An tuataraed a zo stlejviled hag a denn dar glazarded hag a zo brosezat e Zeland Nevez. Ne chom nemet daou spesad bev hiziv an deiz en urzhiad-mañ (Sphenodontia) pa oa bras an niver anezho 200 milion a vloavezhioù zo. Dont a ra o anv eus ar maorieg ha talvezout a ra kement ha pikoù war e gein. Gwarezet int gant ul lezenn embannet e 1895 dre memaint en arvar da vont da get diwar daou abeg pennañ: o zachenn-vevañ a ya war vihanaat ha preizherien nevez zo bet degaset gant mab-den (razh Polinezia (Rattus exulans) en o zouez).