IX быуат дауамында суфыйсылыҡтың бер нисә мәктәбе барлыҡҡа килә, суфыйсылыҡ теорияһы һәм практикаһы әүҙем үҫешә. Ул ваҡытта иң абруйлы мәктәптәр булып Басри, Бағдад һәм Хөрәсән тора. Был мәктәп вәкилдәре уның мистика (хал) һәм макам тураһында ентекле тасуирламалар бирә. Башҡа мистик тәғлимәттәрҙәге кеүек, суфыйҙар уны «донъяуи бысраҡтан» таҙартылған һәм Аллаға яҡыныраҡ булған «юл» (тәриҡәт) кеүек ҡарай. «Ниәттәр» тәғлимәтендә ихласлыҡҡа һәм фиҙаҡәрлеккә (ихлас, сыдк) төп баҫым яһала. Суфыйҙар был йәһәттән үҙ-үҙеңде күҙәтеү һәм тотоу ысулдарын (муракаба йәки мухасаба) эшләй башлай. Бындай тәғлимәт (Бағдад суфыйы әл-Мөхәсиби тарафынан формулировкалана) маламатия (Нишапур аскет мистика мәктәбе сиктәрендә IX быуатта Хөрәсәндә барлыҡҡа килгән мистик-аскет хәрәкәтенең атамаһы) тип атала башлай.