21. Якуб Колас. Сымон-музыка : паэма. Менск: Дзяржаўнае Выдавецтва Беларусі, 1925. – 277 с. “Я зрабіў асобныя запісы, як толькі наладзіў турэмны побыт: раздабыў аловак і навучыўся хаваць паперы” – распавядаў Колас пра першыя старонкі “Сымона-Музыкі”. І далей, пасля таго як прыйшоў дамоў з Пішчалаўскага замку беспрытульным былым палітзняволеным: “Накідаўшы збольшага запеўку, зразумеў, што гэтая работа цяпер будзе для мяне стрыжнем. Утрымаюся за яго – значыць, не звар’яцею, не сап’юся, наогул, не пайду наніз, у падонкі, у паслугачы”. А атрымалася светлая паэма пра хлопчыка, які перамагае ўсё і ўсіх сваёй музыкай і ідзе далей поруч са сваёй каханай. Праўда, хто ведае, каб не было савецкіх вымогаў, можа, і засталася б для Коласа праўдзівейшай першая рэдакцыя 1918 года – дзе выпрабаванні зводзяць і Сымона, і ягоную чарнавокую дзяўчынку ў вечны летаргічны сон.