Setu un destenn arall diàr-benn ar menezioù, hag a vo kavet en Dasson da zonet (kelaouenn ar Gerlenn Sten-Kidna)    Un texte qui parle encore  des montagnes, par lintermédiaire dun livre écrit par lalpiniste Reinhold Messner    Penaos oa arruet ar levr-se etre man daouarn ? Nem eus ket forzh soñj. Profet oa bet din, marse, mes get piv ? A-benn ar fin, pa soñjan ervat, e kav genin e oa bet gwelet genin en ur stal, ha ken desachet e oan bet get ar golo anezhoñ ma m boa eñ prenet… get ma argant ? Neo ket sur avat… pe oad oan a-benn neuze ? A-choude un tammig zo en em interesen doch ar menezioù, e-mod-se, mes bihan a levrioù àr an  tem-se a oa er gêr, a-benn ar fin. A-barzh en ur geriadur bennak em boa gwelet listennad ar menezioù uhelañ ag ar bed, get o anvioù a-vaez-bro, kevrinus un tamm, ha klasket em boa deskiñ ar 14 anv-se dre eñvor ; setu int kerklouz o skriv amañ evit ma vo posupl dar lenner gober e soñj : Everest (pe Chomolungma, pe Sagarmatha), 8848 m……K2 (pe Chogori), 8611 m …. Kangchenjunga (pe Kanchanfanga), 8586 m…. Lhotse, 8516 m…. Makalu ( pe Makalufeng), 8463 m….. Cho Oyu, 8201 m…. Dhaulagiri, 8167 m….. Manaslu (pe  Kutang), 8163 m….. Nanga Parbat (pe Diamir), 8125 m….. Annapurna (pe Morshiadi), 8091 m……Hidden Peak (pe Gasherbrum I), 8068 m….. Broad Peak (pe Falchen Kangri), 8047 m….Shisha Pangma (pe Goisainthan), 8046 m…. Gasherbrum II, 8035 m….  Setu amañ enta listennad ar menezioù a zo o uhelded ochpenn 8000m ; 14 zo anezhe ; neoazh, a pa vehe kontet e treid da skouer, ne vehe ket tamm erbet ar memes tra ; ha neo ket bet kontet naket an is-pikernioù. Un tamm artifisiel eo seurt listennadoù, neuze, mes tre int da  lakaat an dud da huneal.  Ha petra a welis en ur stal, an deiz-se ? Ur levr, ur stumm karrez dezhoñ : « Reinhold Messner, premier vainqueur des 14 huit mille. » Setu prenet ar levr neuze, petra gober a-hent-arall ?  Hag e-mod-se em eus kroget da zizoleiñ an den iskis-se hag ar menezioù pell-se.  Er levr-se e kont istor ar menezioù-se hag an dud o deus krapet àrne a-hed an amzer, hag ivez penaos en deus graet eñ evit monet tre betek ar lein anezhe. Skeudennoù ha fotoioù brav ha sklaer a zo. Ha  kontiñ a ra a bajenn da bajenn ar choazoù en deus graet, ha lies e seblant en em zifenn, klask a ra displegiñ hag addsisplegiñ perak en deus graet an dra-mañ hag an dra… hrevez an dailh eh eus bet tabutoù en-dro dezhañ, ha gwarizi ivez moarvat, er mare-se. Diaes eo, get e sell-eñ hepken, gouiet tout. Met klask a rae, àr a seblant, difenn ur feson da grapout àr ar menezioù hag a zouje doch an dud, doch an endro, doch stil ar sport-se en e unan. Klask a rae monet pelloch evit bevennoù ar sport-se, met hep  choari get ar marv. A-dra-sur neoazh en deus bevet en ur mod dañjerus.  Ar pezh a zo iskis un tamm a zo gwelet penaos eh eus pennadoù bihan, a-hed ar levr, skrivet get tud arall. Er pennadoù-se e vezont, kalz-pe-bihan, é kaniñ meuleudi dezhoñ. Gwir eo en deus ur personelezh kreñv hag en deus graet traoù dispar àr ar menezioù ; ha lakaet en deus an alpinism dober pazennoù bras a-raok, met iskis eo ijiniñ an den-se é lenn, e-raok en embann, e levr, hag é welet ar pennadoù-se hep bout lakaet diaes get  kement-se a veuleudioù.  Hag an pennadoùigoù e-dan ar skeudennoù a zo en trede gour ivez, pand eo ar pennadoù bras, an istoer, kontet getoñ. Ur meskaj dichortoz a-walch.  Un dra interesant ivez eo gwelet a-hed e levr penaos en deus cheñchet a-vuzul, un amprou goude un amprou arall, get tout ar skiant prenet en deus tapet… ha gwelet penaos da skouer en deus santet an traoù en e spered pa oa marv e vreur, ha eñ getoñ é tiskenn ag ur manez. Ha pa oa marv e vreur arall, àr ur manez arall en Alpoù,  ha eñ en Himalaya er memp kourz. Meur-a-wezh er levr eh eus tammoù lech ma vez soñjezonoù un tamm don àr ar vuhez dre vras, àr ar marv…  Er levr-mañ e lenner un tamm ivez (mes gwelet e vez muioch e levrioù arall savet getoñ) penaos en em interese doch ar pobloù a-zu-hont, doch diaezamantoù pobl an Tibed da skouer… hag an darempredoù etrezoñ-eñ hag ar sherpaed ivez.  Ar pezh a blij din ivez eo soñjal penaos e komz ag an alpinism en e levr, mes estroch evit un dra lâret getoñ a-barzh a chell  bout talvoudus - pe dar bihannañ lakaat den em soñjal -- e tachennoù arall, pas hepken e tachenn an alpinism.    Un dra choazh zo da venegiñ diàr-benn an den souezhus-se. Donet a ra ag ar Südtirol, pe Tirol ar Chreisteiz, en Itali met e-lech ma vez komzet an alamaneg. Ha plijus eo gwelet penaos en deus labouret get tud a bep seurt, Alamaned pe Aotrichianed dar liesañ met ivez Italianed neuze ; hag ivez Poloniz, Yougoslaviz, Suised….  Pasapl a draoù kej-mej en ur levr interesant-bras  a-benn ar fin, ha forzh aes em eus eñ lennet, en dizurzh avat, gwezh-a-vez e-pad div euriad, lies gwezh a dammoù bihan.      Dick Panterra, a Nagram