Breizh neo ket choazh ur vro evidon. Neo nemet an Emsav. Dam soñj eo arabat kemmeskañ Bretagne ha Breizh. Setu, megred, ar fazi meur a zo bet graet e-pad pell hag a zo, evidon, abeg chwitadenn an Emsav evit ar mare.Bretagne zo ur vro, ur rannvro eus Frañs  zoken, gant hech istor stag ouzh Frañs hag he yezh: Ar galleg. Met Breizh neo ket ur vro. An Emsav ez eo nemetken, ul luskad gant e istor hag e yezh :Ar brezhoneg arnevez bet krouet gantañ.    An Emsav (Breizh) zo un egin. Rankout a ra kreskiñ choazh evel ma kresk abaoe daou gantved evit eilechiañ ar Stad chall er rannvro Bretagne. Ret eo distrujañ Bretagne en hor pennoù evit sevel Breizh. Militanted ar Bretagne o komz ha skrivañ e galleg warr foromoù, pe e lechioù-all zo,  a-dra-sur, Bretonedelese Gallaoued fall en istor Frañs, met nint ket Brezhoned elese Emsaverion vat en istor Breizh !...    Pa gomzer eus « bed » kozh, nevez, henvoazel, h.a., e ranker meizañ mat ar ger « bed ». Ne veneg ket aze an teskad eus kendercx92hadoù ur gevredigezh en ul lecx92h pe en un amzer, eleze ur bed ergorel. Menegiñ a ra ar pezh a chom gant an dud ur wech lamet diouto ar bed ergorel ma vevont, x96 ur bed dangorel eo enta, ur vedouriezh.    Bemdez e kaver tud na glot ket ar  bed ergorel ma vevont gant ar bed dangorel o deus danzeet e lecx92h all : ar gouerion displantet da skouer, o vevañ evel estrenion e kêr ; disklotadur re vras ez eus evit ma teufe o bed dangorel da doniañ gant ar bed arnevez o gronn. Anadenn an displantadur eo, disheñvel diouzh an diwriziennadur , daoust max92z eo alies un azon all eus an hevelep droug.      Aze emañ arbenn an aergelcx92h kleñvedel a ren er Mouvement Breton. Hemañ zo, dreist pep tra, repu an displantidi a vourr en o displantadur, ur  gwir Ti an Den Mat mx92emañ er gêr Krennamzeriz kenkoulz ha poellataerion Siècle des Lumières, ma cx92hell Don Kicx92hoteion bemnoz goafata milinoù ar bed greantel ha gourvibion brezelidi Pevarzek ober an Dispacx92h bolchevik ; hep kontañ an displantidi home-made : fosilennoù an Eil ha zoken ar Cx92hentañ Emsav, karget cx92hoazh gant dangorelezh ar PNB pe Doue oar petore ledemsav ankounacx92haet, tud ocx92h unvaniñ ar skritur, tud luget en enkadenn ar bloavezhioù pemont, ha tud ocx92h ijinañ S.A.D.E.D.x85      Dizañjer eo an dud-se. O dilercx92hegezh istorel a lam diouto pep krap war an darvoudoù, x96 pa zere ar cx92hrap o deus ouzh darvoudoù an tremened. Ken dizañjer int diouto o-unan hag aspadennoù ar bed henvoazel a zo cx92hoazh er vro. An danjer eo e kouezhfe an Emsav e trap o disklotadur o welout ennañ, nx92eo ket ur cx92hleñved, met un doare-bezañ broadel, un arvez dibarek eus ar vrezhonelezh.    Dizañjer eo an dud-se gant ma ve lakaet harzoù fraezh etre an Emsav hag int. E-pad pell avat ne voe ket eus an  harzoù-se, hag ar mesk a veze en Emsav pa gemere spesoù henvoazel e-touez e amkanioù, ar mesk hag an digalon dre ma teue hep mank ar cx92hwitadur da glozañ pep hini eus e embregadennoù mirelour.    E-doug un hanterkantved e voe ar flaer en Emsav gant an tabut faos-mañ : hag e tleer bezañ Brezhon er bed arnevez, pe kreñvlecx92hiañ Breizh-Izel ouzh ar bed arnevez divreizhat ? Dibaot e voe pell amzer, zoken e-touez an arnevezourion, ar re a wele spis e oa ar Vreizh-Izel e kaoz ur bed dangorel hep ateb  ergorel ebet, ur spes da zibarfreuzañ ar buanañ gwellañ.      Nx92eus nemet kounañ penaos e voe gwasket war VALLEE ha MORDIERN (tamallet e veze da hemañ distrujañ ar brezhoneg pa skrive « melended he blev » e-lecx92h « he blev melen »), penaos e voe atahinet Gwalarn ha razailhet ouzh S.A.D.E.D.. Sañset difennerion ar brezhoneg a zifenne e gwirionez o dangorelezh a dud displantet enep ar bed ergorel o moustre a bep tu.    Pemont vloaz hag ouzhpenn zo bet ezhomm evit lakaat kement-se a-wel ha  dizoleiñ ar wirionez voutin-mañ : an den ne zifenn nemet un dra, e vuhez er bremañ. Kendercx92hadoù an tremened zo kevala ar bremañ pe nx92int netra nemet spesoù da skubañ kuit eus an ti. Ha dres, kevala ar bremañ zo tra ar bremañ, gwalcx92het diwarnañ merkoù an tremened a zo merkoù ar marv.      Tennañ frouezh eus kendercx92hadoù an tremened zo kontrol-bev an « hiraezh dx92an tremened ». Ken yacx92haus an eil ha max92z eo klañvus egile. « En em zistagañ a-grenn diouzh ar bed kozh » zo dezrannañ kement  dangorelezh diazas a zo cx92hoazh e gwrizienn an oberoù, diazas pa glask klotañ gant un ergorelezh aet da get e-lecx92h bezañ stegnet da grouiñ ur bed nevez.        Lavaromp, hep keuz : « Hon Istor a zo splann hag enorus a-wechoù ; ha peurliesañ, teñval ha mezhus. Arabat dimp digalonekaat. Fall eo bet hon tadoù. Bezomp gwellocx92h egeto. »  Roparz HEMON, Studi hon Istor, Breiz Atao, Meurzh 1926 