Anque dende les abdicaciones de Carlos V en Bruxeles (1555-1556) y l'establecimientu de la capitalidad de Madrid (1561), quedó evidenciado que Flandes nunca más sería'l centru políticu de la Monarquía Católica, les ciudaes flamenques siguieron siendo centros artísticos de primer orde; de fechu el centru del mercáu d'arte, como lo yeren del comerciu internacional. El conflictu sociu-relixosu de la Reforma terminó españando nuna sangrienta guerra civil (la Guerra de los Ochenta Años, 1568-1648) qu'estremó la zona ente'l norte, con predominiu calvinista (les Provincies Xuníes independientes, lideraes per Holanda), y el sur con predominiu católicu (los Países Baxos Españoles, qu'ente 1598 y 1621 fueron gobernaos pola fía y el xenru de Felipe II: Isabel Clara Eugenia y Alberto d'Austria). El sacu d'Amberes (1576) y el posterior sitiu de 1584-1585 destruyeron la prosperidá económico y cultural d'esa ciudá, pasando la centralidad de la rexón en dambos ámbitos a Ámsterdam, a onde emigraron munchos artistes. Tamién hubo emigración escontra'l Palatináu renano, onde se creó la escuela de Frankenthal, enllaz ente'l manierismu flamencu y l'alemán.