Эстэтычная сіла ўздзеяння галоўнага героя рамана вельмі вялікая. Усведамленне Алесем таго, што ёсць самае страшнае, страшней за чуму, вайну, страшней за ўсё на свецестановіцца паступова і ўсведамленнем чытача. Самае страшнае — няволя, прыгон, лічыць Алесь. Выявай прыгону зяўляецца рабская псіхалогія, а не толькі галеча і фізічнае вынішчэнне народа. Духоўнае вынішчэнне намнога страшнейшае. Не ўсведамляць гэта — знішчыць будучыню, бо ў рукі галодных беднякоў будуць аддадзены ворагі ўсіх краін бо прыніжаны будуць магутныя людзі розных народаў як пра тое папярэджваецца эпіграфам да рамана. I адданне і прыніжэнне заўсёды адбываецца з сякерай пры дрэве. 