Istor disrann Iwerzhon an norzh diouzh ar peurrest eus Iwerzhon ne oa ket ken breutaet ha se. Da gentañ peogwir e raktrese Collins, en un doare kuzh, aozañ ur guerrilla a-enep Norzhiwerzhon. E-pad mizoù diwezhañ 1922 e kasas a-hed an harzoù nevez bagadoù an IRA, ha degas a reas armoù hag archant da vagadoù all dija staliet en tu all dar vevenn. Etre miz Mae ha miz Even 1922 e prientas Collins ha Liam Lynch, unan eus pennoù strollad ren an IRA, ur strategiezh war an argad strollet eus an nerzhioù enep-emglev ha pro-emglev war Ulster. An armoù saoz, marchataet gant ar gouarnamant da chortoz, a oa bet eskemmet gant reoù an IRA, evit bezañ kaset dan Norzh. An argad-se a oa bet (ez-ofisiel) nullet gant gwask ar gouarnamant saoz an 3 a viz Even. Goude-se ne voe aotreet bagad stourm ebet, pro-emglev pe enep-emglev, da aloubiñ tiriad an Ulster. Met argadoù bihan a-berzh an IRA a gendalche memestra tro-dro dan harzoù. Met harzet e voe an darvoudoù-mañ gant loch ar brezel sivil en Iwerzhon ar Su (da lâret eo ar peurrest eus Iwerzhon). En desped da se e cheller soñjal, ma vije chomet bev Michael Collins, en dije klasket, kousto pe gousto, ha memes hep asant e urzhaz, aozañ ur brezel gurilla pe ur gwir argad war Iwerzhon an Norzh. Hag abalamour da se e oa heuliet Collins gant kalz a soudarded ezel eus bagadoù IRA an Ulster, ha 524 diouto a zeuas war-zu ar Su a-benn e skoazellañ ha mont e-barzh ar Free State Army evit kemer perzh er brezel sivil.