Da ejascht lenga doublimane Stoot, en wou ma af n Territorium von n heitinga Ghana fassn ko, gejd af s 11. Jh.  zrugga un wiad da Bono-Stoot ghoissn. Vill weitane Kinereich un ondana Stootn hod s iwa d Jh. gem, vo dej wou es Kinereich vo Dagbon un es Ashanti-Reich dej am mejran mechtingan gwen han. Dasida en 15. Jh. houd es Portugisischa Reich, gfulgt vo ondana Eiropejscha Mechtna, zwengs de Handlsrechtt dej Gengd ospenste gmacht, bis dass d Britn zen End in spaadn 19. Jh. d Kontroll ganz oglaart u eigsackt hom. Nou mejara wej 100 Jouala vo Widaborschtekait, san en 6. Miarz 1957 dej veja Kolonialgengatn (Gold Coast, Ashanti, Northern Territories u Britisch Togoland) zou Ghana zomgfejad woan aswej a unoḇhangiḡa Dominion von n Commonwealth of Nations. En 1. Juli 1960 is s a Repablik woan.