Актыўныя працэсы адбываліся ў першай палове 90-х гадоў і ў лагеры левых партый. Калі на зыходзе 80-х гадоў КПБ праз Вярхоўны Савет БССР змушана падтрымала заканадаўства, якое прадугледжвала прызнанне за беларускай мовай статусу адзінай дзяржаўнай, то пасля ўнутранай перабудовы ў сваіх шэрагах яна вярнулася на ранейшыя пазіцыі. З пачатку 90-х гадоў у газетах — органах левых партый стала весціся актыўная прапаганда, скіраваная на дыскрэдытацыю існага моўнага заканадаўства і практыкі правядзення яго ў жыццё. Дзяржаўнае дзвюхмоўе з’яўлялася абавязковым пунктам праграм Руху за дэмакратыю, сацыяльны прагрэс і справядлівасць (ДСПС, ад рас. Движение за демократию, социальный прогресс и справедливость), заснаванага ў лістападзе 1991 году, і Народнага руху Беларусі (узнік у снежні 1992 году). У верасні 1993 году адбыўся кангрэс народаў Беларусі, які аб’ядноўваў левыя і прарасійскія сілы. На ім была прынята рэзалюцыя з патрабаваннем “исключить насилие и дискриминацию в языковой политике, перейти на официальное двуязычие (белорусское и русское)... узаконить преимущество воли родителей в определении языка обучения ребенка”.