Breizh oa ar vro nemeti nhe doa mann ebet da chounit digant Dispach Bro-Chall, hervez an istorour ha politikour A. Thiers.  E gwirionez eo 1789 derou ur maread distabilded evit politikerezh Bro-Chall, ur choulz a vo ennañ pemzek cheñchamant Bonreizh betek 1958. Ne choarvezo cheñchamant ebet hep taol-Stad, hep trechidigezh-vrezel pe enkadenn bolitikel diabarzh (nemet pa vo tremenet eus ar Goñsuliezh dan Impalaeriezh, arouezenn kreñvadur  diktatouriezh Napoleon).  Degas a reas darvoudoù 1789 un troch e-touez ar boblañs, dreist-holl etre tud kêr, a-du gant ar mennozhioù dispachel dre vras, ha tud diwar ar maez, a-enep kreñv dar soñjoù-se, peurliesañ. Ne ouie ket ar vourchizien a grogas gant an Dispach peseurt temz spered a oa gant ar beizanted ; padal e oa al labourerien-douar an darn vrasañ eus ar boblañs, ha kement-mañ vo gwir betek an XXvet kantved. Adal ar 4 a viz Eost 1789 vo fin ar Renadurezh Kozh, ha dreist-holl vo nullet gwirioù ar  rannvroioù evel Breizh, hag he doa ur statud ispisial. Er bloaz-se e oa bet kroget gant an didammerezh melestradurel e departamantoù, ha bloaz war-lerch e oa bet peurechuet. Setu an disoch : e lech an nav eskopti e voe lakaet pemp departamant. Ne oa ket eus Bro-Dreger ken, a-fed melestradurezh. Anvet e voe un eskob e pep departamant (setu un efed eus lezenn diazez ar Gloer). An eskob a oa o chom e pennlech an departamant a voe anvet eskob  Sant-Brieg ha Landreger  hag eskob Kemper a voe roet   Bro-Dreger Penn-ar-Bed  dezhañ.