Әҫәрҙәре араһында «Етмеш китабы» бигерәк тә мауыҡтырғыс. Әлеге китап дини, сәйәси һәм тәбиғәт фәндәре буйынса һорауҙарға арналған 70 бүлектән торған энциклопедияны хәтерләтә. Китаптың һуңғы бүлектәрендә металдар һәм минералдар тураһында мәғлүмәттәр килтерә. Тәбиғәттә осраған есемдәр араһында Жәбир ибн Хәйән  иғтибарын 7 металға йүнәлтә, минералдар тураһында ла мәғлүмәте күп. Есемдәрҙең үҙенсәлектәренә (мәҫәлән, металдарҙың ирөү, ҡойоу, металл ялтырауығы кеүек үҙенсәлектәре) аңлатма биреү өсөн Аристотель уйлап тапҡан 4 элемент-сифат ҡына етмәй башлай, шуға күрә Жәбир ибн Хәйән  металдар килеп сығышының теорияһын тәҡдим итә:уныңса, металдар ике өлөштән — металлылыҡ башланғысынан (фәлсәфәүи терегөмөш) һәм яныусанлыҡ башланғысынан (фәлсәфәүи көкөрт) ҡушыла.