Toes estés formaciones se definieron como resultáu de procesos de crítica en rellación al llamáu «comunismu» o «socialismu real», calteniendo la referencia socialista al traviés de la reflexón y del discutiniu sobre l'actualidá del marxismu. Miembru del Secretariáu Unificáu de la IV Internacional, el PSR heredaba la tradición trotskista, opuesta al estalinismu; la UDP, marxista, presentábase cómo desconectada de cualesquier referencies nel campu comunista internacional, asitiándose en rotura con toles esperiencies de socialismu real"; la Política XXI ye resultáu, pela so parte, de la unión d'ex-militantes del Partíu Comunista Portugués, polos herederos del MDP-CDE y por independientes.