Rannyezh haousaek ar Ghana (Gaananci) a ya dober ur strollad disheñvel. Distag eo diouzh an dachenn vrasañ ma vez komet haousaeg. Implijjout a ra c e-lech ky, ha j e-lech gy. Displegañ a reer an dra-se dre ma tiskenn poblañs haousaek ar Ghana eus kenwerzhourien Hausa-Fulani o chom e tolead zongo ar chêrioù a oa kreizennoù kenwerzh bras en holl Asante hag er rouantelezhioù Dagomba, e kêrioù Tamale, Salaga, Bawkou, Bolgatanga, Achimota, Nima ha Kumasi dreist-holl. Abalamour da se ha dar yezhoù a vez komzet eno : Akaneg, yezhoù gour ha Mandeg, ar Gaananci a oa trochet diouzh ar rannyezhoù haousaek all.[2] Daoust dan diforchioù, an heñvelded etre yezhadur ar Sakkwatanci hag hini haousaeg ar Ghana a ziskouezh emañ Haousaed ar Ghana hag o rannyezh a orin eus gwalarn tachenn an haousaeg, en-dro da Sokoto.[3]