Venezia , e Melezour ar Garantez ,  Maskl ar Marv     Pennad Eizh 23 a Viz Genver 2007    Gondeln der Trauer ,  Eisige Schauer ,  Venedig im Winter ,  Ohne Dich  ...  *       Evit   Thomas Mann      1 -   Pezh a glevomp choari , gant arzourien vras , zoken , a laka ennomp ken alies ur gersenn chwerv , kevrinus , rak en hor hunvreoù e vevomp , gant sonerezh ar stered  .   Met , pa vez sonet gant Cécile , eo ken brav hag en hor rez , ha bravoch choazh war an trumm !     Gant varv he bugel , e seblant dezhi bezan kollet ivez , gant ar vaouez yaouank , karantez he buhez , hag    ez eo aet da get ar bed , ar gouloù  .    Arvestin a ra , dichalloud , ouzh trechlid ar Marv .    Petrata out deuet dober man , etrezomp ,  Cécile  ?  , a   choulenn he breur diganti .    Petra , e-kreiz hor poanioù  ?  ( 1 )      2 - Marteze , o tegas koun eus Venezia , vleunienn ziwenvus , e vefe ret din adselaou sonerezh dreistpar Mahler ,  Adagietto  e bempvet gensonadeg , sklerijennet gant pennober Visconti ? ( 2 ha 3 )   Pe , choazh ,  Kanenn ar Chondolerien Veneziat  , gant Mendelssohn , unan eus e  dTenerganoù Dilavar  niverus ? ( 4 )    Dre-hont , em boa bet chans da strenin un eurvezhioù bennak , e deroù ar bloaz 2007 , o sonjal e morennoù ar serr-noz , a veuze re vuan , diouzh va doare , an heol goanv ruz , e dourioù tenval ar Ganol Vras ...  Venezia !    Chateaubriand a chomas aman e miz gwengolo 1833 .   Meneget en deus , en e levr ,  Envorennoù en Tu All dar Bez  ( Mémoires dOutre-Tombe ) , ur werzenn bet savet gant Chiabrera :      O dItalia dolente ,  Eterno lume ,  Venezia   !  ( 5 )    Klask a rae ar skrivagner breizhat ken vrudet diskerian deomp e hoal evit  Keoded an Dojed  , dre men doa kavet , war a grede , ar Venezianed henvel o orin ouzh hini ar Wenediz e Breizh .    Arguzet e oa bet , a skrive , e veze pesketaerien Mor-Bihan un drevannad  Pescatori  eus Palestrin : Venezia a vefe mamm , neket merch Gwened  . ( 6 )      3 - Hag an hent-se davit ar Marv , avat ?   Pedon en digenvez , o kantren a-dreuz banelloù ha straedigoù ken luziet ar gêr , en em gavout a raen ivez evel en ur milendall a-ziabarzh va boud .   Hini  Ene ar Bed  e oa , a vennfe hor bleinian e don-donan hor chreizon , evel e Neved kuzh an ilizigoù diniver maz aen enno e-barzh , en tu-hont dan Amzer .    Penaos em bije disonjet eus dizalch kollet al ledenez , pa save kroz ar mor , a-wechoù , gant e chourdrouz dispis , evel em Bro-me ?   Lonket e voe ivez Kêr-Iz en he fezh ,  Dor  veurdezus , treuzoù diwel ar Bed All , arouez hor Frankiz , digabestr ...   Daoust ha ne vije ket bet ar gondolennoù eveldomp , paour-kaezh tud , a sonje din gant an Itron de Staël ,   skeudoù nemeto , a rikl war an dour , henchet-dihenchet gant ur steredennig zister    ? ( 7 )      4 - Iliz-Rouanez Sant-Mark : ur vaouez yaouank , daoulinet , a bede e zamchouloù ur sal dilezet ha didrouz . Daou pe dri e oamp hepken , e-tal ar Galon Sakr ...         5 - E korn ar blasenn vras-divent , e dammskeud ar serr-noz , e paras dre laer va selloù war skeud kevrinus ur gaer a grennblach , seurt fulenn e doare David Hamilton . ( 8 )  Tra ma deche kuit , siwazh , re vuan diwar va wel , e verzis war he muzelloù ur minchoarzh a geneilded ...  Breman e oan da vale war  Ribl ar Sklaved  ( Riva degli Schiavoni ) , betek an Ostaleri Danieli ken vrudet .  Manejoù ha kezeg-koad ur fest foran peuzdigenvez , a boanie da drein en avel donvor , o troidellat he lampigoù ivez em fenn badaouet , heman o tont mezv-tre ganti tamm-ha-tamm , a-feur ma save hiraezh ganin dam bugaleaj , am boa kredet e adkavout e-pad un eilenn .    E raksal vras ar palez , lorch enni gant he choadajoù kizellet  kaer , he chantolorioù-skourret meurdezus , hech alaouradurioù o lugernin , tu pe du , e seblantas dibunan dirazon , bet trellet va daoulagad ganto , un ambroug-kanv a dudennoù hollvrudet a zifoupe eus an amzer gent .  E pelech bennak e chelle en em guzhat karantez diroll Musset evit George Sand , a sonjas ?  Ne oa nemet un hunvre sonerezh Wagner , pa glevas anezhan o tassenin em spered pennfollet , seul wech men em sile dre laer e notennoù entanet ennon , dre zraf-tro an nor ?  Aman e krogas ar mestr bras da labourat  war e  dTristan  , o sonjal , glacharet , e Mathilde Wesendonk ... ( 9 )  Goude , o kaout sonj eus Marcel Proust , deuet aman gant e vamm er bloavezh 1900 , e welis skeudenn Swann a-dreuz   ur weledigezh am boa graet , en un   doare dispis ha burzhudus war un dro   .   Spinan a rae achanon e envor , tres diheverz eus kêr Venezia ,   evel mhe doa laret din : - dalch krog ennon o tremen , mar bez krenvded a-walch ennout , ha klask dirouestlan kudenn an eurvad a ginnigan dit  .    Ha perak , a eilgerien neuze dezhi ,    e teuio din ar  marv da vezan ken diseblant   ,  goude bezan en em gavet a-nevez hon-daou . ( 10 )    6 - Met , pa vez kouezhet ar bed en e boull , digasted ha dilez kalz tud ennan , ez eus karantez choazh ?  Penaos hech adkavout , en em choulenn Hélène Grimaud ?  Neo ket henvel ouzh    plijadurioù-se ken lik ha dibreder    , ma vez komzet anezho gant Thomas Mann , heman och arvestin ouzh bravder yaouankizoù an traezh ? Henvel ivez ouzh garmoù-hud ur plach yaouank , leun a gevrin , hag he rez dilavar o lakaat anezhi da    guzhulikat gant an tasmantoù    , a-raok ma vefe poent dezhi en em rein da  gousket , en diwezh , etre divrech ur vignonez ken espar he chened ! ( 11 )    7 - Nem boa ket choant kerzhout betek ar chae ken , da vont en hent gant al lestr treuz ...  A-uch an dremmwel , e veze tenvalaet al Lido gant koabrennoù a liv bez , skeudoù yen an noz .    Piv a chellfe termenin anien un arzour , ha   gouzout lenn e kevrinoù e ene   ? , a sonjen me ivez gant poan . ( 12 )  Ha piv , nemetan , a vefe gouest , koulskoude , dintent ouzh ar Gened ?   Touellet omp alies gant droug ur falscharantez , seurt klenved diremed , pa fell deomp tizhout ur  pal dreistdiraez , ha kredin e vimp perchenn war unan all bennak neo   ket dimp .  Bresk ha berrbad eo hor buhez war an Douar , neketa ?  Vel ur veaj dremeniat ...   En gortoz Spered ar Chrouer emaomp , ma vefe ivez hon flammig spi ur sklerijenn Evitan en Nenv .   Goude hepken , en distro , e paro nerzh ar Sonaozour Meur war hor chalonoù dianket , en doare ma  vefe adchanet Gantan Daspren an Nevez-Amzer ... Marteze ?     8 - Neo ket hir an hent , adalek  Pont Huanadoù  betek ar Rialto .  O tistrein dam ostaleri , e ris un dro hent davit an iliz vihan ma voe Vivaldi badezet enni , dar 4 a viz Meurzh 1678 ,  Chiesa di San Giovanni in Bragora  .   Un doare enorin un den ampart-tre war ar sonerezh ,  barzh gwirion , en doa diskouezhet e oa mesket buhez ha marv an eil ouzh eben , war Rod Vras an amzerioù .  Dan abardaez-noz-man , em chambr , edon och arvestin ouzh dourioù tenval , a dazluche dindan al Loar ...  Nepell achano , dan 13 a viz Chwevrer 1883 , e oa nijet Wagner dar Bed All a-ziwar varlenn e wreg Cosima , merch Liszt .   Aman en doa divizet ene  ar mestr mont kuit da Varadoz Tristan hag Izold .   Pell zo , panevet deoch , nem bije skrivet notennoù sonerezh ken , a anzavas outi .  Hunvreal a rae e Mathilde ?  Ha me , hag e welin un deiz en-dro lochoù Venezia ?    ___    DAN AR WERN -  Aman hag Ahont  - 8 -  Venezia , e Melezour ar Garantez , Mask ar Marv  ( E Brezhoneg ) - 23 a viz Genver 2007 - Pep gwir miret strizh / All rights reserved / Tous droits réservés .   Aman hag Ahont   , Copyright 2006 .   ___Notennoù :  1 -  Cécile Etrezomp  ( Cécile Parmi Nous ) , gant Georges Duhamel ( 1884 , Pariz - 1966 , Valmondois ) , in  Hanez ar Familh Pasquier  ( Chronique des Pasquier ) , 1933 - 1944 , Levrenn VII .  2 - Luchino Visconti ( 1906 , Milan - 1976 , Rom ) , filmour italiat , kenwercher  Marv e Venezia  ( Morta a Venezia , 1971 ) , hervez danevell Thomas Mann ,  Der Tod in Venedig  ( 1911 , embannet e 1913 ) .  Dremmourien  : Dirk Bogarde , Silvana Mangano , Bjorn Andresen .  3 - Gustav Mahler ( 1860 , Kalischt , Moravia - 1911 , Vienna ) , sonaozour , bleinier laz-senin aostriat . Oberour  ar Pempvet Kensonadeg  ( 1902 - 1903 ) .  4 - Félix Mendelssohn-Bartholdy ( 1809 , Hamburg - 1847 , Leipzig ) , sonaozour alaman , oberour  Kanenn ar Chondolerien Veneziat  , op. 30 , n° 6 , unan eus an  Tenerganoù Dilavar  ( Lieder Ohne Worte ) evit ar piano ( 1829 - 1845 ) , embannet etre 1834 ha 1868 .5 - Gabriello Chiabrera ( 1552 - 1638 , Savone ) , barzh italian e-doug an Azginivelezh .   Â , war boanioù Italia ,  Ur sklerijenn beurbadel ,  Venezia  !   , gwerzenn anezhan veneget gant Chateaubriand dirak pennad pevar al levr 40 eus e  Envorennoù en Tu All dar Bez  ( Mémoire dOutre-Tombe ) , 1809 - 1848 .  6 - Pennad Unnek , levr 40  Envorennoù en Tu All dar Bez  , gant  Fanch-Reun Kastellbriant  ( 1760 , Sant-Malo - 1848 , Pariz ) , unan ar skrivagnerien vrudetan e Breizh ( François-René de Chateaubriand ) .7 - Staël-Holstein , Anne-Louise Germaine Necker , baronez ( 1766 - 1817 , Pariz ) , skrivagnerez Bro-CHall . Oberourez  Corinne ou lItalie  ( Kaourina hag an Italia ) , 1807 , meneget gant Chateaubriant ( Levr 40  Envorennoù en Tu All dar Bez  , diwezh ar Pennad Trizek , anvet :  Tud Ijinet-Kaer awenet gant Venezia  ) .   8 - David Hamilton , luchskeudenner breizhveuriat brudet , ganet e 1933 , awenet gant koantenned skandinaviat yaouank .  9 - Mathilde Wesendonk , maouez yaouank a anavezas Wagner e 1852 . He Cheneilez-Kuzul e teuas da vezan evitan . 23 vloaz e oa hepken .  10 - Marcel Proust ( 1871 - 1922 , Pariz ) , in  An Amzer Adkavet  ( Le Temps Retrouvé ) , II , 3 - 4 , seizhvet ha levrenn ziwezhan , dalif , 1927 , eus  War Glask an Amzer Gollet  ( A la Recherche du Temps Perdu , 1913 - 1927 , Gallimard ) .  11 -  Kentelioù Prevez  ( Leçons Particulières ) , gant Hélène Grimaud , Robert Laffont - Pariz , 2005 .  12 -  Marv e Venezia  ( Der Tod in Venedig ) , danevell bet skrivet e 1911 , embannet e 1913 , gant Thomas Mann ( 1875 , Lübeck - 1955 , Zurich ) , skrivagner aleman , Priz Nobel 1929 .   Taolenn  :  Abardaez e Venezia  ( Soir à Venise , 1875 ) , gant Jules-Arsène Garnier , livour gall ( 1847 - 1889 )              *  Venedig im Winter  ( Vangelis / Michaël Kunze ) , in  Geheimnisse  , von Milva , Metronome Musik Gmbh , Copyright 1986 , Spheric B.V , Amsterdam . Alle Rechte vorbehalten . Droits réservés .   Luchskeudennoù  : Hélène Grimaud , Bjorn Andresen , Vittoria Puccini . All rights reserved .