Халыҡ иҫәбен ҡаҙнасылыҡ маҡсатында йәки айырым хәл-торошта эпизодик иҫәп алыу иртә Урта быуатта уҙғарыла. Мәҫәлән, 1086 йылда, Англияла Вильһельм I Яулап алыусы бойороғо буйынса 34 графлыҡта халыҡ иҫәбе алына һәм уның һөҙөмтәләре «Ҡурҡыныс хөкөм китабы» атамаһын ала. Европаның ҡайһы бер ҡалаһында: Нюрнбергта (1449), Страсбургта (1473), Цюрихта (һәм бөтә да) (1567), Флоренцияла (1427—1430) хужалыҡтар иҫәпләнә.