Нялёгкі лёс помнікаў архітэктуры на Беларусі. Касцёл Найсвяцейшай Панны Марыі ў Смалянах, які з’яўляўся часткай архітэктурнага ансамбля кляштара дамініканаў 1678 года пабудовы, не з’явіўся выключэннем. Сваю першапачатковую функцыю будынак касцёла выконваў да паўстання 1830-31 гадоў, пасля чаго быў зачынены. Канчатковы заняпад храм зведаў праз стагоддзе, калі ў яго сценах быў уладкаваны калгасны склад. І ў рэшце рэшт бачым тое, што адлюстравана на фотаздымку: твар, утвораны адтулінамі ў даху (а дакладней, у тым што ад яго засталося), які застыў у выразе пакутліва-пагрозлівага крыку: “Ну навошта так са мной?”. Гэты крык чуўся й у павевах ветру, які за доўгі час заняпаду культавай пабудовы стаў частым госцем. Ад гэтага варта было ўздрыгануцца..