Dam soñj, neus ket da zigalonekaat pe da vezañ trist... Er chontrol ! Un dra vat eo !  Reizh eo. Peogwir neus ket a gevredigezh vrezhon. Neus nemet un tamm egin anezhi en dro dan Emsav dizurzh a zo ur greunenn a Stad vrezhon. Holl dud a ra war-dro Diwan zo, dre ret, daoust dezho alies, tud a zo eus ar gevredigezh chall, eus ar « Bretagne ». Choari a reont e-barzh, ar « Bretagne », evel pa vije eus Breizh ! ...    Evelse ne gemm netra hag ar galloud gall zo laouen, kreñvoch ! Atoret em gav, lakaet neptu a remziad da remziad, nerzhoù dispachel an Emsav er gevredigezh chall.  Evel-se, yezh Gwalarna oa difennet er skolioù gall gwezhall, zo degemeret tamm-ha-tamm er skolioù-se dindan levezon « Diwan ». Ar « gwenn-ha-du » oa danjerus ha difennet da vare ar brezel-bed diwezhañ… Neptuekaet eo bet o vezañ bremañ e-pep lech, zoken war an tiez-ker hag e chiotoù ar chafedioù !...    Diwan a ra ul labour enep-dispachel brezhon. Klask a ra lakaat ar brezhoneg nevez, kentañ arm an Emsav er frammoù gall. Lakaat a ra, ouzhpenn-se, ar brezhoneg e live skol ar mammmoù, evel pa  vije ur Stad vrezhon war sav!... Met neus ket eus ar Stad Vrezhon, dan ampoent ! Nemet un egin anezhi ez eus en Emsav ! Nhon eus ket ezhomm eus bugale a gomz brezhoneg er gevredigezh chall evel da vare hon tudoù kozh. Prouet eo bet a-walch ganto, ne gase da netra ent politikel, evit adlakaat Breizh en istor broadoù ar bed !      Ezhomm hon eus a sternioù politikel nevez. Evito da labourat er Stad vrezhon ar buanañ ar gwellañ ! Ur stern politikel nevez en Emsav a zo dre ret un dispacher  ! Evel just, peogwir en deus da bal eilechiañ ur galloud kozh a zo dija er plas a fell dezhañ kemer !    Un dispacher zo, dre ret, un den en deus graet an dibab dher bezañ, o vezañ war an oad gour ! Tud nint ket stummet o-unan, ouzhpenn-se, evit ar Stad vrezhon no deus ket da rediañ bugale bihan dober an dibab-se en o flas !... Se zo furlukinerezh dañjerus !    An Emsaver zo dre ret, evit abegoù armerzhel, micherel, ER gevredigezh chall, hag ER Stad chall eus ar Bretagne. Nemañ ket EUS ar gevredigezh hag EUS ar Stad chall-se. An Emsaver a glask deskiñ ar vicher evit dont da vezañ un den stummet eus an Emsav a zo egin ar Stad vrezhon.    Nhon eus ket da choari rol ar « Breton » fentus ha plijus a gomz brezhoneg evit borodiñ an douristed.... Nomp ket dremmourion en ur choariva gall, evel pa vije dija eus Breizh gant ur gevredigezh vrezhon e-lech ar gevredigezh chall er Bretagne !    Bezañ Emsaver zo ur vicher. An Emsaver a rank bezañ arbennigour war ar bolitikouriezh, elese ar brederouriezh bolitikel, evit diorren ur Stad nevez gant prederourion. Rak, ar pal neo ket marmouzañ furlukined ar Stad chall a-vreman evit o eilechiañ!...    An Emsaver en deus da vezañ ur stern eus ar Stad vrezhon. Neo ket en dazont, met diouzhtu evit lakaat da greskiñ an Emsav frammet ! Evel-se emañ eñ, en istor ar bed , o vezañ en istor ar Stad vrezhon dre vezañ en istor an Emsav. Nemañ ket en  istor ar Bretagne a zo war lost, istor Frañs o vezañ war stlej ar stad chall !    Ar gevredigezh vrezhon gozh, eus Breizh dremenet, zo aet da vezañ « bretonne », gall, peogwir eo aet da vezañ gall he Stad. Dont da raio da vezañ brezhon en dro pa vo kreñv a-walch an Emsav da vezañ ur Stad evit eilechiañ ar Stad chall.    An Emsaver zo ur prederour. Un « uhelvennad » en deus: Ar Stad vrezhon. Setu perak ez eo un dispacher. E uhelvennad neo ket sevel ur familh bihan a vourchiz  vihan treuzplaket diouzh skouer bihan familh ar gevredigezh chall. An Emsaver zo dimezet gant « Breizh ». E familh zo an Emsav ! E vugale zo e ziskibion, e studierion da stummañ. Ar re-se zo emsaverion yaouankoch o devo da genderchel e labour en istor, pa vo maro !...    An emsaver nen deus ket da glask adeilañ, drevezañ ar gevredigezh chall evel ur marmouz ! Bez en deus da glask dont da vezañ, un « haroz », eus an Emsav. Elese, ur stern kiriek eus ar Stad vrezhon a gemero plas ar stad chall.  Pebezh pouez ar bihan familh gall gant gwreg ha bugale evitañ, eñ, un dispacher ?... O vezañ Emsaver, dieub, en devo holl verched, mestrezed a blijo dezhañ ! Ar merched a heul ar sternioù, pared pennañ ha mestronius !    Pep tra zo pennhaelet en hollved. Paotred zo +, merched zo - . En ur vro yach, ar Stad, an « aotrouniezh », zo + elese « gourel ». Ar gevredigezh, ar « frankiz » zo -, elese « benel ». Setu perak e heul hag e tegemer ar gevredigezh, (tu benel ur vro), yezh hag aotrouniezh ar Stad, an tu gourel. Pa z eo bet brezhon ar Stad, adal ar 5 ed kantved, eo deut Arvorigiz da vezañ brezhonegerion. Pa  z eo bet gall ar Stad, evel en 19 ed kantved, eo deut Brezhoned da vezañ Bretoned ha gallegerion. Pa vo brezhon ar Stad en dro, bennozh dan Emsav, e teuy Bretoned da vezañ Brezhoned en dro. Ha mat pellzo !... Ar peurrest zo koniriachoù proviñsel !... 