Беренсе донъя һуғышы осоронда ире Ҡырымға, Мәскәү һәм Петроградҡа. саҡырыла. Трахома, йоғошло күҙ ауырыуын, дауалай Лукинс, дүрт йыл буйына Латвия ҡайта алмай.  1917 йылда Кайя ҡыҙы менән Латвияға ҡайта һәм һуғыш тамамланғанға тиклем социаль хеҙмәткәр булып эшләй. Бойондороҡһоҙлоҡ тураһында мәҡәләләр яҙа. Бойондороҡһоҙлоҡ яҡлы булғанлыҡтан, ул Латвия парламентына депутатлыҡҡа беренсе кандидат була һәм 1918 йылда министрҙар кабинеты составын булдырыуға ярҙам итә. Шул уҡ йылда Латыш ҡатын-ҡыҙҙар ассоциацияһын булдырыуға ярҙам итә, ҡатын-ҡыҙҙың һайлауға хоҡуғын яҡлай. 1918 йылдың 18 ноябрендә Латвияның бойондороҡһоҙлоғо иғлан ителә, ә Советтар Союзы менән тыныслыҡ килешеүенә 1920 йылға тиклем ҡул ҡуйылмай. Бойондороҡһоҙлоҡ алыу менән бер үк ваҡытта ҡатын-ҡыҙҙарҙың тауыш биреү хоҡуғы ла рөхсәт ителә. 1919—1920 йылдар арауығында ул Латвия Республикаһына ярҙам итеү маҡсатында Zelta fondu (Алтын фонд) нигеҙ һала. Кайя ҡатын-ҡыҙҙарҙың биҙәнеү әйберҙәрен, көмөш һәм башҡа матди ҡиммәттәрҙе йыйырға саҡыра, һуғыштан һуң улар депонирлана һәмхөкүмәттең алтын резервын тәшкил иткән.