An tammou-ze a ho sikourei eid kompren gwel Hentchou er reter.    E 1206, e-pad eun dastumad pennou vongol, Temüjin, prins heretour ar  reter ar Vongoli e zo dibabet penn-renour an oll rummadou vongol hag a  dap an titl Djingis Chan (Ar Chan Meur). Gouzoud a reom ped a vroiou  e-neus aloubet ha penoz e lakaas e penn-leh e Karakorum. (kêr eet da  goll hiriw an dei, hag a oa eun tammig e kornog kêr a-vreman Ourga)    Pand eo roue eo an ampoent pa ano monghol a za boud ano an  impalaerez, ha da heul ano ar bobl. (E-rog e oa nemed ano eur rummad  euz an Amour uhel)    Koubilai Chan a aloub an hanter nord ar Sina hag a laka e benn-leh e  Peidjin. An tiegeh Song, trehet gand ar Vongoled, e-noa e benn-leh e  Canton (Kwanton).  Eur boaz a zo dar Siniz sõnj eo deuet da voud Siniz o bet-alouberion  -  pez eo bet meur a wech - hag ind a revandik èl sinad douarou o  bet-vistri : e giz-ze e vennont ar Vanchouri hag ar Vongoli, oh  ankouahad ne vehent ked asimilet ar Vongoled, ar Bobl.    E fin an tiegeh mongol Yüan, e 1368, en em gav an tiegeh Ming e  gwirione mestr ar Vongoli... ma neo ket dedennet pe nebeud, rag ar  Vongoled nint ked mui eun danjer.    Red eo lâred penoz ar Vongoled ou-deus bevet eur sort dispah  sevenadurel oh en em hober boudisted. Ind a  zo boudisted deuz ar  sektenn velén, ag orin tibetan, med er mêz ar frammou tibetan. (E Bro-  China, èl en Tibet, èl er Vongoli, ar gir sektenn neo ket  disprizuz)    E 1646, an tiegeh mantchou Qing (ar Q a ve distaget tch) a dap ar  galloud hag a zo dedennet gand ar Vongoli eid he ziwall eid ma nhe  dapahent ked ar Rusiz nag an Durked. En amzer-man e ta kalz a  varhaderion sinad eid chom er Vongoli.    Ж    Adaleg 1686 e pê ar Vongoli eur  gwir, taosou da Vro-China hag ar  choutouktou euz Ourga a anaou eo impalaer sinad e vestr. (Liez a  lârer ive Ar Bouddha Beo, rag e gwirione Choutouktou a zo èl e  tibetan rinpotchea zinifi presiuz.)    E-pad an tri-hwehved kantvlead, e badas ar vro eun drevadenez wir gand  ar Siniz. Neusen ar Vongoled ou-deus implijet chañs an dispah sinad  euz 1911 evid en em embanna dizalhet. An dizalh neve a oa goaranteet  gand ar Rusi (ag an tzared neusen), pez a zispleg  perag eo bet ar  goarnamant mongol eneb-soviedel.    Gand ar Brezel Bed kenta hag a gase armeiou rusad doh ar reter devad  an Ukraïna, e komansas ar Siniz da balforsa an emgleoiou ou-doa sinet  gand ar Vongoled hag ar Rused.    Gand an dispah rusad ou-deus klasket alouba ar vro en-dro.    E 1923, Peidjin a anaou ar Vongoli dizalhet rag e 1921 ar Rusi  soviedel a oa heh anaouet endeo. E gwirione e 1921, eur Gostezenn  Boblel Vongol a oa bet kroueet, àr  skwer ar goztezenn volchevik rusad  hag he-doa embannet eur Republik Boblel Vongol grès an arme ru hag  a oa deuet e-barz. Ar choutouktou Bodo Gegen Han Jebtsun Damba  Hutuktu, hag e-noa embannet an dizalh nen-devo ked eun àrlehiad.    Ar Vongoli e-barz a zo tamm ar Vongoli hag a chomas sinad e 1911.    An dizalh soviedel e-neus trubuillet kalz ar vro gand argadou an arme  ru, gand ar re wenn deherion, gand ar varhaderion sinad a nanaouent  ked galloud ar  Choutouktou Meur.    Unan euz ar re wenn, ar baron Ungern von Sternberg, Siberian deuz orin  prusiad, a oa dedennet-tre gand prederouriez an saù-hiol hag a  choante gober eur stad mongol soudardel hag a zalhe penn dar Rused.  Spi e-noa zokén en em unanfe ar stad-ze gand eur Vro-China emganerez  eun deiz pell, goude e varo. Eñ a dapas Ourga hag a zalhas ar gêr tost  da zaou vle, e-rog e trehfent anehañ ar Soviedou o kas eneb dehoñ eun  arme vraz. Gantañ e oa deuet ar  Choutouktou Meur àr ar gador vraz en-  dro.      An istor skrivet a choarve e 1920-21, pa chañj an oll er vro. E 1920  eo ar Vongoli mignonez an Tzared ha ne gar ked eun dispah ha lamm dehi  e harp rusad. Dioustu e fi ar Siniz dond e-barz. E fin ar ble 1921, en  em embann ar Vongoli mignonez da Voskou.      Gand ar darvoudou-ze e komprenet penoz e ma an Urianhai er Vongoli hag  ive eun tammig er-mêz dohti.    Hiriw an dei ema er Vongoli, med e  1920, e oa nemed ofisiel er  Vongoli. Douar ar Zoyoted e oa e gwirione spis. Ar mestradur mongol,  ma hellom lâred, a achue e troad ar maneiou hag a oa dreistoll meradur  ar Vongoled Chalcha.    Anwet m-eus Kreizenn ar Vongoli an douar khalkha e-menn galloud ar  Choutouktou Meur a zo gwirion hag eeun, dan nebeuta pa ne reont ked  ar Siniz diesteriou.      Er chwezegeved pennad e komzo eur Mongol euz kemend-ze o lâred pez a  zegoueh spis e  kêriou Kobdo (dar gwalarn, e-kichenn Rusia) hag  Ouliassoutai (e-kichenn ar maneiou Changai).        . 