І тут мы павінны перайсці да аднаго з асноўных міфаў у біяграфіі Яна Марцінкевіча, які па спадчыне перайшоў і на яго сына Вінцэнта, — міфе аб паўгалодным існаванні беднага “хлебароба-арандатара”. Калі прагледзець усю наяўную літаратуру аб Вінцэнце Дуніне-Марцінкевічы, то, напэўна, ніхто з даследчыкаў не абышоў увагай гэтага штампа. Літаратуразнаўцы нібы наўмысна не заўважалі ні сваяцтва з адным з самых уплывовых людзей Расіі, ні “арэнды” маёнтка Панюшкавічы, ні наяўныя ў дваранскім вывадзе звесткі аб арэндзе ў Радзівілаў маёнтка Новы Двор — абодва маёнткі налічвалі па некалькі вёсак і сотні рэвізскіх душ прыгонных сялян! Даследчыкі змешвалі жыццё беззямельнай засцянковай шляхты, якая не мела сваіх сялян, арандавала валоку, а то і паўвалокі зямлі, і самастойна яе апрацоўвала, з арандатарамі цэлых маёнткаў. Вядома, ніхто з апошніх не хадзіў з драўлянай сахой па палях і не пасвіў уласнае быдла. Я ўжо надаваў увагу фінансавым магчымасцям Марцінкевіча ў артыкулах, прысвечаных лёсам сясцёр і маці, тут жа падзялюся сумамі іншага маштабу, і гэтыя выдаткі наўпрост звязаныя з будучым месцам жыхарства сем’яў Ігната і Яна Марцінкевічаў.