Un nebeut linennoù bet skrivet e 2000 gant Youenn Olier (niv. 10 Kannadig Imbourch)  O degas a ran amañ rak anv a zo e-barzh eus ar gallaoueg ha stignañ a ra ar gudenn war an dachenn bolitikel, pezh a rebeched din da heul va fennad kentañ. Spi am eus e chello bezañ talvoudus da lod , a-benn gwelout sklaer diwar-benn ar gallaoueg, hag ivez diwar-benn tonkad ar brezhoneg.  Tepod Gwilhmod    Neus mui  a sevenadur poblek e Breizh abaoe meur a zek vloaz    Forzh penaos ez eo ret anzav neus ket da spiañ e vo tu da adsevel, a-barzh pell, ur stuzegezh unvan en Europa, nag e Bro-Chall, nag e Breizh zoken. Trellet eo an emsaverion atav gant adsked ur stuzegezh poblek unvan ma oa lodek enni 90 % eus ar boblañs e derou an ugentvet kantved. Komz a reer choazh hiziv eus sevenadur poblek e Breizh pa neus mui a sevenadur a seurt-se abaoe meur a zek vloaz. A-benn ar fin ne zreistpad koun ar  sevenadur-se nemet dre an Emsav, a zo bet deraouet dur mare ma oa ar sevenadur-se en e greñv en hor bro. Hogen aner eo, moarvat, an dave a ra dezhañ an emsaverion, eus an tu dehou koulz hag eus an tu kleiz, dre ma oa kristen ar boblañs en he fezh er mare-hont, ken e oa kristen ivez ar stuzegezh hag ar sevenadur (e par an adeiladerezh, da skouer) ma oant perzhiek enno. A-benn ar fin ar stuzegezh kemeret war o chont gant an emsaverion a zo dinodet diwar un argemmenn eus prederouriezh kantved ar Sklerijennoù . Ar  Grècebet meneget gant Adsav, a zo digristen he diazezoù kefredel. Setu, neus sklaerder ebet ha ne chell bezañ sklaerder ebet, e-keñver feiz kristen, en tezennoù diogelet gant an emsav nevez.  Moarvat e chello Adsav bezañ talvoudus evit taliñ ouzh droukvesk ar mennozhioù a zo och ober o reuz en emsav devoudel a hiziv, a venn bout renket en tu kleiz, en ur gevredigezh gall ha kornogat a fell dezhi bezañ araogelour. Hogen dre ma neus diskoulm ebet evit ar mare da lod kudennoù stignet ganto - evel  gant ar strolladoù dehouelour all e Bro-Chall hag en Europa (anat eo ne chello ket Haider en Aostria lakaat e talvoud ar steunv kinniget gant e strollad) - neus ket da chortoz e chellfe kemm saviad politikel Breizh en amzer-da-zont tost. (…)    Diwar-benn enkadenn Diwan    Ma lezer ar galleg da gemer e greñv e Diwan e vo koulz divodañ an aozadur rak diwar neuze en devo kollet e awen hag e reizhabeg. Da lavarout eo, choarvezout a raio gant Diwan ar pezh a zo choarvezet gant ar  skolioù kristen e deroù ar bloavezhioù 60 pint deuet da vezañ, war-bouez nebeut, skolioù laïk prevez, hep doare arbennik ebet. Kompren a ran e vo start ar chrogad a zo o chortoz ar vrogarourion vrezhon o deus da enebourion neo ket hep-ken ar Stad Chall hag hech amaezidi eus an Deskadurezh Vroadel hech-unan, hogen ivez rannvroelourion a bep seurt o deus asantet a-viskoazh da ober eus ar brezhoneg ur seurt latin ha na ve miret nemet dun nebeut istrogelled a sellfe ouzh ar galleg evel ouzh o yezh broadel  nemeti. Rak an dalch a zo aze : daoust hag ar brezhoneg a zo hor yezh vroadel, hag hor yezh vroadel nemeti, pe hepken ur seurt trefoedaj, aet da get, forzh penaos, evel ar gallaoueg e-unan ? Daoust hag ar brezhoneg a zo hon araez pennañ da adsevel ur bobl nevez a vrezhoned mennet da zisteurel da vat istor ar vroad vourchiz chall a zo bet sammet warno, pe ez eo an emsaverion rannvroiz chall hep dezho ster piaouel ebet biskoazh, en ur ger gallaoued, a-vech un toullad oristaled a chom itik dan traoù  kozh, koefoù, dansoù ha ...trefoedajoù, a reont anezho gallaoueg ha brez-honeg ?  Eno emañ ar gudenn, hag eno hepken. Hogen evel ma tammverken uhelochik, bez o deus ar vroadelourion en hor bro da ziwall da gentañ ouzh al led-emsaverion a seurt gant re an UDB - a zispleg deomp bremañ nemaint ket en Emsav - pe izili strolladoù gall a bep seurt, PCF ha PSF, a ra van da vezañ a-du gant ar yezh evit mougañ anezhi su-roch, anezho azeulerion ar Stad Chall, ma neus ket, en o softj, er-maez anezhi, silvidigezh  ebet; tud a ra, e gwirio-nez, eus ar stad-se un Iliz ha dezhi un istor santel. An idolennourion chall o deus klasket a-viskoazh distrujañ Breizh hag hech Emsav.    Youenn Olier 