Mestr-skol e oa. Lesanùet e veze « lou grond », rag e oa daou vetr  uhel pa oé ur Limouzin ag an amzer nameid 1m60.    Ean a voe ar Rezistant ketan. Ar PCF, e gostezenn, dan amzer-ze a  houlenne dan nazied an aotre eid imbann en-dro « LHumanité » en anù  « ar garante etre an alamanted hag ar soviediz ». An atropererion  komunour a skrive da Otto Abetz penaoz ou-doe kasoni doh « an uzeo  Mandel » (kannad radikal er rannvro barizian ha ministr meur a wech).  An amzer e oe pa werhe Guy Môcquet ar gazetenn « Clarté » deuz ar  youankiz komunour e huchal, « eneb de Gaulle hag ar brezel imperialour  groeit ged argant ar gapitalisted ! »    Med Guingouin ne wele ket interesou Stalin, ean a wele stad e bobl. An  dra-ze gwech erbed a vo pardonet dehoñ ged ar Gostezenn Komunour, hag  a glasko  ean lahein diou wech e-pad ar brezel, diou wech hoah e-pad an  Dieubereh, ha diou pe zri gwech aral e-pad ar bleadou 1980.    Lâret am-eus e oa komunour en e vennoziou, med ne faote ket dehoñ  gober ur rezistañs komunour dishaval doh an dud aral, ha nebeud hoah  eneb dar rezistañs aral.    E miz Est 1944, pand e-neus dieubet Limoges, ean a zo komandour a meur  a ugent mil den. Gweloud a ra ur batalion e-menn ou-deus ar soudarded  lakeit àr o divreh ur mehérig  ged ar falz hag ar morhol. Dohtu e  kourhemenn e tistrujant ar mehérig dirag tal ar lu. Displeg a ra :    « Ar zoudarded om deuz ar Frañs, ha paz ag eur gostezenn, or pal  sakret a zo adseùel ar Republik, reein dar bobl he mestroni en-dro,  eid ma vestra e frankiz. Arabad palforsein anehi gand an armou. »    YOUANKIZ    Jorj Guingouin a voe ganet dan 2 a viz hwever 1913 e Manhac-Laval er  Limouzin-Uhel. E dad Charle a oa eil-ofisour deuz e vicher hag e vamm  a oe penn-renerez ur skol. Ar verh e oa ag ur labourer porselanour e  Limoges. Ar gustum he-deus moned da zichenn en he halon dirag beziou  an dud lahet e-pad trubuillou ar labour e kér.    Charle Guingouin a voe lahet ged e vragou ru garañs dan 28 a viz Est  1914. Jorj Guingouin a za boud neusen eun « énévad ag ar vroad ». E  vamm a chomo berped guisket e dilladou du, e-pad he buhez a-beh. Un  dei e kav ar hrouèdur ur vandolinenn e don ag eun armenér : « Gwech  erbed am-eus hi kleùet ! »    E vamm a ré dehoñ da lenn « les Volontaires de 1792 » ha romantou  brogar Erckmann ha Chatrian. Lâroud a ra dehoñ istor tud he ziegeh a  oe bet a-zivre en arme ar Liger e 1870.    Kelenn a ra eùé dehoñ Jacou lou Croucant ha Burgou, ar forban judennuz  ag ar Limouzin (1830-1855)    E gwirione Burgou a oa ur laer, penn eur bagad-laerion, ha ket un  difennour brokuz ag ar bobl. E-pas un amzer e vo zokén ur geianenn ag  ar  polis e Poitiers. Med ur wech eit kuit doh ar bagn, ha dilezet ged  ar polis, ean a ouias gober e judenn, e voned a govenand da hovenand,  eid degemer ur soupenn e lâred e oberou-kaer un tammig kemmet.    Jorj Guingouin a za e Skol ar Vistri Skol e Bellac. Ean unan e-mesk an  oll skolidi a ya kuit eid moned dar miting eneb-faskour a raer e kér  e 1934. Ar penn-renour a ra rebechou dehoñ, med ne ean gas ket kuit.    Anùet eo mestr-skol e Sant-Gèli-de las-Sèuvos  (Sant-Jili-ar-Hoèdou), a-  ziaze ar Mane Gargan e 1935. Buan e vo responsabl komunour e korn-vro  Loû Moustiers (Eymoûtiers). Bali a ra er horn-bro : Sant-Lieunard-de-  Noublat, Chastèlniòu-la-Sèuvo, Sant-Girmô-las-Bèlos. Un douar paour  eo, tostaleg, ged koèdou stank.    Dedennet eo ged a Istor hag an douaronieh politikel.    Pa voe lahet ar marechal Touchatchevski ged Stalin e Meheven 1937 an  darvoud a zo ur stokad aveitoñ. Mehekeit eo ged ar feson gober ag ar  varnerion hag an dud tamallet e-pad barnereh an « dastumad ag an  drotskerion ged an tu dehou ». E lenn ar govezou, Guingouin a lavar :  « Donjeret oun bet, hag am-eus cherret an diell trist-meur. »    Ean a venneg eùé Marx :  « Ne faot ket dim goûd ar bed e-raog en ur feson dogmatik, e fall deom  ar bed neùé e pismigein ar bed koh. »    Meur spisweler eged tud all, e-neus lennet « Mein Kampf » hag e-neus  guelet ar lior èl un dra ziriuz. E-pad un dastumad e  Sussac e 1938 ean  a ziougan « Ma za ar brezel, e kleùim ar hanol en-dro er Mané  Gargan ! » An dud a hoarh. Un den entanet eo ar mestr-skol !    E 1939 eo mobilizet. An 17 a viz Meheven 1940 goall-aozet eo de benn.  Pillotuz, louz, ged e lunedou draillet hag an uniform leun a oèd  sehet, ean a deh doh klañdi Moulins. Ne venna ket boud prizoner.      DIÙENNEREH    E Sant-Gèli e za en-dro, dre guh. Kroueein a ra ur gazetenn guhet, hag  a aoza bagadou  a zri den eid he reein. Gervel a ra dan Diùennereh.    E-pad an amzer-ze, ar PCF, mignon an alamanted, a hourhemenn  lavarennou èl « Na Londres na Berlin ! » e tapoud en-dro mennoz ar «  brezel imperialour » èl ma n-doe groeit e-pad ar brezel-bed ketan.    Med ur brezel aral eo, ha Guingouin ne zenta ket. Choejet e-neus :  Londrez eneb da Verlin.    Ar homiser Macé a zegas ur raport da Vichy : « Korn-bro Limoges neo  ket ur rannad boutin ».    Guingouin a ra paperiou faoz - bet eo bet sekreter a gumun - paperiou  faoz wirion, ma hellér lavared. Goûd a ra e ean glah ar polis hag e vo  red dehoñ en em guh e gwirione eid ar brezel a-beh.    Rezon e-neus, dan deg a Hwever 1941, ar prefed e unan, an amiral  Bard, ar homiser braz Messager, ged ur strollad a boliserion a dapa  Sant-Gèli ha ti Guingouin. Tehet e-neus an den. Stardoh e za boud ar  goaskadur, med ar brudereh a za boud kreñvoh eùé. Ar boser a brest he  hamionetenn, an intron Bourdarias a brest he hovenand. Ar granjou a zo  breman un ti moullerez. Tud ha nint ket dalhmad emganerion a za  labourad enne gwechaveh, eid sikoura un tammig.    Nebeud amzer da heul, e arsav ar polis sekred lod a dud-ze hag a  dremén, an aotrou Anita, Gendilhou, Cueio, a zo tapet ha kondaonet da  ugent vle labour poeniuz.    Dar hetan a vis Gouel-Mikél 1941 « An hani braz » a dremén dre ar  fenestr en e bet-skol e Sant-Gèli hag a  dapa kartennou bouid.    E fin ar ble 41, e-neus dastumet tud e-roalh àr-dro dehoñ e-unan hag a  chonj e hell tremén deuz an diùennereh sivil dan diùennereh armet.    En neùé-hañv 42 Vichy a ean gondaon, heb ean boud aman, dar labour  poeniuz ha peurbaduz. Ur priz a zo kenidet eid e benn.    Dar mem ampoent e gana ar getan bagadou armet er Gorreze uhel.  En eñvor ar zupletived a 1870, Guingouin a anù e vagadou vihan « An  dennaterion frank ».    Klasket ged Vichy hag an alamanted, heuliet eo eùé ged ou hansorted  komunour. Gabriel Roucaute, ur bleinour komunour ag ar leh su a gomz  disprezuz ag ar « foll a vev er hoèdou ». Ar PCF a hourhemenn dehoñ  arsavein an emgann. Rehuizein a ra.    Neusen ar gomunerion a glah ean lahein ur wech ketan.    E geneur 42 Guingouin hag e zud a laer un donnenn a danùe tarhuz er  mein-gleu Sant-Lieunard.    Ar goañv 42-43 a vo goall : « Red eo degemer sikour an dud,  med eùé ar  garante ag he zaù » e lâr.    Un diforh aral e-neus ged ar PCF, zokén pand e vo deit boud rezistant  revé gourhemenn Moskou. Ar gostezenn a hourhemenn an emgann er hériou,  ha Guingouin a ra rezistañs àr ar-méz.    Béùein a ra ba kraou-deved, krouizennou, tier dilezet.    « Foenn erbed eid Hitler ! »  Ean e unan a ra tarhein ar votellerez a zo àr marhad Eymoûtiers, just  dirag ti ar jandarmed. Sin a ra, ohpenn.    E noz an treizeg  a viz meurh 1943 e ra tarhein viaduk a v/Bussi-  Varacho eid arsav an tren a zigas pôtred dar STO. Dan 9 a viz mé e  ra tarhein an uzin a gaoutchou a Baléz ar Vienne.    Dan 14 a viz Gouhelenn e ra tarhein ar chabl edan-douar a ra ar liam  etre bazenn edan-vor a Vourdel ged stad-major ar g/Kriegsmarine e  Berlin.    E miz Est e teraou un oberenn brudet-kenañ eneb dar vouid fall a  Vichy. Distruj a ra ged e bartizaned ar mekanigou da zornein.  Palforsein  a ra ar vilinerion gober ar bara en-dro ged ar burutelein  mad. « Ar Vro-Gall a zebr e vara du, Bro-Limouzin rezistant a gav e  vara gwenn en-dro. »    Ar Rezistañs a lâr ar peh e-neus groeit en afichou, entitlet e yez  oc :    « Ques lou maquis que nous baillent lou po blonc ».    (Co-es loû maquis que nous bàlhen lou pô blonc)  = Ar makiou eo a ro dim ar bara gwenn.    Guingouin a zin an afichou : « Guingouin, prefed ar maki ».    Spontein a ra an dud a ra gounidou ged ar marhad du.    En e embann ag an 5-6 a viz Kerzu 1943, ar « h/Courrier du Centre » a  embann ur pennad diar-benn « reolennou prefed ar maki ». Labourerion  ar lior ou-deus ean skrivet. Ar reiheron ou-deus ean laosket tremén.  Ar gazetenn a zo difennet eid ur miz, med ar pennad e-neus groeit brud  ha trouz.    Breman ar respont alemant a zo stardoh. Nez eus ket mui barnereziou,  ar brizonerion a ve fuzuillet dohtu, zokén pand  int nameid  simpatizanted. Pa gredant e ouiant un dra bennag, ar hestaperion a ou  zourmant da getañ, ha da heul a ou zegas e kampou a greizennein. (Er  mare-ze, an occitan Adrien Louis Alibert, hag e-neus kroueet an IEO  (Institut dEstudis Occitans) e 1930, a zisklér dar Gestapo  rezistanted an departamant Aude.)    Guingouin a zo e peb oberenn. Displeg a ra :  « Nem-boe ket dober gourhemennein. Ar bôtred a yé ind ou-unan. Tud  talvouduz-tre e oent. Nou-doe  ket aon ahanon : komz a ré dohin ged  karante, èl doh ur hansort. Penn-renerion ar gerillaou eo red dehe  boud en darvoudou riskluz. E 1789 e rént e-giz-ze. Sellit : Ar fari da  Che Guevarra, zokén pa oe kaloneg, eo nen-deus ket groeit liammou don  ged an indianed nag ged tud ar vengleiou er hreiznoz. Mod-sen e-neus  dalhet pemzeg dei. An dud a red boud impressioned, kalonekeit, an  diaze eo. Ni oe, èl ma vezo lâret devéatoh, èl ar besked en deur. »    Laoskel a ra  tud youank e tihanein pa emgann ean hoah :  « Un atlet e oan deuet boud. Disket am-eus moned ged ar marh-houarn pa  oen 25 vlé, eid moned dan emgann. E kastel ar Riberio, ba r hoèdou  e Sant-Gèli-de-las-Sèuvos, an oll goañv 44 on-eus formet 120  volontér. Boud or-boe armou hag uniformou taped e « tachennou-labour  ar youankiz ». Me m-eus kroueet ar getan brigadenn ag ar Marz  limouzinad. Pennou-Vraz ar Rezistañs pe a Londrez ou-deus he guelet e  meléad a zo bet souehet  hag estlammet-tre. »    E hwever 44 ean a glah skrapein Darnand med ne za ket da benn. Dan  nebeutan dan 28 a viz meurz 44 ar rezistanted limouzinad a dap en  embuskadenn tud ar gomision deuz armistis a Limoges. Ind a dremene e  gweturiou alamant. Ar rezistanted a ou fuzuilla.    Skeudenn Guingouin a ve difuzet e peb leh. Hitler e unan a zisk e anù.    Diàr-benn an dra-ze e lâr ean :  « An taol-kaer e-neus greit oun-bet ar makizard unan en archivou ar  jeneraled alamant. Med an dra pouezusan a zo e-n eus greit Hitler ur  fari a daktikenn : e miz embrel 1944 ean a dap ag an dalbenn soviedel  unan ag e welan divizion a dankou, Das Reich, hag e leh he zegas e  Normandi e tegas anehi eneb deom. »    Das Reich a rei an 99 den krouget e Tulle, lahadegeh ag Ouradour (an  den e-neus aozet ar lahadegez, ar homandant Heinz Barth a zo marùet  fresk, e peuh en e wele. Piou a lah uzeion a ya er prizon eid he vuhe  a-beh, piou  a lah Limouziniz a ya er prizon nameid lod a vleadou.)    Heinz Barth e-neus achapet dar Justis, pe dost, ar homandant euz Das  Reich, Kämpfe, a oa bet tapet e-raog ged ar rezistanted e Sant-  Lieunard.    Ar jeneral Lammerding a horto bitag an 12 Meheven 1944 e-raog moned da  dal an Normandi. Kenid a ra eskemm Kämpfe eid daou-ugent patriot.    Guingouin, kounnaret meurbed ged lahadegez Ouradour, a nah, ha Kämpfe  a zo fuzuillet. Soudarded ar vrigadenn  ketan ag ar Marz limouzinad a  zieuba prizonerion a gampou a Sant-Pau, ag ar Jaus ha Neissoun.    Breman, kreñv eroalh int eid ober an embuskadennou e-pad an deiz.    En hañv 44 ar hanol a ra trouz àr ar mane Gargan. Guingouin a zalh mad  ar horn-vro eid ma hell ar Vreizveuriz degas kontenerou.    Daoust dar gourhemennou, Guingouin a rehuiza dieubein Limoges re  abréd. Goûd a ra mad ne zalhahe ket ar gér ma za un eil argad hag e  vehe ar goaskadur èl e Tulle.  Er-méz e emgann e lu : « David e oem  eneb da Holiad ».    Ur bagad a 180 jandarm a ra a v/Brive betag Limoges a zo tapet. Ar  rezistanted a dap ou bragou heb ou lahein. An darn vrasan anehe a za  boud soudarded er vrigadenn ketan.    Dan 23 e Domps, 72 kreñvleh-nijer a zegas 864 dalher, kontener « dar  horonel Guingouin ».    Dan 14 a viz Gouhelen, e-pad an operasion Cadilhac, goude boud taolet  an treu, ar hirri-néj a fich ou diùechel eid saludein  Ketan Brigadenn  ar Marz limouzinad, sur eroalh ag e zuranté eid um lakaad e rangou  parfed.    Dan 17 ha 18 a viz Gouhelen, spontuz eo an emgannou. Guingouin a  lâr :  « An alamanted a holl tri gwech muioh tud egedom. Er hontrel ag ar  Vercors ag ar Mane Mouchet, emgannou gloriuz e voe, achuet ged an  treh. »    Guingouin a vo Autro-Mer a Limoges e fin ar blead 1947.    Ne faota ket dehoñ en em lakaad ged ar haullisted, hag ind ne zikoura  ket anehañ pand dé lakeit er prizon ged ar gomunerion eid un afer a  zroed boutin e-menn nen-deus nitra da wel.    Ar PCF a ean degas er prizon Sant-Miquèu a Doulouza, hag a glasko diou  wech eno den lahein.    Muioh hoah, ar gomunerion a wel penaoz Guingouin nen-deus ket laosket  ar gostezenn ofisiel. Ind a ean laka er méz nameid e 1952 dre  hourhemmen a d/Thorez ha Waldeck-Rochet. E selulenn a rehuiza lâroud  dehoñ eo bet lakeit er méz ged ar benn-renerion.    Guinguoin a hounid ar barnereh, anaùet ne-gabluz a-beh, ged sikour a  daou avokad youank ha ket-anaùet : Roland Dumas ha Robert Badinter,  med e-pad daou blé e vo chomet er prizon e-raog.    (Roland Dumas, mab ar rezistant Jorj Dumas, fuzuillet ged an alamanted  e Brantome e miz meurh 1944.)    Med ar gomunerion ne zilez ket : sentein ket dar gostezenn ar memez-  tra eo èl sentein ket dar v/mafia. Re abred e-neus rezistet Guingouin  dan alamanted a  red eo dehoñ péein.    « An Tito deuz ar Limouzin », èl ma oe bet lesanùet a vo palforsed  divroein pell er Champagne, hanter-guhet e vro e roeg eid savetein e  vuhé doh ar gomunerion. Dalhet e-neus bitag e varù en e glañdi drapel  limouzinad ar vrigadenn ketan.    Eid lakaad ar ridikul e-kichenn an infamiez, e 1998 Robert Hue hag ar  Gostezenn Komunour a genitas da Wingouin ean « rehabilitein » (e-giz-  ze !).    El ma vehe bet dober dehoñ !!! El ma  hellahe an torfed, ar hoardeh hag  an treisoni rehabilitein ar vertu !      .