Neo ket bet gwall zedennet hon istorourien gant al luskad pouezus-mañ evit istor ar brezhoneg pa ne challer ket choazh kavout roll klok ar chumunioù bet sinet ganto ar mennad evit kelenn brezhoneg er skol. Diglok e chom ar roll kumunioù dindan neuze. Evit e sevel ez eus bet implijet div vammenn. Da gentañ-penn levr Marcel Guyesse La langue bretonne, ce quelle fut, ce quelle est, ce qui se fait pour elle et contre elle bet embannet e 1936. Ennañ e kaver ur roll eus ar chumunioù bet votet ganto a-raok ar chentañ a viz Ebrel 1936 (er pajennoù 265-267). Al luskad Ar brezoneg er skol eus e du a embannas ul levrig e 1938 evit ober ar poent war ar choulzad Enseigner le breton, exigence bretonne. Kontañ a raed 337 kumun siner dar chentañ a viz Mae 1938. E dibenn al levrig-se ez eus ur roll eus ar chumunioù bet emezelet er choulzad Ar brezoneg er skol dar chentañ a viz Mae 1938 hag a ya da glokaat ar roll bet embannet kent gant Guyesse. Neo ket bet kavet roll ar chumunioù bet votet ar mennad ganto etre ar chentañ a viz Mae 1938 ha diviz ar Stad da zivodañ Ar brezoneg er skol e 1945. El levr Les Bretons à lheure de lEurope bet embannet e 1961 e rae anv Yann Poupinot a 459 chumun bet votet ganto e 1944, en o zouez Kastell-Briant, Ankiniz ha Machikoul, da lavaret eo ur chard kumunioù ouzhpenn. Dre ma neus ket bet gallet gwiriañ an dra-se nint ket bet lakaet er roll amañ dindan neuze. Daoust da se, sklaer eo ez eo bet niverusoch ar chumunioù o votiñ ar mennad ha ne ziskouez ar gartenn nemet stad ul luskad ha neo ket chomet a-sav e 1938.