Дзяржаўная праграма, якая была накіравана на паланізацыю Крэсаў, мела намер у значнай ступені выкарыстаць для гэтага каталіцкі Касцёл. Бо Касцёл, цытуючы дэлегата ўраду з Вільні Валерыя Рамана, быў наймацнейшым чыннікам атрымання для польскасці каталіцкага насельніцтва (...) з неакрэсленым нацыянальным пачуццём21. Калі кіраваць віленскай дыяцэзіяй пачаў біскуп Юры Матулевіч, то моцным правілам гэтага кіравання сталі словы, якія ён сказаў у часе свайго інгрэсу: Буду настаўнікам для ўсіх. З гэтага правіла паходзіў ягоны пазітыўны стасунак да кожнай мовы, якая ўжывалася ў дыяцэзіі. Гледзячы на нацыянальную палітыку ўладаў, якая была скіравана на выцясненне ўсіх моваў, апроч польскай, ён супрацьстаяў таму, каб дзеля гэтых мэтаў выкарыстоўваўся Касцёл; ён сцвярджаў, што заданнем Касцёла з’яўляецца не навучанне моваў, але абвяшчэнне Евангелля ў такой мове, якая найбольш зразумелая для людзей.