– Ырыуҙар хәрәкәте элек-электән өйрәнелә, әммә уның тарихы, ҡаҙанышы, үҙенсәлектәре тураһында һөйләүҙе юғары кимәлгә һәм бөтә халыҡ иғтибарына сығарыу үткән быуаттың 90-сы йылдарында, үҙгәртеп ҡороу осоронда ғына була башланы, – ти Салауат Ишмөхәмәт улы. – Тарихи хәтерҙе юғалтмау бөгөн көнүҙәк мәсьәләләрҙең береһе булып тора. Ғилми яҡтан ниндәй генә тарихи йүнәлеште өйрәнһәк тә, боронғо волость исемдәрен ҡулланмай булмай, ә бит был исемдәр ырыуҙар атамаларынан барлыҡҡа килгән. Улар бер ниндәй күрһәтмә-фәлән буйынса түгел, ә тарихи яҡтан, үҙенән-үҙе тиһәң дә була, барлыҡҡа килгән. 90-сы йылдарҙа ырыуҙар йыйындары үткәрә башлағанда тап ошо рәсми тарихи сығанаҡтар һәйбәт ярҙам итте лә инде. Шул осорҙа башҡорт ырыуҙарына бағышланған китаптар ҙа күренә башланы. Билдәле тарихсы ғалим Әнүәр Әсфәндиәровтың “История сел и деревень Башкортостана” тигән китабы баҫылып сығыуы йәмәғәтселектә ырыуҙар хәрәкәтен бермә-бер көсәйтеп ебәрҙе.