Lavarout a reer peurvuiañ ez eo gant ar Saoz John Harris e voe savet ar chentañ holloueziadur modern, e stumm ul levr ennañ pennadoù renket hervez urzh al lizherenneg. E 1704 e teuas er-maez e Lexicon technicum. E dibenn an XVIIIvet kantved e teuas er-maez an Encyclopaedia Britannica, e stumm teir levrenn embannet etre 1768 ha 1771. Hiziv an deiz choazh ez eo an holloueziadur brudetañ ha pouezusañ er bed saoznek. Dan hevelep mare e voe embannet e Bro-Chall an  Encyclopédie gant Diderot. E 1772 e voe echuet. Ennañ e oa pennadoù gant Voltaire, Rousseau, dAlembert ha Montesquieu, kefredourien vras dar mare-se. Gant an Iliz katolik ha gant lez ar Roue e voe gwelet  Encyclopédie Diderot evel un oberenn awenet gant ur spered disuj koulz lavaret. Dar mare-se ivez e voe savet en Alamagn holloueziadur Brockhaus.