A-zivout ar yezh end-eeun, an Aotrou x92n Eskob Graveran, eskob Kemper ha Leon dx92ar mare-se, aet da Roma da welout ar Pab Pi IX, ad limina apostolorum, e 1847, a  glevas hemañ o lavarout dezhañ : « Dalcx92hit, dalcx92hit, evel da vammennoù ho taoulagad, dx92ar yezh kozh-se a ziwall ho feiz ». E-pad un ugent vloaz bennak, etre1865 ha 1884, ez eus bet embannet ur gelaouenn sizhuniek e brezhoneg penn-da-benn dezhi an titl arouezius « Feiz ha Breiz ». Studiet e veze enni kement kudenn a cx92helle dedennañ tud a-ziwar ar maez tomm o cx92halon ouzh o douar, o feiz katolik, o yezh, o Iliz.  E Breizh-Izel e veze lavaret aes a-walcx92h : « Ar brezoneg hag ar feiz zo breur ha  cx92hoar e Breiz ».