Gramadeg Cymraeg o waith Gruffydd Robert a gyhoeddwyd yn yr Eidal yn 1567.    Erbyn yr 16eg ganrif, amlwg iawn oedd awydd llawer o'r bonedd, a phobl uchelgeisiol eraill, i fabwysiadu'r Saesneg ac anghofio'r Gymraeg. Y Saesneg oedd iaith grym, iaith dysg, iaith ffasiwn ac 'roedd yn iaith ryngwladol i fwy graddau na'r Gymraeg. A fu newid sylfaenol oddi ar hynny?    "Canys chwi a gewch rai, yn gytrym ag y gwelant afon Hafren neu glochdy Amwythig ac y  clywant Sais yn doedyd unwaith "Good morrow!", a ddechreuant ollwng eu Cymraeg tros gof a'i doedyd (= ei siarad) yn fawr eu llediaith. Eu Cymraeg a fydd Seisnigaidd a'u Cymraeg, Duw a ŵyr, yn rhy Gymreigaidd."    Ur yezhadur kembraek gant Gruffydd Robert, bet embannet en Italia e 1567.    A-benn ar 16vet kantved e oa anat-tre youl kalz eus ar berc'henned-douar, ha tud all mennet da gaout levezon, da ober gant ar saozneg, yezh ar galloud, yezh ar ouiziegezh, ar yezh diouzh ar c'hiz hag ur yezh  etrebroadeloc'h eget ar c'hembraeg. Ne dalveze ket ken komz kembraeg. Ha n'eo ket evel-se emañ ar gont bepred, evit gwir? Ar brezhoneg hag ar c'hembraeg o deus heuliet ar memes hent, met dre ma oa deuet Kembreiz da lenn o yezh, a drugarez da labour gouizieien zo, ha dreist-holl abalamour da levezon ar relijion, e oa deuet ar c'hembraeg da c'hounit muioc'h a wirioù eget ar brezhoneg, ha goustadikoc'h eo bet dilezet.    "Rak bez' e kavoc'h darn, kerkent ha ma welont ar stêr Hafren (= Severn) pe  gloc'hdi Amwythig (= Shrewsbury) hag a glevont ur Saoz o lavaret ur wech "Good morrow!", a grog da zisoñjal o c'hembraeg hag a gomz ur yezh disleberet. O c'hembraeg a vo blaz ar szozneg gantañ hag o saozneg, m'hen tou, re blaz ar c'hembraeg gantañ."    A Welsh grammar by Gruffydd Robert, published in Italy in 1567.    By the 16th century, the desire of many of the gentry, and other ambitious people, to adopt English and to forget their Welsh, was obvious. English was the language of power,  of learning, and of fashion and it was also more of an international language than Welsh. Has anything basically changed?    "As you'll find some who, as soon as they see the River Severn or Shrewsbury's bell tower, and they hear an Englishman say once "Good morrow!", who start to forget their Welsh and speak in a most affected manner. Their Welsh is Anglicised and their English, goodness knows, is too Welsh."    Cymraeg:    yba.llgc.org.uk/cy/c-ROBE-GRU-1522.html    English:    yba.llgc.org.uk/en/s-ROBE-GRU-1522.html