Por datos arqueolóxicos y antropolóxicos foise estudiando'l verdaderu procesu de la ocupación del Cuzco. El consensu apunta a que, debíu al colapsu del reinu de Tiahuanaco producióse la migración del so pueblu. Esti grupu de cerca de 500 homes estableceríase pasu ente pasu nel valle del ríu Huatanay, procesu que remataría cola fundación del Cuzco. Desconozse la fecha averada, pero gracies a muertes alcuérdase que l'allugamientu onde s'alluga la ciudá yá s'atopaba habitada fai 3000 años. Sicasí, considerando namái'l so allugamientu como capital del Imperiu incaicu (mediaos del sieglu XIII) el Cuzco apaez como la ciudá habitada más antigua de toa América.