Malloh an tiegeh FOYLE      1. spered an droug    E Bro-Skos e oé, edan ar Manéieu Bras, tro-dro fin an hañ. Ar  suhuneu burhudus a-raok  jibouésereh ar goei !  An ened-sen a fiche dija er bodadeu; an tud a gleve ahane é tabut  unan an egile er vrouskoadeu hag o nejal, trouzus ha pouner, a zihune  alies  didrouz ar hoèd.  Ar jibouésourion ne oé ket amañ hoah, met ar vigrierion a gomañse  dija, ha Tod Haigh, mestr an davarn « Armou Duncan » a servije de  glianted ar labous-mañ fin, zoken pa serr e oé hoah ar jibouésereh.    Diamen e oé an davarn, e-tal un hent nebeut darempredet, en ur  hornad-bro plijus, ag e-menn a weler pell ar manéieu glas.  Diboa eih dei an douristed, klianted Tod Haigh, a oé eit kuit dre  Leith, a peleh a oé eit en o broieu pell. Tri derenour a oé  chomet  feal deusto dar kimiadeu. Ur livour iwerzonat koh, ha pesketê meur  dluhed e govér-daor eget a liùe taolieu-lien, ha daou keodedad a  Londrez, ha guellamb mat hiè zou Harry Dickson hag e skoliad Tom  Wills.  Harry Dickson e vakanseu ?  Ne grédet ket; an detektiv a oé aze da labourad e servij  gourhemennet, ha pa rê e dourist.  E Scotland Yard int a oa laret dehoñ :  « Polis Dunedin en-des galvet da sikour. Bed zo un mister diàr e  distrikt. Met,  poent eo gober un enklask fur meurbet : diùennet kaset  kuit dioh ar rannvro touristed hañ, na jibouésourion dilost-hañ.  « Setu, tro-dro bourh Glen-Loch, e-tal an Highlandou, en ur rannvro  koèdus, zo bet greit lod a multreu, oll a tudigeu: ur luemmour  koutelleu, ur goan a spered a cherrehe mouar, ur hrouèdur paour a  dastume koéd-tan, ur biniouer baleour-bro, ha daou marhadour ret, a oe  é trezein ar koedeu get o marhadoureh.  « Ar bolisérion a soñj dun den, ha ma ne  diwallet mad, Aotrou  Dickson, risk be zo doh eùé kouehein en o soñjeu, diàr ur hraù  maleurus, a beù en ar vro-mañ.  « Mab yaouank ar Foyle, tudjentil, pinùik meur, aotrounez ar vroig.  « Ar yaouank Charles Foyle zo ur hrouèdur boset ha get e gein  distreset, divalaù eo eùé e fas; e benn zo èl penn ur hoziad  orgedus, àr ur horf bugel, pendeguir pemzete vlé eo hepken. Ohpenn an  decheu korvel, eañ a zo hep onestiz, meù foll, digalon ha kri. E  blijadur bras zo  burtellad ar loned.  « Perak un aerouant èl-sen nema ket internet en ur hlañdi  psihiatrel ? e soñjet sur. Ar Foyle zo binùik ha pouezus. Ohpenn, dre  urh ofisiel, eo Charles bepred get ur psihiatr a eùeh anehoñ, an  Doktor Lambeth, un den onest kenañ ha brudet en e vicher.  « Charles Foyle a zo dornet mad, dreist oll pa fall dehoñ gober droug  pe lahein loned : dornatein a ra an talm end-eeun, èl en amzerieu koh.  A-walh eo bet da rah an tud a soñj dehoñ.  « Met rah ar  multreu zou bet groeit get benùeger a troha : koutelleu,  aotenneu pe bohaleu... hag an traou-sen nint ket get ar yaouank  Foyle. Ar hlask en-des diskouet alibieu kreñv zo bet dehoñ. Pa  diwallet berr e oa get ar polis, daou multreu arall a oé bet graeit..  « An doktor Lambeth en-des touiet ohpenn purted e klañv.  « Na divarchet àr an hent-sen, Dickson, ha dreist oll, na feuket ket  an tiegeh Foyle. Ur skandal bras a vehe ! »  Harry Dickson a soñje da oll an traou-sen é voned  kuit dioh tavarn  « Armou Duncan » en ur bourmen trema koedeu tro-dro.  Tom Wills ne bourmene ket getoñ, gwell e oa bet dehoñ moned da  besketa get ar liùour koh iwerzonat Peter Dell.  Kaer ha laouen e oa ar mitin, sklerijenneu lêhek a ruze àr an  dremmwel. Torgenneu pell a oa groeit argant ha nakr; an douareu a oa  houlennus flour glas hag aourus a-raok Dickson. Un heul stankeu a luhe  etre ar bourmener hag ar hoèd, ha bongorzed a dabute eno é youhal.    «  Pebeh peuh burhudus en ur lehienn hag en-des gwellet kement a spont  ! a soñje an detektiv. Komprenn a ran mat furnéz ar polis skos. Ur  brudereh un tammig re trouzus, hag an douristed a yahe kuit dioh ar  vro. »  Moned a rê get ur paz laouen.  - Dematoh, Aotrou... Un tammig butun zo doh eit un den paour ?  E wirione un den kêh : koh, gwisket get pilheu, un tok-moel-hir koh  àr e benn.  Harry Dickson a reet dehoñ mèù-taolig butun « Navy Cut » hag an  den en-des  trugarekaet hir.  - Billy me zo hanùet, emeañ, ha setu-mañ ma zi...  Lorhus, a ziskoe da hant tez a eno (= 200 metr), e harz un torgennig  geotek, hag a oe savenn ur chapell goh, un ti-karr mantrus.  Lod a davad a beure sioul tro-dro an tiig-rodeu, edan diùenn ur  hi-boulldok tostik dizant, hag ur maout perhus.  - Ho pandenn zo mañ, neo ket ? e koulenas an dirouder.  Billy a hoarhe.  - Ma bandenn, Aotrou mad ! Nitra neo ket dein, nag ur bouchad gloan  ! Nann,  Aotrou kaer, deved an dud arall e ziwallan, hag ar re mañ zo  da zTod Haigh, un den mad kenañ, a lezel dein lod a gwenneg.  « Deved teù int, hag un deiz hui a zebrei unan en davarn. »  Guignal en-des reit en ur bourrein butun ur horn-butun divalaù hag oll  du.  - Ar peuraj zo halet. Goust mat a re dar hig. »  Souden en-des grinseret.  - Ar boseg-mañ ampoezon a hoariei endro dober aon da ma loned. Ah !  pebeh kailh, Aotrou dous !  Harry Dicskon en-des heuliet get an  daoulagadad sell ar bugul hag  en-des guelet daou valéour a vonet kuit dioh ar chapell, àr-lein un  torgenn.    Unan etreze a oa tro-dro hanter-hant vlé, e zilhad spleitus a oe a  jibouésour. Sirius ha karadek e oé e fas edan ar barù teù ha  gell-du. E gansort a voe anaùet dohtu get Harry Dickson.  Eañ a oa ar yaouank Charles Foyle.    Ah ! Divalaù e oa e wirioné, èl e larent e Yard ! Bihan, diharak, ur  mell bos a saùe e ziskoé goann, hag ur bleù ru  ne-kribet a rê ur  gouronenn diàr e fas fall a kohig. E guel donjerus a oé lakeit àr  uel hoah get un dilhad skos dibrepos, e-menn ar ru luehus a oe ar liù  hetañ.  Souden, ar hrouèdur en-des achapet de gelener, hag a rê sin  delher anehoñ, hag en-des rideget trema ar vandenn.  An deved en-des tehet da bep leh; ar hi kounnaret en-des razailhet  a-enep diùhar noah ar bugel bihan.    An hani en-des boutet anehoñ kuit get un troed ampart, ha souden eañ  en-des  tennet un talm doh e sah-lér.  Araok e gansort en-des eit davedoh, troet en-des ar lérenn, hag ur  billienn luemm a kreuzas an êr en ur hwitelat.  - Setu, petra me lare deoh ! e terme Billy An Koh.  Un taol bouar a glever, hag un tarhadur koèdaj drailhet.  Ar mên en-doa skotet unan ag an tillenneu dister an tiig rodeu hag  en-doa didâlet anehi.    - Touchet ! e youhas an aerouantig... Ahanta ! setu Billy ! Drailhann a  rein e fas trist ! Hou ! Hou !  Eañ  asoublas da cherreh ur mên arall pa, souden, kouehet eo àr an  dachenn, touchet en e fas get ur jotad peurampart.  - Setu da gelenn ahanoh leskel an tud paour sioul ! e lare moueh strih  Harry Dickson.  Ar hrouèdur a saùas é youhal, hag a ziskouas an dorn serret.  E-pad an amzér-se, an Dokteur Lambeth a tostê, soursiabl ha jablet.  - Nouian ket, aotrou, ma hellan... e grogas.  - Digareéet ahanein, doktor, e respondas Harry Dickson, hoant bras  mam-es boutein ar héfeu-dorn  dho minour, ha kas anehoñ kuit en  un ti-kasti eit ar vugale ag e sort. Setu ma hartenn !  - Aotrou Dickson, poen eo dein anaùein ahanoh goude an draou-sen. Mes  red eo bet truéus get ar maleurus bihan-mañ. Ohpenn, Billy Koh a vo  degollet get Lord Foyle hag e hoar, Lavinia Fòyle.  Deusto dehoñ boud, groeit e rent konesañs ha, -pa Charles a denne  gloann tèu an deved, e krogas an diviz.  - E barz ar hastell, int a oer dija hui a za, aotrou Dickson, ha Lord  Foyle a  gont kaoued inour dégemér ahanoh.  Harry Dickson a res ur sin trema ar hrouèdur.  - Ur stad gwall trist, sir, e lare en-dro an doktor e fichal e benn get  ur fas skuih. Ur speret klañv a-beh, ha peben kreiz fall eit un  deskadureh ! Lord Foyle, e dad, a laosk anehoñ da gosté, èl ne vehe  ket àr an douar. E vamm zo maro gwerso, ha hoar e dad, Lady Lavinia,  neo ket stummet mui get aférieu ar hastell eit get e ni.  Charles Foyle a oé skuih get hoari ar gloann tennet, hag a  dripe  dibasiant.  - Barveg, barveg divalaù ! e huche dan doktor. Me a fall dein moned  kuit !... Deit, me a laro da ma zad hui hu-es laosket ar lêr-mañ  lordein ahanein.  « Hastet buan, ur gragell me fall dein lahein, ur gragell get an  diùaskell glas, ru a-beh get he hwad ! »  An doktor Lambeth a saludas enta an detektiv, goudé eañ a oa  promètet doned er hastell.  Billy a sellas anehé é vonet kuit get ur laoueniz ket kuhet.  - Peben mitenneg ! Ah, sir, an  joad hue-es boutet anehé en-des  toemmet ma halon. Deust ha hui fall deoh gwélet ar flouitigeu kaer e  trohan e koèd skaù ha koèdeu arall fresk ?  En un diskoein frouéh eeun e arz, Billy a divize hoah get an detektiv.    - Ar peh an doktor nen-des ket laret deoh, eo an Koh Foyle zo ur  gwall lonkour ! Ur fust whiky get diùhar ! Dijuni a ra get un tasad,  da heul a lein get ur voutailhad, ha koan get ur gallon. (= peùar litr  ha hanter). Ur skod-tan ru tost e veg, a  entanhe èl un rah-kaù, dre  fé Billy !  Dar mare-mañ int o-des klevet moueheu aral ; fresk e oent ha  laouen.    - Hello ! Billy koh... Goéret ho-pes ho teved dan nebeutañ,  diboén bihan ? Dober am-es lêh fresk eit an dijuni !    Billy en-des frotet e daouarn hag a voe laouenn gwir.    - Setu un dra gwel, aotrou, gwel eit ar yaouank kailh. Gwélet a ret ar  plahed-mañ koant a zo deit a Londrez. Kalonek int é chom er hoéd.  Kampein a ran. Teltenneu  gwenn ha gwér o-des saùet. Kaer eo... Tan e  rant ha dihok int èl gwazeu !  E bevenn ar hoed e tae trolinenneu koant hwéh plahed gwisket get  dilhad sklêr hañ, get an diùhar hag an divreh noah, get ar blèu  trohet berr àr ar houk touzet, al liù duêit get an êr hag an hiol.  Doned a rê de-dal ar bugul é seùel peb sort beselieu.  - Hello, lêher ! dévéhad oh !  Billy a zispartias buan e daou davad kaeroh, hag unan ag ar  sportourézed yaouank a grogas goérein anehé.  Unan arall a dostaas da Harry Dickson hag astennas an dorn diardeu.  - Boñjour, sir. Me zo Lisbeth Dale. Gourhemenneu deoh.  - Ha perag ta, dimézell Dale ?  - Gourhemenneu eit ar jotad ho-pes boutet dar houardig-mañ gwisket  èl ur fri. Esperein a ran ho-pes liùet e jot.  An detektiv a hoarhe, ha en em des diskoeit.  - Harry Dickson ? Mat ! Deit da goan un deiz edan on teltenn. Displég  a ret ho tarvoudeu. El-sur, lennet on-es anehé, mes neo ket ar  memes-tra...  eit ar labour eh oh amañ ?  - Ne ran ket, e laras an detektiv. E vakanseu, heb ardeu...  - Ha ne sell ket ahanein, e gwir, ha marteze non ket avizet get ma  houlenneu. Met, pa vever edan an teltenn, ne chomer ket a-grenn er  sévendet. Digareit me, hwi den bras !  Lizzie Dale en-des en em droet trema he hansortézed.  - Hep ! plahed ! Achu eo korvé-lêh ? Neuzen deit me da ziskoein  ahanoh un den brudet.  - Harry Dickson, Braù ! Captain Lizzie, diskoeet-ahanom !  -  Setu ma letanent, Kate Sonny. Du eo èl mên-jet, ha zoken saozéz  betek penn an ivineu.  « Jessie Horst, ru èl an tan.  « Maddy Armstrong, kreñv èl he hanù lar.  « Dora Straitforth, ar blèu melen kaeroh àr Kensington Road.  « Hag ar plah blèu du ze burhudus zo Minerva Campbell, get hanù mad,  pendegwir hi zo ar siriusañ etrezomp. Sirius da hober gouélein ar  Sfins ! »  Harry Dickson a reas dornadeu e peb tu, bamet get ar yoankiz-sen eurus  ha dizoursi.  -  Donet a reèt da wélet ahanomp, eh, Harry Dickson Meur ? e pedas  Lizzie. Na ankouet ket me en-des kavet ahanoh. Chom a ram hoah tri  suhun amañ, ha ne rekim mui eit unan etrezomp a zimé genoh.  An detektiv a hoarhas laouen hag a prometeas oll gi a falle dehé.  Er giz-ze e anùas Harry Dickson kelh an « Amazonas ». An degoueh  en-des plijet dehoñ, mes a-du-rall, aon en-des bet : ar plahed a oé  marteze e danjér e-barh ar horn-vro mañ. Graeit en-des e soñj getoñ  komz digor geté  pa eañ a welhe ahané en-dro.  Pourmenet e eas pell amzér, zoken betek tost manér tiegeh Foyles, ur  mell peh ti trist, àr un torgenn roh, hanter-distruj, hanter-hastell  modern, paour ha rouflus.  Harry Dickson en-des graeit an dro ag al lenneu get o ribleu lein  jibiér, a-venn e pigne néjeu tourmantus evneu mad da zebrein. Eañ a  reas e vérenn get fritadell uieu tèu e-barh ti peizanted dizarémpred  er mané, hag en-des deit en dro dan davarn pa zae an noz. Skuih e  oa, ha koutant.  Mes enno e kavas faseu poéniet.  Tom Wills ha Peter Dell a zivize à dousik en-dro ur plad pesketeu a  yenaê, pa Tod Haigh a servije evaj da zaou den, daou archerion, hag  int a saludas doujus Harry Dickson pa erruas.  - Ni a fall demb komz un disterrañ genoh, aotrou Dickson » o-des  laret dousig.  Get an dorn, an enklastour en-des kouviet anehe de daol.  - ur galv dre bellgomz ag ar hastell en-des kaset ahanom du-zen e  hreiteiz : an  ampoézon-mañ Charles Foyle a oé achapet deusto e  gardian, ha ni en-des reket klask anehoñ.  - Kavet ho-pes anehoñ ?  - Ni on-es ket graeit, Billy koh en-des.... Gourveet e oa Charles Foyle  e-barh ar Fozell glaz, get e benn drailhet.  - Ah !... Ha petra e lar Billy warni ?  - Ne komz ket kalz... Get e vandenn e oa eit, e greisteiz trema  peurajeu ar Fozell, tèu int, ha gi en-des kavet ar horf.  « Billy nen-des ket bet amzér da laret mui... Goleit e oé gwad  hag ur bir a  doulle e houg !  - Gurun Doué ! e youhas Harry Dickson. Eañ...  - Zo marù abaoe un eur, aotrou Dickson, ha nen-des ket bet laret  netra hoah. Ar paour-kêh !.....    .