XX бӀешеран юьххьехь иккхина экономикин къоьлло гӀуон Ӏаткъам бира Уралан маьӀданан заводийн промышленностана. Къоьллин шерашкахь (1900—1909) мехкан къилбан заводийн дайша шуьйра тӀелетира ламастан уралан базаршна. Керла заводаш яхкар сецира, гӀирс тишлора, заводаш дӀакъуьйлуш яра. 1909 шарахь Уралехь чуьна дар дуьйжира XIX бӀешеран юккъехь хиллачу тӀегӀане. Къоьллин хиламаш а, депресси а ца иэшийра 1910 шарахь бен. Берриг махкахь хилла экономикин юкъара айам, баьржира Уралан маьӀданан заводийнпромышленностехь а. Металлургин сурсаташ иэшар алсама даьлла заводаша шордора арахецар, гӀирсаш карлабохура, белхалойн меттигаш алсама бохура. XX бӀешеран юьххьехь тӀекхийтира Уралехь инженераш кечбаран лдмаш дӀаелларан дехарш. Деккъа 1910—1911 шерашкахь дахьийтира ткъа сов дехар.