War vuanaat e yeas ar c'hemmoù-se abalamour d'ar reuz da-heul an aloubidegezhioù bras. Divroadegoù ar Vretoned a grogas d'an diwezhatañ er IVvet kantved, aesaet gant an darempredoù ordin a oa bet abaoe ar c'hentistor etre an div aod tost hag ar youl da viret ouzh ar Saozon da aloubiñ Aremorica  (an Arvorig) evel Enez-Vreizh. An impalaelezh roman a oa en he sach diwezhañ a asantas, hag a voe kontant zoken, en em staliefe ar Vretoned un tamm e pep lec'h e Galia an hanternoz. Kalz eus an enezennadoù-se, strewet un tamm e pep lec'h, a voe enteuzet e-mesk ar C'halianed a oa tost dezhe, met e kornôg Aremorica , ar Vretoned, niverus, a roas lañs en-dro d'ar rannyezhoù galianek kar d'o re, hag a oa war var da vezañ romanekaet.   Betek an Xvet kantved e chomas unvan a-walc'h ar predeneg ken e veze graet "lingua britannica" dioutañ c'hoazh gant tud ar mare-se. War greskiñ e yeas an diforc'hioù da c'houde, seul vuioc'h ma oa disrannet an tammoù douar a chome e dalc'h ar Vretoned gant ar gounidigezhioù saoz. Lodenn an hanternoz (he c'hêrbenn Dumbarton, en iwerzhoneg Dùn Bretan) ne voe ket aloubet gwech ebet hag a yeas d'ober trederenn ar c'hreisteiz eus Bro-Skos ; mervel a reas he yezh e-tro an XII-XIIIvet kantved. Al lodenn greiz a gollas e anv Breton (an anv Cymro "kenvroad" an hini a zeuas en e lec'h, a-ziwar kem + bro), wealish a reas ar Saozon dioute, "welsh" da c'houde, ha diwar-se gualeis > gualois > gallois ! E lodenn ar gevred e tiwanas ar c'herneveureg hag ar brezhoneg. Betek tro 1500 e voe peuzheñvel an div yezh, ur   souezh, a-drugarez d'an darempredoù ingal a veze etreze. Setu aze strobad ar yezhoù predeneg.