Ret e vo bezañ bet gortozet daou gantved evit kompren da vat petra  dalvez er pleustr degemer evel keodedour kement estrañjour a zeu e Frañs  da servijañ an Dispac'h. Rak e-pad pell, ne voe ket lakaet da dalvezout  pennaennoù strishañ an Dispac'h. Chomet e oa ar gevredigezh evel ma oa  a-raok. War ar maez, da vihanañ, da lavarout eo evit ar pep brasañ eus  ar boblañs. Betek 1914 e vevas an dud evel dindan ar renad kozh :  dont a  rae ar vugale er bed e tiegezhioù henvoazel e-lec'h ne veze ket  nagennet, e doare ebet, aotrouniezh an tad ; an tiegezhioù a yae d'ober  parrezioù ha den ebet ne nac'he aotrouniezh ar person, hag all... Kristen  e oa ar gevredigezh, dre vras, ha ma kendalc'he ar gevredigezh-se da  vezañ ur gevredigezh ez eo peogwir e talc'he da vevañ diouzh an  talvoudoù kozh. N'eo ket ar gealiadurezh republikan a lakae ar bern  traezh da badout. Estren da vuhez wirion an dud e oa  ar gealiadurezh  republikan. Hag ar ger 'Nasïon', an dro-lavar 'Kumuniezh Vroadel', o doa  gwisket ur ster henvoazeloc'h, karget gant an talvoudoù a yae da ober ar  gevredigezh e-giz m'edo, hini bro-C'hall an amzer-se.  Neuze, pa vez lavaret dimp e ranker ebarzhiñ an enbroidi  arab-ha-muzulmat, pa weler merc'hed eus ar broioù-se o vanifestiñ o  tiskouez o c'hartenn-keodedourion hag o kanañ ar Marseillaise, e veizer  e tistroer da wir ster ar ger « Nasïon » ha « Kumuniezh  Vroadel », ha  diaes-mat eo tremen lost al leue dre c'henou an dud o lavarout n'eus ken  met un istor gouel pe tchador etre an enbroidi-se hag ar Republik. Kaer  'zo lavarout, komz eus ur « gkumuniezh vroadel » a zo livañ gevier, rak  gwelout a reer mat n'eo ket gall an Islam, na brezhon e mod ebet ! An  aotrou ar Bras dirak e dele a wel mat n'emañ ket eus ar Vroad-se a  ziskouezer dezhañ : merc'hed masklet er straedoù, dirak ar skol, en  ospital, er supermarc'had. Kaer en  deus ober, en em gavout a ra nec'het.  Gant e zaoulagad e wel alouberezh sioul tiriad ar Republik hag ne bad  ket pelloc'h touellerezh kealiadurezh ar Republik gall. Derc'hel a reer  da gomz dezhañ eus ar gevatalded etre ar geodedourion, hogen soñjal a  ra, gant gwir abeg, n'eo ket se e wir vro.  Ha perak n'eo ket e wir vro ? Sklaer eo evel lagad an naer ! Dre ma toug  ar merc'hed-se dilhad eus broioù ar Reter na glotont gant henvoaz ebet  dre amañ. Dre ma komz ar re o  doug yezhoù ha n'int ket na brezhoneg na  galleg. Dre ma fell dezho kaout lec'hioù evit o relijion, gant minaredoù  da skouer, gant un tisavadurezh heñvel e pep lec'h, gwir greñvlec'hioù  ec'hon-kenañ, na glotont ket gant hor sevenadur. Breizh ha Bro-C'hall,  evel Europa, a zo kristen o neuz : pep kêriadenn he deus he iliz, pep  kêr he iliz-veur, pep kroaz-hent e groaz. Netra da welout ganto. Chom a  ra boud Republik ar C'hallaoued , hogen, netra nemet gant an  anvioù-lec'h  eo aes d'an dud respont petra ez int, ha se kalz a-raok  savedigezh ar Republik. E Breizh, abaoe 1500 vloaz, ar Plou-ioù,  Trev-ioù ha Lann-ioù diniver... Ha n'heller ket nac'h ez eur boaz dre amañ  da zebriñ pesked d'ar Gwener, e vez graet ur gouel bras da Bellgent  Nedeleg hag e vez sonet teir gwech an Anjelus. N'heller ket gouzañv  mouezh ar muezzin pemp gwech bemdez Doue, nann. Fedoù ez eo, hag ar  Republik n'hell netra a-enep ar gwirvoud-se.