Гістарычны раман Эрнеста Ялугіна “Перад патопам” у многім спалучаны з папярэднім — “Ідзі і кажы”. У ім — не толькі працяг “адысеі” бортніка Зыха, які становіцца мсціўцам, атаманам казакаў, але і найважнейшыя перыпетыі гісторыі Вялікага Княства Літоўскага другой паловы ХVІ стагоддзя: ход усчатай маскоўскім царом Іванам ІV Грозным вайны ў Прыбалтыцы (Лівоніі) і следам — захоп беларускіх усходніх зямель уключна з Полацкам, поўная драматызму эпапея Люблінскай уніі 1569 г., загадкавыя раптоўныя смерці яе праціўнікаў — Радзівіла Чорнага і старэйшага Хадкевіча, нарэшце, агонія караля Жыгімонта-Аўгуста на фоне “пустой калыскі Ягелонаў”.