En a segunda metat d'o sieglo XII posiblement a villa ya ultrapasaba la población y mida d'a suya antigua sinyoría, Boltanya, y per haber-se espardiu en tiempos de paz gosó tener una planta millor disenyada que a de Boltanya, per tener un creiximiento organizado. A estructura d'o casco antiguo de l'Aínsa presenta una traza organizada arredol d'a suya Plaza Mayor, tipicament planteyada en una población que i celebrás mercado. A plaza en tiempos heba estado zarrada per os quatre costados y bi heba casas entre ella y lo castiello, pero las fayoron estorrocar en a Guerra de Succesión mientres que la villa yera baixo la ocupación d'as tropas francesas, perque consideroron que las 60 casas que i heba en l'espacio que agora se troba achardinau feban un gran estorbo ta desfender o castiello. Ixo fa que a plaza tal y como la conoixemos agora, obierta d'o canto ueste, no siga pas en a suya forma orichinal.