Asiria a voe ar c'hentañ bro eus ar Reter-nesañ kozh da vezañ furchet. Ar c'hentañ palez dizouaret a voe hini C'horsabad, Dur-Sharrukin gwezhall, kêr-benn Sargon II, dizolet gant konsul Bro-C'hall e Mossoul, Paul-Émile Botta, adalek 1843. Heuliet e voe gant ar Saoz Austen Henry Layard e Nimrud, anvet Kalc'hu gwezhall, ha goude e tell Kuyunjik, kreiz Niniva gozh. Dizoloadennoù an izelvosoù kozh ar savadurioù a reas kalz trouz, ha kaset e voe ar c'havadennoù-se e mirdioù eus Europa. D'ar mare-se e oa dizoloet degadoù miliadoù a dablezennoù skrivet e skritur gennheñvel zo hor mammenn bennañ hiziv an deiz c'hoazh diwar-benn ar rouantelezh nevezasirian. Roet o deus tu da gomprenn ar skritur-mañ hag an akkadeg. E 1903 e voe tro an Alamanted da furchal kêr-benn diwezhañ Asiria, Asur, e tel Qala'at Shergat, gant doareoù-ober an arkeologiezh skiantel ha n'eo ket war an taol evel ma veze graet a-raok ha gant amatouriezh.