XX быуат башында Ҡушма Штаттарҙа дескриптив фонология мәктәбе үҫешә. Ул Америка индейҙарының телдәрен тасуирлау менән шөғөлләнә. Уларҙың концепцияһы Ленинград фонология мәктәбенекенә яҡын тора. Атап әйткәндә, Америка дескриптивистары телмәр ағышын телмәрҙе ҡабул итеү фонмаларына бүлеү процедураһын аныҡ формалаштыра. Һуғыштан һуңғы йылдарҙа компьютер техникаһы уңыштары йоғонтоһонда Америка лингвистары телмәр һәләтен техник моделләштереү мәсьәләһен тәләп күтәрә. Был эштәрҙе Америка лингвисы Ноам Хомский башлай. Уның хеҙмәттәрендә генеративн лингвистика тигән йүнәлешкә нигеҙ һалына. Теорияның фонологик өлөшө Рәсәй сығышлы Роман Осипович Якобсон тарафынан эшләнә. Ул Икенсе донъя һуғышы башланыу сәбәпле Праганан Америкаға эмиграциялай. Прагала ул Прага мәктәбенең күренекле ағзаһы була. Телмәр генерацияһын (етештерелеүен) тасуирлап, генератив фонология Мәскәү фонология мәктәбе концепцияһына яҡын килә. Генеративсылар терминологияһына ярашлы, телмәрҙе етештереү фонемаларын — төпкөлдәге фонемалар, ә телмәрҙе ҡабул итеү фонемаларын өҫтәге фонемалар тип әйтергә була.