query: 2011 జనగణన ప్రకారం బెజ్జిపుట్టుగ గ్రామములో ఎన్ని ఇళ్లులు ఉన్నాయి?

title: బెజ్జిపుట్టుగ

text: బెజ్జిపుట్టుగ శ్రీకాకుళం జిల్లా, కవిటి మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కవిటి నుండి 3 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ఇచ్ఛాపురం నుండి 18 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1212 ఇళ్లతో, 4674 జనాభాతో 497 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2297, ఆడవారి సంఖ్య 2377. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 37 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 8. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 580473[1].పిన్ కోడ్: 532322.

title: కొండేపల్లె

text:
ఈ గ్రామములో ఒక మండల పరిషత్ పాఠశాల ఉంది.
కొండేపల్లె అన్నది చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన గంగాధర నెల్లూరు మండలంలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 339 ఇళ్లతో మొత్తం 1363 జనాభాతో 414 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన చిత్తూరుకు 20 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 696, ఆడవారి సంఖ్య 667గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 490 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 6. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596660[1].
ఈ గ్రామములో 2 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, ఉన్నాయి.
సమీప బాలబడి వింజం లో, సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల, సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల నెల్లిపల్లెలో, సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల కె.మిట్టలో ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు ఉన్నాయి.సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల, సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం గంగాధరనెల్లూరులో, ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరంలో ఉన్నాయి.సమీప వైద్య కళాశాల దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల తిరుపతి లో, సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్థ, సమీప పాలీటెక్నిక్, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు చిత్తూరులో, ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్న దూరంలో ఉన్నాయి.

title: గోర్పాడు

text:
 ఈ గ్రామానికి అన్ని ప్రధాన ప్రదేశాలకు రహదారి సౌకర్యమున్నది. ఇక్కడికి దగ్గరి రైల్వే స్టేషను పాకాల.
 ఈ గ్రామములో మండలపరిషత్ వారి పాఠశాల ఉంది.
గోర్పాడు అన్నది చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన పాకాల మండలం లోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 536 ఇళ్లతో మొత్తం 1948 జనాభాతో 927 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన చిత్తూరుకు 21 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 992, ఆడవారి సంఖ్య 956గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 563 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 5. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596195[1].
ఈ గ్రామములో 5 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఉన్నాయి. సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల, సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల, సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల, సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం (పాకాలలొ), ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు వున్నవి సమీప బాలబడి పాకాల లో, సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు బి. కొత్తకోటలో, ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరములో ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల తిరుపతిల, సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్థ, సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్థ (చిత్తూరులో) ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో వున్నవి

title: గోపిదిన్నె

text:
గోపిదిన్నె, చిత్తూరు జిల్లా, తంబళ్లపల్లె మండలానికి చెందిన గ్రామము. . గ్రామంప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది. గ్రామంఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది.పిన్ కోడ్: 517418. ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 793 ఇళ్లతో మొత్తం 2955 జనాభాతో 2124 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన మదనపల్లె కు45 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1467, ఆడవారి సంఖ్య 1488గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 446 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 411. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 595618[1].ఈ గ్రామములో 8 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు , 1 ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల వున్నవి. ఈ గ్రామములో 1 ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, 1 పశు వైద్యశాల వున్నవి.
ఈ గ్రామములో 8 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 1 ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల వున్నవి. సమీప బాలబడి, సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల, సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల (తంబళ్లపల్లె లో), ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరములో వున్నవి. సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల (అంగళ్లులో), సమీప వైద్య కళాశాల (తిరుపతిలో సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్థ (అంగళ్లులో), సమీప పాలీటెక్నిక్, సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల (మదనపల్లెలో), ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో వున్నవి

title: చింతకుంట (దువ్వూరు)

text:
చింతకుంట, వైఎస్ఆర్ జిల్లా, దువ్వూరు మండలానికి చెందిన గ్రామము. ఈ గ్రామములో ప్రధాన వృత్తి వ్యవసాయము మరియు భవన నిర్మాణము. ఎక్కువగా మైపుణ్యము గల కార్మికులు ఇక్కడ కనిపిస్తారు.
చింతకుంట వైఎస్ఆర్ జిల్లా, దువ్వూరు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన దువ్వూరు నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన ప్రొద్దుటూరు నుండి 22 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1630 ఇళ్లతో, 6394 జనాభాతో 2087 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3241, ఆడవారి సంఖ్య 3153. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 882 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 23. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 592922.పిన్ కోడ్: 516172.

title: నందిమంగళం

text:
నందిమంగళం, చిత్తూరు జిల్లా, పుత్తూరు మండలానికి చెందిన గ్రామము.
నందిమంగళం (గ్రా) చిత్తూరు జిల్లా, పుత్తూరు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన పుత్తూరు నుండి 4 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 49 ఇళ్లతో, 167 జనాభాతో 804 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 83, ఆడవారి సంఖ్య 84. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596409.పిన్ కోడ్: 517583.
ఈ గ్రామములో వరి, వేరుశనగ చెరకు మామిడి, కూరగాయలు మొదలగునవి ప్రధాన పంటలు.
నందిమంగళం (గ్రా) చిత్తూరు జిల్లా, పుత్తూరు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన పుత్తూరు నుండి 4 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 49 ఇళ్లతో, 167 జనాభాతో 804 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 83, ఆడవారి సంఖ్య 84. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596409.పిన్ కోడ్: 517583.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు మూడు, ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. బాలబడి, సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్/ సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల పుత్తూరులోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల ఎగువకనకంపాలెంలోను, మాధ్యమిక పాఠశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల మేనేజిమెంటు కళాశాల పరమేశ్వర మంగళంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల తిరుపతిలోను, పాలీటెక్నిక్, నగరిలోను, ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల పుత్తూరులో ఉన్నాయి.

title: కొసువారిపల్లె

text:
ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 1519 ఇళ్లతో మొత్తం 5911 జనాభాతో 5236 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన మదనపల్లె కు 35 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2920, ఆడవారి సంఖ్య 2991గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 509 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 114. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 595627[1]. ఈ గ్రామములో 11 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 2 ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 2 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు , 2 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు, ఉన్నవి.
ఈ గ్రామములో 11 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 2 ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 2 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు , 2 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు, ఉన్నవి.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల , సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం, సమీప బాలబడి, సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల తంబళ్లపల్లె లో, ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరంలో వున్నవి. సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు, సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల , సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్థ అంగళ్లు లో, సమీప వైద్య కళాశాల తిరుపతి లో, సమీప పాలీటెక్నిక్ , సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల మదనపల్లె లో ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్న దూరంలో వున్నవి.

title: ఎద్దులవారిపల్లె

text:
ఎద్దులవారిపల్లె, చిత్తూరు జిల్లా, తంబళ్లపల్లె మండలానికి చెందిన గ్రామము. . పిన్ కోడ్: 517418. ఈ గ్రామములో 4 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు , 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, వున్నవి. ఈ గ్రామములో 4 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు , 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, వున్నవి.ఈ గ్రామములో 4 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు , 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, వున్నవి.
ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 422 ఇళ్లతో మొత్తం 1621 జనాభాతో 830 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన మదనపల్లె కి 35 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 823, ఆడవారి సంఖ్య 798గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 111 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 12. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 595624[1].https://github.com/IndiaWikiFiles/Andhra_Pradesh/blob/master/Chittur-Villages-Telugu/Eddulavaripalle_595624_te.wikiకన్నెమడుగులో), సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం, బాలబడి, సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల, ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరములో వున్నవి. సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల , సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు (అంగళ్లులో), సమీప వైద్య కళాశాల (తిరుపతిలో), సమీప పాలీటెక్నిక్ (మదనపల్లెలో), సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో వున్నవి

title: హెయిర్ ట్రాన్స్‌ప్లాంటేషన్

text:
హెయిర్‌ట ట్రాన్స్‌ప్లాంట్‌లో రెండు ముఖ్యమైన పద్ధతులు ఉన్నాయి. స్ట్రిప్ లేదా ఎఫ్‌యూఈ (ఫోలిక్యులర్ యూనిట్ ఎక్స్‌ట్రాక్షన్). సర్జరీ కోసం ఒకరోజంతా క్లినిక్‌లోనే ఉండాల్సి ఉంటుంది. కొన్ని గంటల పాటు సర్జరీ జరుగుతుంది. ఈ సర్జరీకి లోకల్ అనస్థీషియా సరిపోతుంది. అంటే క్లయింట్ సర్జరీ జరుగుతున్నంత సేపు మెలకువగానే ఉంటాడు. ఎఫ్‌యూఈ పద్ధతిలో ఒక్కో వెంట్రుకను తీసుకుంటూ బట్టతల ప్రాంతంలో అతికించడం జరుగుతుంది. హెయిర్ ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ తరువాత ఎర్రగా మారడం, వాపు ఉంటాయి. కొన్ని వారాల తరువాత ఇవి తగ్గిపోతాయి. ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ చేసిన తరువాత శిరోజాలు రాలిపోతాయి. కానీ అక్కడి నుంచే కొత్త జుట్టు పెరగడం మొదలవుతుంది. ఏడాది తరువాత జుట్టు పూర్తిగా పెరిగిపోతుంది. శిరోజాలు తీసే స్థలంలో, అతికించే స్థలంలో అనస్థీషియా ఇవ్వడం జరుగుతుంది. దీనివల్ల నొప్పి ఏ మాత్రం తెలియదు.
డాక్టర్‌ను కలిసినపుడు ఇప్పటి వరకు ఎన్ని సర్జరీలు చేశారు? వారి ఫోటోలు చూపించగలరా? సర్జరీకి ముందు సర్జీరీ తరువాత వారి శిరోజాలు ఎలా ఉన్నాయి? తదితర అంశాలను ఫోటోలు చూసి తెలుసుకుంటే మంచిది. వీలుంటే సర్జరీ చేయించుకున్న క్లయింట్స్‌తో ఒకసారి మాట్లాడించమని అడగవచ్చు. సర్జరీ చేయించుకుంటే మీ హెయిర్ స్టయిల్ ఎలావస్తుందో స్కెచ్ గీసి చూపించమని కోరవచ్చు. ఎన్ని సెషన్లు రావాల్సి ఉంటుందో తెలుసుకోవడం మరవద్దు. మొత్తం సర్జరీకి ఎంత ఖర్చవుతుందో ముందుగా తెలుసుకోవడం చాలా అవసరం. డాక్టర్‌ను కలిసినపుడు ఈ విషయాలు గుర్తుపెట్టుకుని సందేహాలు నివృత్తి చేసుకోవాలి.
పొగతాగడం, ఆల్కహాల్ తీసుకోవడం, ఇతర మందులు వాడే అలవాటు ఉంటే సర్జరీకి కొన్ని వారాల ముందు నుంచి ఆపేయాలి. దీనివల్ల ఎటువంటి సైడ్ఎఫెక్ట్స్‌రాకుండా ఉంటాయి. అధికంగా మద్యం సేవించడం, ఇతర వ్యాధులకు వాడే మందుల వల్ల సర్జరీ సమయంలో లేదా తరువాత బ్లీడింగ్ కావడానికి అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే సర్జరీ చేయించుకోవాలని అనుకుంటున్న వారు తప్పనిసరిగా ఈ అలవాట్లను మానుకోవాలి.
ఒక్ సెషన్‌లో 1500 నుంచి 3 వేల వరకు శిరోజాలను తీసి అతికించవచ్చు. రోజంతా సర్జరీ చేసినపుడు ఇది సాధ్యమవుతుంది. చాలా వరకు రోగులు ఉదయం క్లినిక్‌కు వస్తే సాయంత్రంకల్లా ఇంటికి వెళ్లిపోవచ్చు.
హెయిర్ ట్రాన్స్‌ప్లాంటేషన్ చేయించుకోగానే నిండైన జుట్టుతో అందంగా కనిపించాలని కోరుకుంటారు. కానీ దానికి సమయం పడుతుందని గుర్తుంచుకోవాలి. ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ చేసిన శిరోజాలు నెమ్మదిగా పెరుగుతాయి. సర్జరీ చేసిన కొన్ని వారాల తరువాత ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ హెయిర్స్ రాలిపోతాయి. ఆ తరువాత నెమ్మదిగా పెరగటం మొదలవుతుంది. మూడు నెలల్లో మెల్లగా శిరోజాలు పెరుగుతుండటం గమనించవచ్చు. ఆరు నుంచి ఏడాదిలోపల జుట్టు పూర్తిగా పెరుగుతుంది. సర్జరీకి ముందు, సర్జరీ తరువాత తేడాను స్పష్టంగా గమనించవచ్చు. ఈ జుట్టు పూర్తిగా సాధారణ జుట్టు మాదిరిగానే ఉంటుంది. ప్రత్యేకంగా చూడాల్సిన అవసరం ఉండదు. మామూలుగా దువ్వుకోవడం చేయవచ్చు. ఈ జుట్టు ఊడిపోవడం మళ్లీ బట్టతల రావడం అంటూ జరగదు. ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ చేసిన జుటు జీవితాంతం నిగనిగలాడుతూ ఉంటుంది. బట్టతల సమస్యకు హెయిర్ ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ సర్జరీ ఒక వరం. హెయిర్ ట్రాన్స్‌ప్లాంట్‌తో బట్టతలకు శాశ్వతంగా గుడ్‌బై చెప్పవచ్చు.

title: దేవమ్మచెరువు

text: దేవమ్మచేరువు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, సీతారామపురం మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన సీతారామపురం నుండి 13 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన కావలి నుండి 103 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 118 ఇళ్లతో, 462 జనాభాతో 384 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 237, ఆడవారి సంఖ్య 225. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 10 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 112. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 591621[1].పిన్ కోడ్: 524310. ఈ గ్రామములో ఘటిక సిద్ధేశ్వర క్షేత్రం ఉన్నది. [1]

title: పలివెల (కొత్తపేట మండలం)

text:
ఇది మండల కేంద్రమైన కొత్తపేట నుండి 3 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అమలాపురం నుండి 29 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 2205 ఇళ్లతో, 7897 జనాభాతో 1263 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3955, ఆడవారి సంఖ్య 3942. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 2923 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 168. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 587682.పిన్ కోడ్: 533229.
పలివెల రాజమండ్రికి 50 కి.మీ., కాకినాడకు 90 కి.మీ. మరియు అమలాపురానికి 25 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. ఈ గ్రామములో శ్రీ ఉమా కొప్పులింగేశ్వర స్వామి దేవాలయం ఉంది.ఇక్కడ శివరాత్రి రోజున కళ్యాణ మహోత్సవం విశేషం.

title: ఘట్టు (బీ.కొత్తకోట)

text:
ఘట్టు, చిత్తూరు జిల్లా, బీ.కొత్తకోట మండలానికి చెందిన గ్రామము.
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం జనాభా వివరాలు:ఘట్టు అన్నది చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన బీ.కొత్తకోట మండలం తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 2004 ఇళ్లతో మొత్తం 8237 జనాభాతో 7606 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన మదనపల్లె కు 23 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 4158, ఆడవారి సంఖ్య 4079గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1098 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 233. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596126[1].ఈ గ్రామములో ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాల, జిల్లాపరిషత్ ఉన్నత పాఠశాల, మరియు ఒక మండలపరిషత్ పాఠశాలలు ఉన్నాయి.ఈ గ్రామములో 1 ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, 1 పశు వైద్యశాల వున్నవి. గ్రామంప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది. గ్రామంఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది.

title: గొల్లపల్లె (గుడిపాల)

text:
గొల్లపల్లె, చిత్తూరు జిల్లా, గుడిపాల మండలానికి చెందిన గ్రామము.
గ్రామములో వీధి దీపాల / విద్యుత్ దీపాల వసతి ఉంది.
ఇక్కడి ప్రధాన పంటలు వరి, చెరకు, మామిడి, కూరగాయలు మొదలగునవి.
ఈప్రాంతములోని వ్యవసాయము దాని అనుబంధ మైనవే ప్రజల ప్రధాన వృత్తులు.
గొల్లపల్లె అన్నది చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన గుడిపాల మండలం లోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 105 ఇళ్లతో మొత్తం 403 జనాభాతో 456 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన చిత్తూరుకు 23 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 193, ఆడవారి సంఖ్య 210గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 597066[1].

title: కందుకూరు (పెద్దతిప్ప సముద్రం)

text:
కందుకూరు, పెద్దతిప్ప సముద్రం, చిత్తూరు జిల్లా, పెద్దతిప్ప సముద్రం మండలానికి చెందిన గ్రామము. ఈ గ్రామములో 6 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 2 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, ఉన్నాయి. ఈ గ్రామములో 1 ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, 1 పశు వైద్యశాల ఉన్నాయి. గ్రామంఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది.
ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 1029 ఇళ్లతో మొత్తం 4414 జనాభాతో 3022 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన మదనపల్లె కు 65 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2277, ఆడవారి సంఖ్య 2137గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 647 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 88. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596104[1].
ఈ గ్రామములో 6 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 2 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, ఉన్నాయి. ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు ఉన్నాయి. ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరములో ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి (ములకలచెరువు లొ), సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల, సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం (పెద్దతిప్ప సముద్రంలో), సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల, సమీప వైద్య కళాశాల సమీప పాలీటెక్నిక్, సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల, సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్థ (మదనపల్లెలో), సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు (అంగళ్లులో), సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల (తంబళ్లపల్లెలో), ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో ఉన్నాయి.

title: కాశంకుప్పం

text:
కాశంకుప్పం, చిత్తూరు జిల్లా, పుత్తూరు మండలానికి చెందిన గ్రామము.
ఈ గ్రామములో వరి, వేరుశనగ చెరకు మామిడి, కూరగాయలు మొదలగునవి ప్రధాన పంటలు.
వ్యవసాయము వ్యవసాయాధారిత పనులు ఇక్కడి ప్రధాన వృత్తులు.
కాశంకుప్పం అన్నది చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన పుత్తూరు మండలంలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 579 ఇళ్లతో మొత్తం 2218 జనాభాతో 455 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన పుత్తూరుకు 5 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1134, ఆడవారి సంఖ్య 1084గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 580 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 591. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596403[1].
ఈ గ్రామములో 2 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 1 ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల, 1 ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల, 1 ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల, ఉన్నది.బాలబడి, సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల, ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల, మేనేజ్మెంట్ సంస్త, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల , అనియత విద్యా కేంద్రం , దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాలఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరంలో వున్నవి. పుత్తూరులో, ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు చెర్లపల్లెలో, వైద్య కళాశాల తిరుపతిలో, పాలీటెక్నిక్ (నగరిలో), ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్న దూరంలో వున్నవి.

title: కోతల

text:
కోతల, చిత్తూరు జిల్లా, తంబళ్లపల్లె మండలానికి చెందిన గ్రామము.. . పిన్ కోడ్: 517418. కోతల అన్నది చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన తంబళ్లపల్లె మండలంలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 806 ఇళ్లతో మొత్తం 3212 జనాభాతో 2636 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన మదనపల్లె కు 50 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1646, ఆడవారి సంఖ్య 1566గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 243 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 545. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 595617[1].ఈ గ్రామములో 6 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, ఉన్నవి. ఈ గ్రామములో 1 ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, 1 పశు వైద్యశాల, ఉన్నవి. గ్రామంప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది. గ్రామంఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది.
ఈ గ్రామములో 6 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, ఉన్నవి.సమీప మాధ్యమిక పాఠశాల గోపిదిన్నె లో, ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు ఉన్నది.సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, సమీప బాలబడి, సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం , సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల, తంబళపల్లె లో ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరంలో వున్నది.సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల, సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్థ , సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు అంగళ్లు లో , సమీప వైద్యకళాశాల తిరుపతి లో, సమీప పాలీటెక్నిక్, సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల మదనపల్లె లో ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్న దూరంలో వున్నవి.

title: తమాషా లెక్కలు

title: కీలపట్ల

text:
ఈ గ్రామములో ఒక మండల పరిషత్ పాఠశాల ఉంది.
మడిగపల్లె, జర్రావారిపల్లె, యానాది కాలని.
కీలపట్ల అన్నది చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన గంగవరం (చిత్తూరు) మండలంలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 843 ఇళ్లతో మొత్తం 3804 జనాభాతో 1442 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన పలమనేరు కు 4 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1888, ఆడవారి సంఖ్య 1916గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 863 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 183. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596594[1].
ఈ గ్రామములో 5 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఉన్నాయి.
బాలబడి , సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల , పాలీటెక్నిక్, వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల (పలమనేరులో), అనియత విద్యా కేంద్రం (గంగవరం లో, ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు ఉన్నాయి.వైద్య కళాశాల తిరుపతి లో, మేనేజ్మెంట్ సంస్థ (మేల్మాయి లో, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు చిత్తూరు లో, చిత్తూరు లో ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్న దూరంలో వున్నవి

title: బయప్పగారి పల్లె

text:
బయప్పగారి పల్లె, చిత్తూరు జిల్లా, పలమనేరు మండలానికి చెందిన గ్రామము.
ఈ గ్రామములో వరి, చెరకు, మామిడి, వేరుశనగ, కూరగాయలు మొదలగునవి ప్రధాన పంటలు.
ఈ గ్రామములో వ్యవసాయము, మరియు వ్వవసాయాధారిత పనులు ప్రధాన వృత్తి.
బయప్పగారి పల్లె అన్నది చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన పలమనేరు మండలం లోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 1110 ఇళ్లతో మొత్తం 4468 జనాభాతో 939 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన పలమనేరు కు 14 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2251, ఆడవారి సంఖ్య 2217గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1285 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 413. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596741[1].

title: పామర్రు (తూ.గో జిల్లా)

text:
పామర్రు తూర్పు గోదావరి జిల్లా, ఇదే పేరుతో ఉన్న మండలం యొక్క కేంద్రము. ఇది సమీప పట్టణమైన రామచంద్రపురం నుండి 12 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1135 ఇళ్లతో, 3690 జనాభాతో 380 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1825, ఆడవారి సంఖ్య 1865. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 722 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 35. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 587705.పిన్ కోడ్: 533305.
ప్రస్తుతం మండల కార్యాలయం గంగవరం గ్రామములో వున్నప్పటికీ పామఱ్ఱు మండలము గానే పిలవబడుచున్నది. పామఱ్ఱు గ్రామము రెండు పంట కాలువల మధ్య వ్యాపించి ఉంది. దాని ఆకారము పాము మెడ (అఱ్ఱు) వలె నుండుటచేత పామఱ్ఱుకు ఆ పేరు వచ్చిందని చెబుతారు.
పల్లె వాతావరణం అంతా పామఱ్ఱు గ్రామములో కనిపిస్తుంది. పచ్చని పంట పొలాలు, పంట కాలువలు, నీటితో నిండిన చెరువులు, చెరకు తోటలు, అరటి తోటలు, ప్రొద్దుతిరుగుడు పూల తోటలు, మొదలగువన్నీ పల్లె వాతావరణాన్ని ప్రతిబింబిస్తాయి.

title: గుడుపల్లె

text:
గుడుపల్లె, చిత్తూరు జిల్లా, ములకలచెరువు మండలానికి చెందిన గ్రామము. ఈ గ్రామములో 4 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల వున్నవి. ఈ గ్రామములో 1 ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, 1 ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం వున్నవి.
ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 596 ఇళ్లతో మొత్తం 2163 జనాభాతో 1444 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన మదనపల్లె కు 52 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1074, ఆడవారి సంఖ్య 1089గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 215 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 70. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 595602[1].

title: కల్లుపల్లె

text:
ఈ గ్రామములో ఒక జిల్లా పరిషత్ ఉన్నత పాఠశాల ఉంది.
కల్లుపల్లె అన్నది చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన గంగవరం (చిత్తూరు) మండలంలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 730 ఇళ్లతో మొత్తం 2995 జనాభాతో 638 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన పలమనేరు కు 12 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1483, ఆడవారి సంఖ్య 1512గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 636 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 9. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596590[1].
ఈ గ్రామములో 5 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 2 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, ఉన్నాయి.సమీప బాలబడి, సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల, సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్థ మేల్మాయి లో, ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరములో ఉన్నాయి., సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల , సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం (గంగవరంలో), సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు, సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల చిత్తూరులో, సమీప వైద్య కళాశాల (తిరుపతిలో, సమీప పాలీటెక్నిక్ , సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల (పలమనేరులోఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో ఉన్నాయి.

title: అడ్డాకులగూడ

text:
అడ్డాకులగూడ, శ్రీకాకుళం జిల్లా, సీతంపేట మండలానికి చెందిన గ్రామము. ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 67 ఇళ్లతో మొత్తం 243 జనాభాతో 110 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన Amadalavalasa 33 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 130, ఆడవారి సంఖ్య 113గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 2 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 233. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 580041[1].గ్రామములో రక్షిత మంచి నీరు లేదు. మూత వేసిన బావుల నీరు గ్రామంలో ఉంది. మంచినీటి అవసరాలకు చేతిపంపుల నీరు, చెరువు/కొలను/సరస్సు నీరు గ్రామంలో లేదు.
తెరిచిన డ్రైనేజీ గ్రామంలో లేదు. డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదిలివేయబడుతోంది. పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం వస్తుంది.
ఈ గ్రామములో విద్యుత్ సరఫరా విద్యుత్తు ఉన్నది.
అడ్డాకులగూడ ఈ కింది భూమి వినియోగం ఏ ప్రకారం ఉందో చూపిస్తుంది (హెక్టార్లలో):
నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో):
అడ్డాకులగూడ ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి చేస్తోంది (పై నుంచి కిందికి తగ్గుతున్న క్రమంలో):

title: కలగటూరు

text:
ఈ గ్రామములో ఒక జిల్లా పరిషత్ పాఠశాల ఉంది.
Kalagatoor అన్నది చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన Gangavaram తాలూకాలోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 554 ఇళ్లతో మొత్తం 2223 జనాభాతో 819 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన Palamaner 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1116, ఆడవారి సంఖ్య 1107గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 890 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 10. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596589[1].
ఈ గ్రామములో 2 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఉన్నాయి.
సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్థ (మేల్మాయిలో), ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు ఉన్నది.సమీప బాలబడి, సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల, సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల, సమీప అనియత విద్యా కేంద్రం గంగవరంలో, సమీప పాలీటెక్నిక్ , సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల (పలమనేరులో, ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరములో ఉన్నాయి.సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు, సమీప దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల (చిత్తూరులో, సమీప వైద్య కళాశాల (తిరుపతిలో, ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్నా ఎక్కువ దూరములో ఉన్నాయి.

title: కట్నగళ్ళు

text:
కట్నగళ్ళు, చిత్తూరు జిల్లా, పెద్దతిప్ప సముద్రం మండలానికి చెందిన గ్రామము. ఈ గ్రామములో 6 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఉన్నవి.
ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 536 ఇళ్లతో మొత్తం 2209 జనాభాతో 1639 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన మదనపల్లె కు 70 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1065, ఆడవారి సంఖ్య 1144గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 425 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 4. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596105[1].
ఈ గ్రామములో 6 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు ఉన్నవి.మాధ్యమిక పాఠశాల (కందుకూరు లో), ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరంలో వున్నది.బాలబడి (మొలకలచెరువు లో), సమీప సీనియర్ మాధ్యమిక పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం లో), (పెద్దతిప్ప సముద్రం లో, సమీప ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు (అంగళ్లు)లో, సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల, సమీప మేనేజ్మెంట్ సంస్థ ,సమీప పాలీటెక్నిక్ , దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల (మదనపల్లె లో), వైద్య కళాశాల (తిరుపతి లో), వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల (తంబళ్లపల్లె లో), ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్న దూరంలో వున్నవి.

title: కలిచెర్ల

text: కలిచెర్ల, చిత్తూరు జిల్లా, పెద్దమండ్యం మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1] కలిచెర్ల అన్నది చిత్తూరు జిల్లాకు చెందిన పెద్దమండ్యం మండలం లోని గ్రామం, ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 2251 ఇళ్లతో మొత్తం 8999 జనాభాతో 4884 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన మదనపల్లె కు 50 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 4592, ఆడవారి సంఖ్య 4407గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 409 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 988. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 595638[1]. ఈ గ్రామములో 1 ప్రైవేటు బాలబడి, 15 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 4 ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 3 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు, 2 ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాలలు , 2 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాలలు ఉన్నాయి. ఈ గ్రామములో 1 ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, 1 పశు వైద్యశాల ఉన్నాయి. గ్రామంప్రధాన జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది. గ్రామంఇతర జిల్లా రోడ్డుతో అనుసంధానమై ఉంది.

title: భీమునిపాడు

text: భీమునిపాడు, కర్నూలు జిల్లా, కోయిలకుంట్ల మండలానికి చెందిన గ్రామము. పిన్ కోడ్: 518 134. ఈ గ్రామములో పద్మనాభ స్వామి అశ్రమం ఉంది.పూర్వం పాందవ భీముదు ఈ చోతికి వచ్చినదున ఈ ఊరికి భీమునిపాదు పేరు వచ్చినత్లు చెప్పుతారు. ఇది మండల కేంద్రమైన కోయిలకుంట్ల నుండి 5 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నంద్యాల నుండి 38 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 649 ఇళ్లతో, 2311 జనాభాతో 1492 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1155, ఆడవారి సంఖ్య 1156. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 749 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594510[1].పిన్ కోడ్: 518134.

title: కరకంబాడి (గ్రామీణ)

text:
ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 2684 ఇళ్లతో మొత్తం 10504 జనాభాతో 6857 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన తిరుపతి కి17 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 5226, ఆడవారి సంఖ్య 5278గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1706 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1777. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 595752[1].
ఈ గ్రామములో ఉన్నది.
ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు ఉన్నాయి.
ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరంలో వున్నవి.
ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్న దూరంలో వున్నవి.
ఈ గ్రామంలో 1 అవుట్-పేషెంట్ , 1 డిగ్రీలు లేని వైద్యుడు ఉన్నాడు
గ్రామములో రక్షిత మంచి నీరు వున్నది. లేదు. మంచినీటి అవసరాలకు చేతిపంపుల నీరు, గొట్టపు బావులు / బోరు బావుల చెరువు/కొలను/సరస్సు నుంచి నీటిని వినియోగిస్తున్నారు.
తెరిచిన డ్రైనేజీ గ్రామంలో ఉంది. డ్రెయినేజీ నీరు నేరుగా నీటి వనరుల్లోకి వదిలివేయబడుతోంది. పూర్తి పారిశుధ్య పథకం కిందకు ఈ ప్రాంతం వస్తుంది.
ఈ గ్రామములో ఉన్నది.
ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు ఉన్నాయి.
ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరంలో వున్నవి.
ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్న దూరంలో వున్నవి.
ఈ గ్రామములో ఉన్నది.
ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు ఉన్నాయి.
ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరంలో వున్నవి.
ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్న దూరంలో వున్నవి.
ఈ గ్రామములో ఉన్నది.
ఈ గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు ఉన్నాయి.
ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరంలో వున్నవి.
ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్న దూరంలో వున్నవి.
ఈ గ్రామములో విద్యుత్ సరఫరా విద్యుత్తు ఉన్నది.
గ్రామంలో భూమి వినియోగం ఇలా ఉంది (హెక్టార్లలో):
గ్రామంలో వ్యవసాయానికి నీటి పారుదల వనరులు ఇలా ఉన్నాయి (హెక్టార్లలో):
ఈ గ్రామం ఈ కింది వస్తువులను ఉత్పత్తి చేస్తోంది (పై నుంచి కిందికి తగ్గుతున్న క్రమంలో):

title: కలవపల్లె

text:
కలవపల్లె, చిత్తూరు జిల్లా, ములకలచెరువు మండలానికి చెందిన గ్రామము.
ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 559 ఇళ్లతో మొత్తం 2124 జనాభాతో 2031 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన మదనపల్లె కు 57 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1080, ఆడవారి సంఖ్య 1044గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 124 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 28. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 595600[1].
ఈ గ్రామములో 4 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 1 ప్రైవేటు ప్రాథమిక పాఠశాల, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల ఉన్నాయి.ఈ గ్రామములో 1 ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం, 1 ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం ఉన్నాయి.

title: కన్నెమడుగు

text:
కన్నెమడుగు, చిత్తూరు జిల్లా, తంబళ్లపల్లె మండలానికి చెందిన గ్రామము. . పిన్ కోడ్: 517418. ఈ గ్రామములో 3 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, ఉన్నవి.ఈ గ్రామములో 1 ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం ఉన్నది.
ఇది 2011 జనగణన ప్రకారం 430 ఇళ్లతో మొత్తం 1574 జనాభాతో 677 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. సమీప పట్టణమైన మదనపల్లె కు29 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 789, ఆడవారి సంఖ్య 785గా ఉంది. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 147 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 21. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 595629[1]. ఈ గ్రామములో 3 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, ఉన్నది.
ఈ గ్రామములో 3 ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, 1 ప్రభుత్వ మాధ్యమిక పాఠశాల, ఉన్నది.బాలబడి , మాధ్యమిక పాఠశాల, వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం , అనియత విద్యా కేంద్రం (తంబళ్లపల్లె లో), ఈ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ దూరంలో వున్నవి. సమీప ఆర్ట్స్, సైన్స్, మరియు కామర్సు డిగ్రీ కళాశాల , ఇంజనీరింగ్ కళాశాలలు, మేనేజ్మెంట్ సంస్థ (అంగళ్లు లో), వైద్య కళాశాల (తిరుపతి లో), పాలీటెక్నిక్ (మదనపల్లె లో), దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల (మదనపల్లె లో) ఈ గ్రామానికి 10 కి.మీ కన్న దూరంలో వున్నవి.


query: లార్డు హేస్టింగ్సు జన్మస్థలం ఏది ?

title: హేస్టింగ్సు

text: ఉత్తర ఐర్లాండులో డౌను అను విభాగములో (County Down) మోయిరా (Moira) అను గ్రామములో రాడన్ (Rawdon) కుటుంబములో 1754 డిసెంబరు 9తేదీన జన్మించాడు. మోయిరాకి మొదటి ప్రభువు (1st Earl of Moira) అను హోదగలిగిన అతని తండ్రి జాన్ రాడన్. తల్లి ఎలిజబెత్ హేస్టింగ్సు. ఆమె పుట్టింటివారు దక్షిణ కోస్తా ఇంగ్లాండులోని హేస్టింగ్సు అను పట్టణవాసపు హేస్టింగ్సు కుటుంబమువారు. ఆమె సోదరుడైన లార్డింగటన్ మరణశాసనము ప్రకారము హేస్టింగ్సు కుటుంబనామమును ఫ్రాన్సిస్ రాడన్ కు 1789 లో ఇవ్వబడింది. అందువలన అప్పటినుండి ఫ్రాన్సిస్ రాడన్-హేస్టింగ్సు అని పూర్తి పేరు కలిగెను. జన్మతః ఫ్రాన్సిస్ రాడన్ అని ప్రసిధ్ధి. లార్డు రాడన్ అనియూ, తరువాత 1783 లో బరాన్ అనియ తరువాత విస్కౌంటుగాను, అటుతరువాత 1793 లో మోయిరాకి 2వ ఎర్ల్ (2వ ప్రభువు) అనీ అటుతరువాత 1816 లో హెస్టింగ్సు ప్రభువుగా ( మార్కిస్ ఆఫ్ హేస్టింగ్సు Marquess of Hastings) హోదా గ్రహితుడైనాడు. (ఇంగ్లాడు, ఐర్లాండు లోని హోదాలు: విస్కౌంటు (Viscount) అను రాజవంశీయ హోదా బరాన్ (BARON) కన్నా ఎక్కువ, కానీ ఎరల్ (EARL) కన్నా తక్కువ. ఎరల్ కన్నా పై హోదా మార్క్విస్ (Marquess). మార్క్విస్ హోదా డ్యూక్ (Duke) హోదాకన్నా తక్కువ ). ఇంగ్లండులో ప్రసిధ్దిచెందిన పాఠశాలైనట్టి హరో (Harrow) లో చదువుకుని, ఆక్సఫోర్డు యూనివర్సిటీ కాలేజీలో చదువుతూ మధ్యలోనే మానేసి 1771 లో సైన్యములో చేరాడు. 1773 లో లెఫ్టెనెంన్టు స్థాయి సైనికాధికారిగా పదోన్నతి పొంది 1774 లో అమెరికా వెళ్లి అచ్చట జరుగుతున్న అమెరికా విప్లవ యుద్దములు 1775-1781 లోనూ, తరువాత 1793 నుండి ఐరోపాపులో (Europe) జరిగిన ఫ్రెంచి విప్లవ యుద్దములు లోనూ అనుభవము గణించాడు. 1778 కల్లా కర్నల్ స్థాయికి చేరుకున్నాడు. అమెరికాయుధ్దములలో 1780 లో జనరల్ కారన్ వాలీసు అధీనతలోనున్న సైనికదళములో దక్షిణ కెరోలినా లోని బ్రిటిష్ సైనిక దళములకు కమాండరైనాడు (సర్వసైన్యాధిపతి). అమెరికా యుద్దముల తరువాత ఇంగ్లండు వచ్చేసి 1781 నుండి 1783 దాకా ఐర్లండు దేశములోని పార్లమెంటులో సభ్యుడుగానున్నాడు. 1787 నుండి వేల్సు యువరాజు (Duke of Wales) గా నుండి తరువాత ఇంగ్లాండ్ కు రాజుగానైన నాల్గవ జార్జి) (King George IV) తోటి సన్నహితుడైనాడు. ఐర్లాండు రాజకీయములలో పాత్రవహించి (జనరల్ వెల్లెస్లీ లాగనే) అచ్చటి రోమన్ కాతలిక్ క్రైస్తవ మతస్తులకు రాజకీయ హక్కులు కలుగజేయ వలెనన్న అభిమతముకలవాడైయున్నందున రాజకీయ్యాలతో ఎదురీత చేయవలసి వచ్చింది. 1793 నుండి ఇంగ్లండులో తన మేనమామ లార్డింగటన్ తదనంతరం హెస్టింగ్సు కుటుంబనామంతో రాడన్-హేస్టింగ్సు అని ప్రసిద్ధి చెంది ఇంగ్లండులో హౌస్ ఆఫ్ కామన్సు సభ్యత్వము కలిగి చాలా సంవత్సరములు ఇంగ్లండు రాజకీయాలలో ప్రముఖ పాత్రవహించాడు. సైనికోద్యోగములో పదోన్నతి పొంది మేజర్ జనరల్ గా 1794 లో ఫ్రాన్సు దేశములోని ఆస్టెండు, అల్సాట్ లో జరిగిన యుద్దములలో ప్రవేశించి అక్కడ ఫ్రెంచి సైన్యముచేతులో పరాజయముపొందాడు. విలియంపిట్టు ప్రదానమంత్రి స్థానములో లార్డు హేస్టింగ్సును ప్రధానమంత్రిగాచేయుటకు 1797 లో వేల్సు యువరాజు సమర్దన కలిగినప్పటికీ రాజకీయబహుమతములేక ప్రదానమంత్రి కాలేకపోయినాడు. 1803 నాటికి పూర్తి జనరల్ స్థాయికి చేరుకుని స్కాటలాండ్కు కమాండర్ ఇన్ ఛీఫ్ (సర్వ సైన్యాధికారి) గా నియమించబడినాడు. ఇంగ్లండులోని ప్రముఖ రాజకీయదళమైన విఘ్ పార్టీ వాడైనందున ఇంగ్లండులో 1806 లో ఆ రాజకీయ దళము అధికారములో నున్నప్పుడు ప్రభుత్వ యంత్రాంగములో కొన్నాళ్లు పనిచేసి విరమించిన తరువాత మళ్లీ 1812 లో ఆపార్టీ అధికారములోనుండగా వారి ప్రధానమంత్రి స్పెన్సర్ పెర్సీవల్ (Spencer Perceval) హత్యచేయబడినకారణంగా ఆపార్టీవాడైన హేస్టింగ్సు ప్రభుత్వము నెలకొలపు ప్రయత్నములు చేసి విఫలుడైనాడు. 1804 లో తన యాభైవ ఏట ఫ్లోరాకాంపబెల్ (Flora Mure-Campbell) తో వివాహమైనది. హేస్టింగ్సు-ఫ్లోరా దంపతులకు ఆరుగురు సంతానము కలిగిరి. 1812 నవంబరులో వేల్సు యువరాజు శిఫారసుపై భారతదేశములోని బ్రిటిష్ వలస రాజ్యమునకు గవర్నర్ జనరల్ గా నియమించబడినా 1813 సెప్టెంబరుదాకా లార్డు హేస్టింగ్సు భారతదేశానికి రాలేక పోయినాడు. కలకత్తాలో 1813 లో పదవీ బాధ్యతలు చేపట్టిన కొలది కాలములోనే పిండారీలను, మహారాష్ట్రకూటమిలోని నాయకులను, నేపాలు రాజు ఘూర్కా సైన్యమును ఓడించి స్థిరమైన శాంతి స్థాపించి అనేక విశాల భూబాగములను బ్రిటిష్ కంపెనీ వారి రాజ్యములో కలిపినందులకు 1816 లో మార్క్విస్ అను హోద ఇవ్వబడింది. ఇంకా అనేక రాజ్యతంత్రములు, యుద్దములుచేసి బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యమును విస్థిరింపచేస్తున్న కార్యకాలంలో అతని పెంపుడుకుమార్తె భర్త పనిచేయుచున్న కంపెనీ వారి చే హైదరాబాదు నిజాముకు పెద్దవడ్డీ పై అప్పు ఇప్పించి ఆర్థిక లభ్దిపొందాడన్న ఆరోపణపై లండను లోని కంపెనీ ప్రభువులు విచారణజరిపించి ఆక్షేపణలు తెల్పగా పదవికి 1823 లో రాజీనామాచేసి వెడలిపోయాడు. అటుతరువాత చిన్న పదవిలో మాల్టా వలసరాజ్యమునకు గవర్నరుగా పంపబడ్డాడు. హేస్టింగ్సు తన 72 వ ఏట 1826 లో పొగఓడలో సముద్రయానము చేయుచూ ఇటలీ దేశపు నేపుల్స్ (Naples) సముద్రతీర సమీపములో చనిపోయాడు. అతని మరణానంతరము అతని కుమారుని సహాయార్ధం నెలకొల్పబడ్డ ట్రస్టుకు 1828 లో కంపెనీ వారు ఆర్థిక సహాయం చేశారు.[2]

title: శాంతి పర్వము పంచమాశ్వాసము

text: శుక్రుడు వ్యాసుడితో " మునీంద్రా ! పరమ బ్రహ్మపదము పొందుటకు అవసరమైనది యజ్ఞములా ? యోగమా ? సాంజ్ఞమా ? జ్ఞానమా ? వీటిలో ఏది ముఖ్యమో వివరించండి? " అని అడిగాడు. నీవు చెప్పినవి అన్నీ మంచివే. తపాస్సు, ఇంద్రియ నిగ్రహము, రాగద్వేషములు, లోభములను పక్కన పెట్టే నేర్పు, దృఢమైనవిద్య వీటి వలన కూడా పురుషుడు బ్రహ్మపదమును పొందవచ్చు. ప్రయత్నమీద ఇంద్రియములను నిగ్రహించ వచ్చు. మనస్సును నిగ్రహిస్తే ఇంద్రియము పని చేయడము మానివేస్తాయి. అప్పుడు బ్రహ్మప్రాప్తి పొందడము సులువు. బుద్ధి మనకు కనిపించదు, వినిపించదు కాని బుద్ధివలన మనము పరమాత్మను చూడగలము తెలుసుకోగలము. వినయము, విద్య కలిగిన బ్రాహ్మణుడియందు, ఆవులందు, ఏనుగులందు, వీధికుక్కలందు, కుక్కమాంసము తినువారియందు సమదర్శనము కలవారు బ్రహ్మపదవికి అర్హులు. చరాచరజగత్తులో అన్ని జీవరాశులందు భగవంతుడు ఆత్మస్వరూపుడై వెలుగుతూ ఉంటాడు. ఆ పరమాత్మయందు అన్ని జీవరాశులు సంచరిస్తున్నాయని తెలుసుకున్న వాడు పరబ్రహ్మపదమును పొందగలడు. ఆత్మ క్షరమైనది, జీవుడు అక్షరుడు. జీవిలో మృత్యువు పొంచి ఉంటుంది కనుక క్షరమైనది. అక్షరమనగా మరాణానంతరము పొందే స్వర్గప్రాప్తి అదియే అమృతము. పండితుడైన వాడు అన్నిటినీ సమానంగా చూస్తాడు. ఈ లోకాలను కాలము శాసిస్తుంది. కాలమును జయించిన వాడు పరబ్రహ్మ పదమును పొందగలడు. ఈ శరీరము తొమ్మిది ద్వారములు కలిగిన ఒక పురము. అందులో ఆత్మ వెలుగుతూ ఉంటుంది. యోగులు ఆ ఆత్మను అక్షరము, అమృతము అంటారు. ఆత్మతత్వమును సత్కర్మలు చేస్తూ వైరాగ్యముతో జీవించే యోగి మాత్రమే తెలుసుకోగలడు. అటువంటి యోగులకు కామము, క్రోధము, భయము, నిద్ర, లోభములు ఉండవు. యోగులు వాటిని వదిలి వేస్తారు. పండితుడు కామ సంబంధిత కోర్కెలను సంకల్పములను వదిలి కామమును జయిస్తాడు. సత్వగుణ సంపదతో నిద్రను, మోహమును జయిస్తాడు. గురువులను, పెద్దలను, పండితులను పూజించడము వలన లోభమును వదిలి వేస్తాడు. ఇంద్రియములను నిగ్రహించి కోపమును జయిస్తాడు. దృఢమైన మనసుతో భయాన్ని జయిస్తాడు. ఏ ఒక్క ఇంద్రియము అదుపు తప్పినా యోగి యొక్క ప్రజ్ఞ మొత్తము నాశనం ఔతుంది. కనుక ఇంద్రియములను అదుపులో ఉంచుకోవాలి. మనసును అదుపులో ఉంచుకోవాలి. ద్వేషించినా సన్మానించినా ఒకటిలా స్వీకరించాలి. జనావాసాలలో ఉంటూ ఇది సాధించడము అసాధ్యము కనుక జనావాసమును వదిలి అరణ్యములకు పోయి కొండగుహలలో నివసిస్తూ సాధన చేయాలి. యోగి అయిన వాడు విలువైన బంగారమును, విలువ లేని మట్టిని సమానంగా చూడాలి. కర్మమార్గమును ప్రవృత్తిమార్గమని అంటారు. ప్రవృత్తిమార్గము ఇహలోక బంధములను కలిగిస్తుంది. నివృత్తిమార్గము ఆ బంధములను విడతీస్తుంది. కనుక జ్ఞానులు కర్మమార్గమును వదిలి జ్ఞానమార్గమును అనుసరిస్తారు. కొందరు కర్మమార్గము మేలని అనుకుంటారు. వారు జనన మరణములను తప్పించజాలరు. కర్మవలన చిత్తశుద్ధి కలుగుతుంది కాని అది అవిద్య, మాయకు లోబడి ఉంటుంది. కనుక కర్మలను త్యాగము చేయుట మోక్షమునకు మార్గము " అని చెప్పాడు వ్యాసుడు.

title: ఉద్యోగ పర్వము ప్రథమాశ్వాసము

text: సంజయుడు " కృష్ణా! నీవే ఇలా మాట్లాడితే సంధి ఎలా పొసగుతుంది? " అన్నాడు. శ్రీకృష్ణడు " ఆ రోజు సభలో భీష్మ, ద్రోణ, కృపాచార్యులు నోరు మెదిపారా? కుమారుల అకృత్యాలను దృతరాష్ట్రుడు ఆపగలిగాడా! దుశ్శాసనుడు ద్రౌపదిని నిందిస్తూ సభకు ఈడ్చుకు వస్తుంటే మామగారైన దృతరాష్ట్రుడు ఎలా సహించాడు ఆమె ఏడ్పులు వినిపించ లేదా ? విని ఓర్చుకున్నాడా! ఇప్పుడు తగుదునమ్మా అని పాండవుల యోగక్షేమం కనుక్కుని రమ్మన్నాడా! భార్యను అవమానిస్తుంటే పాండవులు మిన్న కున్నారు. ఆమె తనను తాను రక్షించుకున్నది కాబట్టి కౌరవులు బ్రతికి పోయారు లేకుంటే ఆరోజే చచ్చి ఊరకుండే వారు. పాండవులు ఎల్ల కాలం ఇలాంటి అవమానాలను సహించి ఊరకుండవలసినదేనా ! సభలో కర్ణుడు " జూదంలో నీ భర్తలు నిన్ను ఓడారు కనుక వారు ఉండీ లేనట్లే కనుక సభలో నీకు నచ్చిన వారిని భర్తగా ఎంచుకో అనలేదా ! " శూలాలలా ఆ మాటలు ద్రౌపదిని బాధించిన విషయం నీకు తెలవదా? దుశ్శాసనుడు " ఇక్కడ రోషం ఉన్న మగాడెవరు? నీకు భర్తలు ఉండీ లేనట్లే " అన లేదా? పాండవులు అప్రయోజకులే అయినా అలా మాట్లాడటం వలన వారికి కలిగిన మేలు ఏమి? ఆ తరువాత జరిగినవి సభలో చెప్పతగినవి కాదు. ఈ సంధి పొసగదు. అయినా పాండవులకు నచ్చ చెప్పి నేను ఒప్పించి హస్థినకు వస్తాను. కౌరవులకు బుద్ధి చెప్పి వారి రాజ్య భాగం వారికిమ్మని అడుగుతాను ఇస్తారా బ్రతికి పోతారు. ఏమైనా కుటిలోపాయం చేసారా పాండవుల బాణాగ్నికి వారు సమూలంగా నాశనం కావడం తథ్యం. అలా జరగదని ఆశిస్తున్నాను. సంజయా! సుయోధనుడు రోషంతో కూడిన మహా వృక్షం దానికి కాండం కర్ణుడు, కొమ్మలు శకుని ఫల పుష్పాదులు దుశ్శాసనాది సోదరులూ ఇతరులు దానికి మూలం దృతరాష్ట్రుడు. అలాగే ధర్మరాజు ధర్మము అనే మహావృక్షం దానికి అర్జునుడు కాండం భీముడు శాఖోపశాఖలు ఫలపుస్పాలు నకుల సహదేవులు ఈ వృక్షానికి మూలం సద్భ్రాహ్మణులు, వేదములు. నిష్పక్షపాతంగా యోచించి రెండింటిలో ఏది మేలో నీవే చెప్పు. దృతరాష్ట్రుడు అతని కుమారులు పాండవులు అందులో తిరిగే సింహాలు. సింహాలు లేని అడవిని కొట్టేస్తారు. అడవి లేక సింహాలు మనజాలవు. కనుక రెండు ఒకరిని ఒకరూ ఆశ్రయించుకుంటే అందరికీ మేలే. నేను హషినకు వస్తాను దృతరాష్ట్రుడు పాండవులను కుమారులలా ఆదరిస్తే వారు కౌరవులను అనుసరించి ఉంటారు.నా మాట అంగీకరిస్తాడో లేదో చూసి కర్తవ్యం నిర్ణయిస్తానని దృతరాష్ట్రుడికి నికి చెప్పు " అన్నాడు.

title: ఆది పర్వము అష్టమాశ్వాసము

text:
ద్రౌపదీ స్వయంవరం తరువాత దృపదుడు పాండవులకు ఆభరణాలను ఏనుగులను గుర్రాలను కానుకగా ఇచ్చాడు. ద్రౌపది కూడా పతివ్రతా ధర్మంతో ఐదుగురు భర్తలకు సేవచేస్తూ ఉంది. కుంతీ దేవి కూడా కోడలిని సకలైశ్వర్య వంతురాలిగా సంతాన వతిగా దీవించింది. ద్వారకా నగరంలో ఉన్న శ్రీకృష్ణుడు పాండవుల వివాహ సమయంలో అనేక కానుకలు పంపాడు. ఆ విధంగా పాండవులు ఒక సంవత్సరకాలం రాజభోగం అనుభవించారు. దుర్యోధనుడు వేగుల వలన మత్స్యయంత్రాన్ని ఛేదించింది అర్జునుడని తెలుసుకుని పాండవులు లక్క ఇంట్లో మరణించ నందుకు చింతించాడు. విదురుడు ఈ విషయం తెలిసి సంతోషించాడు. దృతరాష్టృడు మాత్రం దృపదుని కుమార్తె ద్రౌపదిని చేసుకుని పాండవులు మిత్ర లాభం పొందారని అనుకున్నాడు. ఒకరోజు విదురుడు దృతరాష్ట్రుని వద్ద లేని సమయం చూసి దుర్యోధనుడు కర్ణునితో వచ్చి " తండ్రీ ! పాండవులు బ్రతికి ఉన్నారు. విదురుడు పాండవ పక్షపాతి అని తెలిసి కూడా నీవు అతనికి విలువ ఇవ్వడం దురదృష్టకరం " అన్నాడు. ధృతరాష్ట్రుడు దుర్యోధనునితో " నాయనా ! నేను పైకి పాండవులంటే ఇష్టమున్నట్లు ఉంటాను కానీ అది నిజం కాదు. విదురునికి అది తెలియనీయను. మనం ఒక విషయం మరువ కూడదు. పాండవులకు దైవ బలం ఉంది. మనం వారిని ఏమీ చేయ లేము " అని చెప్పాడు.
దుర్యోధనుడు " తండ్రీ పాండవులు ఇప్పుడు దృపద రాజ పురంలో ఉన్నారు. వారికి పాంచాల రాజు అండగా ఉన్నాడు. శ్రీకృష్ణుడు, వృష్టి, అంధక రాజులు తోడుగా వున్నారు. వారిని బలహీనులను చెయ్యాలంటే పాంచాలరాజు నుండి వేరు చెయ్యడం ఒక మార్గం. రెండవది కుంతీ పుత్రుల మధ్య మాద్రీ పుత్రుల మధ్య విభేధం సృష్టించడం. మూడవది అందగత్తె లైన స్త్రీలను ప్రయోగించి పాడవులు ద్రౌపది మధ్య విభేదం సృష్టించడం. నాల్గవది కుటిలో పాయంతో భీముని చంపి పాడవులను నిర్వీర్యులను చేయడం. వీటిలో ఏది మంచిదో మీరే నిర్ణయించండి " అన్నాడు. కర్ణుడు దుర్యోధనునితో " దుర్యోధనా ! సజ్జనులు సత్ప్రవర్తనులు అయిన పాండవులను దృపదుడు వదులుకోడు, ద్రౌపది కోరి పాండవులను వివాహ మాడింది కనుక విభేధం సృష్టించడం సాధ్యం కాదు. భీముని చంపడం సాధ్యమైన పని కాదు. ఇప్పటి వరకూ చేసిన అటువంటి ప్రయత్నాలు విఫలం అయ్యాయి. కనుక దృపదుని ఓడించి పాండవులను పట్టుకు వస్తాము " అన్నాడు. ధృతరాష్ట్రుడు " పెద్దలతో ఆలోచించి రేపు నిర్ణయం తీసుకుంటాము" అని అన్నాడు.
మరునాడు ధృతరాష్ట్రుడు భీష్ముడు, ద్రోణుడు, విదురుడు మొదలైన వారితో సమావేశమై విషయం వివరించాడు. భీష్ముడు దుర్యోధనునితో " సుయోధనా ! నాకు మీరు పాండు సుతులు సమానమే. పాండవులతో యుద్ధానికి నేను అంగీకరించను. పాండవులు కూడా ఈ రాజ్యానికి వారసులు కనుక వారికి అర్ధ రాజ్యం ఇచ్చి కీర్తిమంతుడివికా " అన్నాడు. ద్రోణుడు " సుయోధనా కర్ణుని మాట వినవద్దు. తాతగారి మాట పాలించు " అన్నాడు. ఈ మాటలు కర్ణునికి ఆగ్రహం కలిగించాయి " సుయోధనా ! వీరిమాటలు వినవద్దు వీరు నీ సంపదను అపహరించి నీకు తలపెడతారు " అన్నాడు. ద్రోణుడు " కర్ణా ! మేము కీడు తలపెట్టు వారమా ? నీవు మేలు తలపెట్టు వాడవా ? నీ వలననే ఈ కౌరవ కులానికి శాంతి లేకుండా పోయింది " కర్ణునితో అన్నాడు. విదురుడు కలుగ చేసుకుని వారిద్దరిని వారించి " పెద్దలైన భీష్మ ద్రోణుల మాటలను పాటించడం నీ ధర్మం. పాండవులు అజేయులు. ఇపుడు దృపద మహారాజు అండ ఉంది. శ్రీకృష్ణుడు, బలరాముడు, సాత్యకి వంటి మిత్రుల బలం ఉన్నది. వారిని జయించడం అసాధ్యం. పురోచనునితో లక్క ఇంట్లో పెట్టి తగులబెట్టిన అపకీర్తి పోవాలంటే అర్ధ రాజ్యం ఇవ్వడం ఉచితం " అన్నాడు. గత్యంతరం లేక ధృతరాష్ట్రుడు పాండవులను తీసుకు రావడానికి విదురుని పంపాడు.

title: అనుశాసనిక పర్వము ప్రథమాశ్వాసము

text: ధర్మరాజు " పితామహా ! దైవబలము పురుషప్రయత్నము ఏది గొప్పది ? వివరించండి " అన్నాడు. భీష్ముడు " ధర్మనందనా ! ఇదే ప్రశ్నను పూర్వము వశిష్ఠుడు బ్రహ్మను అడిగాడు. అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు చెప్పిన విషయాన్ని నీకు చెప్తాను. క్షేత్రము, మానవప్రయత్నము, విత్తనము మూడు వేరు వేరు. మూడు కలిస్తే కాని విత్తనము మొలకెత్తదు. భూమిలో విత్తనము వేస్తే విత్తనములు మొలకెత్తుతాయి. విత్తనము భూమిలో వేయడానికి పురుషప్రయత్నము కావాలి. కేవలము భూమి విత్తనము ఉన్నంత మాత్రాన విత్తనము మొలకెత్తదు. కనుక పురుషప్రయత్నము కావాలి. అన్నీ దైవమే చూస్తాడు అనుకుంటే ఫలితము రాదు కనుక పురుషప్రయత్నము అవసరము. పురుషప్రయత్నము ఉంటేనే దైవబలము కూడా తోడౌతుంది. ఉదాహరణగా నిప్పురవ్వ చిన్నదే అయినా బాగా గాలి వీస్తేనే అది పెద్దమంట ఔతుంది. మనము చేసే పని చిన్నది అయినా దైవబలము తోడైతే అతి బలపడుతుంది. నేతితో దీపము పెట్టినప్పుడు నెయ్యి తగ్గిన తరువాత దీపము కొడిగట్టి పోతుంది. అలాగే మనము చేసే పనులకు దైవబలము లోపిస్తే ఆ పని విజయవంతము కాలేదు. పరశురాముడు, భృగువు, బలిచక్రవర్తి గొప్ప వాళ్ళే అయినా వారికి వారు చేసే పనిలో పవిత్రత లోపించింది కనుక దైవబలము లోపించింది కనుక వారు అపజయం పాలయ్యారు. కనుక ఏపనికైనా దైవానుకూలము ముఖ్యము. ఏ పనికైనా పురుష ప్రయత్నము దైబలము సమానంగా కావాలి కనుక రెండూ ముఖ్యమైనవే " అన్నాడు.

title: హేస్టింగ్సు

text: లార్డు హెస్టింగ్సు 7వ గవర్నర్ జనరల్ గా భారతదేశమున బ్రిటిష్ కంపెనీ పరిపాలన సాగించిన 10 సంవత్సరములలో అతను చేసినవి చాలామట్టుకు కుతంత్రములతో కూడిన రాజకీయాలు. చేసిన యుద్దములు కూడా చాలమట్టుకు అనవసరపుటుద్దములు. ఇవన్నీ కేవలము బ్రిటిష్ కంపెనీ వారి రాజ్య విస్తారణకునూ, ఆర్థికాభివృధ్దకి చేసిన కార్యాచరణలే. పదవి చేపట్టగనే 1814-1816 మద్ద్య పిండారీలతోనూ, ఘూర్కాలతోనూ చేసిన యుద్దములు వారి వారి అక్రమ దాడులు ఆక్రమణులనరిగట్టుటకు చేసినవి క్రమబద్దమవిగా కనపడుచున్నవి. లార్డు హేస్టింగ్సు చేసిన మంచి పనులలో భారతదేశ పశ్చమతీరముననూ, పెర్షియన్ గల్ఫ (Persian Gulf) నందునూ, ఎర్ర సముద్రం తీరము (Red Sea) లో ప్రబలమైయున్న ఓడ దొంగలు (Pirates) చేయుచున్న దాడులను అణచుటకు చేసిన సాయుధ ప్రకియ గణనీయమైనది. కానీ తదుపరి మహారాష్ట్ర నాయకులతో చేసిన యుద్దములు అనవరసరపుటుద్దములే. వాటికి ధనము అవసరముకాగా అయోద్యవజీరు దగ్గర నుండి అప్పు తీసుకునటకు ఘూర్కాలదగ్గరనుండి వశముచేసుకున్న అనేక జిల్లాల లోని భూభూగములను కొన్నిటిని హామీగా అతనికిచ్చాడు. లార్డు హేస్టింగ్సు కార్యకాలము 1813-1823 చాలా ప్రముఖమైన పర్వం అందులోనూ 1818 వ సంవత్సరముతో మహారాష్ట్ర రాజ్యము పూర్తిగా మాసిపోయినది, అంతేకాక అప్పడిదాకా మొగల్ సామ్రాజ్యమునకు సామంత రాజులుగా తలవంచిన రాజపుత్ర నాయకులు కూడా 1818 లోనే బ్రిటిష్ కంపెనీ ఆదిక్యత సిరసావహించి అనుబంధసమాశ్రయ సంధి పత్రము సంతకంచేయడంతో రాజస్తాన్, కతియవాడ్ బ్రిటిష్ రాజ్యములో కలసి పోయినవి. అప్పటితో ఫశ్చమభారతదేశము మొత్తము తూర్పువైపున సట్లేజ్ మహానదీ, సింధూ నది వరకూ బ్రిటిష్ వారి రాజ్యమైనది. అందువలన 1818 సంవత్సరము భారతదేశములోని బ్రిటిష్ రాజ్యము బ్రిటిష్ ఇండియా రాజ్యముగా మారినదని చెప్పవచ్చును. లార్డు హేస్టింగ్సు చేసిన సంస్కరణలు కొన్ని మంచిచేసినట్టు కనిపించుటకు చేసి అసలు వ్యాపారలాభములు వారికే కలిగేటటుల చేశాడు. దేశ క్షేమం, ప్రజల క్షేమంకోరినటుల కనిపించినవి (1) దేశీయభాషలలో విద్యాబోధనకై పాఠశాలల స్థాపన, (2) ఉన్నత విద్య, విజ్ఞానశాస్త్రబోధనకు హిందూకాలేజి స్థాపన, (3) వార్తా పత్రికల స్వేఛ, (4) మొగల్ సామ్రాజ్యకాలమునాటి కాలువలకు మరమత్తులు చేయించుట యమునా నది నీటిని ఢిల్లీకి మళ్లించి ఢిల్లీ వాసులకు త్రాగునీరును సరఫరాచేయుట. (5) దేశీయ అనుగత న్యాయాధికారుల (subordinate judicial officers) జీతబత్తెములు పెంచుట మొదలగునవి. ఆ సంస్కరణలు దేశప్రజల క్షేమం కోరినవైనవి గానున్నవి. కానీ అసలు సూత్రధారక సంస్కరణలు వారికి కలుగు ఆర్థిక లబ్ధి నింకనూ పెంపొందించుటకు చేసినవే అట్టివి (1) దిగుమతి సుంకములు తగ్గించుట వలన బ్రిటిష్ వారి వ్యాపారమభివృధ్దికీ, ధేశీయ వ్యాపారుల నాశనమునకూ తోడ్పడినవి (2) రైదువారీ పద్దతి ప్రవేశ పెట్టి సిస్తువసూలు చేయుట వలన రైతులకు లాభముకలగక పోగా వారి దుస్థితికి దారితీసిన సంస్కరణ. 1814 లో సర్ థామస్ మన్రో చెప్పిన మాటలు ఉల్లేఖన "........రాజకీయాధిపత్యమే భారతదేశములో మన వర్తకముయొక్క అభివృధ్దికి కారణముగానున్నది. రాజకీయ బలము లేనిచో స్వదేశరాజులు మనవర్తకమును పెరుగనీయరు...". భారతదేశమును పరిపాలించిన బ్రిటిష్ గవర్నర్ జనరల్సులో కొలదిమంది ఉదారభావు లైన వారుగా విలియం బెంటింకు, థామస్ మన్రో, ఎల్ ఫిన్సటన్ ల పేర్లు స్మరించటం పరిపాటి. కానీ అట్టివారు కూడా అసలు వ్యవహారమందు బ్రిటిష్ వారి లబ్ధికి, బ్రిటిష ప్రభుత్వమును భారతదేశములో పట్టిష్టముచేయుటయే లక్ష్యము కలిగియున్నవారు .[1].

title: శాంతి పర్వము పంచమాశ్వాసము

text: శుకుడు " ధర్మములన్నింటి కంటే పరమధర్మము ఏది ? " అని అడిగాడు. వ్యాసుడు " ఇంద్రియ నిగ్రహము, ఏకాగ్రత, అన్నింటి కంటే ఉత్తమధర్మము. మనసుతో ఇంద్రియములను నిగ్రహించి తరువాత బుద్ధిని దానికి అను సంధానము చేయాలి. అప్పుడు పరతత్వాన్ని దర్శించ వచ్చు. మొక్కలు తమకు పూచిన పూలకు వాసన చూడ లేవు. వృక్షములు తన ఫలములను తాను భుజించదు. అలాగే అంతరాత్మ తన నిజస్వరూపమును చూడ లేదు. ఇలా ఇంద్రియ నిగ్రహంతో మనస్సును బుద్ధితో అనుసంధానము చేసి పరతత్వమును దర్శించి శాంతిని పొందాలి. మనిషి పతనానికి మూలము లోభము. దాని పుట్టుక ఎవరికి తెలియదు. లోభము అనే మడుగుకు సంకల్పము అనేది గట్టు. క్రోధము దానిలోని బురద. కోరికలు ఆ మడుగులో సంచరించే పాములు. ఆ మడుగు మోహము అనే గడ్డి, మొక్కలు, నాచుతో కప్పబడి ఉంటుంది. అజ్ఞానులు దానిని కనుగొనజాలరు. సత్యము అనే సాధనతో ఆ మడుగు నిజస్వరూపమును తెలుసుకొనగలడు. కనుక నీవు ఆ లోభముకు లోనుగాక ప్రసన్నాత్ముడవై కొండ మీద నుండి కింద ఉన్న వారిని చూసినట్లు ఈ లోకాన్ని దర్శించు. కనుక అన్ని ధర్మలలోకి ఇంద్రియ నిగ్రహము ఉత్తమధర్మము. కుమారా ! బ్రాహ్మణతత్వము వేదవేదాంగలు చదివినా, యజ్ఞయాగాదులు చేసినా లభించదు. కేవలం ప్రశంతతతోనే బ్రాహ్మణత్వము సిద్ధిస్తుంది. పరులకు భయపడక, పరులను భయపెట్టక సమదృష్టితో జీవించే వాడే బ్రాహ్మణుడు. బంధములలో పెద్దబంధము కామము. కామాన్ని వదిలిన మబ్బు వీడిన చంద్రుడి మాదిరి ఆత్మ ప్రకాశిస్తుంది. కామాన్ని జయించి పరతత్వోపాసనా తత్పరుడైన పురుషుడు సుఖము, సమృద్ధి పొదుతాడు. నాది అన్నభావము లేకనే ఏది మనకు ప్రియము కలిగిస్తుందో, దేనిని భుజించకున్నా మనసుకు తృప్తి కలుగుతుందో, ఏది పొందకున్నా బలము కలుగుతుందో అటువంటి పరతత్వాన్ని వేదముల సాయంతో దర్శించాలి. విషయవాంఛలు, కర్మ బంధాలు, త్రిగుణాలు వదిలిన బ్రాహ్మణుడికి ముసలితనము లేదు, మృత్యువు అతడి దరిచేరదు. ఈ దేహము వేరు, అందులోని దేహి వేరు. ఈ సత్యమును వేదాధ్యయనము చేసిన ప్రశాంతచిత్తులు మాత్రమే దర్శించగలరు. సూర్యుడు నీటిలో బింబరూపములో కనిపిస్తాడు. అలాగే ఆత్మ కూడా బుద్ధిలో ప్రతిబింబ రూపములో కనబడుతుంది. సత్వగుణ ప్రధానులకు ఇది గోచరమౌతుంది. రాత్రి పగలనక సూర్యుడు నిరంతరము ప్రకాశిస్తుంటాడు. అలాగే పరమయోగికి వివేకము అవివేకము ఉండదు. నిరంతరము జ్ఞానముతో ప్రకాశిస్తుంటాడు. అతడికి ఇంద్రియములు ఉన్నా లేనట్లే. అతడి ప్రపంచంలో తిరుగుతూనే సమాధిస్థితిలో ఉంటాడు. మోహము అనే బీజము నుండి కామము అనే చెట్టు మొలకెత్తుతుంది. దానికి ఏమరుపాటు అనే నీరు పోసి పెంచుతుంటారు. ఆ చెట్టుకు ఆకులు అసూయ, కాండము అభిమానము, శోకములు శాఖలు, అనేక విధములైన చింతలు ఉపశాఖలు. పూర్వ జన్మ కర్మల ఫలితంగా ఆ చెట్టు వృద్ధి చెందుతుంది. ఆ చెట్టుకు ఆశలు అనే తీగలు అల్లుకుని ఉంటాయి. ఆ చెట్టుకు కాసిన పండ్లకై దాని పైకి ఎక్కిన వాడు ఎవరైనా నశిస్తాడు. అలాకాక త్యాగము అనే కత్తితో ఆచెట్టును సమూలంగా నరికిన వాడు సకల విధ దుఃఖముల నుండి విముక్తుడు కాగలడు. కుమారా ! ఈ శరీరమే ఒక నగరము అయితే ఈ నగరానికి ప్రభువు బుద్ధి, మనసు మంత్రి, ఇంద్రియాలు పురజనులు, శబ్ధ, స్పర్శ, రూప, రుచి, గంధాదులు అక్కడి పురోహితులు. ఈ రాజ్యాన్ని త్రిగుణాలు అనే దొరలు పాలిస్తూ అనుభవిస్తుంటాయి. రాజైన బుద్ధి వివేకము లేక త్రిగుణాలకు బానిసైన నశిస్తుంది, జయించిన శాశ్వత సుఖమును పొందుతాడు " అని వ్యాసుడు శుకునికి చెప్పాడని భీష్ముడు ధర్మరాజుకు చెప్పాడు.

title: హేస్టింగ్సు

text: లార్డు హేస్టింగ్సు బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెనీకి గవర్నర్ జనరల్ గా అక్టోబరు 1813 లో పదవీ చేపట్టేనాటికి భారతదేశములో బ్రిటిష్ వారి ఆధిపత్యమును ఎదురించి పోరాడుచుండిన దేశీయ రాజులలో చెప్పుకోదగ్గవారు విచ్చినమైన మహారాష్ట్ర రాజ్య కూటమిలోని నాయకులు వారి కూటమికి మిత్రులుగానుండిన పిండారీలు అనబడిన అశ్వదళములు. జూన్ 1815 లో నెపోలియన్ చనిపోయినతరువాత భారతదేశములో అప్పటికి బ్రిటిష్ కంపెనీవారి రాజ్యధిక్యత నెదుర్కోను స్తోమతకలిగిన విదేశీయనాయకులు గానీ, దేశీయ నాయకులుగానీ ఇంకెవరూ లేరు. అట్టి పరిస్థితులలో లార్డు హేస్టింగ్సు కార్యాచరణ బ్రిటిష్ వారి వలసరాజ్య విస్తరణకు సుస్థిర రాజ్యాదికారమునకు ఆటంకించు వారలనణచుట, రెండవది కంపెనీ వారి దిగజారిన ఆర్థిక పరిస్థితులు మెరుగు పరుచుట. ఆ రెండు ముఖ్య దిశలలో ముందుకు సాగిన లార్డు హేస్టింగ్సు యుద్దములతో పాటు రాజ్యతంత్రములు ప్రయేగించి కార్యము సాధించాడు. ఆప్పటికి సైనికంగా దండాయాత్రలు, ఆక్రమణులు చేయుచున్న నేపాలదేశ ఘూర్కాలు, మహారాష్ట్ర నాయకులు, పిండారీల పై యుద్దము ప్రకటించాడు. దిగవల్లి వేంకట శివరావు గారు 1938 లో రచించిన పుస్తకము "The British Rule in India లో లార్డు హేస్టింగ్సు వ్రాసిన ప్రైవేటు జర్నలు 1814 ఫిబ్రవరి 1, ఫిబ్రవరి 16వ తారీకుల క్రింద వ్రాసియున్న విశేషములు ఉల్లేఖించబడియున్నవి (Private Journal of Moira Vol I). అవి హెస్టింగ్సు చేసిన అనేక కుతంత్రయోధములు తెలుపు గొప్ప చరిత్రాధారములు [1]

title: శాంతి పర్వము పంచమాశ్వాసము

text: ధర్మరాజు సందేహం తీరని మనసుతో " పితామహా ! మీరు చెప్పినట్లు దమమము, సత్యము, క్షమ అంతటి ఉత్తమమైన గుణాలా ? " అని అడిగాడు. భీష్ముడు " ధర్మనందనా ! నీవు హంసగీత వింటే నీ సందేహములు తీరగలవు. ధర్మరాజా ! ఒక సారి బ్రహ్మదేవుడు హంసరూపంతో ఒక కొలనులో క్రీడించసాగాడు. అప్పుడు కొంత మంది సాధ్యులు ఆ హంసను చూసారు. " హంసరాజమా ! మేము సాధ్యులము అనే దేవతలము. నీకు అన్ని విద్యలు తెలుసు కనుక మా సందేహములు సమాధానం చెప్పండి. అన్నిటింటి కంటే ఉత్తమమైనది ఏది ? చిత్తము ఎప్పుడూ దేని అందు లీనమై ఉంటుంది. పురుషుడు ఈ కర్మ బంధము వలన ఎలా విముక్తుడు కాగలడు " అని అడిగారు. హంసరూపం లోని బ్రహ్మ ఉన్న బ్రహ్మ " క్షమ, సత్యము, ఇంద్రియ నిగ్రహము, సత్యము పలకడము, అత్యంత మహిమ కలిగినవి. సమస్త ధర్మములలో అవి కీర్తించ తగినవి. అవి నీతికరమైనవి, ఇతరులను బాధపెట్టేవి, నిష్ఠూరమైన మాటలు, ధర్మకార్యముకు పనికి రానివి సత్యములు కావు కనిక నిజమే అయినా సజ్జనుడు అలాంటి వాటిని పలకడు. సజ్జనుడు ఇతరుల నిందలకు, అవమానములకు చలించక శాంతం వహిస్తాడు. అతడి కీడుచేసిన వాడికి మేలుచేస్తాడు, కొట్టిన వాడిని కూడా క్షమిస్తాడు. వాదసారము సత్యము, సత్యసారము ఇంద్రియనిగ్రహము, ఇంద్రియనిగ్రసారము మోక్షము. కనుక సత్యవ్రతుడికి మోక్షము తధ్యము. పంచ జ్ఞానేంద్రియము, పంచ కర్మేంద్రియములను అదుపులో పెట్టుకున్న వాడు సర్వ ధర్మములను ఆచరించినట్లే . ఇంద్రియనిగ్రహంతో పాపం నశించి ఆత్మ నిర్మలమై మోక్షప్రాం ప్రాప్తిస్తుంది. మనసును అదుపులోఉంచిన వాడికి మోక్షము కరతలామలకం అని పెద్దలు చెప్తారు. పరులను నిందించినప్పుడు అతడి పాపములు తనకు అంటుకుంటాయి. కనుక ఇతరులను నిందించతగదు. కోపము అన్ని విధాలా అనర్ధం. కోపిష్టి చేసిన తపసు, జపము, దేవతార్చన, వ్రతములు, దానములు, యజ్ఞము, పితృకార్యములు మొదలైన పుణ్యకార్యములు నిష్ఫలములు. మౌనం కంటే మంచి పలుకు మేలు. ఈతరులకు ప్రీతి కలిగించే సత్యము పలికే వాడిని దేవతలు కూడా మెచ్చుకుంటాడు " అని హంస రూపములో ఉన్న బ్రహ్మ సాధ్యులకు చెప్పాడు. సాధ్యులు " హంసరాజమా ! ఈ లోకము దేని వలన కప్పబడి ఉన్నది ? జీవుడు ఎందుకు ప్రాకాశ హీనుడౌతాడు ? మిత్రులు విడి పోవడానికి కారణం ఏమిటి ? మోక్షం లభించడానికి కారణం ఏమిటి ? అని అడిగారు. హంస రూపంలో ఉన్న బ్రహ్మ " సాధ్యులారా ! ఈ లోకమంతా అజ్ఞానము చేత కప్పబడి ఉంది. మాత్సర్యముకు లోనైన జీవుడు ప్రకాశించ లేడు. లోభి మిత్రులను కోల్పోతాడు. సదా విషయవాంఛలలో తేలే వాడికి మోక్షం లభించదు " అని హంసరూపంలోని బ్రహ్మ చెప్పాడు. సాధ్యులు " తమలోతాము లీనం అయ్యే వాడు ఎవరు ? అందరికీ ప్రీతి కలిగించే వాడు ఎవడు ? బలవంతుడు ఎవడు ? కలహ మార్గము నుండి తొలిగి పోగలిగిన వాడు ఎవడు ? " అని అడిగారు. హంసరూపం లోని బ్రహ్మ " ప్రాజ్ఞుడు తనలో తానే లీనమై బలవంతుడై కలహస్వభావమును వదిలి వేస్తాడు " అని చెప్పాడు. సాధ్యులు " హంసరాజమా ! విప్రుడు దైవత్వం ఎప్పుడు పొందగలడు ? ఎందు వలన సాధుత్వం పొందుతాడు ? ఎందు వలన దుర్జనుడౌతాడు ? ఎందు వలన మనిషిగా చరిస్తాడు ? వివరించ గలరా ! " అని అడిగారు. హంసరూపం లోని బ్రహ్మ " విప్రుడు వేదాధ్యనంతో దైవసమానుడౌతాడు. పుణ్యకార్యాచరణతో సాధుత్వం లభిస్తుంది. దుర్మార్గము వలన దుర్మార్గుడు ఔతాడు. శుచిశుభ్రత విడిచి విషయవాంఛలలో మునిగి పోయిన వాడు మానవుడౌతాడు " అని చెప్పి బ్రహ్మ తన నిజరూపం ధరించి వారిని దీవించి బ్రహ్మలోకం వెళ్ళాడు " అని చెప్పిన భీష్ముడు " ధర్మనందనా ! ఈ హంస గీత వలన నీ సందేహం తీరిందా ! " అని అడిగాడు.

title: అనుశాసనిక పర్వము తృతీయాశ్వాసము

text: భీష్ముడు " ధర్మనందనా ! ఇక్ష్వాకు కులములో సౌదాసుడు అనేవాడు జన్మించాడు. ఆయన పురోహితుడు వసిష్ఠుడు. ఒక రోజు సౌదాసుడు వశిష్ఠుడిని చూసి " మహాత్మా ! ఈ లోకములో పవిత్రమైనది ఏది ? " ని అడిగాడు. వశిష్ఠుడు " సౌదాసా ! ఆవు పవిత్రమైనది. ఆవు హవిస్సుకు పుట్టినిల్లు. అన్ని జీవులకు గోవు ఆధారము. గోవులు ఉన్న చోట లక్ష్మి నివసిస్తుంది. గోవు ఈ సంసార సాగరాన్ని దాటడానికి పనికి వచ్చే పడవ. స్వర్గలోకమును చేరడానికి నిచ్చెన వంటిది. మానవులు తమ కున్న గోసంపదలో పదింట ఒక దానిని దానంగా ఇవ్వాలి. గోవును ఉదయం స్మరించి నమస్కరించడం అధికమైన పుణ్యం ప్రసాదిస్తుంది. ఆవు పేడ, ఆవు పంచితము పవిత్రమైనవి. కాని ఆవు మాంసము తినడం మహా పాపము. మానవులకు పీడ కలల వలన వచ్చే ఫలితం గోవును స్మరించిన నివారించ బడుతుంది. ఆవు పేడతో ఇల్లు శుభ్రం చెయ్యడం, ఆవు పంచితం ఔషధంగా తీసుకోవడం మంచిది. బ్రాహ్మణులు గోసంపద కాపాడుకుంటూ ఉంటారు. గోదానము వలన అనంతమైన సుఖాలు కలుగుతాయి " అని వశిష్ఠుడు సౌదాసుడికి గోవుల విశిష్ఠత గురించి చెప్పాడు.

title: అనుశాసనిక పర్వము చతుర్థాశ్వాసము

text: ధర్మరాజు " పితామహా ! ఎన్నోతీర్ధాలు ఉన్నాయి కదా ! అందులో పరమ పవిత్రమైన తీర్ధము ఏది వివరించండి ? " అని అడిగాడు. భీష్ముడు " ధర్మనందనా ! తీర్ధములు అన్నీ మేలైనవే. అందులో పవిత్రము అపవిత్రము అంటూ ఏమి లేదు. అన్ని తీర్ధములలో మానసతీర్ధము పరమ పవిత్రమైనది. దాని పేరు సత్యము. దానికి స్థానము ధృతి అనే సరోవరము. ఎవరైతే రజస్సు, తమోగుణాలను పక్కననెట్టి సత్యాన్ని చేతధరించి ఆ సరోవరంలో స్నానము చేస్తాడో అతడు పరిశుద్ధుడౌతాడు. రాగద్వేషములను వదిలి ఇంద్రియనిగ్రహము పాటించు మహాత్ములందరూ పవిత్రతీర్ధముతో సమానులే. వారిని సేవించడం ద్వారా మానవుడికి పుణ్యతీర్ధసేవనఫలం దక్కుతుంది. తపస్సుచేయడం, ఇంద్రుయనిగ్రహము కలిగి ఉండడం, అహింసనుపాటించడం, మనస్సును నిగ్రహించడం, శుభ్రతకలిగి ఉండడం ఇవన్నీ పుణ్యతీర్ధనసేవతో సమానములే. పైగుణములు లేకుండా కేవలం నదీజలాలలో మునిగినంత మాత్రాన పుణ్యతీర్ధసేవన ఫలము దక్కదు. కేవలం శరీరము శుభ్రపడుతుంది కాని మనసు శుభ్రపడదు కదా ! దొరకని వాటి కొరకు ఆశపడకపోవడం, దొరికిన వాటితో తృప్తి చెందడం, ఎల్లప్పుడు తృప్తితో సంతృప్తితో ఉండడం, ఆశాపాశములు విడిచి పెట్టడం పాటించే నరులకు వేరు తీర్ధములు అవసరం లేదు " అని భీష్ముడు పలికాడు.

title: అనుశాసనిక పర్వము పంచమాశ్వాసము

text:
ధర్మరాజు " పితామహా ! మానవులు, దరిద్రము, వ్యాధులు, దుఃఖము వీటితో బాధపడుతూంటారు కదా ! ఆ సమయంలో వారికి శాంతిచేకూర్చే మార్గము ఏది ? " అని అడిగాడు. భీష్ముడు " ధర్మనందనా ! నీవు చెప్పిన దుఃఖములతో బాధలుపడుతున్న వారు భక్తితో, శ్రద్ధతో, బ్రహ్మ, విష్ణు, మహేశ్వరులను, వినాయకుడిని, కుమార స్వామిని, అగ్నిదేవుని, వాయుదేవుడిని, సూర్యచంద్రులను, దేవేంద్రులను, వరుణ భగవానుడిని, యమధర్మరాజును, కుబేరుడిని, కామధేనువును, సప్తసముద్రాలను, గంగయమున మొదలైన మహానదులను, మరుత్తులను, అశ్వినీదేవతలను, వసువులను, రుద్రులను, దేవతలను, పితృదేవతలను, వాలఖిల్యాది సిద్ధులను, వేదవ్యాస, వాల్మికీ, నారద, అగస్త్య, గౌతమ, కశ్యప, అత్రి, కణ్వ మొదలైన మహామునులను, రంభ ఊర్వశి మొదలైన అప్సరసలను, ధర్మము, తపస్సు, సత్యము, మొదలైన వాటిని రాత్రింపగళ్ళను, నక్షత్రములను, గ్రహములను, అశ్వినీ మొదలైన నక్షత్రాల సముదాయాలను, మాసములు, రుతువులు, సంవత్సరములు, వైనతేయులు, సర్పరాజములను, కాశీ, గయ మొదలైన పుణ్యక్షేత్రములను, నైమిశారణ్య, దండకారణ్యము మొదలైన అరణ్యములను, మేరుపర్వతము, హిమవత్పర్వతము, కైలాస పర్వతము మొదలైన పర్వతన్ములను, నాలుగు దిశల ఉన్న భూమిని, ఆకాశమును, రావి మొదలైన వృక్షరాజములను బ్రాహ్మణులను, చక్రవర్తులను, తనను పాలించేరాజును మనసారా ధ్యానించాలి. నమస్కరించాలి. మీరందరూ నన్ను రక్షించండి. నాకు ఆయురారోగ్య ఐశ్వర్యములను అభివృద్ధిని, పరమానందమును ప్రసాదించండి అని మనసారా కోరుకోవాలి. తరువాత నారాయణ మంత్రము శ్రద్ధగా పఠించాలి.
ఓం నమో భగవతే వాసుదేవాయ, నమః పురుషోత్తమాయ, నమః సర్వలోక గురువే, నమః సర్వలోక పితామహాయ, నమః సర్వలోక ప్రధానాయ, నమః సర్వలోకేశ్వరాయ, నమః సర్వలోక విశిష్టాయ, నమః సర్వలోక సుఖప్రదాయ, నమః సర్వలోక భర్తాయ, నమః సర్వలోక కర్తాయ, నమః సర్వలోక హర్తే, నమః సర్వలోకనిధయే, నమః సర్వలోకనధనాయ, నమః సర్వలోకోద్భవకరాయ, నమః విష్ణవే, నమః ప్రభవిష్ణవే అని పఠించాలి. ఈ మంత్రం పథించిన వారికి సమస్త భయములు, కష్టాలు, పాపములు నశించి శుభములు కలుగుతాయి అని భీష్ముడు ధర్మరాజుకు మహావిష్ణు మంత్రమును ఉపదేశించాడు " అని వైశంపాయనుడు చెప్పాడు.

title: అనుశాసనిక పర్వము చతుర్థాశ్వాసము

text: శ్రీకృస్ఘ్ణుడు మునులతో " మునిసత్తములారా ! మీ సందర్శన భాగ్యము కలగడం నా అదృష్టంగా భావిస్తున్నాను. మీరు కూడా ఒక పుణ్యకథను నాకు వినిపించండి " అని అడిగాడు. మునులు " మహాత్మా ! మీరు ముల్లోకాలకు పెద్దలు. మీకు తెలియనిది ఏముంది. నీకు ఈ మూడు యుగములలో తెలియని కథ ఈ భూమండలములో ఏముంది ? " అన్నారు. అందుకు మునులు నవ్వి " మహా మునులారా ! నేను మానవ గర్భసంజాతుడను కనుక మానవ మాతృడను. నా బుద్ధికూడా అదే స్థితిలో ఉన్నది. కనుక మీరు ఆ విషయము మరువకూడదు. ఈ పరిస్థితిలో మీరు చెప్పే కథ నాకు తెలియనిదే ఔతుంది " అని అన్నాడు. మునులంతా " శ్రీకృష్ణా ! నీకు చెప్పగల సమర్ధుడు నారదుడే కనుక నారదుడే ఒక కథ చెప్తాడు " అని వారు నారదుడిని చూసి " నారదా ! నీవు ఇంతకు ముందు చూసినది విన్నది అయిన ఒక కథను శ్రీకృష్ణుడికి వినిపించండి " అన్నాడు. నారదుడు పరమసంతోషంతో శ్రీకృష్ణుడికి మునులకు భక్తితో నమస్కరించి వారికి ఉమామహేశ్వర సంవాదము వినిపించ సాగాడు " నేను ఒక సారి తీర్ధసేవనము చేస్తూ తిరుగుతూ తిరుగుతూ హిమవత్పర్వతానికి వచ్చి అక్కడ ఒక అందమైన ఉద్యానవనంలో ప్రధమ గణములు, దేవతలు, సిద్ధులు, సాధ్యులు, విద్యాధరులు, మునులు, భూతగణములు మొదలైన వారితో కొలువు తీరిన మహేశ్వరుడిని చూసాను. నేను కూడా ఈశ్వరుడికి నమస్కరించి వారితో పాటు అక్కడ కూర్చున్నాను. ఆ సమయంలో అక్కడకు వచ్చిన పార్వతీదేవి పరిహాసంగా వెనుక నుండి ఈశ్వరుడి కన్నులు మూసింది. ఆ హటాత్పరిణామానికి జగమంతా చీకటి అయిపోయి సూర్యుడు చంద్రుడు కళతప్పి లోకములన్నీ అంధకారంలో మునిగి పోయాయి. ఆ సమయంలో పరమేశ్వరుడు తన మూడవ కంటిని తెరిచాడు. పరమేశ్వరుడి మూడవ కంటి నుండి అగ్ని జ్వాలలు చెలరేగి హిమవత్పర్వతాన్ని దహించసాగాయి. హిమవంతుడు పార్వతీదేవి తండ్రి. అందువలన తన తండ్రికి కలిగిన కష్టానికి పార్వతీదేవి తల్లడిల్లి పోయింది. వెంటనే పార్వతీదేవి శివుడి పాదాల మీద పడి నమస్కరించింది. శివుడు ప్రసున్నుడై మూడవ కన్ను మూసాడు. అప్పుడు హిమవత్పర్వతం మీద చెలరేగిన మంటలు చల్లారిపోయాయి. అప్పుడు పార్వతి శివుడితో " పరమేశ్వరా ! ఈ సమయంలో నీవు నొసటి కన్ను తెరవడానికి కారణం ఏమిటి ? ఇది రహస్యము కాకపోతే నాకు చెప్పండి. పరమేశ్వరుడు " పార్వతీ ! నీకు చెప్పడానికి వీలు కాని రహస్యములు ఏమున్నాయి ? నేను లోకపాలకుడను. నాకు ఏది జరిగితే లోకాలకు అదే జరుగుతుంది. నీవు నా కళ్ళు మూసినప్పుడు నాకు ఏమీ కనిపించ లేదు కనుక లోకాలు అంధకారంలో మునిగి భయభ్రాంతం అయిపోయాయి. నీ చేతులు తియ్యకుండా ఈ లోకాల అంధకారము పోగొట్టడానికి నేను మూడవ కన్ను తెరవవలసి వచ్చింది " అని అన్నాడు. వెంటనే పార్వతి " పరమేశ్వరా ! నీకు నాలుగు ముఖాలు ఉండడానికి కారణం ఏమిటి ? " అని అడిగింది. శివుడు " పార్వతీ ! సుందోపసుందులు అని భుజబలసంపన్నులైన ఇద్దరు రాక్షసులు ఉన్నారు. వారు ఏ అస్త్రశస్త్రములకు చావు రాకుండా వరం పొందారు. వారిని చంపడానికి మయుడు లోకములో ఉన్న అందచందాలను, లావణ్యాలను పోగుచేసి అందాల రాశి అయిన తిలోత్తమను సృష్టించాడు. అతడు ఆమెను నా వద్దకు తీసుకు వచ్చాడు. తిలోత్తమ నా చుట్టూ ప్రదక్షిణం చేసింది. దేవకార్య నిమిత్తము సృష్టించబడిన ఆమె నా చుట్టూ తిరిగే సమయంలో నేను ఆమెను నాలుగు వైపుల నుండి ఆమెను చూసాను. అందుకని నాకు నాలుగు ముఖాలు ఏర్పడ్డాయి " అన్నాడు. పార్వతి " ఈశ్వరా ! నీకు కంఠంలో నలుపు ఎలా కలిగింది " అని అడిగింది. పరమశివుడు " పార్వతీ ! పూర్వము దేవతలు, దానవులు అమృతం కొరకు పాల సముద్రాన్ని మధించే సమయంలో ముందుగా పుట్టిన హాలాలం లోకాలను దహించడం ఆపడానికి దేవతల వేడుకోలు మన్నించి ఆ విషాన్ని నేను మింగి దానిని లోకరక్షార్ధం మింగకుండా కంఠములో ఉంచిన కారణంగా నా కంఠము నలుపు అయింది " అని చెప్పాడు. పార్వతి " మహాదేవా ! నీకు అన్ని ఆయుధములో పినాకిని అంటే ఎందుకు అంత ఇష్టము " అని అడిగింది. శివుడు " పార్వతీ ! కృతయుగంలో కణ్వుడు అనే మహాముని తపస్సు చేస్తున్నాడు. అతడి మీద పుట్టాలుపెరిగాయి. ఆ పుట్టమీద ఒక వెదురుగడ పెరిగింది. ఆ వెదురుగడ లోకములో లేని విధంగా పొడవుగా పెరుగింది. ఆ సమయంలో బ్రహ్మదేవుడు ప్రత్యక్షమై కణ్వుడికి వరాలు ప్రసాదించాడు. అతడి మీద పెరిగిన వెదురుతో బ్రహ్మ విష్ణువుకు శార్ఘము, నాకు పినాకము చేసి మిగిలిన ముక్కతో గాండీవము చేసి దానిని తాను తీసుకువెళ్ళాడు. బ్రహ్మదేవుడు ఇచ్చినది కానుక నాకు పినాకము అంటే ఇష్టము. పార్వతి " ఈశ్వరా ! ఈ భూమి మీద ఇన్ని జంతువులు ఉండగా నీవు మాత్రము ఎద్దును వాహనముగా చేసుకోవడానికి ఏమి కారణము ? " అని అడిగింది. " పార్వతీ ! పూర్వము నేను హిమాలయము మీద తపస్సు చేసుకొను సమయంలో నా చుట్టూ ఆవులు మేస్తూ నా తపస్సుకు భంగం చేసిన తరుణంలో నేను వాటిని కోపంగా చూడగా అవి బాధ పడ్డాయి. అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు వచ్చి వాటిని ఓదార్చి నాకు ఒక ఎద్దును దానంగా ఇచ్చాను. అప్పటి నుండి ఎద్దు నాకు వాహనం అయింది. పార్వతి " దేవా ! ఈ భూమి మీద ఇన్ని భవనములు, నివాస స్థలాలు ఉండగా ఎప్పుడూ వెండ్రుకలు, కపాలాలు, ఎముకలు, దుర్ఘంధం నిండి మురికిగా ఉండే శ్మశానంలో ఎందుకు నివసిస్తున్నారు " అని అడిగింది. శివుడు " పార్వతీ ! క్రూరమైనభూతములు జనులను బాధపెడతాయి. ఆ భూతకోటి ధాటికి ప్రాణికోటి అంతా నాశనం అయింది. ఈ విషయం తెలుసుకున్న బ్రహ్మ నా వద్దకు వచ్చి దీనికి ప్రతీకారం చేయమని నన్ను వేడుకున్నాడు. నేను కూడా ఆ భూతముల నుండి జనులను కాపాడాలని నిశ్చయించుకుని ఆ భూతములు నివశించు శ్మశానంలో నివసించి వాటిని నాశనం చేస్తుంటాను. లోకరక్షణార్ధమై నేను శ్మశానవాశిని అయ్యాను. మునులు సహితం శ్మశానంలో నివసించడానికి ఇష్టపడతారు " అని చెప్పాడు. పార్వతి " నాధా ! నీవు బూడిద శరీరానికి పూసుకుని, ఎముకలను పాములను ఆభరణంగా చేసుకుని, త్రిశూలధారి అయి భీకర రూపంలో ఉండడానికి కారణం ఏమిటి ? " అని అడిగింది. శివుడు " పార్వతీ ! ఈ లోక స్వరూపము రెండు విధములుగా ఉంటుంది కదా ! శీతలము, ఉష్ణములతో సకల లోకములు నిండి ఉన్నాయి. ఈ జగత్తు అంతా సౌమ్యము, ఆగ్నేయము అనే రెండు యోగముల సంయోగము. అందులోని సౌమ్యతను విష్ణువు భరించాడు, ఉగ్రతను నేను భరించాను. అందుకని నేను ఉగ్ర స్వరూపముతో ఉంటాను. ఇంకా ఏమైనా సందేహాలు ఉన్నాయా " అని అడిగాడు. పార్వతి " ఈశ్వరా వర్ణాశ్రమ ధర్మాలు తెలపండి ఈ లోకాలు తరిస్తాయి " అని అడిగింది అని నారదుడు మునులకు చెప్పాడని భీష్ముడు ధర్మరాజుకు చెప్పాడు.

title: అనుశాసనిక పర్వము చతుర్థాశ్వాసము

text: గౌతముడు " మహాత్మా ! మీరు సామాన్యులు కారు సాక్షాత్తు దేవేంద్రులు. లేని ఎడల సకల లోకముల గురించి తెలియడం ఎలా సాధ్యం. దేవేంద్రా ! నీవు అన్ని లోకములు తిరుగుతుంటావు కదా ! నీవు పోకూడని లోకము ఏది ? " అని అడిగాడు. ఆ మాటలకు దేవేంద్రుడు సంతోషించి " మహాత్మా నీకు ఏమి కావాలో కోరుకో " అని అడిగాడు. గౌతముడు " దేవేంద్రా ! నేను ఈ ఏనుగును బిడ్డలా పెంచుకున్నాను దీనిని నా వద్ద ఉండనివ్వు " అని వేడుకున్నాడు. ఇంద్రుడు " గౌతమా ! నాకు ఆ మాత్రము తెలియదా ! ఆ ఏనుగు చూడు ప్రేమతో నీ తల మీద తన తొండముతో తడుముతూ వాసన చూస్తుంది. నిన్ను నీ బిడ్డను ఎలా వేరు చెయ్యగలను. మారు వేషములో ఉన్న నన్ను దేవతలు సహితం గుర్తుపట్ట లేరు. నీవు నీ పుణ్యవశమున నన్ను గుర్తు పట్టగలిగావు. నీకు నీ ఏనుగుకూ స్వర్గలోకప్రాప్తి కలిగిస్తాను నీవు నీ ఏనుగుతూ స్వర్గలోకములో శాశ్వతంగా ఉండండి " అని స్వర్గలోకానికి ఆహ్వానించాడు. గౌతముడు ఆ ఆహ్వానాన్ని మన్నించి ఏనుగుతో స్వర్గలోకముకు వెళ్ళాడు " ఇదీ స్వర్గలోకము కథ అని భీష్ముడు చెప్పాడు.

title: శాంతి పర్వము చతుర్థాశ్వాసము

text:
వైశంపాయనుడు జనమేజయునకు మహాభారత కథను చెప్పసాగాడు. భీష్ముడు ధర్మరాజుతో నాకు తెలిసిన అన్ని విషయాలు చెప్పాను. నీకు ఇంకా ఏవైనా సందేహాలు ఉంటే అడుగు. నాకు తెలిసినంత వరకు నీకు అన్ని విషయాలు చెప్పాను.
ఐరావతం
ధర్మరాజు " పితామహా ! ఇప్పటి వరకు రాజోచితప్రవర్తన, ధర్మాలు తెలియ చెప్పారు. ఇక ప్రజల మంచిచెడులు వారి ధర్మాలు వివరించండి " అని అడిగాడు. భీష్ముడు " ధర్మనందనా ! లోకంలో ధర్మం పలువిధముల విస్తరించి ఉంది. అన్ని ధర్మములు అనుసరించ తగినవే అయినా తత్వం తెలిసినవారు మాత్రమే మోక్షమే ఉత్తమమార్గమని చెప్తారు. ఇష్టం, అయిష్టం మరచి ద్వందాతీతంగా సంపదను అనుసరించడమే మోక్షమార్గం. ఇందుకు ఉదాహరణగా నీకొక కథ చెప్తాను. పూర్వం సేనజిత్తుడు అనే మహారాజుకు పుత్ర వియోగం కలిగింది. అతడి వద్దకు ఒక ఆప్తుడైన బ్రాహ్మణుడు వచ్చి " మహారాజా ! చింతించడం ఎందుకు పుట్టిన వారికి మరణం తప్పదు. నీ కుమారుడికి మాత్రమే మరణం సంప్రాప్తించిందా ! మూర్ఖత్వంతో ఇలా ఎందుకు చింతిస్తున్నావు ? " అని పలికాడు. మహారాజు " మరి ఈ దుఃఖం పోవాలంటే ఏమి చేయాలి " అని అడిగాడు. బ్రాహ్మణుడు " మహారాజా ! నదీప్రవాహములో ఎన్నో దుంగలు కొట్టుకుని పోతున్నాయి. వాటిలో రెండు దగ్గరకు చేరుతాయి. కొంచెం దూరం పోగానే తిరిగి విడిపోతాయి. భార్యా, పుత్రులు, బంధువులు కూడా అంతే జీవితంలోకి వస్తుంటారు, పోతుంటారు. కనుక శాశ్వతంకాని ఈ శరీరాల కొరకు చింతించడం మూర్ఖత్వంకాదా ! నీ శరీరమే నీ స్వాధీనంలో ఉండదు. ఏది ఎప్పుడు రోగగ్రస్థమౌతుందో నీకు తెలియదు. ఎప్పుడు శాశ్వతంగా పోతుందో నీకు తెలియదు. ఇక భార్యా, పుత్రుల గురించి మోహం ఎందుకు ? మోహం లేనప్పుడు చింత లేదు. మానవునికి సుఖం, దుఃఖం ఒక దాని వెంట ఒకటి వస్తూపోతూ ఉంటాయి. సుఖమూ నిలువదు దుఃఖం నిలువదు. వివేకులు సుఖం వచ్చినప్పుడు పొంగి పోరు. దుఃఖం వచ్చినప్పుడు కుంగి పోరు. మనిషి నాది అనుకున్న వస్తువు దూరమైనప్పుడు దుఃఖిస్తాడు. నాది అన్న సంగం వదిలినప్పుడు దుఃఖం లేదు కదా ! పూర్వజన్మ సంస్కారం అనుసరించి సంయోగ వియోగములు సంభవిస్తాయి. పండితుడికి, పామరుడికి కర్మఫలములు ఒకటిగానే సంభవించినా పండితుడు వాటికి కలతచెందడు. పామరుడు దానిలో లీనమౌతాడు. కనుక ద్వందాతీతంగా ఇష్టం, అయిష్టం వదిలి సుఖదుఃఖాలకు చలించక ప్రవర్తించిన చింతలు ఉండవు. దీని గురించి పింగళ అనేవేశ్య ఇలా చెప్పింది. పింగళ ఒక సారి తన ప్రియుడి కొరకు ఎదురు చూస్తూ ఉంది ఎంతకీ అతడు రాకపోయేసరికి తనలో " నేను ప్రియుడి కొరకు ఎదురు చూస్తూ పిచ్చిదాన్ని అయ్యాను. కాని అతడు ఇలా పిచ్చి వాడు కాలేదుకదా ! అలాంటి వాడికొరకు నేను ఎందుకు బాధపడాలి. కనుక నేనిక కళ్ళుమూసుకుని నిద్రపోతాను. నా వద్దకు రాని వాడికొరకు బాధపడే కంటే వచ్చిన వాడే ప్రియుడను కోవడం మంచిది. రానివాడి మీద ఆశపెట్టుకుని కుంగిపోతూ పిచ్చిదానినై సర్వనాశనం అయ్యేదాని కంటే ఆశవదులుకుని ఉన్న దానితో తృప్తిపడుతుంటాను. కనుక మహారాజా ! లేని దాని కొరకు బాధపడక ఉన్న దానితో సుఖంగా జీవించు. ధర్మనందనా ! ఈ కథలోని అంతరార్ధం గ్రహించి ఉన్నదానితో తృప్తిపడడం నేర్చుకో తృప్తినిమించిన సుఖం, సంపద మరొకటి లేదు.

title: అనుశాసనిక పర్వము చతుర్థాశ్వాసము

text: ధర్మరాజు " పితామహ ! సాధారణంగా మానవులు దానధర్మములు చేస్తుంటారు. ఇతరులతో ప్రియంగా మాట్లాడుతుంటారు రెండింటిలో ఏది గొప్పది ? తెలియ చెయ్యండి " అని అడిగాడు. భీష్ముడు " ధర్మనందనా ! రెండూ మంచివే. ఈ రెండూ ఎదుటి వాడి మనసును బట్టి చేయాలి. దానము గురించి చెప్పనసరం లేదు దానము సదా శ్లాఘనీయమే. ప్రీతికరంగా మాట్లాడడం గురించి నీకు ఒకకథ చెప్తాను విను. ఒక బ్రాహ్మణుడు పనిమీద నిర్మాన్యుష్యమైన అడవిలో వెళుతున్నాడు. అప్పుడు ఒక రాక్షసుడు అతడిని చంపి అతడి మాంసము తినవలెనన్న తలంపుతో ఆ బ్రాహ్మణుడిని పట్టుకున్నాడు. ఆ బ్రాహ్మణుడు భయము చెందక నిర్మలంగాను నిశ్చలంగాను ఉన్నాడు. అతడి ధైర్యానికి ఆశ్చర్యపోయిన రాక్షసుడు " బ్రాహ్మణోత్తమా ! నీవు నా ప్రశ్నలకు జవాబు చెపితే నిన్ను విడిచి పెడతాను. లేని ఎడల నిన్ను చంపితింటాను " అన్నాడు. బ్రాహ్మణుడు అందుకు అంగీకరించాడు. రాక్షసుడు " నా శరీరము డస్సిపోయింది అలసి పోయింది అందుకు కారణం ఏమిటి ? " అని అడిగాడు. బ్రాహ్మణుడు " మహాత్మా ! నీవంటి మహాత్ముడు అడిగితే చెప్పక ఊరుకుంటానా ! నీవు చెడ్డవాడివి అని తెలిసి నీ బంధువులు అందరూ నిన్ను వదిలి వెళ్ళారు. అందుకు నీవు బాధ పడుతున్నావు. నీవు దరిద్రంతో బాధపడుతూ నీకు లభించని ధనము గురించి చింతిస్తున్నావు. మొహమాటానికి పోయి ఇతరుల చేతిలో ఓడిపోయిన అదిచూసి వారు అది తమ ప్రతాపమని పొంగిపోవడం చూసి ఓర్వలేకున్నావు. దుర్మార్గులు నీ చుట్టూచేరి పొగడుతుంటే పండితులు నిన్ను పొగడలేదని మనసులో బాధపడుతున్నావు. ఈ బాధలవలన నీవు మనసులో కృశించిపోతున్నావు. నీవు చెప్పిన మాటలను సభ ఆమోదించకపోవడం, నీవు చేసిన పాడు పనులకు నీ భార్య బాధపడుతుంటే ఆమెను నీవు అనునయించ లేని దుస్థితిలో ఉన్నావు. నీ సొమ్మును ఇతరులు ఎత్తుకు పోతున్నారని తెలిసి నీ సొమ్మును రక్షించు కోలేక బాధపడుతున్నావు. చాటు మాటుగా నిన్ను గురించి చెప్పే మాటలు నీ బంధువులు నిజమని నమ్మడం దాని వలన కలిగే దుఃఖాన్ని నీవు మనసులో దాచుకోలేక బయటకు చెప్ప లేక కుమిలి పోతున్నావు. ఇవి నీ క్షీణతకు కారణాలు. నీ భార్యా బిడ్డలు వారి దుష్ప్రవర్తనతో నిన్ను ఇబ్బంది పెట్టడం, నీ తల్లి తండ్రులు, సోదరులు రోగములతో బాధపడం నీ పూర్వ జన్మలో నీవు ఒక బ్రాహ్మణుడికి చెందిన ఆవును చంపడం, దుష్టబుద్ధితో బ్రాహ్మణుల సొమ్మును, దేవుడిసొమ్మును అపహరించడం, నీ ధనమును పోగొట్టుకుని పరితపించడం, నీ బంధువులు చనిపోవడం, దుర్మార్గుడైన నీ సేవకుని వలన కలిగిన నష్టానికి నీవు బాధ్యుడవు కావడం వీటి వలన కూడా ఒక మానవుడు కృంగి కృశించి పోతాడు " అని బ్రాహ్మణుడు రాక్షసుడికి చెప్పాడని భీష్ముడు చెప్పాడు.

title: శాంతి పర్వము పంచమాశ్వాసము

text:
ధర్మరాజు భీష్ముడిని " పితామహా ! ధర్మము, అర్ధము, కామములలో ఏది ఉత్తమమైనది ? " అని అడిగాడు. భీష్ముడు " ధర్మనందనా ! ఈ సందర్భంలో నీకు కండధారుని చరిత్ర చెప్తాను విను. ఒక బ్రాహ్మణుడు యజ్ఞము చేయ తలపెట్టాడు. కాని అతడి వద్ద ధనము లేదు అందుకని అతడు ధనము కొరకు తపస్సు చేయసాగాడు. అప్పుడు కండధారుడు అతడి వద్దకు వచ్చి " విప్రుడా ! నీ కోరిక ఏమిటి అని అడిగాడు ? " ఆ విప్రుడు కండధారుడిని " దేవా ! నాకు ధనము కావాలి " అని అడిగాడు. కండధారుడు దేవతల అనుచరుడూ కుబేరుడి అనుచరుడైన మణిబద్రుడు అనే వాడిని తలచుకుని ప్రత్యక్షం చేసుకుని " మణిభద్రా ! ఇతడికి కావలసిన ధనము ఇమ్ము " అన్నాడు. మణిభద్రుడు " అలాగే ఎంత ధనము కావాలన్నా ఇస్తాను " అన్నాడు. అప్పుడు కండధారుడికి ఒక ఆలోచన వచ్చింది. ఎప్పుడో ఒక సారి చనిపోకతప్పదు. కనుక ఇతడికి ధనముతో పనిఏమిటి ? ఇతడి బుద్ధిని చక్కని మార్గమున పెట్టిన సంపదలు ఇతడి వద్దకు వచ్చిచేరుతాయి. అని అనుకుని ఆ విషయము మణిభద్రుడికి చెప్పాడు. ఆ ఆలోచనకు మణిభద్రుడు కూడా సంతోషించాడు. కండధారుడు ఆ విప్రుని ధర్మమార్గమున పెట్టమని దేవతలను ప్రార్థించాడు. అప్పుడు ఆ విప్రునికి తపమాచరించవలెనన్న సంకల్పము కలిగి కండధారుడితో " ఓ మహాత్మా ! నేను ఇప్పటి వరకు నిన్ను ధనము అడిగాను. కాని ఇప్పుడు నీ దయ వలన నా మనస్సు తపస్సు మీదకు మరలింది. కనుక నాకు ఇక ధనము అక్కర లేదు. నాకు తపస్సు చేసుకోవడానికి అనుమతి ఇవ్వు " అని ప్రార్ధంచాడు. కండధారుడు ఆ బ్రాహ్మణుడికి తపస్సు చేసుకోవడానికి అనుమతి ఇచ్చి వెళ్ళాడు. తరువాత ఘోరతపమాచరించిన బ్రాహ్మణుడు తన శరీరమును, మనస్సును, మానవత్వము వదిలి దివ్యత్వము పొంది దివ్య శక్తులను పొందాడు. అతడు మనసులో ఇప్పుడిక నేను కోరిన వారికి ధనము ఇవ్వగలను. అప్పుడు విప్రుడు కుండధారుడిని తలచుకుని ప్రత్యక్షము చేసుకుని తపోమహిమతో గంధము, పూలు సృష్టించి కుండధారుడిని పూజించాడు. కుండధారుడు " విప్రోత్తమా ! నీవు నిరంతరము ధర్మాన్ని ఆశ్రయించి, యోగాభ్యాసము చేసి, ఆత్మను అను సంధానము చేసి తరించు " అని చెప్పి అక్కడి నుండి వెళ్ళి పోయాడు.
ధర్మనందనా ! బ్రాహ్మణుడి కథ విన్నావు కదా నీకిక అహింసావ్రతము గురించి చెప్తాను విను. ఒక బ్రాహ్మణుడు అడవిలో ఆశ్రమము నిర్మించుకుని భార్యతో జీవించ సాగాడు. అతడు పొలములో రాలినగింజలను ఏరుకుని జీవనము సాగిస్తున్నాడు. అతడు అహింసావ్రతము ఆచరిస్తూ యజ్ఞములో ఫలములను హవిస్సుగా సమర్పించ సాగాడు. అది వేదవిహిత మార్గము కాదని తెలిసి అతడి శాపానికి భయపడి భార్య ఎదురుచెప్పక ఊరకున్నది. ఇంద్రాది దేవతలు హవిస్సును స్వీకరించ లేదు. అక్కడకు ఒక జింక వచ్చి విషయము తెలిసి చెప్పలేదని మునిపత్నిని నిందించి తనను చంపి ఆ మాంసముతో దేవతలకు హవిస్సులు ఇవ్వమని కోరింది. అందుకు ఆ బ్రాహ్మణుడు అందుకు అంగీకరించ లేదు. ఆ జింక కొంత దూరము పోయి తిరిగి వచ్చి " ఓ విప్రోత్తమా ! నీకు నేను దివ్యదృష్టి ఇచ్చాను నీ కొరకు ఎవరు వచ్చారో చూడు " అన్నాడు. ఆ బ్రాహ్మణుడు దివ్య దృష్టితో చూసి అక్కడ ఉన్న అప్సరసలను, గంధర్వులను చూసి ఆ జింక చెప్పినట్లు దానిని హింసించడానికి పూనుకున్నాడు. అంతటితో అతడి తపస్సు భగ్నమైంది. ఆ జింక ఒక దేవతాస్వరూపము దాల్చి " విప్రోత్తమా ! నేను ధర్మదేవతను నిన్ను పరీక్షించడానికి ఇక్కడకు వచ్చాడు. నీకు ఒక ధర్మసూక్ష్మము చెప్తాను విను. అహింస మహాపాపము. కాని అవసరమైన చోట జీవహింస చేసినా అది ధర్మమే ఔతుంది. యజ్ఞము కొరకు కూడా అనవసర జీవహింస చేయకూడదు. నీవు జీవులను బలి ఇవ్వకుండానే నీ యజ్ఞము పూర్తి అయ్యేలా అనుగ్రహిస్తాను " అని చెప్పి వెళ్ళింది.

title: అనుశాసనిక పర్వము చతుర్థాశ్వాసము

text: ధర్మరాజు " మహాత్మా ! ధ్యానము, ఇంద్రియనిగ్రహము, గురువులను భక్తితో సేవించుట, అహింసను పాటించుట, నిత్యము దేవుడిని పూజించడం, తపస్సు వీటన్నింటిలో మిక్కిలి సేవించవలసినది ఏది ? వివరించండి " అని అడిగాడు. బృహస్పతి " ధర్మనందనా ! నీవు చెప్పిన ఆరుమార్గములు మంచివే. కాని వీటి అందు అహింస పరమధర్మము. అహింస సకలవ్రతములను ప్రకాశింపజేస్తుంది " అని చెప్పి బృహస్పతి స్వర్గలోకముకు వెళ్ళి పోయాడు. తరువాత ధర్మరాజు " పితామహా ! సర్వదేవతలు, బ్రాహ్మణులు, మునులు అందరూ అన్ని ధర్మములలో అహింస పరమధర్మమని చెప్తారు కదా ! ఆ అహింస గురించి వివరించండి " అని అడిగాడు. భీష్ముడు " ధర్మనందనా ! ఒక్క మాటలో చెప్పాలంటే అన్ని ధర్మాలు అహింస అనే ధర్మంలో ఇమిడి ఉన్నాయి. ఈ అహింస నాలుగుపాదములతో నడుస్తుంటుంది. ఆ పాదములలో ఏ ఒక్కటి కుంటుపడినా ధర్మము కుంటుపడుతుంది. మనసుచేత కాని, వాక్కుచేత కాని, శరీరముచేత కాని పరులను హింసించడం, మాంసముతినడం ఇవి హింసామార్గాలు. మాంసం తినడం హింసాత్మకమైనదే. కనుక ఈ నాలుగు మార్గాలలో హింసను వదలాలి. ఆంసం తినడం మీద మక్కువ వదలడమూ అహింసయే " అని భీష్ముడు చెప్పాడు.

title: హేస్టింగ్సు

text: పిండారీలు అనబడిన దళములో కేవలము మహారాష్ట్రజాతివారే కాక అనేక జాతివారు, అనేక మతస్తులు యుండిరి. వారు అశ్వదళములతో దాడులు ముట్టుడులు చేయుచూ మహారాష్ట్రకూటమి నాయకులకు సైన్యములో ఖర్చులేని ఉపసైన్యముగా పరిగణింప బడి వారి సానుభూతికి పాత్రులైయుండిరి. దోపిడీ దాడుల వలన దొరికినంతదే పిండారీలకు జీవనాధారము. దేశములో ముఖ్యముగా రాజస్థాన్, మధ్యభారతదేశ ప్రాంతములలో వీరి దాడులెక్కువగానుండెను. అనేక భూభాగములను, పట్టణములను సైనిక స్తావరములనూ ముట్టడించి దాడులు జరుపుచుండిరి. 1812 లో మీర్జాపూరు, షాబాదుల జిల్లాల దాడిచేసి దోపిడీచేశారు. 1816 లో నిజాం గారి రాజ్యములోని దక్కన్ పీఠభూములలోనూ, ఉత్తర సర్కారులలో కూడా పిండారీల దాడులు జరిగినవి. గవర్నరజనరల్ లార్డు హేస్టింగ్సు ఆ పిండారీలను అణచుటకు కృతనిశ్చయుడై పెద్దసంఖ్యలో సైన్యమును సమకూర్చి, యుద్ద వ్యూహములతో దేశమునలుమూలనుంచీ పిండారీ స్తావరములు ముట్టడించి స్వాధీనముచేసుకున్నారు. కరీమ్ ఖాన్ పిండారీ, చిట్టూపిండారీ మొదలగు పిండారీల నాయకులు ఒకరి తరువాత ఒకరు వారంతట వారే బ్రిటిష్ సైన్యమునకు లొంగిపోయారు. వారి తోపాటూ వారికి సానుభూతిపరులైన మహారాష్ట్ర కూటమిలోని నాయకుల సైన్యములు: పూనాలోని పీష్వా, గ్వాలియర్ రాజు సింధియా, నాగపూరు రాజు భోన్సలే, ఇందౌర్ రాజు హేల్కర్ కూడా ఎదురు పోరాటముచేయ ప్రయత్నించినా ఓడిపోయి హేస్టింగ్సు సైన్యమునకు లొంగి పోయారు. దాంతో పిండారీల దోపీడీలు ఆగిపోయినవని చెప్పవచ్చును. ఈ యుద్దములకు హేస్టింగ్సు స్వయముగా సర్వసైన్యాధిపత్యము వహించగా జనరల్ థామస్ హిస్లాప్ (Gen. Thomas Hislop) సైన్యాధిపత్యము వహించాడు. 1816-17 జరిగిన ఆ యుద్దములనే పిండారీ యుద్దమనబడిననూ ఆ యుద్దము చివరకు మూడవమహారాష్ట్ర యుద్దముగా మారి 1819 దాకా సాగినది అందుచే పిండారీల యుద్దము మూడవ మహారాష్ట్రయుద్దములో భాగముగనే పరిగణించవలసియున్నది.

title: కర్ణ పర్వము తృతీయాశ్వాసము

text: అన్ని మాటలు మౌనంగా భరించిన అర్జునుడు అఖరున ధర్మరాజు " నీ గాండీవాన్ని కృష్ణుడికి ఇచ్చి నీవు రధాన్ని తోలు " అన్న మాటలు సహించ లేక పోయాడు. పక్కనే ఉన్న కత్తి తీసుకుని ధర్మరాజును నరకబోయాడు. కృష్ణుడు అర్జునుడి చాయి పట్టుకుని వారించి " అర్జునా ఇక్కడ కత్తితో పని ఏమి? ఇక్కడ మనకు శత్రువులు ఎవరూ లేరు కదా ? మనం ఇక్కడకు ధర్మజుడు క్షేమంగా ఉన్న్డా లేడా అని చూడ వచ్చాము. క్షేమంగా ఉన్నాడని తెలుసుకున్నాము. ఇది సంతోషించ వలసిన సమయం కాని కోపం తెచ్చుకొనవలసిన సమయం కాదు " అని అన్నాడు. అర్జునుడు " కృష్ణా ! నా గాండీవాన్ని ఎవరికైనా ఇమ్మని అన్న వారి తల నరుకుతానని నా ప్రతిజ్ఞ. ధర్మజుని మాటలు విన్నావు కదా ! అలాంటి మాటలు అన్న వాడిని నరకడం అతడు ధర్మమే కాని అధర్మమం కాదా ! కనుక నా ప్రతిజ్ఞ నెరవేర్చుకుని అసత్యదోషం నెరవేర్చుకుంటాను. పోనీ నీవు లోకజ్ఞానం కలవాడివి కదా నేను ఏమి చేయాలో చెప్పు " అన్నాడు. కృష్ణుడు " అర్జునా ! చాలు వ్యర్ధప్రేలాపనలు ఆపు. ధర్మాధర్మ విచక్షణ తెలిసిన వారు నీ వలె పలుకరు. ఎవరైనా వింటే నీకు పెద్దల ఎడ గౌరవం లేదని అనుకోగలరు. ఏది ధర్మమో ఏది కాదో తెలుసుకుని మాట్లాడు " అన్నాడు. సత్యము అహింస పరమ ధర్మములు. ఆ సత్యమే అహింసాచరణకు తోడ్పడాలి కాని హింసను ప్రేరేపంచ కూడదు. మనం చేసే కర్మలలో ధర్మము సూక్ష్మాతి సూక్ష్మంగా ఉంటుంది. కర్మను ఉచితానుచితాలు తెలుసుకుని చేయాలి. నీ అన్నయ్య, నీహితము కోరే వాడు, ధర్మము తెలిసిన వాడు, మనకు మహారాజు అతడిని చంపబూనడం ధర్మం అనిపించుకుంటుందా ! తెలిసీ తెలియని వయసులో చేసిన ప్రతిజ్ఞ నెరవేర్ఛకోడానికి ఈ వయసులో ధర్మాధర్మ విచక్షణ మరవడం మూర్ఖత్వం అనిపించుకుంటుంది. పెద్దలు ఇందుకు అంగీకరించరు. ధన, మాన, ప్రాణాలకు ముప్పు వాటిల్లినపుడు అసత్యము పలుకుట దోషం కాదు ఇందుకు నీకు ఒక దృష్టాంతం చెప్తాను " అన్నాడు.

title: శాంతి పర్వము పంచమాశ్వాసము

text: ఆ మాటలకు సంతోషించిన ధర్మరాజు " తాతగారూ ! నేను అజ్ఞానంతో ఏమేమో అడుగుతున్నాను. అడిగినవే తిరిగి తిరిగి అడుగుతున్నానని కోపము వద్దు. ఉత్తమమైన ఆచారము గురించి వివరించండి అని అడిగాడు. భీష్ముడు " ధర్మరాజా ! వేదములలో వివిధములైన ఆచారము గురించి వివరంగా చెప్పారు. వాటిని ఆచరించడమే మన ధర్మము. పెద్ద వాళ్ళు ఏది ఆచరిస్తే అదే ఉత్తమమైన ఆచారము. ఈ సందర్భంలో నీకు జాబాలికి, తులాధరుడు అనే వ్యాపారికి జరిగిన సంవాదం వినిపించెదను విను. పూర్వము జాబాలి అనే మహాముని తపస్సు చేసుకుంటున్నాడు. అతడి తల మీద ఒక పిచ్చుక గూడు కట్టింది. అక్కడ గుడ్లుపెట్టి పొదిగి వాటిని పిల్లలనుచేసింది. పెద్ద పిచ్చుక పిల్లతో కలిసి అక్కడ నివసించ సాగింది. ఆ విషయం తెలిసినా జాబాలి వాటిని తరిమి వేయకుండా భరిస్తూ " ఆహా ! నా వంటి ధర్మనిష్టాగరిష్ఠుడు ఎవరైనా ఉంటారా ! " అని తనను తాను మెచ్చుకోసాగాడు. అప్పుడు ఆకాశవాణి " మహాత్మా ! తనను తాను మెచ్చుకునే ధర్మనిష్ట ఎక్కడైనా ఉంటాదా. నీ కంటే ధర్మనిష్టా పరుడైన తులాధరుడు కూడా ఇలా ఎప్పుడూ మాట్లాడ లేదు ఇక నీ వెంత ? " అని ఎగతాళి చేసింది. ఆ మాటలకు ఆశ్చర్యపడిన జాబాలి " ఆ తులాధరుడు ఎక్కడ ఉంటాడు. నేను అతడిని కలవాలి " అని అడిగాడు. " అతడు వారణాశి పురంలో నివసిస్తున్నాడు " అని ఆకాశవాణి పలికింది. జాబాలి తులాధరుడి మీద కలుగిన మత్సరంతో వారణాశికి వెళ్ళాడు. అక్కడ వ్యాపారం చేస్తున్న తులాధరుడిని చూసాడు. జనులంతా అతడిని ధర్మాత్ముడని పొగుడు తున్నారు. జాబాలిని చూసి తులాధరుడు అతడికి అతిథి సత్కారాలు చేసి " మహానుభావా ! మీ తల మీద పిచ్చుకలు తిరుగుతున్నా చలించక హాయిగా తిరుగుతున్న మీరు జితేంద్రియులు. గౌరవించ తగిన వారు " అని అన్నాడు. అది విన్న జాబాలి " అది సరే నీవు చేసేది వ్యాపారం అందులో ధర్మము తప్పక చేయడం ఎలా సాధ్యము " అని అడిగాడు. తులాధరుడు " అయ్యా ! నేను వస్తువులు కొనడంలో

title: శాంతి పర్వము తృతీయాశ్వాసము

text: ధర్మరాజు " పితామహా ! పాపమునకు మూలం ఏది ? పాపం ఎక్కడ పుడుతుంది ? పాపం ఎలా ఉంటుంది ? " అని అడిగాడు. భీష్ముడు " ధర్మరాజా ! అన్ని పాపములకు మూలము లోభము. లోభానికి మూలం కోరికలు, కామవాంఛలు, కోపం, అసూయ, ద్రోహ చింతన, ప్రస్త్రీ వ్యామోహం, అత్యాశ, సిగ్గు లేమి, ఓర్పు లేమి మొదలైనవి లోభానికి కారణం. కనుక పాపం రాకుండా ఉండాలంటే లోభానికి దూరంగా ఊండాలి " అన్నాడు. ధర్మరాజు " పితామహా ! అన్ని ఆపదలకు, దుర్గతులకు మూలమైన అజ్ఞానం ఎలా ఉంటుంది ? " అని అడిగాడు. భీష్ముడు " ధర్మజా ! లోభం వలన అజ్ఞానం పుడుతుంది. అజ్ఞానం అన్ని ఆపదలకు మూలం కనుక లోభం వదిలితే అజ్ఞానం దానంతట అదే పోతుంది " అని చెప్పాడు. ధర్మరాజు " పితామహా ! ధర్మనందనా ! ధర్మములన్నింటికీ మూలం ఇంద్రియ నిగ్రహం. ఇంద్రియ నిగ్రహానికి జ్ఞానం తోడైతే ఉత్తమ గతులు లభిస్తాయి. ఇంద్రియ నిగ్రహంతో కామ, క్రోధ, మద, మాత్సర్యాలను జయంచి బ్రహ్మపదం చేరుకుంటాడు. సర్వ ధర్మాలకు తపస్సు మూలం, ఆహారం, నియమ నిబద్ధతతో చేయబడే తపస్సు వలన పాపములు హరించి సత్యము, శుచిత్వం కలిగి సకల కార్యములు సిద్ధిస్తాయి " అని భీష్ముడు చెప్పాడు. పితామహా ! దేవగణములు, పితృగణములు, బ్రాహ్మణులు సత్యవ్రతమును ప్రశంసిస్తుంటారు కదా ! ఆ సత్యవ్రతమును గురించి చెప్పండి? " అని అడిగాడు. భీష్ముడు " ధర్మనందనా ! అన్ని ప్రాణులయందు సమానత్వం కలిగి ఉండడం ఇంద్రియ నిగ్రహం, ఓర్పు, ధైర్యము, నిజాయితీ కలిగి ఉండడం, యజ్ఞ యాగములు దాన ధర్మములు చెయ్యడం, పరోపకారం చెయ్యడం, ఈర్ష్య, ద్వేషం లేకపోవడం, అహింస ఇవన్నీ సత్వగుణాలు సత్యరూపాలు సత్యవ్రతాచరణ వలన యోగము, మోక్షము లభిస్తాయి. సత్యవ్రతానికి వేయి అశ్వమేధయాగాలు సాటిరావు " అని చెప్పాడు భీష్ముడు.

title: బ్రిటిష్ ఇండియా గవర్నరు జనరల్

text: భారతదేశములో క్రీ.శ 1600 లో వ్యాపారముచేసుకునటకు ప్రవేశించిన బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెనీ క్రమేణా వలసరాజ్యస్థాపనచేసి, రాజ్యాదికారములు చేపట్టి దేశమును పరిపాలించు ప్రభుత్వముగా మారినది. తరువాత ఇంగ్లండులోని బ్రిటిష్ ప్రభుత్వము వారు 1858 నంబరు 1 వ తేదీనాడు విక్టోరియా రాణీగారి ప్రకటన ద్వారా భారతదేశమందలి ప్రభుత్వమును ఇంగ్లీషు వారి రాజ్యమకుటములో చేర్చిన విసిష్ట చరిత్రలో కుతూహలకరమైన విశేషములు చాలా ఉన్నాయి. బ్రిటిష్ పార్లమెంటు వారు 1773 లో ఆమోదించిన రెగ్యులేటింగ్ చట్టము ప్రకారము బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెనీ భారతదేశములో మొట్టమొదటి గవర్నరుజనరల్ ను నియమించారు (మొట్టమొదటి గవర్నర్ జనరల్ వారన్ హేస్టింగ్సు ). అంతకు ముందు 1773 దాకా గవర్నర్ల పదవులే ఉన్నాయి. 1773 నుండి గవర్నర్ జనరల్ గా చేసినవారు బ్రిటిష్ ఇండియాలో కేవలము కలకత్తా రాష్ట్రమునకే (ఇప్పటి బెంగాల్ రాష్ట్రము) గవర్నర్ జనరల్సు అయ్యిరి. 1833 లో చేసిన రాజ్యాగ చట్టము అనగా 1833 వ సంవత్సరపు బ్రిటిష్ ఇండియా రాజ్యాంగ చట్టము వలన బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెనీనే బ్రిటిష్ ప్రభుత్వము వారి ప్రతినిధిగా నియమించి భారతదేశమును బ్రిటిష్ ఇండియా (వలసరాజ్యముగా) నిరంకుశముగా పరిపాలనసాగించారు. అందుచే 1833 నుండి భారతదేశమును పరిపాలించిన ప్రభువులను బ్రిటిష్ ఇండియా గవర్పర్ జనరల్సు అనవచ్చును. అటువంటివారిలో విలియం బెంటింక్ మొట్టమొదటి బ్రిటిష్ ఇండియా గవర్నర్ జనరల్. 1858 నవంబరు 1 వ తేదీన విక్టోరియా రాణిగారి రాజ్యాంగపత్రము ద్వారా చేసిన ప్రకటనతో భారతదేశపు ప్రభుత్వమును ఇంగ్లీషురాజ్యమకుటములో కలిపినప్పటినుండి భారతదేశమును పరిపాలించు బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ ప్రతినధిని వైస్రాయి (VICEROY) అనికూడా అనబడుచుండెను. అందుచే గవర్నర్ జనరల్ లేదా వైస్రాయిగా సంబోధించబడిరి. వైస్రాయి పదము వాడుటమొదలుపెట్టినకాలమునుండీ (1858) మొదటి వైస్రాయి క్యానింగ్ ప్రభువు (Charles John Canning). 1947 ఆగస్టు 15 తేదీవరకు ఆఖరి వైస్రాయిగా చేసిన లార్డు మౌంట్ బాటన్. భారతదేశము స్వతంత్రమైన తేదీనుండి వైస్రాయి అను బిరుదు ఉపసంహరింపబడినది అందుచే అక్కడనుండి తదుపరి 1948 జూన్ 28 వరకూ గవర్నర్ జనరల్ గా కొనసాగిన మౌంట్ బాటన్ ఆఖరి బ్రిటిష్ గవర్నర్ జనరల్. అతని పదవిపూర్తి (1948 జూన్ 28) కావడంతో అప్పటినుండి భారతదేశ రాజ్యాంగము విడుదలయ్యే వరకూ అంటే 1950 జనేవరి 26 వరకూ గవర్నర్ జనరల్ గా మొదటి భారతీయుడు రాజాజీ గా ప్రసిధ్ది చెందిన చక్రవర్తి రాజగోపాలాచారి ( చూడు అధినివేశ స్వరాజ్యము [1]

title: విలియం బెంటింక్

text: లార్డు విలియం బెంటింక్ గా ప్రసిధి చెందిన విలియం హెన్రీ కావెండిష్ బెంటింక్ (Lord William Henry Cavendish Bentinck ) బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెనికి గవర్నర్ జనరల్ గా భారతదేశమును 1828-1835 మధ్య పరిపాలించాడు. 1773 సంవత్సరపు రెగ్యులేటింగ్ చట్టము ప్రకారము వారన్ హేస్టింగ్సు బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెనీకి మొదటి గవర్నర్ జనరల్ అయుండగా 1833 వ సంవత్సరపు బ్రిటిష్ ఇండియా రాజ్యాంగ చట్టము ప్రకారము విలియం బెంటింక్ బ్రిటిష్ ఇండియాకు మొదటి గవర్నర్ జనరల్ అనవచ్చును. ఉదార రాజనీతిజ్ఞుడనియూ, స్వాతంత్ర్యప్రియుడనియూ ప్రసిధిచెంది యుండెను. బెంటిక్ యొక్క ఉదారభావములు ఆయన పలికిన వాక్యముల వల్లనే తెలియగలదు. ఉల్లేఖన "నోరులేని జనసామాన్యము అజ్ఞానులగు అవకాశముచూసుకుని ఆ అజ్ఞానము చిరస్థాయిగా చేసి దానివలన అక్రమలాభలను కొన్ని పొందుటయే ఈ ప్రభుత్వ లక్ష్యమను తలంపు బ్రిటిష్ నీతికిని ధర్మమునకును విరుధ్దము" అని పలుకచూ పాఠశాలలను విరివిగా స్థాపించి విద్యాభివృధ్దికి తోడ్పెను. ఈయన చేసిన కొన్ని గొప్ప సంస్కరణలవల్ల భారతీయుల పరిపాలనా శక్తి సామర్ధ్యములను గుర్తింపుచేయబడి కంపెనీ ప్రభుత్వయంత్రాంగములో తొలిసారిగా బాధ్యతాయుతమైన ఉన్నత పదవులు, హోదాకల ఉద్యోగములు భారతీయులకు లభించే అవకాశము కలిగినది. విద్యారంగములోను, సాంఘిక జీవనములోను కూడా చిరస్మరణీయములైన సంస్కరణలుచేశాడు. విలియం బెంటింక్ కార్యకాలము భారతీయుల హితముకోరినదైనట్టిదిని భారతీయులకు సంతోషముచేకూర్చినదనీ చెప్పుటకు మరో చరిత్రాధారము ప్రముఖ బ్రిటిష్ రాజ్యాంగవేత్త, చరిత్రకారుడు, రచయిత అయిన సర్ జార్జి ట్రవెలియాన్ (Sir George Otto Trevelyan) 1853లో బ్రిటిష్ పార్లమెంటులో (హౌస్ ఆఫ్ లార్ఢ్సు) ప్రసంగములో వక్కాణించినట్లుగా భారతదేశము భారతీయుల క్షేమలాభముల కొరకే పరిపాలించబడవలెనన్న సూత్రము ప్రారంభించిన ఘనత విలియం బెంటింక్ ఇయ్యవలెనని చెప్పక తప్పదు. భారతదేశములో ఆతని తదనంతరం జరుగిన బ్రిటిష పరిపాలనకు విలియం బెంటిక్ పరిపాలనారీతి, కార్యాచరణ ఒక గీటురాయని నిస్సందేహముగా చెప్పవచ్చును [1]

title: కవి చౌడప్ప శతకము

text:
శా.ఒడ్డారంబు ఘటించె బ్రహ్మ వినరా ! ఓరోరి చన్ ముక్కులన్
బిడ్డం డంటిన పాలు కారు, అవియే ప్రేమన్ మగం డంటినన్
జిడ్డం చె మ్మగు కాళ్ళ సందిది మహాసాధ్యంబె అ బ్రహ్మకున్
దొడ్డా కుందవరంపురాయ సుకవీ ! ధూర్త ప్రకారాగ్రణీ !
ఏది చెప్పినా బలంగా సూటిగా గుండెకు తగిలేట్టు చెప్పగల చౌడప్ప ఉమ్మడి కుటుంబ సౌభాగ్య చిత్రం ఎంత అందంగా చిత్రిస్తాడో చూడండి;
కం. తన సతి ఇడగా మనుమలు - తనయులు తలిదండ్రు లన్న దమ్ములు బంధుల్
దిన దినమును భుజియించుట - ఘన విభవము కుందవరపు కవి చౌడప్పా !
కాకర కాయ కూరంటే కవి చౌడప్పకి ప్రాణం !
కం. వేయారు వగల కూరలు - కాయ లనేకములు ధాత్రి కల వందులలో
నాయకములు రా కాకర - కాయలు మరి కుందవరపు కవి చౌడప్పా !
పూర్వ కవులలో కవి చౌడప్పకు ఇష్టమైన కవులు -
కం. విను భారవి భట్టును నా - చన సోముని మాఘ కవిని చతురత శ్రీ నా
ధు నుతింతును కవితకు తి - క్కన తలతున్ కుందవరపు కవి చౌడప్పా !
పెద్దన పట్ల తన ప్రశంసను చాటే చౌడప్ప పద్యం సుప్రసిద్ధం -
కం. పెద్దన వలె క్రుతి చెప్పిన - పె ద్దనవలె, అల్ప కవిని పె ద్దనవలెనా ?
ఎ ద్దనవలె, మొ ద్దనవలె - గ్ర ద్దనవలె కుందవరపు కవి చౌడప్పా !
కందపద్యం నడపడంలో తిక్కన తరువాత తనంత మొనగాడు లే డని గర్వంగా చెప్పుకుంటాడు చౌడప్ప;
కం. ముందుగ చను దినములలో - కందమునకు సోమయాజి ఘను డందురు; నే
డందరు నను ఘనుడందురు - కందమునకు కుందవరపు కవి చౌడప్పా !
చౌడప్ప 'పస' పద్యాల్ని చవి చూడకపోతే ఆయన చాటుకవితా సమీక్ష అసమగ్రమే అవుతుంది.
కం. పప్పే పస బాపలకును, - ఉప్పే పస రుచుల కెల్ల, ఉవిదల కెల్లన్
కొప్పే పస, దంతములకు - కప్పే పస కుందవరపు కవి చౌడప్పా !

title: అశ్వమేధ పర్వము ద్వితీయాశ్వాసము

text: అర్జునుడు " శ్రీకృష్ణా ! భార్యా భర్తలు అయిన ఆ బ్రాహ్మణుడు బ్రాహ్మణి అంత గొప్పవారా ! వారిని గురించి ఇంకా వినాలన్న కుతూహలం కలుగుతుంది. వివరించండి " అని అడిగాడు. అందుకు శ్రీకృష్ణుడు నవ్వి " అర్జునా ! నా మనసే బ్రాహ్మణుడు నా బుద్ధి బ్రాహ్మాణి. ఇంద్రియాతాతీతమైన ఆ పరమాత్మను నేనే " అని అర్జునుడితో చెప్పాడు. అది విన్న అర్జునుడు శ్రీకృష్ణుడితో " శ్రీకృష్ణా ! నీ బోధనల వలన నా మనసు సూక్ష్మగ్రాహి, వివేకవంతం అయినది. కనుక నాకు బ్రహ్మము గురించి తెలుసుకోవాలని ఉన్నది తెలియజేయవా " అని అడిగాడు. శ్రీకృష్ణుడు " అర్జునా ! నీ ప్రశ్నకు బదులుగా గురుశిష్య సంవాదం చెప్తాను. నీవు అడిగినట్లే ఒక శిష్యుడు తన గురువును అడిగాడు. అప్పుడు ఆ గురువు బృహస్పతి, భరద్వాజుడు, గౌతముడు, భార్గవుడు, కశ్యపుడు, వశిష్ఠుడు, అత్రి, విశ్వామిత్రుడు మొదలైన మహామునులను తోడు తీసుకుని బ్రహ్మదేవుడి వద్దకు వెళ్ళి నమస్కరించి " దేవ ! హితము అనగా ఏమి ? హితము పొందుటకు సులభమైన మార్గము ఏది ? " అని అడిగాడు. అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు " ఈ చరాచరజగత్తు సత్వగుణంలోనే జన్మిస్తాయి. కొంత కాలము ఆ సత్వగుణములో సంచరించిన తరువాత రజోగుణము తమోగుణము జీవుడిని ఆశ్రయిస్తాయి. ముందుగా సత్వగుణము గురించి వివరిస్తాను. సత్వగుణము మహిమాన్వితమైన గుణము కనుక యోగులందరూ సత్వగుణమును ఆశ్రయించి కామమును క్రోధమును పూర్తిగా వదిలివేస్తారు. ఆ సత్వగుణమును అనుసరించుటకు తగిన మార్గము చెప్తాను. ధర్మమునకు నాలుగు ఆశ్రయములు నాలుగు కాళ్ళ వంటివి. ఈ ధర్మము అన్ని వర్గముల చేత అనుష్టించచబడుతుంది. ఉత్తమ ధర్మమైనదానిని అనుసరించి జీవులు ముక్తిపొంద వచ్చు. పైన చెప్పిన నాలుగు ఆశ్రమాలలో ఆత్మసాక్షాత్కారం పొందని వారు మోక్షమును పొందలేరు. అది అన్ని వర్గాల వారికి సమానము. మరుత్తులు, ఆదిత్యులు, దేవతలు ఎవరైనా మోక్షము పొందాలంటే ఆత్మదర్శనమే సులభమైన మార్గము. ఆధ్యాత్మదర్శనం అంటే 24 తత్వము గురించి తెలుసుకోవడమే. వాటిని గురించి వివరిస్తాను. భూమి మొదలైన పంచభూతములు అయిదు. వాటి తన్మాత్రలైన రూప, రస, గంధాదులు అయిదు. ఇంద్రియములు 10. మనసు బుద్ధి అహంకారం 3. ప్రకృతి 1. అన్నీ కలిపి 24 తత్వములు. జీవుడు అహంకారము వదిలి జననమరణ రహస్యం తెలుసుకుని 24 తత్వముల నిజరూపము తెలుసుకుని అజ్ఞానము వదిలి జ్ఞానము సముపార్జిస్తాడో అప్పుడు అతడు సంసార బంధముల నుండి విడివడి మోక్షమార్గము వైపు పయనిస్తాడు.

title: హేస్టింగ్సు

text: లార్డు హేస్టింగ్సుగా ప్రసిధ్ధి చెందిన ఫ్రాన్సిస్ రాడన్ హేస్టింగ్సు (Francis Rawdon-Hastings) బ్రిటిష్ ఇండియాకు 7వ గవర్నర్ జనరల్ గా 1813-1823 మధ్య ఇండియాలో కంపెనీ వారి రాజ్యమును పరిపాలించాడు. రాబర్టు క్లైవు, వారన్ హేస్టింగ్సు వేసిన బ్రిటిష్ వలసరాజ్య స్థాపన పునాదులపై వెల్లెస్లీ వలసరాజ్యమును విస్తరింపజేసి సామ్రాజ్య స్థాయికి తీసుకునిరాగా అతని తరువత వచ్చిన లార్డు హేస్టింగ్సు వలసరాజ్యమును ఇంకా ఎక్కువ విస్తరింపచేసి బ్రిటిష్ దేశ ప్రభుత్వము వారి అభినందనలందుకున్న ప్రముఖుడు. బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెనీ భారతదేశములో కంపెనీ వ్యవహారములు నిర్వహించుటకు అను నెపముమీద పరిపాలనా అధికారములతో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వము వారిచ్చు పట్టాలు అప్పుడప్పుడు (periodically) నవీకరణ చె్యుచుండిరి. చేసినప్పుడల్లా పరిపాలనా ధికారములను అధిక మోతాదులో ఆమోదించ బడుచుండెను. ఈస్టు ఇండియా వ్యాపార కంపెనీ ద్వారా భాారతదేశమును బ్రిటిష్ దేశ లాభమునకు వినియోగించుటయే ప్రధానోద్దేశ్యము. కంపెనీ డైరెక్టర్లు భారతదేశమును పరిపాలించుటకు తాబేదారులుగా నియమించి పంపించిన కంపెనీ అధికారుల సలహా ప్రకారమే భారతదేశములో కంపెనీ పరిపాలన కొనసాగుతుండెను. లార్డు హేస్టింగ్సు పదవిగ్రహణ చేయబోయే కొలది కాలముక్రిందనే భారతదేశములో వ్యాపారము చేసుకునటకు కంపెనీకిచ్చిన పట్టా బ్రిటిష్ ప్రభుత్వము వారిచే 1813లో నవీకరణ చేయబడి కంపెనీ రాజ్యాదికార సన్నదును చట్టముగా ఆమోదించబడినది బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియా కంపెని చట్టము 1813 (Charter Act of 1813) . అంతకుపూర్వము పరిపాలించిన గవర్నర్ జనరల్ వెల్లెస్లీ బ్రిటిష్ వారికీ ఫ్రెంచివారికీ జరుగుతున్న ప్రపంచయుద్దములనిన్నూ, ఫ్రెంచి నాయకుడైన నెపోలియన్ భారతదేశము వచ్చి తమ ఆధిక్యతను కూలత్రోయునన్న నెపముతోనూ అనవసరపుటుద్దములు, కుతంత్రములుచేసి, అనుబంధ సమాశ్రయసంధి (subsidiary alliance) అనుసంధి వప్పందములుచేయించి వలసరాజ్య విస్తరణ చేశాడు. 1793లో కంపెనీ వారికి బ్రిటిష్ పార్లమెంటు వారు పట్టానొసగునప్పుడు దేశాక్రమణచేయుట రాజ్యమును వృధ్దిచేయట బ్రిటిష్ వారి జాతికీ, నీతికి భంగకరములని స్పష్టముచేయబడియున్నది. కానీ ఇప్పుడు 1813లో అమలైన ఆ చట్టములో అట్టి నీతి సుభాషితాలు తీసేయ బడియుండినందున, ఈ కొత్త సన్నదుచట్టము ప్రకారము లార్డు హేస్టింగ్సు గవర్నర్ జనరల్ గా పదవి చేపట్టి ఏ కారణము, నెపములేకనే రాజ్యకుతంత్రములు, యుద్దములు సలిపి కేవలము వలసరాజ్య విస్తరణయే లక్ష్యముగా పెట్టుకుని బ్రిటిష్ వలసరాజ్యమును బలపరచుచూ 1823 దాకా పరిపాలించాడు. క్రీ.శ. 1600నుండి ప్రారంభమైన బ్రిటిష్ ఈస్టు ఇండియాచరిత్రలో లార్డు హేస్టింగ్సు కార్యకాలము 1813-1823 చాలా ప్రముఖమైన పర్వం అందులోనూ 1818 వ సంవత్సరముతో భారతదేశములోని బ్రిటిష్ రాజ్యము బ్రిటిష్ ఇండియా రాజ్యముగా మారినదని చెప్పవచ్చును.[1]

title: శాంతి పర్వము షష్టమాశ్వాసము

text: ఇంతలో విశ్వావసుడు అనే గంధర్వుడు ఒక రోజు నావద్దకు వచ్చాడు. నేను అతడికి అతిథి సత్కారాలు చేసిన తరువాత అతడు నన్ను " విశ్వము అనగా ఏమి ? అ విశ్వము అనగా ఏమి ? మిత్రావరుణులు ఎవరు ? జ్ఞానము జ్ఞేయము అనగాేమి ? తపస్సు అనగా ఏమి ? తపస్సు కానిది ఏమి ? సూర్యుడు అతి సూర్యుడు ఎవరు ? విద్య అనగా ఏమి ? అవిద్య అనగా ఏమి ? తెలుసుకో తగినది ఏది ? తెలుసుకో కూడనిది ఏమి ? కదిలేవి ఏవి ? కదలనివి ఏవి ? వేదములు ఆమోదించినవి ఏవి ? నాకు వివరించాండి " అని అడిగాడు. నేను " భూత వర్తమాన కూడిన అవ్యక్తమైన ప్రకృతియే విశ్వము అంటారు. గుణరహితుడైన పురుషుడు అవిశ్వము. మిత్రావరుణులే పురుషుడు, ప్రకృతి. జ్ఞానము, జ్ఞేయము, తపస్సు, తపస్సు కానిది, సూర్యుడు, అతి సూర్యుడు, ఇవన్ని ప్రకృతి పురుషులు. విద్య, అవిద్య, తెలుసుకో తగినది, తెలుసుకో లేనిది, కదిలేది, కదలనిది వరుసగా ప్రకృతి పుషులను తలపిస్తాయి. అజములు, అవ్రణములు, అక్షయములు, అతీద్రియములు ప్రకృతి పుషులు అంటారు. ఈ రెండు తత్వములు కలిసిన రోజు ప్రకృతి పురుషుని వలె గోచరిస్తుంది. వేదార్ధమును తెలుసుకో లేని వాడు వేదము చదివినా ప్రయోజనం లేదు కేవలం కంఠశోష మిగులుతుంది. వేదముల అర్ధము, సారము తెలుసుకున్న పండితుడు క్షరము అక్షరమైన పరతత్వము గురించి తెలుసుకోకలడు. అప్పుడు క్షరమును వదిలి పెట్టి అక్షరయోగము కొరకు ప్రయత్నిస్తాడు. 25వ తత్వమైన అక్షరతత్వము తెలుసుకున్నవాడు పరతత్వము గురించి తెలుసుకుంటాడు. ప్రకృతి పురుషులను వేరు వేరుగా చూడవచ్చు. 25వ తత్వము అయిన అక్షర తత్వము 26వ తత్వమైన పరతత్వము ఒకటే. 26వ తత్వమే పరమేశ్వరుడు అతడే పురుషోత్తముడు. అది నిరంజనుడు, నిత్యము, జ్ఞానము, ఆనంద స్వరూపము " అని యాజ్ఞవల్క్యుడు పలికాడు.

title: ఆది పర్వము అష్టమాశ్వాసము

text:
ఒకరోజు అర్జునుడు శ్రీకృష్ణునితో " బావా ! ఇక్కడ ఎండలు అధికంగా ఉన్నాయి. మనం వన ప్రాంతాలకు వెళ్ళి కొన్ని రోజులు గడిపి వద్దామా " అడిగాడు. శ్రీకృష్ణుడు
అంగీకరించడంతో అందరూ వన ప్రాంతాలకు వెళ్ళారు. వారిద్దరూ విహరిస్తున్న సమయంలో అగ్ని దేవుడు బ్రాహ్మణ వేషంలో అక్కడికి వచ్చాడు. కృష్ణార్జునులు అర్ఘ్యపాద్యాలు ఇచ్చి సత్కరించిన పిమ్మట అతడు " అయ్యా ! బాగా ఆకలి వేస్తుంది. తమరు భోజనం పెట్టగలరా ? " అడిగాడు. అందుకు వారు " విప్రోత్తమా !మీకు ఏది ఇష్టమో చెప్పండి పెడతాము " అన్నారు. అగ్ని దేవుడు నిజస్వరూపం చూపి " కృష్ణార్జునులారా ! నేను అగ్ని దేవుడిని. నేను ఖాండవ వనాన్ని దహించాలి. అందుకు ఇంద్రుడు అడ్డుపడుతున్నాడు. ఇంద్రుడు మిత్రుడు ఆ వనంలో ఉండటమే అందుకు కారణం. ఇంద్రుడు చేసే ఆటంకం తొలగిస్తే నేను ఖాండవ వనాన్ని నిరాటంకంగా భుజిస్తాను " అని అన్నాడు. అర్జునుడు అగ్ని దేవునితో " అయ్యా నీకు ఖాండవ వనాన్ని దహించాలన్న కోరిక ఎందుకు కలిగింది" అని అడిగాడు.

title: అనుశాసనిక పర్వము ప్రథమాశ్వాసము

text: ధర్మరాజు " పితామహా ! ఏది శ్రేష్టమైన ధర్మము ఏది ? ఉత్కృష్టమైన జ్ఞానము ఏది ? " అని అడిగాడు. భీష్ముడు " ఒక రోజు కొంతమంది బ్రాహ్మణులు శ్రీకృష్ణుడు వింటుండగా మధ్రదేశీధీశుడితో శల్యమహారాజా ! యజ్ఞమూర్తి, యజ్ఞ కర్త మూర్తి, యజ్ఞ కలన మూర్తి అయిన విష్ణుమూర్తిని తెలుసుకోవడమే జ్ఞానముల కంటే ఉత్తమమైన జ్ఞానము. ఆ విష్ణుమూర్తియే శ్రీకృష్ణుడు. ఈ బాలుడు వసుదేవుడి కుమారుడు కంసుడి చెల్లెలు అయిన దేవకి సుతుడు. ఇతడిని యజ్ఞ పురుషుడు అనడానికి కారణం ఏమిటి ? " అని అడిగారు. ఆ మాటలు విన్న కృష్ణుడు నన్ను చూసి ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం ఇవ్వకలిగిన వాడివి నువ్వే కనుక నువ్వే జవాబు చెప్పు అని నన్ను అన్నాడు. నేను కృష్ణుడికి నమస్కరించి " శ్రీకృష్ణుడే సర్వమయుడు, వేదమయుడు, వేదములకు అర్ధము, వేదములు ఎరిగిన వాడికి ఇష్టుడు, శ్రీకృష్ణుడే సాక్షాత్తు విష్ణువు అని తెలుసుకొనడమే ఉత్తమ బ్రాహ్మణత్వానికి ఫలము " అని చెప్పాను. నా మాటలు విన్న బ్రాహ్మణులు శ్రీకృష్ణత్త్వము చక్కగా తెలుసుకున్నారు. అని చెప్పిన తరువాత మద్రదేశాధీశుడి సందేహము తొలగి పోయినది. ధర్మనందనా ! నీకు కృష్ణ తత్వము తెలుసునని నాకు తెలుసు. అయినా నీ ప్రజ్ఞను ఒక్క సారి జ్ఞాపకము చెయ్యడానికిది చెప్పాను " అని చెప్పాడు.


query: కొబ్బరి శాస్త్రీయ నామం ఏంటి?

title: కొబ్బరి

text: కొబ్బరి ఒక ముఖ్యమైన పాము కుటుంబానికి చెందిన వృక్షం. దీని శాస్త్రీయ నామం 'కోకాస్ న్యూసిఫెరా' (Cocos nucifera) . కోకాస్ ప్రజాతిలో ఇది ఒక్కటే జాతి ఉంది. ఇవి ప్రపంచవ్యాప్తంగా విస్తరించి ఉన్నాయి. కొబ్బరి చెట్టు 30 మీటర్ల ఎత్తు పెరుగుతుంది. కొబ్బరి కాయ రూపంలో కొబ్బరి చెట్ల నుండి లభిస్తుంది. హిందువులకు ఒక ముఖ్యమైన పూజా ద్రవ్యం. దీనినే టెంకాయ అని కూడా పిలుస్తాం. దీనిని రకరకాల ఆహార పదార్థాలలో రకరకాల రూపాలలో వినియోగిస్తారు. కొబ్బరి చెట్లనుండి వివిధరకాల పదార్ధాలు అనేకమైన పద్ధతులలో ఉపయోగపడుతున్నాయి.

title: కర్బూజ

text: కర్బూజ దోస జాతికి చెందిన పండు. దీని శాస్త్రీయ నామం కుకుమిస్ మెలో. మరొక పేరు కుకుర్బిట మాక్సిమా.

title: గోగు

text: దీని శాస్త్రీయ నామం Hibiscus sabdariffa.

title: ఈశ్వర వేరు

text: ఈశ్వర వేరు యొక్క వృక్ష శాస్త్రీయ నామం Aristolochia indica.

title: కాకర

text:
కాకర (ఆంగ్లం: Bitter gourd) ఇండియా అంతా పెంచబడుతున్న ఓ చేదు తీగ జాతి మొక్క. దీని శాస్త్రీయ నామం మొమోర్డికా కరన్షియా (Momordica charantia) . ఇది కుకుర్బిటేసి (Cucurbitaceae) కుటుంబానికి చెందినది.
కాకర (Bitter gourd) ఇండియా అంతా పెంచబడుతున్న ఓ చేదు తీగ జాతి మొక్క. దీని శాస్త్రీయ నామం మొమోర్డికా కరన్షియా (Momordica charantia) . ఇది కుకుర్బిటేసి (Cucurbitaceae) కుటుంబానికి చెందినది. ఆరోగ్యాన్ని ఇచ్చే కాకర చేదు అయినప్పటికీ మధుమేహానికి మందు గావాడుతున్నారు . కాయ, కాకర రసము, కాకర ఆకులు మందుగా ఉపయోగ పడతాయి. కాకర రసములో " హైపోగ్లసమిక్ " పదార్ధము ఇన్‌సులిన్ స్థాయిలో తేడారాకుండా నియంత్రణ చేస్తూ రక్తం లోని చెక్కెర స్థాయిని అదుపులో ఉంచుతుంది . కాకర గింజలలలో రక్తములో గ్లూకోజ్ ను తగ్గించే " చారన్‌టిన్ " అనే ఇన్సులిన్ వంటి పదార్ధము ఉంటుంది . * తమిళము : పావక్కాయ్ * కన్నడము : హాగల్ కాయి * మళయాలం : కప్పాక్కా * ఓంఢ్రము : కరవిలా * హిందీ : కర్లీ, కరేలా * సంస్కృతము : కారవేల్ల. కాకర రకాలు నల్ల కాకర, తెల్ల కాకర, బారామాసి, పొట్టికాకర, బోడ కాకర కాయ అని మరొక గుండ్రని కాయ కలదు, ఇది కూడా చేదుగానే ఉండును.

title: బ్యుటేన్

text: బ్యుటేన్ వాయువు నాలుగు కార్బనులను కలిగిన కర్బన-ఉదజని సమ్మేళనం.ఇది సంతృప్త కర్బన-ఉదజని సమ్మేళనం. అందుచే దీనిని ఆల్కేన్ సమూహంలో చేర్చారు. బ్యుటేన్ నాలుగుకార్బను పరమాణువులు, పది హైడ్రోజన్పరమాణువులు సంయోగం చెందటం వలన ఏర్పడిన సమ్మేళనం.దీని అణుఫార్ములా CH.బ్యుటెను రెండు రూపాలలో లభిస్తుంది.ఒకటి n-బ్యుటేను.n-బ్యుటేను లేదా సాధారణ బ్యుటేనుయొక్క ఉదజని-కర్బన సమ్మేళనంలో ఎటువంటి శాఖలు/కొమ్మలు (branches) ఉండవు. మరియొకటి దీని ఐసోమరు అయిన ఐసోబ్యుటేను (Isobutane). ఐసోబ్యుటేను అనునది శాఖాయుత సౌష్టవమున్న సమ్మేళన వాయు పదార్థం.n-బ్యుటేను యొక్క శాస్త్రీయ నామం (IUPAC) బ్యుటేను కాగా, బుటేన్ యొక్క సమాంగం అయిన ఐసోబ్యుటేన్ యొక్క శాస్త్రీయ నామం 2-మిథైల్ ప్రొపేన్ (2-methyl propane).

title: ఏలకులు

text: ఏలకులు ఒక మంచి సుగంధ ద్రవ్యము. పచ్చఏలకుల శాస్త్రీయ నామం ఎలెట్టరీయా (Elettaria) మరియు నల్ల ఏలకుల శాస్త్రీయ నామం అమెమం (Amomum). ఏలకులు పురాతన కాలం నుండి సుగంధ ద్రవ్యంగా వాడబడుతున్నవి. 2వ శతాబ్దంలో శుశ్రుతుడు రాసిన చరక సంహితం లోను, 4వ శతాబ్దంలో కౌటిల్యుడు రాసిన అర్ధశాస్త్రం లోను వీటి ప్రస్తావన ఉంది. వీటిని సుగంధద్రవ్యాల రాణిగా పేర్కొంటారు. కాని వీటిని పెద్ద ఎత్తున వ్యవసాయ పంటగా పండించినది బ్రిటిష్ వారు.

title: పేను

text: మానవుల తలమీద వెంట్రుకల మధ్య నివసించే పేను శాస్త్రీయ నామం 'పెడిక్యులస్ హ్యూమనస్ కాపిటిస్' (Pediculus humanus capitis). మానవుల శరీరంమీద నివసించే పేను శాస్త్రీయ నామం 'పెడిక్యులస్ హ్యూమనస్ హ్యూమనస్' (Pediculus humanus humanus). అలాగే బాహ్య జననేంద్రియాల చుట్టూ ఉండే వెంట్రుకల మధ్య నివసించే పేను శాస్త్రీయ నామం 'థైరస్ ప్యూబిస్' (Pthirus pubis). దీన్ని పీత పేను అని కూడా అంటారు. వీటన్నింటివల్ల వచ్చే వ్యాధిని 'పెడిక్యులోసిస్' అంటారు.

title: ఉమ్మెత్త

text: ఈ పత్రి చెట్టు యొక్క శాస్త్రీయ నామం Datura metal(Family:Solanaceae).

title: తుమ్మి

text: తుమ్మి యొక్క వృక్ష శాస్త్రీయ నామం Leucas aspera.

title: విడవలి

text: విడవలి శాస్త్రీయ నామం Andropogon muricatum. ఇది ఒక మీటరు పొడవు పెరుగుతుంది.

title: పాలపండ్లు

text: పాలపండ్లు పుష్పించే మొక్కలలో సపోటేసి కుటుంబానికి చెందిన చెట్టు. దీని శాస్త్రీయ నామం మానిల్కరా హెక్సాండ్ర (Manilkara hexandra).

title: సీమ రేల

text: దీని శాస్త్రీయ నామం Cassia marginata. ఇది ఎరుపు రంగు పువ్వులు పూస్తుంది.

title: దుంపరాష్ట్రము

text: దుంపరాష్ట్రము యొక్క వృక్ష శాస్త్రీయ నామం అల్పినియా గలంగ (Alpinia galanga).

title: సేవమాను

text: సేవమాను యొక్క వృక్ష శాస్త్రీయ నామం Aphanamixis polystachya.

title: తోటకూర

text: తోటకూర శాస్త్రీయ నామం : "అమరాంథస్ గాంజెటికస్" (Amaranthus gangeticus N.O. Amarantaceae)

title: ముళ్ళవెదురు

text: ముళ్ళవెదురు ఇది గడ్డి జాతికి చెందిన ఒక చెట్టు. దీని శాస్త్రీయ నామం Bambusa arundinacea.

title: సింధువార పత్రి

text: ఈ పత్రి చెట్టు యొక్క శాస్త్రీయ నామం విటెక్స్ నెగుండొ (Vitex negundo).

title: శాస్త్రీయ నామం

text:
జంతు శాస్త్రీయ నామం
శాస్త్రీయ వర్గీకరణ

title: పరిక కంప

text:
పరిక కంపను పరికి, పరిక అని కూడా అంటారు. దీని వృక్ష శాస్త్రీయ నామం Ziziphus oenoplia, ఆంగ్ల నామం Jackal Jujube.
పరిక కంప చెట్టు చెట్టంతా ముళ్ళతో ఉంటుంది, ఈ ముళ్ళు చిన్నవిగా ఉన్నప్పటికి గట్టిగా, పదునుగా, గాలం వలె వంకర తిరిగి ఉంటాయి. మామూలుగా 5 అడుగులు ఎత్తు పెరిగే ఈ చెట్లు ఇతర చెట్లను ఆధారం చేసుకొని సుమారు 20 అడుగుల ఎత్తు పెరుగుతుంది.

title: చింపాంజీ

text: వీటిలో ఒకటి పశ్చిమ ఆఫ్రికా, మధ్య ఆఫ్రికా ప్రాంతాలలో వివసించేది. దానిని అంగ్లంలో Common Chimpanzee అనీ, శాస్త్రీయంగా Pan troglodytes అనీ అంటారు. రెండవ జాతి చింపాంజీలు కాంగో పరిసర ప్రాంతాలలో ఉంటాయి. ఆ జాతి సాధారణ నామం బొనొబో. శాస్త్రీయ నామం Pan paniscus. ఆఫ్రికాలో ఈ రెండు జాతుల చింపాజీల నివాస స్థలాలకు కాంగో నది సరిహద్దుగా ఉంటున్నది.[1]

title: చేదు కలబంద

text: చేదు కలబంద అనేది ఏక కాండం కలిగిన కలబంద రకాల్లో ఒకటి. దీన్ని శాస్త్రీయ నామం ఆలో ఫెరాక్స్ (Aloe Ferox), ఆంగ్ల నామం బిట్టర్ ఆలో (Bitter Aloe), ఆఫ్రికన్ ఆలో (African Aloe), టేప్ ఆలో (Tap Aloe), కేప్ ఆలో (Cape Aloe) వంటి పేర్లతో పిలుస్తారు. కలబంద రకాల్లోనే అత్యంత చేదైన జెల్ ని కలిగియిండే ఈ రకపు కలబందను చేదు కలబంద అని పిలువడం కద్దు. దక్షిణ ఆఫ్రికాలో వెస్ట్రన్ కేప్, ఈస్ట్రన్ కేప్, ఫ్రీ స్టేట్, లెసోతో వంటి ప్రదేశాల్లో మాత్రమే ఈ రకం కనిపిస్తుంది.

title: రజతాక్షి

text: రజతాక్షి (ఆంగ్లం Silvereye లేదా Wax-eye) ఒక చిన్న పక్షి. దీని శాస్త్రీయ నామం "

title: నాగ తుమ్మ

text: నాగతుమ్మను మురికితుమ్మ, కంపుతుమ్మ అని కూడా అంటారు. దీని శాస్త్రీయ నామం Acacia farnesiana.

title: బండి గుర్విన

text: బండి గుర్విన లేక బండి గురివెంద వృక్ష శాస్త్రీయ నామం Adenanthera pavonina.

title: వృక్ష శాస్త్రీయ నామం

text: వృక్ష శాస్త్రీయ నామం అనగా ఒక మొక్కకి ప్రపంచ వ్యాప్తంగా అందరికి అమోదయోగ్యమైన పేరును శాస్త్రీయ పద్ధతులను అనుసరించి నిర్ణయించడం. శాస్త్రీయ నామంను ఆంగ్లంలో Botanical name అంటారు. A botanical name is a formal scientific name conforming to the International Code of Botanical Nomenclature (ICBN) and, if it concerns a plant cultigen, the additional cultivar and/or Group epithets must conform to the International Code of Nomenclature for Cultivated Plants.

title: ఉత్తరేణి

text: ఉత్తరేణి లేదా అపామార్గం (ఆంగ్లం: Prickly Chaff Flower; సంస్కృతం: अपामार्ग) ఒక రకమైన ఔషధ మొక్క. దీని శాస్త్రీయ నామం అఖిరాంథస్ ఆస్పరా (Achyranthes aspera). ఇది అమరాంథేసి కుటుంబానికి చెందినది. వినాయక చవితి నాడు చేసే పత్ర పూజలో దీనిని ఉపయోగిస్తారు. వినాయక చవితి రోజు చేసుకునే వరసిద్ధివినాయక ఏకవింశతి పత్రి పూజా క్రమములో ఈ ఆకు ఆరొ వది. ఈ ఆకు ముదురు పచ్చ రంగులో ఉంటుంది. ఆకారం అస్తవ్యస్తంగా ఉంటుంది. పరిమాణం మధ్యస్థం. ఈ చెట్టు చిన్న మొక్కగా పెరుగుతుంది. ఈ పత్రి చెట్టు యొక్క శాస్త్రీయ నామం అఖిరాంథస్ ఆస్పరా.

title: శాస్త్రీయ నామం

text: వృక్ష శాస్త్రీయ నామం

title: చిండుగ

text: చిండుగ వృక్ష శాస్త్రీయ నామం అల్బిజియా ఒడోరాటిస్సిమా (Albizia odoratissima). చిండుగను సిరిసి, తెల్సు, గనర అని కూడా అంటారు.

title: రెండు తలల పాము

text: రెండు తలల పాము అనగా బోయ్ డే (Boide) కుటుంబానికి చెందిన విషరహిత సర్పం. దీని శాస్త్రీయ నామం ఎరిక్స్ జాన్నీ (Eryx Johnii), ఆంగ్ల నామం రెడ్ సాండ్ బోవా (Red Sand Boa) . ఇది ప్రధానంగా ఇరాన్, పాకిస్తాన్, మరియు భారత దేశం లలో కనిపిస్తుంది. రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలో దీన్ని బోగి అని అంటారు. ఈ రకపు పాములు పొడి వాతావరణం ఉన్న తేలికపాటి ఎడారులలోను, మెట్ట ప్రాంతాల్లో ఉండే రాతి ఇసుక నేలల బొరియల లోను నివసిస్తాయి.