Колумбин хӀинцалерачу махкахь адам дахаран хьалхара лар хилла лору вайн эрал XV—XII хьалхара бӀешерашкахь, цунах тешалла до археологин ахкарша. Боготан хӀинцалерачу махкахь даьхна таллархойн а, лахьорхойн а тайпанаш, уьш коьртаниг даьхна Магдалена эркан тогӀенехь.