Асобна варта адзначыць дзейнасць Юрыя Гуцала-Венелина (1802-1839). За сваю кароткае жыццё ён здолеў зрабіць вельмі шмат. Вырашыўшы прысвяціць сябе вывучэнню жыццё ўсходніх славянаў, ён 1825 прыбыў у Маскву. Закаханасць у гісторыю Закарпацкі юнак сумяшчаў з атрыманнем медыцынскай адукацыі. Адначасова з заканчэннем універсітэта ён выдаў двухтомную працу па гісторыі балгарскага народа «Старажытныя і сучасныя балгары». Дзякуючы гэтай працы Гуцала-Венелин атрымаў прызнанне ў тагачасным навуковым свеце. Праца маладога закарпатца, на думку гісторыкаў, пачатку балгарскае нацыянальна-культур­ня адраджэнне. У знак павагі заслуг Гуци-Венелина ў сталіцы Балгарыі Сафія яму ўстаноўлены помнік.