Ірына Дубянецкая: Суседзі нашыя парупіліся, каб займець сабе Біблію, перакладзеную з арыгінальных моваў. Нямецкі і англійскі варыянты – гэта часы Рэфармацыі. Расійскі – гэта ХІХ стагоддзе, бо там заўжды ўсе працэсы адбываліся нашмат пазней, чым у Еўропе. Але расійскі пераклад Бібліі фактычна сфармаваў расійкую літаратурную мову, зафіксаваў яе. Так было і ў англійскай і нямецкай мовах свайго часу. Чаму так адбываецца, што Біблія фармуе літаратурныя мовы? Таму што аб’ём і разнайстайнасць біблійных тэкстаў такая, што лексічна і граматычна ахоплівае ўсе пласты мовы, гэтага робіцца дастаткова, каб працягваць далей пісаць у тым жа лінгвістычным полі. І калі б у нашаніўскія часы ў пачатку ХХ стагоддзя былі кінутыя сілы, каб зрабіць годны пераклад Бібліі на беларускую мову, мы б цяпер не мелі той сітуацыі, якую маем: адзін варыянт мовы, другі, трэці… Што датычыць Польшчы, то першыя спробы перакладу там былі яшчэ ў XIV стагоддзі. Але першая польская Біблія робіцца беларусамі – гэта так званая Берасцейская альбо Радзівілаўская Біблія, 1563 году. Калі Біблію перакладаў Скарына – ён перакладаў на тую мову, якую лічыў літаратурнай. Адначасова Біблію перакладалі беларускія юдэі – і рабілі гэта на “гутарковую”, “зразумелую” мову.