Ne voe ket kaset ar paotr yaouank d'ar skol en abeg d'e yec'hed gwan. Setu perak e voe roet e gentelioù kentañ dezhañ (1874-1876) gant an ao. Durant, ur beleg a voe diwezatoc'h person Tredraezh ha kenlabourer  Kroaz ar Vretoned . Goude se ez eas da Skol Sant-Charlez, da Sant-Brieg, hogen ne c'hellas ket studiañ a-zevri dre ma veze fallik atav e yec'hed. Mont a reas neuze da Roazhon, c'hoant gantañ kaout, evelkent, ur skrid-testeni  bennak ret evit bezañ kelenner. Eno, diwezhat a-walc'h rak 24 bloaz e oa, e c'hounezas e vachelouriezh - gant ar meneg «Mat» koulskoude - hag, a-c'houdevezh, e aotreegezh war ar brederouriezh. E Skol-Veur Roazhon eo e kejas gant Jozeb Loth, ar yezhoniour gouiziek, a roe di kentelioù war ar yehoù keltiek.  Klasket am eus ivez heuliañ kentelioù keltiek Loth,  a skriv Vallée, nemet nebeut a c'hounid em eus tennet diouto, dre ma rae  dreist-holl soniadouriezh. Koulskoude, goude tremen war ar brederouriezh, em eus desket kembraeg a-walc'h gant an ao. Loth ha heuliet gantañ diskleriadur oberoù ur romantour brudet a Vro-Gembre. Evel-se em eus desket un dra bennak diwar-benn ar yezh plaen.[2]