Ur respont m eus bet gant Mikeal Treger, ha kaset m eus dezhan un eil  respont hogen nachet eo bet va fostel. Setu eta va eil respont gant ar spi  ma vo tud all o lavarout o sonj.    Un dra ouzhpenn : en e respont e lavar MT ez eus UR feiz boutin dar  vretoned : ar garantez vro, an douar  boutin, an hendadoù. Kavout a ra din ez  eo se gwall driviadel ha skort evit sevel ul liderezh a zoare. Dichoanagus  e gwirionez.  TG        Nouzon ket ha talvezout a ra ar boan kendercdhel gant ar gaoz, hag e-ser  embann an eskemmoù man dre bostel war gazetennoù moulet e kav din ne vo ket  posubl rak seurt eskemmoù ne vefent ket komprenet mat gant lennerien ar  chazetennoù-se : betek henn neo ket bet graet biskoazh a gav din.    Meur a abeg  am boa da rspont da M Treger rak sklaer eo din e verk e bennad  bet embannet er memes amzer war div gazetenn bouezusan ar brezhoneg ez eo  aet war-raok ur wech ouzhpenn an argerzh digristenaat ha dibolitikelaat an  div gazetenn se.    Digristenaat : anat tre eo din (El Liamm diwezhan e roe A. Latimier pour da  Duquesne pe choazh dul levr saoznek angristen a faltazi)  Dibolitikelaat : ur skouer bihan hepken pa weler ar bruderezh evit ar  gallaoueg a zo diouzh ar  chiz. Un troch a zo hiziviken e istor an Emsav pa  ne stag mui an div gazetenn se, eveldoch hoch unan , ar brezhoneg evel  maen korn ar vroadelouriezh vrezhon. Ur choariell ez eo evidoch hor yezh  eta dam sonj, ha neo ket benveg ur chenchamant don eus ar gevredigezh evit  ar Vrezhoned.    Ma ! Bezet pe vezet, nhellan ket chom hep difazian krenn Mikael Treger  diwar va fenn pa ra ur fazi grevus en e respont dam fostel eus dech : nam  eus ket choant da adsevel  ar Vreizh a wechall; neo ket se am eus displeget  em fennad kentan, ha disklerian se a ziskouez neo ket bet komprenet va  sav-boent a vroadelour kristen.  Adlavarout a ran eta gant gerioù all : o vezan katolik gredus, e kredan eman  ar wirionez gant Iliz Jezuz-Krist ha, dre-se, nam eus tamm choant ebet, ha  kavout a ra din ez eo noazhus zoken- klask ul liderezh all estreget hini an  Iliz, EVIDON. Evidon-me ta Hep brezhoneg, hep feiz, hep liderezh brezhonek  a spered  kristen, ar Vreizh se a garfech da sevel, ne vo ket va hini, ha ne  vo ket an hini a zreist-vevo e baradoz an Aotrou Doue a viskoazh da viken.  Evidon me ar relijion gristen neo ket ur vojenn, tamm ebet : gwirionez eo  evidon , ha penn da benn. Diouer a garantez a vefe ar sav-boent-se ? Tamm  ebet ! Gwelout a ran achanoch o klask mont en un hent dall hag henn  disklerian a ran fraezh : er-maez eus sklerijenn ar feiz kristen e vo gwall  zisaour dar christen kement jestr ha  komzenn a ijinot. Hag evit ar re all  ? emezot. Jezuz en deus lavaret Me eo an hent ar wirionez hag ar vuhez :  ar re all, ha chwi da gentan, a glask un hent all peman dirazoch ! Ra  ijinot ta un hent all ha moarvat e tizhot un tammig gwirionez (henn hetin a  ran !) hogen kalz amzer a gollot, kalz a dud en em gollo, dam sonj, paz eo  ken aes deomp hentin an hent pleustret endeo gant hon hendadoù : kempenn  anezhan endro evit hor chenvroiz zo dober, ha setu holl.    Un dra zo sur : gall eo an Iliz e Breizh, hogen gouest omp da furchal un  tamm ha da sevel evit hiziv ur speredelezh kristen diwar an hini a zo bet  hini Breizh betek vreman. Ur speredelezh neo ket ur feiz dishenvel diouzh  hini roma, hogen un doare deomp hon-unan - Brezhon- da esteurel, da vevan ar  feiz, ha sed aze un dachenn echonn neo ket bet pleustret kalz betek  vreman. Ha se a zo dober. Skouerioù bihan :  - tro Breizh ; pirchirinajoù, pedin gant an treid  - pardonioù ; kofes, pedin, hag en em laouenaat ;  - plas ar paour ouzh taol  - troioù lavar kristen ; furnezh kristen ; tomman an aelez...  - anvioù an traoù a ra dave dar feiz a wechoù : kroaz Doue  - anvioù badez + ar chiz da ouzhpennan anv kaer Mari evl adanv badez dar  vugaligoù, paotred ha merched  - delwennoù sent ouzh talbenn an tiezh  - bleunian hor chroazioù  - boueta mat al loened da genver gouelioù meur ar bloaz  - lakaat glasvezh e  korn al liorzh da genver Sul ar Bleunioù  - kanaouennoù, kantikou, pezhioù choari, dilhad ar vro (an deiz all er  Pellgent am eus gwelet ur plach yaouank ganti ur choef war he fenn ha ne  oa ket folkloraj, koroll, embannennoù a spered kristen    cf. levr an Irien war ar speredelezh vrezhon, levr Loyer war ar  christeniezhioù keltiek  Evit gwir e vefe ret studian pizh ar chizioù breizhek a wechall, adkavout o  ster don ha, gant ma klotint gant ar spered kristen (dam  sonj !) o  advuhezekaat en un doare a vreman o rein en un doare sklaer ar ster don stag  outo.    Ar Vreizh gant brizh-liderezhioù a garfech da sevel a chomo - ha chwi henn  goar peogwir, dres, e welit mat emaoch war ul live izeloch eget ar  relijion - denel ha pagan, blaz ar re-nebeut ganti, dar galon gristen a zo  va hini.  Gouestlan e startijenn dun hunvre ken bresk ha ken dister ne dalv ket ar  boan evit un den a feiz, a rank abalamour de feiz  durchan e holl nerzh da  respont da chalvadenn Doue en e vuhez : ma talchan gant ar yezh hiziv an  deiz ez eo peogwir e klot gant va feiz kristen : ar bobl he deus komzet ar  yezh se betek nevez zo zo bet gwarezet diouzh ar sevenadur gall pagan  digristen, ar yezh hag ar sevenadur kristen a zo dhor Bro ur warez eta evit  bevan er feiz kristen, e-tal ur bed gallek dizoue ha laikour. Setu eta : ma  vijech gouest da zigristenaat Breizh un deiz (hogen a-drugarez-Doue a-raok  diwrieziennan 1500 vloaz a istor ho peus labour dirazoch), he zistaolfen  evel mem eus distaolet Bro-Chall an drocherien chouzoug, peogwir evel  feiziad, va fealded ouzh Doue an hini a gont, dreist pep tra.    TG  ----- Original Message -----  From: michel treguer  To: T.Gwilhmod  Cc: Hervé LATIMIER ; Tugdual HUON ; BREMAN  Sent: Thursday, December 29, 2005 10:14 PM  Subject: Liderezhioù      Trugarez da dTepod Gwilhmod evit e respont  entanet dam galv.  Kristen eo Tepod, ha pedennoù a zo gantañ evit pep mare e vuhez. Ezhomm  ebet dezhañ eus troioù lavar all. Doujañ a ran-me ouzh e vennozh peogwir ez  eo e hini hag hini Vreizhiz all. Met neo ket va hini din-me. Anaout a ran  eo bet pouezhus-tre ar gristenelezh en istor ar Gornog hag ar bed. Ne gredan  ket me e vije eus un Doue personel evel meo diskleriet gant an Aviel, met  ur bern mignoned gristen a zo ganin, ha beleien en o zouez : breudeur din  int,  ha me breur dezho. A-du emaon evit ma vijent evel memaint hag evit  bevañ ganto er memes bro, hor Breizh.  Met bez ez eus Breizhiz all eget ar gristenien. a zo Breizhiz ivez. Tud  no deus choant ebet da vevañ en-dro e bro an aotrou Perrot. Amzerioù nevez  a zo deuet war chorre. Ar choant da adsevel Breizh a wech all, evel ma  tispleg Tepod Gwilhmod, a zo, a-benn a fin, un diouer a garantez. ha marteze  ur menoz digristen. E gudenn dezhañ.  Nam eus choant ebet da  sevel ur relijion nevez : met da reiñ dhor  chenvroiz troioù-lavar eeun da zibunañ pa choarvez dezho darvoudoù  pouezhus en o buhez. Frazennoù kristen avat ma plijont dezho. Frazennoù all,  pagan pe ekolo pe broadelek pe barzhel, ma kavont gwelloch.  Lies eo ar Vreizhiz a vremañ : ar pezh a zalch anezho asambles neo ket  ar feiz ken, pe ur feiz da nebeutañ ; karantez o bro, kened o bro, ar soñj  en o hendadoù, ne lavaran ket.  (E gwirionez, nouzon ket hag-eñ e vo  kaset din kinnigoù a-walch evit  sevel al levrig-se a huñvrean ennañ.)  Mikeal Treger, Michel Treguer    (Embann a cheller ar pennad-mañ e pep kazetenn da heul hini Tepod  Gwilhmod. hag a-raok e adrespont marteze !)      .