Gumersindo Laverde y Ruiz de Lamadrid ye ún de los intelectuales y lliteratos más señeros del sieglu XIX, representante y entamador del nacionalismu pan-asturianu, un asturianismu cultural y politicu que defiende la idea y el deséu del reaxuntamientu de Les Asturies.    Nació'l 5 d'abril de 1835 nel pueblu  d'Estrada (Asturias de Santiyana) nel bierzu d'una familia rural de clase media. Fíu del abogáu Toribio Laverde, natural de San Vicente de la Barquera y d'Asunción Ruiz de Lamadrid, natural de Labarces. Estudió nes Universidaes d'Uviéu, Madrid, Valladolid y Salamanca, doctorándose llueu en Derechu y en Filosofía y Lletres. Yá de mozu, en 1849,   entamó escribir poesía y teatru. La so primer poesía publícase en 1852 na revista madrileña "La España literaria" y titúlase "La  noche y la soledad", en versos sáficos. En 1860 marcha pa Madrid con un modestu trabayu n a Secretaría de la Xunta de Beneficencia. En 1862 oposita a varies cátedres de retórica y poética obteniendo una nel Institutu de Lugo, siendo director del mesmu trés años y onde casó con Josefina Gayoso, natural d'Outeiro de Rei. De los cuatro fíos suyos sobreviven dos: Pura y Jesús Laverde. Publica en 1868 un importante llibru, los Ensayos críticos sobre Filosofía, Lliteratura e  Instrucción Pública, el restu de los sos abondos ensayos y poemes remanez esperdigáu   nuna llarga llista de periódicos y revistes. Académicu correspondiente de la Real Academia Hespañola y de la Historia. En 1873 concursa a les cátedres de Lliteratura llatina de les Universidaes de Valladolid y Santiago, aprobando les dos y optando pola primera, qu'en 1873 permuta pola de Lliteratura xeneral y hespañola, siendo llueu Decanu de Filosofía y Lletres. En 1874 formó parte del  tribunal que-y concede'l Premiu de Llicenciatura a Marcelino Menéndez Pel ayo, entamando dende entós una fonda y granible amistá y collaboración científica y lliteraria. En 1876 marcha pa la mesma cátedra pero en Santiago, mui aquexáu por una enfermedá que-y producía grandes dolores y pinchazos per tol cuerpu, pa lo que'l clima norteñu-y favorecía, ciudá na que va morrer un 12 d'ochobre de 1890, a la edá de 55 años de fecunda vida lliteraria. En morriendo, la so vilda  envió'l so archivu a Menéndez Pelayu cola idea de qu'editara toles sos obres, cosa que nun se pudo facer pola muerte del eruditu santanderín. E n 1952 José María de Cossío publicó les poesíes de Laverde con un gran prólogu. La tierra qu'él señardaba, que guio los sos primeros pasos yera tierra montañesa, la so Estrada natal, nes Asturies de Santiyana y les Asturies d'Uviéu. Dambes Asturies convivieron siempre nel so afectu y a les dos se refier siempre en tolos sos proyectos,  pues xuntes nel so corazón considerábales xeográficamente y asina quería veles na so alministración pública y cultura.  (más…)