Bountet gant kresk o foblañs eo stag ar Rakvantoued, bet ganet diwar ur meskaj pobloù neolitek eus ar Sahara gant pobloù paleolitek Soudan, gant un hir a dreuztiriadur kroget kerkent hag ar . Mont a reont war glask lec'hioù annez nevez ha degas a reont ganto implij an houarn e kreiz Afrika tra ma chomo ar pobladoù d'ober gant kontilli mein e su ar c'hevandir betek kreiz an . Darn anezho o dije skoet don diouzhtu war-du ar su en ur heuliañ ar stêrioù Sangha hag Oubangi. Re all o dije graet tro ar goadeg kehederel kent mont trema ar c'hreisteiz. Kentañ strollad ar rakvantoued-se eo zo aet da stummañ kalonenn Bantoued ar c'hornôg. Ar re all o deus stummet sichenn Bantoued ar reter kreizennet war broviñs Shaba (bet Katanga) e Zair. Alese en em ledo o yezh, ar bantoueg, etrezek ar reter, ar c'hornôg hag ar su. Ac'hubet eo ganto diazad ar stêr Kongo e-tro an  pe an .