Оҙон көйҙөң тексы дүрт юллыҡ шиғырҙан тора, 10-9 ижекле ике шиғри юлы ҡабатлап йырлана. Күпселек оҙон көйҙәр йәмғиәт йәки айырым кеше тормошонда урын алған ҡайғылы ваҡиғаларға бәйле ижад ителгән: колониялаштырыу һөҙөмтәһендә община ерҙәрен юғалтыу (Сәҙе буйыШарлы урман Ямантау),ихтилалдар һәм уларҙы баҫтырыу (Киҙәгәс Тәфтиләү), башҡорттарҙың хәрби хеҙмәткә йәки фронтҡа китеүе (Әрме Икенсе эскадрон Сәңгелдәк йыры Эскадрон), ҡаҙаҡтар яуы ваҡытында башҡорт батырҙарының һәләк булыуы (Әбделвәхит Малбай), һөргөнгә ебәрелеү (Буранбай Шаһибәрәк Шафиҡ Шәрәфетдин), һөйгәндәрҙең айырылышыуы йәки һәләк булыуы (Зөлхизә Мәҙинәкәй Сәлимәкәй Таштуғай), фажиғәле үлем (Ғәзизәкәй Зәлифәкәй Ильяс Кәмәлек). Оҙон көй ижад итеүселәр йырҙың геройы йәки уның яҡындары (Хәжеғәли Ашҡаҙар Бейеш Искәндәр Томан Һөнәш Үҙәнбаев), йырсылар һәм ҡурайсылар (Азаматов кантон Ҡолой кантон Саңлы үҙәк Шәһүрә - аҫыл ҡыҙ бала) була. 