Gant Napoleon Iañ e voa adaozet ar sistem deskadurezh (krouidigezh ar liseoù, ar skolajoù da stummañ uhelidi nevez) e 1808. Adkrouet e voe Skol-veur Roazhon e-kerzh an  tra ma voe embannet lezennoù da grouiñ skolioù. E 1882 e voe embannet ul lezenn a redias dan holl vugale mont dar skol, o krouiñ ur strollad skolioù lik ha digoust ouzhpenn dan dra-se. Skolioù publik a voe digoret en hogozik pep kêriadenn e Breizh neuze. Politikerezh an deskadurezh a rae eus ar galleg yezh nemeti ar Republik, ha neuze evit ar skolioù. Ar skoliata-ret a voe un ostilh da lazhañ ar yezhoù bihan : bugale brezhonek ha gallaouek a voe berzet dezho kaozeal o yezh betek porzh ar skol, daoust dezho chom hep anavezet gerioù gallek tamm ebet. Adalek ar bloavezhioù 1890 e voe gwelet er skolioù doareoù da vezhekaat ar vugale diwar-benn o yezh hag o sevenadur, och implijet doareoù feuls a gendalchas betek ar bloavezhioù 1960. Heuliet e voe ar politikerezh-se gant ar skolioù katolik ivez.