Basa Acèh nyoe hana nyang bit - bit teupeue panè asai usui ngön pat asaijih. Teuma nibak nyan, linguis (ureueng nyang meurunoe nè basa) Acèh that nit. Bah pih meunan, jinoe ka na cit hasé ureueng geuteuliti pasai basa Aceh nyoe, padum boh teori geukheun nè basa Acèh nakeuh nibak tanoh Champa nyang taturi deungön Vietnam teungoh ngön tunong jinoe. Geupeuna teori nyan sabab struktur bahsa Cham that meuhi ngön basa Acèh bah pih ka trép meupisah nibak maseng basa nyan. Nibak nyan, ahli-ahli bahsa Austronesia jinoe geupeutamong basa Acèh lam cabeueng basa Acèh-Chamic nyang nakeuh cabeueng di basa Malayo-Polynèsia Inti nyang nakeuh cabeueng cit di rumpun bahsa Malayo-Polynèsia nyang nakeuh cabeueng cit di rumpun bahsa Austronèsia. Nibak nyan, rumpun basa Acèh-Chamic na meuhubông cit ubé 70% kira jih ngön basa Moken nyang geumarit le sukèe Moken nyang tinggai di pulo-pulo panté timu laot Andaman di Thailand ngön pulo-pulo Mergui di ujông tunong Myanmar.