E dibenn 1943, ar rezidentura a savas ur raktres evit ma chellje Ramon Mercader techel kuit e-kerzh mont eus ar vach dal lezvarn : dre ma oa nebeutoch a warded e vije paket, lakaet en ur charr ha kaset kuit eus ar vro ; Eitingon, lesanvet Tom e Gnomo, a oa karget da genurzhiañ ar raktres. Ur chwitadeg e voe an oberiad, abalamour da zichouested, disfiz ha tabutoù ar wazourion soviedat, mechikan ha spagnat eus un tu, ha da vezañs dichortoz Caridad Mercader er vro diouzh eus un tu all. War a seblant e tivizas-hi en he unan kevraouiñ meur a wech gant ar pennadurezhioù mechikan evit ma vije lakaet he mab en e frankiz. Evit gwir, hervez Eduardo Ceniceros, e challas mamm ha mab kejañ an eil ouzh egile er-maez eus ar charchar. Donedigezh Caridad Mercader hag he strivoù a lakaas ar pennadurezhioù mechikan war evezh ha kaletaet e voe reol garcharel Ramon, ar pezh a lakaas kement techadenn da zichallus. Evel ma kontas Luis Mercader, Caridad a anaveze kalz tud a bouez ha hep mar e aspede an eil pe egile tro-ha-tro ; ar pezh a reas avat e voe reiñ avel dar chad ha neuze e voe diskaret kement raktres a oa bet aozet. Abalamour da gement-se, Soviediz a roas urzh da Garidad da guitaat ar vro raktal ha ne voe striv all ebet da zivachañ he mab, a rankas chom e karchar Lecumberri. An darn vuiañ eus ar skrivagnerion hag o deus pledet gant an danvez, Ramon Mercader en o zouez, a laka bech ar chwitadenn war bezañs Caridad er vro ; biskoazh e gwirionez nen deus Ramon pardonet de vamm he emelladur en oberiad Gnomo, ha hervezañ ez eo-hi atebek dan astenn a oa bet lakaet de gastiz : Ranket em eus tremen 16 vloaz er charchar abalamour dezhi. Biskoazh avat ne lavaras kement-se dezhi tal-ouzh-tal.