Pa Marx, la determinación de la magnitú de valor d'una mercancía ye la cantidá de trabayu requeríu socialmente pa producila. Esta ye la conocía teoría del valor trabayu. Asína, criticando la teoría de David Ricardo del valor-trabayu, deduz que'l salariu ye'l valor de la mercancía fuerza de trabayu, y como tou valor, determínase pol tiempu de trabayu necesariu pa la producción y reproducción de la mesma, nesti casu pa la producción y reproducción de la mercancía fuerza de trabayu, al valor de los medios de vida necesarios p'afitar la subsistencia del trabayador. Dotramiente, el capitalista comprador de la fuerza de trabayu consume dicha mercancía nel procesu de producción onde'l trabayador rinde demientres un tiempu (xornada llaboral) qu'escede la cantidá de tiempu necesaria pa la so reproducción como obreru (salariu), ye decir, el valor de la fuerza de trabayu y la so valorización nel procesu de trabayu son fautores distintos, cuya diferencia determina la magnitú de la plusvalía (exemplu de Marx nel Capital 1: "que p'alimentar y caltener en pie la fuerza de trabayu demientres veinticuatru hores faiga falta media xornada de trabayu, nun quier decir, nin muncho menos, que'l obreru nun puea trabayar durante una xornada entera) . Esta plusvalía ye apropiada pol capitalista y d'ella vien la ganancia. Esta apropiación constitúi la bas fundamental del mou de producción capitalista y a la so vez estes condiciones materiales determinen la superestructura, ye decir les formes y conteníos de la concencia espresaes nel arte, la política, la relixón y también el derechu. Esta contradicción fundamental (producción colectiva vs. apropiación individual) baxo'l réxime de producción capitalista reviste la forma de Llei xeneral de l'acumulación capitalista que consiste en que cuanto mayor ye la riqueza social, ye decir el capital en furrulamientu y por tanto, tanto mayor ye la magnitú absoluta del proletariáu y la capacidá productiva del mesmu, tanto mayor ye l'exércitu de reserva, y polo tanto a midía que medra l'acumulación de capital medra l'acumulación de miseria, y dalgunos de los sos fenómenos son l'amenorgamientu de la tasa beneficios a la vegada que la concentración del capital en mui poques manes. Asína, la contradicción cimera del capitalismu según Marx ye l'antagonismu de clases ente la clas capitalista y la clas proletaria.