Яшчэ Гельвецый заўважыў гэтую паратоўную ўласьцівасьць чалавецтва. “Імя Канфуцыя, — пісаў ён, — больш вядомае і шанаванае ў Еўропе, чым імя якога-небудзь кітайскага імператара”. Яшчэ ў антычным сьвеце ведалі гэтую сілу мастацтва і навукі. І найразумнейшыя з тагачасных дзяржаўных мужоў дбалі ня толькі пра свой палітычны аўтарытэт, а і пра сваё, так бы мовіць, культурна-палітычнае рэнамэ. Яны ведалі, што менавіта літаратура і мастацтва могуць падараваць несьмяротнасьць, бо трываюць у часе. Гуманісты распрацавалі ідэю гістарычнай несьмяротнасьці. Дзе тыя даўнія грэкі, дзе рымляне, а гістарычная несьмяротнасьць ім гарантаваная на тысячагодзьдзі.