XIX быуат уртаһына суйын етештереү йылына 340—350 мең ботҡа тиклем артҡан. 1860-сы йылдар башында крепостной хоҡуҡты бөтөрөү һәм ирекле ялланма хеҙмәткә күсеү арҡаһында етештереү күрһәткестәре кәмей. Минйәр заводында сикке ҡеүәттәрҙең концентрацияһы арҡаһында тимер етештереү күләме даими кәмей килә. 1865 йылда Эҫем пристане ашаxa0— 34,8 мең бот, 1868 йылда 188,3 мең бот йөк тейәп оҙатылған. 1875 йылда суйын әйберҙәр ҡойоу өсөн сағылдырыусы мейес төҙөлә. 1870 йылдар аҙағында Эҫем заводының домналары ҡайнар һауа өрҙөрөүгә күсерелә, шулай уҡ икенсе ҡорос талыҡтырып иретеү мейесе төҙөлә, баҡыр әйберҙәр етештереү үҙләштерелә. Крица тимер усаҡтарының (горн) һаны даими кәмей барған.