— Мы доўга ляжалі ў прыдарожнай канаве, — узгадвае Макс Фрэйдзін. — Мяне і сястрычку маці прыкрывала і супакойвала. Бачылі, як ляцелі бомбы на студэнцкую бібліятэку і іншыя акадэмічныя пабудовы. Пад вечар рушылі па шляху на Смаленск. Адступалі і атрады стомленых чырвонаармейцаў. Перад горадам Рослаўль неабходна было прайсці праз драўляны мост. Салдаты папярэдзілі, што ён замініраваны, і параілі сенам абматаць колы, каб ціхенька пераехаць па дошках. За некалькі дзён дайшлі да Бранска, але варожыя самалёты і там ужо грамыхалі, і мы без прыпынку накіраваліся на Арол, дзе маці здала каня і павозку і атрымала дакумент, па якім нас адправілі ў таварным вагоне на поўдзень. Спыніліся ў станіцы Новааненская каля Сталінграда. Дарослыя працавалі ў калгасе, а я са стрыечным братам Мацвеем вазіў ваду на палявы стан.