En takad az aio da Vreizh-Uhel e veze kaozeet ul latin pobl heñvel ouzh an hini kaozeet e lechioù all e Galia, ul latin levezonet gant ar galianeg evit ar cheriaoueg hag an doare da zistagañ. Al levezonoù-se a oa bet orin cheñchamantoù a glever en holl yezhoù oil.  Staonekaet e oa bet [k] da [ʃ] ( cantare aet da  chauntë,  chanter), chwezhet e oa bet [b] da [v] ( faba aet da  feuve,  fève) da vare ar Romaned moarvat. Diskaret e voe sistem an troadoù hag ar jener neptu adalek fin mare ar Chalianed-Romaned tra ma komañsed da implijet gerioù-mell. Pa oa deuet ar Franked o doa degaset o yezh, ar frankeg, hep dont a-benn dober eus outi yezh an holl. Ar chontrol zoken : tra ma oa un diglosiezh frankeg/latin e-pad tri chant vloaz e norzh Galia e oa deuet ar Franked dober muioch-mui gant al latin tamm-ha-tamm. Degaset o doa cheñchamantoù er yezh o-unan, o tegas gerioù nevez pe ouzhpenn hag o levezoniñ an distagadur.