Liammet-strizh eo kastell Wartburg ouzh istor politikel ha relijiel ar broioù alaman. Etre 1211 ha 1227 e voe ar briñsez Elesbed Hungaria, a voe lakaet da santez diwezhatoc’h, o chom ennañ. E 1521 ha 1522, Martin Luther, ar manac’h gwallgaset en abeg d’e vennozhioù protestant, a vevas kuzhet er c’hastell, dindan an anv Junger Jörg hag ennañ e troas, e-korf 11 sizhun, an Testamant Nevez en alamaneg, ar pezh a voe diazez ur patrom yezh unvan evit an alamanegerien er c’hantvedoù war-lerc’h. Ar skrivagner Johann Wolfgang von Goethe a reas e annez er c’hastell ivez, er bloavezh 1777. D’an 18 a viz Here 1817 en em vodas strolladoù studierien alaman e kastell Wartburg d’ober ur gouel a-du gant an demokratelezh ha gant unvanidigezh Alamagn : devet e voe ganto arouezioù eus impalaeriezh Napoleon ha levrioù a sellent outo evel levrioù kilstourmerien.