Европахой Къилба Америке кхачале, оцу континентан бухара бахархоша молура Паранан а, Парагвайн а бассейнашкахь  акха кепара долу мате. XVII бӀешарахь Шина эркан юкъахь иезуиташа долийра кхио парагвайн падуб, и болх дӀабаьхьира XVIII бӀешо чекхдаллалц (цигара ю «иезуитийн чай» цӀе). Цул тӀаьхьа мате дар дитира. XIX бӀешо чекхдолуш — XX бӀешо долалуш иза метахӀотто долийра, цуо марзбира Аргентине мухажираш, коьртаниг Бразилин къилба кӀошташкара реэмигранташ, дукхах берш царех бара полякаш а, немцой а.