E diwezh an XIXvet kantved, e 1898, e cheller merkañ eo bet aotreet gant eskob Sant-Brieg e vefe roet kentelioù brezhonek gant Frañsez Vallée er skolaj Sant-Charlez. Dre hantererezh ar galleg e veze graet ar chentelioù evit an deraouidi dan nebeutañ. An intrudu-mañ, ne oa ket evit kaout asant Ernest Renan en deskadurezh publik pa ginnige Anatol ar Braz ober ar memes tra e Kemper, a zo bet kentañ merk un deskadurezh vrezhonek arnevez.