XX б. башы прозаһы илдәге ижтимағи һәм иҡтисади үҙгәрештәрҙе сағылдырған. Бальдомеро Лильоның (1867—1923) «Под землёй» (1904) реалистик новеллалар йыйынтығында ижтимағи ысынбарлыҡты сағылдырыуҙың яңы этабы булып тора. Ижтимағи протест киҫкенлеге буйынса Лильо прозаһына А. Асеведо Эрнандестың (1886—1962 «Чёрный чертополох» (1933), «Чаньярсильо» (1936) һ.б. драмалары яҡын тора. Теоретик принциптары Мариано Латорре (1886—1955) тарафынан билдәләнгән креолизм тип аталған әҫәрҙәрҙә ауыл тормошо һәм тәбиғәт менән ҡыҙыҡһыныу тормошҡа ашырыла. Уның прозаһында ауыл тормошо тәфсирләп яҙылған: сборник «Рассказы Мауле» (1912) йыйынтығы, «Сурсулита» (1920) романы. Креолистар, ҡағиҙә булараҡ, киҫкен социаль конфликттарҙы күрһәтеп бармағандар: Ф. Гананың (1867—1926) «Деревенские дни» (1916) йыйынтығы, Л. Оррего Луконың (1866—1948) «Новая идиллия» (1899—1900) һәм «Большой дом» (1908) романдары, В.xa0Д.xa0Сильваның (1882—1960) сборник рассказов «Трагическая пампа» (1921) хикәйәләр йыйынтығы, Л. Дуран (1895—1954) әҫәрҙәре. д’Альмар, Барриос, Хоакин Эдвардс Бельоның (1886—1968; «Вальпараисоxa0— город ветров», 1931, «Оборванец», 1920) романдарында, бигерәк тә ҡала тормошон һүрәтләгәндәрендә, натурализм элементтары һыҙатлана. Хосе Сантос Гонсалес Вера (1897—1970 әҫәрҙәрендә реалистик тенденциялар тәрәнәйә; «Незаметные жизни» повестар йыйынтығы, 1923). Габриэла Мистраль (1889—1957), Висенте Уидобро (1893—1948) һәм Пабло Неруда (1904—1973) шиғритәтенең сәскә атыуы арҡаһында Чили әҙәбиәте донъяға таныла. Уларҙың ижадын ысын гуманизм, гражданлыҡ пафосы, антифашистик йүнәлеш, демократизм берләштерә. Мистралдең фольклор образдарына бай тәрән лирика менән һуғарылған («Отчаяние» (1922) «Тала» (1938), «Давильня» (1954) йыйынтыҡтары) һәм шағирәнең шәхсән тойғоло шиғырҙары, бер үк ваҡытта латин-америкалыларҙың психологик үҙенсәлектәрен яңынан тыуҙыра. Уидобро «креасьонизм» (от исп. сгеагxa0— творить)xa0— европа авангардизмына яҡын ағымдың теоретигы һәм юлбашсыһы булараҡ танылды. Формаль экспериментаторлыҡтың сикһеҙ азатлығын раҫлаусы шағир ысын тормошҡа хыялдағы донъяны ҡаршы ҡуя һәм шул әҫәрҙәрендә сағыла («Альтасор» поэмаһы, 1931). Пабло Неруданың интим, фәлсәфәүи, гражданлыҡ һәм сәйәси лириканың ҡаҡшамаҫ ҡатнашмаһы булған («Всеобщая песнь», 1950; «Оды изначальным вещам», 1954—57; «Сто сонетов о любви», 1960, һ. б. поэмалары) ижады ысын мәғәнәһендә эпик масштаблыҡҡа эйә. Ул хәҙерге донъяуи шиғри техникаһының иң яҡшы традицияларын һәм иң яңы ҡаҙаныштарын үҙ эсенә туплаған. Шиғриәттә демократик традицияларҙы Анхель Кручага Санта-Мария (1893—1964; «Обетованная сельва», 1920, «Облик Чили», 1955), П. де Рока (1894—1968), X. Валье (1900xa0й. тыуған) һ. б. хуплаған.