Al Lizher- Istor ur Vignoniezh Kozh -       Deizlevr , Envorennoù ( II )  Evit  Annemarie Schwarzenbach       5 -   Straed an Evlechenn      Ihr seht euch nicht wieder ,    Der Tag ist vorüber , es dämmert die Nacht .     (  Nen em welot ket adarre ,  Aet eo an deiz ,  Bez eo an noz o serrin  .  )  Christian Friedrich Hebbel ( 1813 - 1863 ) ,  Sie Sehn Nicht Wieder        Mont a raen war zizerian , antronoz dabardaez , o chom hep keloù ebet goude un devezh ifern , pa dregernas afell ar chengomzer a-greiz-holl , war-dro unan eur warn-ugent .   Chenta , Enseller ! Michans  viot direnket ganin ?  Mouezh voud hag izel Billy e oa , mod Zarah Leander . ( 14 )  Degemer vat a rin dezhi , daoust din bezan lakaet diaes gant trouz va chalon , a dalme ken krenv em chreiz , ha gant bihanded va studio  , hep pignerez , eus an naontekvet arondisamant .  Pa erruas en nech , dindan doennoù Straed an Evlechenn , e tenne , dre va sonj , da harozez  A Bout de Souffle  ( Betek Koll Anal ) : he chened a skede lugernus en noz , ken anat , ken diaes ivez da daolennin en ul leh evel-se . ( 15 )  Penaos e veze dezhi o tont aman , a-hend-all , ken pell eus karterioù cheuch ar gêr vras , a sonje din ?  E-doug ma  strive da gemer he anal , ha me da ziabafin , e krogis da furchal er yenerez evit ur voutailhad whisky bennak , o valbouzan un nebeud gerioù diwar zegouezh war un dro :   Aes deoch mont di dam chavout ? Ne oan ket e-sell achanoch ...  Va galvet en doa va fatrom de vurev , hiziv vintin .  Ha , war a hanvale , dre hanterouriezh al Lez-Varn , pe hini Ward ar Sielloù , e oa bet lammet an holl glemmoù bet savet araok a-enep dan Dimezell  Dürrenbach .  Gwelloch  oa din diskar va chlipenn , rak medo ar Bank brudet-mat , hag an afer amjestr-tre .  Ur mell fazi oa bet graet ,  anat e oa  , p   o   doa roet din an enklask .  Evit mont berr , n   o   doa ket a-walch dalchet stad eus anv an deuriadez ...  Goude seurt taol-treitour , o doa roet din poan em chalon ivez  troioù luz Ragevezh-Doue !  Gwallvantret e oan .  Ne seblantas ket ar plach yaouank , o tarlipat he vodka-oranjez , bezan chalet kalz re gant va enkrezioù .   Intent a reot , a zisklerias din , ur mouschoarzh war he diweuz , ne zleer ket kemer souezh ouzh taolioù-diboell va zad ...   Gwisket e oa diouzh ar chiz  Hippie  , gant ur bragoù jeans tost dhe chorf , hag un doare korfenn-hiviz seiz gwenn warni , brodet gant bleunioù , a veze damwelet a-dreuz dezhi trolinenn gaer he bruched .   War he lentig , e vezellas feltr he zog-kloch , mod 1920 .  Choant am boa gouzout muioch diwarni , met en em gaven distranset ganti ha gant he daoulagad chlas , dislivet , war un dro .  A-benn mhe doa evet daou banne hepken , e reas van da ziskargan he chalon .  En ur finv krenn , diampart , em boa kroget en he dorn dre anien .  Tridal a reas da gentan gant va zoareoù dichek . Met e roas din , goude , kuzuligoù e pleg va skouarn : abaoe ma oa deuet er bloaz diwezhan e Bro-Chall , e oa yenaet ivez an darempredoù gant he familh , arouez fall an  Establishment  Suisat .    Ar re-se ken pilpous am argarzh ! , a gemennas din , ur fulor voustret enni .    Gwelet fall eo ganto bevan en he roll , chwi oar , pe vezan re war ziskouez , vel ur fougeerez , he doa resisaet goude gant he zaolig-mouezh boud germanek , fromus-tre evidon .  Ha toullet oa bet kaoz etrezomp dizale .  Kavout a ris tro dhe lakaat da zamwelout va chudennoù va-unan , ha da anzav outi en em gaven pell vro du-man , en digenvez .   Chanta ! , a lavaras din hantervezv , o choulennata hag o komz dre  te  ouzhin .   Te sonj dit eo gwelloch da Vretoned eget re all ? Hag e tellezont kement a breder ziwarnout ?   Sybille ...   Dav eo din mont kuit , breman , a drochas , o tridal enni .   Deut on hepken dho ... daz trugarekaat , ha dam zigarezin rak bezan aet trumm diwar wel dech da noz . Met dindan ur gaouad aon e oan , ha ken iskis eo gwelout penaos ...  Vel krochen naer he doa ivez , krenan a rae ken betek he botez .  Kuzh eo chomet pep tra , a sonjas din neuze , padal , tamm ebet , ne oan deuet a-benn da zisklerian he  chevrin .  Koulskoude , e doa an hini krenv he denesaet ouzhin .  Marteze he doa kredet em boa livet gevier outi ? Hag e oa bet aozet pep tra ganin evit he adwelout ?  Aet e oa glas he dremm , pa gomzis outi eus Tom .  Ha Camille , an Afrikanez ?   Feiz ta , avat , klevet t eus pep tra ? Merch ur ministr eo hounnezh , unan e-touez machomerien ar Bobl !  Cheuch , keta , darempredoù va zad ?   Choant am bije gouzout muioch en abardaez-man . War a seblante , netra oa bet torret pe laeret en he gêr .  Rak-se , ne vefen sur nemet eus he fok , evidon-me , a roas din dre laer , koulz hag ur bromesa eus he chentan gweladenn ...       ( Da vezan kendalchet )      ___    DAN AR WERN  - Al Lizher - 5 -  Straed an Evlechenn  - Ebrel 2009 - Deizlevr Yann Kervern ( II ) - Pep gwir miret strizh / All rights reserved / Tous droits réservés - E Brezhoneg / Version Bretonne .  Al Lizher / La Lettre  , Copyright 2008 .    ___   Notennoù  :  14 - Zarah Leander ( 1907 - 1981 ) , dremmourez , kanerez Svedat .  15 -  A Bout de Souffle  ( Betek Koll Anal ) , film Jean-Luc Godard ( 1960 ) , gant Jean Seberg ha Jean-Paul Belmondo .    Luchskeudenn Jean Seberg ( 1938 - 1979 )