Характэрна, што неўзабаве пасля заканчэння Лівонскай вайны (1583 г.) ВКЛ здолела часткова дыстылявацца ад нязручных для сябе ўмоў Люблінскай уніі. Яскравым прыкладам такога адчужэння з’явіліся рэгулярныя сеймы, стварэнне ў 1588 г. вышэйшай судовай інстанцыі — Трыбунала, што прадэманстравала жыццястойкасць княства. А прыняты ў 1588 годзе Статут ВКЛ увогуле не ўзгадваў Люблінскай уніі і, больш таго, нават касаваў многія яе палажэнні, у тым ліку самае прынцыповае з іх — дазвол набываць зямлю ў ВКЛ іншаземцам, да якіх адносіліся і польскія грамадзяне. Гэты выдатны помнік прававой культуры не меў роўных у еўрапейскай юрыдычнай думцы таго часу. Ён замацаваў суверэнітэт ВКЛ насуперак акту уніі і гарантаваў яго эканамічную, палітычную і культурную незалежнасць.