Savet oa bet abati ar Releg war   HARZOÙ eskoptioù Leon, Kerne ha Treger. E fin ar Grennamzer, an abati noa douaroù barzh an tri ESKOPTI-se, rannet e peder lodenn. Al lodenn gentañ  oa en-dro dan abati, an eil e Sant-Riwal, Brasparzh, Pleiben, betek Gouezeg, an trede e trowardroioù Plufur hag al lodenn diwezhañ oa en-dro da Sant-Nouga e Bro-Leon. Pinvidik ha galloudus oa deuet da vezañ an abati, gant gwirioù justis bet roet dezhañ gant duked Breizh. Met ne badas ket. Reuz oa bet dija e-kerzh ar brezel kant vloaz pa oa bet hanter-distrujet an abati gant ar Saozon. E 1458 oa aet an abad da sot hag e familh noa profitet deus e gleñved evit dispign madoù an abati. Er 16vet kantved, roue  Frañs François 1añ noa anvet e penn an abati un abad deus Pariz na zeuas biskoazh dar Releg. Koulskoude e teuas a-benn da rastellat madoù ar venech ken e oa kazi rivinet an abati PA DARZHAS an Dispach Bras. Implijet evel kraou e-pad ur pennad e oa bet gwerzhet da choude.   En naontekvet kantved e oa bet dalchet er stad vat gant ar perchenn met manach ebet na zeuas morse da vevañ e-barzh. An abati a zo bremañ da Guzul jeneral Penn-ar-Bed a ra war-dro al labourioù reneveziñ.