Ur republikan touet e oa, ha krouiñ ha ren a reas ar gelaouenn republikan Le Finistère (1872-1939) Daoust da se e savas e vouezh er Gambr e 1903 pa voe kinniget gant ar ministr Émile Combes difenn ouzh ar veleien dober gant ar brezhoneg en ilizoù hag er chatekiz. Daou gannad eus Breizh a gemeras ar gaoz da sevel a-enep ar ministr : Ernest Lamy, eus ar Mor-Bihan, ha Louis Hémon, eus Penn-ar-Bed. Goulenn a reas Louis Hémon ma vije kelennet brezhoneg ha galleg dar vugale e Breizh-Izel. Aprouet e voe kinnig ar ministr Combes gant an darn vrasañ eus ar gannaded (339 mouezh a-du ha 185 a-enep), met ar gannaded eus an tu-kleiz eus Penn-ar-Bed a votas a-enep, asambles gant ar gannaded eus an tu-dehoù..