An Torah echu zo gwelet dre vras evel bezañ echuet da vare mare ar Bersed (539–333 kt HM, moarvat 450–350 kt HM), en heklev dan hengoun yuzev a ro da Ezra, e penn ar gumuniezh yuzev da vare an distro eus Babilon, ur perzh bras e lakaat an Torah da dalvezet Meur a vartezadenn a oa bet savet evit displegañ abalamour da betra e oa bet aozet an Torah, met div o doa bet muioch a levezon eget ar re all. An hini gentañ, kaset gant Peter Frei e 1985, zo anvet aotre an impalaeriezh persan. Embann a ra e voe goulennet gant ar Yuzevien Jeruzalem prezañtiñ ur chod lezennel unvan en eskemm do emrenerezh. Goude ma oa bet distrujet ar vartezeadenn-se en ur chollok e 2000 e chom choazh goulenn an darempredoù etre ar galloud pers hag ar Yuzevien a-bouez evit an danvez-se.. An eil, e-liamm ouzh Joel P. Weinberg hag anvet Kumuniezh ar Cheodedelezh-Templa ginnig e oa bet savet istor an Ermaeziadeg evit ezhommoù ar gumuniezh yuzev goude an harlu savet tro-dro dan Templ, a choarie perzh ur bank evit an dud en diabarzh ar gumuniezh. 