Por ixas envueltas ye quan bells sectors, entre ells os miembros d'as sociedatz secretas "Los Comuneros" u "Los Hijos de Padilla", prencipian a emplegar o descutito pendón morato. Mientres o Trienio Liberal (1820-1823), Os Comuners estioron obchecto d'admiración por as corrients progresistas d'o país. Mientres a Primera Republica Espanyola, a revolución comunera estió tamién un referent de libertat ta l'ala federalista d'o Partito Republicán Democratico Federal, que en 1869 proclamó lo Pacto Federal Castellán, o primer intento d'una organización territorial federalista en Espanya. Asinas en o zaguer paragrafo d'iste pacto s'afirma: "a sangre d'os Padilla, Bravo y Maldonados que corre por as vuestras venas y a l'ardimiento de que conservan a remeranza istos lugars d'as comunidatz, garantizan o exito d'as nuestras aspiracions y deseyos". En ixa epoca o mesmo Francesc Pi i Margall, president d'a Primera Republica, afirmaba que "Castiella fue entre as nacions d'Espanya la primera que perdió as suyas libertatz en Villalar baixo lo primer rei d'a Casa d'Austria".