Был эштәрҙә Гумбольдтың ғалим булараҡ үҙенсәлектәре күренә: тәү ҡарашҡа төрлө күренештәрҙең дөйөм нигеҙен эҙләп табырға ынтылыу, метафизик принциптарға ышанмау. «Афоризмдар…» китабында ул әле физика закондарына ҡаршы килгән йәшәү көсө өсөн тора; әммә хайуандар электры тураһындағы тикшеренеүҙәрҙә үк фәндә 1830—1840 йылдарҙа ғына хасил булған тормошҡа рациональ ҡараш сағылдыра. Даһиҙың хайуандар туҡымаһындағы электр күренештәренә ҡарашы 50 йылдан Дюбуа-Реймондың хеҙмәттәрендә раҫлана. Соссюр менән Либихтың эштәренән һуң ғына фәндә үҫемлектәрҙе туҡландырыуҙың кәрәкле компоненты булараҡ минераль тоҙҙарҙың роле тураһында фекер раҫланды. Шул уҡ ваҡытта уның тормошоноң төп бурысы билдәләнәxa0— «донъяны физик һүрәтләү».