Далей – крытычныя артыкулы, прысвечаныя творчасці Я. Купалы, К. Сваяка, Н. Арсенневай, літаратурнай перыёдыцы і асобным творам аўтараў 1920–1930-х гг. Крый божа раптам знікнуць усе мастацкія творы, а засталіся толькі крытычныя працы і школьныя падручнікі з цытатамі колішніх аэдаў і рапсодаў, як гэта некалі здарылася ў вогнішчы Александрыйскай бібліятэкі, дык няхай бы тыя падручнікі складаў Уладзімір Самойла – настолькі шчодра ён цытуе вершы сваіх герояў, настолькі трапна і густоўна адбірае матэрыял для аналізу. Героі ягоных крытычных разбораў паўстаюць перад чытачом ва ўсім багацці паўсядзённасці, у якой заспеў іх крытык, – тэматычнай, вобразнай, творчай і чалавечай. І адначасова, сабраныя разам, разборы гэтыя складаюцца ў бясконцы канструктыўны розум аб тым, што ёсць беларус, Беларусь, душа беларуская, дзе праходзіць мяжа беларускага – і чужога, што ёсць нацыянальнае – а што прынесенае звонку. Неадступная думка Самойлы пра нацыянальную ідэнтычнасць і стратэгію будавання нацыі счытваецца амаль у кожным ягоным артыкуле.