LECH AR YEZH EN EMSAV HAG ER VRO      E pelech emañ diazezoù an Emsav ? E derou ar chantved-mañ betek 1920 tost da vat e voe lakaet an diazezoù-se er yezh hag er « sevenadur » da gentañ penn. Anzav a ranker e oad faziet neuze diwar-benn gwir dalvoudegezh ar  yezh hag ar sevenadur peogwir e kemered da batromoù yezh ha stuzegezh maezioù ar mare-se, da lavarout eo ur yezh hag ur stuzegezh o klotañ gant bed an 18t kantved. War ar marchad e pouezed war berzhioù diavaez ar stuzegezh-se a venned derchel en he sav da viken : ur Brezhon mat a dlee, a-hervez, bevañ hag en em wiskañ evel koueriaded ar chantved a-raok. E-keit-se e lezed a-gostez kudennoù armerzhel, kevredigezhel, politikel ar bed nevez deuet da gemer lech ar bed hag ar stuzegezh kozh end-eeun a oad e  soñj saveteiñ.  Abaoe ar brezel ez eus bet graet ur fazi enebet krenn ouzh an hini kentañ hogen kenstur dezhañ ha ken gwazh all. Da gentañ, klasket ez eus bet diforchañ e spered an dud yezh ha sevenadur diouzh armerzh ha politikerezh. Muioch ha gwashoch zo choarvezet : techet eur bet da reiñ pouez dan armerzh hepken ha dober anezhañ ur pal dioutañ e-unan. Ar stourm evit ar vroadelezh hag ar yezh a yae a-ziwar wel en ur seurt brizhemgann.  Ret eo displegañ savboent an emsaverion. Ar re-mañ a  ziogel ez eo pal an Emsav pourchas da bobl Vreizh an tu da embreger he frankiz. Houmañ, sur-mat, zo stag ouzh an diskoulm a vo roet dar chudennoù armerzhel kevredigezhel a zo ouzh he gwaskañ hiziv. Ne weler ket penaos, da skouer, e challfe Breizhiz bezañ dieub mar be o buhez hag o zonkadur armerzhel e dalch galloudoù kevalael pe stadel estren. Hogen sklaer eo ivez ne challo biken ar Vrezhoned diskoulmañ o-unan o chudennoù armerzhel hep bezañ savet da gentañ ur Stad a roy dezho ar benveg rekis de  ober, o vezañ ma ne chell ket, ha hiziv nebeutoch eget biskoazh, seurt kudennoù bezañ diskoulmet hep emell kendalchus ar Stad. Moarvat, ar Stad neo ket an diskoulm drezi hech-unan, ar bazenn gentañ neo ken, na challer araok bezañ he diraezet reiñ diskoulm dereat ebet da gudennoù armerzhel ar vro.  Hogen, nemañ ket aze ar pal choazh. An dishualded armerzhel tizhet dre ar Stad neo ivez nemet ur bazenn all war hent an adsav gwirion a zo speredel da gentañ. Krouiñ ur sevenadur gwirion, distag diouzh  ar sevenadur gall, gwriziennet er stuzegezhioù a renas lerch-ouzh-lerch e Breizh a-hed ar chantvedoù, hag o tegas gantañ ur stuzegezh nevez lodek er bed kempredel, setu pal ar Stad Vrezhon hag an hent evit Breizh da embreger he frankiz.  Ar stern hag ar benveg en devez ezhomm ur sevenadur evit em ziorren hag em ziskuliañ eo ar yezh end-eeun. Moarvat e chom ar yezh ur rann eus buhez ar vro, evel an armerzh, ar politikerezh, ar Stad hech-unan, hogen an hini dostañ dar pal ez eo evelato, ha rak-se e  rank an emsavioù broadel plediñ ganti da gentañ. En tu-hont dar yezh ha drezi e fell dan Emsav reiñ da Vreizhiz an tu da grouiñ ur sevenadur ha drezañ ur stumm den brezhon yach da gemer lech ar rummadoù neurozek a grakvev en hor bro dindan ar Stad Chall. Emsav 3