Ar vombard hag ar biniou a zo bet e boaz e meur a vro estreget e Breiz. Ar vombard a zo eur seurt hautbois hag anavezet-mat eo istor ar benveg-seni-se. Ar biniou a oa anavezet adalek an Henamzer. Ar Chresianed a rae anezañ aschaulos pe sumphoneia ; ar Romaned a rae anezañ tibia utricularis. An tibia utricularis a oa anezi eur sach ler koeñvet gant an aer. Chouezet e oa an aer gant eur gorzenn, hag ez ae er-maez dre eur gorzenn all, meur a doull enni. An tibia utricularis a veze implijet en arme ar Romaned. Neron, war a lavar Sueton, en dije choariet anezi. Ar benveg-se a voe e boaz e-pad ar Grennamzer en hogos holl vroiou Europa. Bez e raed anezañ cornemuse pe musette e Bro-Chall, bag-pipe e Bro-Saoz, piob-mor e Bro-Skos, zampogna e Kalabria (Italia), gaita e Kalaikia (rannvro Bro-Spagn). Treset eo ar benveg war hen zournskridou evel levr-salmou Gorleston (1306), levr-salmou Loutrell (1330). E skeudenn a gaver er Minstrels Gallery en Iliz Veur Keresk (Exeter). Roueed Bro-Saoz o doa bag-pipers e-touez o servijerien. Herri VIII en doa bag-pipes gant korzennou olifant. E-pad ar 14-vet kantved e voe lakaet dar biniou eur gorzenn all, ar