7. Tri dei e-kichenn an izlonk    Ged or pasaportou faos, on-eus pignet flagenn an Tuba. Da beb pemzeg  pe ugent verstenn e kavem bourhou.    ***  ar verstenn a zo eun tammig muioh evid 1,600 Km  ***    Bourhou zo ou-doe betag hweh kant ti ; an oll meradur a oe dalhet ged  ar  soviedou, ha spioned a selle an dud a dreméne. Nhellem ked kerhed  tro-dro ar bourhou en arbenn da zaou dra. Da getan en em gavem berped  ged peizanted ar leh, hag or hlaskou ou zehein ou-dehe atiret ar  soupsonnou : eur sovied en-dehe on harpet ha kaset da Tcheka a  Vinousinsk e-peleh or-behe beùet or mitin devéan.    An eil dra a oa rag paperion ma hansort a roe dehoñ ar gelloud  implijein releiou post ar goarnamant eid er zikourein en e veaj.    ***  e  ruseg, « kansort àr an hent » a larer « spoutnik ».  E serbo-kroateg a larer « sapoutnik ».  Displega a ran deoh ar gir ged ar serbo-kroateg :    Put = an hent  Sa = ged  Nik = sufix a servij eid kroueein eur gir hag a zinifi eun den    Neusen : Sapoutnik = an den a gerh àr an hent genoh.  ***    Neusen e oa red deom moned dar soviedou kêriadenn eid kemm ar roñsed..  Leusket or-boe or re dan Tatar ha dar Hozak ou-doe or sikouret da  veg an Tuba,  hag ar Hozak e-noe or douget en e garr betag ar gêriadenn  ketan e-peleh on-eus degeméret ar roñsed post. An oll beizanted,  nameid eun darn vihannig-vihanna etreze, a oa eneb dar volcheviked  hag ou-deus or sikouret kaloneg. Ou zrugarekaad a ren doh ou servijou  e hober àr-dro ou dud glañv, ha ma hansort a roe dehé alïou pratik eid  ou labour ag an douar. An dud a or zikoure ar muioh a oe an disidanted  goh hag ar Gozaked.    A-wechou en em gavem ged eur gêriadenn  komunour a-beh, med buan on-eus  disket ou anaoud.    Pa arruem en eur gêriadenn, ged trouz kleier or roñsed, ha pa gavem  peizanted azeet dirag ou zi, gouest da seùel, e hrozmolad mehad  « Chetu hoah an diaouled-ze ! » e ouiem penoz ar gêriadenn a oa eneb-  komunour ha penoz e hellem arsaùein heb danjer. Med pa zee ar  beizanted devadom hag or degemere joeiuz e lâred dim « kamaladed », e  ouiem dohtu e oem da du an enebour hag e oem eùehuz. Er hêriadennou-ze  e  chome tud a ne oent ked peizanted siberiad, mignoned ar frankiz, med  divroidi ag Ukraïna : lizidant ha lonkerion, ind a viùé e lojellou  mizeruz, ha neoah ou hêriadennou a oe e-misk douarou du ha pinùig. An  termenou on-eus beùet e bourh Karatuz a voe plijuz ha danjeruz.  E 1912 e oa bet digoret daou skolaj, hag ar boblañs a yee betag 15 000  ene. Penn-leh ar Gozaked e kreistei an Enisei e oa. Med hiriw an dei,  diêz eo anaoud ar gêrig. Divroidi an arme ru ou-deus lahet ar  boblañs  kozak a-beh, losket ha distrujet an darn vrasan ag an tier : breman e  ma ar gêr kreiz ar bolchevism hag ar homunism e korn-vro a reter deuz  distrikt Minousinsk. E saùadur ar sovied e-menn on-eus deuet ei kemm  ar roñsed, e rent eur vodadeg ag ar Tcheka. Buan e voe eur bochad tud  àr dro dim hag a selle or paperiou. Ne oem ked re zigur deuz or  paperiou ha ma hansort a gomzas dohte. Da heul, ean e-neus lâret din  liez :    « Mad eo evidom pand eo deuet eun  den sod a zeh eur goarnour hiziw  gand ar volcheviked, ha mad eo ou-deus lakeet tud ouizieg eid balana  ar strêdou ha gwalhi kreier ar roñsed. Neuze e hellan komg gand ar  volcheviked a nouiont ket an diforh etre dezenfektet ha dezafektet,  antrasit hag apendisit. Berped e klaskan ou douga da beleh e vennan,  ha zokén ou lakaad soñj arabad ma fuzuilla. »    Neusen on-eus diskoeit dan tchekisted eur ragtres kaer eid ar horn-  vro : seùel a rahem pontou ha hentou eid  dougein koèd an Urianhai,  aour ha houarn ar maneiou Saian, loned ha krohennou ar Vongoli. E-pad  eun eur on-eus komzet deuz an traou-ze hag ind a ankouahas gweled mad  or paperiou hag a roas dim peh or-boe afer : roñsed hag eur harr. On  asé devéan e oa a-barh harzou ar Rusi.    Goude boud tremend flagenn an Amyl, chansuz om bet. Tost dar lenn on-  eus kavet eun ezel ag ar milis a g/Karatouz. Fuzuillou ha pistoledou  aotomatik a oa en e harr, dreist-oll mauzeriou,  eid armein eur bagad a  yahe dre an Urianhai eid lahein ofiserion gozak ou-doe greet diestedou  vraz dar volcheviked. Eùehuz om bet. Risklein a rem kavoud ar bagad-  ze hag ar zoudarded ne vehent ked êz da drompein ged komzou flour.  Komzet on-eus ged an den betag e-neus lavaret dim àr besort hent e  tremenahe ar bagad. Dan eil gêriadenn on-eus arsavet er mem ti èltoñ.  Pa m-eus digoret ma malizenn, am-eus gwelet penaoz e selle abarh ged  estlamm.    Petra  blij ken deoh ? am-eus goulennet.  Ean a laras dousig :  Bragou… bragou…    Degemeret am-boe deuz ma mignoned eur  bragou marhegour neùe deuz eur mehér du teo. Plijoud a ree dar  milisian  Mar nho-peus ket unan arall… am-eus lâret, e choñj dija en eun  eskemm.  Nan, eme ean trist, ar sovied ne ro ked bragou. Ma hini a zo uzet-  kenañ, sellet ! »    Ha ean a saùas eun askel ag e vantell hag am-eus um houlennet penoz e  helle padoud ar bragou-ze,  ged meur a doulliou evid mehér.    Gwerzet-din ar bragou, eme ean èl en eur bedenn.  Nhellan ket. Afer m-eus me ma un anehañ.    Choñj a ras lod a vunutennou hag en em dostas dohin :  Deom er-mêz, rag nhellom ked komz aman.    Eur wech er-mêz e laras din :  Neuze, petra soñjet ? en Urianhai e yet. Billedou ar soviedou ne dalv  nitra mui du-ze, ha nhelleh prena nitra, pa z eus kalz a zibelined,  kaerelled-gwenn, ha huéenn aour a werzo deoh plijuz tud  ar vro en  eskemm deuz eur fuzuill ha tennou. Eur fuzuill ho-peus endeo da beb  unan. Reï a rin deoh unan all gand war-dro kant tenn ma roet din ar  bragou.  Afer on-eus ked ag armou. Or paperiou a zo eun diwall eroalh, am-eus  lâret e hober èl ma ne gomprenahen ked.  Med e hellet eskemm ar fuzuill evid krohennou pe aour. Reï a ran deoh  ar fuzuill dioustu.  Ne vehe ket pêet mad eid ar bragou-mañ neùé. E leh erbéd all er Rusi e  kaveh unan haval. An oll Rusi a  gerh heb bragou ; hag ho fuzuill,  petra roint din aveitoñ ? nameid eur zibelinenn, ha petra m-eus da  hober ged eur grohenn ?    Goustadig am-eus degemeret peh e faote din. Ar milisian a zegemeras ma  bragou ha me eur fuzuill, kant tenn ha daou bistoled aotomatik peb  unan daou-ugent tenn getoñ. Breman e oem enarmet eid en em ziwall.  Goulennet m-eus iwe da berhenn neùé ma bragou eun aotré eid an armou.  Breman or-boe nerh ar lezenn deuz on tu.    En eur  gêriadenn diamén, on-eus angajet eun ambrouger, prenet on-eus  gwispid, kig, halén hag amonenn ; ha goude boud dehanet e-pad eun  deùeh, on-eus kroget ged or beaj hir e-pignein a-hed an Amyl devad ar  maneiou Sayan àr harzeu an Urianhai. Du-hont spi or-boe ne gavahem ked  bolcheviked, lemm ou spered pe sod. Tri dei goude boud leusket beg an  Tuba, e treuzem an devéan gêriadenn rusad e-tal an harzou : tri dei  berped ged tud heb fei na lezenn, e-mesk an danjeriou, ged ar maro a  halle doned e peb amzer. Red e oa bet dim eur volanté kreñv, ha kaoued  ar chañs gelloud eskemm eur bragou neùé, peh nou-doe ket bet tud  waleüruz erogzom.      .