Komañs a reas ar gristeniezh evel ur ranngredenn eus Yuzevegezh an Eil Templ e proviñs roman Iudea er  met strewiñ a reas er Sav-Heol, en Anatolia, en Europa, e Mezopotamia, en Egipt hag en Etiopia daoust bezañ heskinet e penn-kentañ. Daoust dhe gwriziennoù yuzev e tesachas buan Doujerien-Doue jentil ar pezh a gasas war-zu un disparti diouzh ar Yuzevegezh dre an doareoù dober, a-raok ma voe donoch an disparti etre an div relijion goude diskar Templ Jeruzalem ha dibaboù ar Yuzevegezh rabinek. Goude ur prantad ma voe berzet gant ar Romaned e voe aotreet gant an impalaer Kustentin a zeuas da gristen zoken. Hemañ a roas lañs dar gristeniezh den em aozañ dre vodañ ar Sened-Iliz kentañ, hini Nikaia (325). Kreskiñ a reas galloud an Iliz en Impalaeriezh roman betek mont da relijion-Stad (380). Betek mare ar chismoù e cheller ober Iliz Veur eus an Iliz kentidik. Dizemglev war natur Jezuz-Krist a gasas war-zu chismoù (pe skism) meur en Ilizioù ar reter (Senedoù-Iliz Efesos, 431, ha Chalkedon, 451) tra ma kasas dizemglevioù war perzh eskob Roma a gasas dar Skism Kornôg-Reter. Goulennoù war an doueoniezh hag aozadur an Iliz a gasas dan Disivoud Meur er  en Iliz ar Chornôg. Merket don e voe sevenadur ar Chornôg gant ar gristeniezh, kerkent hag an Henamzer ziwezhañ hag ar Grennamzer Gant oadvezh an dizoloadennoù e strewas ar gristeniezh, katolik pe protestant, en Amerika, Afrika hag Okeania dre labour ar visionerien..