E 1829 e kinnigas Joseph Plateau raktres e dezenn de vestr Adolphe Quetelet (1796-1874). Ne oa nemet 27 pajenn er skrid, hogen kalz pennaennoù a oa ennañ : disochoù kentañ taolioù-arnod ar fizikour yaouank a-zivout levezon pad, kreñvder ha liv ar gouloù war al luchsae, disochoù e jedadennoù diwar-benn kenskejoù krommennoù o treiñ, arselladennoù torgamm skeudennoù fiñvus, hag an doare da adsevel skeudennoù torgammet dre gantennoù, an eil o treiñ en tu kontrol deben.