Эзар шерашкахь эркаш леладо навигацин Ӏалашонна. Эркашна чухула йолу навигацин уггаре хьалхара тешаллаш ХӀинд эркан атагӀин цивилизацера ду, иза хилла хӀинцалера Пакистанан  къилбаседа-малхбузен махкахь вайн эрал 3300 гергга шо хьалха. Эркан навигаци адаман бахаман гӀуллакхехь лелоро йораха (хин) транспорт латтайо, хӀинца а шуьйра лелайо дуьненан уггаре даккхий эркашна тӀехь, масала, Амазонка, ХӀинд, Ганг, Нил, Миссисипи (эрк). Эркан кеманаша зуламе аракхуьйсурш, дерриг дуьненахь лаьрра а, нисдина а дац, цуо таро ло гуттаренна парникан газаш Дуьненан атмосфере аракхийса, ткъа иштта меттигера бахархошна рак цамгар кхетарна, хӀунда аьлча хин транспорто хӀаваэ аракхуьйсу дакъолгашца гуттаренна зуламе дакъолгашца садоьӀун дела.