Petra a chom dober pa vezer fachet ruz a-enep e dud ? Mont dober  un tamm tro, mont da gemer aer, mont da aveliñ e benn hag e fulor. Toufor penn kentañ an hañv a oa o ren war Gwengamp, met dan eur-mañ e oa un tamm distan o tont. Ur fourrad avel glouar, ur wechig an amzer, a zegase trouz ar chezekenned hag an otoioù tos-tos, trouz yaouankizoù o choarzhin kreñv, trouz muzik ha tennoù fuzuilhoù o tont eus plasenn ar Vali.  Dont a rae da soñj da Ludivine an abadenn a oa tremenet bremazon gant he zud. Goude koan, ar vamm hag an tad o sellet ouzh TF1. Hi en he sav, o  servijañ dezhe arguzennoù he doa daskiriet e-pad pell :   Tremen a ran hep poan er chlas termen, peus ket bet na doan na trubuilh ganin betek-henn, ne ven ket dalchmat o chaloupat etre un ostaleri hag un night-club .  Ar vamm :  Kae kuit a-zirak ar skramm !   Ludivine adarre :  Labourat a ran abaoe ma ouzon ar mod da lenn war un MO5 hag a oa kozh-Noe dija pa oan choazh o tenañ, unan na chellfe ket ur stoiad kaout un hanter banne evitañ ma klaskfe eskemm anezhañ !  Cheñch a ra  plas he zud evit gweled gwelloch Guy Montagné. Ha Ludivine :   Ma choarezed a vez roet dezhe ar pezh a choulont, ha me a vez kaset da sutal pa choulan kaout un urzhiataer nevez. Goût a ran o deus dek vloaz warnon, met neo ket un arguzenn evidon.  Fiñv ebet war ar chanape. Lazhañ a ra Ludivine an tele :   Da Laetitia ech och o paouez reiñ ugent mil lur evit prenañ un oto nevez peogwir he deus drailhet hech hini gozh en ur vont a-benn dur chleuz, ha goude ma oarit re vat e oa  tremen bout o kas hech oto an noz-se ! Honnezh ivez moarvat a oa bet badezet en anv ar flip, ar mig, hag ar boñboñ-kredañs, amen ! Ha Lorraine ho peus roet dezhi hanter muioch evit delcher he gwaz, ha choazh eo aet war-raok daoust da se, pe gant sikour ar prof-se !  Ehanañ a ra Ludivine, dialanet an tamm anezhi. Pozañ a ra an tad e voutailhig Kronenbourg war an daol izel a zo en e gichen, ha mont da enaouiñ an tele en-dro.   Na gontez ket droug eus da choar Laetitia ! emezañ. Krial a ra  Ludivine :   Ne ev ket marteze ? Ne vez ket mezvez o tont eus he ribouloù e naikleuboù ar vro ? , hag en ur ziskouez ar viou chug heiz eus ar bloaz 1664 :  Gwir eo ne vije ket ret hejal kalz gwezenn he lignez evit lakaat ar boutailhoù da gouezhañ evel mesper !  Paf ! Tapet he deus ur fasad gant he mamm. Dibradet en deus he zad he nav-ugent lur, kemeret he merch dindan e gazel ha kaset anezhi dhe chambr e krech. Prennet an nor warni.  Neo ket traoù burzhudus a choulenn Ludivine, wechoude !  Ma vefe tremen laouen gant ar Pentium diwezhañ, ne duftafe ket war ur PC 486. Met evel memañ, ne gred ket pediñ hini ebet eus paotred he chlas - Judikael, an daou Olivier, Arnaud, ar re da nebeutañ a zo dedennet gant ar chomputerien - da zont da welet he MO5. Gant ar vezh ruz.  Neo ket chomet da dermal. Diwar chorre he fres he deus tennet an dek metrad kordenn ( treuz daouzek mm, nerzh pemzek mil Newton a-raok terriñ ) a gustum servijout dezhi da neuze, staget he deus ur penn deus troad ar gwele,  ha diskennet eo ouzh tu dreñv an ti. Boull eo an oabl, gant ar stered kentañ evel un uzienn elfennoù o saotrañ an neñv. Un amzer sklaer e-doare lakaat an itron Pascale Roze, priz Goncourt 1996, da welet koumoulennoù Magellan ur wech ouzhpenn.  Ha ne oa ket trawalch da Ludivine bezañ fumet a-gaozenn dhe zud, piv a wel, kenkent hag en em gavet e traoñ ar verje vihan, chouk da hent Kadolan ? He maeronez, Soaz Paskored, a oa o tont a-dal dezhi. Ha ne chell ket treiñ kein, gwelet ma eo bet raktal gant  daoulagad youter ar vaouez kozh. Neller ket lâret e vije bet karantez don morse a-berzh Ludivine evit Soaz ; spontet e veze ar plach gant he maeronez pa oa bihan, gant he doare da gaozeal kreñv hag ar vrud sorserez a chome stag deus kil he brozh, ha feuket e oa bet a-zoug ar wech peogwir ne oa ket deuet a-benn ar vaeronez da zeskiñ anv-badez he filhorez.  - Oh, maaa ! Luduenn ! Ch ez dar bal, diouzh a welan. Met e pesort mod out gwisket ?  Treiñ a ra penn ribourz Ludivine sa ar vaouez kozh :  - O, me non ket nechet gant ar bal. Jeu m eus bet gant Mamm, ha Tad en doa prennet an nor warnon e-barzh ma chambr. Nemet on deuet er-maez dre ar prenestr.  - Peogwir poa choant da vont dar bal, a gendalch Soaz, pennek.  - Non ket nechet gant ar bal, pa lâran dit. Ar pezh a oa bremazon eo e roont archant forzh pegement da Laetitia ha da Lorraine, ha din-me mann ebet war zigarez on re yaouank.  Chom a ra ar vaouez kozh da soñjal :  - Gortoz, marteze e chellin ober un dra  bennaket rak etre Gouel Yann ha Pardon Per emañ ma fouvoarioù en o chreñvañ. Petra poa goulennet gante ? Ur sae nevez da vont dar bal ?  - Nann, nann ! Pas ur sae nevez, un urzhiataer nevez, ur mekanik evel zo bremañ.  Sell aze un direnkamant iskiz choazh, a soñj Soaz. Ma Doue, pegen kompliket ar merched yaouank en hon amzer...  - Diskouez din neuze petra eo ar mekanikoù-se, hag e krouin unan dirakout, a huanad ar sorserez.  Sellet a ra Ludivine diskredik ouzh ar vaouez kozh. Kozh  klakenn, he deus choant da lavaret dezhi, met delcher a ra he zeod. Diouzh un tu all, he deus tro evel-se da welet pere eo itrikoù Soaz, hag arabat mankout se. Sciences expérimentales a vez graet eus se e galleg ar skol.  Mont a reont o-div betek ur skiber koad a zo e traoñ ar verje a-dreñv ti Ludivine. Di ech a homañ alies da vouzhañ pe da labourat didrouz pa vez re a vech gant he choarezed. Deus dindan an daol gozh a zo en ur chorn eus al lapig e tenn ur chatalog poultrenneg, e-leizh a  vekanikoù ennañ.  - Sell, ur Macintosh er mod-se a blijfe din, nemet ma ch afe buanoch choazh an horoiz ha gant muioch a vemor ennañ... Bout zo ivez ar Cray 95, met gant raktresoù ispisial ouzhpenn...  - Lakaomp mil gwech muioch a vemor, hag an horoiz da dreiñ mil gwech buanoch ivez. Unan plastik gris a vo mat ? Me m bije gwelet unan en archant pe en aour, kentoch...Diwar tri e teu daou, diwar daou e teu unan !  Flach ! In principio erat verbum, et verbum hardware factum est. Penn kentañ an aviel hervez Soaz Paskored. Ur mell komputer Cray-Macintosh 2050 zo dirake e korn an daol, gant ul logodenn en istribilh outañ, ma chom boemet-tout Ludivine dirakañ.  - Gortoz, Luduenn, ch an dober dit ur vrozh evit ar memes priz. Diwar teir e teu div, diwar div e teu unan !  Flach ! Beuzet eo bremañ Ludivine en ur vrozh divent gant krinolinoù, ken eo re vihan ar skiber eviti ha ken e sav reuz e-touez ar chevnid direnket en o chornioù teñval.  - Mar plij, Maeronez, gra din  unan verroch, kentoch !  Welez ket emañ ma revr seizh gourhed war ma lerch ganin !  Flach ! Ur sae verr satin glas a-feson evit labourat he deus Ludivine bremañ.  - Un dro-chouzoug en aour, bremañ. Diwar teir e teu div, diwar div e teu unan !  Mann ebet. Adkomañs a ra Soaz. Mann ebet bepred. Dont a ra ur penn treuflez dezhi.  - Gast, skuizhañ a ran buan. An oad, moarvat...  - Neo ket tener, Maeronez, trugarez dit ! O, ya, trugarez dit !  - Ha diwall mat, eme Soaz, da  hanternoz rik e steuzio tout an traoù-se ; dek segondenn a-raok e vi kelaouet !hag e ya kuit en noz steredennet.  Met Ludivine ne selaou ket ken. Bez emañ dija al login  war ar skramm. Pounner eo al logodenn, vat. En em rentañ a ra kont emañ o labourat gant ul logodenn aour. An taol diwezhañ chwitet gant Soaz, moarvat.  Un dra ouzhpenn diwar-benn Charles Perrault hag ar re all o deus kontet un istor damheñvel ouzh hemañ. Lakaet o doa an holl draoù da steuziañ gant an daouzekvet taol a  hanternoz. Ret eo bezañ imobil a-walch evit krediñ se, evit soñjal o doa pouvoarioù ur sorserez da welet gant eur Greenwich. Koniri tout ! Echuiñ a ra ar strobinell pa vez an heol en e nadir, da lâret eo, gant an eur hañv, war-dro div eur ugent beure e Gwengamp. Kendalchomp.    Nan ket da gontañ deoch kement tra a glaskas Ludivine dirak he Chray-Macintosh 2050. Menegomp e kavas evel-se deiz he ganedigezh ( 17.04.1981 ) en 890 173 414 vet plas war-lerch ar virgulenn pa skriver sifroù p. Evit ar re o dije choant da chouzout muioch, liseidi klas termen Diwan, lakaomp, neo ket na formulenn Wallis nag hini John Machin a implijas, met booster Ramanujan. Ur bern traoù all a bep seurt he doa kavet pa wel e-mesk ar raktresoù kinniget ar ger wormhole, da lâret eo toull preñv.  Lammat a ra he chalon, ha, berr warni, e chalv ar raktres. Meuleudi da Sant Alan Turing ha Sant John Neumann ! An toull preñv meneget eo an hini a gas en amzer,  evel e martezeadennoù Penrose hag un nebeud re all, evel mhe doa fiziañs e vefe. Hag e klask neuze lakaat similakroù da vont en amzer, da welet penaos e oa kont e 1793 en Naoned, e 1675 kostez Karaez, e 1066 deus tu Hastings.  Laouen eo, Ludivine. Eürusoch evit se neo ket bet biskoazh. E-keit memañ an darvoudoù hag ar veaj en amzer o tremen war ar skramm, e krog da ganañ ur werz hag a blij kaer dezhi 