En abeg da aloubadegoù ar Vikinged, an Arabed ha Hungariz en IXvet ha Xvet kantved e voe paouezet pe dost da gelenn ar sonerezh, an niveroniezh, ar ventoniezh, ar steredoniezh hag an daelerezh. Gant ar manach Gerbert dAurillac, a voe ar pab Jelvestr II diwezhatoch, e voe adlakaet an daelerezh da zanvez-kelenn en Iliz katolik a-choude e veajoù-studi e Katalonia (963-971) ma lennas diwar-benn Aristoteles : quadrivium ha daelerezh a gelennas e skol an eskopti e Reims.