query: అయ్యప్ప స్వామి తల్లిదండ్రుల పేర్లు ఏంటి?

title: అయ్యప్ప

text: ఛైత్రమాసము, ఉత్తరా నక్షత్రం, చతుర్ధశి - సోమవారము నాడు జన్మించారు . జ్యోతి రూపంగా అంర్ధానమయిన రోజు -- మకర సంక్రాంతి . క్షీరసాగరమధనం అనంతరం దేవతల కు, రాక్షసులకు అమృతం పంచేందుకు విష్ణువు మోహినిగా అవతారం ధరించి కార్యం నిర్వహిస్తాడు. తరువాత అదేరూపంలో విహరిస్తున్న మోహినిని చూసి శివుడు ఆమె పట్ల ఆకర్షింపబడతాడు. వారి కలయికతో శివకేశవుల తేజస్సుతో ధనుర్మాసము, 30వ రోజు శనివారం, పంచమి తిథి, ఉత్తరా నక్షత్రం వృశ్చికా లగ్నమందు శాస్త (అయ్యప్ప) జన్మించాడు. ఇతడు శైవుల కు, వైష్ణవులకు ఆరాధ్య దైవం. తండ్రియైన జగత్పతి ఆజ్ఞ ప్రకారము పంపా సరోవర తీరప్రాంతంలో మెడలో మణిమాలతో శిశురూపంలో అవతరించాడు ధర్మశాస్త. అయ్యప్ప స్వామి ధర్మప్రవర్తన, ధర్మనిష్ఠ లోకానికి ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించింది. తన భక్తులు ఏయే ధర్మాలని పాటించాలో, ఏ నియమనిష్ఠలతో వుండాలో కొన్ని మార్గదర్శక సూత్రాలను ప్రతిపాదించారు. అప్పటి నుండి ఆయన 'ధర్మశాస్త'గా ప్రజల అభిమానాన్ని చూరగొన్నాడు. అందుకే ఆయనకి 'ధర్మశాస్త' అనే పేరు కూడా ఉంది.

title: అయ్యప్ప

text: భక్తులు కార్తీకమాసం నుండి దాదాపు మార్గశిర పుష్య మాసాల వరకు దృఢమైన నియమాలను ఆచరిస్తూ ఉంటారు. ఐహికమైన సౌఖ్యాలను పరిత్యజించడం, మధ్య, మాంస ధూపమపానాది వ్యసనాలకు దూరంగా ఉండడం, స్వామి చింతనలో స్వామి భక్తులతో సమయం గడపడం, సాత్విక జీవనం అవలంబించడం ఈ దీక్షలో ముఖ్య లక్షణాలు. వీరి దినచర్య తెల్లవారు ఝామున లేచి చన్నీటి స్నానం చేయడంతో మొదలవుతుంది. నల్లని వస్త్రాలు, తులసిమాల, నుదుట విభూదిపై గంధం బొట్టు ధరిస్తారు. దినంలో అధిక భాగం పూజ భజనాది కార్యక్రమాలలో గడుపుతారు. కటికనేల మీద పడుకొంటారు.అందరినీ "స్వామి" అని సంబోధిస్తారు. దుర్భాషణాలకు దూరంగా ఉంటారు. ఇలా ఒక మండలం (41రోజులు) పాటు నియమాలతో గడుపుతారు. ఇలా అయ్యప్ప స్వామి దీక్షకు ఒక స్పష్టమైన, కొంత క్లిష్టమైన విధానం రూపు దిద్దుకొంది.

title: అయ్యప్ప స్వామి శరణుఘోష

text: ఓం ఆపద్భాందవనే - శరణమయ్యప్ప

title: పాలక్కాడు

text: తరువాత రోజు ఉత్సవాలు రోజంతా జరుగుతుంటాయి. ఉత్సవాలు తెల్లవారు ఝామువరకు కొనసాగుతుంటాయి. పలు అలంకరించబడిన 18 కంటే అధికమైన ఏనుగులు ఊరేగింపు పంచాయత సంప్రదాయంలో చండమేళం మరియు నాదస్వరం వెంటరాగా ముందుకు సాగుతుంది. రాత్రి పగలు జరిగే ఊరేగింపులో ఏనుగుల ఊరేగింపు ప్రధాన్యత వహిస్తుంది. కనుల విందుగా జరిగే ఈ ఉత్సవం చూడడానికి అనేకమది భక్తులు తరలి వస్తారు.పంచాయిత ఊరేగింపు వర్ణరంజితమైన వస్త్రంతో కప్పబడిన ఏనుగులవరుసతో వింజామరలు మరియు విసనకర్రలతో స్వామి అయ్యప్ప దేవాలయానికి చేరుతుంది. అయ్యప్ప పూజ తరువాత అయ్యప్ప స్వామిని తీసుకుని సకలవిధలతో సేవించబడుతూ 10.30 గంటలకు బయలుదేరి పంచరిమేళంతో కూడిన చండమేళంతో ఆదికేశవ పెరుమాళ్ ఆలయానికి చేరుకుంటాడు. అయ్యాప్ప స్వామి తిరిగి తన ఆలయానికి బయలుదేరగానే ఆదికేశవ పెరుమాళ్‌కు మధ్యాహ్న పూజ మొదలు పెడతారు.

title: కర్నూలు

text: శ్రీ జగన్నాథ గుట్ట ఆలయ గోపురము శ్రీ అయ్యప్ప స్వామి ఆలయము శ్రీ అయ్యప్ప స్వామి ఆలయ ముఖ ద్వారము

title: ఎర్రతివారిపల్లె

text:
ఎర్రతివారిపల్లె, చిత్తూరు జిల్లా, సదుం మండలానికి చెందిన గ్రామము.
ఈవూరిలో అయ్యప్ప స్వామి గుడి ప్రత్యేక ఆకర్షణ.
వరి, చెరకు, కూరగాయలు, మామిడి మొదలగునవి ప్రధాన పంటలు.
వ్వవసాయము ప్రధాన వృత్తి
ఈవూరిలో అయ్యప్ప స్వామి గుడి ప్రత్యేక ఆకర్షణ. ఈ గుడి నిర్మాణంలో పీలేరు శాసన సభ్యుడు పెద్దిరెడ్డి రామచంద్రారెడ్డి ప్రముఖ పాత్ర వహించాడు. ప్రతి జనవరి 14న మకర సంక్రాంతి రోజున "మకర జ్యోతి" అనే ఉత్సవం ఇక్కడ పెద్ద యెత్తున జరుపుతారు.

title: కట్టంగూర్

text: ప్రతి సంవత్సరం ఇక్కడ బతుకమ్మ, దసరా, సంక్రాంతి పండుగలను ఘనంగా నిర్వహిస్తుంటారు. మండలంలో ఆంజనేయ స్వామి మందిరం, అయ్యప్ప స్వామి మందిరం, మహాలక్ష్మి మందిరం ఉన్నాయి. మహాలక్ష్మి మందిరానికి వందేళ్ళపైగా చరిత్ర ఉంది.

title: అయ్యప్ప

text: సన్నిధానంలో "పానవట్టం"పైన అయ్యప్ప కూర్చుని ఉన్న భంగిమలో దర్శనమిస్తాడు. స్వామియే శరణం అయ్యప్ప స్వామి కూర్చున్న తీరు శివలింగాన్ని తలపిస్తుందని. ఒంపు తిరిగిన ఎడమచేయి మోహిని అవతారాన్ని తెలియజేస్తుందని చెబుతారు.

title: అయ్యప్ప స్వామి శరణుఘోష

text: ఓం అనాధ రక్షకనే - శరణమయ్యప్ప

title: శబరిమల

text:
కేరళలోనే ఉన్న ఈ ఆలయం దేశ వ్యాప్తంగా భక్తులు కలిగిన ఆలయం: దీక్ష వహించిన అయ్యప్ప భక్తులు ఏట నవంబరు నుండి జనవరి వరకు ఇక్కడికి వచ్చి తమ దీక్షను విరమిస్తుంటారు. ఆ సమయంలో ఈ ఆలయానికి డెబ్బై ఐదు కోట్ల రూపాయలు వస్తుంది. ఇక్కడ ఆలయంలో తయారు చేసే ప్రసాదం అమ్మకం ద్వారా ఏటా ముప్పై కోట్ల రూపాయలు వస్తుంది. ఈ ఆలయ వార్షికాదాయం ఒక వంద కోట్ల రూపాయలు. ఈ ఆలయ అస్తులను 30 కోట్ల రూపాయలకు భీమా చేశారు. ఈ భీమాలో ఆలయ పైకప్పుకు వేసిన బంగారపు పూతకు, ప్రాంగణంలో భవనాలకు, స్వామి వారి నగలకు, పనిచేసే ఉద్యోగులకు, భక్తులకు వర్తిస్తుంది, ఇందు కొరకు దేవస్థానం 14.75 లక్షల రూపాయలను ప్రీమియంగా చెల్లిస్తున్నది.
అయ్యప్ప హిందూ దేవతలలో ఒకడు. ఈయనను హరిహరసుతుడని, మణికంఠుడని కూడా పిలుస్తారు. అయ్యప్ప పూజా సాంప్రదాయం అధికంగా దక్షిణ భారతదేశంలో ఉంది. అయ్య (= విష్ణువు), అప్ప (= శివుడు) అని పేర్ల సంగమంతో 'అయ్యప్ప' నామం పుట్టింది. మహిషి అనే రాక్షసిని చంపి అయ్యప్ప శబరిమలైలో వెలిశాడు. కేరళలోని శబరిమలై హిందువుల ప్రధాన యాత్రా స్థలాలలో ఒకటి. శబరిమలైలో అయ్యప్పను బ్రహ్మచారిగా పూజిస్తారు. sబరిమలైలోని ప్రధాన దేవాలయమే కాకుండా అనేక దేవాలయాలున్నాయి. కేరళలోనే "కుళతుపుళ"లో ఇతనిని బాలుని రూపంలో అర్చిస్తారు. "అచ్చన్ కోవిల్"లో పుష్కల, పూర్ణ అనే దేవేరులసమేతుడైన అయ్యప్పను పూజిస్తారు. శబరిమలైలోని అయ్యప్ప సన్నిధికి యేటా ఐదుకోట్లమంది భక్తులు దర్శనార్ధులై వెళుతుంటారు.
దీక్ష స్వీకరించి నియమాలతో మండలం గడిపిన భక్తులు శబరిమలై యాత్ర చేస్తారు. ఈ దీక్ష స్వామి సన్నిధాన సందర్శనంతో ముగుస్తుంది.

title: శబరిమల

text: శబరిమలై యాత్ర "ఎరుమేలి"తో మొదలవుతుంది. ఎరుమేలిలో "వావరు స్వామి"ని భక్తులు దర్శించుకొంటారు. (అయ్యప్ప పులిపాలకోసం అడవికి వెళ్ళినపుడు అతనిని అడ్డగించిన ఒక దొంగ అనంతరం స్వామి సన్నిహిత భక్తునిగా మారాడు. అతడే వావరు స్వామి. "నన్ను దర్శించుకోవాలని వచ్చిన భక్తులు ముందుగా నిన్ను దర్శించుకొంటారు" అని అయ్యప్ప వావరుకు వరమిచ్చాడట. ఈ వావరు స్వామి ఒక ముస్లిం కులస్తుడు. ఈ వావరు ఇక్కడ కొలువున్నది కూడా ఒక మసీదులోనే) దర్శనానంతరం భక్తులు వావరుస్వామి చుట్టూ రకరకాల వేషధారణతో "పేటై తులాల" అనే నాట్యం చేస్తారు. (మహిషితో యుద్ధం చేసేటపుడు అయ్యప్ప చేసిన తాండవం పేరు "పేటై తులాల"). ఈ ఎరుమేలి వద్ద ఉన్న "ధర్మశాస్త" ఆలయంలో అయ్యప్ప స్వామి ధనుర్బాణధారియై ఉంటాడు. ఇక్కడ వినాయకుడు కూడా కొలువై ఉంటాడు. ఈయనను "కన్నెమూల గణపతి" అని అంటారు. ఇక్కడ భక్తులు కొబ్బరికాయ కొడతారు.

title: అయ్యప్ప

text: మహేశ్ అనె నామం కల వ్యక్తి 2018 లో కన్యా స్వామి గ అయ్యప్ప దీక్ష చేస్తారు అని స్వామి చెప్పెను.

title: అయ్యప్ప స్వామి శరణుఘోష

text:
శరణుఘోష
ఓం స్వామియే - శరణమయ్యప్ప

title: అయ్యప్ప స్వామి శరణుఘోష

text: ఓం అఖిలాండ కోటి - బ్రహ్మాండ నాయకనే శరణమయ్యప్ప

title: శబరిమల

title: అయ్యప్ప స్వామి శరణుఘోష

text: ఓం అచ్చన్ కోవిల్ - అరసే శరణమయ్యప్ప

title: వేదాంతదేశికులు

text:
1268-1369 కాలానికి సంబంధించిన వేదాంత దేశికులు అపర రామానుజవతారం అని భావిస్తారు. ఇతడు నూటపాతిక దాకా సంస్కృతలో వివిధ ప్రక్రియలలో రచనలు చేశాడు. వైష్ణవమత వ్యాప్తికి ఇతోధికంగా తోడ్పడ్డాడు. ఇతని అసలు పేరు వేంకటనాథుడు. తమిళంలో కూడా గొప్ప పండితుడు. గొప్ప దార్శనికునిగా సుప్రసిద్ధుడు. "వేదాన్తాచార్య", "కవితార్కిక సింహ", "సర్వతంత్ర స్వతంత్ర" మొదలైన బిరుదులను పొందాడు. ఇరవై ఏడేళ్ళ వయసులోనే ఇతడు "దేశికాచార్య" "సర్వతంత్ర స్వతంత్ర" బిరుదులను అందుకొన్నాడు. శ్రీరంగం స్వామి రంగనాధుడు దేవి రంగనాయకి స్వయంగా ఇతని భక్తికి, కవితా శక్తికి, పాండిత్యానికి మెచ్చి వేదాన్తాచార్య బిరుదు ప్రదానం చేశారని అంటారు.
ఇతడు 1268 క్రీ.శ. విభవ నామ సంవత్సరంలో కన్యామాసంలో శ్రవణ నక్షత్రములో జన్మించాడు. ఇతని జన్మస్థలం కంచికి సమీపంలోనున్న తూప్పిల్ (తిరుత్తణ్ గా) గ్రామం. ఇతడు శ్రీవైష్ణవంలో వడగలై శాఖకు చెందినవాడు. ఇతని తల్లిదండ్రుల పేర్లు తోతారంబ మరియు అనంతసూరి. తాత పుండరీకాక్షులు. వీరు విశ్వామిత్ర గోత్రీయులు.తోతారాంబ కడాంబి అప్పుల్లార్ యొక్క సోదరి.కడాంబి అప్పుల్లార్, కడాంబి అకన్ వంశజులు.వీరు భగవద్రామానుజుల శిష్యులలో ఒకరు. దేశికుల తల్లిదండ్రులు మొదట సంతానము లేక పరితపించుచు, సదా తిరుపతి వేంకటాచలపతిపై ధ్యాన తత్పురులై పుత్రకాములై ఉండేవారు.ఒకనాడు అనంతసూరులకు స్వప్నములో వేంకటాచలపతి బాలకుడుగా దర్సనమిచ్చి, ఆలయములోని ఒకగంటను చేతికిచ్చి ఈ గంటను నీభార్యచేత మింగించవలెను అని ఆజ్ఞాపించి అంతర్ధానమయ్యెను. అదే స్వప్నములో స్వామి ఆజ్ఞానుసారము శీలవతియగు తనభార్య గంటను మింగినట్లు చూచెను. మరునాటి ఉదయమున స్వప్న వృత్తాంతము భార్యకు చెప్పగా భార్య తనకుకూడా ఇదే స్వప్నము కలిగినని చెప్పెగా ఇరువురు విస్మృతులైరి.దేవాలయములోని గంట అదృశ్యమగుట అర్చకులు దెలిసికొని అధికారికి తెలుపగా అధికారి అర్చకులను నిర్భంధములో నుంచెను. వేంకటాచలపతి స్వయముగా యతిరాజమథములోని యతులకుకూడా స్వప్నమునందు ఈ వృత్తాంతమును కీర్తించుటచే, యతులు స్వప్నవృత్తాంతానుభూతి అధికారులకు తెలిపి అర్చకులను విముక్తల గావించిరి. ప్రధానాధికారికూడా స్వయముగా ఈపుణ్యదంపతుల నోటనుండి స్వప్న వృత్తాంతమువిని ఆశ్చర్య చకితుడయ్యెను. తోతారంబ గంటను 12సం.లు ధరించిన పిమ్మట వేదాంతదేశికులు జన్మించిరి.కావున దేశికులు గంటాంశ సంభూతులని శ్రీవైష్ణవుల ప్రగాఢ విశ్వాసము.దేసికుల జన్మనామము వేంకటాచార్య.

title: అయ్యప్ప స్వామి శరణుఘోష

text: ఓం అన్నదాన ప్రభువే - శరణమయ్యప్ప

title: అయ్యప్ప

text: శ్రీ విఘ్నేశ్వర అన్ఘ పూజ శ్రీ విఘ్నేశ్వర అశ్ట్టోతర శతనామావళి శ్రీ సుబ్రహ్మన్యేశ్వర స్వామి అన్ఘ పూజ శ్రీ సుబ్రహ్మన్యేశ్వర స్వామి అశ్ట్టోతర శతనామావళి శ్రీ అయ్యప్ప స్వామి అన్ఘ పూజ శ్రీ అయ్యప్ప స్వామి అశ్ట్టోతర శతనమావళి శ్రీ అయ్యప్ప స్వామి శరను ఘోష

title: ద్వారపూడి (మండపేట)

text:
ద్వారపూడిలోని అయ్యప్ప దేవాలయాన్ని విశాలమైన ప్రాంగణంలో శబరిమలైలోని అయ్యప్పగుడి తరహలో నిర్మించారు. ఈ దేవాలయము రాజమండ్రి-కాకినాడ రహదారికి చేరువగా ఉండుటవలన ప్రయాణికులకు శోబాయమానముగా కనువిందు చేస్తూ ఉంటుంది. రోడ్దుకు అటువైపున ధవలేశ్వరం-కాకినాడ గోదావరికాలువ ఉంది. వచ్చిన భక్తులు ఈ కాలువలో కాళ్ళు, చేతులు కడుగుకొనుటకు మరియు స్నానాలు చేయుటకు అనుకూలంగా కాలువ వడ్దున మెట్లు నిర్మించారు. గుడి ప్రాంగణం వెలుపల వరుసగా పూజసామాగ్రి, దేవతచిత్రపటాలు ఆటబొమ్మలు ఆమ్మే దుకాణాలు హోటళ్ళు ఉన్నాయి. బయట భక్తుల పాదరక్షలను ఉచితంగా భద్రపరచే గదివున్నది. ప్రాంగణం ముఖద్వారానికి ఎదురుగా 30 అడుగులకు పైగా ఎత్తైన హరహరి (సగం శివరూపం,సగంవిష్ణురూపం) విగ్రహం దర్శనం యిస్తుంది. విగ్రహం పాదపీఠం సమీపంలో వినాయక మూర్తికి చిన్న ఆలయము కలదుత్. లోనికి వచ్చిన భక్తులు మొదట గణపతి ఆతురువాత హరహరి దర్సనంచేసుకుంటారు. ఈ విగ్రహాల వెనుకగా అయ్యప్పస్వామి గుడివున్నది .అయ్యప్పగుడి రెండు అంతస్తులగా నిర్మించబడి పై అంతస్తులో అయ్యప్పస్వామి వున్న మందిరమున్నది. క్రింది అంతస్తులో వున్న మందిరంలోకి ప్రవేశమార్గం తెరచుకున్న సింహముఖరూపంలో నిర్మించారు. పై అంతస్తులో వున్న అయ్యప్పస్వామి మందిరానికి వెళ్ళుటకు రెండు మార్గాలున్నాయి మాల ధారణ చేసిన భక్తులు వెళ్ళుటకు 18 మెట్లున్న దారి, మాములు భక్తులు వెళ్ళూటకు మరో మార్గం ఉంది. అయ్యప్ప విగ్రహం వున్న మందిరం (గర్భగుడి) పైభాగాన గోపుర నిర్మాణమున్నది. పై అంతస్తులోని మందిరం గోడలపై అయ్యప్ప స్వామి జీవితంలోని ముఖ్యఘట్టాలను బొమ్మలరూపంలో నిర్మించబడివున్నాయి. ఆయ్యప్ప స్వామి మందిరానికి ఎదురుగా షణ్ముఖ ఆంజనేయుని భారి విగ్రహంవున్నది. అయ్యప్పగుడిలో నిత్యాన్నదానం అమలులోవున్నది.సబరిమలై వెళ్లెలేని కొందరు భక్తులు ఇక్కడే ఇరుముడులు సమర్పిస్తారు.
అయ్యప్పస్వామిగూడికి వెనుకవైపున దిగువన సాయిబాబా మందిరమున్నది.

title: సింగరాయకొండ

text: శ్రీ అయ్యప్ప స్వామి మందిరము

title: అయ్యప్ప

text: శబరిమలై యాత్ర "ఎరుమేలి"తో మొదలవుతుంది. ఎరుమేలిలో "వావరు స్వామి"ని భక్తులు దర్శించుకొంటారు. (అయ్యప్ప పులిపాలకోసం అడవికి వెళ్ళినపుడు అతనిని అడ్డగించిన ఒక దొంగ అనంతరం స్వామి సన్నిహిత భక్తునిగా మారాడు. అతడే వావరు స్వామి. "నన్ను దర్శించుకోవాలని వచ్చిన భక్తులు ముందుగా నిన్ను దర్శించుకొంటారు" అని అయ్యప్ప వావరుకు వరమిచ్చాడట. ఈ వావరు స్వామి ఒక ముస్లిం కులస్తుడు. ఈ వావరు ఇక్కడ కొలువున్నది కూడా ఒక మసీదులోనే) దర్శనానంతరం భక్తులు వావరుస్వామి చుట్టూ రకరకాల వేషధారణతో "పేటై తులాల" అనే నాట్యం చేస్తారు. (మహిషితో యుద్ధం చేసేటపుడు అయ్యప్ప చేసిన తాండవం పేరు "పేటై తులాల") . ఈ ఎరుమేలి వద్ద ఉన్న "ధర్మశాస్త" ఆలయంలో అయ్యప్ప స్వామి ధనుర్బాణధారియై ఉంటాడు. ఇక్కడ వినాయకుడు కూడా కొలువై ఉంటాడు. ఈయనను "కన్నెమూల గణపతి" అని అంటారు. ఇక్కడ భక్తులు కొబ్బరికాయ కొడతారు.

title: దీక్ష

text: హిందూ మతములో కొంతమంది దేవుళ్ళకు ప్రత్యేకమైన పద్ధతిలో పూజిస్తారు. ఉదా. అయ్యప్ప స్వామి దీక్ష.

title: శ్రీ అయ్యప్ప స్వామివారి ఆలయం. కనిగిరి

title: అయ్యప్ప స్వామి శరణుఘోష

text: ఓం అయ్యప్పవే - శరణమయ్యప్ప

title: జైసింహా

text:
జైసింహా 2018 జనవరి 18న విడుదలైన తెలుగు చిత్రం. చిల్లర కళ్యాణ్ నిర్మాత.
విశాఖపట్నం లోని ఒక ఆసుపత్రిలో గౌరి(న‌య‌న‌తార), ఆమె తండ్రి(ప్ర‌కాష్ రాజ్)ను చూపించ‌డంతో క‌థ మొద‌లవుతుంది. త‌దుప‌రి స‌న్నివేశంలో న‌ర‌సింహ(బాల‌కృష్ణ) త‌న చిన్న బిడ్డ‌తో కూర్గ్, కేర‌ళ ప్రాంతాల‌కు వెళ‌తాడు. అక్క‌డ త‌న బిడ్డ‌కు స‌రిప‌డే వాతావ‌ర‌ణం లేద‌ని తెలుసుకుని చివ‌ర‌కు త‌మిళ‌నాడులోని కుంభ‌కోణం చేరుకుంటాడు. అక్క‌డ వెంక‌టేశ్వ‌ర స్వామి ప్రధాన ధ‌ర్మ‌క‌ర్త (ముర‌ళీమోహ‌న్) ప‌రిచ‌యం అవుతాడు. ఆయ‌న ఇంట్లోకి ప‌నికి కుదురుకుంటాడు. ఆల‌య ఆర్చ‌కుల‌కు, పోలీసుల‌కు జ‌రిగిన గొడ‌వ‌ల్లో న‌ర‌సింహం చొర‌వ తీసుకుని, జిల్లా ఎస్.పితో అర్చ‌కుల‌కు క్ష‌మాప‌ణ చెప్పిస్తాడు. దాంతో ఎస్.పి..న‌ర‌సింహంపై ప‌గ పెంచుకుంటాడు.
కుంభ‌కోణంలోనే పెద్ద రౌడీ అయిన క‌నియ‌ప్ప‌న్ త‌మ్ముడిని చంపి, ఆ హ‌త్య‌ను న‌రసింహంపై మోపే ప్ర‌య‌త్నం చేస్తాడు ఎస్.పి. అక్క‌డే క‌థ మ‌లుపు తిరుగుతుంది. ఉరిశిక్ష ప‌డిన ఖైదీ(అశుతోష్ రాణా)..న‌ర‌సింహంను చంపాల‌నుకుంటుంటాడు. అందుక‌ని మంచి అదునుకోసం ఎదురు చూస్తుంటాడు. ఆ స‌మ‌యంలో న‌ర‌సింహంకు ఓ ఆశ్చ‌ర్య‌క‌ర‌మైన విష‌యం తెలుస్తుంది. అస‌లు ఎస్.పికి, న‌రసింహానికి ఉన్న సంబంధం ఏంటి? అస‌లు గౌరి ఎవ‌రు? గౌరికి, న‌ర‌సింహంకు ఉన్న బంధం ఏంటి? వైజాగ్‌కు, న‌ర‌సింహంకు ఎలాంటి అనుబంధం ఉంటుంది? అస‌లు న‌ర‌సింహం త‌న కొడుకుతో క‌ర్ణాట‌క, కేర‌ళ, త‌మిళ‌నాడు రాష్ట్రాల‌కు ఎందుకు వెళుతుంటాడు? అనే విష‌యాలు మిగిలిన కథలో భాగం.

title: అయ్యప్ప స్వామి అష్టోత్తర శత నామావళి

text:
శ్రీ అయ్యప్ప స్వామి అష్టోత్తర శత నామావళి లో ప్రతి నామం వెనుక "మణికంఠాయ నమః" అని చదువవలెను.ఓం మహాశాస్త్రే నమః
ఓం విశ్వ శాస్త్రే నమః
ఓం లోక శాస్త్రే నమః
ఓం ధర్మ శాస్త్రే నమః
ఓం వేద శాస్త్రే నమః
ఓం కాల శాస్త్రే నమః
ఓం గజాధిపాయై నమః
ఓం గజ రూఢాయ నమః
ఓం గణాధ్యక్షాయ నమః
ఓం మహాద్యుతయే నమః
ఓం వ్యాఘ్రారూఢాయ నమః
ఓం గోప్త్రే నమః
ఓం గీర్వాణ సంసేవ్యాయ నమః
ఓం గతాంతకాత నమః
ఓం గుణాగ్రహణ్యే నమః
ఓం ఋగ్వేద రూపాయ నమః
ఓం నక్షత్ర రూపాయ నమః
ఓం చంద్ర రూపాయై నమః
ఓం వలాహకాయ నమః
ఓం దుర్వా శ్యామాయ నమః
ఓం మహా రూపాయా నమః
ఓం కౄర దృష్టయే నమః
ఓం అనామయాయ నమః
ఓం త్రినేత్రాయ నమః
ఓం ఉత్పలాకారాయ నమః
ఓం కాలహంత్రే నమః
ఓం నరాధిపాయ నమః

title: సింగరాయకొండ

text:
సింగరాయకొండ మండలం లో గల అయ్యప్ప నగరం గ్రామం లో వేంచేసినటువంటి శ్రీ అయ్యప్ప స్వామి దేవస్థానం ప్రసిద్ధి చెందినది .ఈ దేవాలయం లో "కార్తీక పౌర్ణమి "మాసం లో అయ్యప్ప నగర్ ,గోపాలనగర్ యువజన కమిటీ అద్వర్యం లో స్వామి వారి కి పూజా  కార్యక్రమాలు మరియు ఉత్సవాలు నిర్వహించడం జరుగుతుంది అతి పవిత్ర మైన అయ్యప్ప మాల ఈ అయ్యప్ప మాల దరినిచే అయ్యప్ప భక్తులకు 41 రోజులు నిత్యఅన్నదాన కార్యక్రమాలు నిర్వహించడం జరుగుతుంది. .కార్తీక మాసం  లో ఉపవాసం ఉండే భక్తులకు కార్తీక పౌర్ణమి రోజుల అన్నదాన కార్యక్రమం జరుగుతుంది .
సింగరాయకొండలోని కందుకూరు రహదారి కూడలిలో నెలకొన్న శ్రీ వేణుగోపాలస్వామి, జాలమ్మ తల్లి దేవస్తానంలో వార్షికోత్సవ వేడుకలు, 2014,మే-17 నుండి 19 వరకు నిర్వహించెదరు. [2]
సింగరాయకొండ రైల్వే మార్గంలోని ఈ ఆలయంలో, 2015,మే నెల-18వ తేదీ సోమవారంనాడు, ఆలయ వార్షికోత్సవం ఘనంగా నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంగా శ్రీ లక్ష్మీనారాయణస్వామివారి కళ్యాణం కన్నులపండువగా నిర్వహించారు. అనంతరం గ్రామోత్సవం నిర్వహించారు. అమ్మవారు సింహవాహనంపై భక్తులకు దర్శనమిచ్చారు. ఈ కార్యక్రమంలో భక్తులు అధికసంఖ్యలో పాల్గొని, తీర్ధప్రసాదాలు స్వీకరించారు. విచ్చేసిన భక్తులకు అన్నసంతర్పణ నిర్వహించారు. [6]

title: అయ్యప్ప

text: హరివరాసనమ్ విశ్వమోహనమ్ హరిదధీశ్వరమ్ ఆరాధ్యపాదుకమ్ అరివిమర్దనమ్ నిత్యనర్తనమ్ హరిహరాత్మజమ్ దేవమాశ్రయే శరణమయ్యప్పా స్వామి శరణమయ్యప్పా శరణమయ్యప్పా స్వామి శరణమయ్యప్పా

title: అయ్యప్ప స్వామి శరణుఘోష

text: ఓం అరియంగావు - అయ్యవే శరణమయ్యప్ప

title: అయ్యప్ప స్వామి శరణుఘోష

text: ఓం హరిహర సుతనే - శరణమయ్యప్ప


query: బ్రహ్మపుత్ర నది పొడవు ఎంత ?

title: బ్రహ్మపుత్రా నది

text: టిబెట్లో నైఋతిన యార్లుంగ్ (Imperial blood) నదిగా పుట్టి, దక్షిణ టిబెట్ లో దిహాంగ్ నదిగా పారి, హిమాలయాలలోని లోతైన లోయలలోకి పరుగులు తీస్తుంది. నైఋతిలో అస్సాంలో ప్రవహించి, దక్షిణాన బంగ్లాదేశ్ లో జమునగా పారుతుంది. అక్కడా గంగా నదితో కూడి పెద్ద డెల్టాను ఏర్పరుస్తుంది. సుమారు 2900 కిలోమీటర్లు (1800 మైళ్ళు) పొడవున్న ఈ నది వ్యవసాయానికి జల మార్గాలకు ఉపయోగకరంగా ఉంది. దీని ఎగువ పారుదల ప్రాంతం చాలా రోజుల వరకు గుప్తంగా ఉంది. దీనికి జాంగ్ బో పెనులోయతో గల సంబంధం 1884-86 అన్వేషణ వల్లనే కనుగొనబడింది.

title: బ్రహ్మపుత్రా నది

text: బ్రహ్మపుత్ర నదిపై టిబెట్‌లో ఓ భారీ జల విద్యుత్ ప్రాజెక్టును నిర్మిస్తోంది. బ్రహ్మపుత్రను టిబెట్‌లో త్సాంగ్‌పో నదిగా పిలుస్తారు. అక్కడ నామ్చా ప్రాంతంలో బ్రహ్మపుత్రపై ప్రపంచంలోనే అతి పెద్దదైన జలవిద్యుత్ ప్రాజెక్టును చైనా నిర్మిస్తోంది. 26 టర్బైన్లతో పనిచేసే ఈ ఆనకట్ట గంటకు 40 మిలియను కిలోవాట్ల జల విద్యుత్తును ఉత్పత్తి చేయగలుగుతుంది. 2009 మార్చి 16న దీనికి శంకుస్థాపన జరగగా మార్చి 16న పనులు ప్రారంభమయ్యాయి. చైనాలోని ఐదు పెద్ద విద్యుత్తు కంపెనీలు ఓ వ్యాపారకూటమిగా ఏర్పడి ఈ ప్రాజెక్టు నిర్మాణం చేపడుతున్నాయి. ఇది పూర్తయితే ఇప్పటివరకు చైనాలో మొదటిస్థానంలో ఉన్న త్రీ గోర్జెస్ డ్యాం కంటే పెద్దదవుతుంది. బ్రహ్మపుత్ర నది భారత్, బంగ్లాదేశ్‌లకు ఎంతో ముఖ్యమైనది. భారతదేశంలో 40 శాతం జలవిద్యుత్తు అవసరాన్ని, 30 శాతం నీటి వనరుల అవసరాలని ఈ నది తీరుస్తోంది. బంగ్లాదేశ్‌లో అయితే మంచినీటికి, సేద్యానికి ఈ నదే ప్రధాన ఆధారం. దీనిపై భారత్ వ్యక్తం చేసిన అభ్యంతరాలను చైనా తోసిపుచ్చుతూ దీంతో తమకు సంబంధం లేదని అది పూర్తిగా ప్రైవేటు సంస్థల వ్యవహారమని పేర్కొంది. మరోవైపు ఆనకట్ట ఇంజనీర్లు మాత్రం ఇది పూర్తయితే భారత్, నేపాల్, బంగ్లాదేశ్‌లకు చౌకగా విద్యుత్ సరఫరా చేయవచ్చని, బంగ్లాదేశ్‌కు వరదముప్పు తప్పుతుందని అంటున్నారు. (ఈనాడు16.10.2009)

title: కోసీ నది

text: కోసీనది మరియు దాని ఉపనదులు కలిసి 69,300 చదరపు కిలోమీటర్ల పరీవాహక ప్రదేశాన్ని ఏర్పరుస్తున్నాయి. ఈ నదీపరీవాహక ప్రాంతానికి ఉత్తరాన బ్రహ్మపుత్ర నదీ పరీవాహక ప్రాంతం ఉండగా, దక్షిణాన గంగానది పరీవాహకప్రాంతం, తూర్పున మహానది పరీవాహక ప్రాంతం, పడమరన గండక్ నది పరీవాహక ప్రాంతం సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.

title: టిబెట్

text:
టిబెట్‌లో ప్రపంచంలో ఎత్తైన పర్వతాలు ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్ని ప్రంపంచ ఏత్తైన 10 శిఖరాల జాబితాలో ఉన్నాయి. నేపాల్ సరిహద్దులో ప్రంపంచంలో అత్యంత ఎత్తైన పర్వతంగా భావించబడుతున్న ఎవరెస్ట్ పర్వతం ఉంది. టిబెటన్ పీఠభూమిలో (ప్రస్తుత క్వింఘై భూభాగం) లో పలు నదులు జన్మించి ప్రవహిస్తున్నాయి. వీటిలో యంగ్జె, యెల్లో, ఇండస్, మెకాంగ్, గంగా, సల్వీన్, యర్లంగ్ మరియు బ్రహ్మపుత్ర నదులు ప్రధానమైనవి.
యర్లాంగ్ త్సంగ్పొ నది ప్రవాహం వెంట ఉన్న యర్లంగ్ త్సంగ్పొ గ్రాండ్ కేనియన్ ప్రంపంచంలో లోతైన మరియు పొడవైన కేనియన్‌లో ఒకటిగా గుర్తించబడితుంది.

title: బ్రహ్మపుత్రా నది

text: బంగ్లాదేశ్ లో, బ్రహ్మపుత్ర రెండు పాయలుగా విడిపోతుంది. పెద్ద పాయ దక్షిణ దిశగా జమునగా సాగి దిగువ గంగలో కలుస్తుంది, ప్రాంతీయులు దీనిని పద్మా నది అంటారు. వేరొక పాయ దిగువ బ్రహ్మపుత్రగా పారి మేఘ్నా నదిలో కలుస్తుంది. ఈ రెండు పాయలు చివరకు బంగ్లాదేశ్లోని చాంద్ పూర్ అనే ప్రదేశంలో కలిసి బంగాళా ఖాతంలోకి సాగిపోతాయి. ఈ ప్రదేశంలో గంగ, బ్రహ్మపుత్ర నదీ జలాలు గంగ - బ్రహ్మపుత్ర డెల్టాని ఏర్పరుస్తుంది. ఈ నది డెల్టా ప్రపంచంలోనే అతి పెద్దదైనది.

title: పశ్చిమ కమెంగ్

text: అరుణాచల ప్రదేశ్ రాష్ట్ర 17 జిల్లాలలో పశ్చిమ కమెంగ్ జిల్లా ఒకటి. రాష్ట్రం మొత్తం వైశాల్యంలో ఈ జిల్లా వైశాల్యం 8.86% ఉంది. ఒకప్పు డీ ప్రాంతం చైనా సామంతరాజ్యం అయిన షానన్ న్యాయపరిధిలో ఉండేది. ఈ జిల్లాలో కమెంగ్ నది ప్రవహిస్తున్న కారణంగా ఈ జిల్లాకు ఈ పేరు వచ్చింది. కమెంగ్ నది బ్రహ్మపుత్ర నదికి ఉపనది.

title: ద్రోణ పర్వము తృతీయాశ్వాసము

text:
సైంధవుని చంపడానికి శ్రీకృష్ణుడు మార్గం చూపాడు అని విన్న ధృతరాష్ట్రుడు ఉలిక్కిపడ్డాడు. సంజయా ! సైంధవుని పాండవులు నిర్జించారా ! లేక ద్రోణుడు సైంధవుని రక్షించాడా నాకు వివరంగా చెప్పు. సంజయుడు " ధృతరాష్ట్ర మహారాజా ! మరునాడు ధర్మరాజు వంధిమాగధుల స్తోత్రపాఠాలతో నిద్రలేచి కాలకృత్యములు తీర్చుకుని పూజాధికములు ముగించి దానధర్మములు చేసి ఆ స్థాన మండపముకు వచ్చాడు. అప్పుడు అక్కడకు వచ్చిన శ్రీకృష్ణుని ధర్మరాజు సాదరంగా ఆహ్వానించి ఉచితాసనం చూపించాడు. భీముడు, నకులసహదేవులు, సాత్యకి, ద్రౌపదేయులు, ఘటోత్కచుడు, ద్రుపదుడు, విరాటుడు, కేకయరాజులు మొదలైన వారు వారి ఆసనములు అలంకరించారు. అప్పుడు ధర్మరాజు శ్రీకృష్ణునితో " కృష్ణా ! ఇప్పటి వరకు మాకు అన్ని విధాల నీ సహాయ సహకారాలు అందించావు. ఇప్పుడు ఈ ఆపదనుండి మమ్ము నీవే కాపాడాలి " అన్నాడు. శ్రీకృష్ణుడు " ధర్మజా ! ఈ రోజు అర్జునుడు రణరంగమున వీరవిహారం చేసి సైంధవుని వధించుట తధ్యం " అని పలికాడు. ఇంతలో అక్కడకు వచ్చిన అర్జునుడు ముందు రోజు రాత్రి తాను కన్న కలను గురించి సభాసదులకు వివరించాడు. అది విన్న సభికులు విశ్మయమందారు. తరువాత అందరూ యుద్ధసన్నాహాలు చేసారు. శ్రీకృష్ణుడు, అర్జునుడు, సాత్యకి అందరూ కలిసి అర్జునుడి శిబిరానికి వెళ్ళారు. శ్రీకృష్ణుడు రధము ఎక్కి సారధిగా కూర్చున్నాడు. అర్జునుడు రధము ఎక్కి సాత్యకిని చూసి " సాత్యకీ ! మనకు మంచి శకునములు కనపడుతున్నాయి. ఈ రోజు నేను సైంధవుని వధించి నా శపథం నెరవేర్చుకుంటాను. సైంధవవధ ఎంత ముఖ్యమో ధర్మరాజు రక్షణా అంత ముఖ్యమే. ద్రోణాచార్యుని ప్రతిజ్ఞ గురించి మనం ఆలోచించాలి. కనుక నీవు ధర్మరాజు రక్షణ బాధ్యత వహించాలి " అన్నాడు. అర్జునుడి మాట మేర సాత్యకి ధర్మరాజు రక్షణకు వెళ్ళాడు. అని సంజయుడు చెప్పగానే ధృతరాష్ట్రుడు " సంజయా ! కుమారుని మరణం కలిగించిన శోకము కోపమూ కలగలసి మృత్యుదేవతగా వచ్చిన అర్జునుడిని కౌరవులు ఎలా ఎదుర్కొన్నారు. సైంధవుని ఇంట్లో ఆర్తనాదాలు వినపడుతున్నాయి. సంజయా ! నేను, భీష్ముడు, ద్రోణుడు చెప్పిన మాటలు వినక కర్ణుడు, శకుని, దుశ్శాసనుని మాటలు విన్నాడు. సంధి చెడగొట్టాడు తన వాళ్ళందరిని చంపుకుంటున్నాడు. శివుని ఓడించిన అర్జునుడితో వైరం పెట్టుకుంటున్నాడు. శ్రీకృష్ణుని చెలికానితో వైరం వద్దని చెప్పిన రాజ్యం మీద లోభంతో నా మాట వినలేదు. నేను చెయ్యగలిగినది ఏమి ? " అని వగచాడు. సంజయుడు " మహారాజా ! గతజల సేతుబంధన మేలనయ్యా ! మాయా జూదం నాడే నీవు అడ్డుకోవలసింది. సంధి ప్రయత్నంతో వచ్చిన శ్రీకృష్ణుడి మాటను ఆదరించి ఉండ వలసినది. నీ తమ్ముడు పాండురాజు రాజ్యపాలన చేసి విస్తరించిన రాజ్యంలో భాగాన్ని అతడి కుమారులకు ఇవ్వడానికి నీకు అభ్యంతరం ఎందుకు ? నీవు చేసిన పనికి నీ కుమారుని నిందించుట తగునా ! లోకులు నిన్ను లుబ్ధుడు, అధర్మపరుడు అనక ఏమి చేస్తారు. నీ దుర్నీతికి తగిన ఫలితం అనుభవిస్తున్నావు . ఇందుకు కౌరవులేమి చేస్తారు. గాండీవ ఘోష, పాంచజన్య తీవ్ర ధ్వని, కపిధ్వజ రెపరెపలు సహించుటకు దేవతలకు కూడా శక్యము కాదు. ఇక నీ కుమారులు ఎంత!
ద్రోణుడు రణరంగమున ప్రవేశించి శంఖం పూరించి సైంధవునితో ఇలా అన్నాడు. నీవు, భూరిశ్రవసుడు, కర్ణుడు, శల్యుడు, అశ్వత్థామ,
వృషసేనుడు, కృపాచార్యుడు అందరూ కలసి ఉండండి. మన బలములో పదునాలుగు వేల ఏనుగులు, అరవై వేల రథములు, ఒక లక్ష గుర్రములు, పది లక్షల పదాతి దళము మీ వెంట ఉంటుంది. నేను పన్ను యుద్ధ వ్యూహముకు మీరంతా మూడు యోజనముల దూరములో ఉండండి. అప్పుడు పాండవులు మీ వంక చూడ లేరు. ఆ తరువాత ద్రోణుడు పన్నెండు యోజనముల పొడవు అయిదు యోజనముల వెడల్పు కలిగిన శకట వ్యూహమును రచించాడు. ఆ శకట వ్యూహముకు పడమటగా ఉన్న అర్ధభాగం లోపల పద్మవ్యూహం పన్నాడు. ఆ పద్మవ్యూహం మధ్యభాగం నుండి శకటవ్యూహం మొదలు వరకు ఒక సూచీవ్యూహము నిర్మించాడు. ఆ సూచీవ్యూహ ముఖభాగమున కృతవర్మ, అతడి వెనుక కాంభోజరాజు, వారి వెనుక ఒక లక్షమంది యోధులు. సుయోధనుడు వారందరికి మూల స్థానమున సైంధవుని నిలిపాడు. దుర్మర్షణుడు అనే వాడు ఈ వ్యూహములో నేను నిలుచుట ఏమిటి అని నేను ఒక్కడినే అర్జునుడిని చంపగలను అని వ్యూహముకు దూరంగా తన సేనలతో నిలిచాడు. ద్రోణుడు పన్నిన వ్యూహముకు పదిహేను వందల ధనస్సుల దూరంలో దుశ్శాసనుడు, వికర్ణుడు సైంధవుని రక్షించుటకు సిద్ధంగా ఉన్నారు. ద్రోణా చార్యుడు శకట వ్యూహముకు ముందు భాగంలో ఉన్నాడు. ఈ వ్యూహము చూసి సుయోధనుడు సంతోషించాడు.

title: డిబ్రూగర్

text: డిబ్రూగర్ జిల్లా వైశాల్యం 3381 చ.కి.మీ.[2] ఇది రష్యాలోని " వయగాచ్ ద్వీపం " వైశాల్యానికి సమానం.[3] జిల్లా 25-5 నుండి 27-42 డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం మరియు 94-33.46నుండి 95-29.8 డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో ధెమాజి జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో తిన్ సుకియా జిల్లా, ఆగ్నేయ సరిహద్దులో అరుణాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రం లోని తిరప్ జిల్లా, ఉత్తరం మరియు నైరుతీ సరిహద్దులో శిబ్‌సాగర్ జిల్లా ఉన్నాయి. ఈ ప్రాంతం బ్రహ్మపుత్ర నది ఉత్తర తీరంలో (జిల్లాలో నదీపరీవాహకం పొడవు 95కి.మీ) ఉంది. దక్షిణంలో " పత్కై " పర్వతపాదం ఉంది. బ్రహ్మపుత్రా నది ప్రధాన ఉపనదులలో ఒకటైన " బుర్హీ దిహింగ్ " నది ప్రవహిస్తుంది. తూర్పు మరియు దక్షిణ ప్రాంతంలో ట్రాపికల్ రెయిన్ ఫారెస్టులో కొంతభాగం ఉంది. ఈ అభయారణ్యం " దెహింగ్ పతకై " అభయారణ్యంలో భాగంగా ఉంది.

title: అంజా

text:
అరుణాచల జిల్లాలోని 17 జిల్లాలలో అంజా జిల్లా ఒకటి. లోహిత్ జిల్లా లోని కొంత భూభాగం 2004 ఫిబ్రవరి 16న వేరుచేసి అంజా జిల్లా రూపొందించబడింది. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో చైనా ఉంది. హవాయ్ సముద్రమట్టానికి 1296 మీ ఎత్తున ఉంది. ఇది జిల్లాకు కేంద్రంగా ఉంది. ఇది బ్రహ్మపుత్ర నది ఉపనది అయిన లోహిత్ నదీతీరంలో ఉంది. ఇది తూర్పుభారతదేశచివరి భాగంలో ఉంది.
అంజా జిల్లా తూర్పు సరిహద్దులో డాంగ్ (అరుణాచల్ ప్రదేశ్) . భారతదేశంలోని అత్యల్ప జనసాంధ్రత కగిన జిల్లాలలో ఇది రెండవది.

title: బ్రహ్మపుత్రా నది

text: 1947లో భారత దేశానికి స్వతంత్రం వచ్చే వరకూ, బ్రహ్మపుత్రా నది ఒక పెద్ద జలమార్గంగా ఉపయోగించబడింది. ఎగువ అస్సాం లఖింపూర్ జిల్లాలోని సదియా నుంచి దిగువ అస్సాంలోని ధుబ్రి వరకూ జాతీయ జలమార్గం - 2 గ ప్రకటించబడింది. సరుకుల రవాణాకు ఈ మార్గం అనుగుణంగా ఉండేది. అస్సాం రాష్ట్ర ప్రధాన నగరమైన గౌహతి, గౌహతి, ఉత్తర గౌహతిగ బ్రహ్మపుత్ర నది వల్ల విభజించబడింది. ఉత్తర గౌహతికి పోవుటకు అత్యంత సౌకర్యమైనది నదీ మార్గమే. ఈ మధ్య కాలంలో చాలా నదీ క్రూజ్‌లు కూడా పెరిగాయి. అస్సాం బెంగాల్ నేవిగేషన్ చరైద్యూ అనే క్రూజ్ షిప్ ని కూడా నడుపుతోంది.

title: టిబెట్

text:
టిబెట్ ఆసియా వాటర్ టవర్‌గా గుర్తించబడుతుంది. టిబెట్ వాటర్ ప్రాజెక్టుల కొరకు చైనా భారీగా పెట్టుబడి పెడుతుంది.
సింధు నది మరియు బ్రహ్మపుత్ర నదులు టిబెట్ పశ్చిమంలోని సరసు (టిబెట్: త్సొ మహం) నుండి జనిస్తున్నాయి. ఇది కైలాష్ పర్వతం సమీపంలో ఉంది. కైలాసపర్వతం హిందువులకు మరియు
టిబెటన్లకు పవిత్ర పుణ్యక్షేత్రంగా ఉంది. హిందువులు కైలాస పర్వతాన్ని శివస్వరూపంగా భావిస్తుంటారు. ట్జిబెటియన్లు కైలాష్ పర్వతాన్ని ఖంగ్ రింగ్పొచె అంటారు. టిబెట్‌లో పలు సరసులు (టిబెటియన్‌లో త్సొ లేక కొ అంటారు) ఉన్నాయి. వీటిలో క్వింఘై, మానసరోవర్, నంత్సొ, పంగొంగ్ త్సొ, యండ్రొక్, సిలింగ్ కొ, లామొ ల- త్సొ, లూమజంగ్డాంగ్ కొ, పైకు, రక్షస్తా, డగ్జె కొ మరియు డొంగ్ కొ ప్రధానమైనవి. క్వింఘై సరసు (కొకొ నొర్) చైనాలోని పెద్ద సరసుగా గుర్తించబడుతుంది.

title: గోలాఘాట్

text: గోలాఘాట్ జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో బ్రహ్మపుత్ర నది, దక్షిణ సరిహద్దులో నాగాలాండ్ రాష్ట్రం, తూర్పు సరిహద్దులో జోర్హాట్ జిల్లా మరియు పశ్చిమ సరిహద్దులో కర్బి ఆంగ్లాంగ్ మరియు నాగావ్ జిల్లా ఉన్నాయి. నాగాలాండ్ రాష్ట్రం లోని లైసంగ్ శిఖరం నుండి ధంసరి నది ఈ జిల్లాగుండా ప్రవహిస్తుంది. ధంసరి నది జిల్లా ఉత్తర భూభాగం నుండి దక్షిణ భూభాగం వరకు జీల్లాలో 352 కి.మీ దూరం ప్రవహించి బ్రహ్మపుత్రా నదిలో సంగమిస్తుంది. డోయాంగ్, నంబూర్ డోయీగ్రంగ్ మరియు కలియోని నదులు ధంసరి నదికి ఉపనదులుగా ఉన్నాయి. కలియోని నది గోలాఘాట్ మరియు జోర్హాట్ జిల్లాల మద్య సరిహద్దును ఏర్పాటు చేస్తుంది.జిల్లాలో ఉపౌష్ణమండల వాతావరణం నెలకొని ఉంది. వేసవి కాలంలో వేడి మరియు తేమతో కూడి ఉంటుంది. సరాసరి వార్షిక వర్షపాతం 1300 మిమీ. జూన్ మరియు జూలై మాసాలలో అధికమైన వర్షపాతం ఉంటుంది. జూన్ మాసంలో గరిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత 30డిగ్రిల సెల్షియస్‌కు చేరుకుంటుంది. డిసెంబరు మాసంలో కనిష్ఠ ఉష్ణోగ్రత 8 డిగ్రీల సెల్షియస్‌కు చేరుకుంటుంది.

title: గౌహతి

text:
గౌహతి (హిందీ: गुवाहाटी) ఈశాన్య రాష్ట్రాలలో ఒకటైన అసోం (Assam) యొక్క రాజధాని. ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు ప్రవేశ ద్వారంగా పరిగణిస్తారు. సుప్రసిద్దమైన కామాఖ్య దేవాలయం గౌహతిలో ఉంది. బ్రహ్మపుత్ర నది ఈ పట్టణాన్ని రెండుగా విభజిస్తుంది. ఉత్తర భాగం ఉత్తర గౌహతిగా పిలవబడుతుంది. ముఖ్యమైన కళాశాలలు - కాటన్ కాలేజి, హాండిక్ కాలేజి, ఆర్జ కాలేజ్ మొదలైనవి.
పాన్ బజార్, పల్టన్ బజార్, ఫాన్సీ బజార్ లు నగరం నడి బొడ్డున ఉన్నాయి.

title: బ్రహ్మపుత్రా నది

text: బ్రహ్మపుత్ర నదీ పరీవాహక ప్రాంతాల్లో విస్తృతంగా వ్యాప్తి చెంది కాలుష్యానికి కారణమవుతున్న మొక్క జలకుంభీ. దీని వ్యాప్తిని అడ్డుకునేందుకు ఇండియన్ వెటర్నరీ రీసెర్చ్ ఇనిస్టిట్యూట్ (ఐవీఆర్ఐ) కొత్తరకమైన వానపామును అభివృద్ధి చేశారు. దీనిని వారు జై గోపాల్‌గా వ్యవహరిస్తున్నారు. ఇది సున్నా నుంచి 40 డిగ్రీల ఉష్ణోగ్రతను కూడా తట్టుకొని జీవిస్తుం దని శాస్త్రవేత్తలు తెలిపారు. జలకుంభీ మొక్కలతో పాటు నీటిలోని నాచును ఇవి ఆహారంగా స్వీకరిస్తుందని ఐవీఆర్ఐ ప్రొఫెస ర్ రణవీర్ సింగ్ తెలిపారు. బ్రహ్మపుత్ర తీరంలో ఈ జలకుంభీ మొక్కల బెడదను తొలగించేందుకు ఇటీవలే గుహవటి ఐఐటీతో ఐవీఆర్ఐ ఒక ఒప్పందం కూడా కుదుర్చుకుందని ఆయన తెలిపారు. ఈ ఒప్పందం ప్రకారం సాంకేతిక పరిజ్ఞాన మార్పిడి, వానపాముల అప్పగింత జరుగుతుందన్నారు. కాగా, జలకుంభీని ఆహారంగా స్వీకరించి ఈ వానపాము వెలువరిచే సేంద్రీ య ఎరువును టీ తోటల ఉత్పత్తిని పెంచడానికి ఉపయోగపడుతుందట. అంతేకాదు చక్కెర మిల్లులలో వెలువడే రసాయనిక వ్యర్థాలను కూడా ఈ వానపాము ఆహారంగా స్వీకరిస్తుందన్నారు.[4]

title: బ్రహ్మపుత్రా నది

text: బ్రహ్మపుత్ర యొక్క పురాణ సంస్కృత నామం లౌహిత్య. దీనినుండే అస్సాంలో ఈ నదిని పిలిచే పేరు లుయిత్ వ్యుత్పత్తి చెందింది. స్థానికంగా అక్కడ నివసించే బోడోలు ఈ నదిని భుల్లం - బుతుర్, అని పిలుస్తారు. అంటే బోడో భాషలో 'గర గర శబ్దం చేసేది' అని అర్ధం. దీన్నే బ్రహ్మపుత్ర అని సంస్కృతీకరించారు.

title: ప్రముఖ హిందూ దేవాలయాలు

text: కైలాశ పర్వతం టిబెట్ హిమాలయాల్లో భాగమైన గాంగ్డిసె పర్వతాలలో ఒక శిఖరం. ఇది ఆసియాలోని పెద్ద నదులలో కొన్ని సింధు నది, సట్లేజ్ నది (సింధు నది ప్రధాన ఉపనది), బ్రహ్మపుత్ర నది, కర్నాలి నది (గంగా నది ఉపనది) మూలానికి దగ్గరగా ఉంటుంది. ఇది నాలుగు మతాలలో పవిత్ర స్థలంగా భావించబడుతుంది, అవి:బోన్, బుద్ధిజం, హిందూ మతం, జైనిజం. హిందూ మతంలో ఇది శివుని నివాసంగా, శాశ్వత ఆనందానికి నిలయంగా భావించబడుతుంది. ఈ పర్వతం టిబెట్ లోని మానససరోవరానికి, రాక్షస్తల్ సరస్సుకి దగ్గరగా ఉంటుంది. కొంతమంది యాత్రికులు కైలాష పర్వత యాత్ర అంతా ఒక్కరోజు లోనే చెయ్యాలని నమ్ముతారు. అదంత సులభం కాదు. మంచి ఆకృతి గల వేగంగా నడిచే మనిషి ఈ 52km పూర్తి చెయ్యడానికి దాదాపు 15 గంటలు పడుతుంది. అస్థిర వాతావరణం, ఎత్తువల్ల వచ్చే అస్వస్థత, ఈ ప్రక్రియలో ఎదురయ్యే క్లిష్ట పరిస్థితులకి కొంచెం భయపడి నప్పటికీ కొంతమంది భక్తులు ఈ సాహసాన్ని పూర్తిచేస్తారు. అలాగే ఇతర యాత్రికులు ఇంకొంచెం ఎక్కువ పథ్యాన్ని పాటిస్తూ చేస్తారు, మొత్తం ప్రదక్షిణ అంతా సాష్టాంగ నమస్కారాలు చేస్తూ చేస్తారు: యాత్రికుడు వంగి మోకాళ్ళ మీద కూర్చొని మొత్తం సాగిలపడి వేళ్ళతో గుర్తు చేసి మోకాళ్ళ మీద లేచి ప్రార్థించి చేతులతో, మోకాళ్ళతో అక్కడివరకు ప్రాకి మళ్లీ మళ్లీ ఈ పద్ధతిని పునరావృతం చేస్తారు. ఈ పథ్యాన్ని పాటిస్తూ ప్రదక్షిణ పూర్తి చేయడానికి కనీసం నాలుగు వారాల శారీరక ఓరిమి అవసరమవుతుంది. ఈ పర్వతం టిబెటన్ హిమాలయాలలో . యాత్రికుల సౌకర్యార్థం కొన్ని ఆధునిక వసతులైన బెంచీలు, విశ్రాంతి ప్రదేశాలు, ఉపాహార కేంద్రాలు ఏర్పాటుచేయబడ్డాయి. ఈ పర్వతాన్ని పూజించే అన్ని మతాల ప్రకారం దీని వాలులలో కాలు పెట్టటం మహా పాపం. ఈ మూఢ నమ్మకాన్ని తొలగించడానికి ప్రయత్నించిన వారంతా ఆ ప్రయత్నంలో మరణించారని చెపుతారు

title: శిబ్‌సాగర్

text: జిల్లా 26.45° మరియు 27.15° డిగ్రీల ఉత్తర మరియు 94.25° మరియు 95.25° డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. శివసాగర్ వైశాల్యం 2668 చ.కి.మీ.[4] ఇది ఎస్టోనియా దేశంలోని సారెమ్మా ఐలాండ్ జనసంఖ్యకు సమం.[5] జిల్లా దక్షిణ సరిహద్దులో నాగా కొండలు, ఉత్తర సరిహద్దులో బ్రహ్మపుత్ర నది ఉంది. జిల్లా అంతటా సావంతంగా అక్కడక్కడా చిన్న కొండలతో సమతల ప్రదేశంగా ఉంది. ఆగ్నేయ మరియు దక్షిణ సరిహద్దులో నాగాలాండ్ సరిహద్దు ఉంది.

title: లచిత్ బర్ఫుకన్

text:
మొహమ్మద్ ఘోరి కాలం నాటి నుండి ముస్లిం రాజులు అహోం రాజ్యాన్ని ఆక్రమించుకోవడానికి అనేక ప్రయత్నాలు చేసారు. అహోం రాజులు వీరోచిత పోరాట పటిమతో వాటన్నిటిని సమర్థంగా ఎదుర్కొన్నారు. భారతదేశాన్నంతా (మరాఠా రాజ్యాన్ని మినహా )ఆక్రమించిన మొఘలులు కూడా అహోం రాజ్యాన్ని ఆక్రమించడానికి, తమ రాజ్యాన్ని తూర్పువైపు విస్తరించడానికి అనేక ప్రయత్నాలు చేశారు. అహోం రాజ్యంలోని అంతర్గత కలహాలను ఆసరాగా చేసుకొని గౌహతిని ఆక్రమించారు. అహోం రాజ్యాన్ని పూర్తిగా ఆక్రమించటానికి మొఘలుల సేనలు రాజా రాంసింగ్ నేతృత్వంలో 1671లో బ్రహ్మపుత్ర నది తీరంలో సరాయిఘాట్ లో మోహరించాయి.
వీరిని ఎదుర్కొనడానికి రాజా చక్రధ్వజ సింహ తన సర్వ సైన్యాధిపతిగా వీర లచిత్ బర్ఫుకన్ ను నియమించాడు. లచిత్ గొరిల్లా యుద్ధ తంత్రంలో ఆరితేరినవాడు. అహోం రాజ్య భౌగోళిక, నైసర్గిక విశేషాలు బాగా తెలిసినవాడు. అహోం రాజ్య సంఖ్యాబలం మొఘలుల సేనతో పోలిస్తే చాలా తక్కువైనప్పటికీ నదీ జలాల మీద యుద్ధ తంత్రాన్ని నడిపి మొఘలుల సేనలను ఉచకోతకోసాడు.

title: నల్బరి

text: నల్బరి జిల్లా వైశాల్యం 2257 చ.కి.మీ, ఇది ఇండోనేషియా లోని మొటోరియల్ ఇలాండ్ వైశాల్యానికి సమానం. జిల్లా 26 డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశం మరియు 91 డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. బ్రహ్మపుత్ర నది ఉపనదులు నోనా, బురాడియా, పాగల్డియా, బొరోలియా మరియు తిఫు ప్రవహిస్తున్నాయి. హిమాలయ పాద సానువుల నుండి వేగంగా ప్రవహిస్తున్న ఈ నదులు జిల్లా వ్యవసాయ సంబంధిత ఆర్థికాభివృద్ధికి అధికంగా సహకరిస్తున్నాయి.

title: అస్సాం టీ

text: టీ మొక్కలు ("కామిలియా సినెన్సిస్" వార్. "అస్సామిక" ) అస్సాంలోని లోతట్టు ప్రాంతాల్లో పెరుగుతాయి. అదే డార్జిలింగ్, నీలగిరిలో మాత్రం ఎత్తైన ప్రదేశాల్లో పండుతాయి. బ్రహ్మపుత్ర నది వరదల సమయంలో తీసుకోచ్చ్చే మట్టి సారవంతంగా ఉండటంతో లోతట్టు ప్రాంతాల్లో ఇది బాగా పండటానికి ఆస్కారం ఏర్పడింది. ఇక్కడ వాతావరణం చల్లగా, వేడిగా, ఆర్ధ్రతతో కూడుకొని ఉండటంతో మొక్కలు ఎదగడానికి అనుకూలంగా వుంటుంది. పంట కాలం ఎక్కువ వ్యవధితో కూడుకొని ఉండటంతో పాటు వర్షాలు బాగా కురవడంతో ప్రపంచంలోనే ఎక్కువ టీ ఉత్పత్తి చేసే ప్రాంతంగా వినుతికెక్కింది. అస్సాంలోని అన్ని తోటలు కలిపి సంవత్సరానికి సరాసరి 1.5 మిలియన్ పౌండ్ల (680,400 కిలోల) ఉత్పత్తి సాధిస్తాయి.

title: ధుబ్రి

text: జిల్లా 26.22 - 25.28 డిగ్రీల ఉత్తర అక్షాంశంలో మరియు 89.42 - 90-12 డిగ్రీల తూర్పు రేఖాంశంలో ఉంది. జిల్లా నైసర్గికంగా సముద్రమట్టానికి 30 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది. భౌగోళికంగా జిల్లా అక్కడక్కడా చిన్న చిన్న కొండలతో (తొకొరబంధా, దుధ్నాధ్, చందర్దింగా, బౌకుయామారి, బోరో పహర్, చక్రశిలా మొదలైన కొండలు) కూడిన మైదానప్రాంతంగా ఉంటుంది. కొండలు జిల్లా ఈశాన్యప్రాంతంలో ఉన్నాయి.జిల్లాలో తూర్పు పడమరలుగా బ్రహ్మపుత్ర నది చంపాబతి, గౌరంగ్, గదాధర్, గంగాధర్, తిప్కై, సిలై, జింజిరం మొదలైన ఉపనదులతో ప్రవహిస్తుంది. జిల్లా వార్షిక వర్షపాతం 2,916 మి.మీ.

title: భారతదేశ చరిత్ర

text:
సమాద్రగుప్తుడు స్థాపించిన 4 వ శతాబ్దపు అలహాబాద్ స్తంభాల శాసనంలో కామరూప (పశ్చిమ అస్సాం), దావకా (మధ్య అస్సాం) లలో ప్రస్తావన చోటుచేసుకుంది.ఇది గుప్త సామ్రాజ్యం సరిహద్దు రాజ్యంగా పేర్కొనబడింది. తరువాత దావకా కామరూపలో విలీనం అయ్యింది. ఇది కరటోయ నది నుండి (ప్రస్తుత సాదియా) మొత్తం బ్రహ్మపుత్ర లోయ, ఉత్తర బెంగాల్, బంగ్లాదేశ్ భాగాలు, పూర్ణ మరియు పశ్చిమ బెంగాల్ ప్రాంతాల్లో విస్తరించింది.
ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించిన మూడు రాజవంశాలు వర్మనస్ (క్రీ.పూ. 350-650 CE), మెల్చా రాజవంశం (క్రీ.పూ. 655-900), కామరూప-పాలాస్ (సుమారుగా క్రీ.శ. 900-1100) రాజవంశాలు వరుసగా ప్రస్తుత గౌహతి (ప్రాగ్జిజ్యోతిష్పురా), తేజ్పూర్ (హరుప్పేశ్వర), ఉత్తర గౌహతి (దుర్జయ) రాజధానిగా చేసుకుని పాలించాయి. మూడు రాజవంశాలు ఆరివార్ట్ నుండి వలస వచ్చిన నారకాసురుని సంతతికి చెందినవి.

title: లోహిత్ జిల్లా

text:
లోహిత్ జిల్లా ప్రాంతం ఒకప్పుడు మిష్మి హిల్స్ అని పిలువబడేది. తరువాత ఈ జిల్లాకు లోహిత్ జిల్లా అని నామకరణం చేయబడింది. సంస్కృతంలో లౌహిత్య అంటే ఎర్రని మరియు మట్టిరంగు అని అర్ధం. ఈ జిల్లా ఉత్తర మరియు దక్షిణ భూభాగంలో నదీ లోయ మరియు కొండలతో నిండి ఉన్నాయి.
జిల్లాలోని ముఖ్య ఉపవిభాగాలలో నంసై ఒకటి. నం అంటే జలం మరియు సై అంటే ఇసుక అని అర్ధం. బ్రహ్మపుత్ర నది ఉపనది అయిన డిహింగ్ నదీతీరంలో ఉన్నందున ఈ ప్రదేశానికీ పేరు వచ్చింది. నంసై అస్సాం రాష్ట్రం లోని తిన్‌సుకితో రహదారి మార్గంతో అనుసంధానమై ఉంది. లోహిత్ జిల్లా వైశాల్యం 11,402చ.కి.మీ. జిల్లా జనసంఖ్య 1,43,478.

title: లఖింపూర్

text:
లఖింపూర్ జిల్లా వైశాల్యం 2277 చ.కి.మీ. వైశాల్యపరంగా జిల్లా ఇండోనేషియా లోని యాపెన్ ద్వీపం.
బ్రహ్మపుత్ర నది ఉత్తర తీరంలో ఉన్న లఖింపూర్ జిల్లా ప్రకృతిమాత ఒడిలో ఒదిగి ఉన్న సుందరభూమి. జిల్లా ఉత్తర సతిహద్దులో అరుణాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన పపుమ్ పరె జిల్లా మరియు తూర్పు సరిహద్దులో ధెమాజి జిల్లా, దక్షిణ సరిహద్దులో జోర్హాట్ జిల్లాకు చెందిన నదీద్వీపం, పశ్చిమ సరిహద్దులో సోనిత్‌పూర్ జిల్లా ఉన్నాయి. బ్రహ్మపుత్ర నదిలో స్టీమర్లు తిరుగుతూ ఉంటాయి. ఇక్కడి నుండి సంవత్సరం మొత్తం డిబ్రూగర్ జిల్లాకు, వర్షాకాలంలో సదియాకు ప్రయాణించే అవకాశం ఉంది. జిల్లాలో ప్రవహిస్తున్న రవాణాకు అవకాశం ఉన్న ఉపనదులలో సుబన్‌సిరి, రంగగనడి మరియు దిక్రొంగ్ ప్రధానమైనవి. జిల్లా 26.48’ మరియు 27.53’ ఉత్తర అక్షాంశం మరియు 93.42’ తూర్పు 94.20' రేఖాంశంలో ఉంది.

title: గంగా నది డాల్ఫిన్

text: గంగా నది డాల్ఫిన్ (లాటిన్ "Platanista gangetica") ఒక రకమైన నదీ జలాలలో జీవించే డాల్ఫిన్. ఈ నదీ డాల్ఫిన్లు ఎక్కువగా బంగ్లాదేశ్, భారతదేశం, నేపాల్ మరియు పాకిస్థాన్ దేశాలలో విస్తరించింది. ఈ గంగా నది డాల్ఫిన్ ప్రాథమికంగా గంగా మరియు బ్రహ్మపుత్ర నదులు మరియు వాటి ఉపనదులలో కనిపిస్తాయి. ఇవి మరియు సింధు నది డాల్ఫిన్లు 1970 నుండి 1998 మధ్యలో రెండు వేర్వేరు జాతులుగా పరిగణించారు; అయితే 1998 నుండి ఈ రెండింటిని రెండు వేర్వేరు ఉపజాతులుగా భావిస్తున్నారు.

title: బ్రహ్మపుత్రా నది

text: బ్రహ్మపుత్ర (Brahmaputra river) (అస్సామీ భాష: ব্ৰহ্মপুত্ৰ, బెంగాలీ భాష: ব্রহ্মপুত্র} హిందీ భాష: ब्रम्हपुत्र, టిబెటన్ భాషཡར་ཀླུངས་གཙང་པོ་ yar klung gtsang, Yarlung Tsangpo) ఆసియాలోని ముఖ్యమైన నదులలో ఒకటి. భారతదేశం, బంగ్లాదేశ్‌లలో నదులకు సహజంగా స్త్రీ నామం ఉండగా 'బ్రహ్మపుత్ర' పురుషనామంతో పిలువబడడం విశేషం.

title: నాగావ్

text: నాగావ్ పట్టణానికి 50కి.మీ దూరంలో ఉన్న సిల్హౌట్ అందమైన నదీతీరం. ఇది బ్రహ్మపుత్ర నదికి దక్షిణ తీరంలో ఉంది. మద్య అస్సాంలో ఇది రవాణాకేంద్రంగా ఉంది. బ్రహ్మపుత్రా నది నౌకాశ్రయ పట్టణాలలో ఇది ఒకటి. ఇక్కడ అస్సాం కో-ఆపరేటివ్ జ్యూట్ మిల్ ఉంది. సిల్ఘాట్‌లో పలు ఆలయాలు ఉన్నాయి. బృహత్తర సమంతగిరి కొండగుట్టలు అనేక మంది పర్యాటకులను ఆకర్షిస్తున్నాయి.

title: మారిగావ్

text:
మారిగావ్ జిల్లా వైశాల్యం 170 చ.కి.మీ. వైశాల్యంలో మారిగావ్ జిల్లా సమోయాలోని సవాలీకి సమానం. జిల్లా ఉత్తర సరిహద్దులో బ్రహ్మపుత్ర నది, దక్షిణ సరిహద్దులో కర్బి ఆంగ్లాంగ్ జిల్లా, తూర్పు సరిహద్దులో నాగావ్ జిల్లా మరియు పశ్చిమ సరిహద్దులో కామరూప్ జిల్లా ఉన్నాయి. జిల్లాలో అధికంగా నదులు, కాలువలు ప్రవహిస్తున్న కారణంగా విస్తారమైన సారవంతమైన భూములు అక్కడక్కడా చిత్తడి భూములు ఉన్నాయి.
జిల్లాలో కీలింగ్, కొలాంగ్ మరియు కొప్లి నదులు ప్రవహిస్తున్నాయి. మతిపర్వత్ వద్ద కీలింగ్ నది కోలాంగ్ నదితో సంగమించి పశ్చిమ దిశగా ప్రవహిస్తుంది. జాగి దుయీ ఖుతీ ముఖ్ వద్ద కొలాంగ్ నది కొపిలి నదితో సంగమిస్తుంది. జిల్లా మొత్తం పూర్తిగా ప్రకృతి సౌందర్యంతో శోభిల్లుతుంది.

title: మేఘాలయ

text: మేఘాలయ (मेघालय) (Meghalaya) భారతదేశపు ఈశాన్యప్రాంతంలో ఒక చిన్న రాష్ట్రము. ఇది 300 కి.మీ. పొడవు, 100 కి.మీ. వెడల్పు ఉన్న పర్వతమయ రాష్ట్రము. వైశాల్యం 22,429 చ.కి.మీ. మొత్తం జనాభా 21,75,000 (2000 సం. జనాభా లెక్కలు). మేఘాలయయకు ఉత్తరాన అస్సాం రాష్ట్రం హద్దుగా బ్రహ్మపుత్ర నది ఉంది. దక్షిణాన షిల్లాంగ్ ఉంది. మేఘాలయ రాజధాని షిల్లాంగ్ జనాభా 2,60,000.

title: టిబెట్ స్వాధికార ప్రాంతం

text: నదీ ప్రాంతములో సారవంతమైన పర్వత లోయలు ఉన్నాయి మరియు యార్లంగ్ త్సాంగ్పో నది (బ్రహ్మపుత్ర యొక్క పై కాలువ) మరియు దాని ప్రధాన ఉపనది అయిన, నయంగ్ నది, సల్వీన్, యాంగ్ట్జే, మెకాంగ్, మరియు ఎల్లో నది ఉన్నాయి. ఈ నదిలోని గుర్రపు లాడం వంపు వలన ఏర్పడిన యార్లంగ్ త్సాంగ్పో కాన్యాన్ ప్రపంచములో అత్యంత లోతైన మరియు అతి పొడవైన పెనులోయ. ఈ ప్రాంతంలో ఈ నది నంచ బర్వా చుట్టూ ప్రవహిస్తుంది. పర్వతముల నడుమ సన్నని లోయలు అనేకం ఉన్నాయి. లహస, షిగట్సే, గ్యాన్త్సే మరియు బ్రహ్మపుత్ర లోయలలో నేల శాశ్వతముగా మంచుతో కప్పబడి ఉండదు, మంచి మృత్తికతో కప్పబడి చెట్ల తోపులను కలిగి ఉంటుంది, మంచి నీటిపారుదలను కలిగి ఉండి, చక్కగా సేద్యం చేయబడుతుంది.

title: అస్సాం టీ

text: అస్సాం () ఇదో బ్లాక్ టీ భారతదేశంలోని అస్సాం లోగల ప్రాంతం పేరు మీదుగా దీనికి ఆ నామం వచ్చింది. బంగ్లాదేశ్, బర్మా (మయన్మార్) సరిహద్దుల్లో బ్రహ్మపుత్ర నది పరీవాహక ప్రాంతంలో వున్నఅస్సాం ప్రపంచంలోనే అత్యధికంగా చాయ్ పండించే ప్రదేశంగా ఖ్యాతి గాంచింది. ఈ ప్రాంతంలో ఎక్కువ ఆర్ధ్రత ఉండటంతో పాటు వర్షాకాలంలో రోజుకి 10-12 అంగుళాల (250-300mm) వర్షపాతం నమోదవుతుంది. పగటి పూట ఉష్ణోగ్రతలు 103 ఫారెన్ హీట్ (40 డిగ్రీ సెంటి గ్రేడ్) వరకు వుండటంతో ఎక్కువ వేడి, తేమ నెలకొని గ్రీన్ హవుస్ లాంటి పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి. ఈ తరహా వాతావరణ పరిస్థితులు అస్సాం టీకి విశిష్ట రుచిని ఆపాదించాయి.


query: రాబర్టు క్లైవు ఎక్కడ జన్మించాడు?

title: రాబర్టు క్లైవు

text: రాబర్టు క్లైవు ఇంగ్లండులోని (Shropshire) షోర్ప్ షీర్ లో సెప్టంబరు 29, 1725 జన్మించెను. వివిధ స్కూళ్ళలో చదివి 18 వ ఏటనే బ్రిటిష్ ఈస్టిండియా కంపెనీలో గుమాస్తా (బుక్ కీపరు)గా 1743 లో భారతదేశానికి వచ్చాడు. తరువాత 1746లో ఫ్రెంచివారితో జరిగిన యధ్ధములో అతని సైనిక కౌశల్యం గుర్తింపబడగా సివిల్ ఉద్యోగమునుండి సైనికోద్యోగిగా మారాడు. 1749 లో సైనిక సిబ్బంది ఆహార సామగ్రీ సప్లై అధికారిగానియమించబడ్డాడు. 1753 లో Margaret Maskelyne తో వివాహం అయిన కొద్దిరోజులకు మొదటి విడుత కార్యకాలం (1748-1753) పూర్తిచేసుకుని గొప్పకీర్తి సంపదలతో మార్చి1753లో ఇంగ్లండుకి వెళ్లిపోయాడు.రెండవ విడుతగా 1755 లో చెన్నపట్నంలోని బ్రిటిష్ వారి దేవీకోట (Fort Saint David) కు గవర్నరు గానూ, లెఫ్టినెంటు కర్నలు (Lt.COLONEL)పదవీహోదాతోనూ వచ్చి రెండవ విడుత కార్యకాలం (1755-1760) పూర్తిచేసుకు ఫిబ్రవరి 1760 లో ఇంగ్లండుకు మరింత కీర్తి, సంపత్తితో తిరగి వెళ్ళాడు. ఇంగ్లండులో తన స్వదేశ రాజకీయలలో ప్రముఖస్తానంకోసం ఇండియాలో వంగరాష్ట్రములో సంపాదించిన సంపత్తిని వినియోగించి బ్రిటిష్ పార్లమెంటులో సభ్యత్వంకోసం ప్రయత్నించాడు. 1762 లో బరాన్ క్లైవు ప్లాసీ (BARON CLIVE OF PLASSEY) అను బిరుదునూ, 1764 లో K B అనే బ్రటిష్ వారి గొప్ప పురస్కారం (Knighthood Ribbon of a Knight Bachelor) తోనూ సన్మానితుడై మూడవ విడతగా 1765 లో వచ్చాడు.1765 మూడవ విడతగా వచ్చింది కంపెనీ గవర్నరుగానే వచ్చాడు. అయితే ఈ సారివచ్చినది 1760-1765 లమధ్యకాలం తను లేనప్పడు భారతదేశములో వంగరాష్ట్రములో ప్రబలవిస్తున్న అవినీతి, ప్రజాపీడన విషమస్థితిని సరిచేయమని పంపగా వచ్చాడు. క్లైవు తనకు అతి ప్రియమైన కోరిక బ్రిటిష్ పార్లమెంటులో సభ్యునిగానగుట చిరవరకు సాధించాడు. ష్రూసబరీ (SHREWSBURY COUNTY) నుండి లండన్ బ్రిటిష్ కామన్సు సభకు (పార్లమెంటుకు) సభ్యుడైనాడు. వంగరాష్ట్రములో క్లైవుపదవీకాలంలో చేకూర్చుకున్న ధన సంపాదన, సంపత్తిల గురించి విచారణ చేయుటకు 1773 లో రెండు పార్లమెంటరీ కమిటీలు ఏర్పరచి విచాారణ జరిపి క్లైవు వంగరాష్ట్ర కార్యకాలం అవినీతి, కంపెనీఉద్యాగుల సొంతవ్యాపారాలు, ప్రజాపీడనలు జరిగినట్టుగా ధ్రువపరచారు. 1773లో బ్రిటిష్ కామన్సు సభలో విశ్వాసరాహిత్య తీర్మానమును క్లైవు తన దేశానికి చేసిన మహోపకార దృష్ట్యా రద్దు చేయబడింది. కానీ 1774 నవంబరు 22 రాబర్టు క్లైవు స్వకృతచర్యతో మరణించాడు. రాబర్టు క్లైవు చేసిన ప్రముఖ కార్యసాధనలు 1751 లో ఆర్కాటును రక్షించటం, 1757 లో చంద్రనగర్ (వంగరాష్ట్రము) పట్టుకుని కలకత్తాను విడిపించటం.

title: రాబర్టు క్లైవు

text: వంగరాష్ట్ర రాజనిధులు దుర్వినియోగమౌటకు రాజ్యములోని అంతః కలహములు, పదవీకాంక్షలకు చేదోడుగా క్లైవుదొర కుతంత్రములు తోడ్పడినవి. 1757 నాటికి నవాబు సురాజ్ ఉద్దౌలా రాజనిధులు సంపత్తీ దాదపుగా 4 కోట్ల (పౌనుల)£ విలువగలవని అంచనాలు చరిత్రలో కనపడుచున్నవి. ప్లాసీయుద్ధంలో ఓడిపోయిన నవాబు సురాజ్ ఉద్ధౌలా ప్రస్తావించిన సంధి కుదుర్చుకునివున్న పక్షములో వంగరాష్ట్రమునకు జరిగే ఆర్థిక నష్టములకన్నా చాల అధిక రెట్లు స్వామిద్రోహముచేసిన మీర్ జఫర్ తో క్లైవు దొర రహస్య వప్పందముచేసుకునటం వల్ల కలిగింది. ఆవిధంగా సింహాసనాధీశుడై వచ్చిన మీర్ జఫర్ నవాబు వంగరాష్ట్ర రాజనిధులనుండి బ్రిటిష్ కంపెనీకి, వారి సిబ్బందికీ క్లైవు దొరకు కలిపి దాదాపుగా రెండున్నర కోట్లకు పైగా పారితోషికాలుగా ఇచ్చాడు. అంతేకాక 1759 లో జరిగిన పాట్నాయుద్ధం వల్ల తనపక్షం నిలచి సైనిక సహాయంచేసినందకు యుధ్ద వ్యయములక్రింద ఇంకా కొన్ని నిధులను క్లైవు దొరకు ఇచ్చాడు. 1763 లో పదవీ వ్యామోహంతో వచ్చిన మీర్ ఖాసిం నవాబు సింహాసనం అధిరోహించుటకు ఇంకో కోటిన్నర దాకా రాజనిధులను సంపత్తులనూ క్లైవు దొరకు ముట్టచెప్పాడు. తరువాత రెండోసారి 1765లో మళ్లీ పదవిలోకి వచ్చిన మీర్ జఫర్ నవాబు తన తదనంతరం తన వారసుడుగా తన కుమారునిక్షేమంకోసం 70000£ క్లైవు దొరకిచ్చాడు. 1765 లో నవాబు వారసుడు సింహాసనాధీశుడగుటకు ( మీర్ జఫర్ కుమారుడు నిజామ్ ఉద్దౌలా నిజాముద్దీన్ అలీ ఖాన్ ) తనతండ్రి ఇచ్చిన 70000£ కాకుండా ఇంకో లక్ష£ క్లైవు దొరకు ముట్టచెప్పాల్సి వచ్చింది. ఆవిధంగా వంగరాష్ట్ర రాజనిధులుయావత్తూ బ్రిటిష్ కంపెనీకి, రాబర్టు క్లైవు దొరకూ పారితోషకాలకు గానూ యుధ్ద వ్యయముల క్రిందనూ దుర్వినియోగమైనవి.[4]

title: రాబర్టు క్లైవు

text: సామదాన దండోపాయమార్గములు అవలంబించి న బ్రిటిష్ వారికి రాబర్టు క్లైవుదొర వరప్రసాదము. నవాబులు, సామంతరాజులతో రాజకీయాలుచేసి, వారికోరికపైనే సైనిక రక్షణకల్పించేనిమత్తమైన ఖర్చులు, వారిపక్షమున పోరాటటానికైన యుధ్ధపు ఖర్చులకుగానూ, వారి రాజ్యములలో అంతః కలహముల మధ్య జోక్యముచేసుకుని బ్రిటిష్ వారికి కీలుబొమ్మలుగా నుండేవారిని నవాబుగా సింహాసనాధిష్ఠానంచేసి రాజ ఖజానాలలోని ధన సంపత్తిని వెలుపలికితెచ్చియుధ్ధపు ఖర్చులక్రింద వసూలుచేసుకుని ఇంగ్లండుకు పంపిచే మార్గం బ్రిటిష్ రాజ్యస్థాపనకు క్లైవు చూపినదారి. ఆర్థికంగా అది ఒక గొప్పసూత్రం. భారతదేశములో యుద్ధములు సలపటానికి వలసరాజ్యస్థాపన నిగ్రహించటానికైయ్యే ధనం ఇక్కడనుండే తీసుకునేటటువంటి రాజ్యతంత్రములు. చూడు రాబర్టు క్లైవు-వారన్ హెస్టింగ్సుల రాజ్యతంత్రములు

title: రాబర్టు క్లైవు- వారన్ హేస్టింగ్సుల రాజ్యతంత్రములు

text: మీర్ జాఫర్ విడుదల చేసిన 24 పరగణాల జాగీరు పట్టాలో షరతులను ఉల్లంఘించి తనకు ఇచ్చిన జాగీరు కొలదిరోజులకే క్లైవు కంపెనీవారికి కౌలుకిచ్చి సాలునా నికరాదాయం 20,000 £ ఆర్జించాడు. కృతజ్ఞతతో ముట్టచెప్పిన అనేక లక్షల పౌనుల ధనం, 24 పరగణాల జాగీరు కాకుండా 1765 సంవత్సరములో మీర జాఫర్ చనిపోతూ తనతదనంతరం కుమారుని కనిపెట్టుకొమ్మని క్లైవుకు ఇంకో 70,000 రూపాయలిచ్చాడు. అయినాకూడా మిత్రద్రోహంచేసి వారసుడైన అతని కుమారుడు నజముద్దీన్ అలీ ఖాన్కు వంగరాష్ట్ర నవాబవుటకు ఇంకో లక్ష రూపాయలు లంచమీయవలసి వచ్చింది. ప్లాసీ యుధ్దానంతరం (1757) ఓడిపోయిన వంగరాష్ట్ర నవాబు సిరాజ్ ఉద్దౌలాకు అధికారములు తొలగించునప్పుడు రాబర్టు క్లైవు వాగ్దానముచేసిన అలవెన్సు 53 లక్షలు. తరువాత వచ్చిన నవాబు (మీర్ జఫర్) కు 41 లక్షలకు తగ్గించాడు. 1765 లో వచ్చిన నాల్గవ నవాబు (నజముద్దీన్ ఖాన్) కు 32 లక్షలకు తగ్గించాడు. 1764 లో బక్సరు యుద్ధానంతరం ఓడిపోయిన మొగల్ చక్రవర్తి రెండవ షా అలం, ఔధ్ నవాబు షూజా ఉద్దౌలా, ఎదురుతిరిగిన వంగరాష్ట్ర నవాబు మీర్ ఖాసీంలు క్లైవు దొరతో చేసుకున్న సంధి వలన వంగరాష్ట్రములో రాజస్యహక్కు (దివానీ) ఇచ్చినట్టుగా చక్రవర్తి ఫరమానాలభించింది. చక్రవర్తిని మనోవర్తిదారుడుగా చేసి సాలునా 26 లక్షలు కప్పముక్రింద ఇచ్చి పేరుకు చక్రవర్తి సింహసనమునందే కూర్చోనిచ్చాడు. అలాగే ఔద్ నవాబును కూడా పూర్తిగా తన వశముచేసుకుని నవాబు సింహాసనంలో కూర్చోనివ్వటం ఆర్బాటమైన ఔదార్యముతో కూడిన కార్యాచరణగా కనబడినా అది రాజ్యతంత్రములో ఒక భాగము. రాబర్టు క్లైవు వంగరాష్ట్రములోసాధించిన పురోగతితో 1765 నే భారతదేశంలో బ్రిటిష్ వలసరాజ్యస్దాపన చేయ గలనని లండన్ లోని కంపెనీ ప్రభువులకు క్లైవు దొర విశ్వాసము తెలిపినట్లుగా చరిత్రలో కనబడుచున్నది.అంతకు పూర్వమే 1689 లో లండన్ నుండి కంపెనీ ప్రభువులు భారతదేశములో తమ కంపెనీకి కేవలం వాణిజ్య ఆదాయమేకాక రాజస్వఆదాయముకూడనుండవలెనని నిశ్చయించిన లక్ష్యముతోకూడిన రాజ్యతంత్రమును క్లైవు దొర తనకాలకార్యములోనే కుతంత్రములతో కంపెనీ వారి లక్ష్యమును అధికమించి భారతదేశ రాజస్వ ఆదాయమును బ్రిటిష్ కంపెనీ వారి వశంచేసి వంగరాష్ట్రమునకు ( విలియంకోటకు) గవర్నరై, బ్రిటిష్ వారి దృష్టిలో ఘనుడనిప్పించుకున్నాడు. తన రెండవ విడత కార్యకాలం (1765-67) లో అనేక కుతంత్రములతో జరిపిన రాజకీయ ఘటనల ద్వారా తాను కంపెనీవారికి చేకూర్చిన ఆదయము, ఆర్థికవనరులు, లాభములు వివిరించుచూ 1765సెప్టెంబరు 30 వ తేదీన రాబర్టు క్లైవు కంపెనీడైరక్టర్లకు వ్రాసిన లేఖ ఒక అమూల్య చారిత్రకాధారము. “...ఈ దేశమునుండిఆదాయములనుండి నవాబుయొక్క అధికారాము, గౌరవము నిలువబెట్టి యుంచుటకు (అలవెన్సు) సొమ్మును మొగలు చక్రవర్తికివ్వవలసిన కప్పమును సక్రమముగా చెల్లింపవలెను. ఈ అధికార ప్రాప్తివల్లన బర్డువాల్ మొదలగు ప్రాతజాగీరులపైన కలిసి తమ రివిన్యూ ఆదాయము సాలుకు 250 లక్షల సిక్కా రూపాయలకు తక్కువ యుండదు, ఇంకనూ ఇరువది ముప్పది లక్షలధికము కాగలదు. మిలిటిరీ, సివిల్ వ్యయములు సామాన్యముగా 60 లక్షలు దాటవు, నవాబులకివ్వవలసిన సొమ్ము ఇప్పుడు 42 లక్షలకు తగ్గించి వేయబడినది. చక్రవర్తి కప్పముక్రింద సాలుకు 26 లక్షలుపోగా మనకు ప్రతి సాలుగు 122 లక్షల రూపాయలు నికరలాభములు మిగులును” (quoted in the book The British Rule in India by D.V. Sivarao (1938) on page 164-165 with cross references] వాన్సిటార్టు (HENRY VARSITTART) గవర్నరుగానున్న కాలంలో నవాబు మీర్ జఫర్ ను భర్తరఫ్ చేశారు (1763). అతని అల్లుడు మీర్ ఖాసీం నవాబుగా ఆకాంక్షించి నవాడగుటవలన అతనిని నవాబుగా చేయుటకు ప్రతిఫలము 2 లక్షల నవవరసుల ధనమునేకాక, బర్డవాను, మిడ్నపూర్, చిట్టకాంగు జిల్లాలను జాగీరులుగా తీసుకున్నారు. బ్రిటిష కంపెనీ రాజ్యతంత్రములు వలసరాజ్య స్థాపన, ఆర్థిక సముపార్జన, రాజస్వ ఆదాయము మొదలగు లక్ష్యములతో ముందుకు సాగినవి. ఇది క్లైవు చూపిన దారే. తరువాత వచ్చిన గవర్నర్లు అవలంబించ వలసిన దోవకు క్లైవు మార్గదర్శకుడైనాడు.,

title: ప్లాసీ యుద్ధం

text: ఈ యుద్ధానికి ముందు సిరాజుద్దౌలా బ్రిటిషు వారి నియంత్రణలో ఉన్న కలకత్తాపై దాడి చెయ్యడం, చీకటి గది మారణకాండ చేయించడం జరిగాయి. బ్రిటిషు వారు రాబర్టు క్లైవు నాయకత్వంలో మద్రాసు నుండి అదనపు బలగాలను పంపించి కలకత్తాను తిరిగి తమ అధీనంలోకి తెచ్చుకున్నారు. ఆ వెంటనే క్లైవు ఫ్రెంచి వారి అధీనంలో ఉన్న చందర్‌నగర్ కోటను వశపరచుకున్నాడు. బ్రిటిషువారికీ, సిరాజుద్దౌలాకూ మధ్య తలెత్తిన ఉద్రిక్తతలు, పరస్పర అనుమానాలు ప్లాసీ యుద్ధానికి దారితీసాయి. సంఖ్యపరంగా సిరాజుద్దౌలా సైన్యం, బ్రిటిషు సైన్యం కంటే చాలా ఎక్కువ. ఈ విషయమై ఆందోళన చెందిన క్లైవు, మీర్ జాఫరు, యార్ లుతూఫ్ ఖాన్, ఓమిచంద్, రాయ్ దుర్లభ్, జగత్ సేఠ్‌లతో కలిసి కుట్రపన్నాడు. దాని ప్రకారం వీళ్ళంతా యుద్ధభూమికి తమ సైన్యాలతో వచ్చినప్పటికీ, యుద్ధంలో పాల్గొనలేదు. ఫలితంగా 18,000 మందితో కూడిన సిరాజుద్దౌలా సైన్యం, కేవలం 3,000 క్లైవు సైన్యం చేతిలో పరాజయం పొందింది. యుద్ధం కేవలం 40 నిముషాల్లో ముగిసిపోయింది.

title: సర్కారులు

text:
క్రీ.శ 1759 ఏప్రిల్ లో కర్నల్ ఫోర్డ్సు మచిలీబందరులో ఫ్రెంచివారిని ఓడించి ఆక్రమించిన దగ్గరనుండి ఉత్తర సర్కారులు ఆంగ్లేయుల వశము అవటానికి చాలా కార్యక్రమం జరిగింది, చాలా కాలం పట్టింది. కేవలము వారు సైనికబలగంతో సర్కారులంతా స్వాధీనం చేసుకోలేదు.1765 లో రాబర్టు క్లైవు సరాసరి మొగలాయి చక్రవర్తినుంచి తీసుకున్న పట్టాతోనే గాక రాజనీతితో అప్పటి ఉత్తరసర్కారుల పరిపాలకుడు ముగలాయ చక్రవర్తి సుబేదారుడైన హైదరాబాదు నిజాంగారితో అనేక మార్లు ప్రతిపాదనలతోనూ,వప్పందాలతోనూ, నిజాంసోదరులతోనూ, తాబేదార్లతో గూడా రాయబారము బహిరంగముగానూ, చాటుగాను చేసి మొత్తానికి న్యాయబద్దముగా స్వాధీనముచేసుకున్నట్లుగా కనబరచారు ఆంగ్లేయులు. 1823 దాకా ఆంగ్లేయులకు ఉత్తరసర్కారులు పూర్తిగా స్వంతమవలేదు.
ఆ ఆరు దశాబ్దములలో చాల విశేషమైన చరిత్రాంశములు ఆంగ్లేయులకీ హైదరాబాదు నిజాంగారికీ మధ్య జరిగినవి క్లుప్తముగానైనా సంవత్సరాలవారీగా క్రమబధములో చెప్పటం అవసరం.

title: రాబర్టు క్లైవు

text: రాబర్టు క్లైవు కార్యకాలం (1743-1767) లో బ్రిటిష్ వారు భారతదేశములో చేసిన యుద్ధాలలో పాత్రధారులను రెండు పెద్ద విభాగములుగా చర్చించటం సులువుగా నుండును. (అ)బ్రిటిష్ వారు సాటి విదేశీయ సంస్ధలతో చేసిన యుద్ధములు (ఆ)బ్రిటిష్ వారు దేశీయ నవాబులు, సామంతరాజులు, ఇతరలతో చేసిన యుద్ధాలు. అందుచే ఈ క్రింది యుధ్ధాల జాబితాలో చెప్పిన 8 యుధ్ధాలను ఈ రెండువిభాగములలోకి సర్దవలెను. (1). మూడుమాట్లు జరిగిన కర్నాటక యుధ్ధములు (పుదుచ్చెరి, చెన్నపట్నం లో) 1746-1748, 1749-1754, 1758-1763. ఫ్రెంచి వారితోను, దేశీయ నవాబులతోను (2). 1740 శతాబ్దములో రెండుమార్లు తంజావూర్ రాజా ప్రతాపసింహునితో జరిగిన తంజావూరు యుధ్ధం వల్ల దేవీకోట బ్రిటిష్ వారి వశం అయినది (3). కర్నాటక నవాబుదావాదారుడైన చందాసాహెబ్ కుమారుడు రజాసాహెబుతో ఆర్కాటులో జరిగినవ యుధ్ధం (4). వంగ రాష్ట్రములోప్లాసీ యుధ్ధము 1757 (వంగరాష్ట్ర నవాబు సురాజుద్దౌలాతో జరిగిన యుద్ధము) (5). ఉత్తర సర్కారులో పెద్దాపురం (బొబ్బిలి యుధ్ధం), మచిలీపట్నంలో జరిగిన యుద్ధములు 1758, 1759 (6). 1759 పాట్నాలో మొగల చక్రవర్తితో జరిగిన యుధ్ధం (7). డచ్చివారితో చింసురా లోజరిగిన యుధ్దం (8). 1757 లో బ్రిటిష్ సంస్థ చంద్రనగోరులో ఫ్రెంచి సంస్ధ పై దాడి (9). 1764 బక్సరు యుద్ధం

title: రాబర్టు క్లైవు

text: పరగణ అంటే దేశములో ఒక భూభాగము ( బ్రౌన్ నిఘంటువులో పరగణా అంటే Division of a Country).18 వ శతాబ్దములో వాడుకలోనున్న మాట 'పరగణా' అంటే ప్రాంతము (AREA) అని చెప్పచ్చును. తాలూకా గానీ గ్రామపేర్లుగానీ విశదీకరించక చెప్ప బడే భూభాగము. ఉదాహరణకు బ్రిటిష్ వ్యాపారసంస్థ వారు ఇండియాను ఇంగ్లీషు పరగణాలుగా చేయుచుండిరి అని చరిత్రపుస్తకములలో కనబడును. పరగణా అని ఉపయెగించిన సందర్భములు చూచినచో పరగణా అంటే ఇంకా విపులమగును. వంగరాష్ట్రములోని 24 పరగణాలను ( 24 భూభూగములను) 1759 లో వంగరాష్ట్ర నవాబు సిరాజ్ ఉద్దౌలా రాబర్టు క్లైవుదొరకు జాగీరుగానిచ్చాడు. ఆ 24 పరగణాల మొత్తం విస్తీర్ణం 882 చదరపు మైళ్ళు. ఇప్పటికీ అదే పేరుతో పశ్చమబంగళా రాష్ట్రములో 24 పరగణాలు (North paraganas) అను పేరుతో ఒక జిల్లాగా నున్నది.

title: రాబర్టు క్లైవు

text: The British Rule in India by D.V. Siva rao (1938) బిబిలియోగ్రఫిలో 95 చరిత్రాధారములైన పుస్తకములు ఉల్లేఖించబడియున్నవి. The History of British India, (10 volumes)1858 by James Mill, the History of British Empire in India (6 volumes) 1841, The Discovery of India by Jawaharlal Nehru (1946), Essay on Robert Clive by Macaulay (xxxx), Rise of Christian Power in India by Major B.D. Basu (xxxx) ఇత్యాదులు

title: వారన్ హేస్టింగ్సు

text: వంగరాష్ట్ర గవర్నర్ గా 1772లో పదవీ స్వీకారంచేసిన తరువాత వారన్ హేస్టింగ్సు చేసిన రాజకీయ సంస్కరణలు (1) ప్రభుత్వ యంత్రాంగమును కదలించి వంగరాష్ట్ర రాజధానిని ముషీరాబాదునుండి కలకత్తా తరలించాడు. 1767 కంపెనీ చట్టప్రకారము కంపెనీ రాబడిలో కొంత భాగము బ్రిటిష్ ప్రభుత్వమువారికి కట్టవలసినదేకాక, తమ కంపెనీకి కూడా కట్టవలసివచ్చెను. దాంతో బ్రిటిష్ ఇండియా పరిపాలకసంఘం ఆర్థికస్థితి దిగజారుతూ ఋణగ్రస్తములోకి దిగింది. అందుకని వారనా హేస్టింగ్సు అనేక మార్గములద్యారా ఆదాయం పెంపొందిప నిశ్చయించాడు. (2) వంగరాష్ట్ర నవాబు అధికారమునుండి తొలగించునప్పుడు రాబర్టు క్లైవు చేసిన వప్పందంప్రకారం సాలునా ఇయ్యవలసిన అలవెన్సు 53 లక్షలను క్లైవు కాలంలోనే రెండవనవాబు పదవిలోకి వచ్చినప్పుడు 41 లక్షలకు తరువాత వచ్చిన ఇంకో కొత్తనవాబుకు 32 లక్షలకు తగ్గించబడినదానిని గవర్నర్ వారన్ హేస్టింగ్సు ఇంకా తగ్గించి 16 లక్షలకు చేశాడు, అలాగే ఢిల్లీలోని చక్రవర్తిషా ఆలంకి క్లైవుచేసిన వప్పందం ప్రకారం ఇయ్యవలసిన ఇరవైఆరు లక్షలరూపాయల సాలూనాచెల్లించు కప్పమును మొత్తం ఆపేయటమేకాక షా ఆలానికి క్లైవు ఇచ్చిన అల్ హాబాదు పరణాలనూ, కోరా పరగణాలనూ (పశ్చమ ఒరిస్సాలోని ప్రాంతం) వెనక్కి తీసేసుకుని అయోధ్య (అవధ్) షూజా ఉద్దౌలా నవాబుకు 50లక్షల రూపాయలకు వెచ్చించటమే కాక, మరాఠా దండులు రోహిల్లా మీదకు దాడికి వస్తే సైనిక సహాయంచేయటానికి ఇంకా నాలుగులక్షలు నవరసులు వసూలుచేశాడు. వంగరాష్ట్ర నవాబు ను, చక్రవర్తి షా ఆలమునూ దుస్థితికి పాల్చేశాడు. (3) వంగరాష్ట్రమును కొన్ని జిల్లాలుగావిభజించి పన్నుల వసూలుకొరకు ప్రాతదేశీయోద్యుగులను తొలగించి జిల్లాకొక కలెక్టరును, నలురైదుగురు కలెక్టర్లపై ఒక కమీషనరును నియమించాడు. వీరందరిపైనా కలకత్తాలో రెవెన్యూబోర్డును ఏర్పరచాడు. కలెక్టర్లు సరాసరి పన్నులు వసూలుచేయకుండా పన్నుల వసూలుహక్కును ఆ విధముగా వేలంవేయించి వేలంపాటలో ఎవరైతే అధికంగా పాడిరో వారికి సిస్తు వసూలు చేసే హక్కు ఇచ్చారు. అలాగ సిస్తు వసూలు చేసుకున్నవారేఇజారాదారులు . ఆ ఇజారా దారులునే మొదట దివానులనేవారు. తరువాత వారిలో చాలమంది కారన్ వాలీసు కాలం (1786-1793) లో చేసిన సంస్కరణల ఫలితముగా జమీందారులైయ్యారు. (4) జిల్లా కలెక్టర్లకే రివిన్యూ బాధ్యతలుతోపాటు న్యాయవిచారణచేయు అధికారమీయబడింది. కలెక్టర్ల కోర్టులే క్రిందికోర్టు, దానిపైన అప్పీలు కోర్టును సదర్ దివానీ అదాలత్ అను సివిల్ కోర్టును, సదర్ నిజామత్ అదాలత్ అను రెండు ఉన్నత కోర్టులను స్థాపించబడ్డాయి. అలా వారన్ హేస్టింగ్సు చేసిన రాజకీయ సంస్కరణలవల్ల నూతన న్యాయస్తానాలు నెలకొల్పబడనవి, న్యాయ విచారాణాధికారము ఇంగ్లీషువారు చేబట్టి ఆంగ్లేయధర్మశాస్త్రములను అమలుచేయటంవల్ల దీర్ఘకాలంనుండీవస్తున్న హిందూ మహ్మదీయ సాంప్రదాయలకు ఆటంకమైనవి. సశేషం

title: కారన్ వాలీసు

text: దేశాదాయమునే రాజస్వఆదాయం అంటారు. అట్టి ఆదాయము ఎక్కువగా భూమిపై విధించిన సిస్తు వలన లభిస్తుంది. బ్రిటిష్ కంపెనీ భారతదేశానికి వచ్చిన తొలి రోజులనుండే (1685 నాటికే) వ్యాపారముపై వచ్చు ఆదాయము కన్నా రాజస్వ ఆదాయం పై కన్ను వేశారు. వ్యాపారం చేసుకునే కంపెనీకి రాజస్వఆదాయం సంపాదించాలనే లక్ష్యంపెట్టుకునుట రాజ్యఆక్రమణ కాంక్షయే. అట్టి లక్ష్యసాధనం రాబర్టు క్లైవు దొర కుతంత్రయోధములవల్ల తొలిసారిగా సాధించినది 1765 నుంచీ ఎప్పుడైతే వంగరాష్ట్రముతో పాటు, బీహారు ఒరిస్సా రాష్ట్రములలో దివానీ గిరి కలిగినదో అప్పటినుండీ. 1765 లో రాబర్టు క్లైవు అవలంబించిన సిస్తు వసూలు విధానంవల్ల( నవాబుగారి కాలం నున్న ప్రాత వారిని తీసేసి) దళారీలను నియమించి చేయబడింది. 1769 లో సిస్తు వసూలు తృప్తికరముగా లేదని దేశీయ వసూలుదారులపైన ఆంగ్లేయ సూపరువైజర్లను నియమించారు. 1772 వారన్ హేస్టింగ్సు దేశీయ వసూలుదారులను తీసేసి ఆంగ్లేయ వసూలుదారులను నియమించాడు. కలకత్తా కంపెనీ గౌవర్నింగ్ కౌన్సిలును రెవిన్యూ బోర్డుగా మార్చి కలెక్టర్లపై అధికారమిచ్చెను. యావత్తు వంగరాష్ట్రములోని భూమితరము నిర్ణయించే బాధ్యత కౌన్సిల్ కే అప్పచెప్పాడు. 1774 తిరిగి దేశీయులనే సిస్తు వసూలుదారులుగా నియమించి వారిపై తనిఖీకి జిల్లావారిగా కౌన్సిళ్ళనేర్పరచాడు. 1777 తరువాత జిల్లాకలెక్టర్లు సాలూనా వేలంపాట పెట్టి, ఆపాటలో గెలిచిన ఇజారాదారులు లేదా దివానులనబడు సిస్తువసూలుదారులను నియమించారు. వారిద్వారా ప్రజాపీడన దౌర్జన్యంతో సిస్తులు వసూలు చేయబడుటవలన రైతుల ఆర్థిక పరిస్థితులు దుర్భరమైపోయినవి.అంతేకాక ఆ కలెక్టర్లకు సిస్తువసూలచేసిన మొత్తంపై కమిషన్లుండేవి. 1769 లో సిస్తు వసూలు తృప్తికరముగా లేదని దేశీయ వసూలుదారులపైన ఆంగ్లేయ సూపరువైజర్లను నియమించారు. 1772 వారన్ హేస్టింగ్సు దేశీయ వసూలుదారులను తీసేసి ఆంగ్లేయ వసూలుదారులను నియమించాడు. కలకత్తా కంపెనీ గౌవర్నింగ్ కౌన్సిలును రెవిన్యూ బోర్డుగా మార్చి కలెక్టర్లపై అధికారమిచ్చెను. యావత్తు వంగరాష్ట్రములోని భూమితరము నిర్ణయించే బాధ్యత కౌన్సిల్ కే అప్పచెప్పాడు. 1774 తిరిగి దేశీయులనే సిస్తు వసూలుదారులుగా నియమించి వారిపై తనిఖీకి జిల్లావారిగా కౌన్సిళ్ళనేర్పరచాడు. 1777 వంగ రాష్ట్రములో భూమి పైన విధుంచు సిస్తు రేటులు, సిస్తు వసూలు చేసుకును విధానముల వల్ల రైతులకు కలిగిన దుస్థితి లండనులో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వమువారు పునరాలోచించి బ్రిటిష్ ప్రధానమంత్రిగా(1783-1801 మధ్య)నుండిన విలియం పిట్టు దొర (William Pitt) తయారుచేసిన 1784-ఇండియా రాజ్యాంగ చట్టము,పిట్టు చట్టము అని ప్రసిధ్ధి చెంది న చట్టము శాసించబడింది. ఆ చట్టములో చెప్పబడిన విధానములో భూమి తరములు (భూమి హక్కుదారు, భూస్వామిని ) నిశ్చయించి, సిస్తు రేటును నిర్ణయించాలి. కానీ భూమి తరమును నిర్ణయించుట చాల క్లిష్టమైన పని. అదిచేయకుండానే ఎవరైతే తమ ప్రభుత్వానికి సిస్తు కడతారో వారినే భూస్వామిగా నిర్ణయించాడు కారన్ వాలీసు దొర తన సంస్కరణలలో.

text: అట్టి బ్రిటిష ఇండియా చరిత్ర తొలిదశలో మార్గదర్శక పాత్రధారులు రాబర్టు క్లైవు మరియూ వారన్ హేస్టింగ్సు. 1743- 1785 మద్య జరిగిన వీరిద్దరి రాజ్యతంత్రములవల్ల బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెనీ వారి వాణిజ్యమనే నెపము వెనుకయున్న ఆర్థిక లభ్దికి, రాజ్యస్థాపన లక్ష్యములకు రూపురేఖలు దిద్ది తమ కంపెనీవారి లక్ష్యాలను అధికమించి పురోగతి సాధించారు. భారత దేశీయ ఆదాయమును, రాజనిధులను తాముచేసిన సేవలకు ప్రతిఫలముగా రాబట్టుకున్నారు. ఇక్కడ జరిపిన యుద్దపు ఖర్చులు, రాజకీయ కార్యాచరణకైన ఆర్థిక భారం ఈ దేశ రాజనిధులనుండే రాబట్టుకునే కుటిల తంత్రములు చేశారు. అట్టి ఉపలబ్ధికి అవలంబించిన రాజ్యతంత్రములు కుటిలమైననూ వారిపైవచ్చిన ఆరోపణలు నిరాధారములన్న అసత్యకారణముచే శిక్షా విమోచనులై బ్రిటిష్ వారిచే ఘనులనిపించుకున్న బ్రిటిషు దొరలు. కేవలం తమ ఆధిక్యత నిరూపణ, దేశీయరాజుని నియమించు స్తోమత గణించుట, ఆర్థికలాభముకొరకు చేసినవే. ప్రత్యామ్నాయంగా రాజ్యపాలన జరిపించుచూ రాజధర్మము పాటించని రాజ్యతంత్రమవలంబించారు.

title: రాబర్టు క్లైవు

text: క్లైవు భాతదేశములో బ్రిటిష్ సంస్థలో పనిచేసిన మొత్తం కార్యకాలం 18 ఏండ్లును (1743-1767 మధ్య కాలంలో) మూడు పెద్ద విభాగములుగా చేసి సమీక్షిస్తే మొదటి విడత 1743 నుండి 1753 పది సంవత్సరములు దక్షిణాపధములో జరిగిన చరిత్ర క్లైవు యుధ్దనైపుణ్యము చాటునదిగను. రెండవ విడత కార్యకాలం 1755 నుండి 1760 ఐదుసంవత్సరములలో చివరి 3 సంవత్సరములు (1757-1760) వంగరాష్ట్రములో తన పరిపాలన వల్ల ప్రజ్వరిల్లిన అవినీతి, లంచగొండితనం,ప్రజాపీడనలు క్లైవుదొరను వినాశనానికి గురిచేసి అతని అంతమునకే కారణమైనది. ఆర్దిక అవినీతి మిత్రద్రోహచర్యలతో కూడిన రాజ్యతంత్రములుచేసినదే క్లైవుచరిత్ర అయినది. కానీ తన కార్యకాలంలో క్లైవు దొర సాధించిన విజయాలు బ్రటిష్ సంస్థవారికి అతి విలువైనవి. అవిఏమనగా (1) అతి సంపన్నమైన, ప్రాముఖ్యమైన వ్యాపార కేంద్రము మొగల్ సామ్రాజ్యములో ఆభరణమైన వంగ రాష్ట్రము బ్రిటిష్ వారికి పూర్తిగా కైవశం అవటం, వంగరాష్ట్రముతోపాటు బీహారు ఒరిస్సారాజ్యములలో కూడా బ్రిటిష్ కంపెనీ వారికి దివానీ గిరి సంపాదింటం (చూడు రాబర్ట్ క్లైవు-వారన్ హేస్టింగ్సుల రాజ్యతంత్రములు). అదేసమయంలో ఉత్తర సర్కారులలో జరిగిన బొబ్బిలియుధ్ధం, మచిలీపట్నంయుధ్ధంతో 1765 లో ఉత్తర సర్కారులును బ్రిటిషవారికి వశం చెసినట్లు మొగలుచక్రవర్తి గారి ఫర్మానా లభించటం, చివరకు మొగలు చక్రవర్తి షా ఆలాన్ని వశంచేసుకుని మనోవర్తిదారునిగా జీవిత బత్యమునిచ్చి మొగల్ సామ్రాజ్యమంతమొందించి, బ్రిటిష్ రాజ్యస్ధాపనచేసిన క్లైవుదొరను సాటిలేని మేటిగా బ్రిటిష్ ప్రభువుల దృష్టిలో పెట్టినది. ఇక మూడవ విడత కార్యకాలం (1765-1767) లో 1765 క్లైవు తిరిగి వచేటప్పటికి మీర జఫర్ ని తిరిగి రెండవసారి (మొదటిసారి 1757-1760) నవాబుగా1763 లో నియమించ బడియున్నాడు. అతను చనిపోతూ 1765లో క్లైవుకు 70000 రూపాయలనిచ్చి తనతరువాత కుమారుని వారసునిచేయమన్నాడు. అయినాకూడా మీర్ జఫర్ కుమారుడు, వారసుడైన నజముద్దీన్ అలీ ఖాన్ దగ్గరనుండి ఇంకో లక్ష రూపాయలు తీసుకుని పట్టముకట్టారు అటువంటి ఆర్థిక అవినీతి, మిత్రద్రోహచర్యలతో కూడిన రాజ్యతంత్రములుచేసిన క్లైవుచరిత్ర చాల అవమానకరమైనది. క్లైవు సంపాదించిన అక్రమ బహుమతు లను విలువకట్టుటకు 1772 లో ఇంగ్లండులో పార్లమెంటు వారు ఏర్పాటుచేసిన సెలక్టు కమిటీవారు అంచనా 12,50,000£ పౌనులుండునని అందు క్లైవు వాటా2,34,000£ నుడునని అంచనావేసి నిర్ణయించారు (3) క్లైవుకు ఉమ్రావు హోదానిచ్చి ఆ దర్జాను నడిపించుటకు సాలూనా 30వేల పౌనులు ఆదాయం వచ్చే 24 పరగణాలు జాగీరు క్లైవు తన జీవితాంతమనుభవించేటటులు, అతని తదనంతరం కంపెనీ వారికి వర్తించేట్లు లభించింది. కానీ జాగీరు ఇచ్చిన షరత్తును ఉల్లంఘించుతూ కొద్దిరోజలకే ఆ జాగీరును క్లైవు కంపెనీవారికి1765 లోనే స్వాధీన పరచాడు . దానిపై సాలుకు 30000 పౌనులు క్విట్టు రెంటు (QUIT RENT) గా రొక్కం కంపెనీవారు 1774 దాకా క్లైవుకిచ్చేవారు. అదిచాలక క్లైవు దొర బ్రిటిష్ వస్తువుల పై దిగుమతి సుంకములుతేసేయించి సుంకరాహిత వ్యాపారం చేయటం మొదలగు అక్రమ ఆర్థిక లాభాలు గ్రహంచటం వల్ల తన కంపెనీ ఉద్యోగస్తులు కూడాఅదే దోవ అవలంబించారు. 1757 నుండి జరిగిన దుష్పరిపాలన, యధ్ధముల వలననే 1770 లో వంగరాష్ట్రములో తీవ్రమైన కఱవు సంభవించింది [2]లో రెండు సంవత్సరముల సంస్కరణ ప్రయాస ద్వారా ఇంతకుముందు 3 సంవత్సముల పరిపాలన+ తదుపరి మరో రెండు సంవత్సరములు అదే దోవనే (క్లైవు చూపిన తప్పు దోవనే) అవలంబించి నడచిన కంపెనీ ఉద్యోగుల లంచగొండితనం స్వంత వ్యాపారాలు, ప్రజాపీడనలు మాన్పి సంస్కరింప ప్రయత్నంచేశాడు. తెల్లఉద్యోగుల అగ్రహానికి గురైనా కూడా క్లైవు చేసిన గతజల సేతుబంధన సంస్కరణాలలో మరో రెండు ప్రముఖమైనవి (1)ఔధ్ (అవధ్,అయోధ్య) నవాబు షూజా ఉద్దౌలాను తనచేతుల్లో ఓడించినప్పటికీ ఆ నవాబునే సింహాసనాదీశుడుగా నుంచి పరిపాలనచేయించటం (2) అప్పటి ఢిల్లీ చక్రవర్తి రెండవ షా ఆలం (SHAH- ALAM II ) పూర్తిగా వశమైపోయి ఉత్తర హిందుస్తానం మొత్తం బ్రిటిష్ వారికి 1767 కే కైవశమైయ్యే పరిస్థితివున్నపటికీ క్లైవుదొర షా ఆలం చక్రవర్తినే సింహాసనంలోనుంచటం. ఆ రెండు నిర్ణయాలు గొప్ప రాజ్యతంత్రోద్దేశ్యములతో కూడినవే.[2]

title: రాబర్టు క్లైవు

text: అల్వరుద్దీన్ (1740-1756), సిరాజ్ ఉద్దౌలా (1756-1757), (1757-1760)మీర్ జఫర్ అలీఖాన్ బహద్దూర్ (మీర్ జఫర్), (1760-1763) మీర్ ఖాసీం (ఇతివమద్ ఉద్ దౌలా), (1763-1765)[మీర్ జఫర్ అలీఖాన్ బహద్దూర్ (మీర్ జఫర్) రెండవసారి మళ్లీ నవాబై 1765 లో చనిపోయాడు. (175-1766)నజముద్దీన్ అలీ ఖాన్, (1766-1770) సైఫ్ ఉద్ దౌలా, (17770-1793)ముబారక్ ఉద్ దౌలా

title: తూర్పు గోదావరి జిల్లా చరిత్ర

text: సలాబత్ జంగును అతని సోదరుడు నిజాం ఆలీ ఖాను కూలదోసి, రాజమండ్రిని, శ్రీకాకుళాన్ని హసన్ ఆలీ ఖానుకు లీజు కిచ్చాడు. రాబర్టు క్లైవు మొగలు చక్రవర్తి షా ఆలంతో సంప్రదించి, ఉత్తర సర్కారులను ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీకి ధారాదత్తం చేసినట్లుగా ఆగస్టు 1765లో "ఫర్మానా " తెప్పించాడు. కాని దానిని మార్చి 1766 వరకు రహస్యంగా ఉంచాడు. బ్రిటిషు వారు కొండపల్లి దుర్గాన్ని ఆక్రమించారు. అవసరమైతే సైనిక చర్య చేపట్టడానికై జనరలు సిల్లాడ్‌ను మచిలీపట్నం పంపించారు. నిజాము కూడా శీఘ్రంగా యుద్ధ సన్నాహాలు చేసాడు. నవంబరు 12, 1766 న కుదిరిన ఒక ఒప్పందం వలన యుద్ధం తప్పింది. ఉత్తర సర్కారులకు ప్రతిఫలంగా, కంపెనీ, నిజాము సహాయార్థం సైన్యాన్ని పోషిస్తుంది.

title: రాబర్టు క్లైవు

text: క్రీ.శ 1599 లో ఇంగ్లండులో ఈస్టిండియా కంపెనీగా స్ధాపింపబడి 1600 సంవత్సరంలో పట్టాపుచ్చుకుని వ్యాపారంచేసుకోటానికి భారతదేశానికి వచ్చిన బ్రిటిష్ ఈస్టుఇండియా వర్తక కంపెనీనుబ్రిటిష్ ఇండియాగా జేయుటకు పునాదులు వేసిన రాజ్యతంత్రజ్ఞుడు రాబర్టు క్లైవు. ఈ దేశ భాగబోగ్యములను ఇంగ్లండుకు తరలించుటకు మార్గము చూపినదీ నితడే. భారతదేశములోని వంగరాష్ట్రము అతని కర్మభూమిగా చెప్పవచ్చును. రాబర్టు క్లైవు జీవిత కాలం 1725-1774. అధికార కార్యకాలం 1743-1767. కీలుబొమ్మలుగా నుండేవారిని నవాబుగా సింహాసనాధిష్ఠానంచేసి నాటకమాడి రాజ ఖజానాలలోని ధన సంపత్తిని ఇంగ్లండుకు పంపిచే మార్గం, బ్రిటిష్ రాజ్యస్థాపనకు క్లైవు చూపినదారి. వంగరాష్ట్ర స్వాధీనంచేసుకోటంలో అవలంబించిన రాజ్యతంత్రమూ, తదుపరి 3 సంవత్సరములు పరిపాలనలో,కార్యాచరణలో క్లైవు దొర అవలంబించిన రాజనీతి వల్ల వంగరాష్ట్రములో అవినీతి,దుష్టపరిపాలన ప్రజాపీడనలతోకూడిన విషమస్థితికి దారితీసినదని ఇంగ్లండులో నెలకొల్పిన రెండు పార్లమెంటు కమిటీలు విచారణ జరిపి తేల్చిన వాస్తవం. ఆనాటి వంగరాష్ట్రం లోకలిగిన ప్రజల దుస్థితికి కారణమైన లంచగోండితనం, ప్రజా పీఢనము,కంపెనీ ఉద్యోగుల స్వంత వ్యాపారాలు లంచ గొండి తనమేననీను, కంపెనీఉద్యోగుల జీతములు చాలకపోబట్టి లంచగొండితనమునకు పాల్పడుచున్నారనియూ క్లైవు దొరగారే వారి కంపెనీ డైరక్టర్లకు 1765 సెప్టెంబరు 30తేది వ్రాసిన లేఖలో వాపోయినా అనేక సంస్కరణ చర్యలు చేపట్టినా చివరకు క్లైవు దొర వ్యక్తిగతముగాను, ఆయన కార్యకాలమునూ బాధ్యులగా గుర్తించి 1773లో బ్రిటిష్ కామన్సు సభలో విశ్వాసరాహిత్య తీర్మానము నేరారోపణ తీవ్రచర్చ జరిగింది.[1].[2]. రాబర్టు క్లైవు, అతని కుమారుడు ఎడ్వర్డు క్లైవు భారతదేశములో బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెనీ ఉద్యోగ పదవులు నిర్వహించిన కార్యకాలంలో వారు అక్రమంగా కూడబెట్టుకుని ఇంగ్లండుకు చేరవేసుకున్న అనేక భారతీయ అమూల్యవస్తువులు ఇప్పటికీ వేల్సు పొవిస్ కోట (POWIS CASTLE IN WALES) లో క్లైవు చిత్రవస్తు ప్రదర్శన శాల (The Clive Museum)లో నున్నటుల తెలియుచున్నది.[3]

text:
కొద్దిమంది దేశీయాభిమానముగల నవాబులు ఈ దొరల రాజ్యతంత్రముల ముఖ్యోద్దేశ్యములు గ్రహించి అభ్యంతరం వెలిబుచ్చి పిర్యాదులు చేసి చివరకు ఎదురుతిరిగి దొరల కుటిలోపాయములకు నేలకూలి నశించిపోయారు. అట్టివారిలో వంగరాష్ట్రపు నవాబు మీర్ ఖాసిం ఒకడు. సుంకరహితముగా కంపెనీయే గాక కంపెనీ ఉద్యోగులుగూడా వ్యక్తిగతముగా చేయుచున్న స్వేచ్ఛా వ్యాపారములను ఆపుచేయుటకు విఫలప్రయత్నంచేసి చివరకు దేశీయ వ్యాపరులనూ అట్లాగే స్వేచ్ఛగా వ్యాపారము చేసుకొమ్మని అనుమతి ఇవ్వడంతో కంపెనీ ఉద్యోగులకూ కంపెనీకి లాభములు దిగజారాయి. ఇతనిమీద ఆగ్రహించి యుధ్దము ప్రకటింపజేశారు. మీర్ ఖాసిం పరారీ అయి కంపేనీకి ప్రతిపక్షంగా 1764 బక్సరు యుధ్ధంలో పాల్గొన్నాడు. ఈస్టు ఇండియా కంపెనీ వారి అబిమతం ప్రకారం భారతదేశ పరిపాలకుల అంతః కలహములలో జోక్యము చేసుకొనవద్దన్నప్పటికీ రాబర్టు క్లైవు, వారన్ హేస్టింగ్సు కార్యకాలములలో (1743-1785) పెద్ద ఎత్తున జరిగిన తంత్రములన్నీ దేశీయ పరిపాలకుల అంతఃకలహములు పై నడచినవే, సింహాసనాధీశుడగటకు ఆశ అను పాశములచే బంధించబడ్డ దేశీయ నాయకులను లోబరుచుకుని ధనరూపములోనూ రాజ్యభూభాగములు జాగీరులగా లంచము పుచ్చకున్న కార్యాచరణలే. వీరిరువురూ అవలంబించిన రాజ్యతంత్రము బ్రిటిష్ కంపెనీవారి సామదాన దండోపాయములకూడిన రాజ్యతంత్రమే యనుట చాల తేలికపాటి ఉధ్ఘోషణ. వారి రాజ్యతంత్రములవల్ల దేశీయనాకులు కొందరని పదవీకాంక్షకు లోబడిన కీలుబొమ్మలను రాజుగా చేసి, రాష్ట్ర రాజనిధులను, దేశాదాయములను వ్యక్తిగతముగానూ, సంస్థాగత లాభమునకు వినియోగించుకున్నారు. ముఖ్యముగా మిత్రద్రోహము, మిత్రబేదము, సంధి అను మూడు మూల సూత్రములు వీరిరువురి కుటిల రాజ్యతంత్రములకు మూలధారములైనవని నిస్సందేహముగా చెప్పవచ్చును.
రాబర్టు క్లైవు యొక్క కుతంత్రాలకు బలికాబడిన వంగరాష్ట్రపు మొదటి దేశీయ పరిపాలకుడు నవాబు సిరాజ్ ఉద్దౌలా. అతను 1757 లో బ్రిటిష్ వ్యాపార సంస్ధవారి వ్యవహారములను నియంత్రణ చేసి చివరకు కలకత్తాలోని బ్రిటిష్ స్థావరమైన విలియంకోటను ముట్టడించి ఆక్రమిచటంతో మొదలైంది రాబర్టు క్లైవు కుతంత్రాల కార్యాచరణ. సిరాజ్ ఉద్దౌలా కలకత్తా ముట్టడించిన కాలంలో విలియంకోట గవర్నింగు సంఘమునకు అధ్యక్షుడు (గవర్నరు) డ్రేక్ దొర ( ROGER DRAKE). కానీ అతడు సైనికంగానూ కుతంత్ర యోధుడుగానూ కార్యసాధకుడు కాకపోబట్టి లండనులోని కంపెనీ ప్రభువులు అప్పటికి చెన్నై దేవీకోట గవర్నరుగానుా, సైనికంగా కర్నల్ స్థాయిలోనున్న రాబర్టు క్లైవు దొరను, అడ్మిరల్ వాట్సన్ (Admiral Charles Watson) సహాయంతో విలియంకోటను విడిపించి వంగరాష్ట్రపు సమస్య తీర్చుటకు నియమించారు. సైనిక బలగంతో ధర్మయుధ్ధం చేయుట అసాధ్యమని తెలుసుకున్న రాబర్టు క్లైవు కుతంత్రాలు చేపట్టి, సురాజ్ ఉద్దౌలా రాజ్యములోని అంతఃకలహములలో భాగస్వాముడైన అతని బంధువు, సేనాని అగు మీర్ జాఫర్తో మొదట మధ్యవర్తిద్వారా కొంత రాయబారం చేసి వప్పంద పత్రాలు ఇచ్చిపుచ్చుకునటం జరిగింది. మీర్ జాఫర్ తో సరాసరి రహస్య వప్పందాలు చేసి పూర్తిగా వశపరచుకున్నాక అతని స్వామి ద్రోహక చర్యల వల్ల సురాజ్ ఉద్దౌలా ఓడిపోవటం జరగింది. దాంతో బ్రిటిష్ వారి ఆధిక్యత వ్యక్తమైనది. రాబర్టు క్లైవుకు రాజుని నియమించే (king maker) స్తోమత కలిగింది. సురాజ్ ఉద్దౌలాను మీర్ జఫర్ చెరపట్టి చంపించాడు.

title: రాబర్టు క్లైవు

text: పూర్వకాలం కర్నాటక రాజ్యము కృష్ణానది మొదలు కావేరీ నదివరకునూ గల సముద్రతీర భూభాగం మరియూ పడమర కడప, సేలం, ]]దిండిగల్లు]] సరిహద్దులవర వరకూ కర్ణాటకమనేవారు. కర్నాటక రాజ్యమును 1646లో చంద్రగిరి రాజులు దగ్గరనుండి గోల్కోండ సుల్తాను జయించాడు. అప్పటినుండి కర్నాటకరాజ్య పరిపాలకులు నవాబులైనారు. కర్ణాటక రాజ్యములో చంద్రగిరిరాజుల పరిపాలన 1647తో అంతమై నవాబుల పరిపాలనలోకి వచ్చింది. గోల్కొండసూల్తాన్ గారి సేనాని మీర్ జమ్లా 1647 లో మొట్టమొదటి నవాబుగా నియమింపబడ్డాడు. 1692 లో గోల్కోండసుల్తానులనుండి మొగల్ చక్రవర్తి జయించాడు. ఆ తరువాత ఔరంగజీబు మరణం చేవరకూ (క్రీ.శ1707) కర్నాటక నవాబు హైదరాబాదు నిజాం గారకి లోబడి రాజ్యపాలనచేసే వాడు. పేరుకు సామంతరాజైనాగానీ కర్నాటక నవాబు దోస్త్ అలీఖాన్ స్వతంత్రపాలన చేశాడు అతని తరువాత అన్వరుద్దీన్ ఖాన్ కర్నాటక నవాబైనాడు. కర్నాటక నవాబుగారినే ఆర్కాటునవాబు అనికూడా అనేవారు. పుదుచ్చెరీలోని ఫ్రెంచిసంస్థ, దేవీకోట (చెన్నపట్న)లోని బ్రిటిష్ సంస్ధ కూడా కర్నాటక నవాబు పరిపాలన పరిధిలోనుండిరి. కర్నాటక రాజ్యములో 1746-1748, 1749-1754, 1758-1763 మధ్య పుదుచ్చెరీ,చెన్నపట్నం,ఆర్కాటులో జరిగినవి. ఆ యుధ్ధాలు కర్నాటక యుధ్ధములుగా ప్రసిధ్ధి చెందినవి. ఈ మూడు యుధ్ధాలలో పాత్రలువహించిన పక్షాలు: (1)మొదటి పక్షము; ఫ్రెంచివారి సంస్థతరఫున డూప్లే + మిత్రపక్షాలు (ALLIED FORCES)గానున్న హైదరాబాదు నిజాం దావాదారుడైన ముజఫర్ జంగ్ + కర్నాటకనవాబుగా దావాదారుడైన చందాసాహెబు+అతని కుమారుడు రజాసాహిబ్. (2) రెండవ పక్షము; బ్రిటిష్ వారి సంస్థ తరఫున రాబర్టు క్లైవు + మిత్రపక్షాలు (ALLIED FORCES)హైదరాబాదు నవాబు పదవికి దావాదారుడైన నాజర్ జంగ్ + కర్నాటక నవాబు పదవికి దావాదారుడైన మహమ్మద్ అలీ. భారతదేశ చరిత్రలో రాజులు, నవాబులు, సామంతరాజుల అంతః కలహములు, వారస్తత్వపు తగాదాలు, స్వామి ద్రోహ కుట్రలు సర్వసాధరణమైనవి. వ్యాపారమునకు వచ్చిన ఫ్రెంచి సంస్థ, భ్రిటిష్ సంస్థల వారు సైనికి సబ్బందితో ఆ అంతః కలహములలో పక్షములు వహించి పోరాడుట కూడా సాధారణమైన రాజ్యతంత్రము . కానీ ఈ కర్నాటక యుధ్ధాలకు వెనక కారణం ఫ్రెంచి సంస్థ, భ్రిటిష్ సంస్థల మధ్య కేవలం వ్యాపార, వలసరాజ్యస్ధాపన పోటీలే గాక అసలు కారణం ఆ దేశాల స్వదేశ భూభాగమైన యూరోప్ ఖండములో అప్పటిలో ( 18 వ శతాబ్దము) జరుగుచున్న ఆస్ట్రియా వారసత్వత యుద్ధాలు గాదాలు (AUSTRIA SUCCESSION WAR). 1760 ఫ్రెంచి సమస్వాథకు, బ్రిటిషసంస్థకూ జరిగిన యుధ్ధమును వాండీవాష యుధ్దము (Battle of WANDIWASH) అన్న యుధ్ధములో బ్రిటిష్ సంస్థవారు ఫ్రెంచిసంస్థను పూర్తిగా ఓడించేసి పుదుచ్చెరీని కైవశం చేసుకున్నది. ఇంకా వివరాలకు చూడు కర్ణాటక యుద్ధాలు,చూడు డూప్లే

title: వెల్లెస్లీ

text: వెల్లెస్లీకి ముందు బ్రిటిష్ కంపెనీ వారి అధినేతలుగా రాబర్టు క్లైవు (1757-1765), వారన్ హేస్టింగ్సు (1774-1785) చేసిన అనేక రాజ్యతంత్రములతో బ్రిటిష్ వ్యాపార సంస్థ భారతదేశములోని కొన్ని భూభాగములను వశపరుచుకుని రాజ్యపరిపాలన చేసే ఆధిపత్యము కలుగచేశారు. 1797-1805 మద్య వెల్లెస్లీ గవర్నరు జనరల్ గానున్నప్పడు బ్రిటిష్ వలసరాజ్యమును, కంపెనీ వారి ఆధిపత్యమును ఇంకా ఎక్కువగా ప్రబలింప చేయుటకు చేసిన యుధ్ధములు, రాజ్యతంత్రములలో ప్రముఖమైనవి (1)నాలుగవ మైసూరు యుధ్దము (2) మహారాష్ట్రనాయకుల వ్యవహారములలో జోక్యము (3) రెండవ మహారాష్ట్ర యుద్దము, ఢిల్లీ, అస్సాము, లాస్వారీ, ఆర్గానుల యుద్దములు (4) హెల్కరుతో యుద్దము (5) భరతపురం ముట్టడి

title: రాబర్టు క్లైవు

text: 1760-1765 మద్య భారతదేశములో రాబర్టుక్లైవు లేని కాలపరధిలో 1764 లో జరిగిన యుద్ధం,బక్సరు యద్ధం. 1763లో మీర్ జఫర్ ను తోలగించిమీర ఖాసింను నవాబుగా చేశారు. కానీ కొన్నాళ్ళకే మీర్ ఖాసిం బ్రిటిషవారు పన్నురహిత వర్తకము ఆపటానికి విఫల ప్రయత్నంచేశాడు. తన రాజధానిని ముర్షీదాబాదునుండి ముంగేరుకు మార్చాడు. చివరకు పాట్నాలోని బ్రిటిష్ రెసిడెంటు కార్యాలయం ముట్టడించాడు. ఢిల్లీ చక్రవర్తి షా ఆలమ్ II ( అలీ గౌహర్), ఔధ్ నవాబు షూజా ఉద్దౌలా మీర్ ఖాసింకు మద్దతిచ్చి, కలసి బీహారులో బక్సరు అను గ్రామంలో 1764 అక్టోబరు22 తేదీన బ్రిటిష్ సైన్యాధికారి జనరల్ హెక్టర్ మన్రో (Gn. Hector Munro) తో యుధ్ధం చేసి ఓడిపోయారు, యుద్ధం ఆపుచేయటానికి వంగరాష్ట్ర పరిపాలనా కౌన్సిల్ లో సభ్యునిగానున్న వారన్ హేస్టింగ్సు, గవర్నరు కార్టియర్ చేసిన ప్రయత్నం విఫలమవటంతో యుధ్ధం జరిగింది. ఆ బక్సరు యుద్ధంలో పరాజితుడైన కారణంగా ముగల్ చక్రవర్తి షా ఆలంII 1765 బ్రిటిష్ వారితో సంధికుచ్చాడు. అలహాబాదులో ఆగస్టు 16 వ తేదీన రాబర్టు క్లైవుతో చేసిన సంధినే అల్ హాబాదు సంది అంటారు. ఆ అల్ హాబాదు సంది వలననే మొగల్ చక్రవర్తిగానున్న షా ఆలంII బ్రిటిషవారికి వంగ, బీహారు, ఒరిస్సా రాష్ట్రములలో దివానీ గిరి ( రాజస్వ హక్కు) ఇస్తూ 1765 లోఫర్మానా చేశాడు. అప్పటిదాకా భారతదేశములో రాజ్య పరిపాలనాధికారము న్యాయబధ్ధమైన ఆధారమేమీ లేనివారైన బ్రిటిష్ వారికి అ ఫర్మానా రాజ్యపాలక హక్కుతీసుకుచ్చిన ఒక దస్తావేజు (లిఖిత అధికారమైనది). అందువలన ప్లాసీ యుధ్ద విజయం కన్నా బక్సరు యుద్ధ విజయం వలసరాజ్యస్థాపనలో చాలా పెద్ద ముందడుగు (ACHIEVEMENT FOR THE BRITISH). ఆ సంధి ప్రకారము రాబర్టు క్లైవు 26 లక్షలు సాలూనా కప్పముక్రిందనూ, ఔధ్ రాజ్యములో నున్న అలహా బాదు,కోరా ప్రాంతాలను చక్రవర్తి షా ఆలానికి ఇచ్చాడు. యుధ్ధపు ఖర్చులక్రింద షా ఆలం 53 లక్షల రూపాయలు బ్రిటిష్ వారికి నష్టపరిహారమిచ్చాడు.

title: రాబర్టు క్లైవు

text: కలకత్తా విడిపించటానికి చేసిన ఆ స్వల్పకాలయుధం 1757 జనేవరి మాసము లోప్లాసీ అనే కలకత్తాదగ్గర గ్రామంలో జరిగినది ప్లాసీ యుధ్ధంగా ప్రసిధ్ధిచెందినది. యుధ్ధంమనేది అక్కడ జరిగింది చాల కొంత సేపే. చాల స్వల్ప సైనిక చర్యతోనే కలకత్తా బ్రిటిష్ వారి వశమై క్లైవు విజయవంతుడ వటానికి కారణం యుద్ధానికి చాలా ముందే అనేక కుతంత్రాలు, కూటసృష్టి పత్రములు, పన్నాగాలు, రాజకీయ కుట్రలు, స్వామి ద్రోహములు, మిత్రదోహములతోకూడినది. 23-07-1757 న వంగరాష్ట్ర విజయం క్లైవు చేయించిన కుతంత్ర కార్యమని ప్రముఖ చరిత్రకారులు వ్రాసిన చరిత్ర చెపుతున్నది. ప్లాసీయుద్ధ కాలంలోవంగరాష్ట్రములో చిన్న ఉద్యోగిగానున్నవారన్ హేస్టింగ్సు కార్యసాధతను క్లైవు గుర్తించాడు. తరువాత వారన్ హేస్టింగ్సు పదోన్నతులతో పైకిరాణించి రాబర్టు క్లైవు తరువాత వంగరాష్టమునకు గవర్నర్ జనరల్ అయినాడు.

title: రాబర్టు క్లైవు

text: 1757 మొదలు 1767 వరకూ రాబర్టు క్లైవు బ్రిటిష వ్యాపార కంపెనీని, బ్రిటిష్ దేశముని ప్రతిగ్రాహకులుగా చేయటమేకాక వ్యక్తిగతగ్రాహకునిగా రాజకీయంగానూ ఆర్థికంగానూ అమిత లబ్ధిపొంది వంగరాష్ట్రమును దుస్థితికి పాలుచేసి, రాజనిధులు, దేశాదాయము బ్రిటన్ కు మళ్లించిన సంగతి కొలది వ్యత్యాసములతో అనేక చరిత్రకారులు వెలిబుచ్చిన చరిత్ర. క్రీ.శ 1770 నాటి వంగరాష్ట్రపు కరవు ప్రకృతి వైపరీత్యమైనప్పటికీ రాష్ట్ర రాజకీయాలు దుస్థితికి చేదోడైనవి అప్పటికి పదేండ్లుగానడచిన దుస్థితి 1770లో సంభవించిన కరవు తీవ్రతకు దోహదంచేసినదనుటలో సందేహంలేదు.

title: రాబర్టు క్లైవు

text: వర్గం:1725 జననాలు వర్గం:1774 మరణాలు వర్గం:బ్రిటిష్ ఇండియా

title: రాబర్టు క్లైవు

text: చక్రవర్తి ఔరంగ జేబు చనిపోయేనాటికి ( 1707 ) వంగరాష్ట్రమనగా బెంగాలు+ ఒరిస్సా. జఫర్ ఖాన్ అను బిరుదు వహించిన ముర్షీద్ ఖులీ ఖాన్ (మరో పేరు మహమ్మద హదీ ) ముర్షీదాబాదు రాజధానిగా 1727 దాకా వంగరాజ్యమునకు నవాబుగా పరిపాలించాడు. తరువాత అతని అల్లుడు షూజా ఉద్దీన్ మహమ్మద్ ఖాన్ వంగరాష్ట్ర నవాబైనాడు. 1733లో ముగల్ చక్రవర్తి మహమ్మద్ షా బీహారు కూడా వంగ రాష్ట్రములో చేర్చాడు. 1733 నాటికి వంగరాష్టము (బెంగాలు+బీహారు+ఒరిస్సా కలసిన పెద్ద రాజ్యము). పరిపాలనకు వీలుగా షూజా ఉద్దీన్ తన మొత్తం రాజ్యమును 4 విభాగాలుగా చేసి మధ్యభాగములో తన క్రిందవుంచుకుని దక్షిణ బెంగాలు+ బీహారు నుకలిపి తన సోదరుడు ఆలీవర్ధీ ఖాన్ బహద్దర్ (హషీమ్ ఉద్దౌలా) ను దివానుగా పరిపాలనలోనూ తన కుమారుడు తాకీఖాన్ను ఒరిస్సాపరిపాలనలో దివానులుగానుంచి 1739 దాకా వంగరాష్ట్రమును పరిపాలించాడు. 1739 లో షజాఉద్దీన్ మరణించినపిదప అతనికుమారుడు సర్ ఫరజ్ వారసుడై చాల తక్కువకాలం 1740 దాకానే పరిపాలించాడు. 1740 నుడీ వంగరాష్టమునకు (బెంగాలు+బీహారు+ఒరిస్సా కలసిన పెద్ద రాజ్యమునకు) ఆలీవర్ధీ ఖాన్ నవాబుగా నియమింపబడి పరిపాలించుచున్న కాలంలో మహారాష్ట్రపరిపాలకులు ఒరిస్సాను ముట్టండించి 1751 లో వశంచేసుకున్నారు. 1751 తరువాత వంగరాష్ట్రము (బెంగాలు+బీహారు) ను 1756 దాకా ఆలీవర్ధన్ పరిపాలించాడు. అల్వరుద్దీన్ చనిపోగా అతని మనుమడు సురాజ్ ఉద్దౌలా 1756 లో వంగరాష్ట్ర నవాబైనాడు. అప్పటికి వంగరాషట్రము సమృధ్ధిగనుండెను, ఆ రాజ్య ముఖ్య పట్టణం ముర్షిదాబాదు. లండను నగరంలో కన్నా చాల సంపన్నులుకలరని క్లైవు వర్ణించిన నగరం ముర్షిరాబాదు. చాలమట్టుకూ ఆంగ్లేయులు రచించిన భారతదేశచరిత్ర అసత్యములతోకూడిన చరిత్ర. అలాగనే ఆంగ్ల చరిత్రకారులుక్లైవుని సమర్ధించుతూ సురాజ్ ఉద్దౌలాను చాల దుర్మార్గునిగా వర్ణించియున్నారు. కానీ అతనికాలంలో జరిగిన వాస్తవం కొందరు ఆంగ్లేయ చరిత్రకారులు వాస్తవస్థితి గుర్తించియున్నారు. సిరాజ్ ఉద్దౌలా 1756లో కలకత్తా ముట్టడించిని బ్రిటిష్ వారి సంస్థను ఆక్రమించటానికి రెండు ముఖ్య కారణాలు (1)స్వామిద్రోహము చేయుచున్నవారిని ఆంగ్లేయులు దగ్గరకు చేర్చి ప్రోత్సహిస్తున్నారన్నదీ (2) బ్రిటిష్ సంస్థవారు ఎక్కడ నెలకొంటే అక్కడు ముఖ్యకేంద్రాలలో కోటలు నిర్మించి సైనికబలగంచేకూర్చుకుంటూ వుండటం. ఈ రెండు ముఖ్య కారణ లవల్ల సురాజ్ ఉద్దౌలా ఆగ్రహించి వంగరాష్ట్రములో ఖాసింబజారు ఆంగ్లేయుల ఫాక్టరీనిని మొట్టమొదటగా పట్టుకుని, తరువాత కలకత్తాలోని ఆంగ్లేయుల విలియం కోట దాడిచేసి ఆక్రమించాడు. అప్పుడు జరిగిన యుద్ధమే ప్లాసీయుద్ధం అనబడింది. రాబర్టు క్లైవు కార్యకాలంలో జరిగిన యుద్ధం.

title: ప్లాసీ యుద్ధం

text: 1751 సెప్టెంబరు 1 న 280 ఐరోపా సైనికులు 300 మంది సిపాయీలు కెప్టెన్ రాబర్టు క్లైవు నాయకత్వంలో కర్నాటిక్ రాజధాని ఆర్కాటును ఆక్రమించుకున్నారు. చందా సాహిబ్ తన సైన్యంలో కొంత భాగాన్ని ఇక్కడికి పంపిస్తాడని, అప్పుడు తిరుచినాపల్లిని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకోవచ్చనీ వారు భావించారు. చందా సాహిబ్ రజా సాహిబ్ నేతృత్వంలో 4,000 మంది భారతీయులు, 150 మంది ఫ్రెంచి వారు ఉన్న సైన్యాన్ని పంపించాడు. వారు కోటను కొన్ని వారాల పాటు ముట్టడించి, కొన్ని చోట్ల గోడలను పగలగొట్టారు. క్లైవు, మురారి రావు అనే మరాఠా సేనానికి వర్తమానం పంపించాడు. మరాఠాలు రావడం ఖాయమని తెలిసిన రజా సాహిబ్, పెద్ద మొత్తంలో నగదు ఇస్తాను లొంగిపొమ్మని క్లైవుకు కబురు పంపాడు. క్లైవు ఒప్పుకోలేదు. నవంబరు 24 ఉదయాన, రజా సాహిబ్ కోటపై చివరి దాడి చేసాడు. కానీ బ్రిటిషు తుపాకుల దాడికి అతడి ఏనుగులు చెల్లాచెదురవడంతో అది విఫలమైంది. కోట రంధ్రాల ద్వారా లోపలికి వెళ్ళేందుకు అనేక విఫలయత్నాలు చేసారు. మరుసటి రోజు రజా సాహిబ్ దళాలు ముట్టడిని ఎత్తేసి, తమ ఆయుధాలు అక్కడే వదిలేసి, పారిపోయాయి. ఆర్కాటు, కాంచీవరం, తిరుచినాపల్లిలలో విజయాల తరువాత, బ్రిటిషు వారు కర్నాటకను స్వాధీనపరచుకుని కొత్త ఫ్రెంచి గవర్నరు, గొదేహూతో కుదిరిన ఒప్పందం ప్రకారం ముహమ్మద్ ఆలీని నవాబు చేసారు.

title: రాబర్టు క్లైవు

text: తిరచునాపల్లి (TIRUCHUR, TRICHINOPOLY, TIRCHY, TIRUCHI) ని త్రిచూరు,తిరుచూరు అనికూడా అంటారు. 1741-1743 మధ్యకాలంలో తిరుచునాపల్లి మహారాష్ట్రనాయకుల పరిపాలనలోనుండినది. 1734 కర్నాటక నవాబు అల్లుడు చందాసాహెబు తిరుచునాపల్లిని ఆక్రమించాడు. అప్పటి పరిపాలకురాలు, నాయకుల వంశీయ రాణి, మీనాక్షి నాయక్ ఇతనితో రాజీచేసుకుని 1734 లో అతని తిరుచునాపల్లికి సార్వభౌమునిగా గుర్తించి అతనిక్రింద సామంతరాణిలాగ కప్పము కట్టుటకొప్పునగా కప్పముతీసుకుని చందాసాహేబు వెనక్కి ఆర్కాటు వెళ్ళిపోయాడు. అతనిని తిరుచునాపల్లి నవాబు అనేవారు. కాని ఇతడు కొద్దికాలంకే 1736 లో మళ్లీ తిరుచునాపల్లి వచ్చి సింహాసం అదిష్టించి రాజ శాసనాలు చేయటం మొదలు పెట్టేటప్పటికి రాణీ మీనాక్షి అభ్యంతరం కలుగజేసింది. చందాసాహెబు రాణీని బందీగానుంచి 1736 -1741 దాకా తిరుచునాపల్లిని పరిపాలించాడు. 1741 లో మహారాష్ట్ర నాయకులు మళ్లీ వచ్చి ఇతనిని ఓడించి బందీగా పట్టుకుని 1741 నుండి 1749 దాకా చరసాలలో నుంచారు. కానీ 1749 లో చందాసాహెబు తప్పించుకుని ఆర్కాటుకు (కర్నాటక నవాబు రాజ్యం)కు పారిపోయాడు. తరువాత హైదరాబాదు నవాబు తిరుచునాపల్లిని మహారాష్ట్రులవద్దనుండి చేజిక్కించుకున్నాడు. కర్నాటక నవాబు హైదరాబాదు నవాబుక్రింద సామంతరాజు. కర్నాటక నవాబు అనర్వుద్దీన్ మహమ్మద్ ఖాన్కు అల్లుడు చందాసాహెబు, కుమారుడు మహమ్మదాలీ. 1749 కర్నాటక నవాబు చనిపోయాడు. వారి వారసత్వం తగాదాలో అల్లుడు చందాసాహెబు పక్షం ఫ్రెంచివారు, కుమారుడు మహమ్మదాలీ పక్షం బ్రిటిష్ వారు. 1751 లో కర్నాటక నవాబు కుమారుడు మహమ్మదాలీ తిరుచునాపల్లి రాతికోటలో తల దాచుకునున్న సమయంలో చందాసాహెబు కోటను ముట్టడించాడు. అతని దృష్టి మళ్ళించి మహమ్మదాలీని రక్షించుటకు క్లైవు తనసైన్యముతో ఆర్కాటును ముట్టడించి 31-08-1751 న ఆర్కాటు కోటనాక్రమిచాడు. కానీ చందాసాహెబ్ కుమారుడు, రజాసాహెబు ఫ్రెంచివారి సైన్యంకొంతా దేశీయ సైన్యం కొంత కలుపుకుని కోటలో నున్న క్లైవునిఅతని స్వల్ప సైన్యమును చుట్టుముట్టడించి సరాసరి 53 రోజులు (సెప్టెబరు 23 నుడీ నవంబరు 14 వరకూ పట్టివుంచాడు. మద్రాసునుండి సైనికబలగం వచ్చేంత వరకూ క్లైవు రజాసాహెబ్ గారి తాకిడి తట్టుకుని ఆర్కాటు కోటను నిలబెట్టి వుంచటం క్లైవుకి చాల గొప్ప ఖ్యాతిని తెచ్చింది. 1751 ఆగస్టు నవంబరు దాకా ఆర్కాటులో జరిగిన ఈ యద్ధమే ఆర్కాటు యధ్దం.

title: రాబర్టు క్లైవు

text: మొగల చక్రవర్తి అలంఘిర్ II అతని సేనాని ఇమద్ ఉల్ ముల్క్ చే హత్యచేయబడిన తరువాత యువచక్రవర్తి షా ఆలమ్ II ( అలీ గౌహర్) పారిపోయి ఔధ్ నవాబు షూజా ఉద్దౌలా రాజ్యంలో కాలం గడుపుతున్నరోజులలో అతని సహాయంతో బీహారు, ఒరిస్సాలో కొన్నిప్రాంతాలు జయించి బ్రిటిష్ వారి చేతుల్లోనుండి వంగరాష్ట్రము పరిపాలించుచున్న మీర జఫర్ మీదకి దాడిచేయటానికి ముందుకు సాగి పాట్నాదాకా వచ్చాడు . అప్పుడు మీర జఫర్ తన సేనాని రామనారాయణని పట్నాను కాపాడటానికి పంపించాడు. కానీ అలీ గౌహర్ పాట్నాను ముట్టడించి వశంచేసుకున్నాడు. అప్పుడు మీర్ జఫర్ క్లైవు సైనిక సహాయం కోరాడు. బ్రిటిష్ సైనికాధికారి మేజర్ జాన్ కైలాడ్ (JOHN CAILLAUD) పాట్నా యుధ్ధంచేసి పాట్నాను తిరిగి తీసుకున్నాడు.

title: రాబర్టు క్లైవు

text: 1757 ప్లాసీ యుద్ధమేకనక దర్మయుద్దమైయుంటే సురాజ్ ఉద్దౌలా ఓడిపోయేవుండేవాడుకాదని చరిత్రలో విశదమైన సంగతి. అనేక రెట్లు సైనిక బలగంగల సురాజ్ ఉద్దౌలాను జయించటమసంభవమని తెలిసిన క్లైవు దొర కుటిల మార్గములను అవలంబించి జయించిన మీదట వంగరాష్ట్రము పూర్తిగా అతని సర్వోఛాధిపత్యముక్రిందయుండెను. నవాబుని నియమించటం, భర్తరఫ్ చేయ గల స్తోమత వచ్చింది. అటువంటి (King making) స్తోమతను వంగరాష్ట్రములో రాజ్యతంత్రములుప్రయోగించి ఆర్థిక లాభములకోసం దుర్వినియోగంచేశాడు. ఆ పదేండ్లలో మూడు సార్లు నవాబులు మారటం, మూడు యుధ్దాలలోనూ సైనిక సహాయం అందించటం వల్ల బ్రిటిష్ వారికి ఆర్ధి కంగా అమిత లాభదాయకమైనది. సరాసరి సైనిక చర్యతో ఆక్రమణచేయకుండా వంగరాష్ట్రమును బ్రిటిష్ వారివశపరచిన ఘనత రాబర్టు క్లైవు దొరకే దక్కినది. ప్లాసీయుధ్దానంతరం వచ్చిన స్తోమత, 1765 నుంచీ వచ్చిన రాజస్వహక్కు క్లైవుదొరచేతుల్లోనున్నందువల్ల వంగరాష్ట్ర మునకు దేశాదాయం సూన్య మగుటయే కాక రాజస్వ వసూలుకు దళారీలను నియమించి వసూలు చేయించటం వల్ల రైతుల పరిస్థితి మరీ దుస్థితికి దిగజారింది. అంతేకాక నవాబు పదవి లోనియమింపబడటానికి తన షరత్తులలో బ్రిటిష్ వర్తకుల వ్యాపార దిగుమతులు సుంక రాహిత్యముగా వర్తకము చేసుకొనుట ఒకటి. ఆ షరతును అంగీకరించిన నవాబుకు రాష్ట్ర పరిపాలనకావససిన ఆదాయం కేవలము దేశీయ వర్తకులదగ్గరనుండే లభించవలసియున్నది. ఆదాయంలేక, రాజనిదులు లేక పరిపాలన బాధ్యత నిర్వహించటం అసాద్యమన్న విషయం అవగాహనలేని దొరకాదు రాబర్టు క్లైవు. అదే ముద్దపై 1764లో వారన్ హేస్టింగ్సు వంగరాష్ట్ర కౌన్సిల్ లో సభ్యునిగానున్నప్పుడు తీవ్ర ఆక్షేపణలుతెలిపి రాజీనామా చేశాడు. ముఖ్య లక్ష్యం ఆర్థిక లాభ సంపాదనగాయున్న వ్యాపార కంపెనీ రాష్ట్రాభివృధ్ధి, ప్రజాక్షేమం వ్యవసాయోత్పత్తి మొదలగువాటినేమీ చేయకపోవటంవల్లం రాష్ట్రము క్రమేణా దుస్థితికి పాలైనది. అధికార కాంక్షతో క్లైవుదొరను ఆశ్రయించిన నవాబులు సింహాసనం అధిష్టించిన కొలదిరోజలకే క్లైవు రాజ్యతంత్రముల పరిణామములు అవగాహనమౌవగానే వ్యతిరేకతతో తిరుగుబాటు చేయ ప్రయత్నించి విఫలులైనారు.

title: రాబర్టు క్లైవు

text: తంజావూరు చాలాకాలమునుండి స్వతంత్రరాజ్య పరిపాలనలోనుండిన చిన్నరాజ్యము. తంజావూరునే టాంజోర్ (TANJORE) అని కూడా అనేవారు. 1741 లో తంజావూరు ప్రతాపసింహుడను రాజు పరిపాలనలో నుండినది. దక్షిణాపధములో బ్రిటిష్ కంపెనీ వారితనితో స్నేహముగా నుండిరి. అంతః కలహములు, స్వామిద్రోహములు సర్వసాధారణమైన రాజకీయాలలో, విదేశీయ సంస్ధలు వలసరాజ్యస్థాపనకై అవలంబించిన మిత్రభేదము, మిత్రద్రోహము సూత్రములు ఇచ్చటకూడా పనిచేశాయి. ఈ రాజుగారి తమ్ముడు బ్రిటిషవారినాశ్రయించి తనకు పట్టము గట్టినచో కడ్డలూరు లోని దేవీకోటను (FORT SAINT DAVID)జాగీరుగానిచ్చెదనని ఆశచూపించాడు. అంతట బ్రిటిష్ సంస్థ వారు ప్రతాప సింహుని పదభ్రష్టునిచేయుటకై రాబర్టు క్లైవు లెఫ్టనెంన్టు పదవిలోనున్నప్పుడు తన సైన్యముతో తంజావూరును ముట్టడించాడు. కానీ విఫలు డైనాడు. కొంత సైన్య నష్టము,సామగ్రి ష్టములతో బయటపడ్డాడు. అందుకని పదవోన్నతి లభించలేదు. బ్రిటిష్ సంస్థవారు భారతదేశ దక్షిణాపధములో చేసిన మొదటి ధర్మయుధ్ధం. తమకు దేవీకోటనిచ్చినచో స్వామిద్రోహుడైన ప్రతాపసింహుని తమ్మునిపట్టుకుని వప్పచెపుతామని రాజీకివచ్చారు. కానీ ప్రతాపసింహుడు తొణకలేదు. తరువాత క్లైవు సైన్యమును పోగుచేసుకుని మళ్లీ మరోమారు తంజావూరును ముట్టడించి ప్రతాపసింహుని ఓడించగా ప్రతాపసింహుడు రాజీకి వచ్చి దేవీకోటను యుధ్దపు ఖర్చులను ఇచ్చి రాజీచేసుకున్నాడు. దీనితో క్లైవు సైనికనైపుణ్యతాఘనత గుర్తించబడినది కానీ పదోన్నతి రాలేదు. తరువాత తంజావూరు కర్నాటక నవాబు క్రింద సామంతరాజ్యమైనది.

title: వారన్ హేస్టింగ్సు

text: 1750 లో మొట్టమొదటిసారిగా భారతదేశములో ఈస్టుఇండియా కంపెనీ కలకత్తాలో (writer) గుమాస్తాగా పనిలోప్రనేశించి తరువాత కంపెనీవారి ఒక ప్యాక్టరీకి నిర్వాహకుడుగా చేశాడు. 1753లో వంగరాష్ట్ర రాజధాని ముర్షీరాబాదుకి సముద్రతీర వ్యాపార కేంద్రమైన ఖాసింబజారులో పనిచేశాడు. 1757 ప్లాసీ యుధ్ధమప్పుడు ఇతని నైపుణ్యమును గుర్తించిన రాబర్టు క్లైవు యుధ్ధానంతరం కలకత్తాను విడిపించి తన అనుగ్రహ పాత్రుడైన మీర్ జఫర్ను నవాబుగా చేసి ఆ నవాబుగారి రాజధాని ముర్షీరాబాదులో 1758లో హేస్టింగ్సును కంపెనీ ప్రతినిధిగానూ (Resident), నవాబుగారి సలహాదారునిగా వ్యవహరించుటకు నియమించాడు. 1761 లో పదోన్నతితో కంపెనీ పరిపాలక యంత్రాంగమైన (కౌన్సిల్) సంఘ సభ్యునిగా కలకత్తాలో నియమింపబడ్డాడు. 1761-1765 నాలుగేండ్లలో వంగరాష్ట్రములోని పరిపాలన, కంపెనీ ఉద్యోగుల అవినీతి, లంచగొండితనం, స్వంతవ్యాపారములు, ప్రజాపీడనలు చాలా విషమస్థితికి దారితీశాయు. (చూడురాబర్టు క్లైవు కార్య సమీక్ష, వంగరాష్ట్ర చరిత్ర, ప్లాసీయుద్ధం ). ఆ పరిస్థితులను ఖండించతూ హెస్టింగ్సుకౌన్సిల్లో తన అభ్యంతరాలు సభాసదస్సుకు నమోదు చేయటమే కాక లండనులోని కంపెనీ వారి డైరెక్టర్లకు కూడా ాశాడు. దాంతో కౌన్సిల్లోని ఇతర సభ్యులతో వైషమ్యాలేర్పడ్డాయి . అట్టి విషమ పరిస్థితులలో వంగరాష్ట్ర నవాబు మీర్ జఫర్ తరువాత వచ్చిన మీర్ ఖాసిం, అవధ్ నవాబు షూజా ఉద్దౌలాతో కలసి కంపెనీకి ఎదురు తిరిగటంతో 1764 అక్టోబరులో బక్సార్ యుద్ధం జరిగింది. యుద్ధానంతరం 1764 నవంబరులో హేస్టింగ్సు రాజీనామాచేసి ఇంగ్లండుకు వెళ్ళిపోయాడు . 1768 లో మరల కంపెనీలో చేరినప్పుడు రెండవ విడత కార్యకాలం మొదలైంది. మద్రాసుకౌన్సిలో సభ్యునిగా 1769 మార్చిలోమద్రాసులోతిరిగి పనిలోప్రవేశించాడు. ఈ రెండవవిడత చెన్నపట్నం కార్యకాలంలో (1769-1771) కర్నాటక రాజ్యం రాజకీయాలలో హేస్టింగ్సు జోక్యముచేసుకోలేదు (చూడు రాబర్టు క్లైవు, కర్నాటక రాజ్య చరిత్ర). అటుతరువాత 1772 లో తిరిగి కలకత్తా లోని వంగరాష్ట్ర కంపెనీ కౌన్సిల్ లో సీనియర్ సభ్యునిగా గర్నరు కార్టియర్ క్రింద పనిచేయుటకు బదలీచేయబడ్డాడు. కొద్దిరోజలకే గవర్నర్ కార్టియర్ పదవీవిరమణానంతరం 1772 ఏప్రిల్ లో వారన్ హేస్టింగ్సువిలియమ్ కోటకు గవర్నరైనాడు.1773లో రెగ్యులేటింగ్ చట్టం అమలోకిరాగనే వారన్ హైస్టింగ్సు మొదటి గవర్నర్ జనరల్ గా నియమింపబడ్డాడు. గవర్నర్ జనరల్ గా 1773 ఏప్రిల్ నుండి వారన్ హేస్టింగ్సు కార్యకాలం చాలాఒడిదుడుకులతో కూడినదై అనేక సమశ్యలేదురైనవి. కంపెనీ కౌన్సిల్ సభ్యుల (Gen.CLAVERING, Colonel MONSON) వైషమ్యాలతోకూడిన ఆరోపణలు, వారన్ హేస్టింగ్సు వంగరాష్ట్రపరిపాలనలో అవినీతికిపాల్పడి 40 లక్షలు లంచం తీసుకున్నాడని కలకత్తాలో మహారాజా నందకుమార్ కౌన్సిలుకు చేసిన ఆరోపణలకు ప్రతీకారంగా హేస్టింగ్సు నందకుమార్ పై ప్రత్యారోపణమోపి జైలుశిక్షవిధించి, చివరకు ఆకేసును కలకత్తా సుప్రీంకోర్టుకెక్కించి అప్పటిలోకలకత్తాసుంప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తి, తనకి బాల్యమిత్రుడైన సర్ ఎలిజా ఇంపే దొరచే (Sir ELIJAH IMPEY) విచారణజరిపించి ఉరిశిక్ష విధించి ఉరితీయించటం, గవర్నరుగామొదటిలో చేసిన రాజకీయసంస్కరణల దుష్ఫలితములిచ్చినవని, గవర్నర్ జరల్ హేస్టింగ్సు ఆర్థిక లాభంకోసం ఔధ్ద రాణీల వ్యగ్తిగత సంపత్తిని నిర్భందముతో వసూలు చేసినాడనీను, వంగరాష్ట్ర నవాబునే కాక మొగలు చక్రవర్తికి కూడు మొదట క్లైవు దొర వప్పందాల ప్రకారం అలవెన్సు ఇవ్వకుండా దుస్థితికి పాలుచేయటం, మొగలు చక్రవర్తికి క్లైవు ఇచ్చిన అలహాబాదు కోరా పరగణాలును తీసేసి షూజా ఉద్దౌలాకు విక్రయించి అధిక ధన లాభము సంపాదించటం, ఇంకా అనవసరమైన యుద్ధములుచేయించాడనీను (రోహిల్లా యుద్ధం, కూచ్ బిహారుయుద్ధం) మొదలగువాటిని చూపుతూ కలకత్తా కౌన్సిల్ లోని సభ్యులు తదుపరి లండనులో కామన్సు సభ సభ్యులైన ఫిలిప్ ఫ్రాన్సిస్ (PHILIP FRANCIS), ఎడ్మండ్ బర్కే (EDMOND BURKE), మొదలగువారి ఆరోపణలపై లండన్ పార్లమెంటు (హౌస్ ఆఫ్ లార్డసు) వాారిచే విచారణజరిపబడింది. చివరకు 1785 ఫిబ్రవరిలో రాజీనామా చేయవలసివచ్చినది 1786 లో పార్లమెంటులో ఇంపీచ్ చేయబడ్డాడు. ఆ తరువా రెండేండ్లకు (1788) విచారణ మొదలైంది. ఇంకా ఆతరువాత ఏడేండ్లకుగానీ తీర్పువిలువడలేదు.చివరకు 1795 లో హౌస్ ఆఫ్ లార్డ్సు వారు నాట్ గిల్టీ తీర్పు ఇచ్చారు సశేషం