1891 йылдың 29 апрелендә Пешков Түбәнге Новгородтан «Русь буйлап» сәйәхәткә сыға. Иҙел буйында, Донда, Украинала (Николаевта дауаханаға эләгә), Ҡырымда һәм Кавказда була, юлдың күп өлөшөн йәйәү үтә, ҡайһы берҙә ылау, тимер юлы йөк вагондарының тормоз майҙансыҡтарында бара. Ноябрҙә Тифлисҡа килә. тимер юл оҫтаханаһына эшкә урынлаша. 1892 йлдың йәйендә Абхазияла Сухум — Новороссийск шоссеһын төҙөүҙә ҡатнаша, бик аҙ ғына арауыҡ Баҡы нефть-газ районы промыслаларында хеҙмәт итә — был хеҙмәтте яҙыусы иң ауыр хеҙмәт тип атай[26]. Тифлисҡа килгәс, механик, ер үлсәүсе, семинарист, студент һәм тимер юл эшсеһе менән подвалда йәшәй. Эшселәргә дәфтәргә предприятие хакимиәте тарафынан иҙеү, башбаштаҡлыҡ факттарын яҙып барырға өйрәтә, ә ҡағыҙға төшөрөлгән мәғлүмәт шаһитлыҡ көсөнә эйә һәм социаль ғәҙелһеҙлекте ҡаҡшатырына ышана. Тифлис таныштары Пешковтың мөһабәт фигураһын, тупаҫыраҡ манера, хәрәкәт һәм ишараларын тасуирлай. Тифлис осоронда Джордж Байрондыҡына оҡшаған шиғырҙар ижад итә, «Каин» һәм «Манфред»ты яттан һөйләй. Һуңғараҡ уларға нигеҙләнеп поэму «Девушка и Смерть» поэмаһын (1918 йылда баҫыла) яҙа. Пешковтың телдән һөйләгәндәрен тыңлаусылар тормошҡа яҡын, бер аҙ ирониялы стилдә һәм деталдәргә бай тип хәтерләп һөйләгән[27]. 1892 йылға Пешков йөк ташыусы, балта оҫтаһы, туҡыма буяусы, икмәк бешереүсе, бурлак, төҙөүсе, ҡарауылсы, репортёр һ.б. эштәрҙә тәжрибә туплап өлгөргән була.[28] Тифлиста Пешков революционер Александр Калюжный менән таныша. Ил буйлап сәфәре тураһында һөйләгәндәрен тыңлағас, Калюжный Пешковҡа шул тарихтарын яҙып барырға кәңәш итә. «Макар Чудра» ҡулъяҙмаһы әҙер булғас, Калюжный уны «Кавказ» гәзитендә 1892 йылдың 12 сентябрендә М. Горький исеме аҫтында баҫтыра.[28]