Італія ў часы Рымскай імперыі была яе цэнтрам і адным з самых яе раёнаў. У сярэднія стагоддзі менавіта з Італіі пачалося адраджэнне гарадской жыцця ў Еўропе. Але пастаяннае знаходжанне пад уладай іншаземных заваёўнікаў (лянгабардаў, візантыйцы, франкі, арабы, нарманы, нямецкія імператары) абумовіла тое, што італьянскія горада аддавалі перавагу жыць самастойным жыццём. У XI-XII арт. італьянскія горада сталі камуны. Па форме праўлення горада-камуны ў большасці сваёй былі рэспублікамі. У гарадах кіпела бурная палітычнае жыццё: розныя групоўкі змагаліся за ўладу. У XII-XIII стст. уплывовымі былі два групоўкі - гвельфы і гибеллинов. Гвельфами называлі прыхільнікаў імператара, гиббелинамы - Тат рымскіх. Аднак у кожнага вялікага горада былі ўласныя інтарэсы, якія яно адстойвала любымі сродкамі. Найбольш магутнымі гарадамі-дзяржавы былі Фларэнцыя, Венецыя і Генуя.