HAG-EÑ EZ EUS UR GUDENN EUS AN TEODYEZHOU E BREIZH ?    Petra eo un deodyezh ? Ar ger e-unan a lavar ez eo ar yezh evel mhe chomzer, enebet ouzh ar yezh evel mhe chelenner.    Pa vez ar yezh a gomzer yezh a-berzh Stad war un dro ne vez ket kudennoù bras gant an teodyezhoù. Ahelet int war ar yezh-Stad, - yezh ar skol, ar stlenn[ , ar mererezh, - ha ne bellaont ket nemeur diouti.    En enep, en ur vro-suj ma neo ket ar yezh vroadel yezh ar Stad ez eo kondaonet da  emdreiñ diouti hech-unan, o tioueriñ al livenn-gein, an ahel-kempouezañ maz eo an arver stadel. Dizunvaniñ a ra, ha disleberiñ    - dizunvaniñ, rak ne dalvez ket evit an ezhommoù boutin dar vro a-bezh, ha pep korn-bro a zeu da gaout e zibarderioù distagadur, geriadur, yezhadur, - en ur ger e deodyezh o pellaat buan pe vuanoch diouzh teodyezhoù ar chornbroioù all ;    - disleberiñ, rak bras eo hiziv ar perzh kemeret gant ar yezh-Stad e buhez an dud ; abred pe ziwezhat e teu poblañs ar  vro-suj da ren he darempredoù kevredigezhel e yezh ar Stad sujer ; ar yezh vroadel ne chom dezhi nemet kelchiad strizh an tiegezh, - kent steuziañ da vat.    Hogen pell amzer a-raok steuziañ ez a he geriadur war baouraat, he yezhadur war laoskaat, - aloubet gant gerioù ha troioù-lavar ar yezh-Stad, - he distagadur war zistresañ. Neus mui anezhi nemet ur bruzhunadur a drefoedoù. Kenderchel dober ganti er stad-se a dremen, gant gwir abeg, dun arouez a warlerchiadur.    An emdroadur-se  zo choarvezet gant ar brezhoneg. Yezh a sevenadur, unvan ha diorreet, e voe betek an 11t kantved. Stagañ a reas da gilañ pa baouezas a vezañ yezh ar gevredigezh a-bezh, pa voe dilezet gant ar renkadoù a oa framm ar Stad.    Koulskoude, o vezañ ma oa laosk an darempredoù etre ar Stad challeger ha poblañs ar maezioù brezhoneger, e voe gorrek emdroadur an dizunvaniñ-disleberiñ, betek an 19t kantved da nebeutañ. Buanaet e voe trumm an diskar gant ar Reverzhi Chreantel , ken ma kouezhas ar brezhoneg  teodyezhel e-touez yezhoù warlerchietañ Europa.    Ar chêrioù, o tegemerout ar stuzegezh arnevez, o doa degemeret ar galleg war un dro. Ar brezhoneg ne oa ken met yezh renkad isdiorreetañ ar vro, ar goueriaded, chomet gant ar stuzegezh rakgreantel.    Padal, dres o vezañ ma nhe doa ket ar renkad-se kemmet kalz a-hed an amzerioù, no doa ket he zeodyezhoù kollet kalz eus barregezhioù an henvrezhoneg . Ar barregezhioù-se avat a chome kousket er yezh ha kollet da vat e vijent bet ma ne  vije ket deuet an Emsav da zamantiñ dezho.    Labouret e voe a-zevri e-pad tost daou gantved evit saveteiñ kement a challe bezañ saveteet eus pinvidigezh an teodyezhoù henvoazel: GREGOR A ROSTRENEN, DOM LE PELLETIER, GONIDEG, MILIN, VALLEE a dremenas dekvloaziadoù eus o buhez o renabliñ geriadur ha yezhadur ar brezhonegoù komzet. Frouezh o strivoù a voe krouidigezh ar yezh lennek.    Diwir e ve koulskoude reiñ dar yezh lennek an teodyezhoù mui pe vui trefoedet da vammennoù nemeto. Ul  lech bras o devoe ivez ar geltiegourion en he chrouidigezh : ERNAULT, VALLEE e-unan, MEVEN MORDIERN a sturias an dibaboù a oa dober etre ar stummoù diniver kavet en teodyezhoù dre geñveriañ gant ar furmoù hen- ha krennvrezhonek, kembraek ha kernevek ; dasorchiñ a rejont furmoù keltiek da lakaat e-lech ar furmoù romanek ha gallek a vastare ar yezh.    En ur ger e tiverkjont merkoù an dizunvanadur hag an disleberadur ; bennozh dezho e stage ar brezhoneg da greskiñ en-dro diwar wrizioù ur  sevenadur milvedel manet kousket met bev-mat e stuzegezh poblañs ar maezioù.    Graet o deus anezhañ en-dro ur yezh a lennegezh hag a zeskadurezh : tiegezhioù o vevañ e kêr a chell hiziv desevel ha skoliañ o bugale e brezhoneg hep o dilañsañ e-keñver ar bed ma vevont ; skrivagnerion a embann romantoù, barzhonegoù, studiennoù a bep seurt evit lennerion diazezet e stuzegezh ar chêrioù. Un deodyezh vrezhonek arnevez ez eus bremañ.    E-keit-se emañ an teodyezhoù henvoazel o vont da get buan. Ul  lechienn voutin e kelchiadoù zo eus an Emsav eo hirvoudiñ da giladenn ar brezhoneg er bobl. Hag-eñ ez eus da vezañ prederiet gant steuzidigezh an teodyezhoù henvoazel ?    Sellomp ouzh ar gudenn : ar yezh lennek he deus dastumet ar pep pouezusañ eus pinvidigezh an teodyezhoù ; renet eo bet al labour gant aked ha gouiziegezh. Tu a vo bepred da soñjal en dije gallet bezañ renet gant brasoch aked ha brasoch gouiziegezh choazh ; tu a zo ivez da glokaat al labour-se keit ha ma tregern choazh  teodyezhoù war ar ploue.    Hogen echu eo mare krouidigezh ar yezh lennek : diazezet eo he yezhadur, termenet eo doareoù he geriadur, tonket eo an dibaboù bras a-zivout hech emdroadur ; an degasadennoù o tont eus an teodyezhoù henvoazel ne chellint ken bezañ nemet klokaennoù darnel o tennañ dar munudoù.    Ar braz eus strivoù ar yezh nemañ ket ken war an tu-se. Emaomp bremañ en ur marevezh all : hini diazezidigezh ar brezhoneg evel yezh-Stad, - evel yezh an deskadurezh en holl zerezioù  hag en holl skourroù, yezh ar mererezh, yezh an armerzh, ar ouezoniezh hag ar micherioù, yezh an darempredoù broadel hag etrevroadel, en ur ger, yezh ar gouarnamant.    E gwir, ar marevezh-mañ neo ket ur marevezh eus ar yezh hech-unan ; mar boe krouet yezh lennek ha lennegezh hep ma kenlabouras un niver bras a dud, hep ma voe kemmet kalz traoù er vro, ne vo ket kenkoulz evit ar marevezh o ren : ne vo ar brezhoneg yezh-Stad nemet pa vo ur Stad Vrezhon evit ober gantañ. Er marevezh politikel  emaomp war-lerch ar marevezh lennegel.    Dre-se ne chell ket bezañ a gudenn eus an teodyezhoù ken. Hetiñ a dleer ma ve diazezet ar Stad a-raok ma vo aet da get an teodyezhoù henvoazel diwezhañ, evit abegoù diseurt. Met an hetoù-se o-unan zo ur broud evit difraeañ sevel ar Stad, ha nann evit ampellañ tremenvan an teodyezhoù.    An teodyezhoù henvoazel zo tonket da lezel al lech gant an deodyezh arnevez. Ar chudennoù, mard eus, zo kudennoù kelennadurezh ar yezh lennek dan deodyezherion  henvoazel. Anat eo no deus ket tud Reter Breizh an hevelep kudennoù ha tud ploue ar Chornog evit deskiñ ar yezh. Kalz aesoch eo da blouezidi ar Chornog e keñverioù zo. Met ar gudenn-se, goude-holl, a sell ouzh kalvezerezh ar chelenn ha neo ur gudenn bolitikel e nep doare.