«Тормош мәсьәләләре» тип аталған классик мәҡәләһендә Пирогов тәрбиә биреүҙең фундаменталь проблемаларын ҡараған. Ул ҡатлам (сословие) тәрбиәһенең мәғәнәһеҙлеген, мәктәп менән тормош араһындағы килешмәүселекте күрһәтте, йәмғиәт именлеге хаҡына эгоистик ынтылыштарҙан азат булған юғары әхлаҡлы шәхес тәрбиәләүҙе төп маҡсат итеп ҡуйҙы. Пирогов бының өсөн бөтә мәғариф системаһын гуманизм һәм демократия принциптарына нигеҙләнеп үҙгәртеп ҡорорға кәрәк, тип иҫәпләгән. Шәхесте үҫтереүҙе тәьмин иткән мәғариф системаһы, башланғыс мәктәптән алып юғары мәктәпкә тиклем, ғилми нигеҙҙә төҙөлөргә һәм бөтә мәғариф системаларының күсәгилешлелеген тәьмин итергә тейеш.