Spered Mona     Pennad Nav20 a viz Mezheven 2007          e koun Mona ( 1982 - 2007 )     " ...   Perak'ta n'en em rois ket deoc'h muioc'h c'hoazh , daoulinet dirazoc'h , gant ho plev dispak ? "Rainer Maria Rilke - " Klemmganoù Duino " ( Duineser Elegien ) , 1912 - 1922 - Dekvet klemmgan .         1 - Serr-Noz an Eneoù    Petra ober pa n'eus netra ken , met an didrouz ?  Aet diwar wel ' seblant bezan hor poan , zoken .  Hag , uhel en oabl , n'eo nemet un eonenn wenn ha louet .  A-wechoù , kri ar skreved .  Goanag , n'eus mui anezhan ...      ... Sonj' m'eus c'hoazh ac'hanout , Mona , war  borzh-kenwerzh Brest .   El lec'h-se emgav 'oa divizet mont ganeomp , evit diriaou en abardaez , d'ar pevar warn-ugent a viz Mae diwezhan .    Pebezh souezhadenn vras e voe evidon-me , da welout ur wir dekenn , ur gaer a blac'h en he bleunv ma vezes , oadet , marteze , d'un ugent vloaz bennak .      E sell em boa bet ivez  , en deiz-man , da gejan gant P. Kermoal evit ar wech gentan .   Renerez ar gelaouenn sevenadurel " Aber " eo , ha skrivagnerez vrudet e Breizh war un dro . ( 1 )   Hervez he c'hoant , ha d'ober anaoudegezh ganti , e oa dav din he c'havout da greisteiz hanter , pe war dro , e kafedi ar stal-levrioù " Dialogues " , lec'hiet ouzh traon ru Siam . ( 2 )    E gwirionez , a gave din , e oa pouezus-tre al labour ma rae P. K evit lennegezh hon bro .   Koulskoude , ne voe ket tu d'en em gavout , a-benn ar fin , rak e ranke-hi , war a lavare , mont da Roazhon en un doare trumm ha dic'hortoz .   " Marteze disul ? " , he doa pellgomzet din gant digarezioù .        Dre chans , e oa deuet Mona da savetein va zevezh .   Gant he blev melen hag he daoulagad c'hlas , e oa henvel he dremm ouzh damdresadenn Bouguereau , hini am boa lakaet war va lec'hienn e-tal luc'hskeudenn levr Jean Sulivan , " Melezour Torret " , evit skeudennaouin va barzhoneg , " Ar Skeud " . ( 3 )   Henvel ivez ouzh hini Burne-Jones , anvet " Penn ur Vaouez " , poltred a sellen ken alies outan war va burev . ( 4 )   " Kalz drantoc'h evito " , a sonje din evelkent .            Ha pa' m boa hec'h anavezet , e oa , war va meno , ken bev-buhezek , brasoc'h egedon , moan , leun a startijenn !     Gwisket e oa kaer-tre , gant ur vantell c'hloan , a-liv gant al ludu , seurt " Kabig " , ur jean diwalc'het o c'holein he divhar ken hir , hag ur stammenn wenn dinamm war he c'horf mistr .      Pa' m welas a-daol-trumm , e paras ur mousc'hoarzh laouen war he diweuz .   Etre he bizied , e talc'he ur sigaretenn vihan , evel  re " vMarijanig " , pe " vButun droll " . ( 5 )   Hag en dorn kleiz , e oa levrioù ganti , titl anezho a lennis e saozneg : " Her husband , Ted Hughes and Sylvia Plath , a marriage " , gant Diane Middlebrook . ( 6 ) Un hini all ' oa bet skrivet gant Yeats , " The Celtic Twilight " . ( 7 )   " Deskin a ran yezh Shakespeare " , a laras din , seder , harpet ouzh " gerlink " he c'harrig-tan , ur " FIAT Uno " , goshoc'h eget Matuzalem , gant pegsunoù niverus war ar werenn a-drenv :   " Free Bobby Sands ! " , " Ireland to Irish ! " , " Breizh = Frankiz ! " ( 8 )   " Hini va zad " , un dispac'her , a zisklerias din neuze gant he mouezh taer a vaouez yaouank , lorc'h enni , ken dishual ...      Edon o paouez respont dezhi e oan a-enep ar feulsted , pa' z eas diouzhtu war va c'haoz .   " Marv eo breman , te ' oar ...     Diaes din a-walc'h e oa , goude se , eilgerian dezhi .   Marteze e verzas va zrubuilh , rak e kemeras harp he bruched ouzh va c'hein , he dorn mouest o stardan krenn em hini .   " Eürus on d'az kwelout " , emezi , un doare sart en he sell .       Leun-barr e oa tavarnig " Ar Pevar Avel " .   Un daolenn zistro e teujemp a-benn da gavout en diwezh .     " Hini krenv " , a c'houlennas diouzhtu . ( 9 )      " ... Ur banne lambig az po ivez ? Amerikano , Southern Comfort , tra all ?   - Diouzh ma welan , e veze henvel ouzhit un tamm va zad . Memes neuz vat , memes plom ...   Dedennet e oa gant Lennegezh Vreizh , ha gant bageal war ar mor ...  Klask a rae atav un dra bennak n'em eus ket kavet c'hoazh dre-man war e lerc'h .  En digenvez , e plije dezhan merdein betek Enez ar Werc'h ...  Met , un deiz fall , n'eo ket deuet en-dro .  Yaouank e oan , trizek vloaz hepken , d'ar mare-se . Envorin a ran , alies ... Un avel griz a c'hwezhe a-fourradoù a-dreuz lanneier Sant Mikael ...  Intent a rez ?... Droug avel , hini ar marv ...    - Ken kuzh e oa ene va zad , a anzavas ouzhpenn .    " Dav-mat eo din goulenn sikour digant ar morverc'hed , a lare din a-wechoù a-raok lestran , evit ma vo lakaet speredoù morzet tud ac'hanenn da zihunin ! "  Ha setu perak , diouzh va mamm , ez an hiziv kalz re "  da besketa ar wrac'h-kozh gantan  ... " ( Tro-lavar hon bro , a dalvez keit hag " ober netra " ) .      Tra ma gomze din hep ehan , broudet he spered gant tan ar gwin-ardant , a lakae birvilh enni , e klaske da zizolein kevrin he c'hened , ken dispar ha dic'hiz , hini he daoulagad don a bare warni evel skleur divougus ur flamm diabarzh .     " Gwelloc'h e vefe dimp mont breman da vale un tammig evit kemer an aer " , emezi .  Ezhomm ' m eus da gerzhout . Ha te ? "    Kredin a ran hen anzav , mezv-dall e vezemp , hon-daou , dreist-holl me , rak n'on ket boas da evan .   Mezh a zeue din . Ha , koulskoude , prest e savis , d'am zro .   " Gouzout a rez ? Komzet ' m boa ur wech gant Jane Birkin . E Landeda eman o chom .  Sonjal a ra dit evelti , a c'houlennas krenn diganin va lonkerez ker , n'eo nemet " boestoù " e-barzh grignol hon buhez , lec'h hon envorennoù , hon tremenet ?  Darn diouto ' zo leun , darn all c'houllo ... " ( 10 )    Edo o tennan hec'h anal gant nerzh dirak ar mor-bras , evit avelin he fenn .   Ne oan ket sur d'he c'hompren mat .   Dalc'het em boa envor eus pozioù ur ganaouenn :    "   Boestoù bihan , boestoù bihan ,  Graet e ticky-tacky ,  Boestoù bihan ,  Holl henvel 'barzh an ti   ... " ( 11 )      A-us dimp , skreved ha gouelani o troiata en oabl a-vandennoù , a seblante ober goap ouzhomp gant safar dibaouez o c'hriadeg c'harv .    Serr-noz an eneoù e oa , pa gouezh gorrek an heol ruz a-dreuz dourioù tenval , o lakaat da lugernin gwagennigoù a-vil-vern gant e vannoù ziwezhan .   Hag adsked al loar a seblant disteurel warnomp , evel ur respont faeüs dezhan ,  gwerzhenn ar Barzh Meur :    "  Ur c'houmm nemetan , rak , lerc'h-ouzh-lerc'h , emaon mor anezhan  . "   ( 12 )    Strivan a reas ar strinkell d'en em lakaat da redek a-hed ar c'hae .   Padal , e tianale buan , o c'haloupat gant gaol , evel ma rae .   Ha me  ivez , em boa graet bec'h d'hec'h heulian !   Setu perak ma tirollas da c'hoarzhin , marteze , gwalc'h he c'halon , pa welas ma tiwezhe va skevent gant poan dirazi .   " Kredin a rez en Tonkadur ? , a c'houlennas c'hoazh ouzhin gant ur seblant prederiekoc'h .   " Liv an avel eo va hini ...   " Me ' zo skuizh gant tud , a-wechoù . Pilpouzed int . Aon o deus . Mouezhian a reont evit strolladoù gall ... "    C'hoant he doe d'am ambroug , dre vale , betek dor va ostaleri .   Neuze , evel re gozh , en em skoazellan a rejomp an eil egile gant skalier serzh a gas da greizkêr .      Tremen a rejomp dre straed Duguay-Trouin , hebiou da " Sked " , hag a oa nemeto war enaou holl c'houleier Ti ar Sevenadur Breizh en abardaez-man , ken digenvez e pep lec'h .   Tridal a reas Mona .   " C'hoant 'm eus da veajin pell , eveldout , dav eo din mont kuit , troc'han hent ... "    Ru Branda , dirak an nor , en em vriatet 'voemp , hon- daou . Sellout a ris outi e-kreiz he daoulagad .   Pegen faezh betek skoulm ma seblante bezan deuet hec'h ene , ha kement a breder guzh a vagen em c'halon eviti , ne ouien ket ken penaos e rin evit lakaat a-nevez da ziwanan goanag en he spered .   Trist e oan , eveljust , rak e oa erru amzer an disparti .     Lizherennoù bras an " Amiraliezh " a lugerne en noz tener . ( 13 )   A-us dimp , hag a-ispilh ouzh he zalbenn , e oa dispaket banniel Breizh e-kreiz stered an Nevez-Hanv .   Karet em befe he stardan ur wech ouzhpenn ouzh poull va c'halon .   Ne greden ket , koulskoude , he fedin da bignat ganin-me em c'hambr .    Mont a reas un ugent kammed pelloc'h , er  skeud .   Hag aze , e tirollas da ouelan forzh da gentan , azezet war vord ar riblenn-straed .   Goude , e tibunas hec'h istor ...      " Bez' e oa ur gorventenn , d'an abardaez-man " , a zanevellas din Mona , o tifronkan .   " Sevel a reas rendael etre va zud . N'ouzon ket perak . Gourdrouzet krenv e voe va zad , ha goude bout bet klevet e begement , daoust d'an amzer fall , e tivizas tec'hel kuit .  Mennout a rae mont da Iwerzhon , war a gredan . Evit adkregin gant ur vuhez nevez , dieuboc'h !  Graet em boa va sonj d'e heulian . Kousto pe gousto .  Ne garan ket kalz va lezvamm ...  "     Pell e tassono c'hoazh enkrez he goulennoù aspedus e don va askre gwasket .   Pell e welin he sell digonfort , taolet warnon evel hini ur benseadez o c'hervel sikour daveti er mor-don didruez .   Beuzet e oa bet he zad hep distro , ha chomet ar plac'hig digenvez e-pad devezhioù hir , a-raok ma vefe bet kaset tud , en diwezh , da gerc'hat al lestr .      An holl draoù-se ac'h eus kontet din , Mona .   Dalc'het 'm eus evezh ouzhit , fromet va c'halon , selaouet 'm eus dezrevell boanius da wallzarvoud , heuliet 'm eus dibun ar skeudennoù war skramm lazhet da vuhez dizamant ...   Pa vezemp hon-daou , dindan al loar , diriaou da noz ...    Doare ar bed eo , neketa , evit un aelez paour eveldout , dihentet he spered war an douar , kollet he bag war ur mor diroll ?...       ... Ha goanag , n'eus ket ken ?       ( Da vezan kendalc'het )         ___      DAN AR WERN -  Aman hag Ahont  - 9 -  Spered Mona  ( 1 - Serr-Noz an Eneoù ) - 11 / 18 a viz Mezheven 2007 - Pep gwir miret strizh / Tous droits réservés / All rights reserved . "  Aman hag Ahont  " , copyright 2006 .     ___