Den d'una anvista diacronica, l'orichen d'as parolas s'estalla en tres grupos: patrimonials: os vocables que han evolucionato foneticament y semantica den d'os oríchens d'o idioma (n'o causo de l'aragonés, serían as parolas que evolucionoron d'o latín t'as parlas actuals); ampres u ampranzas: os vocables ampratos d'altras luengas, adaptatos u no t'a estructura propia d'o idioma, y que pueden fer-sen patrimonials con o paso d'o tiempo (d'as ampranzas d'una luenga muerta u abantpasata se'n diz cultismo); neolochismos: os vocables que resultan de creyacions nuevas, y que han menister de bell tiempo ta estar aceptatos como parti d'o idioma.