Гуьржийчоьнан исторехь коьрта роль ловзийра шира картвелийн тайпанаша. Шира картвелаш охьахевшина бара шуьйра махкахь, цуо дӀалоцура ерриг цхьацца регионаш, Гуьржийчоь а, къилбаседа-малхбален Туркойчоь (Тао, Лазистан, Кларджети) а, къилбаседа Эрмалойчоь (Лори) а, Российн ӀаьржахӀордан бердйист (Сочин кӀошт) а, ткъа иштта малхбуза Азербайджанан дакъа (Эрети). Дукхаха болу бакхий талламхой-картвелологаша лору, шира картвелаш баьхна дуьххьарлера (VI - IV эзар шо вайн эрал хьалхара) ареал а, шира даймохк а къилбаседа Месопотамин тӀиера Къилбаседа Кавказан даккъаш тӀекхаччалц болу мохк хилар, иза билгала доккхуш леладо академикан Джанашия Симон Николозовичан термин «Хатта-Субарети». Амма вайн эрал хьалхара IV эз. шарахь, хурройн, семигӀеран, шумерийн тайпанаш тӀелатар бахьнехь, картвелийн цивилизацин цхьа кхерч бен ца бисира – Къилба Кавказ.