E-pad ar marevezh arkaek ez eo Sparta ar chentañ keoded chresian da ziwan. E deroù ar  kantved kent J.-K. e teu da vezañ kampionez Bro-Chres dirak ar Bersed e-pad ar Brezelioù medek. Dont a ra tamm-ha-tamm da vezañ kevezerez Aten hag e stourm pell outi e-kerzh Brezel ar Peloponnesos (-431--404). He zrech, e -404, a ro dezhi an hegemoniezh e Bro-Chres. « Peoch ar Roue » e -387 a reas eus Sparta tredeog ar bed gresian. E -376 avat e kasas Aten he morlu dar strad hag a lakas un termen evel se dhe hegemoniezh war vor. E -371, Ateniz ha Lakedemoniz a anavezas o chengevredadoù kenetrezo, hag a savas a-gevred a-enep ar chengevredad beotian. Spartaiz, sur da vezañ didrechus, a zisklerias ar brezel da Dhebai. Met trechet e oa arme Sparta en emgann Leuktres, e -371, e lech ma kollas 400 eus he 2000 homoioi. Biskoazh ne gavas Sparta he nerzh diagent penn-da-benn goude ar choll-se.