En dekad diwezhañ an XX kantved e kouezhas ar chenemglev diwar-benn ar vartezeadenn-se. Diazez ar rebech-se a voe savet gant al labour skiantel diwar-benn an hengounioù dre gomz evel mammenn ar skridoù, o choulakaat ne oa ket J hag E istorourien ha skrivagnerien met kentoch dastumerien ha skridaozerien Rolf Rendtorff a ginnigas neuze e vije diaeze an Torah gant istorioù dizalch kendeuzet tamm ha tamm e unvezioù brasoch lakaet asambles e-pad daou brantad, an hini kentañ lesanvet Adlezennekan eil Belegek Dar chontrol e vroud John Van Seters martezeadenn an ouzhpennadennoù : deuet e vije an Torah diwar un heuliad labourioù da lakaat danvez ouzhpenn dun diazez a oa anezhi dija. Ur vartezeadenn nevez-diellek zo bet savet gant Joel S. Baden - e-mesk tud all - o respont da vurutelladennoù dar vartezeadenn gozh hag o kemer e kont hentennoù nevez da chouzout eus peseurt mammenn eo tennet an testennoù.. Berzh a ra ar vartezeadenn-se e Norzhamerika hag en Israel. 