El protomixtecano falóse alredor del añu 1500 e.C., y de esta llingua estremaron trés grupos, ente ellos el prototriqui. Ye aceptáu que'l prototriqui dixebrar del grupu mixtecano pocu dempués de la era común. Esta llingua foise estremando hasta llegar a los cuatro variedaes que se falen anguaño.