Er Grennamzer en deus tizhet e varr ar manachiezh e Europa peo bet diazezet un niver bras a urzhioù leaned ha peo bet savet un niver divent a leandioù (manatioù, abatioù, prioldioù). War tiriadoù roet dezho gant ar galloudoù hag ar feizhidi o deus gounezet pe lakaet da vezañ gounezet pep seurt a broduerezh diwar al labour-douar. Dre an difraostañ eo bet kemmet ar maezioù hag ar gweledvaoù. Gorreadoù bras a oa goloet gant ar choadeier a zo bet kemmet da barkoù, da bradeier ha da winiegoù (ezhomm o doa ar venerch eus ar gwin evit lidañ an oferennoù hag evit evañ bemdez.  Ul levezon bras en deus bet ar vanachiezh war treuskas ha diorraodur ar sevenadur peo bet eilet kellies al levrioù dornskrivet gant ar venech. Sell ouzh an Azginivelezh karolingat.  Luskad ar brotestanted a glaskas adaozañ ar relijion kristen e Europa e kreiz ar XVIvet kantved hag e kavas gwelloch ar gristenien mod-nevez ober hep ar vanachiez pa soñjent e oa da bep feizour kavout ur gemmenadenn gant Doue hep hanteradur ar velein hag al leaned. Neus manachiezh ebet en ilizoù protestant.