А вось прадстаўнікі каталіцкага дваранства беларускіх земляў, супраць якіх правадзіла дыскрымінацыйную палітыку царская адміністрацыя, разам з інтэлігенцыяй ўпершыню ў найноўшай гісторыі паспрабавалі рэалізаваць ідэю беларускай дзяржаўнасці ў выяве Беларускай Народнай Рэспублікі. Так, БНР стваралася пры падтрымцы нямецкіх акупацыйных улад, але і БССР з’явілася пры удзеле чужой для беларусаў бальшавіцкай улады. Такімі былі гістарычныя рэаліі. І нягледзячы ні на што, першая ў ХХ стагоддзі спроба беларусаў абвясціць сваю незалежнасць заслугоўвае павагі і шанавання з боку цяперашніх грамадзян Рэспублікі Беларусь.