O sieglo XVI estió un sieglo de luces y foscor ta'l monesterio; d'una parte, bells enfrentamientos y asuntos de sangre en a redolada mos parlan d'una epoca en a que, talment por estar atabalatos economicament, os abatz de Sant Veturián s'aduyaban de bandolers y altros criminals ta posar miedo en a chent d'os suyos dominios ta que pagasen os impuestos que les demandaban, de l'altra, as construccions d'o recinto monastico diz que charran por ellas soletas, un enample d'as fortificacions d'o monesterio (ta part d'alavez, o monesterio teneba murallas) y la construción d'un Casal Abatial (una gran abadía), datato de l'anyada de 1575, que se i conserva encara, ilustran que os diners ya correban bien alavez.