Dimpués d'a suya tornada, a la fin (1893), a una plaza de notario en Madrid, tien agora una anvista muito mas politica y scientifico-social, parando a suya magna obra Colectivismo agrario (1898), en que fa una dura cretica d'a destrucción por as desamortizacions y atras practicas d'ancestrals sistemas de propiedat comunal, que describe muit decumentadament, y galvaniza a la opinión publica a radiz d'o Desastre de 1898, en que Espanya pierde as suyas zagueras colonias debito a la guerra con Estatos Unitos: Cuba, Puerto Rico y as islas Filipinas.