Иудаизм яуызлыҡты эҙмә-эҙлекле сағыштырмаса үҙаллы тарихи көс булараҡ, әммә изгелектең булмауы кеүек, беҙҙең донъяла йәшәүҙе кире ҡылыҡһырлап ҡарай. (Был ҡараш бик күп христиан схоласт аҡыл эйәләренә хас). Иудаизмда тарих мәғәнәһе — заман ахырында түгел, ә «матди донъяны» (йәһүдтәр тең тамамланыуын көткәнен дә билдәләп үтер кәрәк) алла ҡануны буйынса үҙгәртеп ҡороуҙа.