На маю думку, дапамагае вучням свабодна і адкрыта думаць па любой тэме на этапе асэнсавання і прыём “кластар”. Кластар – гэта графічная форма адлюстравання вывучаемага ці вывучанага матэрыялу, з дапамогай якой можна лёгка і эфектыўна паказаць сэнсавыя межы пэўнай інфармацыі. Са складаннем кластара вучні лёгка спраўляюцца. Асабліва не ўзнікае праблем, калі настаўнік хоць адзін раз пакажа ход сваіх разважанняў і высноў на дошцы ў форме графічнай апорнай табліцы: спачатку ў цэнтры запісваецца галоўнае слова-паняцце; затым ад яго ў розныя бакі адыходзяць стрэлкі-прамяні з фіксацыяй іншых тэрмінаў, ад якіх у сваю чаргу стрэлкі могуць адгаліноўвацца і далей. Выгляд элементаў кластара можа быць розным: у форме кружкоў, квадратаў, ромбаў. Прыём “кластар” патрабуе ад школьнікаў вызначаць толькі тыя структурныя элементы інфармацыі, якія даюць мажлівасць сістэматызаваць веды па вывучанай тэме ўрока. Пры вывучэнні тэмы “Акалічнасць, граматычнае значэнне,роля ў сказе, спосабы выражэння” васьмікласнікам я прапанавала скласці кластар.