У гэтай сувязі згадаю выразны эпізод, датычны немцаў і “Фаўста” паводле Кашкурэвіча. Недзе на чацьвёртым годзе нашай Незалежнасьці мая жонка была ў Германіі, прадстаўляла Беларусь на міжнародным медычным кангрэсе. Для яе гэта была ня першая паездка за мяжу на падобныя мерапрыемствы, і яна ўжо сутыкалася з тым, што на Захадзе мелі вельмі цьмянае альбо скажонае ўяўленьне пра нашую краіну. У лепшым выпадку Беларусь блыталі з Расеяй, у горшым – нават прыблізна не ўяўлялі, у якім куце карты трэба шукаць нашую дзяржаву. Таму яна дапоўніла відэашэраг, які суправаджаў яе навуковы даклад, некалькімі слайдамі: Беларусь на карце Еўропы, Герб “Пагоня”, бел-чырвона-белы сьцяг, помнікі архітэктуры і характэрныя ланшафты. Ды яшчэ ўзяла з сабою для падарункаў замежным калегам колькі кніг па беларускім мастацтве. Гэтая, здавалася б, дылетанцкая прапагандысцка-асьветніцкая акцыя прынесла плён. Прынамсі, пытаньняў накшталт, “Беларусь? Дзе гэта?” і “Ці праўда, што ў вас па вуліцах белыя мядзьведзі блукаюць?”, ужо не задавалі. Але сапраўдны гонар за краіну ёй давялося адчуць, калі нямецкі навуковец, разглядаючы падораную яму падборку Кашкурэвічавых ілюстрацыяў да “Фаўста” (выданьне 1984 году), напачатку нават не хацеў верыць, што аўтар гэтых малюнкаў беларус. Бо ён меў упэўненасьць, што “Трэба быць немцам, каб так разумець Гётэ!”