Перад немцамі ў Лукашука ёсць несумненная фора агульнай з Алексіевіч інкультурацыі. Наогул, гэта вельмі важны для Беларусі парадокс, бо Лукашук і Алексіевіч дэкларуюць прынцыповы адрозныя, дыяметральна процілеглыя культурныя ангажаванасці (умоўна гэта выглядае так: Достоевский vs. Joyce), тым не менш, застаючыся прыблізна ў тых жа самых каардынатах. Гэта, напэўна, абумоўлена посткаланіяльнасцю ці нечым такім яшчэ. У кожным разе, Engelberg не мог ведаць і не ведае, што Алексіевіч новых жанраў ані трошкі не стварае. Ніяк яна не звязана і з інспіраванымі ваенным ліхалеццем 1910-х гг. кніжкамі Крауса. Перадусім, Алексіевіч з’яўляецца вучаніцай беларускага аўтара Алеся Адамовіча, якога можна з поўнай справядлівасцю назваць культавым, бо я не ведаю, хто яшчэ з беларускіх пісьменнікаў можа з большым правам прэтэндаваць на гэтае званне, як не той, у чыіх творах савецкай пары цытуецца Ніцшэ?