E fin ar pemzekvet kantved, e chouzañve Dugelezh Vreizh tagadennoù niverus, droukchoantaet ma oa choazh gant Rouantelezh Bro-Chall : lu Breizh a oa bet diskaret e Sant-Albin-an-Hiliber dan 28 a viz Gouere 1488. Ret e voe dan Dug Frañsez II, neuze, asantiñ da Emglev ar Werje : miret e oa dizalch Breizh gant ar feur-skrid, met ne challe ket Anna, pennhêrez an Dugelezh, dimeziñ da zen all ebet nemet gant asant Roue Bro-Chall a vije.  Anna a zeuas da vezañ Dugez ar memes bloavezh, war-lerch marv he zad. Choant ganti da virout dizalch he Dugelezh, e timezas da vMaksimilian Aostria dre dredeog. Lakaet nechet gant un dimeziñ ken dañjerus evitañ, e kasas Charlez VIII Roue Bro-Chall e armeoù da Vreizh hag ech aloubas an darn vrasañ eus kêrioù ar vro. Dimeziñ a reas Anna gant Charlez VIII e 1491. Echu e oa dizalchidigezh Breizh.. E 1532 e teuas da vezañ Breizh ur rannvro eus ar rouantelezh chall met chom a reas ur stad evelkent gant he  farlamant e Roazhon. Talvoudek e chomas frammoù armerzhel, sokial ha relijiel Breizh, hag ivez reoù eskopti Landreger abaoe derou an amzer a-vremañ betek fin ar Renadurezh Kozh. Adalek ar chwezekvet kantved ha betek an triwechvet kantved, ne voe trubuilhet buhez an eskopti bihan nemet gant Brezelioù ar Chevre (chwezekvet kantved) savet etre an dud a oa a-du gant Herri a Chiz, katolik-tre, ha degaset gantañ furmidigezh ar Chevre), hag ouzh an tu all ar protestant Herri a Navarra asambles gant ar Roue  Herri III a Vro-Chall, a soñje dan dud e oa re guñv ouzh tud fidel relijion an Disivoud pe ar Brotestantiezh. En amzer-se, e oa Dug Merkeur gouarnour Breizh, emroüs dar Chevre Santel. Kêr Landreger a zalche evit ar Roue, ha Lannuon kemend-all, Tonkedeg ha Koatfreg. Plistin, Montroulez, Gwengamp, Perroz ha Poulmanach o vezañ a-du gant ar Chevre ivez. E 1587 e oa bet preizhet Perroz-Gireg gant ar chabiten Matelier, drastet e oa bet Landreger e 1589 gant Merkeur ha choazh gant ar Spagnoled diazezet  war Enez-Vriad e 1592. Gwastet e oa bet bro Lannuon ivez ha diskaret Kastell Koatfreg e 1592. E-ser ar brezel, en doa choant Dug Merkeur dadsevel Dugelezh Vreizh evit e vad dezhañ e-unañ, met goude ma kemmas Herri IV e gredenn e oa bet cheñchet penn dar vazh hag e 1598 e sujas Merkeur dezhañ.    Tost dur chantved diwezatoch, e-pad emsavadeg veur ar Vretoned e 1675, hini ar  Paper Timbre oa bet un tamm turmud e parrezioù mervent Bro-Dreger, e Montroulez ha Gwengamp dreist-holl. An  emsavadeg-mañ, tarzhet abalamour dan taosoù re bonner, a oa bet gwasket didruez gant an Dug a Chaulnes.    Ouzhpenn dan darvoudoù politikel drastus-mañ, gwallreuzioù all a-bep-seurt a voe skoet ar rannvro gante : e penn kentañ ar seitekvet kantved, un toullad lechioù a voe taget gant ar vosenn ar pezh a zistrujas poblañs kêrioù Landreger ha Lannuon hag an tro-war-droioù ; gwashoch a oa, tri chrendouar a choarvezas eno ivez. Hep kontañ ar bloavezh 1659, e yenaas an amzer choazh pa nechuas ar   bloavezhioù skorn -mañ nemet e derou an triwechvet kantved. Er mareoù diaes-se, div gêr a zeuas a-benn da vont war-raok : Landreger hag a oa enni 1200 den, a oa 2500 enni e 1696 ; Plouared ach eas eus 2000 da 3300 den ; koulskoude, bepred e-kerzh an hevelep bloavezhioù, e kouezhas Lannuon eus 6000 den da 2500, ha Gwengamp eus 4000 den da 2800.  Ar chantved-se, hag a veze graet relijiel anezhañ, a glaske degas ur respont bennak dar gwalennoù neñvel-se. Diazezet e voe urzhioù relijiel : ar Gabusined e  Gwengamp hag e Lannuon (1615 ha 1628), al Lazaristed e Landreger (1654) …  Evit kompezañ an dizurzh speredel a oa bet lakaet war wel gant ar brezelioù diabarzh e fin ar chwezekvet kantved, o doa ergerzhet daou visioner dre Vreizh-Izel e-pad ar seitekvet kantved : Mikael an Nobletz (1577-1652), ur beleg bet ganet e Bro-Leon hag e ziskibl Julian Maner (1606-1683). Hemañ diwezhañ a oa bet galvet gant eskob Landreger evit dont da brezegenniñ en e eskopti. E gwirionez, poblañs Breizh a oa maget gant  kredennoù ha boazioù difeiz.    E-pad an triwechvet kantved a-bezh, e voe darvoudoù (re all a oa bet tu da welet a-raok) hag a ziougane Dispach Bras 1789. Breizh ha Bro-Dreger a gemere perzh en emsavadeg vras-se. E Bro-Dreger, unan eus an adreizhadurioù goulennet ar muiañ dre ar chaieroù klemmoù a selle ouzh ar goumanant evit gallout gounit muioch a surentez dar beizanted. Pennrenet gant ar breizhad Le Chapelier, Bodadeg ar 4 a viz Eost 1789 a ziframmas an dreist-gwirioù ha dar 27 a viz Eost 1792 e  oa bet diskaret ar goumanant…a-raok adsevel anezhi e 1797.    An Dispach a dorras ar framm feodel ha Bro-Frañs, hervez disochoù Siéyès, a oa bet rannet e departamantoù. Siéyès, bet chaloni Landreger, en doa savet Klub ar Vretoned, deuet da vezañ war-lerch Klub ar Jakobined. Harzoù Aodoù-an-Hanternoz (dar choulz-se) a voe staliet e fin miz Chwevrer 1790. Eskopti Treger a yeas da get diwar neuze.    Goude lezenn-diazez ar Gloer e miz Gouere 1791, o doa divizet un toullad mat a  veleien techel kuit, en o zouez : Gwilhom Larjez, person Pleuveur-Bodoù ; J.M. al Lay, person Perroz. Lod all a douas hag a zislavaras da choude. An Aotrou ar Gall, person Perwenan, a oa bet lakaet dar marv e Lannuon.  Ne voe ket gwall dapet hon bro gant ar chouanerezh. Koulskoude, ech eo ret ober anv eus ur bagad Chouanted a dagas Plouared e 1798. Pa oa deuet ar galloud gant Bonaparte, e teuas ar peoch relijiel en-dro ; met tud disuj evel ar Gwenedour Kadoudal a oa o kavailhañ. Hemañ diwezhañ a voe  dibennet e Pariz e 1804. 