A-hed an XIXvet kantved e voe ijinet traoù evel ar benveg-luchskeudenniñ, ar mekanik da skrivañ, ar pellgelaouer, ar pellgomz hag ar charr-tan a voe implijet diouzhtu gant kalzik tud. Dre an nevezentioù-se o devoa an dud ar santad da vevañ en un oadvezh nevez.