Не менш важнымі былі нацыянальныя фактары развіцця культуры. Вызвольны рух з аднаго боку прыпынілі працэс імперскага дыктату і падпарадкавання ў сферы культурнага жыцця, з іншай - выклікалі духоўнае ўздыму ўкраінскага народа. Перыяд барацьбы за адраджэнне і захавання ўкраінскай дзяржаўнасці адбіўся воплескам развіцця Украінскі культуры, стаў неад'емнай складнікам ўкраінскага дзяржавы.