Калісьці, здаецца, Гегель праўду гаварыў, што ісцінна свабодны толькі той чалавек, які здольны памерці, здольны пайсці на смерць. Бо сітуацыі часцей бываюць такія, што чалавека ставяць перад выбарам: ці памрэш, ці гэта зробіш. І калі ён не здольны ўсё-такі выбраць смерць, а выбера вось гэта, дык ён выбера сабе нешта страшнейшае за смерць. Дарэчы, гэта і ў Быкава ў “Сотнікаве” – з Рыбаком.