Un toullad bagadoù estrenien a voe o klask argadenniñ an enez e penn-kentañ an {{XIXvet kantved. Ar re hag a oa deuet a-benn a voulchas preizhadegoù spontus. Goude lazhadegoù, skrapadennoù hag gwallerezhioù, e krogas ar Rapanuied da vezañ tagus enep an dud hag a errue war o enez. En em zifenn a rejont dre stlepel mein en ur youchal.