Livek eo an natur, eus an du dar gwenn dre ar skalfad gwelus, met adalek al luchskeudenn gentañ, graet an Nicéphore Niépce (1765–1833) e 1826 e troas ar bed da wenn ha du, gant arlivioù gris. Kantadoù a vilionoù a luchskeudennoù gwenn ha du a voe skignet er bed e-pad ur chantved, petra bennak ma voe graet ar chentañ luchskeudenn e liv gant ar Saoz Thomas Sutton (1819-1875) e 1861 ; ret e voe gortoz ar bloavezhioù 1950 evit ma vefe erlechiet al livioù ouzh ar gwenn ha du, met betek kreiz ar bloavezhioù 1970 e voe embannet levrioù arbennik war al livouriezh ma menegiñ al labour war al livioù, ha skeudennaouet alies... e gwenn ha du.