HAG-EÑ EZ EUS UR GUDENN EUS AN TEODYEZHOU E BREIZH ?    Petra eo un deodyezh ? Ar ger e-unan a lavar ez eo ar yezh evel mx92he cx92homzer, enebet ouzh ar yezh evel mx92he cx92helenner.  Pa vez ar yezh a  gomzer yezh a-berzh Stad war un dro ne vez ket kudennoù bras gant an teodyezhoù. Ahelet int war ar yezh-Stad, x96 yezh ar skol, ar stlenn , ar mererezh, x96 ha ne bellaont ket nemeur diouti.  En enep, en ur vro-suj ma nx92eo ket ar yezh vroadel yezh ar Stad ez eo kondaonet da emdreiñ diouti hecx92h-unan, o tioueriñ al livenn-gein, an ahel-kempouezañ max92z eo an arver stadel. Dizunvaniñ a ra, ha disleberiñ :  x96 dizunvaniñ, rak ne dalvez ket evit an ezhommoù boutin dx92ar vro a-bezh, ha pep korn-bro a zeu da  gaout e zibarderioù distagadur, geriadur, yezhadur, x96 en ur ger e deodyezh o pellaat buan pe vuanocx92h diouzh teodyezhoù ar cx92hornbroioù all ;  x96 disleberiñ, rak bras eo hiziv ar perzh kemeret gant ar yezh-Stad e buhez an dud ; abred pe ziwezhat e teu poblañs ar vro-suj da ren he darempredoù kevredigezhel e yezh ar Stad sujer ; ar yezh vroadel ne chom dezhi nemet kelcx92hiad strizh an tiegezh, x96 kent steuziañ da vat. Hogen pell amzer a-raok steuziañ ez a he geriadur war baouraat, he yezhadur war laoskaat, x96  aloubet gant gerioù ha troioù-lavar ar yezh-Stad, x96 he distagadur war zistresañ. Nx92eus mui anezhi nemet ur bruzhunadur a drefoedoù. Kendercx92hel dx92ober ganti er stad-se a dremen, gant gwir abeg, dx92un arouez a warlercx92hiadur.  An emdroadur-se zo cx92hoarvezet gant ar brezhoneg. Yezh a sevenadur, unvan ha diorreet, e voe betek an 11t kantved. Stagañ a reas da gilañ pa baouezas a vezañ yezh ar gevredigezh a-bezh, pa voe dilezet gant ar renkadoù a oa framm ar Stad. Koulskoude, o vezañ ma oa laosk an  darempredoù etre ar Stad cx92halleger ha poblañs ar maezioù brezhoneger, e voe gorrek emdroadur an dizunvaniñ-disleberiñ, betek an 19t kantved da nebeutañ. Buanaet e voe trumm an diskar gant ar Reverzhi Cx92hreantel , ken ma kouezhas ar brezhoneg teodyezhel e-touez yezhoù warlercx92hietañ Europa. Ar cx92hêrioù, o tegemerout ar stuzegezh arnevez, o doa degemeret ar galleg war un dro. Ar brezhoneg ne oa ken x92met yezh renkad isdiorreetañ ar vro, ar goueriaded, chomet gant ar stuzegezh rakgreantel.  Padal, dres o vezañ ma  nx92he doa ket ar renkad-se kemmet kalz a-hed an amzerioù, nx92o doa ket he zeodyezhoù kollet kalz eus barregezhioù an henvrezhoneg . Ar barregezhioù-se avat a chome kousket er yezh ha kollet da vat e vijent bet ma ne vije ket deuet an Emsav da zamantiñ dezho. Labouret e voe a-zevri e-pad tost daou gantved evit saveteiñ kement a cx92halle bezañ saveteet eus pinvidigezh an teodyezhoù henvoazel : GREGOR A ROSTRENEN, DOM LE PELLETIER, GONIDEG, MILIN, VALLEE a dremenas dekvloaziadoù eus o buhez o renabliñ geriadur  ha yezhadur ar brezhonegoù komzet. Frouezh o strivoù a voe krouidigezh ar yezh lennek.  Diwir e ve koulskoude reiñ dx92ar yezh lennek an teodyezhoù mui pe vui trefoedet da vammennoù nemeto. Ul lecx92h bras o devoe ivez ar geltiegourion en he cx92hrouidigezh : ERNAULT, VALLEE e-unan, MEVEN MORDIERN a sturias an dibaboù a oa dx92ober etre ar stummoù diniver kavet en teodyezhoù dre geñveriañ gant ar furmoù hen- ha krennvrezhonek, kembraek ha kernevek ; dasorcx92hiñ a rejont furmoù keltiek da lakaat e-lecx92h ar furmoù  romanek ha gallek a vastare ar yezh. En ur ger e tiverkjont merkoù an dizunvanadur hag an disleberadur ; bennozh dezho e stage ar brezhoneg da greskiñ en-dro diwar wrizioù ur sevenadur milvedel manet kousket met bev-mat e stuzegezh poblañs ar maezioù. Graet o deus anezhañ en-dro ur yezh a lennegezh hag a zeskadurezh : tiegezhioù o vevañ e kêr a cx92hell hiziv desevel ha skoliañ o bugale e brezhoneg hep o dilañsañ e-keñver ar bed ma vevont ; skrivagnerion a embann romantoù, barzhonegoù, studiennoù a bep seurt  evit lennerion diazezet e stuzegezh ar cx92hêrioù. Un deodyezh vrezhonek arnevez ez eus bremañ.  {84}E-keit-se emañ an teodyezhoù henvoazel o vont da get buan. Ul lecx92hienn voutin e kelcx92hiadoù x92zo eus an Emsav eo hirvoudiñ da giladenn ar brezhoneg er bobl. Hag-eñ ez eus da vezañ prederiet gant steuzidigezh an teodyezhoù henvoazel ? Sellomp ouzh ar gudenn : ar yezh lennek he deus dastumet ar pep pouezusañ eus pinvidigezh an teodyezhoù ; renet eo bet al labour gant aked ha gouiziegezh. Tu a vo bepred da  soñjal en dije gallet bezañ renet gant brasocx92h aked ha brasocx92h gouiziegezh cx92hoazh ; tu a zo ivez da glokaat al labour-se keit ha ma tregern cx92hoazh teodyezhoù war ar ploue. Hogen echu eo mare krouidigezh ar yezh lennek : diazezet eo he yezhadur, termenet eo doareoù he geriadur, tonket eo an dibaboù bras a-zivout hecx92h emdroadur ; an degasadennoù o tont eus an teodyezhoù henvoazel ne cx92hellint ken bezañ nemet klokaennoù darnel o tennañ dx92ar munudoù.  Ar braz eus strivoù ar yezh nx92emañ ket ken war an  tu-se. Emaomp bremañ en ur marevezh all : hini diazezidigezh ar brezhoneg evel yezh-Stad, x96 evel yezh an deskadurezh en holl zerezioù hag en holl skourroù, yezh ar mererezh, yezh an armerzh, ar ouezoniezh hag ar micherioù, yezh an darempredoù broadel hag etrevroadel, en ur ger, yezh ar gouarnamant. E gwir, ar marevezh-mañ nx92eo ket ur marevezh eus ar yezh hecx92h-unan ; mar boe krouet yezh lennek ha lennegezh hep ma kenlabouras un niver bras a dud, hep ma voe kemmet kalz traoù er vro, ne vo ket kenkoulz evit  ar marevezh o ren : ne vo ar brezhoneg yezh-Stad nemet pa vo ur Stad Vrezhon evit ober gantañ. Er marevezh politikel emaomp war-lercx92h ar marevezh lennegel.  Dre-se ne cx92hell ket bezañ a gudenn eus an teodyezhoù ken. Hetiñ a dleer ma ve diazezet ar Stad a-raok ma vo aet da get an teodyezhoù henvoazel diwezhañ, evit abegoù diseurt. Met an hetoù-se o-unan zo ur broud evit difraeañ sevel ar Stad, ha nann evit ampellañ tremenvan an teodyezhoù.  An teodyezhoù henvoazel zo tonket da lezel al lecx92h gant  an deodyezh arnevez. Ar cx92hudennoù, marx92d eus, zo kudennoù kelennadurezh ar yezh lennek dx92an deodyezherion henvoazel. Anat eo nx92o deus ket tud Reter Breizh an hevelep kudennoù ha tud ploue ar Cx92hornog evit deskiñ ar yezh. Kalz aesocx92h eo da blouezidi ar Cx92hornog e keñverioù x92zo. Met ar gudenn-se, goude-holl, a sell ouzh kalvezerezh ar cx92helenn ha nx92eo ur gudenn bolitikel e nep doare. Emsav 4