Аҡмулла , М.М.Биксурин , Ҡарас сәсән , М.И.Өмөтбаев , З.Х.Рәсүлев , Р.Ф. Фәхретдинов һ.б. прогрессив пед. фекер йөрөтөүселәр булған . Уҡытыу урыҫ телендә алып барылған уҡыу йорттары ойоштороу ( ҡара : Мәғариф ) Н.И.Ильминский , Н.И.Пирогов , Л.Н.Толстой , Н.В.Чеховтың һ.б. пед. ҡараштары үтеп инеүгә булышлыҡ итә .