Юзаф Халасіньскі ў “Маладым пакаленні сялян”, дзе ён задумваўся аб доўгатрываласці традыцыйных форм сялянскага жыцця, якія сфарміраваліся ў часы паншчыны i аналізаваў прынцыповую супрацьлегласць сацыяльна-духоўных мадэляў паводзінаў селяніна i пана, пісаў: