Pevarzek vloaz e oan.    Bep daou vloaz ez aemp da Bariz e ti va zud-kozh a-berzh va mamm evit Gouel Nedeleg. Chom a raemp un nebeud devezhioù er Gêr-Gapital. Va mamm-gozh Marie-Antoinette Cottenet, Dufour eus e anv plach yaouank, a lakae achanomp da weladenniñ kreiz-kêr Bariz. Evel-se em eus bet tro da anaout mat a-walch ar gêr vras-se, bras-tre evidomp-ni  Bretoned. Soñj am eus ne ehane ket va mamm-gozh dober meuleudi dar gêr-vras, kêr he chavell, kêr he buhez. Diskouez a reas dimp mirdi al Louvre, a gavis torr-revr, resped deoch : ne oan nemet ur bugel. Diskouez a reas dimp an tour Eiffel. Me a rae goap ouzh ar berniad houarnaj merglet-se, ma oamp o chom tostik outañ. Choazh e tiskouezas dimp Palez les Invalides ha chapel Sant-Loeiz-ar-Challaoued a zo tre e-kichen.  An deiz maz ejomp dan Invalides e tiskouezhas dimp hor mamm-gozh bez Napoleon Kozh, ur  bez bras, o sevel diouzh un toull bras, kelchiet gant ur savadur savet a ratozh : enlouchet eo evel-se em memor a vugel. Dalchet m eus soñj eus daou dra : an dra gentañ eo e pedjomp evit Bro-Chall e harz bez Napoleon. An dra-se nen doa ket plijet din, tamm ebet, neo ket a fed da bediñ, eus an dra-se e oan boas, met pediñ evit Bro-Chall, ar wech kentañ e oa din ober, war choulenn ma mamm-gozh. Ne gav ket din e vefe bet devot-tre ar bedenn-se. Goude-se ez ejomp tre e chapel sant Loeiz. Ar bannieloù  eus an armeoù gall, leun a boultrenn, lous ha pilhaouek, a oa staget e lein ar chapel. Ar christen bihan ma oan a gavas divalav e vefe bet aotreet bannieloù a vrezel e ti an Aotrou Doue.  Dont a ris da vezañ brouezet gant kement a valeadennoù diziwezh, enoeus ha skuizhus evidon moarvat, kement ha ken bihan ma kemeris abeg eus an emskiant bihan am boa eus va brezhonelezh, evit enebiñ ouzh ma mamm-gozh, Doue dhe fardono, hegaset ma oan ganti, dre ma seblante din azeuliñ Bro-Chall betek re.  Un  nebeud bloavezhioù war-lerch, aet da Bariz adarre evit Gouel Nedeleg, e oa gwashoch-gwashañ ar brouez am boa evit Bro-Chall. Ar Vro-Chall-se a oa dreist-holl ar pezh a veizen anezhi diwar va gweladennoù e ti va mamm-gozh e Pariz, ha ne blije ket din. Ideeleet am boa baradozig Keraskoed ha Breizh izel, am boa graet bro va chalon anezho, ha me o chom e Breizh uhel koulskoude (Sant-Brieg).  Ha neuze e choarvezas un darvoud a lakeas va galvadenn a stourmer brezhon da vezañ dizistro. E miz Kerzu 1975  e oa. Va mamm-gozh a choulennas diganin mont da brenañ bara er straed Suffren, tre e-kichen ar straed Charles Floquet e-lech medo o chom. Mont a ris laouen, hag e choulennis ouzh ar boulañjer ur varaenn daou lur evel e oan boas dober e Sant-Brieg. Sellout a reas ouzhin hag e choulennas ouzhin eus a belech e oan. Eus Sant-Briegemezon. Ur Breizhad, pe ur Gall ez out ?.  Un tammig skodeget e voen gant ar goulenn. Prim ha sirius e respontis dezhañ : Breizhad on ! hag eñ da vouschoarzhin  ha me da zistreiñ dar straed Charles Floquet. War an hent e prederiis, och en em choulenn perak ta en doa savet ar goulenn iskis-se, ha perak em boa respontet evel-se. Meizañ a raen e oa un dra bennak amjestr ennon en doa va lakaet da respont, lorch ennon, daeüs, ne oan ket eus o gouenn. Merkañ a ris ivez e ranken bezañ poellek, rak ur gwir Brezhon a rank gouzout brezhoneg emezon din-me va-unan o tigorntroiañ war ar straed Charles Floquet.  Ur wech distroet dar gêr e krogis en ul levr am boa  remerket e levraoueg hon ti : Le breton par limage gant Visant Seite hag e ris va-unan an div gentel gentañ. Ne z is ket pelloch : nam boa ket youl a-walch evit-se, pa ne oan nemet a-vech pevarzek vloaz... Met divizet e oa da vat : deskiñ brezhoneg a rafen.  Dar mare-se e oa trouz er meziennoù gant gwalldaolioù an FLB hag an dud nevez-dibrizoniet e miz Kerzu da heul ur gwalldaol a-enep an Aotrou Fréville, maer Roazhon, neo ket sur e vefe bet sevenet gant emsaverien. Abalamour da se e gav din  edo ar boulañjer och ober dave dan darvoudoù-se, hep gouzout din. Bezet pe vezet, an arroud bihan-mañ, choarvezet pell diouzh Breizh un tamm abalamour dan FLB, a atizas ar gleizenn a oa em askre, ar santadenn dour yen -- dour tomm a ziwasken abaoe pell hep bezañ emouez outi, o vont, gwech da bPariz-ar-Challaoued, gwech all da Geraskoed-ar-Vrezhoned. Ret e oa din dibab, ha dibabet em boa en deiz-se. Eürus e oan, ar bed a choarzhe ouzhin.  T. G.    http://kannadig.pagesperso-orange.fr/  . 