Албанхой алсама кхелхира Греце XII - XV бӀешерашна юккъера муьрехь. Албанин историн махкара албанхой кхалхаран бахьна (коьртаниг мехкан къилба-малхбалера) хила тарло махкахь адам луьста Ӏар. Ша Албани тӀемаш хьейина яц 1204 шерал тӀаьхьа, Балканийн ахгӀайрен малхбален дакъа доцург. Цул сов, мохк юкъабахара юккъерачу бӀешерийн желтойн пачхьалкхана Эпиран деспотатан, иштта, цунах дакъа хилира жӀарахошна желтойн-православин дуьхьалонан. Оцу заманахь Эпиран желтой а, албанхой а, православи тӀеоьций, чӀогӀа гергара хуьлу оьздангаллин агӀора. ТӀаккха а дукхаха болу албанхойн мухажираш лоьхура, уггаре хьалха, шайн бахамца долу хьал тодар, тӀамо йохийна Грецера, шортта лаьттан дакъош кхаьчна, цара мехах тӀемаш бора, тайп-тайпана пачхьалкхийн эскаршца охьаховшура: дукха ерш желтойн пачхьалкхан кхоллараш, масала, Эпиран деспотат, Морейн деспотат, меттахӀоттийна Византий импери; кхин а — жӀарахойн Латинан импери, Венецин республика, Йоккха Влахи, Хункар-мохк, Генуэзан республика, кхин дӀа а).