Alifonso I, rei a partir de 1104, ganó lo sobrenombre de "lo Batallero" gracias a la suya politica militar a-saber-lo activa. S'acomodó en 1109 con Urraca, filla mayor y heredera d'Alifonso VI de Castiella. Ista chuntura s'anuló en 1114, pero Alifonso I contina emplegando los titols de rei de Castiella e d'«emperador de totas as Espanyas» (imperator totius Hispaniae). Ell tamién combate en o norte: en 1131, esnavesó lo Pireneu ta venir en aduya de Gastón IV de Biarn e d'os sinyors de Foix e de Comenche, qui reclamoron o suyo auxilio cuentra lo duque Guillén X d'Aquitania. Continó tamién con as conquiestas enta lo sud e prebó d'atrayer-ne de sinyors oriundos de dillá d'o Pireneu ta facilitar lo suyo prochecto, como Gastón IV de Biarn. Arrampló as tierras baixas d'a Val d'Ebro: Exeya d'os Caballers, Val Tierra, Calatayú,Tudela e, sobre tot, Zaragoza, en 1118. En 1120, en a Baralla de Cutanda, consiguió una victoria important cuentra os almorabetz e se fizo con a mayor parti de l'Aragón actual. Con tot e con ixo, fue severament vencito lo 17 de chulio de 1134 en a Baralla de Fraga, a on fue grieument nafrato. Morió qualques semanas dimpués, dixando lo reino sin d'hereu. O suyo testamento fue ta las ordens militars d'os templers, d'os hespitalers e d'a d'o Santo Sepulcre.