У рамане "Чорны замак Альшанскі" Караткевіч дасягнуў асаблівай свабоды самавыяўлення, зрабіў, і не без поспеху, нават спробу вызначыць характар сваёй творчасці. Адзін з герояў з лагоднай іроніяй і мяккім гумарам кажа пра Караткевіча наступнае: "А нішто сабе. Толькі чумавы нейкі, дурашны. Левай рукой правае вуха цераз галаву чухае... Ніколі не ведаеш, чаго ад яго чакаць". I гэта сапраўды так. Ягоная характарыстыка ўласнай асобы, пры пэўным іранічным і гарэзлівым адценні, надзвычай трапная і дакладная. Калі ў яго папярэдніх творах узаемадзейнічалі рэалістычны і рамантычны пачаткі, то ў "Чорным замку Альшанскім" дамінуючым і вызначальным, асабліва пры паказе сучаснасці і недалёкай мінуўшчыны, з'яўляецца рэалістычны. Бывае, героі ўнутрана пратэстуюць супраць рэалізму, але, як і раней, яны пратэстуюць, паводле слоў самога пісьменніка, супраць таго паршывага нашага рэалізму, які дазволіў Космічу вытлумачыць таямніцу з'яўлення на сцяне замка адбіткаў манаха і жанчыны, а тым самым здолеў "такую казку, прыгажосць такую ў друз расшкуматаць".