La obra constitúi una estensa alegoría de la vida del home, representáu nos sos dos facetes d'impulsivu ya inespertu (Andrenio) y prudente y esperimentáu (Critilo). Estos dos personaxes simbólicos, escorriendo la Felicidad (Felisinda, madre pa Critilio y esposa pa Andrenio), acaben percorriendo tol mundu conocíu escorriendo l'aprendizaxe de la virtú que, pese al engañu qu'ufierta comúnmente'l mundu, llevarálos a ganar la inmortalidá polos sos fechos al llegar la muerte a la fin de la novela. Ye, poro, la culminación lliteraria de la visión filosófica del mundu de Gracián, onde prima'l desengañu vital y el pesimismu, magar la persona cabal consigue alzase sobre esti mundu de malicia.