Darnoù brasañ an Douar a zo bet poblet gant nebeut a dud e-pad miliadoù a gantvedoù. E kompezennoù bras e veve kantreidi ne oant evit embann ma veze harzoù etre o  vandennadoù. Ne rae nemet klask boued evit o loened doñv pe heuliañ al loened gouez o doa ezhomm eus anezho (ar bizoned evit an Amerikaned-hag-Indianed, da skouer).  Dre an nerzh e veze kemeret pastelloù-bro hag e kreiz Azia ez eus bet meur a impalaeriezh ar stepinier e korf an Istor.  Termeniñ an harzoù etre ar belioù a zo bet graet a-gozh, met ne oa ket ret ober e pep lech a-raok meo bet savet ar riezoù modern, ar pezh a zo bet lañset war-dro ar Patrom:17vet kantved e Europa. E meur a gornioù er Bed e veze lezet marzhoù (broioù ar marzh) e-lech ne veze ket ur veli hepken o ren pe e veze lezet diveli (pe emren) an dud a veve e kornioù-bro kazi digenvez (koadoù bras, geunioù, menezioù).  Gant donedigezh ar riez westfaliat e teu ezhomm klask sevel harzoù termenet mat a chell bezañ linennoù evit kontrolliñ monedone an dud hag ar varchadourezhioù pe evit plantañ kreñvlechioù meo posubl drezo difenn tud ar riezoù all aloubiñ ar vro.  Dre ma z eus bet meur a vrezel e Europa goude 1500 e ya meizad an harz riez da vezañ hini an harz milourel da gentañ, evel men deus graet ar marichal Sébastien Le Prestre de Vauban pen deus savet kreñvlechioù tro-dro dar riez gall. Graet en deus dre urzh ar roue gall Loeiz XIV hervez tres an harzoù nevez goude meo bet aloubet meur a diriad (Elzas, Kornôg Flandrez, Kontelezh-Frank, Norzh-Katalonia, etc...) diwar-goust ar Spagnoled hag ar briñsed alaman.