Niverus ez ae ar birchirined da Landreger, dreist-holl abaoe ma oa bet santelaet Sant-Erwan (Sant-paeron Breizh) gant ar Pab Clement VI e 1347. Ganet e oa Erwan Helouri e 1253 e maner Kervarzhin e-kichen Landreger, hag eñ mab dun aotrou bihan, a oa douget en-yaouank gant ar relijion ha troet da vezañ beleg. Goude bezañ studiet e skolioù meur Pariz hag Orleans, ech eas da varner-eskopti Roazhon etre 1280 ha 1284 ha war-lerch, da eskopti Treger, hag eñ war un dro person  Tredraezh ha Louaneg goude se. Ren a reas ur vuhez rust ha madelezhus, o tifenn gwirioù ar beorien, e teuas da vezañ brudet dre ar vro a-bezh. Marvet eo dan 19 a viz Mae 1303 ha beziet en iliz-veur, e-lech ma voe enoret raktal gant ar bobl. Goude ma voe lakaet da sant (ar person nemetañ da vezañ lakaet da sant er Grennamzer), e zeiz-ha-bloaz a zeuas da vezañ un devezh pardon e-lech ma oa gwelet azeulerien eus Breizh a-bezh o tont de bediñ, tud hag a gemere perzh er brosesion vrudet e-pad ma vez kaset klopenn ar  Sant en-dro de barrez chinidik, Ar Vinichi. Buan-tre, e teuas da vezañ ar profoù lakaet e-harz bez  Alvokad ar Beorien  al lodenn vrasañ eus gounidigezh an iliz-veur. Er pemzekvet kantved e voe gwelet e-touez engroez ar birchirined tud brudet evel Dug Berri, breur Loeiz Xivet a Vro-Chall e 1468, hag ivez Herri Tudor, a zeuio da vezañ Herri VIIvet a Vro-Saoz e 1484.    Framm relijiel an eskopti a grogas da vezañ diazezet er Grennamzer, hag e vo ar framm-mañ an aozadur efedusañ betek fin ar  Renadurezh Kozh. Gant e gant unan parrez hag e dregont trev bennak, e oa an eskopti-mañ bihan ha paour a-walch. Gwelet e oa an eskopti evel bezañ ul lech gounidigezh da chortoz, hag an eskibien ne choment ket pell ennañ. E gwirionez, e oa kuzul ar chalonied an hini a lakae ar melestradur da chom en e sav : daouzek chaloni ha daou archdiagon a blede ouzh lidoù ha hengounioù an iliz-veur. Er parrezioù, e oa ar bersoned, izel o deskadurezh peurliesañ, hag a heñche buhez relijiel an dud fidel. Maget e oa  feiz ar bobl gant brizhkredennoù pagan : meskañ a raent an traoù sakr gant an traoù disakr.  Diazezet start e oa ar Gloer reizh en eskopti. E kreiz Bro-Dreger e oa bet krouet e 1130 manati koshañ ha bamusañ ar vro, abati sistersian Bear. Ar manati-mañ en doa ur pouez armerzhel bras a-drugarez dar profoù a zegemere. E-barzh renabloù 1790 e kaved 787 pennad a berchentiezh, rannet e 39 parrez, war 4862 hektar (tost da zek mil devezh-arat).    Manatioù all ar Grennamzer a oa dre vras prioldioù e  dalch tiez brasoch eus an diavaez. An urzhioù kesterien a oa diazezet e kêrioù bihan an eskopti e-lech ma vezent gwelet mat a-drugarez do frezegennoù : ar Frañseziz e Gwengamp e 1236, an Dominigiz e Montroulez e 1236 hag e Gwengamp e 1285, an Aogustined e Lannuon e 1373. Er pemzekvet kantved, Frañseziz ar Viridigezh a felle dezhe distreiñ do uhelvennad a baourentez, a glaske neuze lechioù dizarempred ha rust, dreist-holl war inizioùigoù rochellek a oa war vord an aod : e 1451 e tiazezjont war ar  Jentilez. Koulskoude e oa re galet ar vuhez eno hag e tistrojont da Landreger e 1483. Adal 1485 e oa bet gwelet diazezadur unan eus ar chentañ tiez-moullañ e Breizh, e Landreger, en abeg dan diouer a levrioù-liderezh. Er gêr-mañ eo e voe moullet ar  chKatolikon e 1499, ur geriadur brudet teiryezhek (brezhoneg, galleg ha latin), savet gant Jehan Lagadeg eus parrez Plougonven.