Brugha a oa brudet evit e eneberezh ouzh unan a oa e-touez ar re bennañ en emsav iwerzhonat: Michael Collins. Collins, daoust ma ne oa nemet e penn servijoù kuzh an IRA, en doa muioch a levezon war an aferioù milourel eget Brugha. Ouzhpenn da se Brugha oa ministr ar gwareziñ ha Collins ne oa nemet hini an archantañ. Abalamour de renk uhel e-barzh kevredigezh an Irish Republican Brotherhood e oa deuet Collins da vezañ galloudus kenañ. Eñ eo kentoch a rae war-dro an aferioù milourel (prederiet en deus war an teknikoù brezel hag ar strategiezhioù, kemer a rae perzh en emgannoù). Hag ouzhpenn da-se en doa Michael Collins muioch a vrud eget Catahl Brugha. E-pad un emvod eus an IRA e miz Eost 1920 e kavas abeg Brugha e teknikoù brezeliñ Collins, hag e kinnige doareoù ober all. Met sklaer e oa ar fed e oa diboell e sell war ar brezel ha dibosupl da lakaat war-sav an traoù-se. Brugha en doa bet atav ur mennozh eus ar brezel diazezet war meizad un talbenn da lakaat da gilañ betek ma vije skarzhet ar Saozon. Michael Collins a oa enebet ouzh ar soñj-se.