query: గోదావరి నది ఎన్ని రాష్ట్రాల గుండా ప్రవహిస్తుంది?

title: గోదావరి

text: గోదావరి నది భారత దేశములో గంగ, సింధు తరువాత అతి పెద్ద నది. ఇది మహారాష్ట్ర లోని నాసిక్ దగ్గరలోని త్రయంబకంలో, అరేబియా సముద్రానికి 80 కిలో మీటర్ల దూరంలో జన్మించి,నిజామాబాదు జిల్లా రెంజల్ మండలం కందకూర్తి వద్ద తెలంగాణలోకి ప్రవేశిస్తుంది. ఆ తర్వాత ఆదిలాబాదు,కరీంనగర్, ఖమ్మం జిల్లాల గుండా ప్రవహించి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోనికి ప్రవేశించి తూర్పు గోదావరి మరియు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాల గుండా ప్రవహించి బంగాళా ఖాతములో సంగమిస్తుంది. గోదావరి నది మొత్తం పొడవు 1465 కిలోమీర్లు [1]. ఈ నది ఒడ్డున చాలా ప్రఖ్యాత పుణ్యక్షేత్రములు మరియు పట్టణములు ఉన్నాయి. భద్రాచలము, రాజమండ్రి వంటివి కొన్ని. ధవళేశ్వరం దగ్గర అఖండ గోదావరి (గౌతమి) ఏడు పాయలుగా చీలుతుంది. అది గౌతమి, వశిష్ఠ, వైనతేయ, ఆత్రేయ, భరద్వాజ, తుల్యభాగ మరియు కశ్యప. ఇందులో, గౌతమి, వశిష్ఠ, వైనతేయలు మాత్రమే ప్రవహించే నదులు. మిగిలినవి అంతర్వాహిని లు. ఆ పాయలు సప్తర్షుల పేర్ల మీద పిలువబడుతున్నాయి.

title: రాజమండ్రి కేంద్ర కారాగారం

text: ఈ జైలు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోనే అతి పురాతనమైన, అన్ని రకాల సురక్షిత వ్యవస్థలు కలిగిన జైలు. 1991 సంవత్సరం జైలు కార్యాలయం అందించిన ఆధారల ప్రకారం ఈ జైలులో 581 మంది జీవైత ఖైదు శిక్ష అనుభవిస్తున్న ఖైధీలు, 355 స్వల్ప కాలం జైలు శిక్ష అనుభవిస్తున్న ఖైధీలు ఉన్నారు. రాజమండ్రి కొంత కాలం డచ్ వారి పరిపాలనలో ఉంది. డచ్ వారు మూడు నిల్వ గదులు ఏర్పాటు చేశారు, దీనిలో ఆయుధాలు తుపాకులు భద్రపరచుకొనే వారు. ఈ గదులపైన ఒక రంధ్రం ఉన్నది, అవసరం పడి నప్పుడు ఆ రంధ్రం గుండా కావలసిన ఆయుధాలు తీసుకొనేవారు. ఈ గదులు కొలతలు 10 అడుగులు ఎత్తు 10 అడుగుల వెడల్పు 10 అడుగుల పొడవు) ఉంటాయి. ఒక గది రాజమండ్రి సెంట్రల్ జైలులో ఉన్నది, రెండవది మునిసిపల్ ఆఫీస్ పశ్చిమ గేటుకి ఎదురుగా ఉన్నది, ముడవది పాత సబ్ కల్టకర్ ఆఫీసు వెనుక అప్సర హోటలు దగ్గర ఉంది. ఈ గదులను ఇప్పుడు రికార్డులను దాచడానికి తగులపెట్టడానికి ఉపయోగిస్తున్నారు. 1857 సంవత్సరంలో ప్రథమ స్వాతంత్ర్య సమరం జరిగాక రాజమండ్రి డచ్ వారి చేతుల నుండి ఆంగ్లేయులకు హస్తగతం అయ్యింది, అప్పుడు ఆంగ్లేయులు ఈ కోటను కారాగారంగా మార్చారు. ఈ కారాగారంలో ఒక పెద్ద దేవాలయం ఉండేదని ( ఇప్పుడు లేదు) డి.ఐ.జి. కార్యాలయంలో ఉన్న శిలా ఫలకం చెబుతుంది. ఇంకో ఆకర్షణ ఈ జైలులో గజలక్ష్మి ( లక్ష్మి దేవి విగ్రహం లక్ష్మి దేవికి ఇరుప్రక్కల రెండు ఏనుగులు ఉన్నాయి) విగ్రహం కనిపిస్తుంది, ఇది గజపతుల రాజ చిహ్నం. గోదావరి నది నుండి ప్రవాహించే ఒక నది పాయ ఈ జైలులో ప్రవహించేది, కాని ఆ పాయ మార్గం ఇప్పుడు మారి పోయింది. ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు ఎందరో ఈ జైలులో ఆంగ్లేయుల చేత ఖైదు చేయబడినారు.

title: ధవళేశ్వరం ఆనకట్ట

text:
తూర్పు గోదావరి జిల్లా లోని రాజమండ్రికి సమీపమున ఉన్న ధవళేశ్వరము, మరియు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా లోని విజ్జేశ్వరములను కలుపుచూ గోదావరి నదికి అడ్డంగా నిర్మించిన ఆనకట్టయే 'ధవళేశ్వరం-విజ్జేశ్వరమ ఆనకట్ట. ఈ ఆనకట్ట సర్ ఆర్థర్ కాటన్ అనే బ్రిటిషు ఇంజనీరు ఆధ్వర్యంలో 1847లో ప్రారంభించి, 1852నాటికి పూర్తిచెయ్యబడింది.
= గోదావరి నది=
ఆంధ్ర ప్రదేశ్లో ప్రవహిస్తున్న జీవనదులలో గోదావరి ఒకటి. దీని పుట్టుక స్ధానము మహారాష్ట్ర లోని నాసిక్ నకు దగ్గరగానున్న త్రయంబకం/త్రయంబకేశ్వర్. ఇది అరేబియా సముద్రము నకు 80కి.మీ.ల దూరం లో, ముంబాయి నుండి 110 కి.మీ దూరంలో, సముద్రమట్టం నుండి 1067 మీటర్ల ఎత్తులో ఉంది. త్రయంబకము కొండలో చిన్నకొనేరుగా పుట్టి, అక్కడి గోముఖము ఆకారములో ఉన్న విగ్రహం నోటి నుండి సన్నని ధారగా బయటకు ప్రవహించి, 500 మి.మీ. వర్షపాతము నకు సమానమైన నీటిమట్టంగా తయారై, షిర్దిబాబా ఆలయం, నాందేడ్ కొండలు, అడవుల గుండా 770 కి.మీ ప్రయాణించి, ప్రవహించి, బాసర లోని సరస్వతి ఆలయము వద్ద ఆంధ్రప్రదేశ్ లో ప్రవేశించి బాసర, పోచంపాడు, మంచిర్యాల ల మీదుగా, పేరూరు, చర్ల, దుమ్ముగూడెం, భద్రాచలం, కూనవరం, పాపికొండలు దాటి, మంజీర, మానేరు, ప్రాణహిత, ఇంద్రావతి, శబరి లను ఉపనదులుగా తనలో కలుపుకొని, పొలవరం, పట్టిసీమ లను దాటుకొని, రాజమండ్రి వద్ద వెడల్పాటి నదిగా మారి, రాజమండ్రికి దిగువున ఉన్న ధవళేశ్వరము తరువాత తూర్పుగా, పశ్చిమముగా రెండు పాయలుగాచీలి, గోదావరి డెల్టాను మూడు భాగాలుగా చేసి, బంగాళా ఖాతములో సంగమిస్తుంది. గోదావరి మొత్తం పొడవు 1465 కి.మీ. ధవళేశ్వరం వద్ద రెండుగా చీలిన గోదావరి తూర్పు పాయను గౌతమి అంటారు. ఇది 70 కి.మీ. ప్రవహించి, వృద్ధగౌతమి, కోరంగి అను రెండు భాగాలుగా చీలి సముద్రంలో కలుస్తుంది. అలాగే పశ్చిమ పాయను వశిష్ట అంటారు. ఇది దక్షిణంగా 40 కి.మీ. ప్రయాణించి, వైనతేయగా అటు అంతర్వేది, ఇటు యానాం తరువాత సముద్రంలో కలుస్తుంది. డెల్టా అనునది గ్రీకు అక్షరము. ఇది త్రిభుజాకరంలో, Δ రూపంలో, ఉంటుంది. పాయాలుగా చీలిన గోదావరి పరీవాహకప్రాంతము డెల్టా (Δ) ఆకారంలో ఉన్నందున, ఈ ప్రాంతానికి గోదావరి డెల్టా యని పేరు ఏర్పడినది.
గోదావరి నది పై ధవళేశ్వరము వద్ద ఆనకట్ట నిర్మించకముందు, గోదావరి డెల్టా లోని రెండు జిల్లాలు అతివృష్టి వలన, తుఫానుల వలన ముంపునకు గురై, అనావృష్టి వలన కరువుకాటకాలకు లోనై, ప్రజలు అష్టకష్టాలు పడుచు, దుర్భర దారిద్ర్యానికి లోనయి జీవించేవారు. వరుసగా దాదాపు 20 సంవత్సరములు క్షామం నీడలో రెండు జిల్లాల జనం అల్లాడిపోయారు.1831-32 లో అతివృష్టి మరియు తుఫానుల కారణంగా పలు గ్రామాలు ముంపుకు గురైనాయి. 1833 లో, నందన సంవత్సరంలో, అనావృష్టి వలన దుర్భరమైన క్షామం, కరువు వచ్చి, వేలసంఖ్యలో ఆకలి చావులు సంభవించాయి. దీనినే నందన క్షామము అన్నారు. దాదాపు రెండు లక్షలమంది కరువు బారిన పడ్డారు. ఊరు విడిచి వెళ్లలేని వారు కడకు తమ ప్రేగు తెంచుకుని పుట్టిన బిడ్డలను సంతలో వస్తువులను అమ్మినట్లు అమ్ముటకు కూడా సిద్ధమయ్యారంటే, నాటి క్షామం ఎంత తీవ్రమైనదో ఊహించవచ్చును. తిరిగి 1839 లో తీవ్రమైన తుఫానులు, ఉప్పెన కారణంగా పొలాలు, గ్రామాలు ముంపునకు గురై, క్షామ పరిస్థితులేర్పడి, వేలాది జనం కాందిశీకులుగా ప్రక్క జిల్లాలకు, ప్రక్క రాష్ట్రాలకు వలస వెళ్ళవలసివచ్చింది.

title: పెన్ గంగ

text: పెన్ గంగ గోదావరి నది యొక్క ఉపనది. ఇది అదిలాబాదు గుండా ప్రవహిస్తున్నది.

title: సరస్వతీ నది

text: ఇస్రో అందించిన ఉపగ్రహ ఛాయాచిత్రాల ఆధారంగా సరస్వతీ నది హిమాలయాల్లో పుట్టి హర్యానా, రాజస్థాన్, గుజరాత్ రాష్ట్రాల గుండా ప్రవహించి కచ్ సింధుశాఖ (రాన్ ఆఫ్ కఛ్) వద్ద అరేబియా సముద్రంలో కలుస్తుంది. మొత్తం పొడవు సుమారు 1,600 కిలోమీటర్లు. ఈ మార్గంలో చాలా ప్రాంతాలలో ఓ.ఎన్.జి.సి. భూగర్భ జలాల నిల్వలను కనుగొంది. రాజస్థాన్ లోని జైసల్మేర్ ఎడారి ప్రాంతంలో 13 చోట్ల బోరుబావులు తవ్వగా 35-40 మీటర్ల లోతున నీటి నిల్వలు లభించాయి. కార్బన్ డేటింగ్ ద్వారా ఈ నీరు 4 వేల సంవత్సరాల నాటిదని గుర్తించారు. ఈ ఆధారాలతో సరస్వతీ నది పరీవాహక ప్రాంతం హర్యానా, రాజస్థాన్, గుజరాత్ ప్రాంతాలుగా పరిశోధకులు భావిస్తున్నారు.

title: చిత్రావతి

text: చిత్రావతి ఆంధ్ర ప్రదేశ్, కర్ణాటక ల గుండా ప్రవహించే అంతర్రాష్ట్ర నది. ఆంధ్ర ప్రదేశ్లో ఈ నది అనంతపురం జిల్లా గుండా ప్రవహిస్తుంది. జిల్లాలోని తాడిమర్రి వద్ద ఒక బాలెన్సింగు జలాశయాన్ని నిర్మించారు. కర్ణాటక ప్రభుత్వం కోలారు జిల్లా బాగేపల్లి వద్ద నిర్మించిన ఆనకట్ట రెండు రాష్ట్రాల మధ్య వివాదానికి దారి తీసింది.

title: తార్కాడ్

text: మరొకసారి ఆమెకు చాలాకాలం పార్శ్వపు నోపి వచ్చింది . ఎన్ని మందులు వాడినా ఆ బాధ తగ్గలేదు . ఆ బాధ భరించలేక ఆమె చనిపోవాలని నిర్ణయించుకుంది . బాబా సన్నిధిలో మరణిస్తే మేలని తలచి తన భర్తతో కలిసీ శిరిడీ బయలుదేరింది . దారిలో గోదావరి నది మీదుగా శిరిడీ చేరాలి . గోదావరి నది చూడగానే ఆమెకు ఆ పుణ్యనదిలో స్నానం చేయాలనిపించింది . అంత చల్లటి నీటిలో స్నానం చేసినప్పటికీ ఆమెకు బాధ ఎక్కువ కాలేదు . సరికదా, ఆ క్షణం నుంచి ఆమెకు ఏ బాధాలేదు . అలా బాబా తమ వద్దకు ఆమె రాకమునుపే ఆమె బాధ తొలగించారు .

title: తెలంగాణ

text: తెలంగాణ రాష్ట్రం దక్కను పీఠభూమిలో భాగంగా, తూర్పు కనుమలకు పశ్చిమంగా ఉంది. ఈ ప్రాంతము సరాసరిన సముద్రమట్టం నుంచి 1500 అడుగుల ఎత్తును కలిగియుండి ఆగ్నేయానికి వాలి ఉంది. ఈ రాష్ట్రపు దక్షిణ భాగంలో ప్రధానముగా కృష్ణా, తుంగభద్ర నదులు ప్రవహిస్తుండగా, ఉత్తర భాగంలో గోదావరి నది ప్రవహిస్తున్నది. కృష్ణా, తుంగభద్ర నదులు దక్షిణమున ఈ రాష్ట్రాన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని రాయలసీమ నుంచి వేరుచేస్తున్నవి. ఈ రాష్ట్ర విస్తీర్ణం 1,14,840 చదరపు కిలోమీటర్లు. తెలంగాణలో భౌగోళికంగా మహబూబ్ నగర్ జిల్లా పెద్దది కాగా, హైదరాబాదు చిన్నది. తెలంగాణకు సముద్రతీరం లేదు. ఈ రాష్ట్రం కృష్ణా మరియు గోదావరి నదుల పరీవాహక ప్రాంతంలోకి వస్తుంది. నదులు: గోదావరి, కృష్ణా నదులతో సహా పలు నదులు తెలంగాణ రాష్ట్రంలో ప్రవహిస్తున్నాయి. గోదావరి నది ఆదిలాబాదు, నిజామాబాదు, కరీంనగర్, వరంగల్, ఖమ్మం జిల్లాల సరిహద్దుల గుండా ప్రవహిస్తుంది. కృష్ణా నది మహబూబ్‌నగర్, నల్గొండ జిల్లాల దక్షిణ భాగం నుంచి ప్రవహిస్తుంది. తుంగభద్రనది మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా దక్షిణ సరిహద్దు గుండా ప్రవహిస్తూ కృష్ణానదిలో సంగమిస్తుంది. భీమానది మహబూబ్‌నగర్ జిల్లాలో కొంత దూరం ప్రవహించి కృష్ణాలో సంగమిస్తుంది. దుందుభి నది మహబూబ్‌నగర్ మరియు నల్గొండ జిల్లాలలో ప్రవహించి కృష్ణానదిలో కలుస్తుంది. ప్రాణహిత నది ఆదిలాబాదు జిల్లా సరిహద్దు గుండా ప్రవహించి గోదావరిలో సంగమిస్తుంది. మూసీనది రంగారెడ్డి, హైదరాబాదు మరియు నల్గొండ జిల్లాలలో ప్రవహించి కృష్ణానదిలో కలుస్తుంది. పాలేరు నది నల్గొండ, ఖమ్మం జిల్లాల సరిహద్దు గుండా ప్రవహించి కృష్ణాలో విలీనమౌతుంది. కాగ్నా నది రంగారెడ్డి జిల్లాలో పశ్చిమ దిశగా ప్రవహించి కర్ణాటకలో కృష్ణాలో సంగమిస్తుంది. మంజీరా నది మెదక్, నిజామాబాదు జిల్లాలలో ప్రవహించి గోదావరిలో కలుస్తుంది.

title: మహేంద్రతనయ

text: మహేంద్రతనయ నది, వంశధార నదికి ఉపనది. ఒడిషా రాష్ట్రపు గజపతి జిల్లాలోని తుపారసింగి గ్రామం వద్ద మహేంద్రగిరి కొండల్లో పుట్టి గజపతి, రాయగడ జిల్లాల గుండా ప్రవహించి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని శ్రీకాకుళం జిల్లాలో అడుగుపెడుతుంది. 56 కిలోమీటర్ల పొడవున్న మహేంద్రతనయ 35 కిలోమీటర్లు ఒడిషాలో ప్ర్రవహించిన తర్వాత ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో అడుగుపెడుతుంది. ఆ తరువాత తిరిగి ఒడిషాలోకి వచ్చి రెండు రాష్ట్రాల సరిహద్దుతో దాగుడుమూతలాడుతుంది. అయినా ఐదింట నాలుగో వంతు నది గజపతి, రాయగడ జిల్లాలలోనే ప్రవహిస్తుంది. ఆంధ్ర ప్రదేశ్లో గొట్టా బ్యారేజికి సమీపంలోని గులుమూరు వద్ద వంశధార నదిలో కలుస్తుంది.

title: అన్నవరం

text:
అన్నవరంలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.అన్నవరంలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
వరి
అన్నవరం కలకత్తా - మద్రాసు జాతీయ రహదారి పై రాజమండ్రి నుండి దాదాపుగా 70 కి.మీ, కాకినాడకి 45 కి.మి. దూరంలో ఉంది. ఈ గ్రామం లోని అన్నవరం రైల్వే స్టేషను విశాఖపట్టణం-విజయవాడ రైలుమార్గంలో వస్తుంది. అన్నవరం ఒక సుప్రసిద్ద పుణ్యక్షేత్రం. శ్రీ వీర వేంకట సత్యనారాయణ స్వామి వారి దివ్యక్షేత్రం. తూర్పు గోదావరి జిల్లాలో శంఖవరం మండలానికి చెందిన గ్రామము. ఈ ప్రాంతం ప్రతినిత్యం భక్తులతో రద్దీగా ఉంటుంది. హిందువులు పవిత్రంగా భావించే కార్తీకమాసంలో ఇచ్చట కనీవినీ ఎరుగని రీతిలో భక్తులు వస్తుంటారు.
అన్నవరం - పిలిస్తే పలికే దైవంగా పేరుపొందిన శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామి ఆలయాన్ని రత్నగిరి అనే కొండపై అన్నవరంలో నిర్మించారు. ఈ ఆలయ నిర్మాణం అయి ఒక శతాబ్దము పైగా మాత్రమే ఐనా చాలా ప్రాశ్యస్త్యాన్ని, ప్రాముఖ్యతను పొందింది. సమీపంలో పంపా నది హోయలొలుకుతూ పారుతుంటుంది. కొండపై నెలకొని ఉన్న ఈ దేవాలయంలో వేంచేసి ఉన్న శ్రీ సత్యనారాయణ స్వామిని దర్శించేందుకు గుడివరకు ఘాట్ రోడ్డు నిర్మించారు. మెట్లు గుండా కూడా వెళ్ళవచ్చు. ఇక్కడ సామూహికంగా వందలాది దంపతులు కూర్చుని ఒకేసారి సత్యనారాయణస్వామి వ్రతాన్ని కనుల పండువగా చేసికొంటూ ఉండటం ఒక ప్రత్యేకత; చూచి తీరవలసిన సుందర దృశ్యం. ఇతిహాసాల ప్రకారం అడిగిన (అనిన) (వరం)వరాలను తీర్చే దేవుడు కాబట్టి ( అనిన+ వరం = అన్నవరం) "అన్నవరం దేవుడు" అంటారు.

title: రాజమండ్రి

text: రాజమండ్రిలో సందర్శించవలసిన ప్రదేశాలలో రాజమండ్రి సెంట్రల్ జైలు ఒకటి. సెంట్రల్ జైలు కంభాల చెఱువు నుండి తిన్నగా వై-జంక్షన్ వైపు వెళ్ళితే రాజమండ్రి ప్రభుత్వ కళాశాల(ఆర్ట్స్ కాలేజి) ఎదురుగా 100 మీటర్ల దూరంలో ఉన్నది. ఇది మెదట్లో ఒక కోట. దీనిని 2-3 శతాబ్ధాల క్రితం భారత దేశానికి వర్తకం చెయ్యడానికి వచ్చిన డచ్ వారు నిర్మించారు. తరువాత ఈ కోట ఆంగ్లేయుల పరిపాలనలో కారాగారం క్రింద మార్చబడింది. 1847 సంవత్సరము నుండి ఈ కారాగారానికి సెంట్రల్ జైల్ స్థాయి కల్పించబడింది. ఈ జైలు 35 ఎకరాల విస్తీర్ణంలో ఉన్నది. ఈ జైలు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోనే అతి పురాతనమైన, అన్ని రకాల సురక్షిత వ్యవస్థలు కలిగిన జైలు. 1991 సంవత్సరం జైలు కార్యాలయం అందించిన ఆధారల ప్రకారం ఈ జైలులో 581 మంది జీవైత ఖైదు శిక్ష అనుభవిస్తున్న ఖైధీలు, 355 స్వల్ప కాలం జైలు శిక్ష అనుభవిస్తున్న ఖైధీలు ఉన్నారు. రాజమండ్రి కొంత కాలం డచ్ వారి పరిపాలనలో ఉన్నది. డచ్ వారు మూడు నిల్వ గదులు ఏర్పాటు చేశారు, దీనిలో ఆయుధాలు తుపాకులు భద్రపరచుకొనే వారు. ఈ గదులపైన ఒక రంధ్రం ఉన్నది, అవసరం పడి నప్పుడు ఆ రంధ్రం గుండా కావలసిన ఆయుధాలు తీసుకొనేవారు. ఈ గదులు కొలతలు 10 అడుగులు ఎత్తు 10 అడుగుల వెడల్పు 10 అడుగుల పొడవు) ఉంటాయి. ఒక గది రాజమండ్రి సెంట్రల్ జైలులో ఉన్నది, రెండవది మునిసిపల్ ఆఫీస్ పశ్చిమ గేటుకి ఎదురుగా ఉన్నది, ముడవది పాత సబ్ కల్టకర్ ఆఫీసు వెనుక అప్సర హోటలు దగ్గర ఉన్నది. ఈ గదులను ఇప్పుడు రికార్డులను దాచడానికి తగులపెట్టడానికి ఉపయోగిస్తున్నారు. 1857 సంవత్సరంలో ప్రధమ స్వాతంత్ర్య సమరం జరిగాక రాజమండ్రి డచ్ వారి చేతుల నుండి ఆంగ్లేయులకు హస్తగతం అయ్యింది, అప్పుడు ఆంగ్లేయులు ఈ కోటను కారాగారం గా మార్చారు. ఈ కారాగారంలో ఒక పెద్ద దేవాలయం ఉండేదని ( ఇప్పుడు లేదు) డి.ఐ.జి. కార్యాలయంలో ఉన్న శిలా ఫలకం చెబుతుంది. ఇంకో ఆకర్షణ ఈ జైలులో గజలక్ష్మి ( లక్ష్మి దేవి విగ్రహం లక్ష్మి దేవికి ఇరుప్రక్కల రెండు ఏనుగులు ఉన్నాయి) విగ్రహం కనిపిస్తుంది, ఇది గజపతుల రాజ చిహ్నం. గోదావరి నది నుండి ప్రవాహించే ఒక నది పాయ ఈ జైలులో ప్రవహించేది, కాని ఆ పాయ మార్గం ఇప్పుడు మారి పోయింది. ప్రముఖ స్వాతంత్ర్య సమర యోధులు ఎందరో ఈ జైలులో ఆంగ్లేయుల చేత ఖైదు చేయబడినారు.

title: యమునా నది

text: యమున, హిమాలయ పర్వతాలలో, ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రములో, హరిద్వార్కు ఉత్తారాన ఉన్న యమునోత్రి వద్ద ఉద్భవిస్తుంది. ఈ నది ఢిల్లీ, హర్యానా మరియు ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రాల గుండా ప్రవహించి అలహాబాద్ వద్ద గంగానదిలో కలుస్తుంది. యమునా నది ఒడ్డున ఢిల్లీ, మథుర మరియు ఆగ్రా వంటి నగరాలు ఉన్నాయి. టాన్స్, చంబల్, బెట్వా మరియు కేన్ నదులు యమున యొక్క ప్రధాన ఉపనదులు. ఈ ఉపనదుల్లో టాన్స్ నది అన్నింటికంటే పెద్దది.

title: నిడదవోలు

text:
నిడదవోలును వ్యవసాయపరంగా ఆదుకొనేది విజ్జేశ్వరం గుండా గోదావరి నది నుంచి వచ్చే ముఖ్యమైన కాలువ. ఇది నిడదవోలు గుండా ప్రవహిస్తూ వరిచేలకు నీరు అందిస్తోంది. నిడదవోలులో ఈ కాలువ ఒడ్డున కల ప్రాంతాన్ని చినకాశిరేవు అని పిలుస్తారు. చినకాశిరేవులో ముఖ్యమైన ఆలయాలు ఉన్నాయి. గ్రామదేవత అయిన నంగాలమ్మ గుడికుడా చినకాశిరేవులో ఉంది.
1970కు ముందు నిడదవోలుకు పశ్చిమగోదావరి జిల్లాలో ప్రముఖపాత్ర ఉండేది. గోదావరి పై రైలురోడ్డు వంతెన (కొవ్వూరుకి రాజమండ్రి), సిద్దాంతంవంతెన (రావులపాలెం దగ్గర నిర్మించబడ్డాక పట్టణ అభివృద్ధి కుంటు పడింది. తణుకు, తాడేపల్లిగూడెం బాగా అభివృద్ధి చెంది పశ్చిమగోదావరి జిల్లాలో ప్రాముఖ్యత సంపాదించుకుంటున్నాయి. ఒకప్పుడు ప్రముఖ వాణిజ్యాపట్టణంగా వెలసినా, ఈ మధ్య రాజమండ్రి, తణుకు, మరియు తాడేపల్లిగుడెంలు అభివృద్ధి చెందినట్లుగా నిడదవోలు అభివృద్ధి చెందక కొద్దిగా వెనకబడింది. నగర అభివృద్ధికి రవాణాను ముఖ్య వీధికి రాకుండా చేసిన రైల్వే ఒవర్ బ్రిడ్జ్ హస్తం కూడా ఉంది.

title: 2003 గోదావరి పుష్కరాలు

text: జిల్లా కెక్టర్ ఆధ్వర్యంలో ముద్రించిన కరపత్రాల్లో పశ్చిమ గోదావరి జిల్లాలో ఎన్ని పుష్కర ఘాటులున్నాయి, అక్కడికి ఎలా చేరుకోవాలి... ప్రసిద్ధి చెందిన ద్వారకా తిరుమల, పాలకొల్లు, భీమవరం, మద్ది ఆంజనేయ స్వామి వంటి ఆలయాల వశిష్టతను తెలియజేయడం వంటివి ఉన్నాయి.

title: నర్మదా నది

text: నర్మదా లేదా నేర్‌బుడ్డా మధ్య భారత దేశము గుండా ప్రవహించే నది. సాంప్రదాయకముగా ఈ నది ఉత్తర మరియు దక్షిణ భారతానికి సరిహద్దుగా వ్యవహరిస్తున్నది. ఈ నది మొత్తము 1,289 కిలోమీటర్లు పొడవున ప్రవహించుచున్నది. భారత ద్వీపకల్పములో తూర్పు నుండి పశ్చిమానికి ప్రవహించే మూడే మూడు నదులలో ఇది ఒకటి. మిగిలిన రెండు తపతి నది మరియు మహి నది. నర్మద భారత దేశములో రిఫ్ట్ లోయ వెంటా ప్రవహించే ఏకైక నది. మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని అమర్‌కంఠక్ పర్వతాల్లో పుట్టి మొదటి 320 కిలోమీటర్లు సాత్పూరా శ్రేణుల పైభాగమున ఉన్న మాండ్ల కొండలలో మెలికలు తిరుగుతూ ప్రవహించి, జబల్‌పూర్ వద్ద పాలరాళ్ల గుండా ప్రవహిస్తూ వింధ్య మరియు సాత్పూరా శ్రేణుల మధ్యనున్న నర్మదా లోయలోకి అడుగు పెడుతుంది. అక్కడి నుండి పశ్చిమంగా ప్రవహించి కాంబే గల్ఫ్ను చేరుతున్నది. నర్మదా మధ్య ప్రదేశ్, మహారాష్ట్ర మరియు గుజరాత్ రాష్ట్రాల గుండా ప్రవహించి గుజరాత్ లోని బారూచ్ జిల్లాలో అరేబియా సముద్రములో కలుస్తుంది.baana lingaalu dorike ekaika sthalam narmada nadi.narmada nadi lo ni omkara dweepam lo amaleswarudu nalgova jyothirlingam ga velisadu. ikkadi narmada nadi paaya, dweepam omkara roopam lo untayi. ee terthaniki omkara maandhatha ani peru.

title: కల్పము (కాలమానం)

text:
ఒక సందర్భంలో, కొంతమంది బౌద్ధ సన్యాసులు ఇప్పటివరకు ఎన్ని కల్పాలు అంతరించి పోయాయోనని తెలుసుకోవాలనుకున్నారు. బుద్ధుడు సామ్యంతో ఇలా చెప్పాడు:
మీరు గంగా నది యొక్క అడుగు భాగంలో నుండి మొత్తం ఇసుక ఎక్కడ నుంచి ప్రారంభమవుతోంది, తిరిగి ఎక్కడ సముద్రంలో ముగుస్తోంది వరకు ఉన్న ఇసుక రేణువులను లెక్కించినట్లయితే, ఆ లెక్కించిన సంఖ్య కంటే అంతరించి పోయిన కల్పాల సంఖ్య అనేది ఎక్కువగా ఉంటుంది.

title: అంతర్వేది

text: ఒకానొక సమయంలో రక్తావలోచనుడు (హిరణ్యాక్షుని కుమారుడు) అనే రాక్షసుడు వశిష్ఠ గోదావరి నది ఒడ్డున వేలాది సంవత్సరాలు తపస్సు చేసి, శివుని నుంచి ఒక వరాన్ని పొందుతాడు. ఆ వరం ప్రకారం, రక్తావలోచనుని శరీరం నుండి పడిన రక్తం ఎన్ని ఇసుక రేణువుల మీద పడుతుందో అన్ని ఇసుక రేణువుల నుండి తనంత పరాక్రమవంతులైన రక్తావలోచనులు ఉద్భవించాలని కోరుకొంటాడు. ఈ వరగర్వంతో లోక కంటకుడై రక్తావలోచనుడు యజ్ఞయాదులు చేసే బ్రాహ్మణులను, గోవులను హింసించేవాడు. ఇది ఇలా ఉండగా ఒకసారి విశ్వామిత్రుడుకి వశిష్ఠుడుకి ఆసమయంలో జరిగిన సమరంలో విశ్వామిత్రుని ఆజ్ఙ పై ఈ రక్తావలోచనుడు వచ్చి బీభత్సం సృష్టించి, వశిష్ఠుడి నూరుగురు కుమారులను సంహరిస్తాడు. వశిష్ఠ మహర్షి శ్రీ మహావిష్ణువును ప్రార్థించగా మహావిష్ణువు లక్ష్మీ సమేతుడై, గరుడవాహనం పై నరహరి రూపుడై రక్తావలోచనుని సంహరించడానికి వస్తాడు. నరహరి సుదర్శనమును ప్రయోగించినప్పుడు, శివుడు ఇచ్చిన వరం ప్రకారం రక్తావలోచనుడి రక్తం పడిన ఇసుకరేణువుల నుంచి వేలాది రాక్షసులు జన్మించి, ఇంకా బీభత్సం సృస్టిస్తారు. నరహరి ఈ విషయం గ్రహించి, తన మాయాశక్తిని ఉపయోగించి, రక్తావలోచనుని శరీరం నుండి పారిన రక్తం అంతా నేలపై పడకుండా రక్తకుల్య అనే నది లోకి ప్రవహించేటట్లు చేసి రక్తావలోచనుడిపై సుదర్శనచక్రాన్ని ప్రయోగించి సంహరిస్తాడు. ఈ రక్తావలోచనుని సంహరించడం చేసిన తరువాత, వశిష్ఠుని కోరిక పై నరహరి ఇక్కడ లక్ష్మీనృసింహస్వామిగా వెలిశాడు. ఈ రక్తకుల్య లోనే శ్రీమహావిష్ణువు అసురులను సంహరించిన తన చక్రాయుధమును శుభ్రపరచుకొన్నాడని పురాణాలు చెబుతున్నాయి. ఈ రక్తకుల్యలో పవిత్రస్నానం చేస్తే సర్వపాపాలు పోతాయి అని చెబుతారు.

title: మంచిర్యాల జిల్లా

text: భౌగోళికంగా ఈ జిల్లా ఉత్తర తెలంగాణలో భాగంగా ఉంది. జిల్లా దక్షిణ సరిహద్దు గుండా గోదావరి నది ప్రవహిస్తుంది. జిల్లాకు తూర్పున మహారాష్ట్ర, ఉత్తరాన కొమరంభీం జిల్లా, దక్షిణాన పెద్దపల్లి జిల్లా, ఆగ్నేయన జయశంకర్ జిల్లా, పశ్చిమాన నిర్మల్ జిల్లా, నైరుతిన జగిత్యాల జిల్లాలు సరిహద్దులుగా ఉన్నాయి.

title: రాజేంద్ర సింగ్

text: 2009లో అతను పర్యావరణ శాస్త్రవేత్తల బృందం, ప్రభుత్వేతర సంస్థలతో పాటు బొంబాయి నగరం గుండా పారే, అంతరించిపోతున్న మిథీ నది కి పాదయాత్ర చెసాడు. జనవరి 2014లో గోదావరి నది ఒడ్డున త్రయంబకేశ్వరం నుండి పైథాన్ వరకు పర్వావరణ కాలుష్యం చేయరాదని ప్రజలకు ప్రేరేపించడానికి ఒక కార్యక్రమం చేసాడు. ఇటీవల ముంబైలోని అటామిక్ ఎనర్జీ రెగ్యులేటరీ బోర్డులో నీరు, దాని పరిరక్షణ, దాని విలువ గూర్చి ఉపన్యాసం ఇచ్చాడు.

title: వేదావతి హగరి నది

text: ఇది పడమటి కనుమలలో పుట్టి కర్ణాటక, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాల గుండా ప్రవహిస్తుంది. ఈ నదికి ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని కొన్ని ప్రాంతాలలో హగరి అని కూడా పిలుస్తారు. సహ్యాద్రి పర్వత శ్రేణి తూర్పు భాగంనుండి వస్తున్న వేద, అవతి నదులు తూర్పు వైపు ప్రవహించి "పూర" వద్ద కలసి వేదవతి నదిగా ఏర్పడుతుంది. ఈ నది ఒడ్డున అనేక ప్రఖ్యాత పుణ్యక్షేత్రాలున్నాయి. వాటిలో హొసదుర్గ తాలూకాలోని కొల్లేడు వద్ద శ్రీఆంజనేయ దేవాలయం ముఖ్యమైనది.

title: భీమా నది

text: భీమా నది కృష్ణా నది యొక్క ప్రధాన ఉపనదులలో ఒకటి. ఇది మహారాష్ట్ర లోని పశ్చిమ కనుమలలో పుట్టి ఆగ్నేయ దిక్కుగా మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, తెలంగాణ రాష్ట్రాల గుండా 725 కిలోమీటర్ల దూరము ప్రవహించి కృష్ణా నదిలో కలుస్తుంది.

title: 2003 గోదావరి పుష్కరాలు

text: రాజమండ్రితోపాటు గోదావరి తీరాన ఎన్ని పుష్కర ఘాటులున్నాయి, ఎంతెంత దూరంలో ఉన్నాయి, అక్కడవుండే దేవాలయాల మ్యాప్ లను ఈ కరపత్రాల ద్వారా వివరించారు.

title: మురమళ్ళ

text:
మురామళ్ళలో పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు ఉన్నాయి.
లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్, ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది.
కాకినాడ, అమలాపురం నుండి అనేకం బస్సులు నడుస్తాయి. రాజమండ్రి నుండి బస్సులు పరిమిత సంఖ్యలో ఉన్నాయి. కత్తిపూడి - పామర్రు నుండి జాతీయ రహదారి 214 మధ్య ఉన్న మురమళ్ళ గ్రామం ఉంది. గోదావరి ఉపనది అయిన గౌతమి నది మీద కొత్తగా నిర్మించి, ప్రారంభించిన జిఎమ్‌సి బాలయోగి వారధి ద్వారా ప్రతి ఒక బస్సు లేదా ఏ ఇతర వాహనములు అయినా ఈ గ్రామం గుండా వెళ్ళుతాయి.
గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. వ్యవసాయం కొరకు వాడేందుకు గ్రామంలో ట్రాక్టర్లున్నాయి.
ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. రైల్వే స్టేషన్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.
ప్రధాన జిల్లా రహదారి, జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతున్నాయి. జాతీయ రహదారి, రాష్ట్ర రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.

title: మంజీరా నది

text: మంజీరా నది సాధారణంగా తూర్పు, ఆగ్నేయంగా మహారాష్ట్రలోని ఉస్మానాబాద్, కర్ణాటకలోని బీదర్ మరియు తెలంగాణలోని మెదక్ జిల్లాల గుండా 512 కిలోమీటర్లు ప్రవహించి, సంగారెడ్డి వద్ద దిశను మార్చి ఉత్తరంగా ప్రవహిస్తుంది. ఆ దిశగా మరో 75 కిలోమీటర్లు ప్రవహించి నిజామాబాదు జిల్లాలో ప్రవహిస్తుంది. 102 కిలోమీటర్ల దిగువ నుండి ఇది మహారాష్ట్ర మరియు తెలంగాణ రాష్ట్రాల సరిహద్దుగా ఉంది. ఈ నది యొక్క జన్మస్థానం నుండి గోదావరిలో కలిసే దాకా మొత్తం 724 కిలోమీటర్లు ప్రవహిస్తుంది. 823 మీటర్ల ఎత్తు నుండి 323 మీటర్లకు దిగుతుంది. మంజీరా నది యొక్క ప్రధాన ఉపనదులు, తిర్నా నది. ఘర్నీ, దేవన్ నది, తవర్జా, కారంజ నది, హలయి, లెండీ మరియు మనర్ నది. ఉపనదులతో సహా మంజీరా నది యొక్క మొత్తం పరీవాహక ప్రాంతం 30,844 చ.కి.మీ.లు. పరీవాహక ప్రాంతంలో సాలీనా 635 మి.మీ.ల వర్షపాతం కురుస్తుంది. పరీవాహక ప్రాంతం మహారాష్ట్రలో 15,667 చ.కి.మీ.లు కర్ణాటకలో 4,406 చ.కి.మీ.లు మరియు తెలంగాణలో 10,772 చ.కి.మీ.లు విస్తరించి ఉంది.

title: తెలంగాణ

text: బాదామి చాళుక్య కాలం: బాదామి చాళుక్యుల కాలంలో తెలంగాణ మొత్తం వీరి పాలనలోఉండేది.ఆంధ్రదేశ చరిత్ర-సంస్కృతి-మొదటి భాగం అష్టాదశ శక్తిపీఠాలలో ఒకటైన ఆలంపూర్ ఆలయాలు ఈ కాలంలోనే నిర్మించబడ్డాయి. ఆలంపూర్‌లో పలు సంఖ్యలో వీరి రాతిశాసనాలు ఉన్నాయి.తెలంగాణ శాసనాలు, మొదటి భాగంహశ్శిలాయుగం నాటి ఆనవాళ్ళను పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు సేకరించారు.షోడశ మహాజనపదాల కాలంలో దక్షిణాదిలోని ఏకైక జనపదం అశ్మక జనపదం ఈ ప్రాంతంలోనిదే. పోదన్ (నేటి బోధన్) దీని రాజధానిగా ఉండింది. బౌద్ధ గ్రంథాలలో కూడా ఈ సమాచారం నిక్షిప్తమైయుంది. బుద్ధుడి కాలంలో సుజాతుడు బోధన్ పాలకుడిగా ఉన్నట్లు బౌద్ధ వాజ్ఞయం తెలియజేస్తుంది. బుద్ధి సమకాలికుడు బావరి స్థిరపడ్డ ప్రాంతం నేడు బావనకుర్తి (ఆదిలాబాదు జిల్లాలో నదీద్వీపం) గా పిలుబడుతున్నది. మత్స్యపురాణంలో మంజీరక దేశం (నేటి మంజీరా నది పరీవాహప్రాంతం) ప్రస్తావన కూడా ఉంది.[10] ప్రతిష్ఠానపురం (పైఠాన్) రాజధానిగా పాలించిన ములక రాజ్యం గోదావరి నది సరిహద్దు వరకు ఉండగా అందులో నేటి ఆదిలాబాదు జిల్లా ప్రాంతం భాగంగా ఉండింది. అప్పుడు ఉత్తర-దక్షిణ ప్రధానమార్గం ఈ రాజ్యం గుండా ఉండేది.[11] విదేశాలలో ఉండే బౌద్ధులు దీనిని మంజీరకమని పిలిచారు (నేటి మంజీరా నది పరీవాహక ప్రాంతం).[18] షోడశ మహాజనపదాలలో మగధ రాజ్యం బలపడి చాలా రాజ్యాల్ని ఆక్రమించగా అప్పుడు అశ్మక రాజ్యం కూడా మగధలో విలీనమైంది. ఆ తర్వాత నందరాజులు, ఆ పిదప మౌర్యులు ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించారు.

title: ఓక్లహోమా

text:
మంచు యుగం చివరి దశలో స్థానిక ప్రజలు ఓక్లహోమా గుండా ప్రయాణించినట్లు ఆధారం ఉంది, అయితే మొదటి మానవ సమూహ శాశ్వత నివాసాలుగా పరిగణించబడుతున్న దిబ్బలు-లాంటి నిర్మాణాలు సుమారుగా 850 మరియు 1450 AD మధ్యకాలంలో ఏర్పాటయ్యాయని తెలుస్తోంది. స్పెయిన్‌కు చెందిన ఫ్రాన్సిస్కో వాస్కెజ్ డి కోరోనాడో 1541లో ఈ రాష్ట్రం గుండా ప్రయాణించాడు, అయితే ఫ్రెంచ్ అన్వేషకులు 1700 కాలంలో ఈ ప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు, 1803 వరకు ఇది ఫ్రెంచ్ పాలనలో ఉంది, ఈ ఏడాది లూసియానా కొనుగోలులో మిస్సిసిపీ నది పశ్చిమంవైపు ఉన్న ఫ్రెంచ్ భూభాగాన్ని యునైటెడ్ స్టేట్స్ కొనుగోలు చేసింది.
19వ శతాబ్దం సందర్భంగా, వేలాది మంది స్థానిక అమెరికన్లను ఉత్తర అమెరికావ్యాప్తంగా తమ పురాతన భూభాగం నుంచి బహిష్కరించారు, వీరిని ప్రస్తుత-రోజు ఓక్లహోమా మరియు పరిసర ప్రాంతాలకు తరలించారు. అమెరికన్ల బహిష్కరణ విధానంలో అత్యంత ప్రధాన జాతులుగా పరిగణించబడుతున్న దక్షిణాదిలోని "ఐదు నాగరిక తెగలు" స్థానచలనం పొందాయి, చోక్టావ్ తెగ తొలగింపులు సందర్భంగా 1831లో ట్రయిల్ ఆఫ్ టియర్స్‌గా గుర్తించబడుతున్న ఒక దురాగతం మొదలైంది. ఇతర స్థానిక అమెరికన్లను కూడా చేర్చి సరిహద్దులకు పునర్నిర్వచనం చెప్పిన అమెరికా సవరణ విధానం అమల్లోకి వచ్చే వరకు ఓసాజ్ మరియు క్వాపావ్ తెగల చేత అప్పటికే ఆక్రమించబడిన భూభాగం చోక్టావ్ జాతిగా పిలువబడింది. 1890నాటికి, 30కిపైగా అమెరికన్ జాతులు మరియు తెగలు ఇండియన్ భూభాగం లేదా "ఇండియన్ కంట్రీ"లో కేంద్రీకృతమై ఉన్నాయి.
1866 మరియు 1899 మధ్యకాలంలో, టెక్సాస్‌లోని పశు పెంపక కేంద్రాలు ఆహారం కోసం సకాలంలో సరఫరా చేసే తూర్పు ప్రాంత నగరాలు మరియు కాన్సార్‌లోని రైలురోడ్డు మార్గాలపై ఆధారపడ్డాయి. కౌబాయ్‌లు (పశువులు పెంచే వ్యక్తులు) వారి ఉత్పత్తిని ఉత్తర ప్రాంతానికి తీసుకెళ్లడం లేదా ఇండియన్ భూభాగంలో అక్రమంగా స్థిరపడటం చేయడంతో పశు జాడలు లేదా పశు పెంపక కేంద్రాలు అభివృద్ధి చెందాయి. 1881లో, పశ్చిమ సరిహద్దులోని ఐదు ప్రధాన పశు జాడల్లో నాలుగు ఇండియన్ భూభాగం గుండా ప్రయాణించాయి. ఇండియన్ భూభాగంలో స్థిరనివాసాలు ఏర్పరుచుకున్న శ్వేతజాతీయుల సంఖ్య పెరగడంతో, అమెరికా సంయుక్త రాష్ట్రాల ప్రభుత్వం 1887లో డేవెస్ చట్టాన్ని తీసుకొచ్చేందుకు కారణమైంది, ఈ చట్టం వ్యష్టి తెగల యొక్క భూములను వ్యష్టి కుటుంబాల భూ కేటాయింపులుగా విభజించింది, స్థానిక అమెరికన్లలో వ్యవసాయం మరియు వ్యక్తిగత భూ యాజమాన్యాన్ని ప్రోత్సహించింది, అయితే భూమి హక్కులను సమాఖ్య ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసుకుంది. ఈ ప్రక్రియలో, ఇండియన్ల చేతిలోని భూమిలో సుమారుగా సగభాగం బయటి ప్రజలు కోసం మరియు రైలురోడ్డు కంపెనీల కొనుగోళ్లు కోసం స్వీకరించబడింది.

title: దక్షిణ భారతదేశము

text: కావేరి నది కర్ణాటకకు చెందిన కొడగు జిల్లాలోని పశ్చిమ లోయలయందు ఉద్భవించి దక్కన్ పీఠభూమి గుండా ప్రవహించి తమిళనాడు తూర్పు తీరాన మంచి సారవంతమైన మరియు విశాలమైన డెల్టా భూములను ఏర్పరుస్తుంది. దక్షిణ భారతదేశంలో ప్రధానమైన నదులైన కావేరి, గోదావరి మరియు కృష్ణ బంగాళాఖాతంలో కలుస్తాయి. ఇవి సస్యశ్యామలం చేసే ప్రాంతాన్ని అన్నపూర్ణ అని వ్యవహరిస్తారు. పశ్చిమాన అరేబియన్ సముద్రం వైపు ప్రవహించే నదుల్లో పెరియార్, నేత్రావతి, మాండోవి, తపతి మరియు నర్మద ముఖ్యమైనవి.

title: తెలంగాణలోని నదులు, ఉపనదులు

text: తుంగభద్ర: కృష్ణానదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన తుంగభద్ర నది కర్నాటకలోని వరాహ కొండల్లో తుంగ, భద్ర అనే రెండు నదుల కలయిక వలన జన్మిస్తుంది. మహబూబ్‌నగర్‌లోని ఆలంపూర్ వద్ద తెలంగాణ రాష్ట్రంలోకి ప్రవేశించి, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని కర్నూలు జిల్లాలో సంగమేశ్వరం వద్ద కృష్ణా నదితో కలుస్తుంది. దీనికి కుముద్వతి, వరద, వేదవతి ఉపనదులు ఉన్నాయి. మంజీరా నది: గోదావరినదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన మంజీరా నది మహారాష్ట్రలోని ‘బాలాఘాట్’ పర్వతాల్లో జన్మించి, అక్కడ నుంచి ఆగ్నేయ దిశగా మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక రాష్ట్రాల ద్వారా ప్రవహించి, తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని మెదక్ జిల్లాలోకి ప్రవేశిస్తోంది. ఆ తర్వాత నిజామాబాద్ జిల్లాలో కొంత దూరం ప్రవహించి పోచంపాడు వద్ద గోదావరి నదిలో కలుస్తోంది. దీని పొడవు 644 కి.మీ. ఈ నదిపై నిజామాబాద్ జిల్లాలోని అచ్చంపేట సమీపంలో నిజాంసాగర్ ప్రాజెక్టు, మెదక్ జిల్లాలోని సంగారెడ్డి పట్టణ సమీపంలో సింగూర్ డ్యాం నిర్మించడం జరిగింది. మూసీ నది: కృష్ణానదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన మూసీ నది రంగారెడ్డి జిల్లా శివారెడ్డి పేట వద్ద అనంతగిరి కొండల్లో జన్మించి, హైదరాబాద్ నుండి ప్రవహించి నల్లగొండ జిల్లాలోని వాడపల్లి వద్ద కృష్ణానదిలో కలుస్తుంది. దీనిని గండిపేట చెరువు అని కూడా అంటారు. 1920లో ఈ నది పైన ఉస్మాన్‌సాగర్ డ్యామ్‌ను నిర్మించబడింది. ఈసా, ఆలేరు అనేవి దీనికి ఉపనదులు. డిండి నది: కృష్ణానదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన డిండి నది మహబూబ్‌నగర్‌లో షాబాద్ గుట్టలో జన్మించి దేవరకొండ ఏలేశ్వరం వద్ద కృష్ణానదిలో కలుస్తుంది. దీని పొడవు 153 కి.మీ. ప్రాణహిత నది: గోదావరినదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన ప్రాణహిత నది మధ్యప్రదేశ్‌లోని సాత్పురా పర్వతాలలో పెన్‌గంగా, వైన్‌గంగా, వార్ధా నదుల కలయిక వలన ఏర్పడి, మహారాష్ట్ర, ఛత్తీస్‌గఢ్ ద్వారా ప్రయాణించి, ఆదిలాబాద్ సరిహద్దు ద్వారా ప్రవహిస్తూ కరీంనగర్ జిల్లాలోకి ప్రవేశించి, మహదేవ్‌పూర్ మండలంలోని కాళేశ్వరం వద్ద గోదావరి నదితో కలుస్తోంది. ఈ నదిపై ప్రాణహిత చేవెళ్ళ ఎత్తి పోతలపథకం నిర్మించబడింది. కిన్నెరసాని: గోదావరినదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన కిన్నెరసాని నది వరంగల్ జిల్లాలో మేడారం-తాడ్వాయి కొండసానువుల్లో జన్మించి ఆగ్నేయ దిశగా ఖమ్మం జిల్లా ద్వారా ప్రవహిస్తూ భద్రాచలంకు సమీపాన గల బూర్గంపాడు, వేలేరు గ్రామాల మధ్య గోదావరితో కలుస్తోంది. సుమారు 96 కి.మీ. పొడవున్న కిన్నెరసాని ఉపనది ‘ముర్రేడు’. మున్నేరు: కృష్ణానదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన మున్నేరు నది వరంగల్ జిల్లా పాకాల చెరువు నుంచి బయలుదేరి వరంగల్, ఖమ్మం జిల్లాల ద్వారా ప్రవహించి అంధ్రప్రదేశ్‌లోని కృష్ణాజిల్లా నందిగామ తాలూకాలోని ఏలూరు గ్రామం వద్ద కృష్ణానదిలో కలుస్తోంది. సమారు 198 కి.మీ. పొడవున్న ఈ నదికి వైరా, కట్లేరు దీని ముఖ్యమైన ఉపనదులుగా ఉన్నాయి. పాలేరు నది: కృష్ణానదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన పాలేరు నది వరంగల్ జిల్లా దక్షిణ భాగంలోని బాణాపురం ప్రాంతంలో పుట్టి నల్లగొండ, ఖమ్మం జిల్లాల్లో ప్రయాణించి ఆంధ్రప్రదేశ్ కృష్ణాజిల్లాలోని జగ్గయ్యపేట వద్ద కృష్ణానదిలో కలుస్తుంది. సుమారు 145 కి.మీ. పొడవున్న ఈ నదిపై నిజాంల కాలంలో ఖమ్మం జిల్లాలోని ‘పాలేరు’ పట్టణ సమీపంలో రిజర్వాయర్ నిర్మించబడింది. భీమా నది: కృష్ణానదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన భీమానది మహారాష్ట్ర లోని పశ్చిమ కనుమలలో పుట్టి ఆగ్నేయ దిక్కుగా మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక, తెలంగాణ రాష్ట్రాల గుండా 725 కిలోమీటర్ల దూరము ప్రవహించి కృష్ణా నదిలో కలుస్తుంది. పెన్ గంగ: గోదావరినదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన పెన్ గంగ నది అదిలాబాదు గుండా ప్రవహిస్తున్నది. వైరా నది: ఇది ఖమ్మం జిల్లాలో ప్రవహించే చిన్న నది. తాలిపేరు నది: గోదావరినదికి గల ఉపనదులలో ఒకటైన తాలిపేరు నది ఖమ్మం జిల్లాలో చర్ల మండలంలో జన్మించి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో గోదావరి నదిలో కలుస్తుంది. దీనిపై తాలిపేరు ప్రాజెక్టు నిర్మించబడింది.

title: మంజీరా నది

text: మంజీరా (; ), గోదావరి యొక్క ఉపనది. మహారాష్ట్రలో దీనిని మాంజ్రా లేదా మాంజరా అని కూడా వ్యవహరిస్తారు. ఇది మహారాష్ట్ర, కర్ణాటక మరియు తెలంగాణ రాష్ట్రాల గుండా ప్రవహిస్తుంది. మహారాష్ట్రలోని బీఢ్ జిల్లా, పటోడా తాలూకాలోని బాలాఘాట్ పర్వతశ్రేణి యొక్క ఉత్తరపు అంచుల్లో 823 మీటర్ల ఎత్తున పుట్టి, గోదావరి నదిలో కలుస్తుంది. ఈ నది యొక్క పరీవాహక ప్రాంతం 30,844 చ.కి.మీ.లు

title: తెలంగాణ

text: పురాతన రాతియుగం నుంచే తెలంగాణ ప్రాంతం ఉనికిని కలిగియుంది. పూర్వ రాతియుగం కాలం నాటి ఆవాసస్థలాలు వేములపల్లి, ఏటూరునాగారం, బాసర, బోథ్, హాలియా, క్యాతూర్ తదితర ప్రాంతాలలో బయటపడ్డాయి. వాడపల్లి, వెల్టూరు, పోచంపాడు, ఎల్లారెడ్డిపేట తదితర ప్రాంతాలలో బృహశ్శిలాయుగం నాటి ఆనవాళ్ళను పురావస్తు శాస్త్రవేత్తలు సేకరించారు.[9] షోడశ మహాజనపదాల కాలంలో దక్షిణాదిలోని ఏకైక జనపదం అశ్మక జనపదం ఈ ప్రాంతంలోనిదే. పోదన్ (నేటి బోధన్) దీని రాజధానిగా ఉండింది. బౌద్ధ గ్రంథాలలో కూడా ఈ సమాచారం నిక్షిప్తమైయుంది. బుద్ధుడి కాలంలో సుజాతుడు బోధన్ పాలకుడిగా ఉన్నట్లు బౌద్ధ వాజ్ఞయం తెలియజేస్తుంది. బుద్ధి సమకాలికుడు బావరి స్థిరపడ్డ ప్రాంతం నేడు బావనకుర్తి (ఆదిలాబాదు జిల్లాలో నదీద్వీపం) గా పిలుబడుతున్నది. మత్స్యపురాణంలో మంజీరక దేశం (నేటి మంజీరా నది పరీవాహప్రాంతం) ప్రస్తావన కూడా ఉంది.[10] ప్రతిష్ఠానపురం (పైఠాన్) రాజధానిగా పాలించిన ములక రాజ్యం గోదావరి నది సరిహద్దు వరకు ఉండగా అందులో నేటి ఆదిలాబాదు జిల్లా ప్రాంతం భాగంగా ఉండింది. అప్పుడు ఉత్తర-దక్షిణ ప్రధానమార్గం ఈ రాజ్యం గుండా ఉండేది.[11] విదేశాలలో ఉండే బౌద్ధులు దీనిని మంజీరకమని పిలిచారు (నేటి మంజీరా నది పరీవాహక ప్రాంతం).[12] షోడశ మహాజనపదాలలో మగధ రాజ్యం బలపడి చాలా రాజ్యాల్ని ఆక్రమించగా అప్పుడు అశ్మక రాజ్యం కూడా మగధలో విలీనమైంది. ఆ తర్వాత నందరాజులు, ఆ పిదప మౌర్యులు ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించారు.


query: కార్టోశాట్-1 ఉపగ్రహం ను ఏ రాకెట్ లో పంపారు?

title: కార్టోశాట్-1 ఉపగ్రహం

text: ఈ ఉపగ్రహాన్ని 2005 మే 5 లో ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని నెల్లూరు జిల్లాలో ఉన్న శ్రీహరికోటలోని సతీష్ థావన్ అంతరిక్ష ఉపగ్రహ ప్రయోగకేంద్రం నుంచి అంతరిక్షంలోకి పంపారు[4] .ఈ ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షములోకి పంపుటకై PSLV-C6 అను ఉపగ్రహ వాహకనౌకను ఉపయోగించారు.ఉపగ్రహం యొక్క కక్ష్యఆవర్తన సమయం 97 నిమిషాలు. భూమినుండి కక్ష్య 618 (౬౧౮) కిలోమీటర్లు (సూర్యానువర్తన ధ్రువీయ కక్ష్య).ఈ ఉపగ్రహం ఒక రోజులో చెయ్యు ప్రదిక్షణల సంఖ్య 14. ఉపగ్రహ జీవితకాలం 5 సంవత్సరాలు. ప్రయోగ సమయంలో ఉపగ్రహం యొక్క మొత్తంభారం (ఉపగ్రహం లోని ఇంధన సమేతంగా)1560 కిలోలు. భూమధ్య రేఖను దాటునపుడు స్థానిక సమయం 10:30 గంటలు.

title: పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ38

text:
పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ38 అనునది ఇస్రోసంస్థ తయారుచేసిన ఉపగ్రహవాహకనౌక.పిఎస్‌ఎల్‌వి శ్రేణికి సంబంధించి ఇది 40వ ప్రయోగం.ఈ రాకెట్ ద్వారా కార్టోశాట్ శ్రేణికి చెందిన ఉపగ్రహన్ని అంతరిక్షంలో ప్రవేశ పెట్తుటకు ఇస్రో సిద్దమైనది. ఈ రాకెట్ ద్వారా 712 కిలోల బరువు ఉన్నకార్టోశాట్-2E ఉపగ్రహన్ని దృవీయ సూర్యానువర్తిత కక్ష్యలో ,భూమినుండి 505 కిమీ దృవీయ కక్ష్యలో చేర్చడం జరుగును. పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ38 రాకెట్ ను ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్టంలోని,నెల్లూరు జిల్లాకు చెందిన శ్రీహరికొటలో ఉన్న సతిసశ్ ధావన్ అంతరిక్ష ప్రయోగ కేంద్రం లోని మొదటి ప్రయోగవేదిక నుంది ప్రయోగించుటకు సర్వ సన్నద్దమైనది.పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ38 రాకెట్, పిఎస్‌ఎల్‌వి శ్రేణిలో ఇది 17 వ XLరకానికి చెందిన ప్రయోగం.ఈ రాకెట్ ను జూన్ 23 న ప్రయోగించారు.పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ38 రాకెట్ ద్వారా కేవలం కార్టోశాట్-2 ఉపగ్రహన్నిమాత్రమే కాకుండా ఇంకా 30 చిన్న ఉపగ్రహాలను కూడా అంతరిక్ష కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టుటకు నిర్ణయించారు .ఈ లఘుఉపగ్రహల మొత్తం బరువు 243 కిలోలు.ఇందులో 29 ఉపగ్రహాలు 14 విదేశాలకు ఆస్ట్రియా,బెల్జియం,చీలి,జెక్ రిపబ్లిక్, ఫిన్లాండు, ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, ఇటలీ,జపాన్, లాటివియ, స్లోవాకియా, బ్రిటన్, మరియు అమెరికా) చెందినవి కాగా, ఒకటి భారత దేశానికి చెందినది.
పీఎస్ఎల్వీ-సీ38 ద్వారా ప్రయోగించిన 30 సూక్ష్మ ఉపగ్రహాల్లో ఒకటి తమిళనాడు,కోయంబత్తూరు జిల్లాకు చెందిన నూరుల్ ఇస్లాం విశ్వవిద్యాలయం విద్యార్థులు రూపొందించిన 15 కిలోల బరువు వున్నాఎన్ఐయూ శాట్ ఒకటి.
ఇందులో మొత్తం నాలుగు దశలున్నాయి.మొదటి మరియు మూడవ దశలో ఘన ఇంధనం,రెండవ మరియు నాల్గవ దశలో ద్రవఇంధనంను రాకెట్ చోదనకై ఉపయోగిస్తారు.ఈ వాహకనౌక మొత్తం పొడవు 44.4 మీటర్లు. రాకెట్ మొత్తం బరువు (ఉపగ్రహం తో సహా)320 టన్నులు.మొదటి కోర్ ఆలోన్ దశను కేరళలోని విక్రమ్ సారాభాయ్ స్పేష్ సెంటరులో తయారు చేసారు.ఈ దశ ప్రాధమిక స్థాయిలో రాకెట్ను గగనతలానికి తీసుకెళ్ళటానికి ఇందులో138.2 టన్నుల ఘనఇంధనం నింపబడివున్నది. పీఎస్ఎల్వీ-సీ38 ఉపగ్రహ వాహకనౌక XL రకానికి చెందినది కావున, మొదటి కోర్ఆలోన్ దశకు అదనంగా ఆరుXL స్ట్రాపాన్ బూస్టరులు అనుసంధానింప బడివున్నవి. ఒక్కో స్ట్రాపాన్ బూస్టరు 1 మీటరు వ్యాసం కల్గి వున్నది. ఒక్కో బూస్టరులో 12.5 టన్నుల ఘన ఇంధనం వుండును.మొదటి దశలో ఇంధనం 110.88 సెకన్లు మండును.రెండవదశ 2.8 మీటర్ల వ్యాసం కల్గివున్నది. ఇందులో 42 టన్నుల ద్రవఇంధనం నింపబడి ఉన్నది.ఇది 262 సెకన్లు మండును.ఈ దశను కూడా విక్రమ్ సారాభాయ్ స్పేష్ సెంటరులో తయారు చేసారు.మూడవదశ రెండు మీటర్ల వ్యాసం కల్గి వున్నది.ఇందులో 7.5 టన్నుల ఘనఇంధనం ఉన్నది. మూడవదశలో ఇంధనం 492.22సెకన్లు మండును. ఈదశను కూడా విక్రమ్ సారాభాయ్ స్పేష్ సెంటరులో తయారు చేసారు. నాల్గవదశలో 2.5టన్నుల ద్రవఇంధనం నింపబడి వుంది, దీని పైభాగంలో ఉపగ్రహం.ఉపగ్రహాలను అమర్చేచేరు.
పీఎస్ఎల్వీ-సీ38 ఉపగ్రహ వాహకనౌక ప్రయోగానికి కౌంట్ డౌన్ గురువారం ఉదయం 5:29గంటలకు ప్రారంభమై శుక్రవారం ఉదయం 9:28 గంటలవరకు ఎటువంటి ఆటంకంలేకుండా కొనసాగింది. 9:28గంటలకు సతీష్ ధవన్ అంతరిక్షకేద్రంలోని మొదటి ప్రయోగ వేదికనుండి పీఎస్ఎల్వీ-సీ38 గగన తలం వైపు విజయ వంతంగా దూసుకెళ్ళింది.బయలు దేరిన 16 నిమిషాలకు గమ్యాన్ని చేరింది
శుక్రవారం ఉదయం కరెక్టుగా 9;29 నిమిషాలకు పీఎస్ఎల్వీ-సీ38 నిప్పులు కక్కుకుంటూ నింగి వైపు దూసుకెళ్ళింది. మొదటిదశ ఇంజను రాకెట్‌ను 1.49 నిమిషాల్లో 68.4 కిలోమీటర్ల ఎత్తుకు తీసుకు పోయి విడిపోయినది. రెండవదశ 4.21 నిమిషాల్లో రాకెట్‌ను ను225.3 కిలోమీటర్ల ఎత్తుకు తీసుకుపోయి విడిపోయినది.తరువాత మూడోదశ ఇంజను 8.14 నిమిషాలకు రాకెట్ను 424.2 కిలోమీటర్ల ఎత్తుకు తీసుకెళ్ళి విడి పోయినది.తరువాత నాల్గవదశ ఇంజను పనిచెయ్యడం ప్రారంభించి,16.01 నిమిషాలకు భూమికి 509.8 కిలోమీటర్ల ఎత్తుకు ఉపగ్రహాలను కల్గిన నాల్గవదశ చేరుకున్నది.ఈ దశలో శాస్త్రవేత్తలు, నాలగవ దశ ఇంజనును ఆపి వేసారు. గమనంలో ఉన్న రాకెట్ నాల్గవదశ 16.42 నిమిషాలకు 505 కిలోమీటర్ల ఎత్తుకు చేరుకోగానే కార్టోశాట్-2ఈ ఉపగ్రహాన్ని 97.44 డిగ్రిల ఏటవాలులో కక్షలోకి నెట్టింది.ఈ ఉపగ్రహం భూమధ్య రేఖకు 97.44 డిగ్రీల వాలులో ధ్రువ సుర్యానువర్తిత కక్ష్యలో చేరుకున్నది. తరువాత 10 సెకన్ల తరువాత 16:52నిమిషాలకు తమిళనాడు విద్యార్థులు చేసిన ఎన్‌ఐయూ శాట్ ఉపగ్రహం అదే కక్ష్యలో విడిపోయింది.అనంతరం 17నిమిషాలకు 511కిలో మీటర్ల ఎత్తుకు చేరుకోగానే మొదటి విదేశీ ఉపగ్రహం పిఈశాట్ -1(జపానుకు చెందిన)కక్ష్యలోకి చేరినది.తరువాత 28 సూక్ష్మఉపగ్రహాలున్న పీఎస్-4 రోదసిలో నియంత్రణ లేకుండా తిరుగుతున్నప్పుడు శాస్త్రవేత్తలు ఆ ఇంజనును ఆన్ ఆఫ్ చేస్తూ 350 నుండి 519 కిలోమీటర్ల ఎత్తులో 28 ఉపగ్రహాలను కక్ష్యల్లోకి వదిలారు.23.20నిమిషాలకు అన్ని ఉపగ్రహాలు కక్ష్యల్లోకి విడుదల అయ్యాయి.

title: కార్టోశాట్-1 ఉపగ్రహం

text: కార్టోశాట్ -1 లేదా ఐఆర్‌ఎస్–పి5 త్రిమితీయ దృష్టి కలిగి సూర్య స్థిరకక్ష్యలో తిరుగు, దేశపట రచనాసామర్ధ్యం కలిగిన, కార్టోశాట్ ఉపగ్రహ శ్రేణిలో మొదటి ఉపగ్రహం. ఈ ఊపగ్రహాన్ని రూపకల్పన చేసినది, తయారు చేసినది, అంతరిక్ష ప్రయోగం కావించినది, మరియు నిర్వహిస్తున్నది, భారతదేశం యొక్క ప్రతిష్ఠాత్మక సంస్థ ఇండియన్ స్పేస్ రీసెర్చ్ అర్గనైజేసన్ (ISRO).ఈ ఉపగ్రహ ప్రయోగం ప్రధం ముఖ్యఉద్దేశం దేశపట రచన.దేశపట రచనను ఆంగ్లంలో Cartography అంటారు.అందులోని Carto పదభాగాన్ని, satellite లోని Sat పదాన్ని కలిపి cartosat అని ఉపగ్రహానికి పేరు నిర్ణయించారు.ఈ ఉపగ్రహాన్ని పోలారు సెటెలైట్ లాంచ్ వెహికిల్ (PSLV) శ్రేణికి చెందిన C6 ఉపగ్రహ వాహకనౌక (రాకెట్) ద్వారా అంతరిక్షములో ప్రవేశపెట్టారు. పీఎస్‌ఎల్‌వి ఉపగ్రహ వాహకనౌక- C6 కూడా ఇస్రోవారు రూపకల్పన చేసి, అభివృద్ధి పరచినదే.

title: కార్టోశాట్-1 ఉపగ్రహం

text: 30km (PAN-F) and 25km (PAN-A)

title: పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ34 ఉపగ్రహ వాహకనౌక

text: ఇస్రో సంస్థ 2005 సంవస్తరంలో భౌగోళిక సమాచారం కొరకు కార్టోశాట్ శ్రేణీ ఉపగ్రహాలను రూపొందించింది.ఈ వరుసలో కార్టోశాట్-1 ఉపగ్రహాన్ని 5 మే, 2005 లో ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని నెల్లూరు జిల్లాలో ఉన్న శ్రీహరికోటలోని సతీష్ థావన్ అంతరిక్ష ఉపగ్రహ ప్రయోగకేంద్రం నుంచి అంతరిక్షంలోకి పంపారు . ఈ ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షములోకి పంపుటకై PSLV-C6 అను ఉపగ్రహ వాహకనౌకను ఉపయోగించారు. ఉపగ్రహం యొక్క కక్ష్యఆవర్తన సమయం 97 నిమిషాలు. భూమినుండి కక్ష్య 618 కిలోమీటర్లు (సూర్యానువర్తన దృవీయ కక్ష్య). ఈ ఉపగ్రహం ఒక రోజులో చెయ్యు ప్రదిక్షణల సంఖ్య 14. ఉపగ్రహ జీవితకాలం 5 సంవత్సరాలు. ప్రయోగ సమయంలో ఉపగ్రహం యొక్క మొత్తం భారం (ఉపగ్రహం లోని ఇంధన సమేతంగా) 1560 కిలోలు. భూమధ్య రేఖను దాటునపుడు స్థానిక సమయం 10:30 గంటలు.కార్టోశాట్-2 ఉపగ్రహాన్ని జనవరి 10,2007 లో ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని నెల్లూరు జిల్లాలో ఉన్నటువంటి శ్రీహరికోట లోని సతీష్ థవన్ అంతరిక్ష పరిశోధన కేంద్రంలోని ఉపగ్రహ ప్రయోగ కేంద్రం నుండి, పిఎస్ఎల్‌వి ఉపగ్రహ వాహకనౌక శ్రేణికి చెందిన PSLV-C7 అను ఉపగ్రహ వాహక నౌక సహాయముతో ఇస్రో వారి ఆద్వర్యంలో విజయవంతంగా ప్రయోగించారు. కార్టోశాట్-2A ఉపగ్రహాన్ని 28 ఏప్రిల్, 2008వ సంవత్సరం, ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని, నెల్లూరు జిల్లాలోని శ్రీహరికోట లోని సతీష్ థావన్ ఉపగ్రహ ప్రయోగకేంద్రం నుండి ప్రయోగించారు. కార్టోశాట్-2B ఉపగ్రహాన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని నెల్లూరు జిల్లాకు చెందిన శ్రీహరికోట లోఉ న్నటువంటి సతీష్ థావన్ మొదటి లాంచ్ ప్యాడ్ నుండి 12జులై సోమవారం,2010 న అంతరిక్షములోకి పంపారు. ఈ ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షములో కక్ష్యలో ప్రవేశ పెట్టుటకై PSLV శ్రేణికి చెందిన PSLV–C15 అను ఉపగ్రహ వాహక నౌకను ఉపయోగించారు.

title: కార్టోశాట్-1 ఉపగ్రహం

text: ఆర్యభట్ట ఉపగ్రహం భాస్కర – I ఉపగ్రహం భాస్కర –II ఉపగ్రహం జీశాట్-6 ఉపగ్రహం కార్టోశాట్-2 ఉపగ్రహం

title: పిఎస్‌ఎల్‌వి సీ-43

text:
పిఎస్‌ఎల్‌వి సీ-43ఉపగ్రహ వాహక నౌక భారతీయ అంతరిక్ష ప్రయోగ సంస్థఇస్రో తయారు చేసి ప్రయోగించిన రాకెట్.ఈ రాకెట్ ను ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని నెల్లూరు జిల్లాలో వున్న శ్రీహరికోట లోని సతీశ్ ధావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుండి 29 నవంబరు(గురువారం) 2018 ఉదయం 9:58 గంటలకు,ఒకటవ ప్రయోగ వేదికనుండి ప్రయోగించారు. ఈ రాకెట్ ద్వారా 31 ఉపగ్రహాలను కక్ష్యలో ప్రవేశ పెట్టారు. ఉపగ్రహాల మొత్తం బరువు641.5 కిలోలు. ఇందులో భారత దేశానికి చెందిన హైసిస్ ఉపగ్రహం బరువు 380 కిలోలు. మిగతా విదేశాలకు చెందిన ఉపగ్రహాల మొత్తం బరువు 261.5 కిలోలు.
పిఎస్ఎల్వి సీ-43 పిఎస్‌ఎల్‌వి శ్రేణికి చెందిన కోరాలోన్ రకపు రాకెట్. అనగా ఇందులో మొదటి ఘన ఇంధన దశకు అదనంగా బూస్టరు స్ట్రాపన్ మోటర్లను ఉపయోగిచరు.కక్ష్యలో ప్రవేశ పెట్టు ఉపగ్రహాల మొత్తం బరువు ఒకటన్ను కన్న తక్కువ ఉండటం వలన బూస్టరు స్ట్రాపన్ మోటర్లు అవసరం లేదు.ఈ వాహకనౌక లో కూడా మిగతా పిఎస్ఎల్వి రాకెట్‌ల వలే నాలుగు దశలు వుండును.మొదటి మరియు మూడో దశలో ఘన ఇంధనాన్ని,రెండవ మరియు నాల్గవ దశలో ద్రవ ఇంధనాన్ని ఉపయోగించారు.
మొదటి దశను PS1 అంటారు.మొదటి దశ కోర్ ఆలోన్ ఘన ఇంధనదశ లో 138 టన్నుల ఘన ఇంధనం నింపబడినది.ఇంధనం HTBP అధారిత ఇంధనం. దశ పొడవు 20 మీటర్లు.దశ వ్యాసం 2.8 మీటర్లు.కోర్ ఆలోన్ కాబట్టి స్ట్రాపన్ బూస్టరు ఇంజనులు లేవు.
రెండవ దశను PS2 అంటారు.రెండవ దశ ద్రవ ఇంధనదశ.ఇందులో 42 టన్నుల ద్రవ ఇంధనం నింపబడినది.ఈ దశ వ్యాసం 2.8 మీటర్లు. దశ పొడవు 12.8 మీటర్లు. ఉపయోగించిన ఇంధనం UH+ NO
మూడవ దశను HPS3 అంటారు.మూడవ దశలో కూడా ఘన ఇంధనం నింపబడినది. 7.6 టన్నుల ఘన ఇంధనం నింపబడి వున్నది.పొడవు 3.6 మీటర్లు.దశ వ్యాసం 2.0 మీటర్లు.ఇంధనం HTBP అధారిత ఇంధనం.
ఈ దశను PS4 అంటారు.ఈ చివరి నాల్గవ దశలో 2.5 టన్నుల ద్రవ ఇంధనం వున్నది. ఈ భాగం పొడవు 3 మీటర్లు.మరియు వ్యాసం 1.34 మీటర్లు.ఉపయోగించిన ద్రవ ఇంధనం MMH+MON.నాలుగవ దశ పైభాగంలో 31 ఉపగ్రహాలు పొందికగా అమర్చబడి వుండి, వీటి చుట్టూ ఉష్ణ కవచం బిగింపబడి వున్నది. పిఎస్ఎల్వి సీ-43 ఎత్తు 44.4 మీటర్లు.ఇంధనంతో కలిపి పిఎస్ఎల్వి సీ-43  బరువు 320 టన్నులు.

title: హైసిస్

text:
హైసిస్ ఉపగ్రహాం నుఇస్రో తయారు చేసినది.ఇది భూ పర్యవేక్షణ ఉపగ్రహం.ఇస్రో సంస్థ ఈ భూపర్యవేక్షణ ఉపగ్రహాని ఆంధ్రప్రదేశ్రాష్ట్రంలోని నెల్లూరు జిల్లాకు చెందిన శ్రీహరికోటలో ఉన్న సతిష్ ధవన్ అంతరిక్షకేంద్రం నుండి అంతరిక్షంలోని కక్ష్యలో ప్రవేశ పెట్టారు. వ్యవసాయం, అటవీప్రాంతాలు మరియు తీర మండలాల అంచనా, భూగర్భ జలాలు, నేల మరియు ఇతర భూగర్భ పరిసరాలకు సంబంధించిన వాటికి సంబంధించిన ఇమేజింగ్ సేవలు అందిస్తుంది. మిలిటరి వ్యవస్థకు అవసరమైన సేవక్\లు కూడా పొందవచ్చ్గును.
హైసిస్ ఉపగ్రహాన్ని ఇస్రో తయారు చేసినది.ఇది భూ పర్యవేక్షణ ఉపగ్రహం.ఇస్రో తయారు చేసి ప్రయోగించిన ఉపగ్రహాల్లో తక్కువ బరువున్న ఉపగ్రహాల్లో హైసిస్ ఒకటి. హైసిస్ బరువు ఇంధనంతో సహా 380 కిలోలు. ఇది మిని శాటలైట్-2(IMS-2)రకానికి చెందిన ఉపగ్రహం.ఇది భూమికి 636 కిలో మీటర్ల ఎత్తులో,97.957 డిగ్రీల ఏటవాలులో సూర్యానువర్తన కక్ష్యలో పరిభ్రమించును.దీని జీవిత కాలం 5 సంవత్సరాలు.ఉపగ్రహం పరిమాణం 2.158 X 1.386 X 1.121 మీటర్లు.విద్యుతు శక్తి 730 వాట్స్,లిథియం –అయాన్ బ్యాటరీ వున్నది.ఉపగ్రహంలో హైయర్ స్పేక్ట్రల్ ఇమేజర్ (VNIRమరియు SWIR బ్యాండ్స్) వున్నది.దీని ద్వారా 630 కిలోమీటర్ల పైభాగం నుంచి కలర్ చిత్రాలు క్లారిటీగా వీక్షించవచ్చు. భూ ఉపరితలాన్ని పరిశీలించడం, వ్యవసాయం, నీటి లభ్యత తదితర అంశాలకు సంబంధించిన పరిశోధనలకు ఈ ఉపగ్రహం ఉపయోగపడనుంది.
హైసిస్ ఉపగ్రహాన్ని పిఎస్‌ఎల్‌వి సీ-43 అనే ఉపగ్రహ వాహకనౌక ద్వారా కక్ష్యలోకి పంపారు.పిఎస్‌ఎల్‌వి సీ-43 నౌక కోర్ అలోన్ రకపు పిఎస్‌ఎల్‌విశ్రేణికి చెందిన వాహక నౌక.అనగా ఈ రకపు వాహక నౌకకు స్ట్రాపన్ బూస్టరు ఇంధన చోదకాలు ఉండవు.హైసిస్ ఉపగ్రహం తో పాటు 8 విదేశాలకు చెందిన 30 లఘు/సూక్ష్మ ఉపగ్రహాలను కూడా పిఎస్‌ఎల్‌వి సీ-43 వాహక నౌక ద్వారా అంతరిక్షకక్ష్యలోకి పంపారు.వాటి మొత్తం బరువు 261.5 కిలోలు మాత్రమే అనగా మొత్తం ఉపగ్రహాల బరువు 641.5 కిలోలు మాత్రమే.అందువలన కోర్ అలోన్ రకపు రాకెట్ ను ఉపయోగించారు.హైసిస్ ఉపగ్రహన్ని 636 కిలోమీటర్ల ఎత్తులో కక్షలోకి పంపాగా విదేశీ ఉపగ్రహాలను ఒకగంట తరువాత 504 కిలో మీటర్లేత్తులో కక్ష్యలోకి పంపారు.ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షంలోకి పంపిన 17:29 నిమిషాలకు హైసిస్ ను కక్ష్యలోకి విజయవంతంగా ప్రవేశపెట్టారు.
ఉపగ్రహాన్ని 29 నవంబరు(గురువారం) 2018 న ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని శ్రిహరికోట అంతరిక్ష కేంద్రంలోని మొదటి ప్రయోగకేంద్రం నుండి ప్రయోగించారు.

title: అంతరిక్ష శిథిలాలు

text: ఘాతాలను నివారించేందుకు ఎన్ని ప్రయత్నాలు జరిగినప్పటికీ, ఉపగ్రహాలు ఢీ కొట్టుకోవడం జరిగాయి. ఐరోపా అంతరిక్ష సంస్థకు చెందిన ఒలింపస్-1 ని 1993 ఆగస్టు 11 న ఒక ఉల్కాశకలం ఢీకొట్టింది.చివరికి దాన్ని శ్మశాన కక్ష్యకు తరలించారు.  1996 జూలై 24 న సెరీస్ అనే ఫ్రెంచి సౌర అనువర్తిత భూ నిమ్న ఉపగ్రహాన్ని ఏరియేన్-1 H-10 రాకెట్ యొక్క శకలాలు ఢీకొట్టాయి. 1986 లో పేలిపోయిన అ రాకెట్ యొక్క శకలాలే ఇవి. 2006 మార్చి 29 న రష్యన్ ఎక్స్‌ప్రెస్-ఏఎమ్11 అనే సమాచార ఉపగ్రహం ఏదో గుర్తు తెలియని వస్తువును ఢీకొనడంతో పనికిరాకుండా పోయింది; అది చెడిపోయేలోగా సరిపడినంత సమయం ఇంజనీర్లకు దొరకడంతో దాన్ని శ్మశాన కక్ష్యలోకి పంపగలిగారు.

title: కృత్రిమ ఉపగ్రహము

text: 2008 సెప్టెంబర్ 28 న, వ్యక్తిగత వాయు అంతరిక్ష సంస్థ స్పేస్ X తన మొదటి రాకెట్ ఫాల్కన్ 1 ను విజయవంతంగా కక్ష్యలోకి ప్రయోగించింది. వ్యక్తిగతంగా రూపొందించబడి ద్రవ-ఇంధనముతో నింపిన విస్పోటనము కక్ష్యలోకి హీరుకోగలదని మొదటిసారి నమోదయింది. ఆ రాకెట్ పట్టకం ఆకారంలో ఉన్న 1.5 మీ. పొడవైన కక్ష్యలో ఉంచబడ్డ పేలోడ్ మాస్ సిమ్యులేటర్ ను తీసుకు వెళ్ళింది. రాట్ శాట్ అనే నకిలీ ఉపగ్రహం వాతావరణములో కాలిపోయేలోపు ఐదు నుండి పది సంవత్సరాల మధ్య వరకు కక్ష్యలో ఉంటుంది.[19]

title: పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ39

text:
పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ39 ఉపగ్రహ వాహక నౌక ద్వారా వావిక్ ఉపగ్రహ వ్యవస్థకు చెందిన ఐఆర్‌ఎన్ఎస్‌ఎస్-1హెచ్ అను ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్యలో ప్రవేశ పెట్టుటకు భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ ఇస్రో నిర్ణయించింది. పీఎస్ఎల్వీ-సీ39 ఉపగ్రహనౌక XL రకానికి చెందిన వాహకనౌక. XL రకం వాహక నౌకకు మామూలు పీఎస్ఎల్వీ-సీ39 ఉపగ్రహ నౌక కన్న మొదటి దశకు అదనంగా ఆరు స్ట్రాపాన్ బూస్టరు మోటరులు అదనంగా అమర్చబడి వుండును. ఐఆర్‌ఎన్‌ఎస్‌ఎస్-1హెచ్ ఉపగ్రహం బరువు 1425 కిలోలు. నావిక్ ఉపగ్రహ వ్యవస్థకు సంబంధించి ఇంతవరకు మొత్తం ఏడు ఉపగ్రహాలను కక్ష్యలో ప్రవేశ పెట్టారు. అందులో ఐఆర్‌ఎన్ఎస్‌ఎస్-1ఏ ఉపగ్రహంలోని 3 రూబీడియం అణు గడియారాలు సాంకేతిక లోపం ఏర్పడి పనిచెయ్యడం లేదు. ప్రస్తుతం ఐఆర్‌ఎన్ఎస్‌ఎస్-1హెచ్ ఉపగ్రహన్ని దాని స్థానంలో ప్రవేశపెట్టూటకై ఈ ప్రయోగాన్ని తలపెట్టారు
ఈ రాకెట్ ప్రయోగానికి బుధవారం సాయంత్రం 2 గంటలకు (30 ఆగస్టు,2017)29 గంటల కౌంట్ డౌన్ మొదలైంది. 31 సాయంత్రం 7గంటలవరకు కొనసాగును.మొదట రాకెట్ ను31 అగస్టు సాయంత్రం 6:59కి ప్రయోగించాలని అనుకుని తరువాత ఒక నిమిషం ఆలస్యంగా 7:00గంటలకు ప్రయోగించుటకు నిర్ణయించారు.పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ39 ఉపగ్రహ వాహక నౌకను అగస్టు 31 సాయంత్రం 7:00గంటలకు నెల్లూరు జిల్లాలోని శ్రీహరికోటలో వున్న సతిష్ థావన్ అంతరిక్ష కేంద్రం నుండి ప్రయోగించారు.కాని ప్రయోగం విఫలమైంది.
మొత్తం ఎత్తు 44.4 మీటర్లు.పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ39 వాహకనౌక మొత్తం బరువు 321 టన్నులు.పీఎస్ఎల్వీ-సీ39 ఉపగ్రహ నౌకలో మొత్తం నాలుగు దశలు ఉన్నాయి.మొదటి మరియు మూడవ దశల్లో ఘన ఇంధన చోదక మోటారులు అమర్చబడి ఉన్నాయి.రెండవ మరియు నాల్గవదశలో ద్రవఇంధన మోటారులు ఉన్నాయి.మొదటి కోర్ ఆన్ దశలో 138.2 టన్నుల ఘన ఇంధ నం నింపబడి ఉంది.దానికి అమర్చిన ఆరు బూస్టరు మోటారులలో 73.2 టన్నుల ఘనఇంధనం నింపబడి ఉంది. రెండవ దశలో 42 టన్నుల ద్రవ ఇంధనం ఉంది.అలాగే మూడవ దశలో 7.6టన్నుల ఘన ఇంధనం నింపారు.చివరి నాలగవ దశలో 2.5 టన్నుల ద్రవఇంధనం నింపబడి ఉంది. ప్రయోగం మొత్తం 19.35నిమిషాల్లో పూర్తవుతుంది.రాకెట్ మొదటి దశ 110 సెకన్లకు పూర్తవ్వుతుంది, రెండవదశ తరువాత 263 సెకన్లకు, మూడవ దశ606 సెకన్లకు పూర్తవ్వుతుంది. చివరి దశలో 1146కు పూర్తవ్వుతుంది. తరువాత 1165 సెకన్లకు ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్యలోకి ప్రవేశపెట్టును.
పీఎస్ఎల్వీ-సీ39 ఉపగ్రహనౌక పీఎస్ఎల్వీ శ్రేణికి చెందిన 41 ఉపగ్రహ వాహక నౌక కాగా, XL రకానికి చెంది 18 వ ఉపగ్రహ నౌక.
పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ39 ఉపగ్రహ వాహక నౌక ప్రయోగం విఫలం అయ్యింది. అనుకున్న విధంగా అగస్టు 31 సాయంత్రం 7:00 గంటలకు రాకెట్ నింగిలోకి ఎగిసీంది. మొదటి రెందు దశలు సజావుగా జరిగాయి. కాని మూడవ దశలో ఉపగ్రహం చుట్టు రక్షణగా అమర్చిన ఉష్ణకవచం రాకెట్ నుండి వేరుపడలేదు. ఈ కారణం చేత రాకెట్ ఉష్ణరక్షక కవచంలో వుండిపోయ్యి కక్ష్యలో ప్రవేశించలేకపోయినది.
ప్రయోగించిన మూడు నిమిషాల 23 సెకన్లకు తెరచుకోవలసిన ఉష్ణరక్షక కవచం తెరచుకోలేదు. అందువలన ఉప భూఅనువర్తిత బదిలీ కక్ష్య రాకెట్ చేరినప్పటికి ఉపగ్రహం ఉష్ణరక్షక కవచంలో ఉండి పోయింది.రక్షక కవచంతో సహ ఉపగ్రహం కక్ష్యలో తిరగడం శాస్త్రవేత్తలు గుర్తించారు.
మొదటి సారిగా ప్రవేట్ సంస్థల భాగస్వామ్యంతో చేసిన రాకెట్ ప్రయోగం విఫలం అయ్యింది. పిఎస్‌ఎల్‌వి రాకెట్ కు సంబంధించి ఇది రెండవ ప్రయోగ విఫలం.1993 లో నవంబరు 20న ప్రయోగించిన పిఎస్‌ఎల్‌వి-డీ1 రాకెట్ ప్రయోగంవిఫలం అయ్యింది. ఇప్పటి వరకు ఇస్రో 61 రాకెట్లను ప్రయోగించగా అందులో 55 ప్రయోగాలు విజయవంతం అయ్యాయి.

title: పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ40

text: శుక్రవారం ఉదయం మొదలైన కౌంట్ డౌన్ శనివారం ఉదయం 9:30 నిమిషాలకు పూర్తవ్వగానే మొదటి ప్రయోగ వేదిక మీదున్న రాకెట్ నిప్పులు కక్కుతూ,వెలుగులు విరజిమ్ముతూ నింగివైపు దూసుకెళ్లింది. 138.2టన్నుల ఘన ఇంధనంతో ఉన్న మొదటి దశ,దానికి అమర్చిన ఒక్కొక్కటి 12.0టన్నుల ఇంధన మున్న 6 స్ర్టాపాన్ మబూస్టరులుల వలన మొదటి 1.52 నిమిషాల్లో 67.8 కిలోమీటర్ల ఎత్తుకుచేరింది.ఈ క్రమంలో బూస్టరులు మొదటి దశ మోటారులు రాకెట్ నుండి విడిపోగానే,రెండో దశ పని చేయ్యడం మొదలై2.31నిమిషాలకు రకెట్ చివరి దశలో ఉపగ్రహాల చుట్తు రక్షణగా వుంచిన ఉష్న కవచం విడి పోయింది.4.21 నిమిషాలకు 229.2 కిలో మీటర్ల ఎత్తుకు చేరాక రెండో దశ రాకెట్ నుంది వేౠ పడింది.ఆతరువాత మూడో దశ పనిచెయ్యడం మొదలెట్తి రాకెట్ ను 8.16 నిమిషాలకు 434 కిలో మీటర్ల ఎత్తుకు చేర్చి విడిపోయింది. తరువాత నాల్గవదశ పనిచెయ్యడం మొదలెట్టి 509 కిలో మీటర్ల ఎత్తుకు చేరగానే,నాల్గవ దస ఇంజనును ఆపీ వేసి,51 కిలో మీటర్ల ఎత్తుకు 17.22 నిమిషాలకు చేరగానే కార్టోశాట్-2 ఉపగ్రహం కక్ష్యలో కి విడుదల అయ్యింది.అక్కడి నుండి నాల్గవ దశ ముందుకు వెళ్తూ 512 కిలో మీటర్ల ఎత్తులో విదేశాలకు చెందిన ఐదు నానో/సూక్ష్మ ఉపగ్రహలు కక్ష్యలోకి విడుదల అయ్యయి.19.36 నిమిషాలకు భారత దేశ్హానికి చెందిన నానో ఉపగ్రహం 513 కిలో మీటర్లేత్తులో కక్ష్యలోచేరింది.పిమ్మట 27.13 నిమిషాలలో మిగిలిన 23 విదేశి ఉపగ్రహాలు వటి కక్ష్యలోకి విడదల అయ్యాయి. ఆతరువాత నాల్గవ దస ను రెండు సార్లు మందించి ఆపీ దానిని 359 కిలో మీటర్ల ఎత్తుకు తెచ్చి,రాకెట్ నల్గ్వ దశలో వున్న100 కిలోల బరువున్న మైక్రోశాట్ ను రాకెట్ బయలు దేరిన 1.44 నిమిషాలకు రోదసి కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్తారు.ఆతరువాత నాలుగోసదసను ఆన్ చేస్తూ,ఆప్ చేస్టు 374 కిలోమీటర్ల ఎత్తుకు తెచ్చి విడచి పెట్టారు

title: కార్టోశాట్-1 ఉపగ్రహం

text: కార్టోశాట్ -1 ఉపగ్రహం సేకరించిన సమాచారాన్ని సం క్షేపితము (compressed), నిక్షిప్త సందేశంగా (encrypted), రూపనిరూపణ (formatted) కావించి భూమి మీదనున్న నేషనల్ రిమోట్ సెన్సింగ్ కేంద్రాలకు పంపగా అక్కడ ఈ సమాచారాన్నిపునర్నిర్మాణం కావించుతారు.ఉపగ్రహం మీదఅమర్చిన వర్తులాకారపు అటు, ఇటు తిరుగగల ఎంటెన్నా, అది సేకరించిన డేటాను భూసమాచార సేకరణకేంద్రాలకు పంపిస్తుంది.

title: కార్టోశాట్-1 ఉపగ్రహం

text: వర్గం:కృత్రిమ ఉపగ్రహాలు వర్గం:ఇస్రో ప్రయోగించిన ఉపగ్రహాలు వర్గం:భారతీయ అంతరిక్ష కార్యక్రమాలు వర్గం:ఇస్రో తయారుచేసిన ఉపగ్రహాలు వర్గం:కార్టోశాట్ శ్రేణి ఉపగ్రహాలు

title: జీశాట్-6A

text: 2018 మార్చి నెల 29 వ తారీఖు సాయంత్రం సరిగా 4:56 గంటలకు నెల్లూరు జిల్లాలోని శ్రీహరికోటలో ఉన్న సతిష్ ధవన్ అంతరిక్ష ప్రయోగ కేంద్రంలో వున్న రెండవ ప్రయోగ వేదిక నుండి ప్రయోగించారు.ఈ ఉపగ్రహాన్ని జిఎస్ఎల్‌వి –ఎఫ్08 ఉపగ్రహ వాహక నౌక ద్వారా అంతరిక్షములో ప్రవేశ పెట్టారు.జిఎస్ఎల్ వి రాకెట్ లు మూడు దశలను మాత్రమే కల్గి వుండును. మూడో దశ పైభాగాన ఉపగ్రహం అమర్చి వుండును.మొదటి దశలో ఘన ఇంధనం వుండును.దాని ఉపరితలం మీద అమర్చిన రెండు ఎర్త్ చోదకాలు ద్రవ ధనాన్ని కల్గి వుండును.రాకెట్ రెండవదశ ద్రవ ఇంధనాన్ని కల్గి వుండును.మూడవ దశ క్రయోజనిక్ ఇంజను .ఇందులో ఆక్సిజన్ను మైనస్ 183°C వద్ద ద్రవరూపంలో నిల్వ చెయ్యగా, హైడ్రోజన్ మైనస్ 250 °C వద్ద నిలవ చేసి ఉపయోగిస్తారు. ఈ క్రయోజనిక్ ఇంజనును స్వదేశీయంగా తయారు చేస్తారు. జిఎస్ఎల్ వి –ఎఫ్08 రకపు వాహక నౌక ద్వారా 3.0టన్నుల వరకు బరువు ఉన్న ఉపగ్రహాన్ని భూస్థిర లేదా భూసమవర్త కక్ష్యలో ప్రవేశ పెట్టవచ్చును. జీఎస్‌ఎల్‌వి-ఎఫ్08 ఉపగ్రహ ప్రయోగం ప్రారంభం బుధవారం (2018 మార్చి 28 వ తారిఖు) మధ్యహాన్నం 1:56 గంటలకు కౌంట్ డౌన్ మొదలై 27 గంటలు ఎటువంటీ విఘ్నం లేకుందా గురువారం సాయంత్రం 4:56 గంటలవరకు కొనసాగింది.49.1 మీటర్ల పొడవు, మూడూదశలు వున్న జీఎస్‌ఎల్‌వి-ఎఫ్08 ఉపగ్రహ వాహక నౌక ప్రయోగ కెంద్రం నుండి బయలు దేరిన 17 నిమిషాల తరువాత జీశాట్-6A ను విజయవంతంగా కక్ష్యలో వదిలినది. 49.1 మీటర్ల పొడవున్న జిఎస్ఎల్‌వి –ఎఫ్08 4:56 నిమిషాలకు నిప్పులు కక్కుకుంటూ గగనం తలంలోని తన లక్ష్యం వైపు దూసుకెళ్లింది.మొదటి దశను ఒక్కొక దానిలో 42.7 టన్నుల ద్రవ ఇంధనం వున్న నాలుగు బూస్టర్లు (170.8 టన్నులు) మరియు కోరుఅలోను దశలోని 138.11 టన్నుల ఘన ఇంధ్నం సహాయంతో రాకెట్ 151 సెకన్లలలో పూర్తి అయ్యీంది.రెండవ దసలో 39.48 టన్నుల ద్రవఇంధనం సహాయంతో గగనమ్లో 285 సెకన్లపాటు దూసుకెళ్లింది..తరువాత చివరి మూడో దశ అయిన క్రయోనిక్ దశలో 12.84 టన్నుల ఇంధనాన్ని మండించి 1065 సెకన్లలలో పూర్తి అయ్యింది.తరువాత తరాకెట్ ఉపగ్రహన్ని కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టినది.

title: కార్టోశాట్-1 ఉపగ్రహం

text: 126 రోజుల వ్యవధిలో మొత్తంభూగోళంయొక్క పర్యవేక్షణను 1867 ప్రదక్షిణలలో పూర్తి చేస్తుంది[5].కార్టోశాట్-1 లో రెండు పాన్‌క్రోమాటిక్ (PAN) కెమరాలను అమర్చారు.ఇవి దృష్టి పరిధిలోని భూమియొక్క నలుపు తెలుపు త్రిమితియ చిత్రాలని తీస్తాయి.కెమరాలు కవరు చెయ్యగల Swath 30 కిలోమీటర్లు, మరియు అంతరిక్ష/ప్రదేశ సంబంధిత రేసోల్యుసన్ 2.5 మీటర్లు.

title: కార్టోశాట్-1 ఉపగ్రహం

text: కార్టోశాట్-1 (Cartosat-1) అను ఉపగ్రహం ఇండియా యొక్క త్రిమితియ చిత్రాలను తీయు సామర్ధ్యంకలిగిన మొదటి రిమోట్ సెన్సింగ్ ఉపగ్రహం.ఈ ఉపగ్రహం పట /మానచిత్రాలను (Cartographic) చిత్రాలను తియ్యగలదు. ఉపగ్రహంలో అమర్చిన కెమరాల విభాజకత (resolution) 2.5 మీటర్లు (ఒకచిన్న కారును గుర్తించగలదు).ఈ ఉపగ్రహాన్ని ఇండియన్ స్పేస్ రిసెర్చి అర్గనైజెసన్ (ఇస్రో:ISRO) వారు రూపకల్పన చేసి, ప్రయోగించారు. కార్టోశాట్ -1 అను ఉపగ్రహం డిజిటల్ ఎలేవేసన్ మాదిరిలను/నమూనాలను సృజించ గలిగిన కెపాసిటి కలిగిఉన్నది.స్పష్ట నిజరూప చిత్రాలను రూపొందించగలదు.భౌగోళిక, భూగోళ సంబంధిత సమాచారాన్ని సేకరించుటకు అవసరమైన పరికరాలను ఈ ఉపగ్రహంలో అమర్చారు.

title: జీశాట్-1 ఉపగ్రహం

text: జీశాట్-1 ఉపగ్రహం, తొలి GSLV రాకెట్ శ్రేణిలో ప్రయోగించిన ఒక ప్రయోగాత్మక సమాచార ఉపగ్రహం.ఈ ఉపగ్రహంలో S-బాండ్ మీద ట్రాన్స్‌మిట్ /ప్రసారం చెయ్యు పల్సుమోడ్ మోడులేసన్ పరీక్షించు పరికరాన్ని (PCM), C-బాండ్ లో పనిచేయు ట్రాన్స్‌ఫాండరులను అమర్చారు.అయితే అనుకున్న నిర్దేశిత కక్ష్యకన్న తక్కువ ఎత్తుకక్ష్యలో ఉపగ్రహం ప్రవేశపెట్టబడటం వలన, ఈ ఉపగ్రహం నుండి ఆశించిన విధంగా పూర్తి ఫలితాలను పొందటం సాధ్యపడలేదు. GSAT-1 అనుకున్న లక్ష్యకక్ష్యలో చేరకపోవటం వలన ప్రాథమిక సమాచార సేకరణ వ్యవస్థ వైఫల్యం చెందినది.1530 కిలోల బరువైనఈ ఉపగ్రహం అనుకున్న విధంగా భూ సమస్థితి కక్ష్యలో (geosynchronous orbit) 24 గంటకు ఒకసారి ప్రదక్షిణకు బదులుగా 23 గంటల రెండు నిమిషాలకు ఒక సారి భూప్రదక్షిణ చెయ్యడం వలన ఈ సమస్య ఉత్పన్నమైనది. అందువలన అనుకున్నవిధంగా కంప్రెస్డ్ డిజిటల్ TV సిగ్నల్స్ ప్రసారం, మరియు డిజిటల్ ఆడియో బ్రాడ్‌కాస్టింగ్ మరియు ప్రయోగాత్మకపరీక్షలు అనుకున్న విధంగా నిర్వహించలేకపోయారు.

title: పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ24 ఉపగ్రహ వాహకనౌక

text: కౌంట్ డౌన్ సున్నకు వచ్చిన వెంటనే మొదటి దశ మోటరు మండటం/దహనం చెందటం మొదలైనది.అరసెకండు తరువాత రెండు స్ట్రాపాన్ మోటరులు మండటం మొదలైనది,ఆతరువాత 0.2 సెకన్ల తరువాత మరో రెండు స్ట్రాపాన్ మోటరులు మండటం ప్రారంభించాయి.భూస్థాయిలోనే మొదటి దశమోటరుతో పాటు ,నాలుగు స్ట్రాపాన్ మోటరులు పనిచెయ్యడం మొదలైనది.రాకెట్ గమనం మొదలైన 25 సెకన్ల తరువాత మిగిలిన రెండు స్ట్రాపాన్ మోటరులు పనిచెయ్యడం మొదలైనది.70 సెకన్ల రాకెట్ పయనం తరువాత,భూ స్థాయిలో మొదటగా పనిచెయ్యడం ప్రారంభించిన మొదటి జత స్ట్రాపాన్ మోటరులు మొదటి దశనుండి విజయవంతంగా వేరు పడినవి.ఆతరువాత సెకనులో పదో వంతు వ్యవధిలో రెండో జత స్ట్రాపాన్ మోటరులు కూడా వాహక నౌక నుండి ఎటువంటి ఆటంకంలేకుండా వేరుపడినవి.రాకెట్ గమనంలో ఉండంగా మండింపబడిన చివరి రెండు స్ట్రాపాన్ మోటరులు 92 సెకన్ల వరకు మండినవి.మొదటి దశ దహన క్రియ 1 నిమిషం 51.5 సెకన్లపాటు జరిగిన తరువాత ,మొదటి దశ రాకెట్ నుండి వేరుపడినది.మొదటి దశదహన చర్య ముగిసిన వెంటనే సెకనులో ఇరవై వంతు కాల వ్యవధిలో రెండో దశయొక్క మోటరు పనిచెయ్యడం మొదలైనది.రెండవ దశ లో ఇంధన దహనం 151.8 సెకన్ల పాటు జరుగగా,రెండవ దశ లో 59సెకన్ల తరువాత,112.8కిలో మీటర్ల ఎత్తులోఉపగ్రహం చుట్టూ,అమర్చిన రక్షక ఉష్ణ కవచం,విజయ వంతంగా వేరుపడినది.రెండవ దశ దహన చర్య ముగిసిన 1.2సెకన్ల తరువాత ,మూడవ దశలోని ఇంజను మోటరుపనిచెయ్యడం ప్రారంభంఅయ్యింది.ఈ దశలో మోటరును 234 సెకన్లు మండినది.రాకెట్ పయనం మొదలైన 10 నిమిషాల 8.7 సేకన్లతరువాత మూడవ దశకుడా రాకెట్ నుండి వేరు చెయ్యబడినది.మూడవ దశవేరుపడిన 10సెకన్ల తరువాత చివరి నాల్గవ దశలోని చోదక మోటరులు పనిచెయ్యడం మొదలైనది.నాల్గవదశదహనం 8 నిమిషాల30.1సెకన్లపాటు జరిగింది. నాల్గవ దశ వేరుపడిన 40 సెకన్ల తరువాత ఉపగ్రహం కక్ష్యలోకి ప్రవేశించినది[1].

title: కృత్రిమ ఉపగ్రహము

text: అమెరికన్ రాకెట్ సొసైటీ, ది నేషనల్ సైన్సు ఫౌండేషన్,, ది ఇంటర్నేషనల్ జియోఫిజికల్ ఇయర్, ఒత్తిడులను అనుసరించి, సైనిక అభిరుచి అభివృద్ధి చెందింది, 1955 ఆరంభంలో వాయు సేన, నౌకా దళము ప్రాజెక్ట్ ఆర్బిటర్ పైన పనిచేశాయి, దానిలో ఉపగ్రహాన్ని ప్రవేశ పెట్టటానికి జుపిటర్ సి రాకెట్ ను ఉపయోగించుకున్నాయి.ఆ ప్రాజెక్ట్ విజయవంతమైంది,, 1958 జనవరి 31 న ఎక్స్ప్లోరర్ 1 యునైటెడ్ స్టేట్స్ యొక్క మొదటి ఉపగ్రహం అయింది.[6][16]

title: ఇన్శాట్-4B ఉపగ్రహం

text: ఇన్శాట్-4B ఉపగ్రహాన్నిదక్షిణ అమెరికా, ఫ్రెంచి గయానాలోని కౌరౌ (kourou) అంతరిక్షప్రయోగ కేంద్రం నుండి ప్రయోగించారు. అంతరిక్షములోకి ఉపగ్రహాన్ని ప్రవేశపెట్టు కార్యాన్ని ఏరియన్‌స్పేస్ వారు గుత్తేదారు పద్ధతి (contract) లో నిర్వహించారు. ఏరియన్‌స్పేస్ వారు తయారుచేసిన ఏరియన్ 5ECA అనే ఉపగ్రహ వాహక రాకెట్ ద్వారా 2007 మార్చి 11 న ప్రయోగ కేంద్రంలోని ELA-3 ప్రయోగవేదిక నుండి ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షములోకి పంపి భూసమస్థితి బదిలీకక్ష్యలో (GTO) ప్రవేశపెట్టారు. ఆ తరువాత ఉపగ్రహంలోని మోటారును మండించి కక్ష్యను పెంచి భూస్తిర కక్ష్యకు చేర్చారు. అంతిమంగా, ఉపగ్రహకక్ష్య పెరిజీ 35,776కి.మీ, అపోజీ 35,809 కిలోమీటర్లు, వాలు 0.07 డిగ్రీలు. కక్ష్య భ్రమణసమయం 23.93 గంటలు.

title: కార్టోశాట్-1 ఉపగ్రహం

text: ఉపగ్రహం విజయవంతంగా భూమికి సంబంధించిన సమాచారాన్ని అందించింది. సమాచారాన్ని వివిధ నిష్పత్తిప్రమాణాల్లో 1:1 మిలియను నుండి 1:12,5 00 నిష్పత్తిప్రమాణం వరకు భూమికి పంపినది.

title: భూ సమన్వయ ఉపగ్రహం

text: హ్యూస్ ఎయిర్‌క్రాఫ్ట్ కంపెనీలో పనిచేసే హెరాల్డ్ రోసెన్ మొదటి భూ సమన్వయ ఉపగ్రహం, సిన్‌కామ్-2 ను తయారుచేసాడు. ఆయన్ను భూ సమన్వయ  ఉపగ్రహ పితామహుడిగా భావిస్తారు. దాన్ని డెల్టా రాకెట్ ద్వారా కేప్ కేనెవరల్ నుండి 1963 జూలై 26 న ప్రయోగించారు.  ఈ ఉపగ్రహం ద్వారానే ప్రపంచపు మొట్టమొదటి ఉపగ్రహ టెలిఫోను కాల్ చేసారు. ఈ కాల్‌ను అమెరికా అధ్యక్షుడు జాన్ కెనడీ నైజీరియా  ప్రధాని అబూబకర్ తఫావా బలేవాకు చేసాడు.

title: కృత్రిమ ఉపగ్రహము

text: రష్యా, ఉక్రెయిన్ తమ స్వంతంగా ప్రయోగ సామర్ధ్యాన్ని పెంపొందించుకునే బదులు సోవియట్ యునియన్ నుండి దానిని వారసత్వంగా తెచ్చుకున్నాయి. ఫ్రాన్స్, యునైటెడ్ కింగ్డం విదేశీ అంతరిక్ష రేవుల నుండి సొంత లాంచేర్స్ ద్వారా వాటి మొదటి ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించాయి. ఉత్తర కొరియా /0} (1998), ఇరాక్ (1989) కక్ష్య ప్రయోగాలు చేశామని దావా వేసాయి(ఉపగ్రహం, యుద్ధ క్షిపణి )కాని ఈ వాదనలు రుజువు కాలేదు . పై వాటితో పాటు దక్షిణ ఆఫ్రికా, స్పెయిన్, ఇటలీ, జర్మనీ, కెనడా, ఆస్ట్రేలియా, అర్జెంటీనా, ఈజిప్టుదేశాలు, OTRAG వంటి వ్యక్తిగత సంస్థలు వాటి సొంత లాంచేర్స్ను వృద్ధి చేసుకున్నాయి కాని విజయవంతమైన ప్రయోగాన్ని చేయలేకపోయాయి. 2009 నాటికి, పై జాబితా నుండి కేవలము ఎనిమిది దేశాలు (USSRకు బదులు రష్యామరియు ఉక్రెయిన్ఇంకా USA, జపాన్, చైనా, ఇండియా, ఇజ్రాయిల్,, ఇరాన్), ఒక స్థానిక సంస్థ (ది యురోపియన్ స్పేస్ ఏజెన్సీ, ESA) సొంతంగా అభివృద్ధి చేసుకున్న ప్రయోగ వాహనాలపై స్వతంత్రంగా ఉపగ్రహాలను ప్రయోగించాయి.(యునైటెడ్ కింగ్డం, ఫ్రాన్స్ యొక్క ప్రయోగ సామర్ధ్యాలు ESA క్రిందకే వస్తాయి. దక్షిణ కొరియా /0}, బ్రెజిల్ /1}, పాకిస్తాన్ /2}, రోమానియా, తైవాన్, ఇండోనేసియా, కజాఖ్స్తాన్, ఆస్ట్రేలియా, మలేషియా, టర్కీ, మొదలైన ఇతర దేశాలు వాటి సొంత చిన్న-తరహ ప్రయోగ సామర్ధ్యాలలో వివిధ అభివృద్ధి దశలలో ఉన్నాయి. దక్షిణ కొరియా 2009 ఆగష్టు 25 లో KSLV రాకెట్ (రష్యా సహకారముతో రూపొందించిన) ను ప్రయోగించింది,కాని అది STSAT-2ఉపగ్రహాన్ని నిర్దేశిత కక్ష్యలో పెట్టటంలో విఫలమైంది, ఆ ఉపగ్రహం పనిచేయటం మొదలుపెట్టలేదు. ఉత్తర కొరియా April 2009 లో ఒక ప్రయోగము చేసినట్లు చెప్పింది కాని,యు.ఎస్., దక్షిణ కొరియన్ రక్షణ అధికారులు, ఆయుధ నిపుణులు ఆ రాకెట్ ఒక ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్యలోకి ప్రవేశ పెట్టటంలో, ఒకవేళ అదే దాని లక్ష్యం అయిఉంటే, దానిలో విఫలమైనదని ఆ తర్వాత నివేదించారు.[17][18] సంయుక్త రాష్ట్రాలు, జపాన్, దక్షిణ కొరియా ఇది నిజానికి ఒక ప్రాక్షేపిక క్షిపణి పరీక్ష అని నమ్ముతున్నాయి, ఇది 1998 ఉత్తర కొరియా యొక్క ఉపగ్రహ ప్రయోగము తర్వాత చేయబడ్డ ఒక ఆరోపణ, ఆ ఆతర్వాత అది తిరస్కరించబడింది.

title: కార్టోశాట్-1 ఉపగ్రహం

text: ఈ ఉపగ్రహంలో 2.5 మీటర్ల అంతరిక్ష రిసోల్యుసన్ గల రెండు పాంక్రోమాటిక్ కేమరాలుండి, ఏకకాలంలో రెండు చిత్రాలను చిత్రీకరణ చెయ్యగలదు.ఒకటి ముందువైపు +26 డిగ్రిలతో, మరొకటి వెనుకనుండి -5 డిగ్రీల కోణంలో వెంటవెంటనే త్రిమితియ చిత్రీకరణ కావిస్తుంది. ఒకే దృశ్యాన్ని రెండు కెమరాలు చిత్రికరించు సమయ వ్యవధి 52 సెకండ్లు[5]. త్రిమితియస్థితిలో పోటోలను తీయునపుడు ఉపగ్రహం భూ భ్రమణానికి అనుగుణంగా ఉపగ్రహం కుడా తిరిగి ముందువైపు, వెనుక వైపు కెమరాలతో భూభాగాన్ని త్రిమితీయమగా చిత్రీకరణ కావించు సామర్ధ్యం కలిగిఉన్నది.ఒకే దృశ్యాన్ని ఏకకాలంలో రెండు కెమరాలు భిన్నమైన కోణంలో తీయులాగున కెమరాలను ఉపగ్రహం మీద అమర్చారు.ఉపగ్రహ చలనానికి అనుగుణంగా కెమరాలు అటు, ఇటు తిరుగు అమరిక ఉన్నందున ఒకేదృశ్యాన్ని పదేపదే చిత్రించువీలున్నది.

title: జీశాట్-6A

text: ఈ ఉపగ్రహం సమాచార ఉపగ్రహం.ఈ ఉపగ్రహంలో అయిదు ఎస్ బాండ్ స్పార్ట్ బీమ్స్ ఏర్పాటు చేసారు. మొబైల్ బ్రాడ్ బాండ్ సేవలకు ఈ ఎస్ బాండ్ బీమ్‌లు ఉపయోగ పడును.అలాగే ఒక సి బాండ్ బీమ్ కల్గి ఉంది. ఉపగ్రహంలో అమర్చిన రెండు ఎంటేన్నాలు మొబైల్ పోనులకు నాణ్యమైన సిగ్నల్స్ అందించును.ఈ ఉపగ్రహం పదేళ్ళ పాటు సేవలు అందించును.ఈ ఉపగ్రహ ప్రయోగం కోసం ఇస్రో 270 కోట్ల రూపాయలను ఖర్చు చేసింది.ఈ ఉపగ్రహం మొత్తం బరువు 2140 కిలోలు కాగా అందులో నిల్వ చేసిన ఇంధనం బరువు 1,132 కిలోలు.ఈ ఇంధనం ఉపగ్రహం మొదట రాకెట్ వలన బదిలీ కక్షలో ప్రవేశ పెట్టిన తరువాత ఉపగ్రహాన్ని అసలైన కక్ష్యలోకి పంపుటకు ఉపయోగపడును. ఈ ఉపగ్రహంలో ఇస్రో తొలిసారిగా 6 మీటర్ల వ్యాసం వున్నా ఎంటేన్నాను ఉపయోగించారు.ఈ ఎంత పెద్ద ఎంటేన్నా వలన ఎక్కువ సమాచారాన్ని నాణ్యతగా ప్రసారం చెయ్యవచ్చు.జీ శాట్- 6ఏ అత్యంత శక్తివంతమైన ఎస్ బాండ్ కల్గిన రెండవ సమాచార ఉపగ్రహం కాగా మొదటిది జీ శాట్-6 ఉపగ్రహం.2015 ఆగస్టులో ప్రయోగించిన జీ శాట్-6 ఉపగ్రహానికి అనుబంధంగా జీ శాట్- 6 ఏ ఉపగ్రహం పనిచేస్తుంది.2017-2018 సంవత్సరానికి సంబంధించి జీ శాట్- 6ఏ చివరి ప్రయోగం[4]. అలాగే 2018 కి సంబంధించి ఇస్రో మొదటి ప్రయోగం. ఈ ప్రయోగం విజయవంతంగా ముగిసింది.

title: కార్టోశాట్-1 ఉపగ్రహం

text: ఉపగ్రహంలోని రెండు కెమారాల లోని ప్రతికెమరా మూడు ప్రతిఫలింపజేసెడు దూరదర్శక అద్దాలను కలిగిఉన్నది.ఈ అద్దాలు ప్రత్యే మైన జెరోడూర్ గాజుతో చెయ్యబడి మామూలు అద్దాలబరువులో 60%బరువు కలిగి ఉన్నాయి.ఈ అద్దాల ఉపరితలం 1/80 కచ్చితంగా నునుపు (polish) చెయ్యబడి, ఉపరిభాగం అల్యూమినియం ఆక్సైడ్ పూత కలిగి ఉంది.CCDని డిటెక్టరు/శోధనిగా వాడారు[6] .

title: కార్టోశాట్-1 ఉపగ్రహం

text: 2.5 మీ.పాన్క్రోమాటిక్ బాండ్ (0.5-0.85µm)

title: కార్టోశాట్-1 ఉపగ్రహం

text: కార్టోశాట్ 5 రోజులకు ఒకమారు పునర్దర్శనం చేస్తుంది.

title: కార్టోశాట్-2F ఉపగ్రహం

text:
కార్టోశాట్ -2F ఉపగ్రహం భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ అయిన ఇస్రో తయారుచేసిన రిమోట్ సెన్సింగు కృత్రిమ ఉపగ్రహము.ఈ ఉపగ్రహాన్నికార్టోశాట్-2ER అని కూడా అనవచ్చ్గును.ఇస్రో ఇప్పటికే అంతరిక్షములో కార్టోశాట్ -2 శ్రేణికి సంబంధించి 6 ఉపగ్రహాలను కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టినది.వినియోగ దారులకు మరింత విస్తృత సేవలు అందించుటకై కార్టోశాట్-2F శ్రేణి ఉపగ్రహన్ని ప్రయోగించారు.కార్టోశాట్-2F ఇస్రో కక్ష్యలో ప్రవేశ పెట్టిన కార్టోశాట్-2 శ్రేణి 7 ఉపగ్రహం.
కార్టోశాట్ -2 శ్రేణి ఉపగ్రహాలను ఇస్రో దేశీయ అవసరాల కోసం ప్రయోగిస్తున్నది. భౌగోళిక సమాచార సేకరణ ఈ కార్టోశాట్ ఉపగ్రహాల ప్రధాన లక్ష్యం. కార్టోశాట్ -2 ఉపగ్రహాల శ్రేణిని 2005 లో రూపొందించారు. 2007 జనవరి 10 న పీఎస్ఎల్వీ-సీ7 ద్వారా కార్టోశాట్ -2ను ప్రయోగించారు.2008 ఏప్రిల్ 28 న పీఎస్ఎల్వీ-సీ9 ద్వారా కార్టోశాట్ -2Aను ప్రయోగించారు. 2010 జూలై 12 న పీఎస్ఎల్వీ-సీ15 ద్వారా కార్టోశాట్ -2B ప్రయోగించారు.2016 జూన్ 22 న పీఎస్ఎల్వీ-సీ34 ద్వారా కార్టోశాట్ -2C ఉపగ్రహాన్ని ప్రయోగించారు. 2016 ఫిబ్రవరి 15 న ప్రయోగించినకార్టోశాట్ -2Dతో కలుపుకుని ఇప్పటికి 5 కార్టోశాట్ ఉపగ్రహాలు పనిచేస్తున్నాయి.కార్టోశాట్-2E ఉపగ్రహం ఈ శ్రేణిలో ఆరవ ఉపగ్రహం. దీని జీవితకాలం 5 సంవత్సరాలు. కార్టోశాట్ -2 ఉపగ్రహశ్రేణి ఉపగ్రహాలన్నీ సూర్యానువర్తిత ధ్రువీయ కక్ష్యలో భూమికి 500-520 కి.మీ. పైబడిన ఎత్తులో, భూమి చుట్టూ తిరుగుతున్నాయి..
కార్టోశాట్-2E బరువు 713 కిలోలు. దీని జీవిత కాలం 5 సంవత్సరాలు. ఈ ఉపగ్రహంలో ప్రధానంగా రెండు ఉపకరణాలు ఉన్నాయి. ఒకటి ప్యాన్ క్రొమెటిక్ కెమెరా కాగా, రెండవది మల్టీ స్పెక్ట్రల్ కెమెరా. ఉపగ్రహం యొక్క ఆన్‌బోర్డ్ పవర్ 930 watts. వాలుతలం 97.89 డిగ్రీలు. ఆవర్తన కాలం 97.38 నిమిషాలు. ఉపగ్రహంలో అమర్చిన పాన్‌క్రోమాటిక్ కెమెరా భూమియొక్క నలుపు మరియు తెలుపు చిత్రాలు చిత్రికరించగలదు. కెమెరా తరంగ దైర్ఘ్యం 0.5 – 0.85 మైక్రో మీటర్లు, రిజల్యూషన్ 1 మీటరు కన్న తక్కువ.ఉపగ్రహ వ్యవస్థలో అమర్చిన పాన్‌క్రోమాటిక్ మల్టీస్పెక్ట్రమ్ కెమెరా అత్యంత నాణ్యమైన నలుపు తెలుపు చిత్రాలను తీసి పంపిస్తుంది. పట్టణ, గ్రామీణాభివృద్ధి ప్రణాళికలు, సముద్రతీర ప్రాంతాల నిర్వహణ, రహదారుల పర్యవేక్షణ, నీటి పంపిణి, భూవినియోగంపై చిత్రాలను తయారుచెయ్యడం వంటి పనులు చేస్తుంది. విపత్తులను విస్తృతంగా అంచనా వేసి సమాచారం అందిస్తుంది. వ్యయసాయ సంబంధిత సమాచారం అందుబాటులోకి తెస్తుంది.
ఉపగ్రహాన్ని పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ40 అనే, XL రకానికి చెందిన రాకెట్/ఉపగ్రహ వాహక నౌక ద్వారా అంతరిక్ష కక్ష్యలో విజయ వంతంగా ప్రవేశ పెట్టారు.పీఎస్ఎల్వీ-సీ40 రాకెట్ ను ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లాలో శ్రీహరికోటలో నిర్మించన సతీష్ ధావన్ అంతరిక్ష ప్రయోగ కేంద్రం (క్లుప్తంగా షార్) నుండి 2018 జనవరి 12 న, మొదటి రాకెట్ ప్రయోగ కేంద్రం నుండి ప్రయోగించారు.ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్యలో 502 కిలోమీటర్ల పెరిజీ (భూమినుండి దగ్గరి దూరం) మరియు 506 కిలోమీటర్ల అపోజి (భూమినుండి ఎక్కువ దూరం) లో ఉపగ్రహం తిరిగేలా సుర్యానువర్తిత ధ్రువీయకక్ష్యలో ప్రవేశ పెట్టారు.కక్ష్యలో ఉపగ్రహాన్ని సెకనుకు 7.06 కిలోమీటర్ల త్వరణంలో ప్రవేశ పెట్టారు.కార్టోశాట్ ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్యలోని పంపిన 30 సెకన్ల తరువాత LEO 1 మరియు POC-1 అనే మరో రెండు ఉపగ్రహాలను కక్ష్యలోకి పంపడం జరిగింది.Telesat phase 1 LEO మైక్రో ఉపగ్రహం కెనడాకు చెందిన Kబాండ్ సమాచార ఉపగ్రహం.అలాగే POC-1 ఉపగ్రహం, ఫిన్లాండ్ కు చెందిన ఉపగ్రహం.ఈ రెండు ఉపగ్రహాలతో కలుపు కొని మొత్తం 28 చిన్న, సూక్ష్మ ఉపగ్రహాలను వేరు వేరు సమయాల్లో కక్ష్యల్లోకి పీఎస్ఎల్వీ-సీ40 రాకెట్ ద్వారా ప్రవేశ పెట్టారు.విదేశాలకు చెందిన 28 ఉపగ్రహాల మొత్తం బరువు 470 కిలోలు. అంతే కాకుండా కార్టోశాట్ ఉపగ్రహంతో పాటు భారత దేశానికిచెందిన మరో చిన్న ఉపగ్రహాలను కక్ష్యలోకి పంపారు.అందులో 100 కిలోల బరువు ఉన్న IMS-1 bus కు చెందిన మైక్రో ఉపగ్రహం మరియు INS-1C అనబడు ఇండియన్ నానో శాటిలైట్ ఒకటి. INS-1C ను రాకెట్ ను ప్రయోగించిన 19 నిమిషాల 36 సెకన్ల తరువాత కక్ష్యలోకి ప్రవేశ పెట్టబడింది. దీని జీవిత కాలం 6 నెలలు.
100 కిలోల బరువుఉన్న ఈ చిన్నఉపగ్రహానికి ఒక ప్రత్యేకత ఉంది.ఇది ఇస్రో తయారు చేసిన 100 వ ఉపగ్రహం.నాడు 56 సంవత్సరాల ఆర్యభట్ట ఉపగ్రహంతో మొదలైన ఇస్రో నేడు మైక్రోషాట్ ఉపగ్రహామ తయారితో 100 ఉపగ్రహాల తయారి మైలు రాయిని దాటింది.అంతే కాదు ఈ ఉపగ్రహాన్ని ఒక నూతన పద్ధతిలో కక్ష్యలో ప్రవేశ పెట్టారు.రాకెట్ నాల్గవదశ ఇంజనును 16 నిమిషాల 36 సెకన్లకు ఆపి వేసి, కార్టోశాట్ తో సహా మొత్తం 30 ఉపగ్రహాలను 17 నిమిషాల నుండి మొదలుకొని 23 నిమిషాల వరకు 510 నుండి 519 కిలో మీటర్ల ఎత్తులో కక్ష్యల్లోకిపంపారు.అటు తరువాత 58నిమిషాల 13 సెకన్లకు మల్లి నాల్గవ దశ ఇంజనును మండించి, తిరిగి 58నిమిషాల18 సెకన్లకు ఆపారు.తిరిగి నాల్గవ దశ ఇంజను 359 కిలో మీటర్లఎత్తులో ను 1గంట 44 నిమిషాల 54 సెకన్లకు మండించి తిరిగి 1గంట 44 నిమిషాల 59సెకన్లకు ఆపి వేసి, రాకెట్ ప్రయోగించిన 1గంట 45 నిమిషాల 35 సెకన్లకు మైక్రోశాట్ ఉపగ్రహాన్ని359 కిలో మీటర్లఎత్తులో కక్ష్యలోకి పంపారు.ఇలా నాల్గవ దశను ఇంజనును పలు మార్లు మండించి, ఎత్తు తగ్గించి చివరి ఉపగ్రహాన్ని ప్రయోగించడం ఇదే మొదటి సారి.ప్రయత్నం విజయ వంతం అయ్యింది, .


query: సింగమనేని నారాయణ ఎక్కడ జన్మించాడు?

title: సింగమనేని నారాయణ

text: సింగమనేని నారాయణ అనంతపురం పట్టణానికి దగ్గరలో వున్న మరూరు బండమీదపల్లి గ్రామంలో మధ్యతరగతి రైతు కుటుంబంలో జూన్ 23, 1943లో జన్మించాడు.

title: సన్నాఫ్ సత్యమూర్తి

text: దర్శక రచయిత త్రివిక్రమ్ శ్రీనివాస్ తన స్నేహితులు, బంధువుల ఇళ్ళలో జరిగిన ముఖ్యమైన ఘటనలకు నాటకీయత జోడించి సినిమలోని ప్రధాన సన్నివేశాలు రాసుకున్నారు. వేగేశ్వరాపురంలోని తన అమ్మ మేనమామల జీవితాన్ని స్ఫూర్తిగా స్వీకరించి సినిమాలో ఎమ్మెస్ నారాయణ రావు రమేష్‌ల మధ్యన కీలకమైన ఘట్టాన్ని రాసినట్టు త్రివిక్రం వెల్లడించారు. ఆ కుటుంబంలో తన అన్న ఎక్కడ సంతకం పెట్టమంటే అక్కడ పెట్టిన తమ్ముడు, ఆస్తుల గురించి పట్టించుకోకుండా మూడు తరాల పాటు కలిసి ఉమ్మడిగా జీవించిన ఆ కుటుంబం వంటి నిజజీవితాంశాలు సినిమాలోని ముఖ్యకథ వెనుక ప్రేరణ.

title: వేదగిరి రాంబాబు

text: నరసరావు పేట 200 ఏళ్ళ ప్రత్యేక సంచిక, సంకలనం కడప 200 ఏళ్ళ చరిత్ర ప్రత్యేక సంచిక "కడప కౌస్తుభ" ఎన్.బి.టి ప్రచురణ "శ్రీపాద ఉత్తమ కథలు" రచయితలు ప్రోత్సహించాలనే తలంపుతో సింగమనేని నారాయణ, శాంతి నారాయణ, ఆజాద్ (కర్నూలు) ప్రతాప రవిశంకర్, కాటూరి రవీంద్ర త్రివిక్రం, అమ్మిని శ్రీనివాసరాజు, కాలువ మల్లయ్య, శిరంశెట్టి కాంతారావు మొదలైన ఎందరో రచయితల సంపుటాలను శ్రీ వేదగిరి కమ్యూనికేషన్స్ స్వీకరించి ఉచితంగా ప్రచురించింది. బలివాడ కాంతారావు జయంతి ప్రత్యేక సంచిక కథాకేళి బహుమతి కథనికల సంకలనమ్ "పది కాలాలు నిలిచే పది కధానికలు"

title: గీతాంజలి కావ్యం

text:
ఎక్కడ మనసు నిర్భయంగా వుంటుందో,
ఎక్కడ మనుషులు తలలెత్తి తిరుగుతారో,
ఎక్కడ జ్ఞానం విరివిగా వెలుస్తుందో,
సంసారపు గోడలమధ్య ఎక్కడ భాగాలకింద ప్రపంచం
విడిపోలేదో,
ఎక్కడ సత్యాంతరాళంలోంచి పలుకులు బైలు వెడలతాయో,
ఎక్కడ అలసట నెరగని శ్రమ తన బాహువుల్ని పరిపూర్ణత వైపు జాస్తుందో,
ఎక్కడ నిర్జీవమైన ఆచారపుటెడారిలో స్వచ్ఛమైన బుద్ధి ప్రవాహం
ఇంకిపోకుండా వుంటుందో,
ఎక్కడ మనసు నిరంతరం వికసించే భావాలలోకీ, కార్యాలలోకీ
నీచే నడపబడుతుందో,
ఆ స్వేచ్ఛా స్వర్గానికి, తండ్రీ, నా దేశాన్ని మేల్కొలుపు.
జీవితపు ఆఖరు మజిలీ,
ఓ నా మృత్యువా, వచ్చి నాతో ఊసులాడు.
ప్రతిదినం నేను నీ రాకకై ఎదురుచూస్తున్నా ప్రభూ,
నా జీవితపు ప్రమోదాలను జీవింపజేస్తూ.
నేను, నా సర్వస్వం, బహుశా నా ప్రేమ
రహస్య అగాధాల వరకు నీ వైపు ప్రవహించాయి.
ఒక్క నీ ఆఖరు వాలుచూపు..
నా జీవితం అంతా నీది.

title: ష్రోడింగర్ పిల్లి

text:
ష్రోడింగర్ పిల్లి అనేది ఒక స్ఫురణ ప్రయోగం (thought experiment), అనగా ఇది కేవలం ఊహాజనితమైన ప్రయోగం. ఈ ప్రయోగం చెయ్యడానికి ష్రోడింగరూ అక్కర లేదు, పిల్లీ అవసరం లేదు. పడక కుర్చీలో వాలి, ఆలోచించగలిగే శక్తి ఉంటే చాలు.
రజ్జుసర్ప భ్రాంతి అనే పదబంధం వినే ఉంటారు. రజ్జువు అంటే తాడు, సర్పం అంటే పాము కనుక రజ్జు సర్ప భ్రాంతి అంటే తాడుని పామనుకోవడం. చీకట్లో నడుస్తూన్నప్పుడు కాలికి ఎదో పొడుగ్గా, మెత్తగా తగులుతుంది. అది పామేమో అని భ్రాంతిపడి, భయపడతాము. గుండె దడదడ కొట్టుకుంటుంది. అది కేవలం తాడు మాత్రమే అయితే బాగుండిపోతుంది అని మనస్సులో దేవుడికి దండం పెట్టుకుంటాం. చేతిలో దీపం ఉంది. ఆ దీపాన్ని పాదాల మీద వేసి చూస్తే నిజం తేలిపోతుంది. కానీ ఆ దీపం వేసి చూసేవరకు కాలి కింద పడినది ఏమిటి? తాడు, పాము - రెండూ నిజాలే! దీపం వేసి చూడగానే అది కేవలం తాడు మాత్రమే అని తెలుసుకున్నప్పుడు ముందు పడ్డ భయం అంతా మటుమాయం అయిపోతుంది. ఇక్కడ “దీపాన్ని పాదాల మీద వేయడం” అన్నది ప్రయోగం. ఈ ప్రయోగం జరిగిన తరువాత “తాడా? పామా?” అని రెండు దిశలలో పరిగెడుతున్న మనస్సు కుదుటపడి అది తాడు మాత్రమే అని నిశ్చయించుకుంటుంది. అప్పుడు మనస్సులో పాముకి ఇహ చోటు లేదు.
ఆధునిక భౌతిక శాస్త్రంలో ఇటువంటి పరిస్థితి ఒకటి ఎదురవుతుంది. సృష్టిలో అణువు కంటే చిన్నది ఒకటి ఉంది; దాని పేరు ఎలక్ట్రాను. ఇది కంటికి కనబడనంత చిన్నది. కానీ ఉండడం ఉంది. దీని ఉనికిని గణితపరంగా వర్ణించగలం. మొదట్లో ఇది చిన్న నలుసులా ఉంటుందనుకునేవారు. అప్పుడు ఆ నలుసు ఎక్కడ ఉంది? ఎంత జోరుగా కదులుతోంది? ఎంత శక్తిమంతంగా ఉంది? వగైరా ప్రశ్నలు పుడతాయి కదా? వీటన్నిటిని గుత్తగుచ్చి గణితపరంగా వర్ణించడానికి “తరంగ ప్రమేయం” (wave function) అనే ఊహనాన్ని వాడడం ఒక పద్ధతి. ఈ తరంగ ప్రమేయం ఒక “కెరటం” వంటి ఆకారాన్ని గణిత సమీకరణం ద్వారా వర్ణిస్తుంది. ఎటువంటి కెరటం? నిశ్చలంగా ఉన్న తటాకం మధ్యలో ఒక గులకరాయి వేస్తే గుండ్రంగా, కదులుతున్న చక్రాలు మాదిరి పుట్టే కెరటం అనుకోవచ్చు. “ఈ కెరటం ఎక్కడ ఉంది?” అని ప్రశ్నిస్తే ఎక్కడ అని చెప్పగలం? అది చెరువు అంతటా వ్యాపించి ఉంటుంది కదా! కానీ చుట్టూ చీకటి ఉన్నప్పుడు ఇవేమీ కనబడవు. మన చేతిలో ఉన్న దీపాన్ని చెరువు అంతటా వ్యాపించేటట్లు వెయ్యలేము కనుక ఎదో ఒక చోట వేస్తాం. అక్కడ కెరటం కనిపిస్తుంది. “కెరటం ఎక్కడ ఉంది?” అని అడిగితే “దీపం వేసిన చోట ఉంది” అని చెబుతారు. అనగా, దీపం ఎక్కడ వేస్తే అక్కడ కెరటం ఉన్నట్లు కనిపిస్తుంది. కేవలం కనిపించడమే కాదు; గుళిక వాదం (Quantum theory) ప్రకారం “దీపం ఎక్కడ వేస్తే కెరటం అక్కడే స్థిరపడిపోతుంది, మరెక్కడా ఉండదు.”

title: బోహేమియన్ మతం

text: విస్తారమైన కోణంలో, బొహేమియా అనగా ఎక్కడ ప్రజలు అలక్ష్యముగా జీవించి పనిచేస్తారో మరియు సంప్రదాయేతరంగా వ్యవహరిస్తారో అది; ఎక్కడ ప్రజల ఆత్మలు గౌరవనీయ సమాజపు బంధనాలు దాటి ఉంటాయో అది. పందొమ్మిదవ మరియు ఇరవయ్యవ శతాబ్దపు మొదటిలో చాలా పట్టణాలు మరియు ఇరుగు పొరుగు ప్రాంతాలు బోహేమియనిజంతో కలిశాయి.

title: మహమ్మద్ ఖదీర్ బాబు

text:
ఇందులో మొత్తం 44 కథలు ఉన్నాయికొంత మంది పిల్లలు, ఉన్నత పాఠశాల పిల్లలు, ఇంగ్లీషు మీడియంలో చదువుతున్న కాలేజీ పిల్లలు యీ కతలని చాలా ఇష్టంగా కూడబలుక్కుని మరీ చదువుతున్నారని పేరెంట్స్ ద్వారా తెలిసినప్పుడు నా కల్ళెమ్మటి నీళ్ళోచ్చినాయి. ఎక్కడ కావలి, ఎక్కడ పోలేరమ్మ బండ...ఎక్కడ శ్రీధరుగాడు, ఎక్కడ మురళీగాడు, ఎక్కడ మాలకొండలరావుగాడు, కదీరుగాడు...వీళ్ళంతా ఇవ్వాళ చాలా మందికి ఫ్రెండ్స్ అయినారు.
ఇంకా విచిత్రమేమంటే ఈ కతలు అయిపోయినాక ఒకాయన మా ఆఫీసుకి వచ్చి ఈ కతల్లోని నలుగురు ఫ్రెండ్సూ టెన్త్ తోటి ఆగిపోకుండా డిగ్రీలు చదివి ఉద్యోగాలు తెచ్చుకుని, పెళ్ళిళ్ళు చేసుకుని సెటిలయ్యేదాకా ఈ కతలు రాస్తావా చస్తావా అని కూర్చున్నాడు
అదీ ఈ కతల భాగ్యం.
ఈ భాగ్యం నాది కాదు, ఈ భోగమూ నాది కాదు.
ఇది బాల్యానిది.
ఈ బాల్యం ఎవరు రాసినా, ఎప్పుడు రాసినా ఆ భాగ్యమూ, భోగమూ వాళ్ళకీ దక్కుతాయని గుండెల మీద చేతులు వేసుకుని చెప్పగలను.
- మహమ్మద్ ఖదీర్ బాబు

title: టీచర్: కథా కమామిషు (పుస్తకం)

text:
టీచర్: కథా కమామిషు కత్తి నరసింహా రెడ్డి వ్రాసిన పుస్తకం.
ఇందులో ముప్పైమంది ప్రముఖులు వ్రాసిన కథలు, వ్యాసాలు ఉన్నాయి. ఆ ప్రముఖుల్లో చాగంటి సోమయాజులు, సింగమనేని నారాయణ, కాళీపట్నం రామారావు, బాపు, చేకూరి రామారావు, మధురాంతకం రాజారాం, దాశరధి రంగాచార్య,సాకం నాగ రాజ, సుధామూర్తి, చుక్కా రామయ్య, కత్తి నరసింహా రెడ్డి మొదలగు వారి రచనలతో కూడుకున్న ఈ పుస్తకాన్ని మొదలెడితే చాలు అదే చదివించేస్తుంది.

title: మూడో అందం( కధలు)

text:
రచనన శైలి చాలా అర్ధవంతముగా ఉన్న్నది రచయితలు వ్రాసినా తీరు బాగుంది
లలిత గారికి ఈ పుస్తకం మంచి చేసే మజిలీ. మజేలీయే గనక ఎక్కడ ఆగక్య్డదు .ఆగారు వేగం పెంచాల్సిన అవసరం ఉంది ...మరిన్ని మంచి మజేలీల కోసం పెంచుతారు.ఆవిడకు సుభాకంక్షాలు(-డాక్టర్రెంటాల వెంకటేశ్వరరావు)
ఆదర్శాలకు లలిత భాష్యం పదిహేడు కధల సమాహరంగాసహజమైన అందాలతో పాఠకులకు చేరువవుతున్న;మూడో అందం ; కదా సంపుటికి స్వాగతం==-పెనుగొండ లక్ష్మి నారాయణ రాష్ట్రఅధ్యక్షులు అ.ర. సం

title: సింగమనేని నారాయణ

text: అనంతపురం జిల్లా గ్రామీణప్రాంతాల హైస్కూళ్లలో తెలుగు పండిట్‌గా పనిచేసి 2001లో పదవీవిరమణ చేశాడు.

title: ష్రోడింగర్ పిల్లి

text: అదే విధంగా ఎలక్ట్రాను ఉనికి విశ్వవ్యాప్తం. అది ఎక్కడ ఉందో చూడాలంటే దాని మీద దీపం వెయ్యాలి. దీపం ఎక్కడ వేస్తే అక్కడే ప్రతిస్థాపితమై కనిపిస్తుంది. అంటే మనం ప్రయోగం చేస్తే కానీ ఎలక్ట్రాను ఉనికిని నిర్ధారించలేము. ప్రయోగం ఎక్కడ చేస్తే అక్కడే కనిపిస్తుంది. ప్రయోగం చెయ్యకపోతే అది సర్వవ్యాప్తం! ఈ ఊహ అందరికి సులభంగా అర్థం అయేటట్లు చెప్పడానికి ష్రోడింగర్ ఒక స్పురణ ప్రయోగం చేసి చూడమని సలహా ఇచ్చేడు. ఆ స్ఫురణ ప్రయోగానికి బదులు నేను భారతీయ వేదాంత తత్త్వం దృష్టిలో వ్యాఖ్యానించేను.

title: నారాయణరావు పవార్

text: నారాయణ రావును పోలీసులు చుట్టుపక్కల వున్న ప్రజలు విచక్షణా రహితంగా కొట్టారు. ఒకడు రాయితో మూతి మీద కొట్టగా పళ్ళు రాలి పోయాయి. బాంబు పేలిన ప్రాంతంలో ఒక డాక్టర్ గారి ఇల్లు ఉంది. నిజాం కారు డ్రవర్ తెలివిగా కారును ఆ ఇంటి లోనికి పోనిచ్చాడు. నారాయణ రావు బాంబు వేస్తున్నప్పుడు మొదట చూసిన వ్యక్తి ఆ డాక్టర్ ఇంటి వాచ్ మాన్. అతను అరబ్బువాడు. వాడు నారాయణ రావును తన మొలలో వున్న బాకు తీసి చంప బోయాడు. అక్కడున్న ఇనస్పెక్టర్ చేయి అడ్డం పెట్టి "ఇప్పడే చంపొద్దు...రహస్యాలు రాబట్టాలి " అని వారించాడు. అతని చేతికి గాయం అయింది. కోర్టు విచారణలో కూడా ఈ అరబ్బు కాపలాదారుడే మొదటి సాక్షి. పోలీసు స్టేషనులో విచారణ సమయంలో నారాయణ రావుని నీవు హిందువువా మిస్లిం వా, నీ పేరేమిటని అడగ్గా హిందు/ ముస్లిం తేడా తెలియకుండా వుండ డానికి తన పేరు "బాబు" అని అన్నాడు. కాని పోలీసులు నారాయణ రావు బట్టలన్నీ వూడ దీసి అతను హిందువని నిర్దారించారు. ఇంతలో నైజామ్ ప్రధాని మీర్ లాయక్ అలి అక్కడికి వచ్చి నారాయణ రావునుద్దేసించి "నిన్ను ఎవరు పంపారు? రాజ కుటుంబీకులా? లేక సర్దార్ పటేలా? " అని ప్రశ్నించాడు. దానికి నారాయణ రావు తనే స్వయంగా ఈ పనికి పూనుకున్నానని చెప్పాడు. అలా రెండు రోజులు పలు రకాలుగా చిత్ర హింసలు పెట్టారు పోలీసులు. ఆ మరు దినం ఎదురు సెల్ గదిలో గండయ్య ఉన్నాడు. అతను అద్దెకు తీసుకున్న సైకిల్ పైన వున్న పేరును బట్టి దాని ఆధారంతో పోలీసులు గండయ్యను అరెస్ట్ చేశారని ఆ తర్వాతి తెలిసింది. పోలీసులు వరంగల్లు వెళ్లి నారాయణ రావు ఇంటిని శోధించారు. నారాయణ రావు తండ్రి తన కొడుకు అంత సాహసికుడు కాదన్నాడు. నిజ నిర్దారణకు, అతడిని హైదరాబాదు తీసుకొచ్చి ఖైదీని చూపగా అతడు తన కొడుకే నని ఒప్పుకున్నాడు. ఆ తండ్రి తన కొడుకు ఇంత పనిచేశాడని కోప్పడలేదు, కొట్టలేదు, అసహ్యించు కోలేదు. కొడుక్కి అంతా మంచి జరుగు తుందని, దేవుడు రక్షిస్తాడని, దైర్యం చెప్పాడు కొడుక్కు. నారాయణ రావు తన కేసును వాదించ డానికి ఏ వకీలును నియమించు కోలేదు. తన కేసును తనే వాదించు కున్నాడు. విచారణ సమయంలో నారాయణ రావు తండ్రి వచ్చి నప్పుడు మిఠాయి తెచ్చి ఇచ్చే వాడు. దైర్యం చెప్పేవాడు. నారాయణ రావు విచారణ సందర్భంలో తను తయారు చేసుకున్న ప్రతిజ్ఞా పాటాన్ని మళ్లి, మళ్ళి చెప్పేవాడు. నారాయణ రావు తండ్రి తనయుడి విడుదల కొరకు, పండరి నాథుడు విఠల్ దేవునికి మొక్కుకొని జుట్టు, గడ్డం, మీసాలు పెంచి సాధువులా జీవించాడు. చివరకు అత్యున్నత న్యాయస్థానం నారాయణ రావు పవార్ కు ఉరి శిక్ష విధించింది. అపుడు నారాయణ రావు పవార్ గర్వంగా "సర్ కటా సక్తే హై లెకిన్ స్ర్జుఆ సక్తే నహీ" అనిపండిత రాం ప్రసాద్ బిస్మిల్ల కవిత చరణాలను బిగ్గరగా పాడుకున్నాడు.

title: వృత్రాసురుడు

text:
తరువాత అసురుల సామర్థ్యాన్ని అంచనా వేసి, ఇంద్రుడికి నారాయణ కవచం ఉపదేశం చేశారు విశ్వరూపుడు.
నారాయణ కవచం విశేషం చెబుతూ ఒకప్పుడు కౌశికుడు అనే బ్రాహ్మణుడు నారాయణ కవచాన్ని అనునిత్యం పఠిస్తూ ఒక ఎడారిలో ప్రాణాలు విడిచి పెట్టేశాడు. నారాయణ కవచం తేజస్సు అస్థికలను పాటేసింది. ఆ విధంగా ప్రాణాలు విడిచిన కౌశికుడు అస్థిపంజరం ఎడారిలో పడి ఉండిపోయింది. ఒకరోజు చిత్రవధుడు అనే గంధర్వుడు భార్యలతో కలిసి ఆకాశమార్గంలో విమానంలో ఆమార్గంగుండా వెళ్తుండగా విమానం అక్కడి వరకు వచ్చి కౌశికుడి అస్థికలు ఉన్న ప్రదేశం వద్ద ఆగిఫొయింది, విమానం క్రింద పడిపోయింది. అప్పుడు గంధర్వుడు భార్యలతో బయట పడిపోయాడు. అప్పుడు వాలకీయుడు అనే మహర్షి అక్కడకు వచ్చి చిత్రవధుడికి కౌశికుడి వృత్తాంతం తెలిపి, నారాయణ కవచం ప్రభావం వల్ల విమానం ఆగిఫొయిందని, ఆ అస్థికలను సరస్వతీ నదిలో నిమర్జనం చేసి, ఆచమానం చేస్తే విమానం కదులుతుందని తెలిపి అక్కడనుండి వెళ్ళిపోతాడు ఆ మహర్షి. చిత్రవధుడు వాలకీయుడు చెప్పినట్లు చేస్తే విమానం ముందుకు కదిలిందని విశ్వరూపుడు నారాయణ కవచ మహత్యాన్ని తెలుపుతూ ఇంద్రునికి నారాయణ కవచాన్ని ఉపదేశిస్తాడు. నారాయణ కవచ ప్రభావంతో ఇంద్రుడు అసురులపైకి దండెత్తి అమరావతిని స్వాధీనం చేసుకొన్నాడు.

title: ఆంధ్రప్రభ (వారపత్రిక)

text: యండమూరి వీరేంద్రనాథ్, కొంపెల్ల విశ్వం, అంగర వెంకటకృష్ణారావు, అంగలూరి అంజనీదేవి, అందే నారాయణస్వామి, అంబల్ల జనార్దన్, అక్కిరాజు రమాపతిరావు, అచ్యుతుని రాజశ్రీ, అట్టాడ అప్పల్నాయుడు, అడపా చిరంజీవి, అడపా రామకృష్ణ, అడివి బాపిరాజు, అడివి సూర్యకుమారి, అబ్బూరి ఛాయాదేవి, అయాచితం నటేశ్వరశర్మ, అరిగే రామారావు, అలపర్తి రామకృష్ణ, అల్లం శేషగిరిరావు, అల్లూరి గౌరీలక్ష్మి, అవధానుల విజయలక్ష్మి, అవధానుల సుధాకరరావు, అవసరాల రామకృష్ణారావు, జ్వాలాముఖి, ఆకుండి నారాయణమూర్తి, ఆకునూరి మురళీకృష్ణ, ఆకెళ్ల రాఘవేంద్ర, ఆకెళ్ల శివప్రసాద్, ఆకొండి వెంకటరత్నం, ఆచంట ఉమాదేవి, ఆచంట జానకీరాం, ఆచంట హైమవతి, ఆచార్య తిరుమల, ఆడెపు లక్ష్మీపతి, ఆదివిష్ణు, ఆదూరి వెంకటసీతారామమూర్తి, ఆనందారామం, ఆవంత్స సోమసుందర్, ఇంద్రగంటి జానకీబాల, ఇలపావులూరి మురళీమోహనరావు, ఇల్లిందల సరస్వతీదేవి, ఇసుకపల్లి దక్షిణామూర్తి, ఉన్నవ విజయలక్ష్మి, ఉపద్రష్ట శాయి, ఎన్.ఆర్.నంది, ఎమ్బీయస్ ప్రసాద్, ఎల్.ఆర్.స్వామి, ఎస్వీ.కృష్ణజయంతి, ఎస్వీ జోగారావు, ఐ.వి.ఎస్.అచ్యుతవల్లి, ఐతా చంద్రయ్య, సత్యవాడ (ఓగేటి) ఇందిరాదేవి , కవనశర్మ, కె.ఎన్.వై.పతంజలి, కలువకొలను సదానంద, కస్తూరి మురళీకృష్ణ, కె. రామలక్ష్మి, కె.సభా, కేతు విశ్వనాథరెడ్డి, కొడవటిగంటి కుటుంబరావు, కొమ్మనాపల్లి గణపతిరావు, కొమ్మూరి వేణుగోపాలరావు, కొర్లపాటి శ్రీరామమూర్తి, కొర్రపాటి గంగాధరరావు, కొలకలూరి ఇనాక్, కోడూరి కౌసల్యాదేవి, కోవెల సుప్రసన్నాచార్య, గిడుగు రాజేశ్వరరావు, గుంటుపల్లి రాధాకృష్ణమూర్తి, గుడిపాటి వెంకటచలం, గొల్లపూడి మారుతీరావు, గోవిందరాజు సీతాదేవి, ఘండికోట బ్రహ్మాజీరావు, చందు సుబ్బారావు, చల్లా రాధాకృష్ణ శర్మ, చాగంటి తులసి, చాగంటి సోమయాజులు, చిలుకూరి దేవపుత్ర, సౌభాగ్య, సింగమనేని నారాయణ, శ్రీరంగం శ్రీనివాసరావు, శారదా అశోకవర్థన్ మొదలైనవారు.

title: సింగమనేని నారాయణ

text: అనంతపురంలో ఉన్నత పాఠశాల విద్యపూర్తి చేసుకుని తిరుపతిలోని ప్రాచ్యకళాశాలలో విద్వాన్ చదివాడు.

title: పొంగూరు నారాయణ

text:
ఎంచుకున్న రంగంలో అత్యున్నత శిఖరాలు అందుకోవాలన్న దీక్షతో ప్రతీ అడుగు ముందుకు వేసే పి.నారాయణ కొత్తగా ఏదైనా చేయాలని తలపోశారు. ఆ ప్రస్థానంలో ఎన్ని కష్టాలు ఎదురైనా అధిగమించారు. ఎదురైన కష్టాల్ని,ఒడిదుడుకుల్ని చిరునవ్వుతో ఎదుర్కున్నారు. ఆ ఫలితమే ఇప్పుడు యావద్దేశంలో తలెత్తుకొని నిలబడ్డ నారాయణ విద్యాసంస్థలకు బలమైన పునాదిగా నిలిచింది.
1979 లో ఓ చిన్న అద్దె గదిలో నారాయణ ట్యూషన్ సెంటర్ మొదలైంది. నెల్లూరు హరనాథపురంలో ఏర్పాటైన ఈ ట్యూషన్ సెంటర్ మొదలు కేవలం అయిదుగురు విద్యార్థులతో ప్రారంభమైంది. ఆ సంఖ్య రోజురోజుకీ పెరుగుతూ పోయింది. అతి కష్టమైన, క్లిష్టమైన లెక్కల్ని విద్యార్థులకు సులువుగా అర్ధమయ్యేలా చెప్పేందుకు నారాయణ చేసిన కృషి వృధాగా పోలేదు. నారాయణ ట్యూషన్ సెంటర్లో గణితం భలే చెబుతున్నారన్న విషయం ఆ నోటా ఈ నోటా పాకి రాష్ట్రమంతా తెలిసిపోయింది. దీంతో, ఈ సెంటర్ లో మాథ్స్ నేర్పించాలని హైదరాబాద్, విశాఖపట్నం నుండి కూడా పిల్లలను తల్లిదండ్రులు తీసుకు రావడం మొదలయ్యింది. దీంతో, గణితంతో పాటూ ఇతర సబ్జెక్ట్స్ కూడా భోదించే ఉపాధ్యాయుల్ని కూడా తన బృందంలో చేర్చుకున్నారు. అలా ఓ చిన్న ట్యూషన్ సెంటర్ గా మొదలైన ఆ ప్రస్థానం అనతి కాలంలోనే ఓ కోచింగ్ సెంటర్ గా రూపుదిద్దుకుంది.
డాక్టర్ నారాయణ ప్రణాళిక, చిత్తశుద్ధి, కృషితో పాటు బోధనా రంగంలో ఎంచుకున్న వినూత్న పద్దతులు, అద్భుత ఫలితాలు ఇచ్చాయి. నారాయణ కోచింగ్ సెంటర్ లో చదువుకున్న విద్యార్థులు పోటీ పరీక్షల్లో ఉత్తమ ర్యాంకులు సాధించడం మొదలైంది. ఇంజనీరింగ్ విభాగంలో అయితే నారయణకు పోటీ కూడా లేకుండా పోయింది. ఎంసెట్ తో పాటు ఐ.ఐ.టి పోటీ పరీక్షల్లోనూ నారాయణ విద్యార్థులు విజయ దుదుంభి మోగించారు. ఒకప్పుడు ఐ.ఐ.టి సీట్ అంటే తెలుగు విద్యార్థులకు సాధ్యమా అనుకునే పరిస్థితి నుండి ఆ విభాగంలో అత్యధిక స్థానాలు ఇక్కడి విద్యార్థులే సాధించే పరిస్థతి వచ్చింది. ఈ విషయంలో నారాయణ విద్యాసంస్థల పాత్ర ఎంత ఉందో ఆ సంస్థ విద్యార్థుల విజయాలే ఢంకా బజాయించి మరీ చెబుతాయి. వివిధ పోటీ పరీక్షల్లో విద్యార్థులని సన్నద్ధం చేసేందుకు మైక్రో షెడ్యూల్స్ రూపకల్పన చేయడానికి ఆయన ఆద్యుడు. దీంతోపాటు, ఏ పోటీ పరీక్షకు ఎలా సిద్ధం కావాలి అన్నదానిపై నారాయణ నిర్దేశకత్వంలో సంస్థ ఎన్నో ప్రయోగాలు చేసి అద్భుత ఫలితాలు చూపింది. దానికి సాక్ష్యమే ఇప్పుడు ఐ.ఐ.టి విద్యాసంస్థల్లో 15 నుండి 20 శాతం దాకా తెలుగు విద్యార్థులు చదువుకోవడం.
నారాయణ విద్యాసంస్థ విజయాలతో పాటు అక్కడి క్రమశిక్షణ, బోధనా పద్దతుల గురించి తెలియడంతో విద్యార్థులు సంఖ్య బాగా పెరిగింది. నెల్లూరులో ఓ చిన్న అద్దెగదిలో మొదలైన నారాయణ సంస్థ ఇప్పుడు దేశమంతటా విస్తరించింది. ఓ ప్రతిష్టాత్మకమైన విద్యాసంస్థగా ఆవిర్భవించింది. దాదాపు 14 రాష్ట్రాల్లో 4 లక్షల మందికి పైగా విద్యార్థులు, 40 వేల మంది సిబ్బందితో విద్యాప్రస్థానం సాగిస్తున్నది. నారాయణ విద్యా సంస్థలో చదువుకుంటున్న విద్యార్థులు ఐ.ఐ.టి-జే.ఇ.ఇ, నీట్, బిట్ శాట్, ఏ.ఎఫ్.ఎం.సి, ఎయిమ్స్, జిప్ మర్ వంటి ప్రతిష్టాత్మక పోటీ పరీక్షల్లో రాణిస్తున్నారు.

title: తుమ్మల రామకృష్ణ

text:
తుమ్మల రామకృష్ణ 1957, అక్టోబరు 12వ తేదీన జన్మించారు. వీరి జన్మస్థలం చిత్తూరు జిల్లా, సోమల మండలం, ఆవులపల్లె గ్రామం. వీరి తల్లిదండ్రలు మునివెంకటప్ప, సాలమ్మ. ఈయన ప్రాథమిక విద్య స్వగ్రామంలో, మాధ్యమిక విద్య పెద్ద ఉప్పరపల్లి నెరబైలు (తలకోన)లో జరిగింది. ఆ తర్వాత ఇంటర్మీడియెట్ నుంచీ పిహెచ్.డి వరకు తిరుపతిలో కొనసాగింది. ఈయనశ్రీ వెంకటేశ్వర విశ్వవిద్యాలయం తెలుగుశాఖ నుంచి ‘‘తెలులో హాస్య నవలలు’’ అనే పరిశోధక గ్రంథానికి పిహెచ్.డి పట్టా పొందారు.
తుమ్మల రామకృష్ణ మిత్రులు రాప్తాడు గోపాల కృష్ణ, శ్రీనివాసమూర్తిలతో కలిసి ‘పల్లెమంగలి కథలు’, ‘ఫాక్షన్ కథలు’ ప్రచురించారు. ఆ తర్వాత కర్నూలు సాహితీ మిత్రులతో కలిసి ‘కథాసమయం’ కథలు, ‘హైంద్రావతి కథలు’ ప్రచురించారు. ప్రత్యేకించి తాను రాసిన కథలని ‘‘మట్టిపొయ్యి’’ పేరుతో ప్రచురించారు.
రామకృష్ణగారికి ఆధునిక సాహిత్యం, ముఖ్యంగా నవల, కథానిక, నాటకం, వచనకవిత్వం అంటే మహా ఇష్టం. వీరి కృషి కూడా ఎక్కువగా ఆధునిక సాహిత్యంపైనే కొనసాగింది. కందుకూరి, గురజాడ, చింతాదీక్షితులు, శ్రీపాద, చలం, కుటుంబరావు, గోపీచంద్, రావిశాస్త్రి, చాసో, మధురాంతకం, కాళీపట్నం, కేతువిశ్వనాథరెడ్డి, సింగమనేని నారాయణ, పతంజలి, రాజయ్య, రఘోత్తమరెడ్డి, బి.యస్.రాములు, శివారెడ్డి మొదలైన కవులు, రచయితలపై పలు ఉపన్యాసాలిచ్చారు. 2004 నుంచీ హైదరాబాదు విశ్వవిద్యాలయం, తెలుగుశాఖలో ఆచార్యులుగా ఉన్నారు. 2015 జూన్ నుంచి శాఖాధ్యక్షులుగా కొనసాగుతున్నారు.

title: కాథలిక్

text: సిరిల్ ఆఫ్ జెరుసలేం (c. 315-386) ను రోమన్ కాథలిక్ చర్చి, ఈస్ట్రన్ ఆర్థడక్స్ చర్చి, మరియు ఏంజలికన్ కమ్యూనియన్‌లు దైవ సమానుడుగా భావించేవి, "నగరాల్లో నివాసముండడం ఎల్లవేళలా మీ కళ అయినట్టైతే, దేవుని గృహం ఎక్కడ అని (అపవిత్రత యొక్క ఇతర శాఖల మరియు వారి స్వంత గృహాలైన "దేవుని యొక్క గృహం" కోసం కూడా ప్రయత్నించండి), లేదా కేవలం చర్చి ఎక్కడ అని మాత్రమే గట్టిగా అన్వేషించండి, అంతే తప్ప కాథలిక్ చర్చి ఎక్కడ అని మాత్రం కాదు. ఎందుకంటే ఈ పవిత్రమైన చర్చికి ఇది ఒక ప్రత్యేకమైన పేరు, అంతేకాకుండా దేవుని యొక్క ఏకైక కుమారుడైన మన దేవుడు జీసస్ క్రైస్తుకు భాగస్వామి" (కాటెచిటికల్ బోధనలు, XVIII, 26) అని ఆయన క్రైస్తవ మత విశ్వాసంలో బోధించేవారు.

title: సింగమనేని నారాయణ

text: సింగమనేని నారాయణ అనంతపురం జిల్లాకు చెందిన ప్రముఖ కథారచయిత, విమర్శకుడు.[1]

title: నారాయణ స్తోత్రమ్

text:
నారాయణ నారాయణ జయగోవింద హరే
నారాయణ నారాయణ జయగోపాల హరే

title: సింగమనేని నారాయణ

text: వర్గం:తెలుగు రచయితలు వర్గం:తెలుగు విమర్శకులు వర్గం:అనంతపురం జిల్లా ప్రముఖులు వర్గం:1943 జననాలు వర్గం:రాయలసీమ ప్రముఖులు వర్గం:రాయలసీమ రచయితలు వర్గం:కళారత్న పురస్కార గ్రహీతలు వర్గం:అనంతపురం జిల్లా రచయితలు వర్గం:తెలుగు కథా రచయితలు

title: తెలుగునాట ఇంటిపేర్ల జాబితా

text:
సంకర --
సంకా --
సంకాబత్తుల --
సంఖ్యాయనస --
సబ్బినేని --
సంకుసాల --
సంగవరపు --
సంగినీడి--
సంగీతం --
సంగు --
సంగెం--
సంగెపు --
సంతపురిటి --
సంపతిరాజు --
సంపంగి --
సంయపరాజు --
సకల --
సకి(ఖి)నేటి --
సకేరు --
సఖురి --
సజే --
సజ్జా --
సత్తి --
సత్తిరాజు
సత్తెనపల్లి --
సత్యవోలు --
సన్నపరెడ్డి --
సన్నాల --
సన్నిధానము --
సప్పట --
సప్పా --
సబ్బవరపు --
సబ్నివీసు --
సమతం --
సముఖం --
సముద్రం --
సముద్రాల --
సయ్యపురాజు --
సరికొండ --
సరిగె --
సరిగొప్పల --
సరిపల్లి --
సరిపె(ప)ల్ల --
సరుపూరి --
సర్వేపల్లి --
సలఖ్యాన --
సలాది --
సవరాల --
సహదేవ --
సహమిరుసు --
సహమీరు --
సాంబరాజు --
సాకం
సాకిగారి --
సాకేదశ --
సాగి --
సాగినేని--
సాగిరాజు --
సాదేపల్లి --
సాధనాల --
సానంశెట్టి --
సానె0--
సానబోయిన --
సానా --
సామంతపూడి --
సామంతుల --
సామన --
సామల --
సామవేదం --
సామసాని --
సామాల --
సాముల --
సామ్రాజ్యం --
సాయిన --
సారంగు --
సారసత్తుల --
సారె(రి)పల్లి --
సారె --
సాలాపు --
సాలూరు --
సింధే--
సింగం --
సింగమనేని
సింగరాజు --
సింగీతం --
సింహాద్రి --
సిద్దాబత్తుల --
సిద్దిరెడ్డి --
సిద్ధనాతి --
సిద్ధరాజు --
సిద్ధలూరి --
సిద్ధవరము --
సినకోటి --
సిమ్మా --
సియ్యాద్రి --
సిరపూరి --
సిరసపల్లి --
సిరిగిన --
సిరిపల్లి --
సిరిపురపు --
సిరిపూడి --
సిరుగూరు --
సిరెప్ర(ప్రె)గడ --
సిర్రా --
సీతంరాజు --
సీమ --
సుంకర --
సుంకరి --
సందరగిరి --
సుందూరి --
సుగుటూరి --
సుగ్గ(గ్గు)ల --
సుగ్గు --
సుసర్ల --
సుతాపల్లి --
సునాయ --
సున్నం --
సున్నా --
సుమానం --
సురటి --
సురభి --
సురవరం (ము) --
సురవె--
సుర్ల --
సూర్యవంశి--
సూదా --
సూనెద --
సూరంపల్లి --
సూరపనేని --
సూరవరపు --
సూరా(రి)శెట్టి --
సూరానేని --
సూరాబత్తుల --
సూరి --
సూరినీడి --
సూరిశెట్టి --
సూరె --
సూర్యదేవర --
సెనపాటి --
సేతు --
సేనాపతి --
సొంగా--
సొగసు --
సొలస(సు) --
సోడసాని --
సోదుం --
సోమంచి --
సోమయాజుల --
సోమా --
సొమి రెడ్డి --
సోము --
సోరనపూడి --
సోర్నపూడి --
సౌమ్య --
స్థానాపతి --
స్వర్ణ --
స్వర్ణరాజు --
సూరబొయిన--
సర్రాజు --
సమయమంతుల --
సిన్గరపు --
సొమరాజు --
సచ్చు --
సాకిగారి --

title: సింగమనేని నారాయణ

text: ఇప్పటివరకు 43కు పైగా కథలు వ్రాశాడు. మొట్టమొదటి కథ న్యాయమెక్కడ? 1960లో కృష్ణాపత్రికలో అచ్చయ్యింది. ఈయన కథలు జూదం (1988), సింగమనేని నారాయణకథలు (1999), అనంతం (2007), సింగమనేని కథలు(2012) అనే నాలుగు కథాసంపుటాలుగా వెలువడ్డాయి. సీమకథలు, ఇనుపగజ్జెలతల్లి, తెలుగు కథలు - కథన రీతులు, విశాలాంధ్ర పబ్లిషింగ్ హౌస్ వారి 'తెలుగుకథ' మొదలైన పుస్తకాల సంపాదకత్వం వహించాడు. సంభాషణ పేరుతో ఒక వ్యాస సంపుటిని కూడా వెలువరించాడు. అప్పాజోస్యుల-విష్ణుభొట్ల-కందాళం ఫౌండేషన్ ఈయనకు సాహిత్య సేవామూర్తి జీవితకాల సాధన పురస్కారాన్ని 2013లో అందజేసింది. ఆదర్శాలు - అనుబంధాలు, అనురాగానికి హద్దులు, ఎడారి గులాబీలు అనే నవలలు వ్రాశాడు[2].

title: సింగమనేని నారాయణ

text: 2017లో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చే కళారత్న పురస్కారం.[3]

title: వి హేవ్ ఎ రోమియో

text:
హేయ్ పదహారణాల తెలుగు జూలియట్ ఎక్కడ వుందో వెతుకుదాం…
పదరా మనవాడి చిలిపి లైఫునే ఎక్కడ వున్నా కలుపుదాం
కులమేదైనా ఫికర్ లేదు కళవుంటే సరే
మతమేదైనా దిగుల్లేదు మనసుంటే సరే సరే
సినీ తారో టెన్నిస్ స్టారో నచ్చేదిక నీకెవరో….

title: విరామ చిహ్నములు

text: చదివేటప్పుడు, వ్రాసేటప్పుడు పదాల మధ్య, వాక్యాల మధ్య ఎక్కడ ఆపాలో, ఎక్కడ ఆగాలో, ఎలా అర్ధం చేసుకోవాలో తెలిపేవి విరామ చిహ్నాలు (Punctuation marks).పైన ఉన్న విరామ చిహ్నాలని వాడే సంప్రదాయం మనకి ఇంగ్లీషు నుండి వచ్చింది. ఈ సంప్రదాయం ప్రకారం ఈ కింది నియమాలని పాటించాలి.

title: సీమ సాహితి

text: రాయలసీమ ప్రాంతం నుండి వెలువడే సాహిత్యానికి పూర్వవైభవం తీసుకురావడం ఈ పత్రిక ఆశయాలలో ఒకటి. ఈ పత్రిక బళ్ళారి రాఘవపై, విద్వాన్ విశ్వంపై, శ్రీబాగ్ ఒడంబడికపై ప్రత్యేక సంచికలను వెలువరించింది. ఈ పత్రికలో వ్యాస సాహితి, కవితాసీమ, కథా సాహితి, సమీక్షా సాహితి, లేఖా సాహితి మొదలైన శీర్షికలున్నాయి. ఈ పత్రికలో తమ్మినేని పుల్లయ్య, యస్.జి.డి.చంద్రశేఖర్, వనం దత్తగురుప్రసాదశర్మ, రాచపాళెం చంద్రశేఖర్ రెడ్డి, తుమ్మల రామకృష్ణ, నాగసూరి వేణుగోపాల్, బి.సూర్యసాగర్, కాకరాల, టి.రాజారాం, పంపన, నిఖిలేశ్వర్, శరత్ బాబు, వి.లలిత, కొడవటిగంటి కుటుంబరావు, జైసీతారాం, అద్దేపల్లి రామమోహనరావు, దినకర్, రాధేయ, బిక్కి కృష్ణ, సన్నపురెడ్డి వెంకటరామిరెడ్డి, హెచ్చార్కె, శాంతి నారాయణ, ఎస్వీ సత్యనారాయణ, ఎం.ఆర్.గోవిందరెడ్డి, పప్పూరి రామాచార్యులు, నీలం సంజీవరెడ్డి, భూమన్, కె.బాలగోపాల్, జూపల్లి ప్రేమ్‌చంద్, సింగమనేని నారాయణ, గన్నమనేని సాయిబాబా, షమీవుల్లా, సి.కామేశ్వరరావు, షేక్ మహమ్మద్ ముస్తఫా, సర్తాజ్, జె.పి.మునిస్వామి, వేంపల్లి అబ్దుల్‌ఖాదర్, మధురాంతకం రాజారాం, యం.వి.రమణారెడ్డి, నిమ్మగడ్డ వేంకటేశ్వరరావు, ఎస్.పి.శంకరరెడ్డి, కె.యస్.యస్.శేషన్, ద్వా.నా.శాస్త్రి, పోసా శివయ్య, కె.యం.రాయుడు, దాదా హయాత్, ఎస్.గంగప్ప, సాగర్, అవధానం నాగరాజారావు, హెచ్.ఎస్.బ్రహ్మానంద, వి.ఆర్.రాసాని, అమళ్ళదిన్నె గోపీనాథ్, సౌభాగ్య, ఆర్.వసుంధరాదేవి, తక్కోలు మాచిరెడ్డి, దస్తగిరి, పి.ఎల్.శ్రీనివాసరెడ్డి, తంగిరాల వెంకట సుబ్బారావు, నాళేశ్వరం శంకరం, టి.గిరిరాజులు, సమతారావు, పి.రామకృష్ణారెడ్డి, మల్లెల దాసరి నరసింహమూర్తి, మధుర్‌జీ, చలసాని ప్రసాదరావు మొదలైన వారి రచనలు వెలువడ్డాయి. 1998లో ఈపత్రిక ఆగిపోయింది.

title: రాఖీ (2006 సినిమా)

text:
ఒక స్టేషను మాస్టారికి (చంద్రమోహన్) ఇద్దరు కొడుకులు ఒక కూతురు ఉంటారు. పెద్దకొడుకు బ్రహ్మాజీ ఉద్యోగస్తుడు. చిన్నకొడుకు రామకృష్ణ (జూ ఎన్.టి.ఆర్)కు తన చెల్లెలు (మంజూష) అంటే ఎంతో ప్రేమ. రామకృష్ణను అందరూ రాఖీ అని పిలుస్తారు. రాఖీ మరియు ఒక టీ.వీ చానల్లో పని చేసే రిపోర్టర్ (ఇలియానా) ప్రేమించుకొంటారు. కూతురు పెళ్ళి కోసం చంద్రమోహన్ తన ప్రావిడెంట్ ఫండ్ ఫెన్షన్ డబ్బులను దాస్తాడు. చెల్లెలికి అమెరికా సంభందం వస్తే డబ్బును బ్రహ్మాజీ తన స్వార్ధానికి వాడేసుకొంటాడు. దాంతో చంద్రమోహన్ చెల్లె తను తనకూతురు పెళ్ళి కోసం దాచిన డబ్బు సర్ధుతాననీ అయితే తన కూతురు గౌరిని(చార్మి) రాఖీ పెళ్ళి చేసుకోవాలనీ చెపుతుంది. సరేనని ఒప్పుకొని చెల్లె పెళ్ళి జరుపుతాడు రాఖీ. తరువాత బావ విదేశ ప్రయాణం కోసం తన ఉద్యోగాన్ని ఐదు లక్షలకు అమ్మేసి ఆ డబ్బు తెచ్చి బావకిస్తాడు రాఖీ. తన కొడుక్కి కోటి రూపాయల కట్నం వస్తుందని తెలుసుకొని గాయత్రి అత్తింటివారు మూడునెలల గర్భవతి అయిన గాయత్రిని కిరోసిన్ పోసి దారుణంగా చంపేస్తారు. పోలీస్ స్టేషను వద్దా కోర్టులోనూ రామకృష్ణ కుటుంభానికి న్యాయం దొరకదు. గర్భవతి అయిన తన చెల్లెను డబ్బుపిచ్చితో కాల్చి చంపినా కోర్టులో కేసుకొట్టేయడం చూసిన రాఖీ తన చెల్లి అత్తింటి వారందరినీ కారుతో సహా పెట్రోల్ పోసి తగులబెడతాడు. తన చెల్లె కేసుకు వ్యతిరేకంగా వాదించిన ప్లీడరునూ, దొగ సాక్ష్యం ఇచ్చిన డాక్టరునూ, పోలీసాపీసరులనూ కూడా పెట్రోల్ పోసి తగులబెడతాడు. అక్కడనుండి మాయమయిపోయిన రాఖీ ఎక్కడ ఏ ఆడపిల్లను ఎవరు వేదించినా, బాధించినా వాళ్ళని పెట్రోల్ పోసి తగులబెడుతుంటాడు. ఆక్రమంలో రాష్ట్రమంత్రి షాయాజీ షిండే కొడుకునుకూడా తగులబెట్టేస్తాడు. రాఖీని పట్టుకోడానికి స్పెషల్ ఆఫీసరుగా వస్తుంది మీనాక్షీ అయ్యర్ (సుహాసిని). ఈ హత్యలు అన్నిటినీ ఏ టెర్రరిస్టో చేస్తున్నాడని స్టేటుమెంట్ ఇవ్వడం చూసిన రాఖీ తనే ఈ హత్యన్నీ చేస్తున్నానని టీ.వీలో చెప్తాడు. ఆమె చెప్పిన దానికి ఒప్పుకొని ఆమెకు లొంగిపోతాడు రాఖీ. కాని రాఖీని తనకప్పగించమని అధికారులందరి ముందు ఆమెనుకొడతాడు మంత్రి షిండే. మరొక వైపు ఆడవాళ్ళంతా రాఖీని విడుదల చేయాలని పెద్ద ఎత్తున ఆందోళనలు చేస్తుంటారు. జైల్లో ఉన్న రాఖీని అందరితో మాట్లాడేందుకు బయటకు తీసుకొస్తారు. బావను కలుసుకోవాలని గాయత్రి కూడా వస్తుంది స్వీట్స్ తీసుకొని. ఆమె టిఫిన్ క్యారిరర్ లో బాంబ్ పెడతారు షిండే మనుషులు రాఖీని చంపేందుకు. బాంబ్ పేలినపుడు రాఖీకేమవదు కాని గాయత్రితో సహా అక్కడికొచ్చిన అనేకమంది విద్యార్థినులు మరణిస్తారు. దానితో సుహాసిని రాఖీని వదిలేస్తుంది షిండేను చంపేందుకు. తరువాత అతడే పెట్రోల్ పోసి అందరినీ చంపాడని నిరూపించలేని కారణంగా రాఖీని వదిలేస్తారు. దర్శకుడు: కృష్ణవంశీ
నిర్మాత: గోపాల్ రెడ్డి సి, నారాయణ కె ఎల్
సంగీత దర్శకత్వం: దేవిశ్రీ ప్రసాద్
పాటల రచయిత: సుద్దాల అశోక్ తేజ, చంద్రబోస్, సిరివెన్నెల సీతారామశాస్త్రి

title: నిర్మలానంద

text: హిందీ సాహిత్య పరిచయంతో నిర్మలానంద వాత్సాయన్‌గా కలంపేరు పెట్టుకున్నారు.తన 84 ఏళ్ల జీవితంలో 66 ఏళ్లపాటు సాహిత్య సేవలోనే నిమగ్నమయ్యారు.1952లో భారతి పత్రికలో ఆయన స్వీయ రచన మార్పు కథ ప్రచురితమైంది. తర్వాత అనకాపల్లిలో ఉండగానే నవ్వుల రాణి, బాలమిత్ర వంటి పత్రికల్లో చిన్న కథలు, కవితలు ప్రచురించబడినా 54 నుంచి ఆయన ఆప్త మిత్రుడు జీవరక్షణ రావు(జీవన్) సూచన మేరకు స్వీయ రచనలకు స్వస్తి పలికాడు. అప్పటి నుంచి పూర్తిస్థాయిలో అనువాద రంగానికే పరిమితమయ్యారు. "తెలుగుదాసు", "విపుల్" విపుల్ చక్రవర్తి, రాజ్ కలంపేర్లతో కూడా రచనలు చేసినా నిర్మలానంద పేరుతోనే లబ్ధప్రతిష్ఠుడయ్యాడు. 1957లో ఉద్యోగ రీత్యా ఒడిషాలోని ఝార్సుగూడలో దాదాపు 18 ఏళ్లు ప్రవాస జీవితం గడపాడు. తెలుగు సాహిత్యాన్ని తెలుగేతర ప్రాంతాలకు చేరవేయాలని సంకల్పంతో 1958లో తెలుగు సాహిత్య ప్రచార సమితి అనే సంస్థ స్థాపించారు. చలం మొదలుకుని ఇనాటి ఖదీర్ బాబు వరకు వందలాది అలనాటి, ఈనాటి యువరచయితలు రాసిన కథలు, కవితలు, నాటికలను హిందీలోకి అనువాదం చేశారు.. దేశంలో ఎక్కడ సాహితీ సభలు, బుక్ ఎగ్జిబిషన్ జరిగినా హాజరయ్యేవారు. 1957 మొదలుకుని కాశ్మీర్ నుంచి కన్యాకుమారి వరకు దేశమంతటా విస్తృతంగా తిరిగారు. 1960ల్లో కాళోజీ నారాయణ రావు సోదరులు, భీమ్ సేన్ నిర్మల్ తో సాన్నిహిత్యంతో వరంగల్, హైదరాబాద్ లో జరిగే సాహిత్య సభలు,సమావేశాలకు తరచు తిరుగుతుండే వారు. 1970లో విశాఖలో జరిగిన శ్రీశ్రీ షష్టిపూర్తి ఆహ్వన కమిటీలో సభ్యుడు. 1972లో ట్రాన్స్ ఫర్ మీద శృంగవరపు కోటకు వచ్చిన నిర్మలానంద 1979లో విజయనగరంలో జనసాహితి రెండో మహాసభలకు ఆహ్వానసంఘ సభ్యునిగా కృషి చేశాడు. ఆ సభల్లోనే ఆయన జనసాహితి సభ్యునిగా చేరాడు. 1981లో గుడివాడలో జరిగిన జనసాహితి 3వ మహాసభలో రాష్ట్ర కార్యవర్గ సభ్యునిగా చేరాడు. 1981 సెప్టెంబర్‌లో చైనా ప్రజారచయిత లూషన్ శతజయంతి సందర్భంగా ప్రజాసాహితి ప్రత్యేక సంచికను రూపుదిద్దటంలో ఆయన కృషి వుంది. మళ్లీ 1981లో ఒడిషాలోని కోరాపుట్ బదిలీ మీద వెళ్లాడు. 1991 వరకు పని చేసి మే 31న పదవీ విరమణ పొందాడు. అప్పటి నుంచి సాహిత్య సేవకే అంకితమయ్యాడు. ఆయన 18 ఏళ్లు ప్రజాసాహితి పత్రికకు వర్కింగ్ ఎడిటర్‌గా కొనసాగారు.[2]. నిర్మలానందకు ప్రముఖ బెంగాలీ రచయిత మహా శ్వేతాదేవితో మంచి సాన్నిహిత్యం ఉండేది. ఆమెపై 1997 మార్చిలో ప్రత్యేక సంచికను తెచ్చారు. అల్లూరి సీతారామరాజు శతజయంతి సందర్భంగా ఆయనపై ‘మన్యం వీరుని పోరుదారి’ అనే వ్యాససంకలనాన్ని ప్రచురించారు. దీన్ని మహా శ్వేతాదేవి చేతులమీదుగా ఆవిష్కరింపచేశారు తెలుగు నుంచి చలం, శ్రీశ్రీ,రావి శాస్త్రి, విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, పాలగుమ్మి పద్మరాజు, వి.రాజారామ్మోహన్ రావు, అల్లం శేషగిరి రావు, బలివాడ కాంతారావు, భాలగంగాధర్ తిలక్, కుందుర్తి, శేషేంద్ర శర్మ, శీలా వీర్రాజు, శివారెడ్డి, ఛాయరాజ్, శీలా సుభద్రా దేవీ, కొప్పుల భానుమూర్తి, ఖదీర్ బాబు రచనలను హిందీ, మలయాళం, సింధీ, పంజాబీ, బెంగాలీ, ఒరియా, మైథిలీ, డోగ్రీ తదితర భాషల్లోకి అనువదింప చేశారు.. కేరళ నుంచి వెలువడే యుగ ప్రభాత్ పత్రికలో 1960లో అప్పటి పత్రిక ఎడిటర్ రవి వర్మ సహకారంతో దాదాపు మూడేళ్ల పాటు ఉగాది ప్రత్యేక సంచికలను హిందీలోకి తీసుకు వచ్చారు. హిందీతో సహా పలు భారతీయభాషల నుంచి వందలాది కథలను , కవితలు, వ్యాసాలు, నాటికలు తెలుగులోకి అనువదించారు. ఆల్ ఇండియా రేడియోలో కొన్ని నాటికలు, ఆయన రాసిన దాదాపు 50 లలిత గీతాలు బ్రాడ్ కాస్ట్ అయ్యాయి. ఆయన రచనలలో ముఖ్యమైనవి:

title: నారాయణ విద్యాసంస్థలు

text:
1979లో నెల్లూరులో నారాయణ కోచింగ్ సెంటర్‌గా మొదలైన ఈ సంస్థ రాష్ట్ర స్థాయి ఎంట్రెన్స్ పరీక్షలకు సన్నద్ధమయ్యే అభ్యర్థులకు కోచింగ్ ఇచ్చేది. ప్రారంభించింది మొదలుగా గుర్తింపు పొందిన నారాయణ కోచింగ్ సెంటర్ నారాయణ ఆధ్వర్యంలో 1983 నాటికి పూర్తిస్థాయి విద్యాసంస్థగా అవతరించింది. 1985 నాటికి అత్యుత్తమ విద్యను అందించే సంస్థగా ఇది గుర్తింపు పొందింది.
అది ఈ విద్యాసంస్థ పురోగతికి ప్రారంభం. ఆరోజు నారాయణ ప్రదర్శించిన దార్శనికత నేటికీ తన శక్తిని ప్రదర్శిస్తూనే ఉంది. 1990లో ఉన్నత పాఠశాల ప్రారంభించారు. 1993లో నెల్లూరులో నారాయణ మహిళా కళాశాల పేరిట బాలికల రెసిడెన్సియల్ కాలేజిని స్థాపించారు. 1999లో జూనియర్ కాలేజిని స్థాపించారు. అదే సంవత్సరం నెల్లూరు, హైదరాబాద్, విశాఖపట్నం, విజయవాడల్లో ఐఐటీ-జేఈఈ కోచింగ్ కేంద్రాలను స్థాపించారు. 1990ల చివర్లో నారాయణ విద్యాసంస్థ ప్రొఫెషనల్ విద్యారంగంలో అడుగుపెట్టింది. 1998లో నెల్లూరులో 2001లో గూడూరులో ఇంజనీరింగ్ కాలేజీలను స్థాపించారు. 1999లో వైద్య కళాశాలను, 2001లో దంతవైద్య కళాశాలను స్థాపించారు. 2002లో మెడికల్ కాలేజీలో పారామెడికల్ విభాగాన్ని ప్రారంభించారు. అదే సంవత్సరం జూనియర్ కాలేజీలు, ఎంసెట్ కోచింగ్ సెంటర్లను తిరుపతి, కర్నూలు, అనంతపూర్, రాజమండ్రి, కాకినాడ పట్టణాల్లో ప్రారంభించారు. రాజస్థాన్ లోని కోటలో సంస్థ ఏర్పర్చిన పిఎమ్‌టి, ఐఐటి-జేఈఈ కోచింగ్ సెంటర్ల ఏర్పాటుతో నారాయణ విద్యాసంస్థల నేతృత్వం మరింత బలోపేతమయింది. ఈ సంస్థ 2004-05లో కరెస్పాండెన్స్ విభాగాన్ని, 2007లో అఖిలభారత టెస్ట్ సీరీస్ ఆన్‌లైన్ వెర్షన్‌ను ప్రారంభించింది.
నారాయణ విద్యాసంస్థలన్నింటికీ వెన్నెముకగా నిలిచినవారు డాక్టర్ పి.నారాయణ. ఈయన నేతృత్వంలోనే ప్రస్తుతం దేశవ్యాప్తంగా 550 పైగా కేంపస్‌లలో మూడు లక్షల 75 వేల మంది విద్యార్థులు ఏటా చదువుకుంటున్నారు. 35 సంవత్సరాల క్రితం ప్రారంభమైన నారాయణ గ్రూప్ ఈరోజు దేశవ్యాప్తంగా విద్యకు చిరునామాగా మారింది.