ISTOR AN EMSAV BROADELOUR: En XIXvet kantved dija ez eus bet strivoù evit uhelaat renk ar brezhoneg: arabat deomp ankounac'haat obererezh tud evel AR GONIDEG pe gKERVARKER... En XXvet kantved eo avat en deus bet seurt emsav-se ul levezon vras, kement war an dachenn yezhel ha war an dachenn bolitikel. Padrig PEARSE a lavare, e 1903, e oa pal Kevre ar Gouezeleg "dizalc'hidigezh gevredel Iwerzhon". Kevatal e oa menoz difraosterien ar brezhoneg arnevez: Frañsez VALLEE (Abherve) ha Meven MORDIERN da gentañ, Roparz HEMON ha "Gwalarn" goude, SADED ha "Preder" diouzh un tu, "Imbourc'h" diouzh un tu all, erfin. O fal ? Reiñ da Vreizh ur yezh ouest d'eztaoliñ kement tra hon amzer-ni, en ur unvaniñ ar reizhskrivadur hag en ur grouiñ nevezc'herioù pa vez ezhomm, peurgetket. Aotren ar Vrezhoned da dizhout ar bed war-eeun dre o yezh, hep hanterouriezh ur yezh estren (ar galleg a-raok pep tra), da lavarout eo, dres, reiñ he dizalc'hidigezh gevredel da Vreizh, a-raok dezhi gounid c'hoazh ar frankiz politikel.