L'orichen d'o truen ha estau obchecto de discusión scientifica mientres muitos sieglos. A primera teoría d'a que se tien noticia ye atribuyida a o filosofo Aristótil en a tercera centuria antis de Cristo, espiculando que o soniu podía estar causau por a colisión de nubles. Dende alavez muitas teorías han estau propuestas. En o sieglo XIX a teoría mas aceptada yera que o lampedo produciba o vueito chenerando dimpués o rudio consecuent. En o sieglo XX ye prou consensuau que o truen viene orichinau por a onda de choque en l'aire debida a la expansión termica de sopetón d'o plasma en a trayectoria d'o lampedo. A temperatura adintro d'o rayo, medida a traviés d'analís espectroscopico, varía mientres 50 microsegundos d'a temperatura ambient a -253,15 C u dica -243,15 ºC, pa ir baixando a moniquet dica os -263,15 ºC. Ista calor causa una graniza expansión de l'aire enta todas as direccions, empentando l'aire d'arredol a velocidatz superiors a la d'o soniu. Ista onda a la fin ye una onda de choque que recorre ascape l'atmosfera. En bells casos o soniu d'o truen puet adubir os 110 dB, amán d'o branquil d'a dolor pa l'oyiu humán.