D'esta traza ya en os sieglos XI y XII, quan no s'escribiba en aragonés, bi heba zonas con tendencia a sonorizar a xorda y zonas con resistencia a esta tendencia. Ye posible que l'aria orichinal conservadera con mayor resistencia a sonorizar coincidise d'alto u baixo con l'aria on se documenta l'uso de forato, antigo participio d'o verbo forar, y que se documenta fuera de l'aragonés central en zonas centrals d'o semontano. A l'este en quedaría fuera ya dende o principio Ribagorza, a on que ya se veye a sonorización en tiempos d'as "Decimas de Castillón", y se documenta forat u forau, y Terrado Pablo suchiere que en aragonés benasqués os participios en -au, -eu, -iu s'han orichinau por vocalización de -at, -et, -it.