира, охьадоьду агӀо дӀаяьккхичхьана, Амазонкин (лаьттан тӀехулара) а, Хьамзан (лаьттан бухара) а вовшех чӀогӀа къаьсташ васташ ду, чӀогӀа хаалуш дерг шоралла а, охьадагӀаран сихалла а ю. <!—Амазонкин шоралла цхьанна тӀиера {?} ткъа километре кхаччалц ю, лаьттан бухара Хьамзан шоралла 200—400 {?} километр ю.--> ТӀаккха а, Амазонкин охьадагӀаран сихоллин барам секундехь пхи метр бу, ткъа Хьамзан секундехь 1 миллиметрал меллаша бу. Хьамза чӀогӀа меллаша охьадоьду 4 эзар метров гергга кӀоргехула лаьттан херолашна юкъахула Амазонкица нийсса. Хьалха тоьхна чоьтаца, Хьамзан шоралла кхочу 400xa0км, ткъа хи дайар 3900 м³/сxa0— иза 2xa0% гергга ду Амазонкин дебитах. Хьамзан охьадагӀаран сихоллин барам бу шарахь масех метр. Иза меллаша ду ломан шан барамал а, цундела цунах охьадоьду хи ала мегар ду цхьа билламана. Хьамза Атлантикин океанах кхета кӀоргехь. Хьамза хин барам бу лакхарчу тӀегӀанара дуралла йолуш.