E 1860 e teuas e levr Max Havelaar er-maez, sinet gant e anv-pluenn Multatuli (savet diwar ar gerioù latin multa tuli, douget em eus kalz hag ivez gouzañvet em eus kalz), ha brud vras a zeuas dezhañ en Izelvroioù da gentañ hag e broioù all Europa goude. En e levr e konte buhez kalet kouerien inizi Indonezia dindan yev trevadennerien an Izelvroioù. En un eil embannadur (1875) e voe lakaet gantañ ouzhpenn notennoù ha disklêriadennoù. Ne voe troet e levr e galleg nemet e 1901 ha ne voe ket taolet nemeur a evezh outañ pa zeuas er-maez e Bro-C’hall.