ТӀемал тӀаьхьарчу щерашкахь коллективизаци карлаяьккхира, юкъаозийра РСФСРн генара къилбаседа йисташ. 1952 шарахь дӀаяьхьира Магаданан областан сенашлелорхойн коллективизаци (1952 шарахь а цигахь бара дай, 5 а, сов а эзар сенаш долуш): гинчарна дагадогӀу, шен лаамца колхоз юкъавеанчуьнна масех сай буьтура. Амма тӀемал тӀаьхьара коллективизацин гуранчуьра коьрта белхаш дӀадаьхьира 1940—1945 шерашкахь ССРСн юкъатоьхна малхбузан мехкашкахь — Балтикайистехь, Малхбуза Белоруссехь, Малхбуза Украинехь, Молдавехь, Къилбаседа Буковинехь.