Portugaliz e ziorroas tiriadoù an aod ha glannoù ar stêr Gongo, ar pezh a gasas ar pobladoù dar chêrioù ma hironjont. E dibenn an  e tizhjont diabarzh ar vro ; ret e voe dezho gortoz diwezh ar bloavezhioù 1920 evit dont a-benn da sujañ pobladoù an uhelgompezennoù kreiz, ar pezh a voe unan eus pennabegoù an trubuilhoù a choarvezas goude dizalch Angola.