En eil hanterenn an XIXvet kantved e voe kroget gant ar balumeta greantel en Europa, a-choude div ijinadenn hag a roas ul lañs nevez dan obererezh : ar chanol-treantiñ gant an Norvegad Sven Foyn (1809-1894), klokaet gant an treant-tarzh, hag al listri dre vurezh o chouch metalek. Artizanel e oa bet ar balumeta betek neuze, ha kalz risklusoch.