Месопотамияның көньяғында урынлашҡан Шумер донъялағы иң боронғо цивилизация тип иҫәпләнә, ул Убайд осоронда Эридала барлыҡҡа килгән беренсе ултыраҡтан алып ғәмәлдә булған (беҙҙең эраға тиклем 6-сы меңъйыллыҡтың аҙағынаса), Урук осоро (беҙҙең эраға тиклем 4-се меңъйыллыҡ) һәм династик осоро (беҙҙең эраға тиклем 3-сө меңъйыллыҡ) ваҡытында ғәмәлдә була һәм б.э.т. 3-сө меңъйыллыҡ аҙағында - 2 меңъйыллыҡ башында Ассирияның һәм Вавилондың сәскә ата. Бөйөк Саргон нигеҙ һалған Аҡкад империяһы б.э.т.