Б.э. тиклем 209 йылда Модэ батша Монгол платоһында Хунну дәүләтенә нигеҙ һалған (б.э. II быуатына тиклем). Монгол ғалимдары Хунну дәүләтен протомонголдарға ҡарай тип һанайҙар. Протомонгол дәүләттәре Сяньби (монг. Сүмбә, Сяньби — боҙоп күрһәтелгән ҡытай транскрипцияһы) (93-234), Төньяҡ Вэй (386—534), Жужань ҡағанаты (330—555), Кидан (монг. Кидан) (907—1125) һәм Ҡараҡытай ханлығы (1125—1218) существования тиклем XIII быуатҡа тиклем ғәмәлдә булғандар.