Ur bed ha neus ket kalz a dra da gompren a-barzh. Prad divent ar levrioù. Ur bed ha ne dizho ket da zen erbet anavout mat en e vuhez, kement ha kement a zo anezhe. Lod a vez é klask gober, hag a vez gwelet bep blez é añse gouiet penn dan traoù nevez embannet. En tele e weler (pas me atav) o fennoù en abadennoù (nint ket ken niverus-se anezhe  !) anvet sevenadurel. Aes e vehe gober goap dochte, doch o gwelet e-mod-se é redek àrlerch traoù dibosupl, é lenn dan daoulamm evit lâret goude « lennet m eus int » pe, gwashoch, é klask diskouez o fortled er skramm ha gwerzhiñ o zraoù e-sigur komz a oberennoù ar re arall. Gwir eo, hag a-dra-sur eh eus tud lip-revr e bed an tier-levrioù, dreist-holl er vourch-hont àr ar Seine. Neoazh on techet da vagiñ ur menestin teneridigezh doch tud foll e-mod-se (ken sur ha ken gwir eh omp foll en ur mod pe en ur  mod arall, an holl achanomp… da skouer, er momand mand on é skriv ar gerioù-mañ eh on é selaou ar memes tamm sonerezh evit ar pempvet gwezh dochtu marse…).  E bed ar levrioù e brezhoneg e oa - na bout eo un dra dibosupl ivez - un tammig aesoch lenn « tout » an traoù… diaesoch eo bremañ, pasapl a draoù a vez embannet ur seurt. Nem eus ket klasket gober, ha diaes e vo din gober bremañ, ha pa ne vehe ken nemet evit gober seblant ; evit seurt traoù emañ ret partial e kours !  Just evit lâret on  souezhet é welet penaos e lennomp levrioù zo estroch evit ur wezh, pa ouiomp reizh-mat nhon eus ket forzh amzer evit lenn ar re arall, da skouer hennezh, er gognell, e lein ar stalenn koad kistin.  Gwezh-a-vez e klaskomp adlenn traoù hag o doa plijet deomp pa oamp bihan. Get poan e taomp da benn a adkavout lod anezhe. Ha neuze o lennomp en-dro, get ar spi kavout enne roudoù ag an eürusted hor boa bet é heuliiñ hent o fajennoù.  Dipitet e vezomp neuze, pas dalbezh mes lies ur seurt. Seurt-se zo  arruet genin-me ; ar Grand-Meaulnes en doa ma lakaet da huneal pa oan doch er lenn (troioù dek vlez e oan ?), ha skeudennoù a oa chomet e ma fenn. Nem boa ket kavet nemet aspadennoù ag ar blijadur-se pem boa eñ adlennet, ar blez paseet. Gwashoch choazh evit Jules Verne (e amzer ma yaouankiz e oan bamet dar feson ma taolenne bed an natur, pe ar skiantoù ; nem boa ket taolet meiz e oa ken truezek ar feson ma komze ag an istoerioù-karantez !). Hep komz a Frison-Roche, e romant « Premier de cordée » hag  ar manezioù a vez kaoz anezhe a-barzh, o doa skoet ma spered pa oan krenn. Nem boa ket adkavet tamm erbet ar manezioù burzhudus pem boa adlennet ar romant neus ket forzh pell zo. Ha neoazh e choman desachet get ar manezioù-se, hag ar Mont-Blanc en o zouezh èl rezon (hama, me gomzo anezhoñ ar wezh kentañ).    Setu, un nebeut mizioù zo, profet din unan ag ar levrioù a oa chomet sanket ar soñj anezhe em fenn a-choude an amzer-se.  An titl anezhoñ : Le renard et le chien courant, en dastumad  « Bibliothèque Verte », skrivet get Daniel P. Mannix. Kontant-bras e oan get ar prof, a-choude un tammig zo e sellen, bep gwezh ma tremenen en ur marchad traoù kozh, e ken kas e vehe eñ aze, en ur bern bennak… hep er chavout. Ha setu-eñ. Dan tu arall e oan engortoz ag un dipitadenn, ne vehe ket souezhus. Kresket he doa mojenn ar levr-se em spered a-hed ar blezioù, diàr ar pezh am boa santet en amzer-se, mes petra oa e gwirionez er levr-se ?  Er pajennoù kentañ em eus gwelet un dra nem boa ket  taolet meiz dochtoñ e-raok. An natur e oa ar skrivagnour é tiskoueziñ deomp ne oa ket a zre-mañ ; tost oa, get garzhoùier, parkoùier, pradoùier, hentoùier mesk-ha-mesk… mes un nebeut plantennoù ha loened a veze komzet anezhe en istor a oa iskis ; louarned gris, sasafra… en Amerika e oa.  Fonnapl on bet gronnet get ar memes plijadur am boa bet pa oan bihan. Ha setu me krog da lenn, difonn, kement ha profitiñ, ar levr marzhus-se. An istor zo simpl-tre : buhez ur louarn; ha eñ bihan emañ bet kavet get tud,  dar momant ma oa lazhet e familh get jiboesaerion. Desavet eo bet àr un dro get ur chi. Ur wezh daet da vout emren e achap hag e komañs e vuhez en natur. Un deiz bennak e krog ur jiboesaour hag e gi-redour da heuliiñ roudoù ar louarn-se, daet da vout finoch choazh evit ar louarned arall abalamour dar feson mand eo bet desavet. A-hed an istor e heulier an dud é klask lazhiñ ar louarn-se get kement teknik-lazhiñ a gavont. Skontus, a-benn ar fin, nem boa ket soñj e oa ken kriz ar romant-se ! Met plijus  atav da lenn. A-vuzul ma klask ar mestr-jiboesaer - hag e gi duach-tre dar jiboesa louarned - tapout Tod (anv ar louarn eo) e weler ar maezoù é cheñch a-nebeudigoù betek bout heugus get pouez ar gêr vras doch em lediñ. Betek an achumant. Du eo an istor, hag ur souezh eo bet din addizoleiñ an dra-se…    Hag ar levr-mañ neo ket nemet ur cheotenn e prad divent ar levrioù !