Sí hubo, sicasí, creación de monesterios, cultivu de tierres de llabor y actividá ganadera nel nucleu primitivu d'Aragón y en Ribagorza. El condáu d'Aragón articulábase en redol al río Aragón, desenvolviéndose nos valles d'Ansó, Fechu, Aisa y Canfranc y que'l so centru eclesiásticu y cultural yera'l monesteriu de San Pedro de Siresa y, más tarde, la ciudá de Jaca.