Venezia , e Melezour ar Garantez ,  Maskl ar Marv     Pennad Eizh 23 a Viz Genver 2007  "  Gondeln der Trauer ,  Eisige Schauer ,  Venedig im Winter ,  Ohne Dich  ... " *       Evit   Thomas Mann      1 - "  Pezh a glevomp c'hoari , gant arzourien vras , zoken , a laka ennomp ken alies ur gersenn c'hwerv , kevrinus , rak en hor hunvreoù e vevomp , gant sonerezh ar stered  .   Met , pa vez sonet gant Cécile , eo ken brav hag en hor rez , ha bravoc'h c'hoazh war an trumm ! "    Gant varv he bugel , e seblant dezhi bezan kollet ivez , gant ar vaouez yaouank , karantez he buhez , hag  "  ez eo aet da get ar bed , ar gouloù  . "   Arvestin a ra , dic'halloud , ouzh trec'hlid ar Marv .  "  Petra'ta out deuet d'ober 'man , etrezomp ,  Cécile  ? " , a   c'houlenn he breur diganti .  "  Petra , e-kreiz hor poanioù  ? " ( 1 )      2 - Marteze , o tegas koun eus Venezia , vleunienn ziwenvus , e vefe ret din adselaou sonerezh dreistpar Mahler , " Adagietto " e bempvet gensonadeg , sklerijennet gant pennober Visconti ? ( 2 ha 3 )   Pe , c'hoazh , " Kanenn ar C'hondolerien Veneziat " , gant Mendelssohn , unan eus e " dTenerganoù Dilavar " niverus ? ( 4 )    Dre-hont , em boa bet chans da strenin un eurvezhioù bennak , e deroù ar bloaz 2007 , o sonjal e morennoù ar serr-noz , a veuze re vuan , diouzh va doare , an heol goanv ruz , e dourioù tenval ar Ganol Vras ...  Venezia !    Chateaubriand a chomas aman e miz gwengolo 1833 .   Meneget en deus , en e levr , " Envorennoù en Tu All d'ar Bez " ( Mémoires d'Outre-Tombe ) , ur werzenn bet savet gant Chiabrera :    "  O d'Italia dolente ,  Eterno lume ,  Venezia   ! " ( 5 )    Klask a rae ar skrivagner breizhat ken vrudet diskerian deomp e hoal evit " Keoded an Dojed " , dre m'en doa kavet , war a grede , ar Venezianed henvel o orin ouzh hini ar Wenediz e Breizh .  "  Arguzet e oa bet , a skrive , e veze pesketaerien Mor-Bihan un drevannad " Pescatori " eus Palestrin : Venezia a vefe mamm , neket merc'h Gwened " . ( 6 )      3 - Hag an hent-se davit ar Marv , avat ?   P'edon en digenvez , o kantren a-dreuz banelloù ha straedigoù ken luziet ar gêr , en em gavout a raen ivez evel en ur milendall a-ziabarzh va boud .   Hini " Ene ar Bed " e oa , a vennfe hor bleinian e don-donan hor c'hreizon , evel e Neved kuzh an ilizigoù diniver ma'z aen enno e-barzh , en tu-hont d'an Amzer .    Penaos em bije disonjet eus dizalc'h kollet al ledenez , pa save kroz ar mor , a-wechoù , gant e c'hourdrouz dispis , evel em Bro-me ?   Lonket e voe ivez Kêr-Iz en he fezh , " Dor " veurdezus , treuzoù diwel ar Bed All , arouez hor Frankiz , digabestr ...   Daoust ha ne vije ket bet ar gondolennoù eveldomp , paour-kaezh tud , a sonje din gant an Itron de Staël , "  skeudoù nemeto , a rikl war an dour , henchet-dihenchet gant ur steredennig zister   " ? ( 7 )      4 - Iliz-Rouanez Sant-Mark : ur vaouez yaouank , daoulinet , a bede e zamc'houloù ur sal dilezet ha didrouz . Daou pe dri e oamp hepken , e-tal ar Galon Sakr ...         5 - E korn ar blasenn vras-divent , e dammskeud ar serr-noz , e paras dre laer va selloù war skeud kevrinus ur gaer a grennblac'h , seurt fulenn e doare David Hamilton . ( 8 )  Tra ma dec'he kuit , siwazh , re vuan diwar va wel , e verzis war he muzelloù ur minc'hoarzh a geneilded ...  Breman e oan da vale war " Ribl ar Sklaved " ( Riva degli Schiavoni ) , betek an Ostaleri Danieli ken vrudet .  Manejoù ha kezeg-koad ur fest foran peuzdigenvez , a boanie da drein en avel donvor , o troidellat he lampigoù ivez em fenn badaouet , heman o tont mezv-tre ganti tamm-ha-tamm , a-feur ma save hiraezh ganin d'am bugaleaj , am boa kredet e adkavout e-pad un eilenn .    E raksal vras ar palez , lorc'h enni gant he c'hoadajoù kizellet  kaer , he c'hantolorioù-skourret meurdezus , hec'h alaouradurioù o lugernin , tu pe du , e seblantas dibunan dirazon , bet trellet va daoulagad ganto , un ambroug-kanv a dudennoù hollvrudet a zifoupe eus an amzer gent .  E pelec'h bennak e c'helle en em guzhat karantez diroll Musset evit George Sand , a sonjas ?  Ne oa nemet un hunvre sonerezh Wagner , pa glevas anezhan o tassenin em spered pennfollet , seul wech m'en em sile dre laer e notennoù entanet ennon , dre zraf-tro an nor ?  Aman e krogas ar mestr bras da labourat  war e " dTristan " , o sonjal , glac'haret , e Mathilde Wesendonk ... ( 9 )  Goude , o kaout sonj eus Marcel Proust , deuet aman gant e vamm er bloavezh 1900 , e welis skeudenn Swann a-dreuz "  ur weledigezh am boa graet , en un   doare dispis ha burzhudus war un dro  " .   Spinan a rae ac'hanon e envor , tres diheverz eus kêr Venezia , "  evel m'he doa laret din : - dalc'h krog ennon o tremen , mar bez krenvded a-walc'h ennout , ha klask dirouestlan kudenn an eurvad a ginnigan dit  . "   Ha perak , a eilgerien neuze dezhi , "   e teuio din ar  marv da vezan ken diseblant  " ,  goude bezan en em gavet a-nevez hon-daou . ( 10 )    6 - Met , pa vez kouezhet ar bed en e boull , digasted ha dilez kalz tud ennan , ez eus karantez c'hoazh ?  Penaos hec'h adkavout , en em c'houlenn Hélène Grimaud ?  N'eo ket henvel ouzh "   plijadurioù-se ken lik ha dibreder   " , ma vez komzet anezho gant Thomas Mann , heman oc'h arvestin ouzh bravder yaouankizoù an traezh ? Henvel ivez ouzh garmoù-hud ur plac'h yaouank , leun a gevrin , hag he rez dilavar o lakaat anezhi da "   guzhulikat gant an tasmantoù   " , a-raok ma vefe poent dezhi en em rein da  gousket , en diwezh , etre divrec'h ur vignonez ken espar he c'hened ! ( 11 )    7 - N'em boa ket c'hoant kerzhout betek ar c'hae ken , da vont en hent gant al lestr treuz ...  A-uc'h an dremmwel , e veze tenvalaet al Lido gant koabrennoù a liv bez , skeudoù yen an noz .  "  Piv a c'hellfe termenin anien un arzour , ha   gouzout lenn e kevrinoù e ene   ? , a sonjen me ivez gant poan . ( 12 )  Ha piv , nemetan , a vefe gouest , koulskoude , d'intent ouzh ar Gened ?   Touellet omp alies gant droug ur falsc'harantez , seurt klenved diremed , pa fell deomp tizhout ur  pal dreistdiraez , ha kredin e vimp perc'henn war unan all bennak n'eo   ket dimp .  Bresk ha berrbad eo hor buhez war an Douar , neketa ? ' Vel ur veaj dremeniat ...   En gortoz Spered ar C'hrouer emaomp , ma vefe ivez hon flammig spi ur sklerijenn Evitan en Nenv .   Goude hepken , en distro , e paro nerzh ar Sonaozour Meur war hor c'halonoù dianket , en doare ma  vefe adc'hanet Gantan Daspren an Nevez-Amzer ... Marteze ?     8 - N'eo ket hir an hent , adalek " Pont Huanadoù " betek ar Rialto .  O tistrein d'am ostaleri , e ris un dro hent davit an iliz vihan ma voe Vivaldi badezet enni , d'ar 4 a viz Meurzh 1678 , " Chiesa di San Giovanni in Bragora " .   Un doare enorin un den ampart-tre war ar sonerezh ,  barzh gwirion , en doa diskouezhet e oa mesket buhez ha marv an eil ouzh eben , war Rod Vras an amzerioù .  D'an abardaez-noz-man , em c'hambr , edon oc'h arvestin ouzh dourioù tenval , a dazluc'he dindan al Loar ...  Nepell ac'hano , d'an 13 a viz C'hwevrer 1883 , e oa nijet Wagner d'ar Bed All a-ziwar varlenn e wreg Cosima , merc'h Liszt .   Aman en doa divizet ene  ar mestr mont kuit da Varadoz Tristan hag Izold .  " Pell 'zo , panevet deoc'h , n'em bije skrivet notennoù sonerezh ken , a anzavas outi .  Hunvreal a rae e Mathilde ?  Ha me , hag e welin un deiz en-dro loc'hoù Venezia ?    ___    DAN AR WERN -  Aman hag Ahont  - 8 -  Venezia , e Melezour ar Garantez , Mask ar Marv  ( E Brezhoneg ) - 23 a viz Genver 2007 - Pep gwir miret strizh / All rights reserved / Tous droits réservés . "  Aman hag Ahont  " , Copyright 2006 .   ___Notennoù :  1 - " Cécile Etrezomp " ( Cécile Parmi Nous ) , gant Georges Duhamel ( 1884 , Pariz - 1966 , Valmondois ) , in " Hanez ar Familh Pasquier " ( Chronique des Pasquier ) , 1933 - 1944 , Levrenn VII .  2 - Luchino Visconti ( 1906 , Milan - 1976 , Rom ) , filmour italiat , kenwerc'her " Marv e Venezia " ( Morta a Venezia , 1971 ) , hervez danevell Thomas Mann , " Der Tod in Venedig " ( 1911 , embannet e 1913 ) .  Dremmourien  : Dirk Bogarde , Silvana Mangano , Bjorn Andresen .  3 - Gustav Mahler ( 1860 , Kalischt , Moravia - 1911 , Vienna ) , sonaozour , bleinier laz-senin aostriat . Oberour " ar Pempvet Kensonadeg " ( 1902 - 1903 ) .  4 - Félix Mendelssohn-Bartholdy ( 1809 , Hamburg - 1847 , Leipzig ) , sonaozour alaman , oberour " Kanenn ar C'hondolerien Veneziat " , op. 30 , n° 6 , unan eus an " Tenerganoù Dilavar " ( Lieder Ohne Worte ) evit ar piano ( 1829 - 1845 ) , embannet etre 1834 ha 1868 .5 - Gabriello Chiabrera ( 1552 - 1638 , Savone ) , barzh italian e-doug an Azginivelezh . "  Â , war boanioù Italia ,  Ur sklerijenn beurbadel ,  Venezia  !  " , gwerzenn anezhan veneget gant Chateaubriand dirak pennad pevar al levr 40 eus e " Envorennoù en Tu All d'ar Bez " ( Mémoire d'Outre-Tombe ) , 1809 - 1848 .  6 - Pennad Unnek , levr 40 " Envorennoù en Tu All d'ar Bez " , gant " Fanch-Reun Kastellbriant " ( 1760 , Sant-Malo - 1848 , Pariz ) , unan ar skrivagnerien vrudetan e Breizh ( François-René de Chateaubriand ) .7 - Staël-Holstein , Anne-Louise Germaine Necker , baronez ( 1766 - 1817 , Pariz ) , skrivagnerez Bro-C'Hall . Oberourez " Corinne ou l'Italie " ( Kaourina hag an Italia ) , 1807 , meneget gant Chateaubriant ( Levr 40 " Envorennoù en Tu All d'ar Bez " , diwezh ar Pennad Trizek , anvet : " Tud Ijinet-Kaer awenet gant Venezia " ) .   8 - David Hamilton , luc'hskeudenner breizhveuriat brudet , ganet e 1933 , awenet gant koantenned skandinaviat yaouank .  9 - Mathilde Wesendonk , maouez yaouank a anavezas Wagner e 1852 . He C'heneilez-Kuzul e teuas da vezan evitan . 23 vloaz e oa hepken .  10 - Marcel Proust ( 1871 - 1922 , Pariz ) , in " An Amzer Adkavet " ( Le Temps Retrouvé ) , II , 3 - 4 , seizhvet ha levrenn ziwezhan , dalif , 1927 , eus " War Glask an Amzer Gollet " ( A la Recherche du Temps Perdu , 1913 - 1927 , Gallimard ) .  11 - " Kentelioù Prevez " ( Leçons Particulières ) , gant Hélène Grimaud , Robert Laffont - Pariz , 2005 .  12 - " Marv e Venezia " ( Der Tod in Venedig ) , danevell bet skrivet e 1911 , embannet e 1913 , gant Thomas Mann ( 1875 , Lübeck - 1955 , Zurich ) , skrivagner aleman , Priz Nobel 1929 .   Taolenn  : " Abardaez e Venezia " ( Soir à Venise , 1875 ) , gant Jules-Arsène Garnier , livour gall ( 1847 - 1889 )              * " Venedig im Winter " ( Vangelis / Michaël Kunze ) , in " Geheimnisse " , von Milva , Metronome Musik Gmbh , Copyright 1986 , Spheric B.V , Amsterdam . Alle Rechte vorbehalten . Droits réservés .   Luc'hskeudennoù  : Hélène Grimaud , Bjorn Andresen , Vittoria Puccini . All rights reserved .