La comunidá nun ye estática, ye movimientu, sufre crisis, reorganizar, hai dómines de resistencia, y de busca d'alternatives comunes llocalmente y de manera autónoma. Los sos procesos socioambientales, socioculturales, socioeconómicos son singulares que les estremen d'otres comunidaes, anque la comunidá llega a presentar espresiones de procesos más amplios como les formes globales dominantes del consumu y refugaya xeneralizaes pola modernidá que tresmanen la so integridá vital na so salú, la so cultura, la economía y nos ecosistemes. Dende los trés últimes décades del sieglu XX hasta l'actualidá estendióse la introducción d'alimentos industrializaos y bébores embotelladas que xeneraron drásticos efeutos na salú comuñal de llocalidaes rurales y urbanes, según enormes cantidaes de residuos sólides nel ambiente; les intervenciones de megaproyectos d'estraición minera, petrolera o de supercarreteras provocó contaminación ambiental degradando los mantos acuíferos, deforestación y collo procesos d'abandonu de práutiques agrícoles d'autosuficiencia alimentaria y de migración en busca de fontes d'empléu.