E-pad ar bloavezh 1942, Goebbels a labouras da vuanaat lusk ha mont en dro mekanik distruj an diskoulm diwezhañha pres a lakae war aozerien an oberenn-se dreist-holl abaoe ma oa bet aloubet triadoù nevez er Reter. Hervezañ an darvoud-se oa un tu da gavout doareoù nevez evit buhanaat distruj ar juzevien. Doareoù nevez evit lakat e pleustr ar pezh oa bet divizet e prezegenn Wannsee, aozet gant Heydrich e miz Genver. Spontus e kave ar fed e veze stourmet a-enep ar rusianed er Reter pa oa choazh 40 000 den juzev e Berlin. Fellout a rae dezhañ lazhañ anezho holl pe kas anezho e Rusia pe choazh implij anezho war an talbenn soviedel. Memes ma oa ket bet pedet da vont da brezegenn Wannsee, e ouie mat ar pezh oa bet divizet. 