Evel an holl yezhoù bev nen deus ket paouezet ar brezhoneg da emdreiñ a-hed an amzer hag evel-se emañ kont choazh en deiz a hiziv. Boas eur da zigemmañ meur a rannyezh a glot tamm pe damm gant harzoù an eskoptioù kozh (Kerne, Treger, Leon, Gwened). E gwirionez e vefe reishoch komz eus rannyezh ar chornôg, enni parlant Kerne, Leon ha Treger, ha rannyezh ar reter, hini Bro-Gwened. Neo ket bras-bras  an disheñvelderioù etre ar rannyezhoù ha tennañ a reont dreist-holl dan taol-mouezh ha dan distagadur. Ne gemm ket nemeur ar cheriaoueg nag ar yezhadur. Dre vras ne vez ket re a ziaesterioù evit en em gompren, ha ne vez diaester ebet evit ar re a oar lenn ha skrivañ. En arvar bras emañ ar rannyezhoù hiziv an deiz. Daou abeg zo dan dra-se : diouzh un tu, kiladenn ar yezh war an dachenn a oa dezhi evit ar wech (dilezet an treuzkas er familhoù) ; diouzh an tu all, ar reveulzi zo bet er gevredigezh hag en  armerzh e-doug an eil hanterenn eus an XXvet kantved.