У развіццісельскай гаспадаркі выразна вызначыліся два напрамкі, два варыянту гаспадарання: фермерскі, штоярка выявіўся ў ЗША і Канадзе, іпрускі (эвалюцыя памешчыцкага гаспадаркі).Сутнасць гэтых напрамкаў складалася ў пераходзе сельскай гаспадаркі ад натуральнага да таварнага. Фермерскішлях прадугледжваў ажыццяўленне гэтага працэсуадразу, тады як прускі складаўсяў паступовым прынадзе адносін, якія склаліся на той час, да патрэбаў рынкавай эканомікі. У Еўропе мела месцаспалучэнне гэтых кірункаў. Незалежна ад таго, якім чынамразвівалася сельская гаспадарка, вытворчасцьяго прадукцыі прыкметна ўзрасла, аднакяно не паспявала за развіццём прамысловасці.