Европин къаьмнийн бертан хьалхарчу агӀончех вара, Мажарчоьнан премьер-министр Телеки Пал. Мажарчоьно шен мехкан кханнах шинал сов дакъа дайира Дуьненан хьалхара тӀом чекъболуш, 1920 шеран Трианонан бертаца. 1941 шо долалуш, Дуьненан шолгӀа тӀом болуш, иза гӀертара Мажарчоьнан автономи Ӏалашйан. Шен дагахь иза гӀертара къоман йаьхьан кхачам бан, ткъа цара тӀедуьллура дайина мехкаш меттахӀиттор. ТӀехула иза гӀертара шен мехкан тӀеман а, экономикин а маршо Ӏалашйан, Германис Югославин чубоьдуш шайх кхета бохуш бечу Ӏаткъаман дуьххьала. «Трансильвани» жайнахь, Корниша яздина, Телекис, ша гуттара а 1941 шарахь Германин гестапон тергонехь воллушехь, дӀакхехьийтина къайлаха хаамаш Америкера контакташка.