Martezeadennoù a bep seurt a zo diwar-benn ster ar ger México. Un dra a zo sur : ur ger a orin nahouatlek eo, hag an Hen-Vechikaned a rae gantañ evit ober anv eus kêrbenn o Stad. Ar vartezeadenn a zegemerer peurliesañ a zispleg emañ orin anv ar vro er gerioù metztli = loar, xictli = begel pe kreiz, ha -co = lostger a verk al lech. Hervezi e talvezfe México kement ha lech kreiz al loar, pe ent resisoch, lenn al loar, unan eus an anvioù a vez implijet gant ar Vechikaned evit merkañ al lenn Texcoco. Al lechanvadurezh nahouatlek a yae pelloch eget deskrivañ. Karget e oa a sterioù kevrinek, anavezet gant un nebeud diskibled hepken, evel ma skriv Bernardino de Sahagún en e Historia de las cosas de la Nueva España. Er ster rinek-se, e talvez an anv roet da Vechiko kement ha Kreiz ar Bed, hag e meur a zornskrid eo taolennet kêr Vechiko evel al lech ma grog an holl dourredennoù a dreuz an Anáhuac (ar bed, an douar gronnet gant an doureier). eg), un anv roet do doue gwarezer Huitzilopochtli, an evn-kelienenn kleiz. E se e vefe Mechiko al lech memañ Huitzilopochtli o chom. Huitzilopochtli, hervez mojennoù ar Vechikaned, en defe tennet ar meuriad-se eus Aztlán (ul lech mojennel anezhañ, lechiet gant darn e Nayarit pe e Mechiko-Nevez) evit e gas dun douar prometet. Evit mont di en deus ranket ar meuriad beajiñ e-pad daou-chant vloaz. Ur wech degouezhet gant enezennig Mexihco war lenn Texcoco, e oa bet roet ur sin gant o doue hag o beleg meur, e anv Ténoch.