O tennañ gounid kement eus an titouroù bet dastumet gantañ a-drugarez de veajoù dre ar vro hag eus ar pezh a oa bet bodet gant studierien all ech embannas e 1857–1859 un istor eus sevenadurezh an Azteked a gaved ennañ kement a oa anavezet pe a greded anavezout diwar-benn an impalaeriezh kozh-se bet trechet ha kaset dan traoñ un tri-chant vloaz bennak abretoch gant ar gonkistadored spagnol a gemeras harp evit se war enebourien an Azteked a veve dindan o beli.