El rock pesáu foi dende siempres un xéneru emparentáu col rock sinfónicu, como lo demuestra dende 1969 el grupu Deep Purple cuando se fundió con una orquesta na so obra Alcuerdo for Group and Orchestra. Nos años 70 los mesmos Deep Purple xunto a bandes como Black Sabbath, Wishbone Ash, Queen, Kansas o Uriah Heep tamién contribuyeron a siguir averándose a la corriente progresiva. Sicasí, los canadienses Rush (al igual que los sos menos conocíos compatriotes de Triumph) y Kiss col discu Music from "The Elder" de 1981, son consideraos l'antecedente más precisu del subxéneru, que empieza puramente con Queensrÿche nos 80, siendo nomar salientes que moldiaron el metal progresivu (prog metal n'inglés). Trátase d'un híbridu nel cual el rock pesáu adquier la forma d'estructures ambicioses, cantares estensos de tonu seriu y sobrecargado (munches vegaes suites), y un especial virtuosismu na execución. A diferencia del power metal, más basáu na épica guerrera, les temátiques del prog metal suelen xirar en redol a cuestiones más erudites, filosófiques, mitolóxiques o hasta psicolóxiques. Otres bandes a mentar d'esti subxéneru son Tool, Fates Warning, Dream Theater, Crimson Glory, Symphony X , Voivod o, n'España, Dark Moor. Grupos pilastres del heavy metal "tradicional" como Judas Priest o Iron Maiden han incursionado con frecuencia nel metal progresivu.