Us soziale und wirtschaftleche Gründ und wil Persoone us anderne Sproochrüüm is Dorf cho sind, isch der Aadeil vo de Rätoromane z Bonaduz im spoote 19. Joorhundert immer wie chlyner worde. Dr Pieder Cavigelli (1913–1996), wo Primarschuellehrer z Bonaduz und e Schriftsteller gsi isch, het als Dokterarbet bim Rudolf Hotzenköcherle 1969 en Undersuechig über d Sproochgschicht vo Bonaduz useggä, wo am Bischpiil vo däre Gmaind psunders sorgfältig d Gründ vom Sproochwandel ufzeigt. Dr Hotzenköcherle het dä Pricht als ussergwönlechi wüsseschaftlechi Leischtig grüemt. D Ricarda Liver het uf dr Basis vom Cavigelli sinere Abhandlig am 14. Internazionale Romanische Sproochkongräss di nöieri Gschicht vom Rätoromanische am Bischpiil vo Bonaduz analüsiert.