XIII—XVI быуаттарҙа универсаль (философик) грамматикаларҙа һәм «Грамматика Пор-Рояль» (XVII быуат) синтаксис категорияһы универсаль тип аталған (А. Арно һәм К. Лансло), сөнки синтаксис грамматиканың йөкмәтке өлкәһе булараҡ билдәләнә. Фонетика һәм морфология йөкмәткегә түгел,ә аңлатма (һөйләү,әйтеү) өлкәһенә индерелгән булған, Синтаксис фән булараҡ фекер белдереү ысулдары һәм һөйләмдәр уның өлөштәре итеп ҡаралған (һөйләм киҫәктәре).