Sicasí, paez seguro que'l so orixe remontar a la Plena Edá Media, a los entamos del sieglu XII, fai más de 850 años. Del so nome fundacional pocu sábese. Al paecer la población originariamente denominábase Portellu; asina apaez citada nun documentu de 1152 pol qu'Alfonsu VII (reinó ente 1126 y 1157) donaba al Cabildru de la Catedral de 'Toledo l'aldega de San Nicolás (güei sumida), “et habet terminun -dicía'l documentu- (esto ye, que'l so términu atestaba) cum L'Aldea Vetula (L'Aldea Vieya, otru pueblu abandonáu), et cum Portellu (Portillo), et cum Torrelicum (Torrijos), et cum Archicolla (Arcicollar), et cum Renales, et cum Pozuela (Renales y Pozuela yeren otros dos poblaos sumíos na actualidá), et cum omnibus istis per medium (y con toos estos por mediu)”. El términu portellu (y la so derivación portiellu) ye un diminutivu de procedencia llatina del conceutu portus (puerta), lo cual puede danos pistes sobre'l fundadores del pueblu, pos, como afirma Fernando Jiménez de Gregorio, yera una pallabra propia de la llingua que nel sieglu XII falar na zona d'Asturies, d'onde de xuru procedíen los fundadores de Portillo. Ello ye que n'otra contorna de la rexón de Toledo (en La Sisla, al sur de Toledo, non en La Sagra, al Norte, onde s'atopa'l nuesu pueblu), esistía una aldega llamada Alportel, que significa El Portillo, siendo ési'l conceutu propiu del idioma qu'usaben los mozárabes del centru de la Península Ibérica.