Ul lennegezh pobl dre gomz a oa ivez sur a-walch, met ne zeu war wel nemet adalek an XIXvet kantved. Dar mare-se en em lakaas an dastumerien gentañ da zastum kanaouennoù ha kontadennoù.    En XIXvet kantved eta e voe embannet, da skouer, Barzaz Breiz, un dastumad kanaouennoù pobl, gant Kervarker, e 1849, pe kontadennoù pobl dastumet gant Fañch an Uhel.  Kregiñ a rejod ivez da sevel skridoù e brezhoneg, evel Emgann Kergidu, istor emgannoù ar chouanted e Bro-Leon. En amzer-se, ha diwezhatoch, e voe adembannet meur a wech, ul levr a voe bras e levezon war ar vrezhonegerien, Buhez ar sent, ul levr a gont bemdez istor ur sant disheñvel hag a denn ur gentel gristen diwar e vuhez. Gwechall edo al levr-se e pep tiegezh pe dost ha lennet e veze bemnoz.  Er Grennamzer e oa unvan ar yezh skrivet er brezhonegva a-bezh. Kemer a reas meur a stumm, tamm-ha-tamm,  hervez ar rannyezh a felle dan dud skrivañ. Adunvaniñ ar stummoù yezh skrivet-se a voe graet nebeut-ha-nebeut ha ne voe echuet da vat nemet e-kreiz an XXvet kantved.