Шул саҡта Римда варварҙарҙың хакимлыҡ итеү сәғәте етеп килгәнен күрһәткән ваҡиға була. Легиондар гот менән алан ҡатынының улы, элекке көтөүсе, көсө һәм ҡаһарманлығы арҡаһында хәрби баҫҡыстан етеҙ үрләгән Максиминды император итеп иғлан итә. Төньяҡтағы был ваҡиғаға ҡаршы Африкала проконсул Гордианды император итеп иғлан итәләр. Ҡан ҡойғос бәрелештәр һөҙөмтәһендә власть Гордиандың ейәненә эләгә. Көнсығышта фарсыларҙың һөжүмен уңыш менән кире ҡағып йөрөгәнендә ул Рим хәрби хеҙмәтендәге икенсе варвар Сир-ғәрәп сүллегендәге юлбаҫар шәйехтең улы Филипп Ғәрәп тарафынан ҡолатыла. Был семиттың өлөшөнә 248 йылда Римдың мең йыллығы тантанаһын бик бай итеп үткәреү бәхете тейә, ләкин тәхеттә ул оҙаҡ ултырмай: уның легаты, Деций, үҙенең һалдаттары баҫымы аҫтында унан власты тартып алырға мәжбүр була. Деций — ата-бабалары яғынан римлы, ләкин ғаиләһе күптән Паннонияға һөрөлгән була һәм ул шунда донъяға килә. Деций осоронда Рим империяһын тамырҙан ҡоротҡан ике яңы дошман асыла — Фракияға Дунай аша бәреп ингән готтар һәм христианлыҡ. Деций көсөн уларға ҡаршы йүнәлтә, ләкин киләһе йылы (251) готтар менән алышта һәләк булғанлыҡтан христиандарға юл аса. Власты уның иптәше Валериан тартып ала, ул улы Галлиен менән бергә идара итә. Валериан фарсыларға әсир эләгеп һәләк була, Галлиен 268 йылға тиклем власта ултыра. Ләкин Рим империяһы ҡаҡшаған була, тотош өлкәләр урындағы баш командующийҙар етәкселеге аҫтында Римдан айырылып сыға (мәҫәлән, Галлия һәм Көнсығыштағы Пальмира батшалығы). Иллириянан сыҡҡан генералдар ғына Римдың төп таянысы булып ҡала, готтарға ҡаршы тороу өсөн тупланып, береһенән-береһе һәләтле полководецтар етәксе итеп һайлана: Клавдий II, Аврелиан, Проб һәм Кар. Аврелиан Галлияны һәм Зиновия батшалығын еңә, империяның элекке сиктәрен ҡайтара; Римды яңы диуар менән урата. Ләкин легиондар ҡуйҙырған был хакимдар тиҙ арала һалдаттар ҡулынан һәләк була тора. Проб, мәҫәлән, туған провинцияһын хәстәрләп, һалдаттарҙы Рейн менән Дунайҙа виноград ултыртырға мәжбүр иткәне өсөн үлтерелә.