Asiria a voe ar chentañ bro eus ar Reter-nesañ kozh da vezañ furchet. Ar chentañ palez dizouaret a voe hini Chorsabad, Dur-Sharrukin gwezhall, kêr-benn Sargon II, dizolet gant konsul Bro-Chall e Mossoul, Paul-Émile Botta, adalek 1843. Heuliet e voe gant ar Saoz Austen Henry Layard e Nimrud, anvet Kalchu gwezhall, ha goude e tell Kuyunjik, kreiz Niniva gozh. Dizoloadennoù an izelvosoù kozh ar savadurioù a reas kalz trouz, ha kaset e voe ar chavadennoù-se e mirdioù eus Europa. Dar mare-se e oa dizoloet degadoù miliadoù a dablezennoù skrivet e skritur gennheñvel zo hor mammenn bennañ hiziv an deiz choazh diwar-benn ar rouantelezh nevezasirian. Roet o deus tu da gomprenn ar skritur-mañ hag an akkadeg. E 1903 e voe tro an Alamanted da furchal kêr-benn diwezhañ Asiria, Asur, e tel Qalaat Shergat, gant doareoù-ober an arkeologiezh skiantel ha neo ket war an taol evel ma veze graet a-raok ha gant amatouriezh.