У 1860 годзе М.Чарнышэўскі сцвярджаў: З цяперашніх крымскіх, казанскіх і арэнбургскіх татараў наўрадці знойдзецца хоць адзін чалавек, які паходзіць ад Батыя, альбо пакораны ім, як былі пакораны рускія. У Казанскім, Сібірскім, Астраханскім, Крымскім ханствах, якія ўтварыліся пасля распаду Залатой Арды, татарамі называла сябе феадальная вярхушка, групы ваенных і чынавенства, якія паходзілі ў асноўным ад залатаардынскіх татараў кіпчакска-нагайскага паходжання.Менавіта яны адыгралі значную ролю ў распаўсюджванні этноніма татары. Тым не менш дадзены этнонім замацоўваўся ў гісторыі даволі складана. Сярод татараў Волга-уральскіх у ХУІ ст. ён яшчэ ўспрымаўся як бы меў адмоўны сэнс.Практычна да ХІХ ст. яны называлі сябе - казанлы, болгар, мішар, цяпцяр, крашэн і г.д. Аднак ўжо ва ўмовах фарміравання нацыі (другая палова ХІХ ст.) у татар пачаўся працэс росту самасвядомасці і асэнсавання свайго адзінства. І пад уздзеяннем інтэлігенцыі паступова адбылася адмова ад лакальных самасвядомасцяў на карысць аднаго агульнага этноніма татары. І да часу перапісу 1926 года большасць татар лічылі сябе ўжо татарамі.