Ғосман империяһы биләмәләренән үтеп барышлай Челеби Кавказға, һуңынан европа илдәре һәм дәүләттәреxa0— Австрия һәм Венгрияға бара. 1665 йылда ул Ҡырымға (Ҡырым ханлығы) килә, унда ҡырым ханы Мәһмәд IV Гәраәй (1641—1644, 1654—1666) таныша. Хан ярандары менән Әүлиә Челеби Ор-Ҡапы (Or Qapı, Перекоп) ҡәлғәһенә килә, һәм шунан үҙенең ҡырым буйлап сәйәхәтен (1666—1667 йыл) башлай. Ул күрһәтә, 1660 йылда ҡырым татарҙарының Ор-Капы ҡәлғәһе янында төньяҡ сиге була ти, дала (Ҡырағай Ялан) шулай уҡ хан биләмәһе була, ләкин унда нуғайҙар: адил, шайдак, ормитьтар. күсенеп йөрөй. Улар көтөүҙәрен йөрөткән өсөн яһаҡ түләй һәм Ҡырымға май, бал, эре мөгөҙлө мал, һарыҡ, бәрәс һәм ясырь (урыҫ ҡолдары) килтергән. Ҡырымдан китеп, дон казактары ерҙәре аша ул буйынса Волга буйлап өҫкә күтәрелә, йәнәһе,Ҡазанға етә. Артабанғы сәйәхәтен Әүлиә Челеби Фракияға, Македонияға, Крит утрауына ҡыла. Мәккәгә хаж ҡылғандан һуңxa0— Әүлиә Челеби Эвлия Мысырға юллана.