Istor an Emsav a grog gant stagidigezh Breizh ouzh Bro-Chall. Ezhomm hon eus da gompren an darvoud ez eo bet ar Stagidigezh evit kompren end-eeun an darvoud ez eo an Emsav. Kompren ar stagidigezh hon degas da studiañ amzerioù koshañ ar vro ha kavout er morad a zarvoudoù o deus graet buhez Breizhiz er mare-se ar re a  ziskouez al lech a gemer an Emsav en Istor.  Hep mont marteze betek ar Gelted kozh hon eus ezhomm gouzout ez eus bet e Breizh e-pad ar rouantelezh ur vuhez virvidik ; bevañ a rae pobl Vreizh gant ur stuzegezh azas outihag ouzh hech amzer. Ar frammoù politikel, ar frammoù kevredigezhel pe meradurel, da skouer, hag ar vuhez krouet dre ar frammoù-se a glote kenetrezo ; kempouez kevredadel gwirion a rene er Stad Vrezhon.  Heñvel ouzh ur patrom stuzegezhel eo ur Stad : emañ he stummoù och emdreiñ gant an  amzer dre vastañ da ezhommoù nevez ar bobl, o klotañ gant speredegezh hogos difiñv ar bobl-se. Pa lavaromp bremañ e fell deomp sevel ur Stad Vrezhon e fell deomp lavarout ez omp mennet da sevel ar frammoù a aotreo da bobl Vreizh krouiñ en-dro ur bed dezhi a vo bed brezhon an 20t kantved.  Stagidigezh Breizh ouzh Bro-Chall zo distrujidigezh ar Stad Vrezhon, sujidigezh hor pobl dunan all. Heuliadoù ar Stagidigezh a gaver war an dachenn bolitikel, eleze an tachennoù kevredigezhel, armerzhel, bredoniel,  h.a.. Evelkent, mard eus bet anezhi un troch e buhez ar Vrezhoned, nhe deus ket ar Stagidigezh miret ouzh ur bern elfennoù a rae buhez pe zivuhez ar bobl vrezhon a verkañ hech emzalch meur a gantved goude.  Splann eo evit an armerzh pa gendalch er 16t ha 17t kantved war al lañs kemeret e-pad an Dugelezh. Lakaet er-maez prantad ar brezelioù a relijion ez eo pinvidik ar vro. An embregerion vrezhon a zalch da bleustriñ ar marchadoù anavezet abaoe pell, hogen tamm-ha-tamm e weler o paotaat an  embregerion estren er porzhioù brasañ, Sant-Malou ha Naoned da skouer. Neo ket hepken al lezennoù gall hag ar brezelioù renet gant Frañs ouzh arvalion ar chenwerzh brezhon eo a zistrujas armerzh Breizh. Digasted, diintrudu hag abafted an embregerion vrezhon eo ivez.  An hevelep arbenn zo dan drouziwezh armerzhel ha dan drouziwezh politikel. Da gentañ o deus Breizhiz distaolet o rezid politikel, asantet bezañ sujet dur galloud estren. E-se o deus kredet bezañ disammet eus an emell da wareziñ o buhez. Ar  peoch e voe an arguzenn vras a-du gant ar Stagidigezh : tu ebet ne ve evit Breizh da chom dieub hep ma savfe brezel gant Frañs, hag ar brezel a vije bet marv ar vro. Breizhiz ne gredent ket ken e oant barrek da vevañ o-unan. Gwerzhet o deus o bro gant ar spi da chom bev.