Сапраўдная гісторыя вашай свядомасці пачынаецца з першай хлусні. Сваю я памятаю. Гэта было ў школьнай бібліятэцы, дзе мне належыла запоўніць чытацкую картку. Пяты пункт быў, зразумела, “нацыянальнасць”. Сямі гадоў ад роду, я выдатна ведаў, што я габрэй, але сказаў бібліятэкарцы, што не ведаю. падазрона ажывіўшыся, яна прапанавала мне схадзіць дадому і спытаць у бацькоў. У гэтую бібліятэку я больш не вярнуўся, хоць стаў чытачом многіх іншых, дзе былі такія ж карткі. Я не саромеўся таго, што я габрэй, і не баяўся прызнацца ў гэтым. У класным журнале былі запісаныя нашы імёны, імёны бацькоў, хатнія адрасы і нацыянальнасці, і настаўніца перыядычна “забывала” часопіс на стале падчас перамены. І тады, як сцярвятнікі, мы накідваліся на гэтыя самыя старонкі; усё ў класе ведалі, што я габрэй. Але з сямігадовых хлапчукоў антысеміты няважныя. Акрамя таго, я быў даволі моцны для сваіх гадоў — а кулакі тады значылі больш за ўсё. Я саромеўся самога слова “іўрыт” — незалежна ад нюансаў яго ўтрымання.