Кешелек тарихында тәүге дәүләттәр, ҡала, ауыл ҡайҙа ғына барлыҡҡа килмәһен, улар һыу (йылға-күл) янында барлыҡҡа килгән, Мысыр дәүләте -Нил, Тигр һәм Ефрат, Һинд һәм Ганг буйҙарында боронғо дәүләттәр, йә булмаһа Бөйөк Болғар иленеӊ Ҡама йылғаһы буйында барлыҡҡа килеүе ошо тарихи фаразға асыҡ миҫал. Башҡорт иленеӊ дә барлыҡҡа килеүе һәм төрлө ырыуҙарҙыӊ берҙәм халыҡ булып ойошоуы ла йылға-күлдәргә бәйле. Һүҙемде, илебеҙҙеӊ Урал аръяғы төбәгенеӊ йөҙөк ҡашы булған Һаҡмар йылғаһынан башлағым килә. Ысынлап та йырҙарҙа данланған гүзәл Һаҡмар йылғаһын республикабыҙҙа белмәгән кеше юҡтыр. Шулай ҙа йылғаның атамаһы тураһында тәғәйен генә аңлатма юҡ. Атаманың бер вариантында, башҡорт казактарының Һаҡмар йылғаһы буйлап һаҡ (сик һаҡлау) хеҙмәте үтәгән ваҡытта бер-береһенә “Һаҡ бар !”мы тип шартлы тауыш биреүҙән килеп сыҡҡан тип фараз бар, Дон казактарыныӊ шартлы тауыш “Нечай!” тип һөрәнлә�