An Islam, al laikouriezh hag an Emsav    Abaoe pell e lenner e-barzh « Kannadig Imbourch » keleier diwar-benn  kudenn an Islam. Mut e chom ar peurrest eus ar wask vrezhonek war an  dra-se. Gwir eo neus ket kement-se a vuzulmiz war douar Breizh e-keñver  Bro Chall. Emichañs ivez ez eo nechet meur a hini rak ne ouzont ket re  vat peseurt emzalch kaout dirak emled an Islam. Klask a raimp eta  peseurt kentel a cheller tennañ eus an enkadenn, pa weler mui-ouzh-mui  e Frañs ur Stad laikour, a-enep kristen ent-anat, dichouest da zont  a-benn eus an Islam daoust meo deuet mat a-benn da ziskar levezon an  Iliz war e diriad.    Perak e vez lidet Gouel Nedeleg en holl skolioù ?    Moarvat ez eo enket Emsav ar brezhoneg, evel an darn vras eus ar  gevredigezh e Frañs, gant pennaennoù  a zeu eus filozofed « ar  Sklêrijennoù », evel da skouer pennaennoù « al Librentez » hag « al  laikelezh ». Bevañ a ra ar vuzulmaned en ur republik laik : penaos ta e  chellfed mirout da zougen ur ouel ouzh an dud a fell dezho ? Ha perak  e vije ret debriñ pesked er skolioù dar gwener ? Ha perak e redier an  holl vugale da lidañ Gouel Nedeleg er skolioù ? Ha perak ez eo berzhet  galvoù ar muezzin pa glever kleier an ilizoù o seniñ teir gwech an  Anjelus, bemdez-doue ?  Gwir goulennoù ez eo, hogen gwelout a reer mat diouzhtu e talvezont  dreist-holl e vije ret plegañ adarre da zigristenaat un tamm muioch  choazh ar gevredigezh a-benn sentiñ ouzh pennaennoù sakr republik ar  Challaoued, ur gevredigezh hag a zo pell da vezañ kristen daoust dan  arouezioù-se, a chom er gevredigezh evel dismantroù ur gevredigezh a zo  bet.  Ha dar gwir goulennoù-se, neo ket gouest ar republik da respont dezho,  nemet adskoulmañ a rafe gant marevezh  reuziekañ ar « Spont Bras », e-pad  an Dispach Gall, pa glasked digristenaat ar gevredigezh betek lemel an  deiziadur kristen, ar sul ha seizh devezh ar sizhun.    Bro-Chall, bro an Damantegezh, bro ar frankiz    En un hent dall emañ ar Republik. Ne oar ket penaos enebiñ ouzh  goulennoù an Islamourion. Nhe deus abeg ebet da enebiñ outo. Er  chontrol : en anv ar « frankiz relijiel » en em harp an Islam ouzh ar  Republik gall evit en em ledañ bemdez un tammig  muioch. Klevout a reomp  anezho o tiskleriañ gant gwir abeg « Neo ket posubl dur vro evel  Bro-Chall, mamm-vro « Gwirioù Mab-den », bro an damantegezh, bro ar  frankiz, nann, neo ket posubl ez embannfe ul lezenn da waskañ ar  vuzulmaned. »  Mat eo merzout, diwar dremen, pegen souezhus eo seurt arguzennerezh  a-berzh ar vuzulmaned pa ouzer a hent-all ne ra morse an Islam anv eus «  Gwirioù Mab-Den », nag eus al laikelezh, e doare ebet. Evitañ, a-fed «  damantegezh  », neus nemet an « dhimmiouriezh ». Disoñjal a ra ar  republikanourion chall hag an emsaverion a ya do heul, emañ amañ an  Islam war un douar-brezel, un douar da chounid, och ober an « Jihad »,  ar brezel sakr, hag er brezel-se ez eo aotreet pep tra : an takyya, da  skouer (livañ gevier), ha... kemer armoù an enebourion evit o zreiñ a-enep  dezho. Pezh a reont gant plijadur vras.  Ha kement-se-holl gant skoazell nerzhioù-gourzhtreiñ entiriadel o deus  kanet ar  ganaouenn anavezet, atav an hevelep kanaouenn : « Lezit-i  dober evel ma karont ». Evel evit an diforchañ-bugale « Hol lezit libr  da gaout ur bugel, pe get ». Ar memes argerzh ez eo « Hol lezit da  zougen ur ouel, pe get ». Ar memes tra eo : diouzh un tu ez eus ar  choant da gaout ar gwir da lazhañ bugale e kof o mamm, ha diouzh an tu  all ar gwir dar striventualegezh evit an islamourion. Heñvel eo bepred  hentoù ar chourzhbelloniezh .  Tu a vefe da lavarout dar  vuzulmaned ez eo gwir natur an Dispach Gall  bezañ enep-relijiel, peogwir e voe an hini kentañ o verzañ gouelioù : re  al leanezed. Neo ket war an Damantegezh an hini e voe diazezet an  Dispach Gall, war ar brezel a-enep ar relijion ne lavaran ket. Seurt  arguzennerezh no dizhfe ket. No deus netra da ober gant devoudelezh  enep-relijiel « Disklêriadur Gwirioù Mab-den » dre ma servij dezho  hepken da lorbiñ ar re a gred enno. Ouzhpenn-se nint ket drouklaouen o  welout ez eo  enep-katolik al laikouriezh-se. Ar chontrol-bev ez eo, un  degouezh dispar ez eo evito e talvezfe dezho al laikouriezh evit daou  dra : neptuegezh relijiel ar Republik hag ouzhpenn-se un arm a-enep ar  Gristeniezh ! Un neptuegezh a ro ar gwir dan holl relijionoù den em  ziskouez, hag a heskin e gwirionez ar Gristeniezh, sed aze un dra nemañ  ket evit displijout ! Tariq Ramadan a zispleg da skouer neus netra  a-enep ar ouel islamek e lezenn 1905.  Pa wel ar Republik  stourmerion islamek o komz eus laikouriezh, eus  Gwirioù Mab-den, eus ar banniel triliv, eus ar Marseillaise, en em gav  divarrek da zisplegañ sklaer hag anat perak nhellfe ket o merched en  em wiskañ hervez o chredennoù relijiel, paz eo skrivet en ur pennad eus  « Disklêriadur Gwirioù Mab-den »1948 : « Pep den en deus gwir da gaout  ar frankiz da soñjal, a goustiañs hag a relijion ».    Brezhoneg ha gouel islamek, memes stourm ?    Gwechall e oa difennet komz  brezhoneg er skol. Bugale Breizh-izel no  devoa ket ar gwir da gomz o yezh-vamm, zoken e porzh ar skol, anez bezañ  kastizet ha mezhekaet. Evel-se ez eo bet diwriziennet ar brezhoneg.  Heñvel eo evit al laikourion pa vez anv eus ar ouel islamek : ret eo he  berzañ. An holl vugale a ya dar skol a rank bezañ holl heñvel, hep  relijion, hep merk sevenadurel ebet nemet hini ar Republik. Bugale a  rank tremen, an holl anezho, dre voul nemetañ ar Republik, evit dont da  vezañ  keodedourion kevamsavadus . Keodedourion kevatal ar Republik unan  ha dizisrannadus.  « Holl bugale Frañs a zo mibion ha merched ar Republik », a zisklerias  Jacques Chirac da vare al lezenn war ar ouel islamek. Ur wech all en doa  lavaret ne oa ket a lezenn uheloch eget al lezenn republikan. Kement-se  holl a zo bommoù heverk eus ar gealiadurezh republikan chall...    Sevel a ran klemm.    Sevel a ran klemm. Non ket ur mab dizanv eus ar Republik dizanv. Mab va  zud ez on-me. Roet o deus din ar vuhez hag un anv. Graet o deus achanon  hêrezhour ar sevenadurezh ma kemerent perzh enni. Mab dan Iliz ez on  ivez, hag e ro din ar vuhez peurbadus. Ar Republik nhe deus ket roet  din ar vuhez. Neo ket va mamm enta. Neo netra evidon.  A bep tu e klever emañ ar Republik en arvar. Evel da vare Valmy , e  1792. Ret eo difenn « talvoudoù ar Republik » a lavarer dimp, tra ma  tiskleir an dud arallvro nhellfe ket seurt tabuterezh bleuniañ  er-maez  eus tiriad ar Republik Gall.  Distroomp eta da vare an Dispach Gall, rak dar mare-hont eo eo bet  eilpennet an traoù. Betek neuze e veve an dud e stern kumuniezhioù :  kumuniezh an tiegezh, kumuniezh ar barrez, kumuniezh ar vicher,  kumuniezh ar rannvro, hag all... Neuze ez embannas an Dispach eo ganet an  holl dud dieub ha par en o dellezegezh hag o gwirioù, hag ez eo al  lezenn eztaoladur ar volontez jeneral . Ha choazh : e teu pep  aotrouniezh, dre  natur, eus an Nasïonda lavarout eo eus strollelezh  ar geodedourion gevatal.  Da lavarout eo e teu an dud er bed hep tiegezh : mibion dar Republik ez  int, evel ma lavare Chirac. Ha neus lezenn ebet dreist da hini ar  geodedourion, aotrouniezh ebet diazezet war an natur pe war an hengoun.  Hini ebet.    Ar Republik a zo evel ur bern greunennoù traezh disneuz.    Ar gevredigezh kozh, organek (kenaozek), aozet gant tiegezhioù ha gant  frammoù etreat, och  ober evel-se ur gwiad liesseurt ha gant un urzhaz,  a zo lakaet en he lech ur bern greunennoù traezh disneuz, heñvel an eil  ouzh ar re all. Greunennoù traezh a vez graet hiviziken anezho bugale un  distrilhadur hollvedel anvet Republik.  Nasïon eo bet anvet ar bern traezh distumm-se. Evit klask reiñ dezhañ  ur stumm bennak ez eo bet termenet ivez evel-hen : « Kumuniezh Vroadel  ». Kement-se e lech ne oa na kumuniezh, na broad a-raok an Dispach  Gall !  Hogen,  gouez dan dispacherion, ez eo hollvedel menoziad an Nasïon dre maz eo Frañs mammvro Gwirioù Mab-den, a zo hollvedel o-unan. Eno  emañ talvoudoù ar Republik. Setu aze perak e veze roet da vare an  Dispach ar vroadelezh chall dan holl estranjourion a zeue da sikour  an Dispach.  Neuze ta, neo ket souezh e vefe roet ar vroadelezh chall dan holl  enbroidi, gant ma tegemerint talvoudoù ar Republik : diouzhtu-souden e  teuont da vezañ gwir Challaoued ! Forzh a  belech e teuont, forzh pe  sevenadur a vefe o hini : Gallaoued ez int ma prometont doujañ dar «  Pacte Républicain ». Hag o bugale war o lerch a vo, diouzhtu, bugale ar  Republik.    Neo ket ar gealiadurezh republikan a lakae ar bern traezh da badout    Ret e vo bezañ bet gortozet daou gantved evit kompren da vat petra  dalvez er pleustr degemer evel keodedour kement estrañjour a zeu e Frañs  da servijañ an Dispach. Rak e-pad pell, ne voe ket lakaet da  dalvezout  pennaennoù strishañ an Dispach. Chomet e oa ar gevredigezh evel ma oa  a-raok. War ar maez, da vihanañ, da lavarout eo evit ar pep brasañ eus  ar boblañs. Betek 1914 e vevas an dud evel dindan ar renad kozh : dont a  rae ar vugale er bed e tiegezhioù henvoazel e-lech ne veze ket  nagennet, e doare ebet, aotrouniezh an tad ; an tiegezhioù a yae dober  parrezioù ha den ebet ne nache aotrouniezh ar person, hag all... Kristen  e oa ar gevredigezh, dre vras, ha ma  kendalche ar gevredigezh-se da  vezañ ur gevredigezh ez eo peogwir e talche da vevañ diouzh an  talvoudoù kozh. Neo ket ar gealiadurezh republikan a lakae ar bern  traezh da badout. Estren da vuhez wirion an dud e oa ar gealiadurezh  republikan. Hag ar ger Nasïon an dro-lavar Kumuniezh Vroadel o doa  gwisket ur ster henvoazeloch, karget gant an talvoudoù a yae da ober ar  gevredigezh e-giz medo, hini bro-Chall an amzer-se.  Neuze, pa vez lavaret dimp e ranker  ebarzhiñ an enbroidi  arab-ha-muzulmat, pa weler merched eus ar broioù-se o vanifestiñ o  tiskouez o chartenn-keodedourion hag o kanañ ar Marseillaise, e veizer  e tistroer da wir ster ar ger « Nasïon » ha « Kumuniezh Vroadel », ha  diaes-mat eo tremen lost al leue dre chenou an dud o lavarout neus ken  met un istor gouel pe tchador etre an enbroidi-se hag ar Republik. Kaer  zo lavarout, komz eus ur « gkumuniezh vroadel » a zo livañ gevier, rak  gwelout a reer mat neo ket  gall an Islam, na brezhon e mod ebet ! An  aotrou ar Bras dirak e dele a wel mat nemañ ket eus ar Vroad-se a  ziskouezer dezhañ : merched masklet er straedoù, dirak ar skol, en  ospital, er supermarchad. Kaer en deus ober, en em gavout a ra nechet.  Gant e zaoulagad e wel alouberezh sioul tiriad ar Republik hag ne bad  ket pelloch touellerezh kealiadurezh ar Republik gall. Derchel a reer  da gomz dezhañ eus ar gevatalded etre ar geodedourion, hogen soñjal a  ra, gant  gwir abeg, neo ket se e wir vro.  Ha perak neo ket e wir vro ? Sklaer eo evel lagad an naer ! Dre ma toug  ar merched-se dilhad eus broioù ar Reter na glotont gant henvoaz ebet  dre amañ. Dre ma komz ar re o doug yezhoù ha nint ket na brezhoneg na  galleg. Dre ma fell dezho kaout lechioù evit o relijion, gant minaredoù  da skouer, gant un tisavadurezh heñvel e pep lech, gwir greñvlechioù  echon-kenañ, na glotont ket gant hor sevenadur. Breizh ha Bro-Chall,  evel  Europa, a zo kristen o neuz : pep kêriadenn he deus he iliz, pep  kêr he iliz-veur, pep kroaz-hent e groaz. Netra da welout ganto. Chom a  ra boud Republik ar Challaoued , hogen, netra nemet gant an  anvioù-lech eo aes dan dud respont petra ez int, ha se kalz a-raok  savedigezh ar Republik. E Breizh, abaoe 1500 vloaz, ar Plou-ioù,  Trev-ioù ha Lann-ioù diniver... Ha nheller ket nach ez eur boaz dre amañ  da zebriñ pesked dar Gwener, e vez graet ur gouel bras da Bellgent  Nedeleg hag e vez sonet teir gwech an Anjelus. Nheller ket gouzañv  mouezh ar muezzin pemp gwech bemdez Doue, nann. Fedoù ez eo, hag ar  Republik nhell netra a-enep ar gwirvoud-se.    Atav e chello ar vuzulmaned goulenn muioch, en anv ar frankiz relijiel.    En anv he laïkouriezh, nhell ar Republik ober diforch ebet etre ar  relijionoù, etre katoligiezh hag islam. Setu perak e lavaras Chirac un  deiz : « E blas-leun en deus an Islam e-touez ar relijionoù  bras a zo  war hon tiriad ». Hogen ma ne ra ket ar Republik an diforch, an dud a  ra. Forzh pegen digristenaet ez eo Frañs, an dud a oar ez eo kristen he  orin, ha nemañ ket an Islam eus amañ. Diwar-se, an Islam nhell ket  kaout ar memes plas war hon tiriad. Lod a wel zoken, gwelloch-gwellañ,  neo ket an Islam ur relijion, ur gealiadurezh machveliek ne lavaran ket.  Marteze e tihuno lod da heul archadurioù kreñvoch-kreñvañ ar  vuzulmaned. Ar ouel er skol, ar burka,  al liesgwregiezh, pa choulennont  medisinezed evit o gwragez en ospitalioù, pa choulennont debriñ kig  hallal, pa savont teir mokeenn-vras en Naoned... Pa weler ez eus karterioù  a-bezh e Breizh hag a zo dezho... Pa weler nebeutoch nebeutañ a gantinoù  o servijañ pesked dar gwener, ha muioch-mui a ziviz da ober hep  kig-moch hiviziken. Atav e chello ar vuzulmaned goulenn muioch, en  anv ar frankiz relijiel nhell ket ar Republik nach tra ebet dezho.  Betek ma vo  troet ar Republik laikour en ur Republik islamek.  Ur skouer all. Betek nevez zo ne oa ket ar gwir da lakaat an dud da  labourat dar sul. Izel eo bet niver an dud o deus klemmet evit an abeg  anatañ : ar sul a zo deiz an Aotrou. Diouzh un tu all ez eus muzulmaned  a choulenn bezañ libr da bediñ dar gwener, evel maz eo erbedet gant o  relijion. Anavezout a ran tud e Breizh a rank labourat dar sadorn da  noz ha dar sul hag a zo libr dar gwener. E kalz micherioù a rank mont  en-dro ar sizhun-pad ez eo kalz aesoch bezañ libr dar gwener eget dar  sul. Skrivet am eus uheloch e oa bet klasket endeo gant an Dispach  lemel kuit an Deiziadur kristen penn-da-benn, ha lemel war-un-dro ar  sizhun gant he seizh devezh, gwriziennet e komzoù ar Bibl. Ne oa ket  deuet a-benn. Daoust ha dont a raio a-benn ar Republik an taol-mañ gant  sikour an Islam, da ziverkañ kement a zo kristen e sevenadur an douar-mañ ?    An Islam ne anavez nemet an Oumma,  kumuniezh ar Grederion.    Kaer he deus ar Republik derchel da gomz gant menoziadeg ar «  gKumuniezh Vroadel », nheller ket nach emaomp dirak emziskouezadur ur  gumuniezh vuzulmat. Eveljust ez eus tud a glask reiñ da grediñ e  chellfe ar gumuniezh muzulmat bezañ un tamm eus ar gumuniezh vroadel,  pe neuze e kouezhfemp holl e peched « ar gumuniezhouriezh ». Met  kement-se nen deus ster ebet. Rak diouzh un tu ez eus ur Frañs a zo  taget en he fivelezh, ha diouzh un  tu all ur Republik he chealiadurezh  kamm, na anavez nemet keodedourion kevatal-mik kenetrezo, unanet gant ul  laikouriezh arloupet a rank bezañ pouezusoch eget ar menozioù, zoken  relijiel. Hogen an Islam ne anavez nemet an Oumma, kumuniezh ar  Grederion, hag e nach menoziad al laikelezh, forzh peseurt stumm e vije.  Anat eo dan holl petore ster en deus ar ouel muzulmat pe ar burka :  nach al laikouriezh ha lakaat war wel an Oumma, an hini eo, just a-walch.    Ur gumuniezh nhell ket bezañ gougevanenn ur gumuniezh all.    En un hent dall emañ ar Republik eta. Ha nhell ket mont er-maez anezhañ  hep en em zinachañ. Hogen daoust hag eñ nhellfe ket ar Fransision o  unan kavout un diskoulm en ur adkavout o gwir hennadelezh ? An diskoulm  a vefe adkavout petra eo ur gumuniezh. Ur gumuniezh wirion. Un nebeut  bloavezhioù zo e oa bet boulchet an hent-se pa voe kaoz da anavezout  ar bobl korsikat. E 1991 e oa bet klasket gant an tu  kleiz anavezout «  ar bobl korsikat evel ur chougevanenn da bobl ar Frañsision ». Kuzul  ar Bonreizh en doa distaolet al lavarenn-mañ dre ma z ae a-enep da  bennaennoù ar Republik. Eveljust. Hogen anat e oa a-hent-all : ur bobl  nhell ket bezañ lodenn ur bobl all ! Evel-se, ur gumuniezh nhell ket  bezañ gougevanenn ur gumuniezh all, kennebeut all. Met bez e chellfe,  marteze, bezañ ur gougevanenn eus Frañs... maz anavezfe-hi kumuniezhioù  lieseurt war he ziriad, pezh  neo ket tost da ober, hen gouzout a reomp  a-walch.  E 1996 en doa ar maodiern Gaudin graet anv eus ar bobl korsikat, daoust  ma oa bet distaolet adarre an dro-lavar divalav gant ar chentañ  maodiern, Juppé dar poent-hont. Anat eo dan holl ez eus ur gumuniezh  korsikat. Ha neuze, maz eus unan korsikat, ez eus unan euskarat,  breizhat, elzasat, ... hag ivez unan arab-ha-muzulmat. Ma vefe anavezet --  evel er riezoù tro-dro dar Chwechkogn ! -- kumuniezhioù dibar er  Chwechkogn, - gougevannet en un « Nasïon » na vefe ket mui jakobinat -  pe hepken en ur riez evel memañ kont e Spagn pe e Breizh-Veur, e  chellfed neuze anavezout ivez bezañs kumuniezhioù ha nint ket  gougevanennoù dar riez « Frañs » hogen hepken kumuniezhioù estren.  Lod a gavo dezho em eus distaolet ar vroadelouriezh vrezhon och embann  kement-se. Nam eus ket. Ret e vefe termeniñ petra eo evidoch ar  menoziad a ya gant ar ger-se, broadelouriezh. Va  broadelouriezh neo  ket hini an nasïonalism a zo diwanet e-pad an Dispach gall hag en  deus devoudet war lazhadeg ar Vande, hini ar Brezel Bras ha goude-se  awenet Hitler ha Staline, nann. Tra-walch e vefe din ar ger «  bro-garouriezh » ma ne vefe ket re romantel dam skouarn. En ur em em  ziskleriañ broadelour vrezhon e fell din diskleriañ hepken e vefe reizh  ma teufe ar vretoned da vezañ en-dro mistri en o bro, doare pe zoare. E  stern bro-Chall da gentañ, peogwir emaomp  serret e-barzh evit poent.  Setu eta, o lakaat e vefe adwelet menoziad an « Nasïon » gant ar  Challaoued, ne nachfen ket ober ur pennad hent ganto.  Da gentañ e vefe poent dezho chom a-sav da reiñ ar geodedouriezh chall  da dud ha na fell ket dezho en em deuziñ e-barzh, da dud yaouank hag a  zalch do broadelezh kent war-un-dro hag a ra eno o choñje, pezh a  ziskouez anat pe hini eo o gwir mammvro. Ra vezo anavezet eta, e berr  gomzoù, pezh ez int. Ur gumuniezh estren  war diriad Frañs, gant gwirioù  distag diouzh ar vroiz, ha nhe defe ket, dreist-holl, ar gwir den em  staliañ dre amañ, ha kreskiñ dibaouez. Daou pe dri bloaz zo e oa bet  gwelet Diwan o sevel a-enep servijoù ar Stad-Chall a venne kas en-dro  de vro un tiegezh a oa o chom e Sant-Brieg hag a oa « dibaper », ur ger  implijet a-ratozh evit chom hep diskleriañ, krak-ha-berr : er-maez  lezenn. Skoet e oan bet gant emzalch Diwan, hag e skrivis dar renerezh  da glemm  peogwir e oa sañset Diwan bezañ ur strollad neptu, hervez he  charta, genaoueg ma oan. Eveljust nem boe respont ebet. Pezh a zo sur  eo neo ket ar wech kentañ e verzen ur seurt emlazh politikel a-berzh  aozadurioù bet lusket gwechall gant ur spered broadelour. Ne welont ket  e vez komzet e Breizh muioch turkeg hag arabeg en tiegezhioù eget  brezhoneg, daoust ma vez nachet krenn an dra-se gant an INSEE .    Republik ar bern traezh neo ket ar gwirvoud.    Lod a  lavaro ez eus ur bern tud a orin estren, er-maez eus Europa,  arab-ha-muzulmat da skouer, hag a zo keodedourion chall. Gwir eo, met  kement-se neo nemet un tamm paper a netra. Ma lavaront deoch ez int  perzhiek er gumuniezh arab-ha-muzulmat, neuze nint ket evit en em  deuziñ er blochad gall. Gouzout a reer ouzhpenn-se ez eo enket mat ar  mekanik da enteuziñ abaoe... daou-ugent vloaz, memestra ! Ur pennad brav a  amzer eo : poent eo digeriñ an daoulagad.  Tud zo a lavaro  ivez ne reer amañ nemet kinnig ur seurt is-dezvad dan  dud a orin muzulmat, heñvel a-walch ouzh hini an Dhimmied. Un diforch  bras ez eus : ar gristenion er broioù muzulmat a oa en o bro paz eo en  em gavet relijion ar « profed » Mahomet. Ouzhpenn-se, an dezvad a vefe  roet dur gumuniezh estren a vuzulmiz war ur riez europat a ranko  doujañ, eveljust, da Wirioù Mab-den, pezh na reer ket e hini ebet eus ar  broioù anavezet evel muzulmat.  Gouzout mat a ran neo ket  doujus seurt prezegerezh ouzh pezh a anvet «  talvoudoù ar Republik ». Republik ar bern traezh neo ket ar gwirvoud.  An holl bobloù a glask mirout o hennadelezh : reizh eo. Evidomp-ni  Bretoned e vefe un dra vat ma vefe anavezet ent-gwirion bezañs  kumuniezhioù dibar war diriad ar riez chall. Ret-mat e vo dar riez  chall adwelout he damkaniezh, deiz pe zeiz, anez kouezhañ en he foull  da heul un enkadenn neo ket da hetiñ.    Krouiñ liammoù startoch etre an  tiegezhioù brezhonek.    Bezet pe vezet, evidomp-ni, arvesterien ar reuzchoari-mañ a zo o  choarvezout dirazomp hep na chellfemp herzel ouzh netra, labouromp en  hor park da zigeriñ daoulagad hor chenstourmerien, ha reiñ skouer vat.  Ret-mat e vo dan ensavadurioù eus emsav ar brezhoneg adkavout un tamm  skiant a-benn krouiñ liammoù startoch etre ar vrezhonegerion, dober ur  gwir gumuniezh. An dra-se a ra diouer bras. Pet skoliad bet desket mat  brezhoneg gantañ pe  ganti, ne zalchont ket dar yezh diwezhatoch, hag  abalamour da betra ? Sur a-walch ez eus kalz a abegoù, hogen unan ez  eus, sur : neus ket a wir gumuniezh. Ar genrouedad, ar gouelioù hag ar  chazetennoù nhellont ket kempouezañ ar mank groñs a diegezhioù  brezhonek hag an dister maz eo an darempredoù kenetrezo. Pal Emglev An  Tiegezhioù, bet savet e 1947, a zo, dres a-walch, aesaat an darempredoù  etre an tiegezhioù brezhonek. Betek-hen neo ket bet klevet. Hogen  arabat fallgaloniñ : nhell ket bezañ gwashoch !    Yann Maneguen    http://kannadig.pagesperso-orange.fr/ 