Poseyíen un calter indómitu y guerriegu, polo que resistieron les amenaces invasores de los inques, españoles y inda'l propiu gobiernu chilenu, qu'en 1880, na nomada "Pacificación de l'Araucanía", incorporólos violentamente a les reserves (sobre manera agrícoles, creaes acordies coles sos habilidaes pa trabayar la tierra).