Nos escomienzos del sieglu VIII el Reinu d'Asturies consolida'l so  territoriu en pocu tiempu. Asina, el territoriu de Primorias, nucleu principal del reinu de Pelayu, enánchase en pocos años hasta controlar cuasi tola costa atlántica dende'l cabu Burela hasta'l ríu Deba en Basconia, yá en tiempos d'Alfonsu I. La consolidación del cristianismu y la llatinización de la población ye una realidá social y política, acabando con tou restu de tribalismu asturcántabru. Beatu de Llébana, conseyeru del Rei Silo, vive en Pravia cola Corte asturiana, onde escribió les sos más importantes  obres. Una de les más destacaes aprotaciones de Beatu foi la de ser el portavoz de la independencia de la Ilesia d'Asturies con respecto a la de Toledo, sofitándose na idea qu'espardió él entós de que l'apóstol Santyagu tuviera predicando en tierres del Reinu d'Asturies. Alfonsu II funda asina Compostela y realiza una repoblación interior fundando villes y monasterios pel reinu como'l de los Cuerpos Santos o de Sant Emeterii, amás de facer una política d'espansión territorial pel occidente y oriente del Reinu,  instalando la Corte asturiana n'Uviéu como capital del Reinu y afitando l'obispáu d'Uviéu como tiesta primada no eclesiástico. El segundu obispáu del Reinu d'Asturies va ser el de Valpuesta, nos confines orientales del mesmu. La villa de Santiyana tien el so orixe nel Reinu d'Asturies, dientro de la política de repoblación impulsada por Alfonsu III el Grande, que fundó'l monasteriu de Santa Iyana nel añu 870 nun llugar nomáu Planes. Atribúyese-y a unos frades del sieglu IX el que llevaren les reliquies de  Santa Iyana pa esti llugar, llevantando una ermida. Supuestamente a la xoven Iyana martirizáronla en Bitinia (Asia Menor) demientres les escorribandes del emperador romanu Dioclecianu a finales del sieglu III, y los sos restos trayéronse nel sieglu IX a esti llugar por monxes pelegrinos, cumpliendo una política palatina de trayer restos venerables a Asturies pa da-y mayor importancia política al Reinu. Yá nesi momentu construyóse una ermida baxo l'advocación de la santa onde custodiar y venerar les  reliquies, y llueu un cenobiu que prosperó baxo la protección de la ñobleza local. De magar l'añu 980 el monasteriu taba consolidáu dafechu perteneciendo tou él al ámbitu del obispáu d'Uviéu.