Quan Ferrando II murió en 1516, Aragón, como la resta d'Espanya, pasó a mans d'o suyo nieto, Carlos I. O reino d'Aragón no representaba allora nomás que una chicota parti d'o vasto imperio de Carlos I. A historia d'Aragón ye sinyalata por a multiplicación d'as tensions entre as institucions monarquicas espanyolas, que tienden enta la centralización, e las institucions medievals locals, que tienden enta la conservación d'as particularidatz e d'os previlechios locals. Por exemplo, a Enquesición, que se desembolicó durando lo sieglo XVI, esdevino un meyo ta la monarquía espanyola ta enguiliar os fueros, imposando asinas una chusticia excepcional por ensomo d'as chusticias particulars locals.