«Халкъан мостаг1ий» бу аьлла, шайн махкара Казахстане, Г1ирг1азе а д1абигна хиллера уьш Советан 1едало. Даймохк мостаг1чух ларбеш шозза чов хилла тхан да а нохчашна т1аьхьа хьажийна хилла. Шен гергарнаш мичхьа бу, дийна бу-бац итт шо даьлча бен хаа йиш ца хилла цуьнан. Махках баьхначу шарахь Г1ирг1азехь нана, ваша, гергарнаш белла хилла цуьнан. Изза кхоллам бара кхечу нохчийн а. Студент волуш 1амийра ас пачхьалкхан истори, школехь 1амийнарг керлачу хааршца т1е а юзуш. Леррина хьоьхуш, 1амайойтуш яра КПСС-н истори. Зачетехь а, экзаменехь а хаарш толлуш дара, цхьа ц1е, терахь нийса ца аьлча, инзаре доккха г1алат а лоруш. СССР пачхьалкхера адамаш Гимнаца д1адуьжуш дара, Гимнаца самадолуш дара. Х1ора шеран 7-чу ноябрехь массо а школашкахь, кхечу дешаран заведенешкахь, пачхьалкхан кхиамаш буьйцуш, хуьлуш мероприятеш яра, г1аланийн коьртачу урамашкахь демонстрацеш, парадаш хуьлуш. Революцин баьччин В.И.Ленинан х1олламан когашкахь леррина тойина меттиг хуьлура, партин куьйгалхой президиумехь а болуш. Радиокедахула сих-сиха д1акхайкхадора, дуккха а кхиамаш а буьйций, «Да здравствует Великая Октябрьская социалистическая революция!» — олий. Трибунина хьалхахула чекхбовлучара, кхайкхам къобалбеш, ч1огг1а мохь тухура: «Ура!» — олий. Цхьаберш х1аллакбеш, дийна бисначаьрга, човхош, хьостуш, даржаца оьцуш, шаьш къобалбойтуш, дехха лаьттина советан 1едал 1991-чу шарахь дуьйхира СССР пачхьалкхаца цхьаьна. И 1едал долуш мерза диъначарна мерза дагадог1у иза, къаьхьа диъначарна къаьхьа дагадог1у. Ткъа цхьаболчарна, шайн къона хан оцу хенахь д1аяхарна, безамца дагаоьху и зама. Сан хенарчарна советан 1едало, исторех харцдерг дийцар бен, кхин даккхий вонаш ца дина. И «харцдерг» а х1инцца т1аьхьа бен гучу ца даьккхина шаьш «бакъдерг» бен дуьйцуш дац баьхначара. Бакъ а, харц а хено а, замано а къастор ду. Дика елахь а, вон елахь а, вай къобалъяхь а, ца яхь а, вайн истори ю-кх иза. Бакъду, мацах «эрна шок йиттинарг» хила-м ца лаара…