Аб’ектыўна падштурхоўваў балтаў да дзяржаваўтварэння новы фактар знешняй пагрозы. Ён быў звязаны з пачаткам крыжацкай экспансіі, якую ажыццяўляў з 1202 г. у ніжнім Падзвінні Ордэн мечаносцаў (з 1237 г. ён называўся Лівонскім, альбо Ліфляндскім, ордэнам), а з 1230 г. з нізоўяў Віслы – Тэўтонскі (Нямецкі) ордэн. Але нават у такіх умовах большасць балцкіх плямён не паспелі зарганізавацца для цэнтралізаванага адпору. Да сярэдзіны 1230-х гг. землі куршаў і латыголі (латгалаў) трапілі пад уладу Ордэна мечаносцаў, а значная частка дробных княжанняў прусаў – пад уладу Тэўтонскага ордэна. У княствах роднасных прусам яцвягаў і сумежных з латыголлю земгалаў і селаў, не гледзячы на відавочную пагрозу, не назіраюцца выразныя крокі да цэнтралізацыі – у далейшым там працягваюць дзейнічаць шматлікія самастойныя князькі, землі якіх адна за адной губляюць незалежнасць гэтак жа, як раней землі прусаў.