ХӀиндин субконтинентехь Борзанан мур болабелла вайн эрал 3300 шо гергга хьалха ХӀинд хин тогӀенера цивилизаци гучуяьлча. Оцу муьран аматийн башхалла ю металлургиxa0— цӀаста, борза, даш, гӀели лалор шуьйра даржар. ХӀиндин цивилизаци кхиана яьлла вайн эрал 2600—1900 шераш хьалхарчу муьрехь. Оцу заманахь ХӀиндин субконтинентехь доладелла гӀаланаш, яккхийра эсаллаш яр. И шира цивилизаци кхоллаелла ХӀинд хин тогӀенехь, яьржина Гхаггар-Хакра хин тогӀене (дукхаха болу Ӏилманчаш лору иза ведийн хи Сарасвати), Ганг а, Ямуна а хишна йуккъе, Гуджарате къилбаседа ОвхӀане.