A consagración d'a ilesia se fayó en 1181 que se tienga documentación, a l'advocación de Santa María, marcando con tota probabilidat o final d'a construción. A ilesia yera tamién colechiata, con claustro propio d'estilo peculiar (irregular en comparanza con altros feitos ta par d'alavez), pentagonal, que se contruyó en o sieglo XIII, y l'abside semicircular, concorde con tot l'estilo romanico, teneba comunicación con l'hespital de pelegrins que tiempos n'habe se trobaba a'l canto d'a ilesia (y que, significativament, encara da lo nombre a la puerta d'ixe cabo d'a villa). A ilesia tiene, amés, una cripta devantada con 18 columnas cadaguna con chapitels propios, y sustentando lo teito de piedra picada royisca bien particular. Qualques partes d'a nau d'o templo s'han modificau en os sieglos posteriors.