Коммунистийн кхетам ша кхоллалуш дуьйна тӀегӀортара бахаман йукъараллин бух тӀехь социалан нийсо тӀейуьллуш. Йуккъера бӀешерийн Европин коммунизман дуьххьарлера формулировкех цхьаъ йара керсталлин теологин а, мискаллин (тар ма далийта къоьллийца) философин кепара политикин а модернизаци йан гӀертар. XIII—XIV бӀешерашкахь иза кечйина, практикехь лело гӀиртира францисканийн радикалан тӀомера векалш. Уьш цхьатерра дуьхьала лаьттара мистикин йа мозгӀарийн аскезин а, долара бахаман абсолютизацин а. Мискаллехь царна гора дуьненан нийсаллин а, йукъаралла къелхьара даккхаран а хьелаш. Дуьйцург йукъара бахам хилла ца Ӏара, дуьйцург берриг бахам дӀататтар дара. Цу тӀе коммунизман идеологи керсталлин-динан йара.