Se tracta d'o dialecto con mayor u mas luenga tradicion literaria d'iste idioma, ya que as primeras obras impresas en idioma basco en o sieglo XVI fuoron escritas en dialecto navarro-labortán, entre ellas Linguae basconum primitiae (Bordeus, 1545). Os grans escritores en idioma basco d'aquell sieglo tambien yeran parladors d'iste dialecto, Iparralde estió a cuna d'a literatura basca, bien porque en aquella zona y por ixas envueltas o protestantismo yera a relichión predominant (relichión que empentaba a Reforma y as literaturas escritas en as luengas vernaclas, en contraposicion a o catolicismo d'Hegoalde que empentaba l'uso d'o latín), u bien porque astí encara se mantenió a parti d'o Reino de Navarra independient (dica a suya union con o Reino de Francia en l'anyo 1620), en a que s'empentó a literatura escrita en idioma basco.