Chino-chano, o Condato d'Aragón se desembolicó a ran cultural. Os exemplos de l'arte de repoblación (mal dito mozarabe) se multiplicoron. O Monesterio de Sant Chuan d'a Penya, fundato por relichiosos qui heban dixato Zaragoza -ocupata ista por os moros- devino un foco de cultura cristiana enfilata enta l'ideal d'a Reconquiesta e enta la reintroducción d'o rito hispano-visigotico en a liturchia. En o 922, os bispes d'Aragón, a vegadas ditos «bispe de Chaca» u «de Uesca», s'instaloron en a Val de Borau. Istos establioron lur residencia en a-saber-los monesterios importants, como Sant Chuan d'a Penya, Sant Per de Ciresa u Sant Hadrián de Sasau.