Завершаныя й адназначныя творы сярэднявечнага мастака адлюстроўвалі ўспрыманьне космасу як гіерархіі бясспрэчных і нязьменных парадкаў. Твор як пэдагагічнае пасланьне, як неабходная і аднацэнтрычная структура (сам жалезны ўнутраны карсэт рытмаў і мэтраў) адлюстроўвае сылягістычную навуку, лёгіку неабходнасьці, дэдуктыўную сьвядомасьць, якая лічыла, што рэальнасьць можна крок за крокам адкрываць у адным вызначаным накірунку, без усякіх нечаканасьцяў, зыходзячы з асноўных прынцыпаў навукі, якія атаясамліваюцца з асноўнымі прынцыпамі рэчаіснасьці. Адкрытасьць і дынамізм мастацтва барока сьведчаць пра прыйсьцё новай навуковай сьвядомасьці: візуальнае зьмянілася тактыльным, то бок большую ролю стаў граць суб’ектыўны аспэкт; перасоўваньне ўвагі ад сутнасьці да выгляду архітэктурных і мастацкіх аб’ектаў выклікае аналёгіі з новай філязофіяй і псыхалёгіяй уражаньня і адчуваньня, з эмпірызмам ...; і з другога боку, адсутнасьць адназначнага кампазыцыйнага цэнтру, найлепшага пункту гледжаньня суправаджае засваеньне Капернікавага бачаньня сусьвету, канчатковае зьнікненьне геацэнтрызму з усімі ягонымі мэтафізычнымі наступствамі; у сучасным навуковым сусьвеце, як у барочным саборы або карціне, усе часткі маюць аднолькавае значэньне і важнасьць і ўсё расьцягваецца да бясконцасьці, бо ніякае ідэальнае правіла сьвету не абмяжоўвае і не тармозіць фантазію, але ўсё імкнецца да новаадкрыцьцяў і няспыннага абнаўленьня сувязі з рэчаіснасьцю.