A esbandidura continó principalment enta lo sud d'a Peninsula. Alifonso II estendilló lo suyo reino dica lo sud de l'Aragón actual, apoderando-se de Teruel e d'Alcanyiz. Rivalizando con os Estatos d'a Corona de Castiella, os reis aragoneses tuvon a guarencia de poder estendillar lur autoridat sobre os reinos de Valencia e de Denya por os tractatos de Tudillén, en 1151, e de Cazola, en 1179. A Corona d'Aragón conoixió un considerable augmento chus o reinato de Chaime I o Conqueridor, qui s'apoderó d'a isola de Mallorca en 1229 -constituita en reino- de Menorca en 1232 e d'Eivissa en 1235, dimpuesas d'o Reino de Valencia en 1238- constituito en reino deseparato con os territorios de Valencia- e de Denya. A esbandidura aragonesa continó dilla la mar, en adquirindo lo Reino de Secilia Pero III en 1282, a isola de Malta Alifonso III en 1283, Cerdenya Chaime II en 1323 e os ducatos d'Atenas en 1381 e de Neopatria en 1377.