Ledenez Rewiz    E derou ar vakañsoù e treuzemp Breizh eus Sant-Brieg da Ledenez Rewiz, dre Loudieg. Hent burzhudus ar vakañsoù war-zu Breizh izel. Mont a raemp da Gerheol, ti-hañv va mamm-gozh eus Pariz, un ti bras karrezek gwenn, gant boliji gwer teñval dirak aod Kerfago, tostik ouzh Porzh-ar-Venech. Eno em eus tremenet bep bloaz ar pep gwellañ eus ar vakañsoù hañv. Ne chome  netra brezhon e Rewiz, seul vui ma veze aloubet-mik al ledenez gant an douristed e-pad an hañv. Un nebeut maouezed kozh a zouge choazh koef Rewiz, setu holl.  Evelato em eus soñj eus pardon bras Lokentaz dan Hanter-Eost. Neuze e veze prosesion vras dre ar bourk da vont betek an Tornaod Bras e-lech e oa sañset Sant Gweltaz bezañ bet lakaet e varch dober ul lamm bras da vont betek Enez Houad. Roudoù eus al lamm-se a oa er reier, war a lavared. Diouzh ar mintin abred a-walch e oa ret mont dar presbital  da gemer dilhad breton evit ar brosesïon. Met re nebeut a zilhad a oa evit ar mor a vugale a oa. Ouzhpenn-se e oa ret paeañ ar feurm eus an dilhad : ur Voltaireda lavarout eo dek lur gall. Ne zeuis a-benn da gaout an dilhad-se nemet ur wech. Lorch bras a oa ennon an deiz-se mhel lavar deoch. Setu me eta, gwisket-krann gant va dilhad breton, e-kreiz dibunadeg vras an hanter-eost, en-dro din merched ar vro en o choef, na pegen kaer e oant : eurediñ am bije graet a-walch ganto, ma vijen bet brasoch  !    E ledenez Rewiz em boa leun a gendirvi a-berzh va zad. An dra-mañ a seblante natur din. Kavout a rae din e oa heñvel gant an holl diegezhioù, mui pe vui. Ne ouien ket e oa tiegezh va mamm-gozh a-berzh va zad unan diseurt-tre. Hen komprenet em eus tamm-ha-tamm. Ar gendirvi-se a oa kendirvi pell, pell-tre, rak al liamm a gerentiezh a sav da dad-you va mamm-gozh ! An hendad-se, Gabriel de Francheville, Aotrou al Ledenez, a oa bet rannet e zouaroù etre e ziskennidi. Lod a oa o chom eno e-pad ar  bloaz, met an darn vrasañ ne zeuent dal Ledenez nemet e-pad an hañv, hag e veze stank a-walch an darempredoù etre « ar gendirvi ».  An dud a vremañ o deus disoñjet ar pouez a veze roet gwechall dal liammoù a gerentïezh. Ur wech e oa bet klasket bodañ « ar gendirvi ». Meur a gantad a zeuas, hag ul luchskeudenn a voe graet, vel rezon, met ken niverus e oamp ma rankas al luchskeudenner kilañ ha kilañ choazh da chellout tapout an holl dud, hag e kilas kement... ma ne anavezer ket an dremmoù, re  vihan war al luchskeudenn. Ni a oa ur bobl a dud. E Breizh, war a lavarer, an holl a zo kendirvi. Un hollad tiegezhioù eo Breizh. E rankfe bezañ. Evidon-me e oa gwir. Breizh a oa, ent-fetis, netra nemet an astenn naturel eus familh bras « ar gendirvi », kendirvi al Ledenez.    Da zibenn ar 6vet klas e voe profet din ur march-houarn gant va zad-paeron. A-drugarez dar benveg burzhudus-se e voe digoret frank din dorioù ar frankiz rak dizale e voen aotreet da redek hentoù ledenez Rewiz da welout ar  gendirvi. Evel-se ne voen ket pell evit anavezout an holl heñchoù a oa el Ledenez. Prenet am boa evit-se ur gartenn « état-major », spis-kenañ. Plijadur am beze o tizoleiñ anezho, hag o tremen dre lechioù distro, pep a anv brezhonek dezho, alies-mat. Dizoleiñ a ris dre ar munud maezioù kaer Breizh el ledenez, gant he aodoù kel lies, tevinier Penn-Wiz, kerreg Sant-Jakez, traezhennoù ar Gozhvilin, tumulusoù an Tornaod-bihan hag hini Caesar, Taol-maen Porzh-n-avaloù, froudoù bras ar Mor-bihan, milinoù-mor  Kernerzh ha Brilhag...  Ar pep brasañ eus ar vakañsoù-hañv a dremenen da vont da weladenniñ ar gendirvi eta, re gKoad-penn-kêr, Kozhiliz, Truscat, Sucinio, Kohanno, Kerahuil, al Lojeo ha La Cour. E La Cour e oan degemeret mat atav. Dek kilometr bennak diouzh Kerheol edo. Abaoe ouzhpenn 500 vloaz emañ an domani-se e-barzh an tiegezh, a rummad da rummad. Evit mont di e ranken tremen dre Gastell Suscinio, a weladennis alies, tost bep hañv. Pa oa krennard va zad, ne baee ket evit mont e-barzh, emezañ din, rak  ar vaouez a oa en ode a ouie e oa eus an tiegezh.  Diwezhatoch em eus gouezet e oa bet dimp ar chastell. Kement-se nem boa ket intentet diouzhtu. Ne veze ket komzet eus se er gêr rak ni hon oa gwerzhet pep tra evit kempenn Maner Keraskoed. Ur seurt mezh a oa, a gav din. Bezañ bet gwerzhet hon Douaroù a oa bet evel terriñ un tamm al liamm gant ar gendirvi, ul liamm a-bouez bras evit va zad. Alies e lavare e chome war e anv un dekvedenn eus tevenn Landraezheg, an tevenn a weler eus prenestr uhelañ «  La Cour ». An testeni e oamp lod eus kumuniezh « ar gendirvi » e oa deuet an tamm douar nul-se, moustret, paz aent dan draezhenn, gant « an Estrenien » a aloube hol Ledenez e-pad an hañv.    http://kannadig.pagesperso-orange.fr/  . 