Os italians d'as diferents rechión_nativa1 charraban orichinalment as evolucions locals d'o latín de cada rechión, y estas evolucions locals constituiban un diasistema. D'entre estas evolucions rechionals d'o latín o toscano esdevinió a base d'o luengache standard pa tota a peninsula dende que en o sieglo XIII encomenzase a suya historia literaria con Cantico delle creature de Sant Francisco d'Asís y con a Divina Comedia de Dante.