Тыя, хто хоча не пасіўна ўспрымаць схематызаваныя тлумачэнні папулярызатараў, а самастойна разабрацца ў праблеме, могуць звярнуцца да выдатнай манаграфіі віцебскага гісторыка Паўла Шаўкуна – Шевкун П.В. “Империя и церковь: российская политика в отношении православия на территории Беларуси (1796 – 1855)” (Віцебск, 2015).