En un hent dall emañ ar Republik. Ne oar ket penaos enebiñ ouzh  goulennoù an Islamourion. Nhe deus abeg ebet da enebiñ outo. Er  chontrol : en anv ar « frankiz relijiel » en em harp an Islam ouzh ar  Republik gall evit en em ledañ bemdez un tammig muioch. Klevout a reomp  anezho o tiskleriañ gant gwir abeg « Neo ket posubl dur vro evel  Bro-Chall, mamm-vro « Gwirioù Mab-den », bro an damantegezh, bro ar  frankiz, nann, neo ket posubl ez embannfe ul lezenn da  waskañ ar  vuzulmaned. »  Mat eo merzout, diwar dremen, pegen souezhus eo seurt arguzennerezh  a-berzh ar vuzulmaned pa ouzer a hent-all ne ra morse an Islam anv eus «  Gwirioù Mab-Den », nag eus al laikelezh, e doare ebet. Evitañ, a-fed «  damantegezh », neus nemet an « dhimmiouriezh ». Disoñjal a ra ar  republikanourion chall hag an emsaverion a ya do heul, emañ amañ an  Islam war un douar-brezel, un douar da chounid, och ober an « Jihad »,  ar brezel sakr,  hag er brezel-se ez eo aotreet pep tra : an takyya, da  skouer (livañ gevier), ha... kemer armoù an enebourion evit o zreiñ a-enep  dezho. Pezh a reont gant plijadur vras.  Ha kement-se-holl gant skoazell nerzhioù-gourzhtreiñ entiriadel o deus  kanet ar ganaouenn anavezet, atav an hevelep kanaouenn : « Lezit-i  dober evel ma karont ». Evel evit an diforchañ-bugale « Hol lezit libr  da gaout ur bugel, pe get ». Ar memes argerzh ez eo « Hol lezit da  zougen ur ouel, pe get  ». Ar memes tra eo : diouzh un tu ez eus ar  choant da gaout ar gwir da lazhañ bugale e kof o mamm, ha diouzh an tu  all ar gwir dar striventualegezh evit an islamourion. Heñvel eo bepred  hentoù ar chourzhbelloniezh .  Tu a vefe da lavarout dar vuzulmaned ez eo gwir natur an Dispach Gall  bezañ enep-relijiel, peogwir e voe an hini kentañ o verzañ gouelioù : re  al leanezed. Neo ket war an Damantegezh an hini e voe diazezet an  Dispach Gall, war ar brezel a-enep  ar relijion ne lavaran ket. Seurt  arguzennerezh no dizhfe ket. No deus netra da ober gant devoudelezh  enep-relijiel « Disklêriadur Gwirioù Mab-den » dre ma servij dezho  hepken da lorbiñ ar re a gred enno. Ouzhpenn-se nint ket drouklaouen o  welout ez eo enep-katolik al laikouriezh-se. Ar chontrol-bev ez eo, un  degouezh dispar ez eo evito e talvezfe dezho al laikouriezh evit daou  dra : neptuegezh relijiel ar Republik hag ouzhpenn-se un arm a-enep ar  Gristeniezh !  Un neptuegezh a ro ar gwir dan holl relijionoù den em  ziskouez, hag a heskin e gwirionez ar Gristeniezh, sed aze un dra nemañ  ket evit displijout ! Tariq Ramadan a zispleg da skouer neus netra  a-enep ar ouel islamek e lezenn 1905.  Pa wel ar Republik stourmerion islamek o komz eus laikouriezh, eus  Gwirioù Mab-den, eus ar banniel triliv, eus ar Marseillaise, en em gav  divarrek da zisplegañ sklaer hag anat perak nhellfe ket o merched en  em wiskañ hervez o  chredennoù relijiel, paz eo skrivet en ur pennad eus  « Disklêriadur Gwirioù Mab-den »1948 : « Pep den en deus gwir da gaout  ar frankiz da soñjal, a goustiañs hag a relijion ».