19. Diaoul Jagisstai ha teltennou ar maro      Tremen a ra ar veajerion dre eun strehenn-vane danjeruz, hag ez eus  eur marvaill liammet gantañ. Eur Mongol a lâr ar marvaill.    « Pell zo, mab bihan Djenghis Chan vraz a oa ar gadoer bro-China hag  eñ a rene diàr an  Azi a-bez. Ar Ziniz a laha ou chan hag a venne laha  e oll famill, mez eur lama koz ha santel a o hasas dan tu all deuz ar  Vagoer Vraz, hag ind a diskennas e kompezennou or bro.  ……  A-wechou ou-deus kredet ar Ziniz e tapfent an heritour tehour, med al  lama a bedas an neñv hag e reas eun erh teo ; ar ganvaled a helle  araoga, med ar roñsed nhellent ket. Er strehenn Jagisstai, e krennas  al lama koz àr e zibr, hag eñ a gouehas maro. Ta Sin Lo, iñtañvez ar  chan a  ouelas. Kleùed a ree dija huchalou joeiuz ar varhegerion zinad  a en em dostee, ha a zoñje e hounezfent ar priz touiet da neb a lahfe  heritour ar Chan braz. Pennou ar vamm hag ar bugel a vefe kaset e  Peidjin ha diskoet àr an Chien Mên evid ma vefent gwellet gand an dud  a choarzfe. Ar vamm disperet a saùas e vugel devad an neñv hag a  huchas :  « Douar a Doueed ar Vongoli, gwelet mab an den e-neus gloerekaet an  ano mongol deur penn an douar betag an dibenn !  Naotreet ked e  varùfe ouenn Djengis Chan ! »    Dar mem ampoent e welas eur logodig gwenn azeet àr eur roh, hag a  dostaas anehi, a lammas àr he daoulin hag a lavaras dehi :  - Kaset oun bet eid ho sikoura. Kerhet sïoul àr ho hent heb aon. Ar  re a ho klask a zo arruet da fin o buheiou hag ho mab a zo tonket  deur vuhe gloriuz.    Ta Sin Lo ne gomprene ket penoz e hellfe eur logodig harza tri hant  den. Ar logod a lammas àr an dachenn hag a gomzas en-dro :  Me zo diaoul Tarbagatai, Jagisstai oun. Gallouduz oun, ha karet gand  an doueion, med noh ket bet fiansuz ennon, neuze, adaleg breman e vo  danjeruz ar Jagisstai eid an dud vad evel an dud fall !    Intañvez ha mab ar chan a voe saovet, med da heul ar Jagisstai a zo  chomet heb true.  Pa tremener dre-mañ eo red boud ewezuz. Gouest eo dalhmad diaoul ar  mane evid laha ar beajour.  Toutos lei cresto e lei crincos del Tarbagatai sou salpicados dobòs  de pèiros  e de brinchos. A un endrèit aun quitomen enaussat una tourre  de pèiro coumo autar, per apazima li dieus encourrouçats per li doutes  de Ta Sin Lo. »    Evel-just, an diaoul a or gorte. Pa gomansjom da bigna ar beg ihuella,  eñ a chwerzas àr on dremmou : eun avel yenn a chwitellas, hag a  hourdrouzas, hag a daolas àrnehom tammou erh e-noa tapet er mane. Ne  welem netra àr-dro deom, a-boan e welem ar hanval dirazom. Deun  taol, am-eus santet eun taol hag am-eus  sellet àr-dro dein. Nam-eus  gwelet netra ispisial. Azeet e oan spleituz, etre daou zah leun a vara  hag a gig, med ne welen ked mui penn ma hanval. Eet e oa da gol, paour-  kêh ! Risklet e oa hag e oa kouehet en eun tarh nebeud donn dre  chañs, hag ar sahou, lakeet àr e gein heb lerennou, a oa bet kroget  deur roh hag a oa chomet ganin en erh. An diaoul e-noa greet eur fent  din, mez ne oa ked awalh evitoñ. Krizoh e voe da heul. Eñ a glaske on  tenna doh on dibrou, hag a  ree krenna zokén ar ganvaled. Nhellent ked  mui alana mad.    Deun ampoent, pa oa deuet an noz, ar Mongol a glaske ar wenojenn àr  dro deom a zaas e hober jestrou vraz, hag a lavaras :  - Kollet eo an hent. Red vo deom chemel aman e-pad an noz. Diêz e  vo, rag ne vo ked koèd genem evid ar fourno hag ar yenijenn a vo  goasoh e-rog eun eurvez.    Poaniuz, gand on dornou baùet, on-eus gellet seùel an deltenn daoust  dan avel kreñv, hag on-eus lakeet enni  ar fourno deuet da voud  didalvez. Goloet on-eus an deltenn gand erh, krouizet on-eus fozellou  don hag on-eus astennet ar ganvaled enne e huchal dohte : « Dzouk !  Dzouk ! » (En em astennet). Ind a blegas ou daoulin hag en em  astennas. Da heul on-eus lakeet ar bagajou ban deltenn.    Ma hansort nasantas ked ar soñj da dremen eun noz a-bez heb tommder.  Mond a ran kerhad koèd, eme ean penneg.    Ar vohal e tapas hag e yas kuit. Dond a reas eun eur da heul gand  eun  tamm braz a beul telegraf.  Chwi, Djengis Chan, eme ean goapaüz dar Mongol doh en em frota an  daouarn reùet. Tapet ho pohalou hag eet du-ze, a-glei er mane, hag e  kavoh peuleu an telegraf hag a zo bet kouehet. Kavet m-eus Jagisstai  goz, hag e-neus diskoet din ar peuleu.    Ked re bell doh al leh e-menn e oam, e tremene linenn an telegraf  rusad hag a ree al liamm etre Irkoutst hag Ouliasoutai e-rog an  dispah, hag ar Ziniz o-doa gourhemennet dar  Vongoled koueha ar peuleu  ha tapoud an neudenn.    Ar peuleu-mañ a zo deuet boud salvidigez ar veajerion a dremen ar  striz. Neuze on-eus tremenet an noz didan eun deltenn domm mad, goude  eur goan vad ha domm, vermisellou gand kig, e-kreiz douar ar Jagisstai  fuloret. Abred an eil dei, on-eus kavet an hent, da nebeud daou-gant  metr doh on teltenn, hag ar beaj en-dro.    Da enienn an Adaïr, on-eus gwelet eur nij brini vongol gand ou begou  ru. Ind a nije e  kelh -mesk ar rehier. Dosteet on-eus hag on-eus kavet  korfou eur marhegour hag e jao hag a oa kouehet agentaou. Diêz e oa  kompren pez a oa degouehet. Ind a oa astennet, unan e-kichenn egile.  Ne welem ked eur verch kountell nag a dih. Nhellem ked mui gweled  dremm an den, mez e vragou hag e jupenn ne oant ked deuz ar vro. En em  houlennjom penoz e oant marùet.    Or Mongol a izelaas e benn, ankinuz, hag a lavaras, sigur deuz pez a  lare :  - Ar veñjañs eo deuz  ar Jagisstai. Ar marhegour nen-deus ked greet  ar sakrifis dan obo er hreisteiz. An diaou e-neus ou zaget, anehañ  hag e jao.    Ouspenn, goude eun amzer e voe ar maneiou Tarbagatai àr on dran ; ha  dirag en em astenne flagenn an Adaïr. Eur gompezenn striz ha kromm e  oa, etre diou chadenn maneiou tost unan doh egile, ha leun a beurajou.    An hent a he zrohe en daou damm. A-hed e oa astennet peuleu an  telegraf, trohet da ihueldedou disheñvel, ha neudennou hir  a oa etalte  àr an dachenn. Distruja al linenn etre Irkoutsk hag Ouliasoutai e oa  red evid ar politik sinad eneb ar Vongoli.  ……………………….    Ar veajerien a chom eun noz didan o deltenn hag ar skrivagner a zant  eun dran e poueza àr e vreh. Krèdi a ra e tebr unan deuz ar ganvaled  feltrenn doh an deltenn. Eñ a dap e Vauser hag a sto gend ar baz-  kromm. An eil dei e wel ar veajerion e oa deuet bleidi, hag ind ou-doa  komanset krouizi didan an deltenn.      Ж    Ar vleidi hag an erered a zo servijerion Jagisstai, e tisplegas deom  siriuz ar Mongol. Med kemend-ze ne vir ked ar Vongoled ou jiboesad.    Gwelet m-eus eur wech eur chase dar blei e parkeir ar prins Baisei..  Ar varhegerion vongol a rede a-dran ar vleidi hag a ou lahe gand bazou  bambou a anoont « tachour ». Eun medesinour ar loned rusad a gelennas  ar Vongoled da kontamma ar vleizi gand strihnin, mez ar Vongoled o-  deus lakeit a-goste an  doare-mañ ober, rag e oa danjeruz evid ar chas,  mignoned leal deuz ar foeterion-bro. Med ar Vongoled ne jiboesa ked an  erered nag ar falhuned : roï a reont boued dehe. Pa lah ar Vongoled  loned, ind a daol lïez en aer tammou kig a dap ar falhuned hag an  erered e nijal, evel ma daolom tammouigou sukr deur hi. An erered hag  ar falhuned a jiboesa ar brini hag ar pigi a zo danjeruz evid ar loned  hag ar roñsed : ind a za hag a sko gand o begou pa welont eur bles  digor àr gein  ar loned.  …………    Ar veajerion a araogo daou-ugent betag hanter-hant kilometr bemdei.  Eun dei e welont eun doungoun, eur hreñvleh kenwerzel sinad. Etre an  dougoun hag eur manati tost, ez-eus eur hamp foeterion-bro. Ou roñsed  hag ou loned nint ket gete, pez a choarve dibaot. War lod yourtennou  ez eus aouriflammou liezliou, hag a lar ez eus tud glañv. Ar baour-gêz  tud a varo unan goude egile deuz ar vosenn hag an variolenn du. Deuet  e ao doh pell evid  goulenn sikour ar Choutouktou Jahàntsi, med eñ  neo ked amañ. Eet eo da Ourga ober eur weladenn dar Bouddha beo. E-  rog e arrufe ar Boloniz hag ar Rused, ind o-doa leusket er gompezennn  ar seizved korf àrn-ugent. Sorserion ar horn-vro a dabute etreze diàr  ar pez a oa da ober, heb harza ar hlañved.      Ж      Goude ar spont-mañ e arrujom deur lenn vraz, Tisingol. E-tal ar  riblenn e oa eun ti rusad braz, stasion an telegraf a ree al liamm  etre  Kosogol hag Ouliasoutai.      .