Меркаванні аб неабходнасці ліквідацыі прыгону ўсё больш распаўсюджваліся сярод усіх слаёў ўкраінскага грамадства. Разуменне прыгону як вялікага сацыяльнага бедства вабіла зяўленне гарачых вершаў Тараса Шаўчэнкі і празаічных твораў малады ўкраінскі пісьменніцы Марка Вовчок. Яны, па сведчанні сучаснікаў, былі «адным суцэльным абвінавачваннем супраць крепостнической няволі ».