D’an 3 a viz Du 1914 ec’h embann er gazetenn ‘’Neue Zürcher Zeitung’’ ur pennad anvet O Freunde, nicht diese Töne [O Breudeur, paouezomp gant hor c’hlemmoù !], gwerzenn gentañ Kanenn d’al Levenez gant Schiller, ur galv davet an intelektualed alaman evit mirout oute da gemer perzh e tabutoù broadelour ar marevezh. Dic’hortoz eo an disoc’h avat : taget eo kriz gant ar c’hazetennoù alaman, mignoned kozh a bella dioutañ ha degemer a ra lizhiri-gourdrouz zoken. Kalonekaet eo memestra gant e gamalad Theodor Heuss, ha gant ar skrivagner gall Romain Rolland, pa ra ur weladenn dezhañ e miz Eost 1915.