ISTOR AN EMSAV BROADELOUR: En XIXvet kantved dija ez eus bet strivoù evit uhelaat renk ar brezhoneg: arabat deomp ankounachaat obererezh tud evel AR GONIDEG pe gKERVARKER... En XXvet kantved eo avat en deus bet seurt emsav-se ul levezon vras, kement war an dachenn yezhel ha war an dachenn bolitikel. Padrig PEARSE a lavare, e 1903, e oa pal Kevre ar Gouezeleg dizalchidigezh gevredel Iwerzhon. Kevatal e oa menoz difraosterien ar brezhoneg arnevez: Frañsez VALLEE (Abherve) ha Meven MORDIERN da gentañ, Roparz HEMON ha Gwalarn goude, SADED ha Preder diouzh un tu, Imbourch diouzh un tu all, erfin. O fal ? Reiñ da Vreizh ur yezh ouest deztaoliñ kement tra hon amzer-ni, en ur unvaniñ ar reizhskrivadur hag en ur grouiñ nevezcherioù pa vez ezhomm, peurgetket. Aotren ar Vrezhoned da dizhout ar bed war-eeun dre o yezh, hep hanterouriezh ur yezh estren (ar galleg a-raok pep tra), da lavarout eo, dres, reiñ he dizalchidigezh gevredel da Vreizh, a-raok dezhi gounid choazh ar frankiz politikel.