Sobre ista qüestión expresó Mateo Benigno de Moraza en o suyo discurso debant d'o Congreso de Deputaus o 13 de chulio de 1876: "Pa o país bascongado no podeba buscar-se un resorte que ferise mas viva, mas delicada y mas sensiblement as fibras d'o suyo corazón, tant relichioso y catolico, y no puede negar-se que en a guerra ha teniu a qüestión relichiosa a sola influencia en o mío país; garra atra en a quasi universalidat d'as mías paisanos ha puesto abocar-los a la guerra; pero os Fueros no han estau la causa".