Gant ar brotestantiezh e voe skignet al livioù du, gris ha gell en Europa ar  kantved : pep tra a droas da zu er vuhez, ha pa vije danvezel, kevredigezhel, politikel pe relijiel. Heñvel e voe en Iliz katolik : e-tal pompad liesliv al lezioù hag an ilizoù e veze du, gris, gell 70% eus dilhad an dud. Dreist he dizemglevioù diabarzh ez astennas ar gristeniezh he galloud hag e chourchemennas ma vijed gwisket e du dober pinijenn ; bihanaet e voe ar salioù hag ar chambreier en tiez betek mont da gambroùigoù strishoch-strishañ ma rene an deñvalijenn abalamour ma oa bet bihanaet ar prenestroù ivez, ha livet evit ma tremenje nebeutoch a chouloù drezo ; er salioùigoù-se e veze staliet arrebeuri bras e prenn teñval evit o duaat choazh. Lakaat kañv, na veze graet nemet gant an uhelidi en Europa ar Su betek neuze, a droas da voaz an holl.