Галоўнае пытанне любой мадэрнізацыі — гэта пытанне яе суб’екта. На Захадзе ў ролі суб’екта выступала і працягвае выступаць грамадства. У Савецкім Саюзе, як і ў Расійскай імперыі, мадэрнізацыя заўсёды разгортвалася ў адказ на выклік Захаду, таму яна праводзілася наўздагон (Пятроўская, Сталінская). Зразумела, што яе ініцыятарам выступала эліта ў асобе бюракратыі. Яна і праводзіла свае рэфарматарскія праекты нягледзячы на супраціў грамадства, якое пры гэтым даводзілася ламаць праз калена.