Археологтар «мәҙәниәт» терминын ҡулланғанда, уларҙың табылдыҡтары үткән тормоштоң теге йәки был ҡомартҡыһын ҡалдырған кешеләрҙең билдәле тормош рәүешен алып барыуҙары тураһында раҫлай, тип иҫәпләй. Әгәрҙә ки һүҙ бер төрлө типтағы эш ҡоралы йәки башҡа артефакттар тураһында барһа, «индустрия» термины ла ҡулланыла. Яҙма сығанаҡтары булмаған тарихҡа тиклемге дәүерҙе һүрәтләгәндә «археология мәҙәниәте» термины төп урынды алып тора. Археология мәҙәниәтен таратыу механизмдары төрлө булыуы ихтимал. Мәҫәлән, диффузионизм теорияһы мәҙәниәтте йөрөтеүселәрҙе күсереү йәки сауҙа алып барғанда технологияларҙы тапшырыу кеүек варианттарҙың ихтималлығын билдәләй. Ҡайһы берҙә бер үк ерҙә ҡаҙыу эштәрен алып барғанда төрлө мәҙәниәттәр өсөн хас булған һыҙаттар табыла, был ошо мәҙәниәттәрҙе йөрөтөүселәрҙең бәрелеше йәки үҙ-ара килешеп йәшәүе, ә, бәлки, бер мәҙәниәттең икенсе мәҙәниәтте дауам итеүен аңлаталыр.