Bev-buhezek an Iliz e Frañs abaoe 200 vloaz. E 1831 e voe digoret ar skol libr kentañ gant Montalembert ha Lacordaire. Person Ars a zegemere pirc’hirined e-leizh en e barrez vihan hag e kofesae 18 eurvezh bemdez. An Itron Varia a zo en em ziskouezet e Pariz, er Salette, e Pont-Maen hag e Lourdez. Santez Tereza Lisieux a ziskouezas penaos karout Doue gant spered eeun ar vugale. Kalz breuriezhioù a zo bet diazezet evit deskoniadur ar yaouankizoù, ar re glañv, hag avielañ ar broioù païan. Breudeur Sant-Gabriel a voe diazezet gant Gabriel Deshayes e 1816 en Alre ; Breudeur Ploermel e 1817 gant Jean-Marie de La Mennais ; diwezhatoc’h « C’hoarezed vihan ar beorien » gant santez Janed Jugan e Sant Maloù. Misionerien, niverus bras, kalz anezho Bretoned, a yeas da skignañ ar feiz er pobloù chomet pagan. Koulskoude, en abeg d’al laikouriezh dreist-holl, ez eas war-raok an digristenadur e-pad an XX-vet kantved en un doare ken don ma lavar bremañ ar Bibien e ranker avielañ a-nevez ar pobloù a oa katolik gwechall.