Da'm soñj, n'eus ket da "zigalonekaat" pe da vezañ "trist"... Er c'hontrol ! Un dra vat eo !  Reizh eo. Peogwir n'eus ket a gevredigezh vrezhon. N'eus nemet un tamm egin anezhi en dro d'an Emsav dizurzh a zo ur greunenn a Stad vrezhon. Holl dud a ra war-dro "Diwan" zo, dre ret, daoust dezho alies, tud a zo eus ar gevredigezh c'hall, eus ar « Bretagne ». C'hoari a reont e-barzh, ar « Bretagne », "evel pa vije" eus Breizh ! ...    Evelse ne gemm netra hag ar galloud gall zo laouen, kreñvoc'h ! Atoret em gav, lakaet neptu a remziad da remziad, nerzhoù dispac'hel an Emsav er gevredigezh c'hall.  Evel-se, yezh "Gwalarn", a oa difennet er skolioù gall gwezhall, zo degemeret tamm-ha-tamm er skolioù-se dindan levezon « Diwan ». Ar « gwenn-ha-du » oa danjerus ha difennet da vare ar brezel-bed diwezhañ… Neptuekaet eo bet o vezañ bremañ e-pep lec'h, zoken war an tiez-ker hag e chiotoù ar c'hafedioù !...    'Diwan' a ra ul labour enep-dispac'hel brezhon. Klask a ra lakaat ar brezhoneg nevez, kentañ arm an Emsav er frammoù gall. Lakaat a ra, ouzhpenn-se, ar brezhoneg e live skol ar mammmoù, evel pa  vije ur Stad vrezhon war sav!... Met n'eus ket eus ar Stad Vrezhon, d'an ampoent ! Nemet un egin anezhi ez eus en Emsav ! N'hon eus ket ezhomm eus bugale a gomz brezhoneg er gevredigezh c'hall evel da vare hon tudoù kozh. Prouet eo bet a-walc'h ganto, ne gase da netra ent politikel, evit adlakaat Breizh en istor broadoù ar bed !      Ezhomm hon eus a sternioù politikel nevez. Evito da labourat er Stad vrezhon ar buanañ ar gwellañ ! Ur stern politikel nevez en Emsav a zo dre ret un dispac'her  ! Evel just, peogwir en deus da bal eilec'hiañ ur galloud kozh a zo dija er plas a fell dezhañ kemer !    Un dispac'her zo, dre ret, un den en deus graet an dibab d'her bezañ, o vezañ war an oad gour ! Tud n'int ket stummet o-unan, ouzhpenn-se, evit ar Stad vrezhon n'o deus ket da rediañ bugale bihan d'ober an dibab-se en o flas !... Se zo furlukinerezh dañjerus !    An Emsaver zo dre ret, evit abegoù armerzhel, micherel, ER gevredigezh c'hall, hag ER Stad c'hall eus ar "Bretagne". N'emañ ket EUS ar gevredigezh hag EUS ar Stad c'hall-se. An Emsaver a glask deskiñ ar vicher evit dont da vezañ un den stummet eus an Emsav a zo egin ar Stad vrezhon.    N'hon eus ket da c'hoari rol ar « Breton » fentus ha plijus a gomz brezhoneg evit borodiñ an douristed.... N'omp ket dremmourion en ur c'hoariva gall, evel pa vije dija eus Breizh gant ur gevredigezh vrezhon e-lec'h ar gevredigezh c'hall er "Bretagne" !    Bezañ Emsaver zo ur vicher. An Emsaver a rank bezañ arbennigour war ar bolitikouriezh, elese ar brederouriezh bolitikel, evit diorren ur Stad nevez gant prederourion. Rak, ar pal n'eo ket marmouzañ furlukined ar Stad c'hall a-vreman evit o eilec'hiañ!...    An Emsaver en deus da vezañ ur stern eus ar Stad vrezhon. N'eo ket en dazont, met diouzhtu evit lakaat da greskiñ an Emsav frammet ! Evel-se emañ eñ, en istor ar bed , o vezañ en istor ar Stad vrezhon dre vezañ en istor an Emsav. N'emañ ket en  istor ar "Bretagne", a zo war lost, istor Frañs o vezañ war stlej ar stad c'hall !    Ar gevredigezh vrezhon gozh, eus Breizh dremenet, zo aet da vezañ « bretonne », gall, peogwir eo aet da vezañ gall he Stad. Dont da raio da vezañ brezhon en dro pa vo kreñv a-walc'h an Emsav da vezañ ur Stad evit eilec'hiañ ar Stad c'hall.    An Emsaver zo ur prederour. Un « uhelvennad » en deus: Ar Stad vrezhon. Setu perak ez eo un dispac'her. E uhelvennad n'eo ket sevel ur familh bihan a vourc'hiz  vihan treuzplaket diouzh skouer bihan familh ar gevredigezh c'hall. An Emsaver zo dimezet gant « Breizh ». E familh zo an Emsav ! E vugale zo e ziskibion, e studierion da stummañ. Ar re-se zo emsaverion yaouankoc'h o devo da genderc'hel e labour en istor, pa vo maro !...    An emsaver n'en deus ket da glask adeilañ, drevezañ ar gevredigezh c'hall evel ur marmouz ! Bez en deus da glask dont da vezañ, un « haroz », eus an Emsav. Elese, ur stern kiriek eus ar Stad vrezhon a gemero plas ar stad c'hall.  Pebezh pouez ar bihan familh gall gant gwreg ha bugale evitañ, eñ, un dispac'her ?... O vezañ Emsaver, dieub, en devo holl verc'hed, mestrezed a blijo dezhañ ! Ar merc'hed a heul ar sternioù, pared pennañ ha mestronius !    Pep tra zo pennhaelet en hollved. Paotred zo +, merched zo - . En ur vro yac'h, ar Stad, an « aotrouniezh », zo + elese « gourel ». Ar gevredigezh, ar « frankiz » zo -, elese « benel ». Setu perak e heul hag e tegemer ar gevredigezh, (tu benel ur vro), yezh hag aotrouniezh ar Stad, an tu "gourel". Pa' z eo bet brezhon ar Stad, adal ar 5 ed kantved, eo deut Arvorigiz da vezañ brezhonegerion. Pa ' z eo bet gall ar Stad, evel en 19 ed kantved, eo deut Brezhoned da vezañ "Bretoned" ha gallegerion. Pa vo brezhon ar Stad en dro, bennozh d'an Emsav, e teuy Bretoned da vezañ Brezhoned en dro. Ha mat pell'zo !... Ar peurrest zo koniriachoù proviñsel !...