Croce critica a los iluministas, y polo xeneral a cualesquier que quiera individualizar los absolutos que regulen la hestoria y trescender: la realidá ye hestoria, na so totalidá, y la hestoria ye la vida mesma, que se desenvuelve autónomamente siguiendo los sos propios ritmos y les sos propies razones. Ye un camín progresivu que nun tien de constituyir una certidume sobre la qu'amurniase: esta consciencia tien de ser confirmada por un enfotu constante de los homes, y les sos resultaos nun son previsibles nin deben nunca dase por descontaos.