Nel sieglu XIX la novela llatinoamericana puo escomenzar a desendolcar, depués de la espulsión de los españoles que prohibíen esti xéneru nes Amériques. Depués d'unos tentaos na primara metá del sieglu, hai un braeru florecimientu na mayoría de los países que coincide col romanticismu. Rescamplen Cecilia Valdés (versión definitiva 1882) del cubanu Cirilo Villaverde (Cuba 1812-???), Sab (1841) de la cubana Gertrudis Gómez de Avellaneda (Cuba: 1814-1873), Amalia (1851) del arxentín José Mármol (1817-1871), Enriquillo del dominicanu Manuel Jesús Galván (1834-1911), María (1867) del colombianu Jorge Isaacs (1837-1896), y Clemencia (1869-1888) del mexicanu Ignacio Manuel Altamirano (1834-1893). Al finar el sieglu'l realismu y el naturalismu facíense más importantes. Tal vez l'exemplu más conocíu ye Aves sin nido (1889) de la peruana Clorinda Matto de Turner (1852-1909), pero tamién dignu de comentar ye Música sentimental (1884) d'Eugenio Cambaceres