Gant ma vez implijet ostilhoù evit muzuliañ an hedoù, an ankloù ha saviadoù ar c’horfoù-egor e vez kaset ar sevel kartennoù trema ar matematikoù ha rannoù ar skiant-se evel ar ventoniezh hag an tric’hornventouriezh, da skouer kartenn ar Gallia a voe savet e 1525 gant ar matematikour gall Oronce Fine (1494-1555). Pelloc’h e teuas araokadennoù ar mekanikoù (gwaskerell, kard kelc’h, nonius) evit jediñ al lec’hiadur ez-resis. En XVIIIvet kantved e voe ijinet ar padventadur-mor evit jediñ an amzer merdeiñ ha didennañ lec’hiadur ar vag en ur genveriañ gant saviadurioù ar stered. War an douar e voe ijinet benvegoù hezoug a bep seurt evit muzuliañ an hedoù hag an ankloù.