Chom a rae c’hoazh un nebeud pobladoù indian strewet e traoñienn guzh ar Valle de Duy e deroù ar . En o zouez e oa an Deribed brudet da neuze evit bezañ brezelgar hag enebet-krenn ouzh ar vistri nevez. E 1604 avat, e teuas a-benn ar c’honquistador Diego de Sojó da vezañ mestr war an Indianed a rae o annez war ribloù ar stêr Sixaola ha bodañ ar c’humuniezhioù strewet all. Da neuze e tiviz an Deribed sevel a-enep dar Spagnoled hag int da lazhañ pevar anezho; mouget eo an emsavadeg didruez gant Sojó met e 1610 ez eus brezel c’hoazh. E 1618 eo taget ar visionerien frañsezat a oa oc’h avieliñ ar c’horn-bro ha devet ez eus un iliz.