Канадехь регбих ловза буьйлабелла 1860-гӀа шерашкахь. 1884 шарахь кхоьллира Канадин регби-футболан барт (). 1892 шарахь CRFU бира Канадин регбин барт (), иза йерриг канадин регбин коьртера кхоллам хилира. 1909 шарахь Канадин инарла-губернатора Грей Альберта совгӀат дира Канадин Лакхара йезархойн чемпионатан толамхошна () кедаца, оцу кедан губернаторан цӀе тиллира, цунах хенаца канадин футболан уггаре дика командин ламастин хӀонс хилира. Оцу хенахь Канадехь ловзу регбин кеп хаъал хийцайелира йуьхьанцарчу ловзаран версица, чӀогӀа тера хилира америкин футболах. 1930-гӀа шерашкара 1950-гӀа шерашкА кхаччалц канадин футболехь цхьана хеннахь йара CRU шиъ лига, Малхбален провинцешна йукъара регби-футболан барт ( йа «Йоккха йиъ) а, Малхбузен провинцешна йукъара футболан барт (), церан хуьл-хуьлаш эволюци хилира йезархойн лигашкара профессионалан лиганашка кхаччалц. ЖамӀехь лахарчу лигийн йезархойн командаш, масала, Онтарион регби-футболан берте (), кхин ца къийсаделира лакхарчу лигера профессионалашца. 1954 шо чекхдаьлча ORFU Грейн кад къовсаман йукъарайаларца болабелира канадин футболан хӀокху заманан мур цигахь Грейн кад къуьйсура йеккъа профессионалан командаша. 1965 шарахь йукъабаьккхира Ваньен кад (, ), цунах коьрта хӀонс хилира уггаре дикачу Канадин йезархойн командашна.