As Cortz de Monzón de 1289 estioron unas Cortz Chenerals d'Aragón en as que se fació una important fayena parlamentaria: se promulgoron 35 constitucions u ordinacions que adotoron a la Corona d'estructuras administrativas solidas. Se celebroron en os meses d'octubre y noviembre de 1289, en a ilesia de Santa María de Monzón. Se quereba con ellas definir d'as mugas d'as churisdiccions, a independencia d'os funcionarios en relación a os sinyors, a regulación de l'administración de chusticia y la creyación d'una financiación regular a traviés d'un impuesto común a totz dito "d'o cheneral", por a suya universalidat. Iste impuesto remataría orichinando institucions propias en os Estaus d'a Corona ditas Deputacions d'o Cheneral u Cheneralidatz. Alifonso III d'Aragón se compromete, asinas mesmo, a no deseparar d'a Corona o Reino de Mallorca y a acceptar de modo implicito a institución d'o Consello Reyal.