La mayor parte de la rica tradición oral del pueblu maorí recoyer los eruditos europeos a finales del sieglu XIX, conscientes de qu'esti pueblu taba empuestu a la desapaición como resultáu de les guerres y enfermedaes traíes del esterior. Dalgunes de les lleendes más importantes fueron publicaes entós, y de la mesma forma cúntase la hestoria de los maorís en el dios home que pescó la islla Norte del mar, toes elles entraron a formar parte de la consciencia nacional. Casi tol material lliterario quedó arrexuntáu nes biblioteques y consideróse un emblema del archivu históricu.