A-raok ar  e oa an Dakotaed Santee (Isáŋyathi, kontell e dakotaeg), anvet ivez Dakotaed ar Reter) o vevañ e biojoù al Lenn Uhelañ gant tachennoù e Norzh Minnesota hag e Wisconsin. Dastum a raent riz gouez, jiboesat loened ar choadoù ha pesketa gant  kanoeoù. Brezelioù ouzh an Ojibweed er  a argasas an Dakotaed da su Minnesota, el lech ma oa Dakotaed ar chornôg (Yankton, Yanktonai) hag an Tetoned (Lakotaed) o chom. Er bloavezhioù 1800 e sinas an Dakotaed feurioù-emglev gant ar Stadoù-Unanet. Dilezel a raent dar gouarnamant kalz eus o douaroù e Minnesota. Abalamour ma ne zeuas ket ar gouarnamant a-benn da baeañ e koulz ar pezh a oa divizet er feur-emglev, ha dre ma oa berr ar boued gante, e tarzhas Brezel an Dakotaed e 1862. Goude ar brezel e voe harluet an Dakotaed e-maez Minnesota da virvaoù niverus en Nebraska, e North Dakota, e South Dakota hag e Kanada. Goude 1870 e krogas an Dakotaed da zistreiñ da Vinnesota hag e voe krouet ar mirvaoù a-vremañ er Stad. An Dakotaed Yankton ha Yanktonai (Iháŋktȟuŋwaŋ ha Iháŋktȟuŋwaŋna, Kêriadenn-er-penn ha Kêriadennig-er-penn), anvet ivez Wičhíyena e dakotaeg, a oa o chom e bro ar stêr Minnesota a-raok lezel o douaroù gant ar gouarnamant ha mont da Zakota ar su e 1858. Daoust ma tilezent o douaroù e oant aotreet dre o feur-emglev gant gouarnamant ar Stadoù-Unanet da zerchel o roll hengounel en Očhéthi Šakówiŋ evel gwarded eus Mengleuz Pipestone, anezhi kalon sevenadurel pobl ar Sioued. Graet e vez Dakotaed ar chornôg anezhe (pe Sioued kreiz), hag en amzer dremenet e oant bet anvet Nakotaed dre fazi. An Asiniboined hag ar Stoney eus kornôg Kanada hag eus Montana eo an Nakotaed wirion.