Пастару Лукашу Дзекуць-Малею (1888-1955) выпала жыць у такія часы, калі лёс Беларусі быў у вялікай залежнасьці ад маральнага выбару кожнага яе жыхара. Настаўнік паводле адукацыі, ён стаў духоўным настаўнікам народу. Знайшоўшы і прыняўшы праўду Эвангельля ў 23 гады, ён да канца жыцьця заставаўся ёй верны. Разумеючы, што лёс царквы зьвязаны зь лёсам ўсяго народу, пастар Лукаш ва ўзросьце 30 год пачынае служэньне справе незалежнай Беларусі, якая толькі што зьявілася на мапе Эўропы. Ён арганізуе школы і дзіцячыя прытулкі, удзельнічае ў органах кіраваньня Беларускай Народнай Рэспублікі, адстойвае права на родную мову для беларускіх вучняў і настаўнікаў, неаднаразова сядзіць за гэта ў турме.