Diaes eo lavarout eo bet ar Chalotez ur brogarour pa oa e bennobererezh stourm evit ma chomje bev dreist-wirioù e ensavadur a-eneb ar galloud kreiz. Pennpatrom an nagennour lealour- evit implijout ur cherienn ijinet gant Iwan an Diberder e deroù an  - eo bet marteze. Biskoazh nen deus ar Chalotez burutellet reizhwiriegezh ar galloud kreiz-se nag arvaret diwar e benn ; war un dro e oa anezhañ un ezel eus an intelligentsia chall a neuze, mirelour ha filozof war un dro (re aes e tisoñjer ne oa ket Voltaire un dispacher : un adreizhour, ur chempennour ne oa ken), savet gantañ levrioù - unan anezho diwar-benn an desavadurezh (Essai de lÉducation nationale, 1765), o tagañ ar Jezuisted - ha na cheller kompren nemet er meizframm gall a neuze. 