Дәүләттең сәскә атҡан осоронда Монгол империяһы Урта Азия, Көньяҡ Себер, Көнсығыш Европа, Яҡын Көнсығыш, Ҡытай һәм Тибеттың уғата ҙур биләмәләрен үҙ эсенә алған була. XIII быуаттың икенсе яртыһында империяның олоҫтарға бүленеше башлана, уларҙың башында сыңғыҙиҙар тора. Юань империяһы, Жүси улусы (Алтын Урҙа), Хулагуидтар дәүләте һәм Сығатай улусы — Бөйөк Монголияның иң эре ярсыҡтары. 1271 йылда Юань императоры титулын индергән һәм баш ҡалаһын Ханбалыҡҡа күсергән бөйөк хан Хубилай бөтә улустарҙы ла үҙенең ҡул аҫтына алыуға дәғүә итә. XIV быуат башына, ғәмәлдә бойондороҡһоҙ дәүләттәр федерацияһы булараҡ, империяның формаль берлеге тергеҙелә.