Bountet gant kresk o foblañs eo stag ar Rakvantoued, bet ganet diwar ur meskaj pobloù neolitek eus ar Sahara gant pobloù paleolitek Soudan, gant un hir a dreuztiriadur kroget kerkent hag ar . Mont a reont war glask lechioù annez nevez ha degas a reont ganto implij an houarn e kreiz Afrika tra ma chomo ar pobladoù dober gant kontilli mein e su ar chevandir betek kreiz an . Darn anezho o dije skoet don diouzhtu war-du ar su en ur heuliañ ar stêrioù Sangha hag Oubangi. Re all o dije graet tro ar goadeg kehederel kent mont trema ar chreisteiz. Kentañ strollad ar rakvantoued-se eo zo aet da stummañ kalonenn Bantoued ar chornôg. Ar re all o deus stummet sichenn Bantoued ar reter kreizennet war broviñs Shaba (bet Katanga) e Zair. Alese en em ledo o yezh, ar bantoueg, etrezek ar reter, ar chornôg hag ar su. Achubet eo ganto diazad ar stêr Kongo e-tro an  pe an .