Spered Mona     Pennad Nav20 a viz Mezheven 2007          e koun Mona ( 1982 - 2007 )      ...   Perakta nen em rois ket deoch muioch choazh , daoulinet dirazoch , gant ho plev dispak ? Rainer Maria Rilke -  Klemmganoù Duino  ( Duineser Elegien ) , 1912 - 1922 - Dekvet klemmgan .         1 - Serr-Noz an Eneoù    Petra ober pa neus netra ken , met an didrouz ?  Aet diwar wel  seblant bezan hor poan , zoken .  Hag , uhel en oabl , neo nemet un eonenn wenn ha louet .  A-wechoù , kri ar skreved .  Goanag , neus mui anezhan ...      ... Sonj meus choazh achanout , Mona , war  borzh-kenwerzh Brest .   El lech-se emgav oa divizet mont ganeomp , evit diriaou en abardaez , dar pevar warn-ugent a viz Mae diwezhan .    Pebezh souezhadenn vras e voe evidon-me , da welout ur wir dekenn , ur gaer a blach en he bleunv ma vezes , oadet , marteze , dun ugent vloaz bennak .      E sell em boa bet ivez  , en deiz-man , da gejan gant P. Kermoal evit ar wech gentan .   Renerez ar gelaouenn sevenadurel  Aber  eo , ha skrivagnerez vrudet e Breizh war un dro . ( 1 )   Hervez he choant , ha dober anaoudegezh ganti , e oa dav din he chavout da greisteiz hanter , pe war dro , e kafedi ar stal-levrioù  Dialogues  , lechiet ouzh traon ru Siam . ( 2 )    E gwirionez , a gave din , e oa pouezus-tre al labour ma rae P. K evit lennegezh hon bro .   Koulskoude , ne voe ket tu den em gavout , a-benn ar fin , rak e ranke-hi , war a lavare , mont da Roazhon en un doare trumm ha dichortoz .    Marteze disul ?  , he doa pellgomzet din gant digarezioù .        Dre chans , e oa deuet Mona da savetein va zevezh .   Gant he blev melen hag he daoulagad chlas , e oa henvel he dremm ouzh damdresadenn Bouguereau , hini am boa lakaet war va lechienn e-tal luchskeudenn levr Jean Sulivan ,  Melezour Torret  , evit skeudennaouin va barzhoneg ,  Ar Skeud  . ( 3 )   Henvel ivez ouzh hini Burne-Jones , anvet  Penn ur Vaouez  , poltred a sellen ken alies outan war va burev . ( 4 )    Kalz drantoch evito  , a sonje din evelkent .            Ha pa m boa hech anavezet , e oa , war va meno , ken bev-buhezek , brasoch egedon , moan , leun a startijenn !     Gwisket e oa kaer-tre , gant ur vantell chloan , a-liv gant al ludu , seurt  Kabig  , ur jean diwalchet o cholein he divhar ken hir , hag ur stammenn wenn dinamm war he chorf mistr .      Pa m welas a-daol-trumm , e paras ur mouschoarzh laouen war he diweuz .   Etre he bizied , e talche ur sigaretenn vihan , evel  re  vMarijanig  , pe  vButun droll  . ( 5 )   Hag en dorn kleiz , e oa levrioù ganti , titl anezho a lennis e saozneg :  Her husband , Ted Hughes and Sylvia Plath , a marriage  , gant Diane Middlebrook . ( 6 ) Un hini all  oa bet skrivet gant Yeats ,  The Celtic Twilight  . ( 7 )    Deskin a ran yezh Shakespeare  , a laras din , seder , harpet ouzh  gerlink  he charrig-tan , ur  FIAT Uno  , goshoch eget Matuzalem , gant pegsunoù niverus war ar werenn a-drenv :    Free Bobby Sands !  ,  Ireland to Irish !  ,  Breizh = Frankiz !  ( 8 )    Hini va zad  , un dispacher , a zisklerias din neuze gant he mouezh taer a vaouez yaouank , lorch enni , ken dishual ...      Edon o paouez respont dezhi e oan a-enep ar feulsted , pa z eas diouzhtu war va chaoz .    Marv eo breman , te  oar ...     Diaes din a-walch e oa , goude se , eilgerian dezhi .   Marteze e verzas va zrubuilh , rak e kemeras harp he bruched ouzh va chein , he dorn mouest o stardan krenn em hini .    Eürus on daz kwelout  , emezi , un doare sart en he sell .       Leun-barr e oa tavarnig  Ar Pevar Avel  .   Un daolenn zistro e teujemp a-benn da gavout en diwezh .      Hini krenv  , a choulennas diouzhtu . ( 9 )       ... Ur banne lambig az po ivez ? Amerikano , Southern Comfort , tra all ?   - Diouzh ma welan , e veze henvel ouzhit un tamm va zad . Memes neuz vat , memes plom ...   Dedennet e oa gant Lennegezh Vreizh , ha gant bageal war ar mor ...  Klask a rae atav un dra bennak nem eus ket kavet choazh dre-man war e lerch .  En digenvez , e plije dezhan merdein betek Enez ar Werch ...  Met , un deiz fall , neo ket deuet en-dro .  Yaouank e oan , trizek vloaz hepken , dar mare-se . Envorin a ran , alies ... Un avel griz a chwezhe a-fourradoù a-dreuz lanneier Sant Mikael ...  Intent a rez ?... Droug avel , hini ar marv ...    - Ken kuzh e oa ene va zad , a anzavas ouzhpenn .     Dav-mat eo din goulenn sikour digant ar morverched , a lare din a-wechoù a-raok lestran , evit ma vo lakaet speredoù morzet tud achanenn da zihunin !   Ha setu perak , diouzh va mamm , ez an hiziv kalz re   da besketa ar wrach-kozh gantan  ...  ( Tro-lavar hon bro , a dalvez keit hag  ober netra  ) .      Tra ma gomze din hep ehan , broudet he spered gant tan ar gwin-ardant , a lakae birvilh enni , e klaske da zizolein kevrin he chened , ken dispar ha dichiz , hini he daoulagad don a bare warni evel skleur divougus ur flamm diabarzh .      Gwelloch e vefe dimp mont breman da vale un tammig evit kemer an aer  , emezi .  Ezhomm  m eus da gerzhout . Ha te ?     Kredin a ran hen anzav , mezv-dall e vezemp , hon-daou , dreist-holl me , rak non ket boas da evan .   Mezh a zeue din . Ha , koulskoude , prest e savis , dam zro .    Gouzout a rez ? Komzet  m boa ur wech gant Jane Birkin . E Landeda eman o chom .  Sonjal a ra dit evelti , a choulennas krenn diganin va lonkerez ker , neo nemet  boestoù  e-barzh grignol hon buhez , lech hon envorennoù , hon tremenet ?  Darn diouto  zo leun , darn all choullo ...  ( 10 )    Edo o tennan hech anal gant nerzh dirak ar mor-bras , evit avelin he fenn .   Ne oan ket sur dhe chompren mat .   Dalchet em boa envor eus pozioù ur ganaouenn :       Boestoù bihan , boestoù bihan ,  Graet e ticky-tacky ,  Boestoù bihan ,  Holl henvel barzh an ti   ...  ( 11 )      A-us dimp , skreved ha gouelani o troiata en oabl a-vandennoù , a seblante ober goap ouzhomp gant safar dibaouez o chriadeg charv .    Serr-noz an eneoù e oa , pa gouezh gorrek an heol ruz a-dreuz dourioù tenval , o lakaat da lugernin gwagennigoù a-vil-vern gant e vannoù ziwezhan .   Hag adsked al loar a seblant disteurel warnomp , evel ur respont faeüs dezhan ,  gwerzhenn ar Barzh Meur :      Ur choumm nemetan , rak , lerch-ouzh-lerch , emaon mor anezhan  .    ( 12 )    Strivan a reas ar strinkell den em lakaat da redek a-hed ar chae .   Padal , e tianale buan , o chaloupat gant gaol , evel ma rae .   Ha me  ivez , em boa graet bech dhech heulian !   Setu perak ma tirollas da choarzhin , marteze , gwalch he chalon , pa welas ma tiwezhe va skevent gant poan dirazi .    Kredin a rez en Tonkadur ? , a choulennas choazh ouzhin gant ur seblant prederiekoch .    Liv an avel eo va hini ...    Me  zo skuizh gant tud , a-wechoù . Pilpouzed int . Aon o deus . Mouezhian a reont evit strolladoù gall ...     Choant he doe dam ambroug , dre vale , betek dor va ostaleri .   Neuze , evel re gozh , en em skoazellan a rejomp an eil egile gant skalier serzh a gas da greizkêr .      Tremen a rejomp dre straed Duguay-Trouin , hebiou da  Sked  , hag a oa nemeto war enaou holl chouleier Ti ar Sevenadur Breizh en abardaez-man , ken digenvez e pep lech .   Tridal a reas Mona .    Choant m eus da veajin pell , eveldout , dav eo din mont kuit , trochan hent ...     Ru Branda , dirak an nor , en em vriatet voemp , hon- daou . Sellout a ris outi e-kreiz he daoulagad .   Pegen faezh betek skoulm ma seblante bezan deuet hech ene , ha kement a breder guzh a vagen em chalon eviti , ne ouien ket ken penaos e rin evit lakaat a-nevez da ziwanan goanag en he spered .   Trist e oan , eveljust , rak e oa erru amzer an disparti .     Lizherennoù bras an  Amiraliezh  a lugerne en noz tener . ( 13 )   A-us dimp , hag a-ispilh ouzh he zalbenn , e oa dispaket banniel Breizh e-kreiz stered an Nevez-Hanv .   Karet em befe he stardan ur wech ouzhpenn ouzh poull va chalon .   Ne greden ket , koulskoude , he fedin da bignat ganin-me em chambr .    Mont a reas un ugent kammed pelloch , er  skeud .   Hag aze , e tirollas da ouelan forzh da gentan , azezet war vord ar riblenn-straed .   Goude , e tibunas hech istor ...       Bez e oa ur gorventenn , dan abardaez-man  , a zanevellas din Mona , o tifronkan .    Sevel a reas rendael etre va zud . Nouzon ket perak . Gourdrouzet krenv e voe va zad , ha goude bout bet klevet e begement , daoust dan amzer fall , e tivizas techel kuit .  Mennout a rae mont da Iwerzhon , war a gredan . Evit adkregin gant ur vuhez nevez , dieuboch !  Graet em boa va sonj de heulian . Kousto pe gousto .  Ne garan ket kalz va lezvamm ...       Pell e tassono choazh enkrez he goulennoù aspedus e don va askre gwasket .   Pell e welin he sell digonfort , taolet warnon evel hini ur benseadez o chervel sikour daveti er mor-don didruez .   Beuzet e oa bet he zad hep distro , ha chomet ar plachig digenvez e-pad devezhioù hir , a-raok ma vefe bet kaset tud , en diwezh , da gerchat al lestr .      An holl draoù-se ach eus kontet din , Mona .   Dalchet m eus evezh ouzhit , fromet va chalon , selaouet m eus dezrevell boanius da wallzarvoud , heuliet m eus dibun ar skeudennoù war skramm lazhet da vuhez dizamant ...   Pa vezemp hon-daou , dindan al loar , diriaou da noz ...    Doare ar bed eo , neketa , evit un aelez paour eveldout , dihentet he spered war an douar , kollet he bag war ur mor diroll ?...       ... Ha goanag , neus ket ken ?       ( Da vezan kendalchet )         ___      DAN AR WERN -  Aman hag Ahont  - 9 -  Spered Mona  ( 1 - Serr-Noz an Eneoù ) - 11 / 18 a viz Mezheven 2007 - Pep gwir miret strizh / Tous droits réservés / All rights reserved .   Aman hag Ahont   , copyright 2006 .     ___