Што ж тычыцца вывучэння беларускага замежжа, яго духоўнай і матэрыяльнай культуры, то яно, зноў жа з-за палітычных прычын, пачалося зусім нядаўна, і час, што называецца, катастрафічна ўпушчаны. Цяпер прымаюцца пэўныя захады, каб паправіць становішча. У навуковых і навучальных установах знаходзяцца працаўнікі, утвараюцца групы, якія даследуюць гісторыю, культурныя працэсы. Сёе-тое з матэрыялаў на раней забароненую тэму з'явілася і ў друку, пакуль найбольш у перыядычным. Але робіцца гэта яшчэ не так планамерна, як спантанна, з нагоды таго ці іншага выпадку. Асабліва калі надараецца знайсці адпаведны матэрыял. Грунтоўныя, цэласныя даследаванні, улічваючы нашы магчымасці, у тым ліку і выдавецкія, мабыць, з'явяцца не так хутка.