query: పాండవులు తల్లి పేరేమిటి?

title: పాండవులు

text: వీరిలో మొదటి ముగ్గురూ కుంతీదేవి పుత్రులు కాగా చివరి ఇద్దరూ మాద్రి కుమారులు. పాండవులకు ద్రౌపది వలన కలిగిన పుత్రులను ఉప పాండవులు అంటారు.

title: స్త్రీ పర్వము ప్రథమాశ్వాసము

text: ధృతరాష్ట్రుడు పాండవులతో " పాండుకుమారులారా ! మీ తల్లి గాంధారి వద్దకు వెళ్ళి ఆమెను ఓదార్చండి " అన్నాడు. ధర్మరాజాదులు తమ పెదతల్లి గాంధారి వద్దకు వెళ్ళారు. ఆమెకు నమస్కరించారు. కుమారుల మరణానికి రగిలిపోతున్న మనసుతో గాంధారి ధర్మరాజును శపించడానికి ఉద్యుక్తురాలైంది. అంతలో అక్కడకు వచ్చిన వ్యాసుడికి పాండవులు నమస్కరించారు. గాంధారి మనస్సు తెలుసుకున్న వ్యాసుడు ఆమెను వారిస్తూ " అమ్మా గాంధారీ ! ధర్మరాజును శపించడం ధర్మం కాదు. ధర్మజుడి మీద కోపం మాని శాంతించు. నీకింత రజోగుణం ఎందుకు. సాత్వికంగా ఉండు. నీ కుమారుడు సుయోధనుడు యుద్ధానికి పోతూ నీ ఆశీర్వాదం కోరినప్పుడు నీవు ఏమని ఆశీర్వదించావో తెలుసా ! " ధర్మం ఎక్కడ ఉంటుందో విజయం అక్కడ ఉంటుంది " అన్నావు. అదేనిజమైంది. ఈ మహా సంగ్రామంలో ధర్మమూర్తులైన పాండవులకు విజయం లభించింది. నీ మాట ప్రకారం ధర్మం జయించినట్లే కదా ! అసూయను వదిలి పాండవులలో ఉన్న ధర్మనిరతిని చూడు. నిదానించి యోచించిన నీకే అర్ధం ఔతుంది. అమ్మా ! గాంధారి ! జరిగి పోయిన విషయం తలచి బాధపడిన ఫలితమేమి ! కనుక పాండవుల మీద కోపం మాను " అన్నాడు.

title: సభా పర్వము ద్వితీయాశ్వాసము

text: అని దుఃఖంతో అడిగింది . భీష్ముడు " అమ్మా! నీ ప్రశ్నకు ధర్మరాజు ఒక్కడే సమాధానం చెప్పగలడు " అని అన్నాడు. కర్ణుడు " తరుణీ ! ఐదుగు భర్తలకన్నా ఒక్క భర్త మేలు కదా ! జూదంలో భార్యను ఓడి పోని వ్యక్తిని భర్తగా ఎంచుకో " అని ఎగతాళి చేసాడు. సుయోధనుడు వచ్చి నా తొడపై కూర్చో. అని సైగ చేసాడు. అది చూసి భీముడు " రాజ్య సంపద వలన కలిగిన మదంతో ద్రౌపదిని తొడ మీద కూర్చోమని సైగ చేసిన ఈ దుర్మార్గుని తొడలు నా గదతో విరుగ కొడతాను " అని ముందుకు ఉరికాడు. భీష్ముడు, ద్రోణుడు, విదురుడు ఇది తగిన సమయం కాదిని శాంతింప చేసారు. అప్పటికి చలించిన గాంధారి విదురుని తీసుకుని దృతరాష్ట్రుని వద్దకు వచ్చి ద్రౌపదికి జరిగిన అవమానాన్ని వివరించింది. ధృతరాష్ట్రుడు " సుయోధనా ! పాండవ పట్టమహిషిని ఇలా అవమానించడం తగునా ? నీ కారణంగా పాండవులు దుఃఖితులైయ్యారు " అని ద్రౌపదిని పిలిచి " అమ్మా ! ద్రౌపది నా కోడళ్ళలో నీవు గౌరవించ తగిన దానివి. నీకు ఏమి వరం కావాలో కోరుకో ఇస్తాను " అన్నాడు. ద్రౌపది " ముందు నా భర్తను దాశ్యం నుండి విముక్తుని చేయండి " అని అడిగింది. ఇంకో వరం కోరుకో అన్నాడు. " ధర్మరాజు నలుగురు తమ్ములను దాస్యవిముక్తులను చేసి వారి వారి ఆయుధములను ఇప్పించండి " అన్నది. సరే ఇచ్చాను ఇంకో వరం కోరుకోన్నాడు. " వైశ్య సతికి ఒక వరం, క్షత్రియ సతికి రెండు వరాలు కనుక ఇక వరాలు కోర రాదు " అన్నది. ద్రౌపది ధర్మనిరతికి ధృతరాష్ట్రుడు సంతోషించి పాండవులను పిలిచి జూదంలో పోగొట్టుకున్న రాజ్యాన్ని సమస్త సంపదను తిరిగి ఇచ్చి " నేను బుద్ధి లేక జూదాన్ని ఉపేక్షించాను. వృద్ధుడను, అల్ప బుద్ధిని మీ తల్లి గాంధారి ముఖం చూసి దుర్యోధనాదులు మీ పట్ల చేసిన అపచారం క్షమించండి . మీరు ఇంద్రప్రస్థానికి వెళ్ళి హాయిగా రాజ్యం చేసుకోండి " అని దీవించాడు.

title: విరాట పర్వము పంచమాశ్వాసము

text: మరునాటి ఉదయం పాండవులు ద్రౌపది తమ నిజరూపాలు తెలిసేలా వస్త్రధారణ చేసి సభా ప్రవేశం చేసారు. ధర్మరాజు విరాటుని సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. విరాటుడు కొలువుకు రాగానే సింహాసనంపై కూర్చున్న ధర్మరాజుని చూసి " ఏమిటిది కంకా ! మా సింహాసనం అధిష్టించింది చాలక మమ్ములను చూసి కూడా లేవకుండా కూర్చున్నావా ఇంతటి అహంకారమా? " అన్నాడు. అర్జునుడు " విరాటా ! ఈయన ధర్మరాజు ఎంతో మంది సామంతులను కను సన్నలతో శాసంచగల చక్రవర్తి. భూమిని నాలుగు చెరగులా జయించి రాజసూయాన్ని నిర్వహించిన మహాను భావుడు. అజాతశత్రువు, సత్యవ్రతుడు, ధర్మమూర్తి అయిన ఇతడు దేవేంద్రుని సింహాసనాన్ని అధిష్టించడానికి కూడా అర్హుడు నీ ఇంత చిన్న సింహాసనాన్ని అధిష్టించడానికి తగడా? " అన్నాడు. అది విన్న విరాటునికి ఆశ్చర్యం, ఆనందం, అనుమానం ఒకేసారి కలిగి " మరి ఈయన ధర్మరాజైతే మిగిలిన వారు ఎవరు. ద్రౌపది ఎక్కడ? " అని అడిగాడు. అర్జునుడు " మహారాజా! ఇప్పటి వరకు నీ వంట శాలలో రుచికరమైన వంటలు చేసి, మల్లయుద్ధాలు చేసి నిన్ను మెప్పించిన వలలుడే భీముడు. అతడు బకాసురుడు, కిమ్మీరులను వదించిన బలశాలి. నీ అశ్వశాలలో అశ్వాలను రక్షిస్తూ నిన్ను సేవించే తంత్రీ పాలుడే మా తల్లి మాద్రి పెద్ద కుమారుడు నకులుడు. గోశాలలో గోవులను కాపాడుతూ సేవిస్తున్న దామ్రగంధి మాద్రి చిన్న కుమారుడు సహదేవుడు. అంతఃపురంలో సైరంధ్రిగా సుధేష్ణను సేవించే మాలినియే ద్రౌపది. ఆమెను అవమానించినందుకే భీముడు కీచకుని, ఉపకీచకులని వధించాడు " అనగాగానే భీముడు అందుకుని " నర్తనశాలలో నాట్యం నేర్పే బృహన్నల అర్జునుడు. ఇంద్రలోకంలో ఊర్వశి ఇచ్చిన శాపం అర్జునినికి ఇలా అజ్ఞాతవాస సమయంలో సహాయపడింది. ఖాండవవనాన్ని దహించి ఇంద్రుని జయించిన మహా వీరుడు. కాలకేయులను చంపిన ఘనుడు. అతడే " అన్నాడు. ఇదంతా కలా నిజమా అని విరాటుడు సంభ్రమాశ్చర్యాలతో మునిగి తేలుచున్న సమయంలో ఊత్తరకుమారుడు " అవును తండ్రీ! నేను చెప్పిన దైవాంశ సంభూతుడు ఇతడే. భయంతో వణుకుతున్న నాకు ధైర్యం చెప్పి యుద్ధం చేసి మనలను గెలిపించిన దివ్యపురుషుడు ఇతడే.

title: ఉద్యోగ పర్వము తృతీయాశ్వాసము

text: శ్రీకృష్ణుని మాటలు దృతరాష్ట్రుని నిశ్చేష్టుడుని చేసింది వెంటనే విదురుని పిలిచి " విదురా ! నీవు వెంటనే గాంధారిని పిలుచుకురా. కనీసం తల్లి మాట అయినా వింటాడేమో ! " అన్నాడు. విదురుడు వెంటనే వెళ్ళి గాంధారిని తీసుకుని వచ్చాడు. ధృతరాష్ట్రుడు " గాంధారి! నీ కుమారుడు గర్వంతో సభను విడిచి వెళ్ళాడు. ఇంతంటి దుర్మార్గుడు ఎక్కడైనా ఉంటాడా ! నీ వైనా వీడిని శాంతిప చెయ్యి. అప్పుడే ఈ కురువంశం బతికి ఉంటుంది " అని అన్నాడు. గాంధారి " మహారాజా ! నీ కుమారుడు అవినీతి పరుడని తెలిసి అతడిని నీవు సమర్ధిస్తావు. నీవు పాండవులకు అర్ధరాజ్యం ఇస్తే నిన్ను కాదనే వారు ఎవరు " అని పలికి విదురునితో " నేను చెప్పానని సుయోధనుని సభకు తీసుకు రండి " అన్నది. సుయోధనుడు ఒక్కడే వచ్చి సభలో కూర్చున్నాడు. మిగిలిన వారు అక్కడే నిలబడ్డారు. గాంధారి కూడా తనకు తోచిన విధంగా ధర్మం, నీతి, పాండవులతో చుట్టరికం, వారి బ్రతుకు తెరువు, వారి శక్తి యుక్తులు వివరించి సుయోధనుని బిజ్జగించి ఆ పై ఆగ్రహించి మాట్లాడింది. కాని సుయోధనుడు ఆమెను లక్ష్యపెట్ట లేదు. మళ్ళీ వెళ్ళి మంతనాలు జరుపు తున్నాడు. " శ్రీకృష్ణుని తలపు మంచిది కాదు. భీష్ముని, ద్రోణుని తన వశం చేసుకుని మన మీద వత్తిడి తెస్తున్నాడు. తను కంసుని చంపిన విషయం చెప్తున్నాడు. ఇతడిని పట్టి బంధిస్తే కాని పాండవుల గర్వం అణగదు. కృష్ణుడు లేక పోతే పాండవులు కోరలు తీసిన పాము కనుక వారిని జయించడం సులువు " అన్నాడు. ఇదంతా చూస్తున్న సాత్యకి కృతవర్మను పిలిచి కృతవర్మా! మన సైన్యాన్ని సిద్ధం చేసి నువ్వు వాకిలిలో నిలువు ఇక్కడ విషయం నేను చూసుకుంటాను " అని కృష్ణుని అనుమతి తీసుకుని భీష్మ, ద్రోణులతో " సుయోధ నాదులు కృష్ణుని బంధించాలని చూస్తున్నారు. అతడిని పట్టుకోవడం అంటే అగ్నిని మూట కట్టడమే ఔతుంది " అన్నాడు. ఆ మాటలు విన్న విదురుడు " దృతరాష్ట్రుని చూసి " మహారాజా! నీ కుమారులు శ్రీకృష్ణుని బంధించ ప్రయత్నిస్తున్నారు. మాడి మసై పోతారు జాగ్రత్త " అన్నాడు. శ్రీకృష్ణుడు " మహారాజా ! కౌరవులు ఇలా చేయడం తగునా ! నాకు అనుజ్ఞ ఇవ్వండి నేను వారికి బుద్ధి చెప్పి వెళ్ళిపోతాను " అన్నాడు. ధృతరాష్ట్రుడు వెంటనే నీవు పోయి సుయోధనుని నా దగ్గరకు తీసుకురా " అన్నాడు. విదురుడు వెళ్ళి సుయోధనుని తీసుకు వచ్చాడు. దృతరాష్ట్రుడు " సుయోధనా ! ఏమిటీ దుర్బుద్ధి శ్రీకృష్ణుని పట్టి బంధించాలని చూస్తున్నావు మీరంతా నాశనం ఔతారు. నేనేమి చేయలేను " అన్నాడు. శ్రీకృష్ణుడు " సుయోధనా ! నేను ఒక్కడిని అని నన్ను బంధించాలని చూస్తావా ! నేను ఎవరో చూస్తావా ! " అని ఒక్క చిరునవ్వు నవ్వాడు.

title: ఆశ్రమవాస పర్వము ప్రథమాశ్వాసము

text: జరిగినదంతా దూరము నుండి చూస్తున్న విదురుడు ధృతరాష్ట్రుడికి విషయము వివరించాడు. ధృతరాష్ట్రుడు విదురుడితో " నీవు వెళ్ళి కుంతితో ధర్మరాజు చెప్పినట్లు చేయమని చెప్పు " అన్నాడు. విదురుడు, సంజయుడు కుంతీదేవి వద్దకు వచ్చి ఎంత నచ్చ చెప్పినా కుంతీదేవి వారి మాటలను వినలేదు. తన పట్టుదల వదలకుండా తన కొడుకులను కోడళ్ళను చూసి " మీరు ఎందుకు నా వెంట వస్తారు. నేను అడవులకు వెడుతున్నాను. మీరు ఇక మీమీ రాజభవనములకు వెళ్ళండి " అని చెప్పంది. ఇక కుంతి తన నిర్ణయము మార్చుకోదని వారికి తెలిసింది. వారందరూ ఆమెకు ప్రదక్షిణ చేసి నమస్కరించి అక్కడే దుఃఖిస్తూ నిలిచారు. పాండవులు మాత్రము ఆమెకు వీడ్కోలు చెప్పడానికి ఆమెతో కొంత దూరము నడచి ఆమెను ధృతరాష్ట్రుడి వద్దకు తీసుకు వెళ్ళి తరువాత ధర్మరాజు ధృతరాష్ట్రుడితో " మీరు అడవికి వెళుతున్నారని తెలిసి మా తల్లి కుంతీదేవి కూడా తమతో వస్తానని పట్టుపట్టింది. మేము ఎంత చెప్పినా వినడము లేదు. ఇక మా తల్లి బాధ్యత మీదే. ఆమెతో మీరు సేవలు చేయించుకోండి " అని తల్లి కుంతీదేవిని ధృతరాష్ట్ర గాంధారీలకు అప్పగించి భారమైన హృదయాలతో హస్థినాపురముకు తిరిగి వచ్చారు.

title: ఆది పర్వము షష్టమాశ్వాసము

text: భీముని బలం హిడింబను ఆశ్చర్యపరచింది. భీముడు హిడింబను చూసి "నీవు రాక్షస కాంతవు మేము నిన్ను నమ్మము వెను తిరిగి వెళ్ళుము" అన్నాడు. హిడింబ కుంతీదేవి వద్దకు వెళ్ళి "అమ్మా నేను భీమునిపై మనసు పడ్డాను. అతను నిరాకరిస్తే ప్రాణాలు వదులుతాను. నన్ను మీ కోడలుగా స్వీకరిస్తే మీకు సహాయంగా ఉంటాను. నాకు జరుగుతున్నది జరగబోయేది తెలుసు. మీరు శాలిహోత్రుని ఆశ్రమానికి వెళ్ళి అక్కడి కొలను లోని నీరు త్రాగారంటే మీకు ఆకలి దప్పులు ఉండవు. అక్కడకు కృష్ణద్వైపాయనుడు వచ్చి మీకు హితోపదేశం చేస్తాడు. కోరికలు అందరికీ ఒకటే కనుక మీమ్మల్ని అర్ధిస్తున్నాను " అన్నది. కుంతీదేవి హిడింబ మాటలు విన్నది. ఆమెపై విశ్వాసం కలిగి భీముని చూసి " భీమసేనా ఈమె ఉత్తమురాలు ఈమెను వివాహమాడితే మనకు మంచి జరుగుతుంది. నా మాట మీ అన్న ధర్మరాజు మాటగా మన్నించి ఈమెను వివాహమాడు " అని చెప్పింది. తల్లి మాటను మన్నించి హిడింబను వివాహమాడి ఆమెతో చేరి శాలిహోత్రుని ఆశ్రమానికి చేరుకున్నారు. ఒక రోజు వేదవ్యాసుడు అక్కడికి వచ్చాడు. కుంతీదేవితో " అమ్మా కష్టాలు కలకాలం ఉండవు. మీకు త్వరలో మంచి రోజులు వస్తాయి. రాజ్యం లభిస్తుంది. ఇక్కడ కొన్ని రోజులు ఉండి తరువాత బ్రాహ్మణ రూపాలలో ఏకచక్ర పురం వెళ్ళండి. ఆ తరువాత నేను వచ్చి మీరి చెయ్య వలసిన కర్తవ్యం చెప్తాను" అన్నాడు. వ్యాసుని మాట ప్రకారం పాండవులు కొంతకాలం శాలిహోతుని శ్రమంలో గడిపారు. హిడింబ గర్భం ధరించి ఘటోత్కచుడిని కన్నది. అతను కామరూపుడు అమిత బలవంతుడు. ఘటోత్కచుడు కుంతీ దేవిని తండ్రులను చూసి " అమ్మా నేను ఇక్కడ నాతల్లితో ఉంటాను. మీరు తలచిన వెంటనే మీ దగ్గరకు రాగలను " అని చెప్పి అందరికీ నమస్కరించి తల్లితో తిరిగి వెళ్ళాడు.

title: అశ్వమేధ పర్వము ప్రథమాశ్వాసము

text:
వైశంపాయనుడు " జనమేజయమహారాజా ! ధర్మరాజు అలా ప్రజారంజకంగా పాలిస్తున్న తరుణంలో శ్రీకృష్ణుడు, అర్జునుడు విలాసవంతంగా కాలంగడుపుతూ విహారయాత్రలు చేస్తున్నారు. అప్పుడప్పుడూ అర్జునుడు అభిమన్యుడిని గుర్తు చేసుకుని చింతాక్రాంతుడు ఔతున్నాడు. అప్పుడంతా శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడిని ఓదారుస్తూ వచ్చాడు. మయసభ నిర్మాణం కాగానే జూదం జరిగింది వెంటనే పాండవులు అడవులకు వెళ్ళారు. ఇప్పుడు పాండవులు రాజ్యాధికారం పొందారు కనుక ఇప్పుడు మయసభను తనివి తీరా చూడడానికి శ్రీకృష్ణుడు అర్జునుడితో కలిసి మయసభను చూడడానికి వెళ్ళి మయసభను అణువణువునా చూసి ఆనందించారు. ఒకరోజు శ్రీ కృష్ణుడు అర్జునుడితో " అర్జునా ! భీముని బలపరాక్రమంతోనూ నకులసహదేవుల విలువిద్యా కౌశలంతో నీ గాడీవంతో కౌరవులను గెలిచి ధర్మరాజు జనరంజకంగా రాజ్యపాలన చేస్తున్నాడు. మీ వంటి సోదరులు కలిగిన ధర్మరాజు కలిగిన ధర్మరాజు ఎంతటి ధన్యుడోకదా ! అర్జునా నేను ద్వారకను విడిచివచ్చి చాలా రోజులు అయింది. నాకు మా తండ్రి వసుదేవుడిని, మా తల్లి దేవకీదేవిని, నా అన్న బలరాముడిని చూడాలని కోరికగా ఉంది. మనము హస్థినకు పోగానే తగిన సమయము చూసి మీ ధర్మరాజుతో నా ద్వారక ప్రయాణం గురించి చెప్పు. మీ అన్న అనుమతి లేనిది నేను వెళ్ళలేను. ధర్మజుడు చెప్పినది వినడమే నా వ్రతము. తగిన సమయము చూసి ధర్మజుడి అనుమతి తీసుకుని ద్వారకకు వెడతాను " అని అన్నాడు. అర్జునుడు " అలాగే బావా. నేను తగిన సమయము చూసి అన్న ధర్మజుడికి చెప్తాను . కాని నేను నిన్ను ఒకవిషయము అడగాలి " అన్నాడు. శ్రీకృష్ణుడు " అర్జునా ! సందేహమెందుకు అడుగు " అనిన్నాడు. అర్జునుడు " కృష్ణా ! యుద్ధారంభమున నేను విషాదంలో కుంగిపోతూ ఈ యుద్ధము చేయలేనని చెప్పినప్పుడు నీవు నాకు కొన్ని విషయములు చెప్పావు. నేను యుద్ధము కారణంగా ఆ విషయాలను మనసులో నిలుపుకోలేక పోయాను. నాకు ఆ విషయాలు తిరిగి వినాలని ఉండి. చెప్పవా " అని అడిగాడు.
శ్రీకృష్ణుడు ఆమాటలకు పకపకా నవ్వుతూ అర్జునుడిని గట్టిగా హత్తుకుని " అర్జునా నీకు బుద్ధితత్వము బొత్తిగాతెలియదు. శ్రద్ధ అసలేలేదు. ఏపనికైనా ఏకాగ్రత అవసరం. బుద్ధి చేసే కార్యము మీద నిలిపి శ్రద్ధతో చేసిన కార్యము సఫలమౌతుంది " అంటూ సున్నితంగా మందలించాడు. " అర్జునా ! ఆరోజు నేను బ్రహ్మపదమును ఎలా అధిరోహించాలో చెప్పాను. నీవు శ్రద్ధ వహించని కారణంగా అవి నీ బుద్ధిలో నిలుపుకోలేక పోయావు. వాటిని నేను తిరిగి ఎలా చెప్పగలను. కాని నీకు ఆ విషయము అర్ధమయ్యేలా ఒకకథ చెప్తాను శ్రద్ధగా విను . ఒకసారి నా వద్దకు వచ్చిన ఒక బ్రాహ్మణుడిని నేను తత్వజ్ఞానమును ఉపదేశించమని అడిగాను. అప్పుడు ఆ బ్రాహ్మణుడు " కృష్ణా ! నేను ఒకసారి కశ్యపుడు అనే సిద్ధుడిని చూసాను. అతడు మహాజ్ఞాని, ఇంద్రియములను జయించిన వాడు. ఈ సంసారబంధాలను విడిచిన వాడు. అనేక మంది మహాత్ములచేత పూజలందుకున్న వాడు. నేను ఆయన వద్ద శిష్యరికం చేసాను. ఆయన నాకు చేసిన బోధలను నేను నీకు వినిపిస్తాను " అని చెప్పి నాకు వినిపంచాడు. అవి నేను నీకు చెప్తాను విను అర్జునా ! ఆసిద్ధుడు బ్రాహ్మణుడితో " బ్రాహ్మణోత్తమా ! నేను ఎల్లప్పుడు పుణ్యకార్యములే చేసాను. అందుకని నేను ఇహలోకసుఖాలే కాక పరలోకసుఖాలు కూడా అనుభవించాను. కాని ఒకేఒక తప్పుతో స్వర్గము చేజారిపోయి స్వర్గభ్రష్టుడిని అయ్యి తిరిగి మానవలోకములో జన్మించాను. కామక్రోధ అహంబావములకు లోనయి అనేకజన్మలు ఎత్తుతూనే ఉన్నాను. ఈ జన్మలలో నాకు ఎంతోమంది తల్లులు, తండ్రులు, సోదరులు, సోదరీమణులు, బంధువులు, మిత్రులు, శత్రువులు కలిసారు విడిపోయారు. ఎన్నో జాతులలో పుట్టాను. ఎంతో నరకబాధలు అనుభవించాను. ఎన్నో కష్టములు సుఖములు అనుభవించాను. ఎంతో శ్రమ, బాధలు అనుభవించాను. ఎంతమంది చేత మర్ధించబడ్డాను. ఎంతోమంది చేత చంపబడ్డాను ఎంతోమంది చేత బంధింపబడ్డాను. ఈ జనమరణాలతో విసిగిపోయాను. నాకిప్పుడు జ్ఞానోదయం అయింది. ఇప్పుడు నాకిక ఈ మనుషులతో సంబంధం లేదు. ఇప్పుడు నాకిక సుఖదుఃఖాలతో పని లేదు. ఇక నేనీ బంధములతో చిక్కుకొనక ఈ లోకమును సాక్షీభూతంగా చూస్తూ ఉంటాను. బ్రహ్మస్థితినిపొంది శాశ్వతబ్రహ్మపదమును పొందుతాను. ఇక ఈ జననమరణచక్రంలో ఇరుక్కోను బ్రాహ్మణోత్తమా నీ భక్తి శ్రద్ధలకు మెచ్చి నిన్ను నా శిష్యుడిగా స్వీకరించాను. నీవు నా దగ్గర ఏమేమి నేర్చుకోవాలని అనుకుంటున్నావో అది నేను నీకు నేర్పుతాను " అని అన్నాడు సిద్ధుడు.

title: అశ్వమేధ పర్వము తృతీయాశ్వాసము

text:
తరువాత కొన్ని రోజులకు పాండవుల వద్దకు వ్యాసుడువచ్చాడు. పాండవులు అతడికి ఎదురేగి సత్కరించారు. ధర్మరాజు " వ్యాసుడిని చూసి " మునీంద్రా ! తమరి దయవలన అశ్వమేధయాగముకు కావలసిన ధనము సమకూరింది. తమరు అనుమతిస్తే యాగమును ఆరంభిస్తాను " అని అడిగాడు. వ్యాసుడు " ధర్మనందనా ! నీకు శుభము అగుగాక. అశ్వమేధయాగము నిర్విజ్ఞముగా నెరవేరుగాక " అని ఆశీర్వదించాడు. ధర్మరాజు " శ్రీకృష్ణా ! ఆపద్భాంధవా ! నీ కృపాకటాక్షములతో భారత యుద్ధములో విజయము సాధించాము. ఈ అశ్వమేధయాగము కూడా నీ చేతుల మీదుగా జరిపించి మమ్ము కృతార్ధులను చెయ్యి. మాకు తల్లి, తండ్రి, గురువు, దైవము అన్నీనీవె. నీవు ఆజ్ఞాపించు మేము నీ అజ్ఞానువర్తులమై అశ్వమేధయాగమును నెరెవేరుస్తాము " అని శ్రీకృష్ణుడిని ధర్మరాజు ప్రార్థించాడు. శ్రీకృష్ణుడు " ధర్మనందనా ! వ్యాసుడు ఆజ్ఞాపించాడు. మనము యజ్ఞము నిర్వహిస్తాము. ఈ యాగముతో నీ పరితాపము పటాపంచలు ఔతుంది. అన్ని ఫలముల కంటే అశ్వమేధయాగ ఫలము మేలైనది అని నేను నీకు ముందే చెప్పాను. నేను నిన్ను అశ్వమేధయాగము చెయ్యమని చెప్పాను అందుకని ఇక నా అనుజ్ఞ నీకు అవసరము లేదు. యజ్ఞకర్తవైన నీవు ,మమ్ము ఆజ్ఞాపించు. మేము నీ ఆజ్ఞానువర్తులమై యాగమును నిర్వహిస్తాము " అన్నాడు. ఆ మాటలకు సంతోషించిన ధర్మరాజు వ్యాసుడితో " మహానుభావా ! యాగదీక్షకు తగిన ముహూర్తము మీరే నిర్ణయించి తగిన సంస్కారమును ఆచరించండి " అని ప్రార్థించాడు. వ్యాసుడు " ధర్మనందనా ! ఈ యాగమును నేను, యజ్ఞవల్క్యుడు, పైలుడు ముగ్గురమూ కలిసి నిర్వహిస్తాము. రాబోవు చైత్ర మాసములో పౌర్ణమి నాడు దివ్యమైన ముహూర్తము.
యజ్ఞాశ్వము కొరకు అశ్వ నిపుణులను నియమించు. యాగములో వెదోక్తముగా విడువబడిన అశ్వము ఈ భూమండలము అంతటా తిరుగుతూ ని యశస్సును భూమండలము అంతా వ్యాపింపచేస్తుంది. యాగముకు కావలసిన సంభారములు సిద్ధము చేయించు " అని ఆదేశించాడు వ్యాసుడు. ధర్మరాజు అశ్వశాస్త్రము తెలిసిన వారిని పిలిపించి సకల శుభలక్షణములు కలిగిన అశ్వమును ఎంపిక చేసి తీసుకు రమ్మని ఆజ్ఞాపించాడు. యజ్ఞముకు కావలసిన పనిముట్లను బంగారముతో చేయించమని ఆజ్ఞలు జారీచేసారు. త్వరలోనే ఉత్తమాశ్వము యజ్ఞానికి కావలసిన పనిముట్లు తయారయ్యాయి. ధర్మరాజు వ్యాసుడి వద్దకు వెళ్ళి అన్ని ఏర్పాట్లు పూర్తి అయ్యాయి అని తెలియచేసాడు. వ్యాసుడు అశ్వమును చూసి తృప్తి చెందాడు. ధర్మరాజు " మహర్షీ ! ఈ అశ్వమును వెదోక్తముగా అర్చించి వదలిన తరువాత దీని వెంట దీని రక్షణార్ధము వెళ్ళవలసిన వీరుడెవరో మీరు నిర్ణయించండి. వ్యాసుడు " ధర్మనందనా ! వేరెవరు
దివ్యాస్త్రకోవిదుడు, బుద్ధిమంతుడు, పరాక్రమశాలి, శౌర్యవంతుడు అయిన అర్జునుడే అందుకు సమర్ధుడు. నీవు యాగదీక్షలో ఉంటావు. భీముడు, నకులుడు రాజ్యరక్షణ భారము వహిస్తారు. సహదేవుడు అంతఃపుర రక్షణభారము వహిస్తాడు " అని వ్యాసుడు చెప్పాడు. ధర్మరాజు " అర్జునా ! వ్యాసుడి మాటలు విన్నావు కదా ! ఈ యాగశ్వమును రక్షించ వలసిన బాధ్యత నీదే. ఈ పని వేరెవరికి సాధ్యము కాదు. కనుక యాగాశ్వము రక్షణబాధ్యత వహిస్తూ అశ్వము సంచరించు ప్రాంతాలలో ఉన్న రాజులకు ఇది యాగదీక్షలో ఉన్న యాగాశ్వము అని చెప్పి దీనిని నిరాటంకంగా అన్ని ప్రాంతంలో తిరిగేలా చూడు. ఈ యాగాశ్వమును పట్టుకున్న రాజులను చంపక వారిని యాగముకు ఆహ్వానించు " అని ధర్మరాజు అర్జునుడితో చెప్పాడు. వ్యాసుడు ఆదేశించిన విధముగా రాజ్య రక్షణకై భీముని, నకులుని నియోగించి అంతఃపుర రక్షణకు సహదేవుడిని నియమించాడు. మిగిలిన పనులకు ఆయారంగాలలో నిష్ణాతులను నియమించాడు. ధృతరాష్ట్ర, గాంధారిల అనుమతి తీసుకున్నాడు. తల్లి కుంతీదేవి అనుమతి తీసుకుని ద్రౌపదితో చేరి యాగము చేయడానికి ఉద్యుక్తుడు అయ్యాడు " అని వైశంపాయనుడు జనమేజయునకు చెప్పాడని సూతుడు శౌనకాది మునులకు చెప్పాడు.

title: ఆశ్రమవాస పర్వము ద్వితీయాశ్వాసము

text:
ధృతరాష్ట్రుడు ధర్మరాజుతో " నాయనా ధర్మతనయా ! నీవు ఇక్కడకు వచ్చి చాలారోజులు అయింది. అక్కడ రాజ్యపాలన కూడా చెయ్యాలి కదా ! అక్కడ ఉంటేనే కదా అను దినము రాచకార్యములు సక్రమంగా నడిచేది. నీవు రాజనీతి గురించి భీష్మాదుల వలన తెలుసుకున్నావు. నేను ప్రత్యేకముగా చెప్పవలసినది ఏమీ లేదు. నీవు రాజధానిలో లేని సమయము చూసి శత్రువులు విజృంభించే ప్రమాదము ఉంది. కనుక నీవు నీ తమ్ములను తీసుకుని వెంటనే హస్థినాపురము వెళ్ళు. నీ రాకవలన నా మనసులో ఉన్నబాధ మయము అయ్యింది. ఇప్పుడు నా మనసు ప్రాపంచక విషయముల మీదలేదు తపస్సు చేయాలని మాత్రమే ఉంది. మీరు ఇక్కడ ఉంటే నా తపసుకు భంగము కలుగుతుంది. కనుక నీవు నీ అన్నదమ్ములు, అంతఃపుర స్త్రీలు, పరివారముతో సహా రాజధానికి తిరిగి వెళ్ళండి " అన్నాడు. ధర్మరాజు చేతులు జోడించి " పెదనాన్నా ! మీరు చెప్పినట్లే చెస్తాను. రాజ్యభారము వహించడానికి భీముడిని, అర్జునుడిని, నకులసహదేవులను పంపి నేను ఇక్కడే ఉండి మీ పాదసేవ చేసుకుని తరిస్తాను. నాకు అనుమతి ఇవ్వండి " అన్నాడు. ఆ మాటలకు గాంధారి " కుమారా ! ధర్మనందనా ! నీవు ఇలా మాట్లాడ తగదు. నీవు ఇక్కడ సన్యాసదీక్ష తీసుకుని ఇక్కడ ఉంటే అక్కడ రాజ్యపాలన ఎవరు చేస్తారు. నీ యొక్క మా యొక్క పితరులకు ఎవరు శ్రాద్ధకర్మలు నిర్వహిస్తారు. కనుక నీవు రాజధానికి వెళ్ళడమే ఉత్తమము " అని గాంధారి పలికింది. ధర్మరాజు " అమ్మా ! మీరు ఎన్ని చెప్పినా ఇంత ప్రశాంతముగా ఉన్న ఈ అరణ్యమును విడిచివెళ్ళడానికి నా మనస్సు ఒప్పడము లేదు. నా మనసులో ఇదివరకటిలా రాజ్యకాంక్ష లేదు. అమ్మా ! అటు పాంచాలవంశము లోనూ ఇటు మత్స్య వంశము లోనూ స్త్రీలు తప్ప పురుషులు అందరూ యుద్ధములో మరణించారు. కేవలము స్త్రీలు మాత్రమే మిగిలారు. ఇదంతా నా వలనేకదా జరిగింది. ఆ వంశములో కేవలము ఒక్క పురుషుడు కూడా లేని రాజ్యము నాకు అవసరము లేదు. భారతయుద్ధము జరిగినప్పటి నుండి నా మనసు రాజ్యపాలన మీద లేదు తపసు మీదనే లగ్నము అయి ఉంది. నేను మీకు ఎటువంటి ఇబ్బంది కలిగించను. నన్ను ఇక్కడ ఉండడానికి అనుమతించండి. మరేమీ మాట్లాడకండి " అన్నాడు. వెంటనే సహదేవుడు ఇలా అన్నాడు " అన్నయ్యా ! నేను కూడా ఇక్కడే ఉండి తపసు చేసుకుంటాను. నా తల్లి కుంతికి, మా పెదనాన ధృతరాష్ట్రుడికి, గాంధారికి సేవలు చేసుకుంటూ ఉంటాను. తమరు అంతఃపుర కాంతలను తీసుకుని హస్థినాపురము వెళ్ళండి " అన్నాడు. తన చిన్న కుమారుడు అన్న మాటలకు పొంగి పోయిన కుంతీదేవి సహదేవుడిని గుండెలకు హత్తుకుని " నాయనా ! సహదేవా ! మీరు అందరూ రాజధర్మములో సమర్ధులు. మీరు సమర్ధవంతముగా రాజ్యపాలన చేయాలి కాని మాకు సేవలు చేస్తూ అరణ్యములలో ఉండ తగదు. ఇంకో మాట మీరు ఇక్కడ ఉంటే మాకు తపోభంగం కావడము నిశ్చయము. మాకు ఏకాగ్రత కుదరదు. మీరు ఇక్కడ ఉండడము మాకు కీడే కాని మేలు కాదు. కనుక మీరందరూ హస్థినకు వెళ్ళండి. ఇది నా మాట ఒక్కటే కాదు. బావగారు ధృతరాష్ట్రుడు, అక్క గాంధారుల మాట కూడా ఇదే. కనుక మీరిక పోయి రావచ్చును " అని చెప్పింది. ఇక చెసేది ఏమీ లేక ధర్మరాజు
పెదతండ్రి వద్ద శలవు తీసుకున్నాడు. ధృతరాష్ట్రుడు భీమార్జున, నకులసహదేవులను ఆలింగనము చేసుకుని ఆశీర్వదించాడు. పాండవులందరూ ధృతరాష్ట్రుడి పాదములకు నమస్కరించి ఆయన ఆశీర్వాదము తీసుకున్నారు. తరువాత పాండవులు పెదతల్లి గాంధారికి తల్లి కుంతీదేవికి నమస్కరించి వారి దీవెనలు పొందారు. తరువాత ద్రౌపది, సుభద్ర మొదలైన అంతఃపుర కాంతలు కూడా అందరి వద్దా శలవు తీసుకున్నారు. అందరూ తిరిగి హస్థినాపురము వెళ్ళారు.

title: ప్రణీత సుభాష్

text:
ఆపై 2011లో "ఉదయన్" సినిమాతో తమిళంలో తెరంగేట్రం చేసింది. "ఉదయన్" ఫ్లాప్ అయినా "జరాసంధ" (2011), "భీమ తీరడల్లి" (2012), "విజిల్" (2013), "బ్రహ్మ" (2014) సినిమాలతో కన్నడ పరిశ్రమలో పెద్ద కథానాయికగా ఎదిగింది. తెలుగులో "అత్తారింటికి దారేది" (2013) సినిమా ద్వారా ఇక్కడ కూడా పెద్ద తారగా ఎదిగింది. ఆ తర్వాత తను నటించిన "పాండవులు పాండవులు తుమ్మెద" (2014) సినిమా కూడా తనకు మంచి పేరును తెచ్చిపెట్టింది.
2012లో, ఆమె సినీ విమర్శకులచే ప్రశంసలు పొందిన కళాత్మక చిత్రం, ""లో నటించింది. దీనిలో ఆమె నటనకు ఫిల్మ్‌ఫేర్ పురస్కారాల్లో ఉత్తమ నటి-కన్నడగా, సీమా అవార్డుకు కన్నడ భాషలో ఉత్తమ నటి పురస్కారానికి నామినేట్ అయింది.
ప్రణీత సుభాష్ 17 అక్టోబర్ 1992న బెంగుళూరులో వైద్యుల కుటుంబంలో జన్మించారు. ఆమె తండ్రి వైద్యుడు, తల్లి స్త్రీ ప్రసూతి వైద్యనిపుణురాలు. వారు బెంగళూరులో ఓ ఆసుపత్రిని నడిపుతూంటారు. ఆమె తన తల్లిదండ్రులకు ఏకైక కుమార్తె. ఆర్యన్ ప్రెసిడెన్సీ పాఠశాలలో తన పాఠశాల విద్యను పూర్తిచేసింది. ఆమె తన డిగ్రీ బెంగళూరు విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రారంభించి, మోడలింగ్ మరియు సినిమా రంగాల్లో కెరీర్ కారణంగా మధ్యలో వదిలివేసింది.

title: సభా పర్వము ద్వితీయాశ్వాసము

text: భీష్ముడు భీమునితో " భీమసేనా! ఈ శిశుపాలుని నువ్వు చంపరాదు. ఈ దుర్మార్గుడు దమఘోషుడు సాత్వతికి పుట్టాడు. పుట్టుకతోనే నాలుగు భుజాలతో, నొసటి మీద కంటితో, గార్దభ స్వరంతో పుట్టాడు. తల్లి తండ్రులు ఆ బాలుని చూసి కలత చెందారు. అప్పుడు అశరీరవాణి ఈ బాలుడిని ఎవరు ఎత్తుకున్నప్పుడు మామూలు రూపం పొందుతాడో అతని చేతిలో ఇతడు హతుడు కాగలడు " అని పలికింది. అప్పటి నుండి ఆ బాలుని ఇంటికి ఎవరు వచ్చినా చేతికి ఇవ్వసాగారు. ఒకరోజు బలరామ కృష్ణులు ఆ బాలుని చూడటానికి వచ్చారు. శ్రీకృష్ణుడు ఎత్తుకోగానే ఆ బాలునికి మామూలు రూపం వచ్చింది. అప్పుడు శ్రీకృష్ణుని చేతిలో అతని మరణం తధ్యమని భావించిన సాత్వతి శ్రీకృష్ణుని చూసి " కృష్ణా ! నీ మరిది అయిన శిశుపాలుని రక్షించు " అని కోరింది. అలాగే అన్నాడు కృష్ణుడు. ఇతని నూరు తప్పులు సహిస్తాను అవి పూర్తి కాగానే నా చేతిలో హౌతుడౌతాడు " అని చెప్పాడు భీష్ముడు. అప్పటికి శిశుపాలుడికి బుద్ధి రాలేదు." కృష్ణా! ఈ ముసలి భీష్ముడు పాండవులు నిన్ను

title: అశ్వత్థామ

text:
మహాభారత యుద్ధానంతరం తాను ఎలాగైనా పాండవులను చంపుతానని అశ్వత్థామ దుర్యోధనునకు మాట ఇచ్చాడు. యుద్ధం చివరి రోజున అశ్వత్థామ గుడ్లగూబపై కాకులు పగటి పూట ఎలా దాడి చేస్తాయో, అలాగే రాత్రిపూట గుడ్లగూబలు తిరిగి ఆ కాకులపై ఎలా తిరుగుబాటు చేస్తాయో నిశితంగా పరిశీలించి పాండవులను చంపడానికి ఒక పథకం రూపొందించాడు. అశ్వత్థామ కృతవర్మ, కృపాచార్యునితో కలిసి రాత్రి వేళలో దాడి చేయడానికి పాండవుల శిబిరానికి వెళ్ళాడు. కానీ అక్కడ శ్రీకృష్ణుడు ఏర్పాటు చేసిన రక్కసి వారిని అడ్డగించింది. కానీ అప్పటికే కృష్ణుడు సాత్యకితో సహా పాండవులందర్నీ గంగానదీ తీరానికి తరలించాడు.
అశ్వత్థామ తన శరీరాన్ని సమర్పించడం ద్వారా శివుణ్ణి మెప్పించి ఆ రాత్రి అతన్ని చూసిన వారు చనిపోయేలా వరం పొందాడు. అర్ధరాత్రిలో పాండవులను చంపడానికి వారి శిబిరానికి వచ్చాడు. ద్రౌపదీ పుత్రులైన ఐదుమంది ఉపపాండవులను చంపివేస్తాడు. ఇది తెలుసుకున్న పాండవులు అశ్వత్థామను వెంబడిస్తారు. అర్జునుడు అశ్వత్థామతో యుద్ధానికి తలపడతాడు. అశ్వత్థామ బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగిస్తాడు. ప్రతిగా అర్జునుడు కూడా బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ప్రయోగిస్తాడు. ఆ రెండూ ఢీకొంటే ప్రళయం తప్పదని భావించిన ఋషులు ఇద్దరినీ బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ఉపసంహరించుకోమంటారు. అర్జునుడు విజయవంతంగా బ్రహ్మాస్త్రాన్ని ఉపసంహరించుకోగా అశ్వత్థామ అలా చేయలేక పోతాడు. కానీ ఆ బ్రహ్మాస్త్రానికి ఏదో ఒక లక్ష్యాన్ని చూపించాలి కనుక పాండవుల మీద ద్వేషంతో రగిలిపోతున్న అశ్వత్థామ పాండవ స్త్రీల గర్భాల మీదకు దారి మళ్ళిస్తాడు. వారిలో అర్జునుని కోడలు ఉత్తర కూడా ఉంది. ఆమె కడుపులో ఉన్నది. పాండవుల తర్వాత సింహాసనాన్ని అధిష్టించాల్సిన పరీక్షిత్తు. బ్రహ్మాస్త్ర ఫలితంగా పరీక్షిత్తు తల్లి గర్భంలోనే మరణిస్తాడు. కానీ కృష్ణుడు తన యోగమాయతో మృత శిశువును తిరిగి బతికిస్తాడు. అశ్వత్థామను 3 వెల సంవత్సరాలపాటు కుష్టు వ్యాధి గ్రస్థుడివి కమ్మని కృష్ణుడు శపిస్తాడు.

title: విరాట పర్వము ప్రథమాశ్వాసము

text: ధర్మరాజు మాటలు విని అందరూ చుట్టూ పరికించారు. పక్కనే శ్మశానం ఉంది. అక్కడకు సామాన్యంగా ఎవరూ రారు. భూత, ప్రేత, పిశాచాలు అక్కడ తిరుగు తాయని ప్రజలు అక్కడకు రారు. అందువలన ఆయుదాలను దాచడానికి అదే అనువైనదని భావించారు. ఆ శ్మశానంలో ఒక జమ్మి చెట్టు ఉంది. ఆ జమ్మి చెట్టు ఆకాశాన్ని అంటే కొమ్మలతో దట్టమైన ఆకులతో పగటి పూట చూడటానికి కూడా భీతి కొల్పేలా భయంకరంగా ఉంది. ఆ జమ్మి చెట్టును చూసిన అర్జునుడు " అన్నయ్యా ! మనం మన ఆయుధాలను ఇక్కడ భద్రపరుస్తాము " అన్నాడు. పాండవులు తమ ఆయుధాలను ఒకచోట చేర్చి వాటిని వెండ్రుకలు ఉన్న చని పోయిన మృగ చర్మంతో కట్టారు. పక్కనే పడి ఉన్న ఒక జంతు చర్మాన్ని సహదేవుని సాయంతో తీసుకు వచ్చి దానితో ఆమూట కట్టారు. ఆ పక్కనే ఒక అనాధ శవం పడి ఉంది. ఆ శవాన్ని ఆయుధాల మూటతో చేర్చి కట్టారు. ధర్మరాజు ఆ జమ్మి చెట్టు ఎక్కి ఆయుధాల మూటను చెట్టుకు వ్రేలాడ కట్టాడు. ధర్మరాజు ఆ ఆయుదాల మూటకు నమస్కరించి తనకు అర్జునికి తప్ప మిగిలిన ఎవరికైనా అవి సర్పాల వలె కనపడాలని ప్రార్ధించాడు. భీముడు వస్తే అస్సలు కనపడ వద్దని వేడుకున్నాడు. ధర్మరాజు చెట్టు దిగి చుట్టూ పరికించాడు. దూరంగా కొంతమంది పశువుల కాపర్లు కనిపించారు. వారి దగ్గరకు పోయి " అయ్యలారా! మా తల్లి చనిపోయింది. మా కులాచారం ప్రకారం శవాన్ని జమ్మి చెట్టుకు వ్రేలాడ కట్టాలి అందుకే కట్టాము " అని శవాకృతిలో ఉన్న ఆయుధాల మూట చూపించాడు. అమాయకులైన గొల్లలు భయభ్రాంతులై ఇతరులకు చెప్పటానికి పరుగు పరుగున వెళ్ళారు.

title: భీష్మ పర్వము తృతీయాశ్వాసము

text:
నేల కూలిన భీష్మునిలో పారమార్ధిక చింత మొదలైంది. దైవీక భావం ఆవేశించింది. దివి నుండి చూస్తున్న దేవతలు " అయ్యో ఇది దక్షిణాయనము కదా ! భీష్ముడు దక్షిణాయనంలో మరణిస్తాడేమో " అని కలవర పడ్డారు. వారి మనోభావం గ్రహించిన భీష్ముడు " దేవతలారా దక్షిణాయనమున ప్రాణము విడుచుట మంచిది కాదని శాస్త్రములు చెప్పాయి కనుక నా ప్రాణములు నా మేనిలో ఉత్తరాయణము వచ్చేవరకు నిలుపుకుంటాను. నా తండ్రికి సత్యవతితో వివాహము జరిపించిన సమయంలో
నా తండ్రి నాకు ఇచ్ఛా మరణం వరంగా ప్రసాదించాడు కనుక నా ప్రాణములు నా వశంలో ఉంటాయి " అన్నాడు. అది విన్న దేవతలు సంతోషించారు. భీష్ముని తల్లి గంగాదేవి హంసల రూపంలో కొంతమంది మునులను భీష్మునికి దక్షిణాయనము గురించి తెలపడానికి పంపింది. వారు భీష్మునికి ఆ విషయం ముందే తెలిసిందని తెలుసుకుని సంతోషించి తిరిగి వెళ్ళారు. భీష్ముని స్థితి తెలుసుకున్న దుర్యోధనుడు ఈ విషయం ద్రోణునికి అందించమని దుశ్శాసనుని పంపాడు. దుశ్శాసనుడు ఈ విషయం తెలుపగానే ద్రోణుడు మూర్చిల్లాడు. కొంత సమయానికి తేరుకుని భీష్ముడు కూలిపోయినందుకు విలపిస్తూ భీష్ముడు పడిపోయిన ప్రదేశానికి వెళ్ళాడు. భీష్ముడు పడిపోయినందుకు పాండవ సేనలో ఆనందోత్సాహాలు వెల్లి విరిసాయి. పాండవేయులు, మత్స్య, పాంచాల, యాదవ రాజులు సంతోషించారు. తూర్యనాదాలు మంగళ వాద్యాలు మిన్నంటాయి. నీ కుమారులు కౌరవ ప్రముఖుల ముఖాలలో విషాదం చోటు చేసుకుంది. ఆ తరువాత యుద్ధం ఆగిపోయింది. సూర్యాస్తమయం అయింది " అని సంజయుడు పదవ నాటి యుద్ధ విశేషాలు వివరించాడు. దృతరాష్ట్రుడు " సంజయా ! ఇంతటి ఘోర వార్త విని కూడా నా మనసు ఆవంతయు చలించుట లేదు నాది హృదయమా పాషాణమా ! " అన్నాడు.
సంజయుడు " మహారాజా ! అప్పుడు పాండవులు తమతమ ఆయుధములు విడిచిపెట్టి గాంగేయుని వద్దకు వెళ్ళారు. ధనుంజయుడు మాత్రం తన గాండీవంతో సహా తాతాగారి చెంతకు వెళ్ళాడు. ఆ సమయంలో ఇరు పక్షాలు తమతమ ఆవేష కావేషములు విడిచి పితామహుని ముందు నిలిచారు. భీష్ముడు నీ తనయుల వంక చూసి " నా తల వాలి పోతుంది దానికి ఒక ఆధారం కావాలి అన్నాడు. నీ పుత్రులు వెంటనే సుతి మెత్తని దొడ్లు తీసుకుని వచ్చారు. భీష్ముడు వాటిని సున్నితంగా తిరస్కరించి అర్జునుని వైపు చూసాడు. అర్జునుడు కళ్ళలో నీరు పెట్టుకుని పితామహుని తల వైపు మూడు బాణములు సంధించాడు . వాటిపై భీష్ముడు తన తలకు విశ్రాంతి ఇచ్చాడు. భీష్ముడు పాడవులను, కౌరవులను చూసి " నేను ఉత్తరాయణ పుణ్య కాలం వచ్చు వరకు ఈ శరతల్పమున శయనిస్తాను అందుకు కావలసిన రక్షణ ఏర్పాట్లు చేయండి అన్నాడు. వారు వెంటనే భీష్ముని చుట్టూ ఒక ప్రాకారం అత్యంత భక్తి శ్రద్ధలతో నిర్మించారు. సుయోధనుని వైద్యులు వచ్చి భీష్మునికి వైద్యం చేయడానికి అనుమతి కోరారు. గాంగేయుడు వారి సహాయమును తిరస్కరించాడు. ఇంతలో గాంగేయునికి దాహం వేసి నీటి కొరకు సైగ చేసాడు. నీ కుమారులు మధురమైన శీతల పానీయములు తెప్పించారు. భీష్ముడు " శరతల్ప గతుడనైన నేను ఇతరములైన జలమును ముట్టను. నేను తేజోమయమైన అస్త్రవిన్యాసంతో బయటకు వచ్చిన భూగర్భజలాలను మాత్రమే స్వీకరిస్తాను " అన్నాడు. నీ కుమారులు భూగర్భ జలములు తీసుకు వచ్చేది ఎలా అని ఆలోచించుచుండగా . భీష్ముడు అర్జునుని చూసి " అర్జునా ! ఈ బాణములవలన కలుగు బాధ నా సర్వాంగములను వేధించుతున్నది. నా దాహం తీర్చు జలములు నీవే తీసుకురావాలి " అన్నాడు. అప్పుడు అర్జునుడు భీష్మునికి ప్రదక్షిణం చేసి దివ్యాస్త్రం సంధించి భూగర్భ జలాన్ని బయటకు తీసుకు వచ్చాడు.
ఆ జలమును సేవించి భీష్ముడు సేదతీరి అర్జునుని చెంతకు పిలిచి " అర్జునా! నేను నారదుని వలన నిన్ను నరునిగా తెలుసుకున్నాను.

title: బకుడు

text: బకుడు ఏకచక్రపురము అను ఒక అగ్రహారమునకు సమీపమునందు ఉండు అడవిలో చేరి ఆయగ్రహారమునందలి బ్రాహ్మణులను హింసించుచు ఉండఁగా వారు ఇలువరుసను దినదినము ఒక్కఁడొక్కఁడు ఒక బండెఁడు అన్నమును రెండు ఎనుఁబోతులను కొనిపోయి ఈరాక్షసునికి ఆహారము అగునట్లు ఒడంబడిక చేసికొని ఆచొప్పున నడపుచు ఉండిరి. అంత కొంతకాలమునకు పాండవులు దుర్యోధనుని కపటోపాయముచే కాల్పఁబడిన లక్కయింట చావు తప్పించుకొని పోయి బ్రాహ్మణవేషములతో ఆయగ్రహారమున ఒక బ్రాహ్మణునియింట నివసించిరి. ఆ కాలమునందు వీరు ఉండెడు ఇంటి బ్రాహ్మణుని వంతు వచ్చెను అని ఆ బ్రాహ్మణుఁడు తనకు కలిగిన ఇద్దఱు పసిబిడ్డలను తన భార్యను పంపనేరకయు తానుపోవుటకును మనసు రాకయు చింతించుచు ఉండఁగా పాండవుల తల్లి అగు కుంతి ఆవృత్తాంతము విని భీముని పంపినయెడ ఆరాక్షసుని చంపివచ్చును. అంతటితో బ్రాహ్మణుల బాధ తీఱును, అని ఎంచి ఆ బ్రాహ్మణునితో నాకు అయిదుగురు కొడుకులు ఉన్నారు గదా వారిలో ఒకనిని పంపెదను అని చెప్పి భీముని పంపెను. వాఁడు పోయి బకాసురుని చంపి వచ్చెను. అంతట ఆయగ్రహారమునందలి బ్రాహ్మణులు అందఱు సంతోషించి అతనిని బహువిధముల దీవించిరి..

title: ద్రౌపది (నవల)

text: ద్రౌపది స్వయంవరం అవగానే పెద్ద యుద్ధమే జరిగింది. ఆమెను స్వయంవరంలో గెలిచినవాడు, అతని సోదరులు యుద్ధంలో కూడా గెలిచి, తమ తల్లి దగ్గరకు తీసుకువెళ్ళారు. అక్కడ వారి తల్లి అనాలోచితంగానో, ఆలోచితంగానో అన్న మాటకు కట్టుబడి ఆమె ఆ అయిదుగురు సోదరులనూ పెళ్ళి చేసుకోవలసి వచ్చింది. ఆ తర్వాత వారు పాండుకుమారులని ఆమెకు తెలిసింది. ఐదుగురు పతులతోనూ ఆమె సుఖజీవనం ప్రారంభించింది. పాండవులు ప్రఛ్ఛన్నవేషాలు వీడి ఇంద్రప్రస్థంలో జీవించటం మొదలుబెట్టాక చాలా విశేషాలు జరిగాయి. ద్రౌపదితో ఏకాంతోల్లంఘన లేకుండా ఒక్కొక్కరూ ఒక సంవత్సరం గడపాలని అన్నదమ్ములు చేసుకొన్న ఒప్పందాన్ని ఉల్లంఘించిన అర్జునుడు ఏడాది పాటు తీర్థయాత్రలకు వెళ్ళి మూడు వివాహాలు చేసుకొని, శ్రీకృష్ణుడి చెల్లెలు సుభద్రను ఏకంగా ఇంద్రప్రస్థానికే తెచ్చాడు. పాండవులు రాజసూయం చేశారు. వారి ఆధిపత్యాన్ని చూసి కన్నెర్ర జేసుకొన్న దుర్యోధనుడు, మాయాద్యూతంలో గెలిచి పాండవులనూ, ద్రౌపదినీ బానిసలుగా చేసుకొన్నాడు. అంతకుముందు ఏ మహారాణికీ జరగని అవమానాలు ద్రౌపదికి జరిగాయి. ఏకవస్త్ర ఐన ద్రౌపదిని నిండుసభకు జుట్టుపట్టుకుని ఈడ్చుకువచ్చాడు దుశ్శాసనుడు. దుర్యోధనుడు ఆమెను కూర్చోమని తన తొడను చూపించాడు. ఆమె పతులముందే ఆమెను వివస్త్రను చేయబూనాడు. ఆ ప్రయత్నం విఫలమైన తర్వాత మరోసారి జూదమాడి పాండవులను అడవుల పాలు చేశాడు. ద్రౌపది పాండవులతో పాటు పన్నెండేళ్ళు వనవాసం చేయవల్సివచ్చింది. ఆ సమయంలోనే సైంధవుడు ద్రౌపదిని అపహరించడానికి ప్రయత్నించాడు. వనవాసం ముగిశాక అజ్ఞాతవాసం కోసం విరాటపురం వెళ్ళినప్పుడు. ద్రౌపది విరాట రాణికి సైరంధ్రిగా ఉండవలసి వచ్చింది. కీచకుడు ఆమెను బలవంతంగా అనుభవించటానికి ప్రయత్నించి భీముని చేతిలో మరణించాడు.

title: ఆశ్రమవాస పర్వము ప్రథమాశ్వాసము

text: ధృతరాష్ట్రుడి మాటలకు హస్థినాపురవాసులు భోరుమన్నారు. తరువాత పురప్రముఖులలో ఒకడు లేచి " ధృతరాష్ట్రమహారాజా ! భరతకులభూషణా ! పౌరులంతా నన్ను తమ ప్రతినిధిగా మాట్లాడమన్నారు. నా మాటలు సావధానంగా వినండి. కురువంశరాజులు ఎవరూ తగని పనులు చేయలేదు. ప్రజలను కన్న బిడ్డలవలె చూసుకున్నారు. ఆ మాటకు వస్తే సుయోధనుడు చేసిన అనర్హమైన పని ఏమిలేదు. దానికి మీరు చింతించ వలసిన పని ఏమిలేదు. తమరికి వ్యాసభగవానుడు ఆనతిచ్చినట్లు మీరు ఆచరించండి. అయినా మీ అరణ్యవాస ప్రతిపాదన మేము తట్టుకోలేక పోతున్నాము. తమ గుణగణములు తలచుకుంటూ మేము మీరు మామధ్య ఉన్నట్లు భావించుకుంటాము. మీ తాతగారు శంతనమహారాజు, మీ నాన్న విచిత్రవీర్యుడు, తమరు, తమరి కుమారుడు సుయోధనుడు అందరూ ప్రజారంజకంగానే పాలించారు. ఇందులో తమరిని కాని తమరి కుమారుడు సుయోధనుడిని కాని తప్పు పట్టవలసిన పని లేదు. ఇక యుద్ధము అంటారా అది విధిని అనుసరించి జరిగినది. భీష్ముడు, ద్రోణుడు, కృపాచార్యులు, అశ్వత్థామ, శల్యుడు, సుయోధనుడు, భీమార్జున నకులసహదేవులూ, దృపదుడు, విరాటుడు, ధర్మరాజు అందరూ విధిప్రేరణ వలననే ఒకరితో ఒకరు యుద్ధము చేసారు. అందులో కొందరు వీరస్వర్గము చేరారు. క్షత్రియకులమంతా సర్వనాశనము అయ్యింది. ఇందుకు ఎవరూ కర్తలు కాదు. తమరు ఎప్పుడూ ధర్మాన్ని పాటించారు కనుక మీకు ఉత్తమలోక ప్రాప్తి కలుగుతుంది అనడములో సందేహము లేదు. ప్రస్తుతము మేము మా అదృష్టము వలన పాండవులపాలనలో ఉన్నాము. మూడు లోకములను పాలించడానికి సమర్ధులైన పాడవులకు ఈ పరిపాలనా బాధ్యతలు అప్పగించావు. అది చాలా సంతోషము. ధర్మరాజు ఎంతో ముందుచూపు కలవాడు. అతడి మంత్రులు సమర్ధులు. ధర్మరాజు శత్రువుకైనా అపకారము చేయజాలడు. ఇక మాకు అపకారము చేస్తాడని అనడము కల్ల. ధర్మరాజు తమ్ములు కూడా అన్న మాట జవదాటని ధర్మాత్ములే. ఇప్పటికే ధర్మరాజు దేవతలకు ధూపదీప నైవేద్యాలకు అగ్రహారాలు, బ్రాహ్మణులకు మాన్యాలు ఇచ్చాడు. పాండవులు మంచివారికి ప్రాణము ఇస్తారు. దుష్టులను కఠినంగా శిక్షిస్తారు. వారికి అహంకారము, మదము, మాత్సర్యము, లోభము మచ్చుకు కూడా లేవు. వారి తల్లి కుంతీదేవి, పాండవుల ధర్మపత్ని ద్రౌపదీదేవికి మామీద ఎనలేని ప్రేమ. వారు తరతమ భేధము లేక మా అందరిని ఆదరంతో పలకరిస్తారు. కనుక మేము అందరమూ పాండవుల చేతిలో వారి ధర్మపత్ని చేతిలో సుఖసంతోషాలతో జీవిస్తాము. మీరు మాగురించిన చింతవీడి మీకు తోచిన విధంగా అరణ్యములకు వెళ్ళండి " అని పురప్రతినిధి ధృతరాష్ట్రుడికి సభాముఖంగా విన్నవించాడు. ఆ మాటలకు ధృతరాష్ట్రుడు సంతోషించాడు. ఆ విధంగా ధృతరాష్ట్రుడు హస్థినాపుర వాసులకు వీడ్కోలు చెప్పారు.

title: చిత్రదుర్గ

text: ఈ దుర్గానికి చెందిన గుట్టలతో "మహాభారత చరిత్ర""ముడుపడివున్నది.దుర్గానికి చెందిన ఈ కొండల(గుట్ట)లో 'హిడింబ'అనే అసురుడు,'హిడింబి'అనే అతని సోదరి నివసించెవారు. హిడింబాసురుడు కౄరస్వభావం కలిగివుండి,ప్రజలను హింసిస్తూ, నరభక్షణ చేసెవాడు. అతని సోదరి హిడింబి సాత్విక స్వభావంకల్గివుండెది. పాండురాజు పుత్రులైన పాండవులు జూదంలో ఓడి పోయి, రాజ్యంతో పాటు సర్వసంపదలను,చివరికి ద్రౌపదినికూడా ఒడ్డి ఓడిపోయి, సుయోధనునితో చేసుకున్నఒప్పందం ప్రకారం 12 ఏళ్ల వనవాసంచేస్తూ, తమతల్లి కుంతితోపాటు ఇక్కడికి వచ్చినప్పుడు, హిడింబుడు పాండవులను ఎదిరింస్తాడు.భీమునితో జరిగిన పోరాటంలో హతుడవ్వుతాడు. తదనంతరం భీముడు సాత్వికగుణంకలిగిన హిడింబిని,తనతల్లి మరియు సోదరులకోరిక మేరకు పెళ్ళాడతాడు.ఈ దంపతులకు జన్మించినవాడే""ఘటోచ్కతుడు".అర్జున-సుభద్రల పుత్రుడుఅయిన అభిమన్యుడు ఇష్టపడిన శశిరేఖనుఆమె తండ్రి, శ్రీ కృష్ణుని సోదరుడయ్యిన బలరాముడు, శశిరేఖను ధుర్యోధనునికుమారుడయ్యిన లక్ష్మనకు ఇచ్చి కళ్యాణానికి సిద్దమవ్వగా, శ్రీ కృష్ణుని సహకారంతో అభిమన్యు-శశిరేఖలపిళ్ళిజరిపిస్తాడు. ఘటొత్కచుడు తన తండ్రిలా బలపర్క్రామాలు కలిగివుండటమే కాక, తన తల్లి వైపునుంచి సంక్రమించిన అసుర మాయవిద్యలలో ఆరితేరినవాడు.భారత సంగ్రామ సమయంలో ఘటొత్కఛుడు తన అసురమాయవిద్యతో కౌరవసేనను కకాలవికంచేయ్యగా, పాపుపోని రారాజు కర్ణునుని ఎలాగైనా ఘటొచ్కతున్ని సంహరించమని వేడుకొనగా, కర్ణుడు ఇంద్రుని నుండి పొందిన, అర్జునున్ని సంహరించటానికై దాచివుంచిన 'శక్తి'అస్త్రాన్ని ఘటొత్కచునిపై ప్రయోగించి సంహరిస్టాడు.ఆవిధంగా ఘటొత్కచుడు భారత యుద్ధంలో తన ప్రాణాన్ని అర్పించి, తనపినతండ్రి ప్రాణదాతగా నిలిచాడు.

title: కర్ణాటక

text: కర్ణాటక చరిత్ర పురాణ కాలమునాటిది. రామాయణములో వాలి, సుగ్రీవుడు మరియు 'వానర సేన యొక్క రాజధాని ప్రస్తుత బళ్లారి జిల్లాలోని హంపి అని భావిస్తారు. మహాభారతములో పాండవులు తమ తల్లి కుంతితో వనవాసము చేయుచున్న కాలములో భీమునిచే చంపబడిన కౄర రాక్షసుడు అయిన హిడింబాసురుడు ప్రస్తుత చిత్రదుర్గ జిల్లా ప్రాంతములో నివసించుచుండేవాడు. అశోకుని కాలమునాటి శిలాశాసనములు ఇక్కడ లభించిన పురాతన పురావస్తు ఆధారాలు.

title: స్త్రీ పర్వము ప్రథమాశ్వాసము

text: గాంధారి అంతటితో ఊరుకోలేదు " భీమసేనా ! నాకు నూరుగురు కొడుకులు ఈ గుడ్డి వాళ్ళను కడతేర్చడానికి ఒక్క కొడుకునైనా మిగల్చకుండా అందరినీ దయాదాక్షిణ్యం లేకుండా చంపావే ! ఇది ధర్మమా ! నూరుగురు కుమారులలో నీకు అపకారం చెయ్యని వాడు ఒక్కడైనా నీకు కనిపించ లేదా ! ఒక్క కుమారుడిని మిగిల్చిన నీ ప్రతిజ్ఞ నెరవేరదా ! నీ అన్న ధర్మరాజు రాజ్యం చేయడానికి నా కుమారుడు అడ్డు వస్తాడని అలాచేసావా ! " అని పక్కకు తిరిగి " ఎక్కడ ఆ మహారాజు ధర్మరాజు " అని కోపంగా అరిచింది. ఆ అరుపుకు ధర్మరాజు గడగడ లాడుతూ " అమ్మా ! ఇక్కడ ఉన్నానమ్మా ! నేనమ్మా ! పాండవాగ్రజుడను ధర్మరాజును. నీ నూరుగురు కుమారులను చంపిన క్రూరుడను, పాపాత్ముడను నన్ను క్షమించకమ్మా ! నీ ఇష్టం వచ్చినట్లు దూషించి నీ శాపాజ్ఞిలో నన్ను ధగ్ధం చెయ్యి. అమ్మా నీ నూరుగురు కుమారులనే కాదు ఈ భూమండలం లోని రాజులందరిని యుద్ధ భూమికి బలి ఇచ్చిన పాపాత్ముడికి నీవు ఏ శిక్ష విధించినా భరిస్తాను అనుభవిస్తాను. బంధు మిత్రులను అందరినీ పోగొట్టుకున్న నాకు ఈ రాజ్యమేల ఈ శరీరంలో ప్రాణం ఎందుకు ! నా లాంటి ద్రోహికి స్వర్గ సుఖాలు ఎందుకు " అని భోరున ఏడ్చాడు. ధర్మరాజు మాటలకు గాంధారికి నోట మాట రాలేదు. ఒక్క నిట్టూర్పు విడిచి కిందకు చూసింది. ఆమె కంటికి కట్టుకున్న బట్ట కిందకు జరిగి ఆమె చూపు ధర్మరాజు కాలి మీద పడి అతడి కాలి గోళ్ళు ఎర్రగా అయ్యాయి. అది చూసి భీమార్జునులు పక్కకు తప్పుకున్నారు. అంతలో గాంధారి శాంతించి ధర్మరాజు తల నిమిరి " నాయనలారా ! మీ అమ్మ కుంతీ దేవిని కలిసి ఆమె దీవెనలు పొందండి " అన్నది. హమ్మయ్య అని పాండవులు నిట్టూర్చి తల్లి కుంతీ దేవి దగ్గరకు వెళ్ళారు.

title: ద్రౌపది

title: బారాబంకి

text:
జిల్లా చంద్రవంశ రాజుల పాలనలో చాలాకాలం ఉంది. మహాభారత శకం కాలంలో ఇది కురుసామ్రాజ్యంలో భాగంగా ఉంది. ఇది కురుక్షేత్రం అనిపిలువబడింది. పాండవులు తమ తల్లి కుంతీదేవితో
ఘాఘ్రానదీతీరంలో కొంతకాలం నివసించారు. పవిత్రమైన పారిజాత వృక్షం కింతూరు గ్రామంలో ఘాఘ్రా నదీతీరంలో ఉంది. కుంతీదేవి స్థాపించిన కుంతేశ్వర మహాదేవ్ ఆలయసమీపంలో ఉన్న పారిజాత వృక్షం కుంతీదేవి చితాభస్మం నుండి ఉద్భవించిందని భావిస్తున్నారు. చారిత్రాత్మకంగా ఇది నిరూపించకపోయినప్పటికీ ఈ వృక్షం అతి పురాతనమైనది అన్నది సత్యం దీనికి పురాతనమైన చరిత్ర ఉన్నదన్నది నిజం. . బజ్జర్ ధర్మ మండి మరియు లోధేశ్వర్ మహాదేవ్ మందిరం శివలింగం ఈ ప్రాంతం 5 వేల సంవత్సరాల పురాతనమైన మహాభారతకాలం నాటిదని భావిస్తున్నారు.

title: ఆశ్రమవాస పర్వము ద్వితీయాశ్వాసము

text: తరువాత కొన్ని దినములు గదచిన తరువాత ధర్మరాజు తన తమ్ములతో ఇష్టాగోష్టి జరుపుతున్న సమయములో అక్కడకు నారదుడు వచ్చాడు. పాండవులు నారదుడికి అర్ఘ్యపాద్యములు ఇచ్చి సత్కరించి ఉచితాసనము మీద కూర్చుండబెట్టారు. ధర్మరాజు నారదుడితో " మహానుభావా ! తమరు ఎక్కడి నుండి వచ్చారు. తమరి రాకకు కల కారణము ఏమిటి ? " అని అదిగాడు. నారదుడు " ధర్మనందనా ! నేను లోకసంచారము చెస్తూ ఎన్నో దేశాలు తిరిగాను. నిన్ను చూసి చాలారోజులు అయింది కనుక నిన్ను చూడాలని వచ్చాను. గంగానది వద్ద ఉన్న మునుల వలన మీ పెదనాన ధృతరాష్ట్రుడి తపసు గురించి విన్నాను " అన్నాడు. అది విని ధర్మరాజు " మహాత్మా ! మా పెద తండ్రిగారూ, మా పెద తల్లిగారూ, మా తల్లి కుంతి క్షేమమేనా ? వారికి ఏ ఇబ్బంది కలగ లేదు కదా ! " అని అడిగాడు. నారదుడు " ధర్మనందనా ! నీకు అన్ని విసయాలు సవిస్తరముగా చెప్తాను. సావధాన చిత్తుడవై విను. మీరందరూ ధృతరాష్ట్రుడి ఆశ్రమము నుండి వచ్చిన తరువాత కొంత కాలము బాగానే జరిగింది. ఒక రోజు మీ పెద తండ్రి ధృతరాష్ట్రుడు, పెద తల్లి గాంధారి, మీ తల్లి కుంతి, సంజయుడు అగ్నిహోత్రముతో సహా తపసు చెసుకోడానికి గంగానదీ తీరములో ఉన్న అరణ్యాలకు వెళ్ళారు. అక్కడ ధృతరాష్ట్రుడు కేవలము గాలి మాత్రమే తింటూ తపసు చేయసాగాడు. గాంధారి కూడా కేవలము నీరు మాత్రమే ఆహారముగా తీసుకుని తపసు చెయసాగింది. మీ తల్లి కుంతి మాసముకు ఒకసారి మాత్రము ఆహారము తీసుకుంటూ తపసు చేయసాగింది. సంజయుడు వారముకు ఒకసారి మాత్రము ఆహారము తిని తపసు చెయసాగాడు. ఇలా యాజకులు నిత్యము అగ్నిహోత్రము రగిలిస్తూ ఉండేవారు. ఒక్కోసారి ధృతరాష్ట్రుడు ఒంటరిగా తిరుగుతూ ఉండే వాడు. ఒక రోజు వారందరూ గంగానదిలో స్నానము చేసి వస్తున్న సమయములో అడవికి నిప్పు అంటుకుని దావానలము తీవ్రముగా వ్యాపించింది. అడవి అంతా చుట్టుముట్టింది. పక్షులూ జమ్తువులు కకావికలు అయిపోయాయి. గాంధారీ, ధృతరాష్ట్రులు నిరాహారముగా ఉన్న కారణాన అక్కడ నుండి వేగంగా పరిగెత్తి ఆ మంటల బారి నుండి ప్రాణములు రక్షించుకొన లేక అక్కడె నిలబడిపోయరు. ధృతరాష్ట్రుడు సంజయుడితో " సంజయా ! నీవు అగ్నిజ్వాలలు లేని చోటుకు పారిపో. పారి పోవడానికి మాకు శక్తిలేదు కనుక మేము రాలేము. నివు పారిపొయి నీ ప్రాణములు రక్షించుకో " అని చెప్పాడు. సంజయుడు " మహారాజా ! జీవితమంతా కలసి ఉన్నాము. ఇక మీదటకూడా అలాగే ఉంటాము. నా ప్రాణాలు కాపాడుకోవడానికి మిమ్ము వదిలి వంటరిగా వెళ్ళ లేను. ధృతరాష్ట్రుడు " సంజయా ! మేము తప్పించుకునే పరిస్థిలో లేము. కాని నీవు తప్పించుకు పారి పోగలవు. ఇది పాపము కాదు వెళ్ళిపో " అని అన్నాడు ధృతరాష్ట్రుడు. ఎలాగైతేనేం ధృతరాష్ట్రుడు సంజయుడిని అక్కడ నుండి పారిపోవడానికి సమ్మతింపజేసాడు. తరువాత ధృతరాష్ట్రుడు, గాంధారీ, కుంతీ ఆయన పక్కనే కూర్చున్నారు. సంజయుడు ఆ మంటలు తప్పించుకుని హిమాలయాలకు పారిపోయాడు. ధృతరాష్ట్రుడు, గాంధారీ, కుంతీలను ఆ మంటలు చుట్టుముట్టాయి. చివరకు వారు ముగ్గురూ మంటలకు ఆహుతి అయ్యారు. ఇదంతా నాకు గంగాతీరాన ఉండే మునులు చెప్పారు. ధృతరాష్ట్రుడు, గాంధారీ, కుంతీలు అడవులకు వెళ్ళడము. మీరు వారిని చూడడానికి రావడము. తిరిగి మీరు హస్థినకు వెళ్ళడము. ఆ మునుల వలన తెలుసుకున్నాను. తరువాత నేను ధృతరాష్ట్రుడు, గాంధారీ, కుంతీల మృతదేహాలను కూడా చూసాను. ఈ విషయము నీకు చెప్పి పోదామని వచ్చాను. వారంతా ఉత్తమలోకాలకు వెళ్ళారు. నీవిక బాధపదవలసిన అవసరము లేదు " అన్నాడు.

title: శ్రీకృష్ణ పాండవీయం

text:
శ్రీకృష్ణుడి మేనత్తకు కుమారుడు వికృత రూపంలో జన్నిస్తాడు. ఎవరు ఎత్తుకుంటే ఆ వికృత రూపం పోతుందో అతని చేతిలో అ పిల్లవాడు మరణిస్తాడని ఆకాశ వాణి పలుకుతుంది. శ్రీకృష్ణుడు ఎత్తుకోగానే ఆ పసివాడు సహజ రూపం పొందుతాడు. మేనత్త తన కుమారుని కాపాడమని కోరుతుంది. నూరు తప్పులు దాకా మేనత్త కుమారుని మన్నిస్తానని, నూరు తప్పులు కాగానే అతనిని సంహరిస్తానని శ్రీకృష్ణుడు అత్తకు అభయమిస్తాడు. శ్రీ కృష్ణుని ఆ మేనత్త కుమారుడు శిశుపాలుడు.
దాయ ద్వేషంతో దుర్యోధనుడు, పాండవులను రండా పుత్రలుగా కించబరుస్తూ సంబోదిస్తాడు. బదులుగా భీముడు కౌరవులను ముండా పుత్రుడిగా సంభోదిస్తాడు. ఖిన్నుడైన దుర్యోధనుడు తల్లి గాంధారి దగ్గరకు వెళ్లి నిజం చెప్పమని నిలదీస్తాడు. గాంధారికి వైధవ్య యోగం ఉందని జోస్యుల ద్వారా తెలుసుకున్న గాంధారరాజు ఒక గొఱ్ఱెతో ఆమెకు వివాహం జరిపించి దాన్ని చంపించి వేస్తాడు. పిమ్మట గాంధారి వివాహం దృతరాష్ట్రుడితో జరుగుతుంది. ఇది విని అభిమాన ధనుడైన దుర్యోధనుడు గాంధార రాజును, అతని నూర్గురి కుమారులను పాతాళ గృహంలో బంధించి రోజుకు ఒకొక్కరికి ఒక్కొక మెతుకు, ఒక్క చుక్క నీటిని అందించే ఏర్పాటు చేస్తాడు. ఈ ఆహారం ఎవ్వరికీ సరిపోనిది, ఆహార లోపంతో అందరిని మృత్యువాత పడవేసేది అని ఆలోచించి, కనిష్ఠుడైన శకుని అందరిలో పట్టుదల ఉన్న వాడు, కుటిలుడు కాబట్టి అతనికి అందరి వంతు ఆహారం, నీరు ఇచ్చి అతనిని బ్రతికించు కొని నిరాహారంగా అందరూ మరణించడానికి సిధ్దపడతారు. ఆ విధంగా క్రమక్రమంగా అందరూ మరణిస్తారు. చివరిగా మిగిలిన గాంధారరాజు మరణిస్తూ తన వెన్నెముకతో పాచికలు తయారు చేయమని, అవి శకుని కోరినట్లు పందెం పడుతుందని, వాటి ఆధారంతో కురువంశాన్ని నాశనం చేయమని ఉద్బోదిస్తాడు. మిగిలిన ఒక్కని మీద సానుభూతి కలిగి, పైగా అతడు తమనేమి చేయలేడని తలచి దుర్యోధనుడు శకునిని విడుదల చేస్తాడు. శకుని దుర్యోధనునికి ఆప్తుడిగా ఉంటూ దుర్బోధలతో అతని వినాశనానికి ఎత్తులు వేస్తూ ఉంటాడు. పాండవులను కుంతీ సమేతంగా వారణావ్రతంలో లాక్షా గృహానికి తరలించి, దానిని దహించి పాండవులను మట్టుపెట్టమని దుర్యోధనునికి దుర్బోధ చేస్తాడు శకుని. దీనిని ఆచరణలో పెడతాడు దర్యోధనుడు. ముంచుకు వచ్చే ప్రమాదాన్ని గ్రహించిన శ్రీ కృష్ణుడు, వారణావ్రతం చేరిన పాండవులకు వచ్చి భీమునితో సొరంగ మార్గం త్రవ్వమని ఉద్బోధించడమే కాక, నిద్రమత్తులో ఆదమరచి ఉన్న భీముని ఉత్తేజ పరుస్తాడు. గృహ దహనమయ్యే సమయానికి సోదరులను, తల్లిని సురక్షితంగా కాపాడి అడవికి చేరుస్తాడు. ఆ ప్రాంతంలో నివసించే హిడింబాసారుడు నర సంచారాన్ని కనిపెట్టి, అతని సోదరి హిడింబిను నరుల ఆచూకి తెలుసుకొని రమ్మని పంపిస్తాడు. హిడింబి భీముని వరిస్తుంది. ఎంతకూ హిడింబి తిరిగి రాకపోవడంతో అక్కడకు చేరుకున్న హిడింబాసురుని భీముడు వధిస్తాడు. తల్లి, అన్న గారి అంగీకారంతో హిడింబిని చేపడతాడు భీముడు. అక్కడ నుండి పాండవులు, కుంతి ఏకచక్రపురానికి చేరుకుంటారు. అక్కడ పురజనులను పీడిస్తున బకాసురుని భీముడు వధిస్తాడు.
పాంచాలరాజు ద్రుపదుడు, అర్జునుడిని వివాహమాడు కుమార్తె, ద్రోణుని చంపు కుమారుని కోసం యజ్ఞం చేసి ద్రౌపదిని, దృష్టద్యముని సంతానంగా పొందుతాడు. లాక్ష్యగృహంలో పాండవులు దగ్ధమైనారని తెలిసి హతాశుడవుతాడు. విజ్ఞుల సలహాపై ద్రౌపది స్వయం వరం ప్రకటిస్తాడు. స్వయంవరానికి పాండువులు చేరుకొని అర్జునుడు మత్స్యయంత్రాన్ని చేధిస్తాడు. కుంతి మాట మీద, శ్రీకృష్ణుని ఉద్బోధ ననుసరించి పాండవులైదుగురూ ద్రౌపదిని వివాహమాడతారు.
కుండినను పాలిస్తున్న భీష్మక మహారాజు కుమార్తె రుక్మిణి శ్రీ కృష్ణుని కథలు విని అతనిని వరిస్తుంది. ఆమె అన్న రుక్మి శ్రీకృష్ణుని పై అకారణ ద్వేషం పెంచుకుంటాడు. శ్రీకృష్ణునికి జన్మతాః విరోధి యైన జరాసంధుని ప్రాపకంలో ఉన్న శిశుపాలునితో రుక్మణి వివాహం చేద్దామనుకుంటాడు రుక్మి. అగ్నిజ్యోతనుడనే బ్రాహ్మణుడి ద్వారా శ్రీకృష్ణునికి రాయబారం పంపుతుంది రుక్మిణి. వివాహం ముందు దేవీ దర్శనానికి వెళ్లిన రుక్ముణిని తన రథం పై ఎక్కించుకొని తీసుకొని పోతాడు శ్రీ కృష్ణుడు. జరాసంధుని, శిశుపాలుని ఓడించి రుక్మికి సగం మీసం, సగం గుండు గొరికి శృంగ భంగం చేస్తాడు శ్రీ కృష్ణుడు.
పాండవులు జీవించి ఉన్నారని తెలుసుకున్న ధృతరాష్ట్రుడు వారిని పిలిచి సగ రాజ్యభాగం ఇస్తాడు. ఇంద్రప్రస్ధ నగరాన్ని రాజధానిగా చేసుకొని ధర్మరాజు రాజ్యపాలన మొదలు పెడతాడు. ధర్మరాజు చేత రాజసూయం చేయించ సంకల్పిస్తాడు. శ్రీకృష్ణుడు మగధ రాజైన జరాసంధుని, భీమునిచేత చంపించి రాజసూయానికి మార్గం సుగమం చేస్తాడు. దేవశిల్పి మయుడు ధర్మరాజుకు సభా మండపాన్ని నిర్మించి ఇస్తాడు. రాజసూయానికి విచ్చేసిన దుర్యోధనునికి మయసభ విడిది. పాండవుల వైభవానికి అసూయ పడతాడు దుర్యోధనుడు. మయసభను వీక్షిస్తున్న దుర్యోధనుడు భంగపడతాడు. రాజసూయ సభలో అగ్రతాంబూలానికి శ్రీకృష్ణుడే అర్హుడని భీష్ముడు ధర్మరాజుకు ఉద్బోదిస్తాడు. దానిని తప్పుపట్టి శిశుపాలుడు శ్రీకృష్ణుని అనేక విధాలుగా నిందిస్తాడు. నూరు తప్పులు పూర్తి కాగానే శిశుపాలుని శిరస్సును శ్రీకృష్ణుడు చక్రాయుధంతో ఖండిస్తాడు. శ్రీకృష్ణుని విశ్వరూప ప్రదర్శనతో చిత్రం ముగుస్తుంది.

title: ఆది పర్వము సప్తమాశ్వాసము

text:
విప్రుని మాటలకు దృపదుని సందేహం కొంతవరకు తీరినా మనసులో ఇంకా ఏదో సందేహం. అది తీర్చు కోవడానికి నాలుగు జాతుల వారికి అనువయిన రధాలను సిద్ధం చేయించి ధృష్టద్యుమ్నుని పాండవులను తీసుకురావటానికి పంపాడు. పాండవులు క్షత్రియులకు ఉచితమైన రధాలను ఎక్కి దృపదుని వద్దకు వచ్చారు. పాండవులకు ఎదురేగి అతిధి సత్కారాలు గావించి వారికి అనేక కానుకలు పంపాడు. పాండవులు క్షత్రియులకు ఉచితమైన ఆయుధాలను మాత్రం తీసుకున్నారు. దృపదుడు సంతోషించాడు. వారు క్షత్రియులన్న నిర్ధారణకు వచ్చారు. కానీ వారి నోటితో చెబితే బాగుంటుందని ధర్మరాజుతో " అయ్యా ! మీరు దేవతలా, గంధర్వులా, క్షత్రియులా లేక బ్రాహ్మణులా చెప్పి నా సందేహం తీర్చండి. మీ నిజ స్థితి తెలియకుండా నా కుమార్తెను ఎలా ఇవ్వగలను? " అన్నాడు. ఇక దాచడం భావ్యం కాదని ధర్మరాజు దృపద " మహారాజా ! మేము క్షత్రియులము. పాండురాజ పుత్రులము. నా పేరు ధర్మరాజు. వీరు భీమార్జున నకుల సహదేవులు. మత్స్యయంత్రాన్ని నా తమ్ముడు అర్జునుడు మత్స్యయంత్రాన్ని ఛేదించాడు. ఈమె మా తల్లి కుంతీ దేవి " అని చెప్పాడు.
అది విన్న దృపదుడు తన చిరకాల కోరిక నెరవేరిందని పొంగిపోయాడు. ధర్మ రాజు పక్కన కూర్చుని " విచిత్రవీర్యుని మనుమడు పాండురాజు కుమారుడు నాకు అల్లుడు కావడం నాకు సంతోషంగా ఉంది. స్వయంవరంలో అతడిని వరించిన కన్యతో అర్జునునికి వివాహం చేస్తాను " అన్నాడు. దానికి ధర్మరాజు " అర్జునుడి కంటే ఇద్దరం పెద్దవాళ్ళం ఉన్నప్పుడు అదెలా కుదురుతుంది " అన్నాడు. దృపదుడు " అయితే పెద్దవాడివైన నీవు వివాహం చేసుకో ధర్మబద్దంగా ఉంటుంది " అన్నాడు. ధర్మరాజు " అలా కాదు. అర్జునుడు తెచ్చిన భిక్ష ఐదుగురు పంచుకోవాలని మాతల్లి గారి కోరిక. అందువలన ఈ కన్యను మేము ఐదుగురం వివాహం చేసుకుంటాము " అన్నాడు. అది విన్న దృపదుడు " అదేమిటి? ఒక పురుషుడు చాలా మంది కన్యలను వివాహం చేసుకోవచ్చు. ఒక కన్యను మాత్రం ఎక్కువ మంది వివాహమాడటం లోక విరుద్ధం కనుక ఆలోచించి రేపు నిర్ణయం తీసుకుంటాము " అన్నాడు. మరునాడు వ్యాసుడు అక్కడకు వచ్చాడు. అందరూ సమావేశమైన సమయంలో దృపదుడు వ్యాసునితో జరిగినదంతా వివరించి " మహాత్మా ! ఒక కన్యను ఐదుగురు పురుషులకు ఇవ్వడం లోక విరుద్ధం కాదా ? తమరే ధర్మ నిర్ణయం చేయండి " అన్నాడు. ధర్మరాజు చేతులు జోడించి " మాకు మా తల్లి దైవం. ఆమె మాటను మేము జవదాటం. నేను మాట వరుసకు కూడా అబద్ధం చెప్పను. నానోట ఈ మాట ఎలా వచ్చిందో తెలియడం లేదు. పూర్వం జటిల అను ఋషి కన్య ఏడుగురు ఋషులను వివాహమాడింది. దాక్షాయిని అనే కన్య ప్రచేతనులు అనబడే పదిమందిని వివాహం చేసుకుంది. కనుక దృపద మహారాజా ! ఆలోచించక నీ కుమార్తెను మా ఐదుగురికి ఇచ్చి వివాహం చేయవచ్చు" అన్నాడు. ఇరువురి వివాదం విన్న వ్యాసుడు కాసేపు ఆలోచించాడు. దృపదునితో " మహా రాజా ! నీ కుమార్తెను ధర్మరాజు చెప్పినట్లు వారైదుగురికి ఇచ్చి వివాహం చెయ్యి. ఇది ధర్మ నిర్ణయం. ఇందుకు కారణం చెపుతాను " అని చెప్పి దృపదుని ఏకాంతానికి తీసుకు వెళ్ళాడు.

title: ఉద్యోగ పర్వము చతుర్థాశ్వాసము

text:
కృష్ణుని మాట శిరసా వహించిన ధర్మరాజు మరునాడు సభలో యుద్ధ ప్రకటన చేసాడు. ముందుగా అనుకున్నట్లు సైన్యాధ్యక్షులను నియమించి యుద్ధ భేరీలను మ్రోగించమని ఆజ్ఞాపించాడు. ముందుగా పాండవులు ద్రౌపది దగ్గరకు వెళ్ళి ఆమె వద్ద వీడ్కోలు తీసుకున్నారు. బ్రాహ్మణులను అర్చించి వారి దీవెనలను తీసుకున్నారు. కృష్ణుడు రథం ఎక్కి సారధి స్థానంలో కూర్చున్నాడు. గాండీవం, అక్షయ తుణీరాలతో అర్జునుడు రథం అధిరోహించాడు. అర్జునుడు పాంచజన్యము శ్రీకృష్ణుడు దేవదత్తం అనే శంఖాలను పూరించారు. కురుక్షేత్రానికి అంతా పెళ్ళికి వెళుతున్నట్లు బయలు దేరారు. దృష్టధ్యుమ్నుడు ధర్మరాజుకు నమస్కరించి సైన్యాధ్యక్షుడుగా ముందుకు నడిచాడు. అతని వెంట ధర్మరాజు తమ్ములతో, యుద్ధమునకు వచ్చిన రాజులతో బయలు దేరాడు. వారి వెంట సమస్త సైన్యం , భటులు, పరిచారకులు నడిచారు. వారంతా కురుక్షేత్రానికి చేరి హిరణ్వతీ నదీ తీరాన ఒక చదునైన ప్రదేశంలో విడిది చేసారు.
వేగుల వారి వలన పాండవ సైన్యాల రాకను గురించి తెలుసుకున్న దుర్యోధనుడు ఏమీ తెలియని వాడి వలె ప్రవర్తిస్తూ కురుసభలో " కృష్ణుడు తనకు అనుకూలంగా ప్రవర్తించ లేదని మన మీద కోపంతో పాండవులను రెచ్చగొట్టి యుద్ధానికి సన్నద్ధం చేసి దండయాత్రకు తీసుకు వస్తాడు. కనుక మనం కూడా యుద్ధం ప్రకటిస్తాము. అన్నాడు. మన సైన్యాలతో కురుక్షేత్రంలో విడిది చేద్దాం" అన్నాడు. ఆ పై దుశ్శాసనుడిని చూసి " నీవు, కర్ణుడు, శకుని యుద్ధానికి తగిన ఏర్పాట్లు చేయండి అని అజ్ఞాపించాడు. సుయోధనుని అజ్ఞాను సారం యుద్ధం ప్రకటించ బడింది. మరునాడు సుయోధనుడు సభలో భీష్ముని, కర్ణుని, అశ్వథామను, బాహ్లికుని, శల్యుని, కృపాచార్యుని, భూరి శ్రవుని, శకునిని, కృతవర్మను, కాంభోజి రాజును, సైంధవుని తన పదకొండు అక్షౌహినులకు నాయకులుగా అభిషేకించి వారితో భీష్ముని వద్దకు వెళ్ళాడు. భీష్మునితో " పితామహా ! వీరంతా మన పదకొండు అక్షౌహినిల అధ్యక్షులు వివిధ దేశములకు చెందిన వీరిని ఒక తాటి మీద నడిపించ వలసిన బాధత మీ మీద ఉన్నది కనుక మీరు మా సర్వ సైన్యాలకు అధ్యక్షత వహించండి " అని ప్రార్థించాడు. భీష్ముడు " సుయోధనా ! నాకు మీరు పాడవులు సమానమే నేను మీ వద్ద ఉన్నాను కనుక మీ తరఫున యుద్ధం చేస్తాను. నేను నీవు కోరినట్లు సర్వసైన్యాధ్యక్ష పదవి వహిస్తాను . నన్ను ఎదిరించగల వీరుడు అర్జునుడు మాత్రమే. నేను శత్రువులను అందరినీ సంహరిస్తాను కాని పాండు కుమారులను ఏమీ చేయను. వారు కూడా నన్నేమి చేయరు. కాని విధి నిర్ణయం ఎలా ఉంటే అదే జరుగుతుంది. కాని ముందు నేను యుద్ధం చేయాలా కర్ణుడు యుద్ధం చేయాలో నిర్ణయించు. అది తేలితేనే నేను సకల సైన్యాధిపత్యం వహిస్తాను " అన్నాడు. కర్ణుడు " ఈ ప్రస్థావన మళ్ళీ ఎందుకు. భీష్ముడు ఎప్పుడు పడి పోతాడో అప్పుడు నేను యుద్ధానికి వస్తాను అని ముందే చెప్పాను కదా " అన్నాడు. భీష్ముడు " సుయోధనా! అలాగే జరుగుతుంది లే " అన్నాడు. ద్రోణ, కృపాచార్య తదితరుల వద్ద అనుమతి తీసుకుని భీష్ముని సర్వసైన్యాధ్యక్షుని చేసాడు. తల్లి తండ్రుల వద్ద అనుమతి తీసుకుని సుయోధనుడు యుద్ధానికి బయలుదేరి కురుక్షేత్రానికి చేరి రమణీయమైన ప్రదేశంలో విడిది చేసాడు.

title: ద్రోణ పర్వము ద్వితీయాశ్వాసము

text:
అర్జునుడు శిబిరానికి వెళ్ళే సమయానికి అక్కడకు సుభద్ర, ఉత్తర, పాంచాలి వచ్చి ఉన్నారు. ఈ విషయం తెలిసిన శ్రీకృష్ణుడు ఈ విషయం తెలిసిక్కడకు చేరికుని సుభద్రను ఓదార్చ సాగాడు " అమ్మా సుభద్రా ! క్షత్రియకంతలు యుద్ధములో మరణించిన వారి కొరకు విలపించుట తగునా ! క్షత్రియ వీరులు రణరంగమున మరణించుట వీర స్వర్గమును అంకరించుట సహజమే కదా ! నీ కుమారుడు తుచ్ఛమైన ఈ లోకమును వదిలి పుణ్యలోకముకు పోయాడు. తపస్సు, బ్రహ్మచర్యము, ఉదాత్తమైన దానధర్మాలు చేసి పొందు లోకాలను నీ కుమారుడు యుద్ధమున వీరమరణం పొంది సులభంగా పొందాడు. అందుకు నీవు చింతించనేల ! క్షత్రియ కాంతలకు వీరులను పుత్రులుగా పొందుట వారు అతిలోక వీరులై ప్రఖ్యాతి గాంచుట అతడి తల్లి వీరమాత అగుట అతడి భార్య వీర పత్ని అగుట ఎంత సహజమో అతడు వీరస్వర్గం అలంకరించుట అంత సహజము కదా! అలాంటి పుత్రుని కన్నందుకు సంతోషించాలి కాని దుఃఖిస్తారా చెప్పు ! ఎంతటి గొప్ప వారైనా కాలం తీరిన మరణించుట తధ్యం. ఈ విషయం తెలిసీ పామరుల వలె చింతించుట తగునా! నీవే ఇటుల శోకించిన నీ కోడలిని ఓదార్చు వారెవ్వరు. మాకు ధైర్యం చెప్పవలసిన దానివి ధైర్యవంతురాలివి నీవే ఇటుల శోకించ తగదు. నీ కోడలిని ఓదార్చుము. నీ భర్త రేపు సూర్యాస్తమయం లోపు సైంధవుని సంహరించుట తధ్యము. నా మాట నమ్మి నీవు ధైర్యముగా ఉండుము " అన్నాడు.
కాని సుభద్ర పుత్రశోకము తట్టుకొన లేక శోకిస్తూ " నాయనా అభిమన్యా ! నేను పుణ్యం చేసుకుని నిన్ను కనే భాగ్యాన్ని పొందాను కాని నీ ముద్దు ముచ్చటలు చూసే భాగ్యానికి కరువయ్యాను. అత్యంత పరాక్రమవంతులైన కౌరవ వీరులను హతమార్చిన నీవు ఇలా దిక్కు లేని మరణం పొందుట నా మనస్సు కలచి వేస్తుంది. శిశువుగా సగం శరీరం నా మీద మిగిలిన శరీరం మెత్తటి శయ్య మీద ఉండేలా శయనించిన నీవు ఇలా కటిక నేలపై పరున్నావా! వంధి మాగధుల శోత్రపాఠములను విను నువ్వు ఇప్పుడిలా నక్కల ఊళలు వింటున్నావా ! ఇంతమంది మహా యోధులు పాండవులు విరాట, ద్రుపద, సాత్యకి, భీమసేనుల పరాక్రమం నిన్ను రక్షించ లేక పోయిందా! మహావీరుడైన అర్జునుడి కుమారుడవు శ్రీకృష్ణుని మేనల్లుడవు నీవు ఇలా శత్రువుల చేత మరణించుట చోద్యము కాక మరేమి ! నాయనా నీ భార్య ఉత్తర వచ్చింది చూడు లేచి ఆమెను ఓదార్చు " అని పలు విధముల రోదిస్తూ ఉంది. ద్రౌపది తన రెండు చేతులతో సుభద్ర, ఉత్తరలను పొదివి పట్టుకుని అలాగే వివశురాలై భూమి మీద పడి పోయింది. శ్రీకృష్ణుడు వారిని ఉచిత వచనములతో ఓదార్చి పాండవుల వద్దకు వచ్చి అందరిని వారి వారి శిబిరములకు వెళ్ళమని చెప్పాడు. తాను కూడా అర్జునుడితో అతడి శిబిరానికి వెళ్ళాడు.

title: ఆశ్రమవాస పర్వము ద్వితీయాశ్వాసము

text:
హస్థినాపురములో పాండవులు కూడా తనతల్లి కుంతీని తలచుకుని విచారిస్తున్నారు. పెదతండ్రి ధృతరాష్ట్రుడు, పెదతల్లి గాంధారి అడవిలో ఎన్ని కష్టాలు అనిభవిస్తున్నారో అని దుఃఖిస్తున్నారు. ముసలిప్రాయంలో సుఖపడవలసిన తరుణంలో అడవులలో కష్టములు అనుభవిస్తున్నారని కుమిలిపోతున్నారు. హస్థినాపుర ప్రజలు కూడా వారిని తలచుకుని ఎంతో బాధపడుతున్నారు. పాండవులు విదురుడిని, సంజయుడిని తలచుకుని కూడా దుఃఖిస్తున్నారు. రాచభోగములను వదిలి అడవులలొ ఆకులు అలములు తిని బ్రతకవలసిన అవరము ఏమున్నదని విలపిస్తున్నరు. వారినిచూసి ద్రౌపది, సుభద్ర కూడ బాధపడుతున్నారు. ఇక ఉండలేక పాండవులు అందరూ ధృతరాష్ట్రాదులను చూడడనికి అరణ్యముకు వెళ్ళడనికి నిశ్చయించుకున్నారు. ఆ సమయములో సహదేవుడు అన్నలకు నమస్కరించి " తల్లి కుంతీదేవిని చూడాలని నేను ముందె అనుకున్నను కాని మీరు ఏమి అంటారో అని చెప్పలేదు. మనతల్లి కుంతీదీవి తన బావ ధృతరాష్ట్రుడికి, తన అక్క గాంధారికి సేవలు చెయ్యడనికి వారితోపాటు అడవులకు వెళ్ళింది. అక్కడ నారచీరలు కట్టుకుని ఆకులు అలములు తింటూ ఎలా ఉందో అని నాకు బెంగగా ఉంది అన్నయ్యా ! అందుకని ఆలస్యము చెయ్యకుండా అరణ్యములకు వెళ్ళి వారిని చూసి రావడము మంచిది " అని అన్నాడు. ఆమాటలు విన్న ద్రౌపది కూడా " సహదేవుడు చక్కగా చెప్పాడు. మీరు తక్షణము కుంతీదేవిని చూడడానికి అడవులకు వెళ్ళడము సముచితము. కాని మరొక్క విషయము. మా కోడళ్ళము అందరమూ అత్తగార్లను చూడడానికి ఉవ్విళ్ళూరుతున్నాము. మేమంతా ప్రయాణానికి సిద్ధముగా ఉన్నము " అన్నది. ధర్మరాజు అందుకు సమ్మతించాడు.
ప్రయాణానికి తగిన సన్నహాలు చెయ్యమని ఆదేశాలు జారీ చేసాడు. హస్థినాపురప్రజలు ఎవరైనా తమతో రావచ్చని. అలావచ్చే వారికి తగిన ఏర్పాట్లు చెయ్యమని ఆదేశాలు ఇచ్చాడు. తాము లేని సమయములో నగరరక్షణార్ధము యుయుత్సుడిని, కృపాచార్యుడిని, ధౌమ్యుడిని నియమించాడు. అలా పాండవులు అడవులకు వెళ్ళడానికి సన్నాహాలు చేసుకున్నారు.

title: ఉద్యోగ పర్వము చతుర్థాశ్వాసము

text: శ్రీకృష్ణుడు తనతో వచ్చిన వారిని ఇక ఉండమని చెప్పి కర్ణుని చూసి " కర్ణా ! రావయ్యా పొలిమేర వరకు నన్ను సాగనంపవా ! " అని తన చేతిని అందించి రథం ఎక్క మన్నాడు. శ్రీకృష్ణుని చేయి పట్టి రథం ఎక్కిన కర్ణుడు కృష్ణుని రథాన్ని అనుగమించాడు. ధృతరాష్ట్రుడు తిరిగి తన కొలువు కూటముకు వెళ్ళాడు. అందరూ జరిగిన విషయములు చర్చిస్తూ భీష్ముడు, ద్రోణుడు " అదేమిటి కుంతీ అలా మాట్లాడింది. ఆమె మాటలు నాకు చాలా ఆశ్చర్యం కలిగించాయి. శ్రీకృష్ణుడు అలాగే మాట్లాడాడు. ఇక ధర్మరాజును పట్టడం మన తరం కాదు " అని సుయోధనుని చూసి " సుయోధనా ! ఇప్పటికీ మించినది ఏమి లేదు. నీవు వెంటనే వెళ్ళి ధర్మ పుత్రుని కలుసుకో . మార్గమధ్యంలో శ్రీకృష్ణుని కలుసుకో సమస్యను శాంతి యుతంగా పరిష్కరించు, సంధి వయసులో ఉన్న మాకు ఈ యుద్ధం ఏల తెచ్చెదవు . మేము చెప్పేది చెప్పాము ఇక నీ ఇష్టం " అని సభ విడిచి వెళ్ళారు. శ్రీకృష్ణుడు ఒక నిర్జన ప్రదేశంలో రథం ఆపి తమ మాటలు ఎవరూ విన లేదని ధ్రువ పరచుకుని " కర్ణా ! నీకు పెద్దల ఎడల గౌరవ మున్నది. నేను చెప్పేది సావధానంగా విను కుంతీ దేవి కన్యగా ఉన్నప్పుడు దుర్వాసుని మంత్ర మహిమ చేత నిన్ను కన్నది. నీవు కుంతీ పుత్రుడివి పాండవులలో అగ్రగణ్యుడివి ధర్మరాజుకు ఈ విషయం తెలిసిన నీకు సాష్టాంగ పడి నిన్ను కురు సామ్రాజ్యానికి పట్ట బధ్రుడిని చేస్తాడు. నీవు చక్రవర్తిగా రథంలో వస్తుంటే ధర్మరాజు నీకు వింజామర వీస్తాడు, వాయు పుత్రుడు నీకు ఛత్రం పడతాడు, సవ్యసాచి అర్జునుడు నీ రధానికి సారధ్యం వహిస్తాడు. పాంచాల యాదవ రాజులు నీ వెంట ఉంటారు. అభిమన్యుడు మొదలైన వారు నీ వెంట వస్తారు. దేవేంద్ర వైభవం పొందుతూ రాజ్యాన్ని పాలించు. మరొక విషయం ద్రౌపది తన ఐదుగురు భర్తలతో నిన్ను ఆరవ భర్తగా స్వీకరిస్తుంది " అన్నాడు. ఇది విని కర్ణుడు " కృష్ణా ! ఈ మాట నేను ఇది వరకే విన్నాను. కుంతీ దేవి దయా విహీన అయి నదిలో వదిలి వేసిన నన్ను ఒక సూతుడు దయతో పెంచి పెద్ద చేసాడు. అతని భార్య కూడా నన్ను ప్రేమతో చూసింది వారు తమ కుమారుల కన్నా మిన్నగా నన్ను చూసుకున్నారు. సూత కులాచార కర్మలన్నీ నాకు జరిపించారు. నీవే కదా ! నాకు పెద్దలంటే గౌరవం అని చెప్పావు. నా తల్లి తండ్రులకు నేను చేయ వలసిన విద్యుక్త కర్మలన్నీ నేను నిర్వహించాలి కదా ! అది విడిచి ఇప్పుడిలా రాజకుమారుడిని అని పాండవుల వద్దకు రావడం ధర్మమా ! ఒక సూతునిగా నాకు బంధు మిత్రులు ఉన్నారు. వారిని విడుచుట ధర్మమా ! సూతుడని చూడక చక్రవర్తి అయిన రారాజు నన్ను తన తమ్ముల కంటే అధికంగా చూసుకుని రాజుని చేసాడు. యుద్ధం ముంచుకొస్తున్న వేళ అతడిని ఎలా విడువ గలను. అర్జునినికి ధీటుగా నన్ను రారాజు తలస్తున్నాడు. అర్జునినితో తలపడక పాండవ పక్షాన చేరిన లోకులు నిందించరా ! కృష్ణా ఈ విషయం ఎవరికి చెప్పక నీ మనసులో దాచుకో ధర్మ పుత్రునికి ఈ విషయం తెలిసిన రాజ్యాధికారానికి ససేమిరా ఒప్పుకోడు. అంతటి ధర్మాత్ముడు రాజ్యం చేయాలి కాని నేను కాదు. ధర్మరాజు యుద్ధమనే యజ్ఞం చేస్తున్నాడు. మిగిలిన పాండవులు ఋత్విక్కులు నీవు ఉపద్రష్టవు. ఆ యజ్ఞంలో కౌరవులనే పశువులను సంహరించి హోమం చేస్తారు. ఆ ధర్మ యజ్ఞంలో పుణ్య భూమి అయిన కురుక్షేత్రంలో మేంమతా సద్గతులు పొందుతాము " అన్నాడు.

title: విరాట పర్వము ప్రథమాశ్వాసము

text:
పాండవుల అరణ్యవాసం ముగిసిందని వైశంపాయనుడు చెప్పగా విన్న జనమేజయుడు " మహర్షీ ! మా తాతలు పాండవులు వనవాసానంతరం అజ్ఞాత వాసమును అతి రహస్యంగా, చాతుర్యంగా, కౌరవులకు తెలియకుండా ఎలా గడిపారు వివరంగా చెప్తారా " అని అడిగాడు. వైశంపాయనుడు " జనమేజయా ! పాండవులు తమ వనవాస కాలాన్ని పూర్తి చేసారు. ధర్మరాజు తమతో వచ్చిన బ్రాహ్మణులను చూసి " అయ్యా ! ఇన్నాళ్ళు మాతో పాటు మీరూ అడవులలో ఎన్నో కష్టాలు అనుభవించారు. ఇక మేము అజ్ఞాతవాసం గడపవలసి ఉంది. మా అజ్ఞాతవాసం మేము నిర్విఘ్నముగా గడపాలని మమ్మల్ని ఆశీర్వదించండి " అని నమస్కరించాడు. ధౌమ్యుడు " ధర్మరాజా ! నీవు ధర్మ స్వరూపుడవు నీ వలెనే పూర్వము ఇంద్రుడు బ్రహ్మహత్యా పాతకము పోగొట్టు కొనుటకు నిషాధాచలము మీద, హరి అధితి గర్భములో వామన మూర్తిగానూ, ఔర్యుడు తన తల్లి తొడలోనూ అజ్ఞాతవాసం చేసారు. కాలం కలసి వచ్చిన తరువాత పూర్వ వైభవం పొందారు. నీవు కూడా అలాగే నీ అజ్ఞాత వాసానంతరం పూర్వ వైభవం పొందగలవు " అన్నాడు. బ్రాహ్మణు లందరూ పాండవులను దీవించి తమతమ ప్రదేశాలకు వెళ్ళారు.
ధర్మరాజు తమ్ములను చూసి " మనం అయిదుగురం ద్రౌపది అజ్ఞాతవాసం గడిపే ఉపాయం చెప్పండి " అన్నాడు. అర్జునుడు " అన్నయ్యా! మనకు యమ ధర్మరాజు ఇచ్చిన వరం ఉన్నది కదా ! మనం ఎక్కడకు వెళ్ళినా ఎవరూ గుర్తుపట్టలేరు. కురు దేశం చుట్టూ పాంచాల, చేధి, మత్స్య, సాళ్వ, విదేహ, బాహ్లిక, దశార్ణ, శూరసేన, కళింగ, మగధ దేశములు సుభిక్షంగా మనకు నివాస యోగ్యంగా ఉన్నాయి. ఈ దేశాలలో మనకు అనుకూలంగా ఉన్న దేశంలో మనం అజ్ఞాతవాసం గడుపుదాం " అన్నాడు. ధర్మరాజు " నాకు తెలిసి విరాటరాజు సద్ధర్మవర్తి, మంచివాడు, బలవంతుడు అతని పాలనలో మనం అజ్ఞాత వాసం గడపటం ఉచితమని నాకు అనిపిస్తుంది. విరాట రాజు కొలువులో ఎవరెవరు ఏమి పనులు చేయగలరో నాకు వివరంగా చెప్పండి " అన్నాడు. అర్జునుడు " అన్నయ్యా ! నీవు మహనీయ మూర్తివి. సుకుమారుడవు, ఎంతో ప్రాభవం అనుభవించిన వాడివి. అటువంటి వాడవు ఎలా ఇతరులను సేవించ గలవు " అన్నాడు. అర్జునా " నాకు శ్రౌతము, స్మార్తము, శకునము, జ్యోతిషము మొదలగునవి తెలియును. ఈ విద్యలు ప్రదర్శిస్తూ నేను కాలం గడపగలను. నేను జ్యూద ప్రియుడనని నీకు తెలుసు కదా. విరాటరాజును జ్యూదముతో అలరిస్తాను. ఆయన నా గురించి అడిగితే నేను పూర్వం ధర్మరాజు వద్ద స్నేహంగా ఉండేవాడినని చెప్తాను " అన్నాడు. ధర్మరాజు భీమసేనుని చూసి " భీమసేనా ! బకాసుర, కిమ్మీరాదులను చంపిన నీవు సేవకా వృత్తి ఎలా చేస్తావు " అన్నాడు. భీమసేనుడు " అన్నయ్యా! నాకు రుచికరంగా వంటలు చేయడం వచ్చు కదా. వంటలవాడిగా విరాటరాజు కొలువులో చేరతాను. పైగా నాకు మల్ల యుద్ధంలో ప్రావీణ్యం ఉంది కదా. అతని కొలువులో మల్ల విద్యా ప్రదర్శనలు ఇస్తూ అందరికి వినోదం కలిగిస్తాను. నా పూర్వ చరిత్ర అడిగితే నేను ధర్మరాజు కొలువులో వంటవాడిగా ఉన్నానని చెప్తాను " అన్నాడు. ధర్మరాజు అర్జునుని చూసి " అర్జునా ! నీ సంగతి ఏమిటి నీవు ఎలాంటి కొలువు చేస్తావు " అని అడిగాడు. అర్జునుడు " అన్నయ్యా ! నేను దేవేంద్రుని దగ్గరకు వెళ్ళినప్పుడు నన్ను ఊర్వసి కామించగా నిరాకరించాను. అప్పుడు ఊర్వశి నపుంసకుడివి కమ్మని శపించింది. దేవేంద్రుడు నన్ను ఆ శాపాన్ని అజ్ఞాత వాస కాలంలో అనుభవించమని చెప్పాడు. అజ్ఞాతవాసం కాగానే శాపవిమోచనం కాగలదని చెప్పాడు. ఆ శాపవశమున నేను విరాటరాజు కొలువులో పేడి రూపం దాల్చి విరాటుని కొలువులో ప్రవేశిస్తాను. నాకు నాట్య విద్యలో ప్రవేశం ఉంది. నేను అంతఃపురకాంతలకు నాట్యం నేర్పుతాను. నా పూర్వ చరిత్ర అడిగితే నేను ద్రౌపది అంత॰పుఅరంలో నాట్యాచారుడిగా ఉన్నానని చెప్తాను " అని అన్నాడు. తరువాత నకులుని చూసి " ఇతడు చాలా సుకుమారుడు, అందగాడు ఇతడు తన నిజ రూపమును ఎటుల దాచగలడు. ఒరులను ఎలా సేవించ గలడు " అన్నాడు. నకులుడు " అన్నయ్యా ! నాకు అశ్వ శిక్షణలో ప్రవేశమున్నది. నేను అశ్వ శిక్షకుడిగా విరాటుని కొలువులో చేరతాను. అశ్వశాలలోని గుర్రాలకు ఎలాంటి వ్యాధులు రాకుండా చూసుకుంటాను. ధామగ్రంధి నామంతో సంచరిస్తాను. ఇంతకు పూర్వం నేను ధర్మరాజు కొలువులో అశ్వశిక్షకుడిగా పనిచేసానని చెప్తాను " అన్నాడు. ధర్మరాజు నవ్వి " సహదేవుని వైపు చూసాడు. సహదేవుడు " అన్నయ్యా ! నాకు పశు పోషణలో అనుభవం ఉంది. తంత్రీ పాలుడనే పేరుతో గోరక్షకుడిగా విరాటుని కొలువులో ప్రవేశిస్తాను. ఇంతకు పూర్వం ధర్మరాజు కొలువులో గోరక్షకుడిగా పని చేసానని చెప్తాను " అన్నాడు. ధర్మరాజు ద్రౌపదిని చూసి " సుకుమారీ ! ఇంత వరకు పనులు చేయించు కున్నది కాని ఎవరిని సేవించి ఎరుగదు. ఇంతటి ఉదాత్తచిత్త ఏ పని చేయగలదు " అని మనసులో బాధపడ్డాడు. అది గ్రహించిన ద్రౌపది " నేను సైరంధ్రీ వేషంలో మాలిని అనే పేరుతో విరాటరాజు అంతఃపురానికి వెళతాను. విరాటరాజు భార్య సుధేష్ణను ప్రసన్నం చేసుకుంటాను. అందరూ గౌరవించే విధంగా సైరంధ్రీ వ్రతం సాగిస్తాను " అన్నది. అందరికి అన్ని పనులు కుదిరాయి. మనం అందరం అజ్ఞాత వాసాన్ని నిరపాయంగా గడుపుదాం. ధౌమ్యుల వారు అగ్ని హోత్రం రక్షిస్తుంటారు. మిగిలిన వారు వారి వారి స్వస్థలాలకు వెళతారు. ఎవరైనా మా గురించి అడిగితే ద్వైతవనం నుండి ఎటో వెళ్ళారని చెప్పండి " అని ధర్మరాజు ఆదేశించాడు.


query: 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం గునుపూడి గ్రామ జనాభా ఎంత ?

title: గునుపూడి (నాతవరం)

text: గునుపూడి, విశాఖపట్నం జిల్లా, నాతవరం మండలానికి చెందిన గ్రామము .[1] ఇది మండల కేంద్రమైన నాతవరం నుండి 12 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన తుని నుండి 34 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 883 ఇళ్లతో, 3349 జనాభాతో 766 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1726, ఆడవారి సంఖ్య 1623. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 219 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 2. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 585735[2].పిన్ కోడ్: 531115.

title: జూలకల్లు (పిడుగురాళ్ళ మండలం)

text:
జూలకల్లు గుంటూరు జిల్లా పిడుగురాళ్ళ మండలం లోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన పిడుగురాళ్ళ నుండి 10 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1706 ఇళ్లతో, 6344 జనాభాతో 3147 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3207, ఆడవారి సంఖ్య 3137. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1148 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 264. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 589880.పిన్ కోడ్: 522413.
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 6,637. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 3,368, స్త్రీల సంఖ్య 3,269, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,593 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణము 3,147 హెక్టారులు.

title: రామాపురం (దాచే)

text:
వీరు పల్నాటి రత్నంగా పేరుగాంచిన నేటితరం రంగస్థల నటులు. 2007, 2011 లో నంది నాటకోత్సవాలలో ప్రతిభ చాటి ప్రశంసా పత్రాలనందుకున్నారు. ఇప్పటి వరకు, కృష్ణా, గుంటూరు, ప్రకాశం జిల్లాలతోపాటు రాయలసీమలో గూడా పలు ప్రదర్శ్డనలిచ్చినారు. ప్రస్తుతం వినుకొండ పట్టణంలో ఉంటూ కళాకారుల సంక్షేమసంఘం సభ్యులుగా పనిచేయుచున్నారు. [1]
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 4,320. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 2,166, స్త్రీల సంఖ్య 2,154, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,039 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణము 1,458 హెక్టారులు.

title: రావిపాడు (పె.నం.)

text:
ప్రత్తి, మిరప2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 4193,ఇందులో పురుషుల సంఖ్య సంఖ్య 2039, స్త్రీల సంఖ్య 2154,గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1166 ఉన్నాయి.గ్రామ విస్తీర్ణం 756 హెక్టారులు.
1. భారత ప్రభుత్వం నిర్వహించిన 2011 గణాంకాల జాలగూడు

title: సంతరావూరు

text: 2011 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 3920 .ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 1,896, మహిళల సంఖ్య 2,024

title: సంతరావూరు

text: 2011 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 3920 . ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 1,896, మహిళల సంఖ్య 2,024, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,078 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 2,136 హెక్టారులు.

title: మద్దిరాల - ముప్పాళ్ళ

text:
ప్రభ అనేది దేవుని ఊరేగింపుకు పల్లకీ లేనిచోట్ల ఉపయోగించే అరపలాంటి నిర్మాణము. చిన్న చిన్న దేవాలయములలో రెండు కర్రలపై నలుగురు పట్టుకొనేలా ఒక అరపను చేసి దానిపై దేవుని విగ్రహము లేదా బొమ్మను పెట్టి వెనుక దేవాలయము మాదిరి ఒక కట్టడాన్ని తేలికపాటి గడకర్రలతో రంగుల కాగితాలతో తయారుచేసి దానిపై దేవుని ఊరేగించేవారు. అది రానురానూ అంతటా వ్యాపించింది. మరొక తెలుగు సంప్రదాయం ప్రభలు. ఎంత ఎత్తు ప్రభ అయితే అంత గొప్ప.
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1,656. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 810, మహిళల సంఖ్య 846, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 468 ఉన్నాయి.గ్రామ విస్తీర్ణం 740 హెక్టారులు.

title: పెదకళ్ళేపల్లి (మోపిదేవి)

text:
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 7214. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 3623, స్త్రీల సంఖ్య 3591, గ్రామంలో
నివాస గృహాలు 1962 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 2257 హెక్టారులు.
భారత ప్రభుత్వం నిర్వహించిన 2011 గణాంకాల జాలగూడు

title: కరప

text: 2011 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 10,086.state_code=28&district_code=14</ref> ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 5,032, మహిళల సంఖ్య 5,054, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 2,940 ఉన్నాయి. బాల,బాలికలు 1,155: బాలురు 571,బాలికలు 584

title: గంగాపూర్ (జడ్చర్ల)

text: 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 116. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 65, స్త్రీల సంఖ్య 51. గృహాల సంఖ్య 30

title: చాగంటిపాడు

text: 2011 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 970. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 483, స్త్రీల సంఖ్య 487, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 230 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 325 హెక్టారులు.

title: ఆరవల్లి (అత్తిలి)

text: 2011 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 5268.[2] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 2611, మహిళల సంఖ్య 2657, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 1289 ఉన్నాయి.

title: చెన్నవల్లి

text: 2001 లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1169. 2011 గణన ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1312. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 668, స్త్రీల సంఖ్య 644. గృహాల సంఖ్య 258. అక్షరాస్యత శాతం 48.55%.

title: ఎడ్లంక

text: ఎడ్లంక ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, కృష్ణా జిల్లా, అవనిగడ్డ మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన అవనిగడ్డ నుండి 3 కి.మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన రేపల్లె నుండి 10 కి.మీ. దూరంలోనూ ఉంది. సముద్రమట్టానికి 6 మీ.ఎత్తున ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 341 ఇళ్లతో, 1002 జనాభాతో 904 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 474, ఆడవారి సంఖ్య 528. షెడ్యూల్డ్ కులాల జనాభా 425 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల జనాభా 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 589772.పిన్ కోడ్: 521121. 2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 894. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 426, స్త్రీల సంఖ్య 468, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 256 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 904 హెక్టారులు.

title: గుడిపూడి (బాపట్ల మండలం)

text:
ఈ గ్రామానికి సర్పంచిగా శ్రీ కండెపు సుబ్బారావు 1988 నుండి 2001 వరకూ మరియూ 2006 నుండి 2011 వరకూ, మొత్తం 18 ఏళ్ళు పనిచేశారు.ఆయన కుమార్తె శ్రీమతి ఇనగంటి అనూరాధ అప్పికట్ల గ్రామ సర్పంచిగా 2001 - 2006 మధ్య పనిచేశారు. అనూరాధ భర్త శ్రీ ఇనగంటి గాంధీ 2006 నుండి 2011 వరకూ, అప్పికట్ల సర్పంచిగా పనిచేశారు. మామా అల్లుళ్ళు ఏకకాలంలో చెరో గ్రామానికీ సర్పంచులుగా పనిచేయటం విశేషం. [2]ఈ గ్రామ ప్రజల ముఖ్య వృత్తి వ్యవసాయం. మాగాణి భూమి ఎక్కువగానూ, మెట్ట భూమి తక్కువ కలిగిన గ్రామమిది.
ఈ ఊరి నుండి దేశసేవలో 10 మందికి పైగా ఉన్నారు.
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1919. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 968, స్త్రీల సంఖ్య 951,గ్రామంలో నివాసగృహాలు 529 ఉన్నాయి.గ్రామ విస్తీర్ణం 270 హెక్టారులు.

title: ధర్మారం (పరకాల)

text: ఈ గ్రామ జనాభా 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం మొత్తం గడపలు - 302

title: ఓదూరు

text: 2011 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా - మొత్తం 2,281 - పురుషుల సంఖ్య 1,123 - స్త్రీల సంఖ్య 1,158 - గృహాల సంఖ్య 632

title: అంబతాపూర్

text: 2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 124. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 65, స్త్రీల సంఖ్య 59.

title: నాగవరప్పాడు (ఉంగుటూరు)

text: 2011 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 987. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 508, స్త్రీల సంఖ్య 479, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 250 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 246 హెక్టారులు.

title: రాజుపాలెం (పె.నం.)

text:
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 882,ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 448, స్త్రీల సంఖ్య 434,గ్రామంలో నివాస గృహాలు 260 ఉన్నాయి.గ్రామ విస్తీర్ణం 511 హెక్టారులు.
భారత ప్రభుత్వం నిర్వహించిన 2011 గణాంకాల జాలగూడు

title: కాజ ( మొవ్వ)

text: 2011 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 7687.[2] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 3974, స్త్రీల సంఖ్య 3,713, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 2344 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 2484 హెక్టారులు.

title: స్వర్ణ (గ్రామం)

text: 2011 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 8,279.ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 4,188, మహిళల సంఖ్య 4,091, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 2,140 ఉన్నాయి.గ్రామ విస్తీర్ణం 3,885 హెక్టారులు.

title: రేణిమడుగు

text:
2011 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 354. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 210, మహిళల సంఖ్య 144, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 60 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 150 హెక్టారులు.
తూర్పునా కొత్త రేణిమడుగు 1.0 కి.మీ, లింగసముద్రం 15.1 కి.మీ, పశ్చిమనా కంబలి దిన్నె, ఉత్తర-తూర్పునా బోడ వాడ, , ఉత్తరనా చుండి 8.4 కి.మీ, దక్షిణనా పొట్టిపల్లి సరి హద్దులుగా ఉన్నాయి.
లింగసముద్రం 7 కి.మీ, వోలేటివారిపాలెం 15.6 కి.మీ, పామూరు 25 కి.మీ.

title: తాళ్ళూరు

text: 2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 7,322.[2] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 3,767, మహిళల సంఖ్య 3,555, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,680 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 2,062 హెక్టారులు. 2011 జనాభా జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 48400, ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 24848, మహిళల సంఖ్య 23552, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,680 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 2,062 హెక్టారులు.

title: వడ్డేశ్వరం

text:
2011 జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామజనాభా 6000 నుండి 7000 వరకు ఉంటుంది. ఈ గ్రామంలో కళాశాల విద్యార్థులతో కలుపుకుని 9000 మంది జనాభా ఉన్నారు.
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 4,668. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 2,487, స్త్రీల సంఖ్య 2,181, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 1,162 ఉన్నాయి.

title: ఏ.కొండూరు

text:
ఏ.కొండూరు గ్రామములో మొత్తం 1592 కుటుంబాలు నివసిస్తున్నారు. జనాభా లెక్కలు 2011 సం. ప్రకారం మొత్తం గ్రామం జనాభా 6,492 లో 3,101 మంది పురుషులు మరియు 3,361 మంది స్త్రీలు ఉన్నారు.
గ్రామజనాభాలో 0-6 వయస్సు ఉన్న పిల్లలు మొత్తం 647 మంది ఉన్నారు మరియు గ్రామం యొక్క మొత్తం జనాభాలో వీరి శాతం 10,01% వరకు ఉంటుంది. గ్రామ సగటు సెక్స్ నిష్పత్తి 1084 ఉండగా, ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో సగటు నిష్పత్తి 993 కన్నా ఎక్కువగా ఉంది. జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామంలో చిన్నపిల్లల (చైల్డ్) సెక్స్ నిష్పత్తి 849 ఉండగా, ఇది ఆంధ్రప్రదేశ్ సగటు 939 కంటే తక్కువ ఉంది.

title: సివంగులపాలెం

text: 2011 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 268. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 132, స్త్రీల సంఖ్య 136,గ్రామంలో నివాస గృహాలు 75 ఉన్నాయి.

title: పుసులూరు (పెదనందిపాడు)

text:
2013,జులైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి నిర్వహించిన ఎన్నికలలో శ్రీమతి లక్ష్మీప్రసన్న సర్పంచ్‌గా ఎన్నికైనారు. [3]
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 3443 ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 1735, స్త్రీల సంఖ్య 1708,గ్రామంలో నివాస గృహాలు 994 ఉన్నాయి.గ్రామ విస్తీర్ణం 1489 హెక్టారులు
భారత ప్రభుత్వం నిర్వహించిన 2011 గణాంకాల జాలగూడు

title: కల్లేపల్లి (బాలానగర్)

text: కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది.2001 లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1220. 2011 గణన ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1387. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 710, స్త్రీల సంఖ్య 677. గృహాల సంఖ్య 296. అక్షరాస్యత శాతం 46.58%.

title: రాజుపాలెం (మర్రిపూడి)

text: 2011 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 389. పురుషుల సంఖ్య 201, మహిళలు 188, నివాస గృహాలు 71

title: మల్లేపల్లి (బాలానగర్)

text: 2001 లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1430. 2011 గణన ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1485. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 763, స్త్రీల సంఖ్య 722. గృహాల సంఖ్య 355. అక్షరాస్యత శాతం 47.34%.


query: మూరాడి గ్రామ పిన్ కోడ్ ఏంటి?

title: మూరాడి

text: మూరాడి అనంతపురం జిల్లా డీ.హిర్చల్ మండలానికి చెందిన గ్రామము. 2001 గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామ జనాభా 5261.[1] మురది ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, అనంతపురం జిల్లా, డి.హీరేహాల్ మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన డి.హీరేహాళ్ నుండి 42 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన రాయదుర్గం నుండి 18 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1291 ఇళ్లతో, 6145 జనాభాతో 3588 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3147, ఆడవారి సంఖ్య 2998. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1628 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 48. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594658[2].పిన్ కోడ్: 515865.

title: ముఘలానీ కోట్

text:
పోస్టాఫీసుగ్రామంలో లేదు.సమీపపోస్టాఫీసుగ్రామానికి 5 కిలోమీటర్ల లోపే ఉంది.
గ్రామ పిన్ కోడ్

title: పఖర్ పురా

text:
పోస్టాఫీసుగ్రామంలో ఉంది.
గ్రామ పిన్ కోడ్

title: కన్నెగంటివారి పాలెం

text:
"కన్నెగంటివారిపాలెం" గుంటూరు జిల్లా, భట్టిప్రోలు మండలానికి చెందిన గ్రామం. పిన్ కోడ్ నం. 522 265., యస్.టి.డీ కోడ్= 08648.
ఈ గ్రామ పంచాయతీని ఆదర్శ గ్రామ పంచాయతీగా ఎంపిక చేయడానికి అధికారులు సిద్ధం చేసారు. [2]

title: పచ్చియా

title: మధ్

title: పద్దే

title: మల్లోవాల్

title: మచ్చి నంగల్

title: నంగల్ అంబ్

title: ఓథియన్

title: మల్లైన్

title: నంగల్ పన్నువాన్

title: ములాకోట్

title: కడలూరు (డీ.హిర్చల్)

text:
గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు, గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి.
గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 8 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 6 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.
కడలూరులో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:
కడలూరులో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.
కడలూరులో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.
వేరుశనగ, ప్రత్తి, BAJRA
కడలూరు, అనంతపురం జిల్లా, డీ.హిర్చల్ మండలానికి చెందిన గ్రామము.
2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1,957. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య సంఖ్య 961, స్త్రీల సంఖ్య సంఖ్య 996, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 356 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 2,093 హెక్టారులు.
మూరాడి 6 కి.మీ,ఎలంజి 6 కి.మీ,సోమలాపురం 9 కి.మీ,చాదం 10 కి.మీ,గ్రామదాట్ల 12 కి.మీ.
దక్షణాన మొలకలమూరు మండలం,ఉత్తరాన బొమ్మనహల్ మండలం,తూర్పున కనేకల్ మండలం.

title: నాగ్

title: ఉచోకే కలన్

title: మజ్జుపురా

title: ముల్లా బెహ్రం

title: నసర్

title: వెంకటాపురం(అద్దంకి)

text:
"వెంకటాపురం(అద్దంకి) " ప్రకాశం జిల్లా అద్దంకి మండలానికి చెందినగ్రామము. పిన్ కోడ్ నం. 523 201., ఎస్.టి.డి కోడ్ = 08593.
2013 జూలైలో ఈ గ్రామ పంచాయతీకి జరిగిన ఎన్నికలలో శ్రీమతి పాకనాటి అనంతలక్ష్మి, సర్పంచిగా ఎన్నికైనారు. [1]

title: పండోరి

title: నంగ్లీ

title: మాలిక్ నంగల్

title: పెయిరేవాల్

title: నథుపురా

title: అకునూరు

text: అకునూరు, కృష్ణా జిల్లా, వుయ్యూరు మండలానికి చెందిన గ్రామము. పిన్ కోడ్ 521 245., ఎస్.టి.డి. కోడ్ = 08676.2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 3243. ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 1637, స్త్రీల సంఖ్య 1606, గ్రామంలో నివాసగృహాలు 826 ఉన్నాయి. గ్రామ విస్తీర్ణం 363 హెక్టారులు.[3] ఈనాడు విజయవాడ/పెనమలూరు; 2014, మార్చి-15; 2వ పేజీ.

title: పదైనా

title: పంధేర్

title: ఓధర్


query: ప్రిన్స్టన్ విశ్వవిద్యాలయం ఎప్పుడు స్థాపించారు?

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: 1746లో ఎలిజబెత్, న్యూ జెర్సీలో కాలేజ్ ఆఫ్ న్యూ జెర్సీగా స్థాపించబడి, 1747లో నెవార్క్‌కు మరియు 1756లో ప్రిన్స్టన్‌కు మారి 1896లో ప్రిన్స్టన్ విశ్వవిద్యాలయంగా పేరు మార్చబడింది.[5] (ప్రస్తుతం ఉన్న ఎవింగ్, న్యూ జెర్సీలో ఉన్న ది కళాశాల ఆఫ్ న్యూ జెర్సీ దీనికి సంబంధం లేని సంస్థ.)

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: ప్రిన్స్టన్, U.S.లో ఉన్నత విద్య కొరకు తరగతులను నిర్వహించే నాల్గవ సంస్థ.[6][7] ప్రిన్స్టన్ యొక్క క్రెస్ట్ “డెయి సబ్ నుమినే విగేట్,” అనగా లాటిన్ లో “దేవుని నీడలో ఆమె వృద్ధిచెందుతుంది” అని ప్రకటిస్తుంది.[8] ఒకప్పుడు ప్రెస్బిటేరియన్ చర్చ్‌తో సన్నిహిత సంబంధాలు ఉన్నప్పటికీ, అది విద్యార్థులపై ఏ విధమైన ఆధ్యాత్మిక ఆవశ్యకతలను విధించదు.[9][10] ఈ విశ్వవిద్యాలయం ఇన్స్టిట్యూట్ ఫర్ అడ్వాన్స్డ్ స్టడీ, ప్రిన్స్టన్ థియోలాజికల్ సెమినరి, మరియు రైడర్ విశ్వవిద్యాలయం యొక్క వెస్ట్ మిన్స్టర్ కోయిర్ కళాశాలలతో సంబంధాలను కలిగి ఉంది.[11]

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: ప్రారంభం, స్నాతకోత్సవం, మరియు క్రీడా పోటీలు వంటి అనేక సందర్భాలలో సాధారణంగా ఆలపించబడే అనేక పాటలలో ప్రిన్స్టన్ విశ్వవిద్యాలయ పోరాట గీతం ప్రిన్స్టన్ కానన్ సాంగ్ ప్రసిద్ధి చెందింది.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: వల్పరైజో విశ్వవిద్యాలయం మరియు కింగ్స్ కళాశాల, కేంబ్రిడ్జ్, ఇంగ్లాండ్‌ల ఛాపెళ్ల తరువాత ప్రపంచంలో మూడవ అతిపెద్ద ఛాపెల్ ప్రిన్స్టన్ విశ్వవిద్యాలయ ఛాపెల్.[23] గోతిక్ నిర్మాణకళకు ప్రసిద్ధి చెందిన దీనిలో, దేశంలో కెల్లా అతి పెద్ద మరియు విలువైన రంగు గాజు సేకరణలలో ఒకదానికి ఇది నిలయమైంది. నూతనంగా ప్రవేశించే విద్యార్థులకు ఓపెనింగ్ ఎక్సర్సైజ్స్ మరియు యోగ్యతా పత్రికను పొందబోవుచున్న విద్యార్థులకు బాచులరేట్ సర్వీస్ వంటి రెండు కార్యక్రమాలు యూనివర్సిటీ ఛాపెల్‌లోనే జరుగుతాయి. ప్రిన్స్టన్ యూనివర్సిటీ ఛాపెల్ యొక్క నిర్మాణం 1924లో ప్రారంభమై 1927లో $2.4 మిలియన్ల ఖర్చుతో ముగిసింది. గతంలో గోతిక్ పునరుద్ధరణ శైలికి ముఖ్య కర్తలైన బోస్టన్ యొక్క నిర్మాణ సంస్థ క్రామ్, గుడ్హ్యూ, మరియు ఫెర్గ్యూసన్‌లకు పనిచేసిన విశ్వవిద్యాలయపు నిర్మాణకళ ముఖ్య సలహాదారుడైన రాల్ఫ్ ఆడమ్స్ క్రామ్‌చే దీని రూపకల్పన చేయబడింది. విలువంపైన దీని పైకప్పు గ్వాస్టావినో సంస్థచే నిర్మించబడింది, దీని పలుచని స్పానిష్ వంపు పలకలు ఎల్లిస్ ఐలాండ్, గ్రాండ్ సెంట్రల్ టెర్మినల్, మరియు 20వ శతాబ్ద నిర్మాణకళ యొక్క అనేక వందల యొక్క ఇతర నిర్మాణాలలో చూడవచ్చు.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: ప్రిన్స్టన్ గ్రాడ్యుయేట్ పాఠశాల కార్యక్రమాలు కూడా యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని విశ్వవిద్యాలయాలలో అత్యుత్తమ స్థానాలను పొందాయి.[57] 2009లో U.S. న్యూస్ & వరల్డ్ రిపోర్ట్ "గ్రాడ్యుయేట్ స్కూల్ రాంకింగ్స్"లో మూల్యాంకనం చేయబడిన ప్రిన్స్టన్ యొక్క పద్నాలుగు డాక్టోరల్ కార్యక్రమాలన్నీ వాటి విభాగాలలోని 20 అత్యుత్తమాలలో స్థానం పొందాయి, వీటిలో 7, ఉత్తమ 5లోను, మరియు వాటిలో 4 ప్రధమ స్థానంలోను (గణితం, ఆర్ధికశాస్త్రం, చరిత్ర, రాజనీతి శాస్త్రం)నిలిచాయి.[58]

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: 1992–2001 మధ్య, తొమ్మిది సంవత్సరాల కాలంలో, ప్రిన్స్టన్ యొక్క పురుషుల బాస్కెట్‌బాల్ జట్టు నాలుగు పర్యాయాలు NCAA పోటీలలో ప్రవేశించింది. ముఖ్యంగా, ఈ జట్టు ఎప్పుడూ NCAA పోటీలలో పట్టుబడని ప్రవేశం పొందలేదు. గత అర్ధ శతాబ్దంలో, ప్రిన్స్టన్ మరియు పెన్సిల్వేనియా విశ్వవిద్యాలయం, ఐవీ లీగ్‌లో పురుషుల బాస్కెట్‌బాల్ ఆధిపత్యం కొరకు సాంప్రదాయక పోరు జరిపాయి; 50 సంవత్సరాల ఐవీ లీగ్‌లో ప్రిన్స్టన్ 2005లో మొదటిసారి ఓడిపోయింది. ప్రిన్స్టన్, డివిజన్ I ఆటలో తక్కువ పాయింట్ల రికార్డు పొందింది, 3-పాయింట్ లైన్ 1986–87 లో ప్రారంభమైనప్పటి నుండి మొన్మౌత్ విశ్వవిద్యాలయంకి వ్యతిరేకంగా 2005 డిసెంబరు 14లో వారు 21 పాయింట్లతో నష్టపోయారు.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: 1969లో, ప్రిన్స్టన్ విశ్వవిద్యాలయం స్నాతక పూర్వస్థాయిలో స్త్రీలను మొదట అనుమతించింది. 1887లో, ప్రిన్స్టన్ పట్టణంలోని ఎవేలిన్ మరియు నసావు వీధులలో ఈ విశ్వవిద్యాలయం ఒక సిబ్బందితో కూడిన సిస్టర్ కళాశాల, ఎవెలిన్ కళాశాల ఫర్ వుమెన్‌ను నిర్వహించింది. ఒక దశాబ్దం పాటు నడచిన తరువాత అది మూతపడింది. 1967లో సారా లారెన్స్ కళాశాలతో మహిళా కళాశాలను ప్రిన్స్టన్‌కు మార్చి, విశ్వవిద్యాలయంలో విలీనం చేయాలనే చర్చలు విఫలమైన తరువాత, పాలకవర్గం మహిళలను అనుమతించాలని నిర్ణయించి, ఈ సమస్యకు అనుగుణంగా విద్యాలయం యొక్క కార్యకలాపాలను మరియు ఉపయోగాలను మహిళలకు-అనుకూలంగా మార్పుచేసింది. ఏప్రిల్ 1969లో ప్రవేశాల కార్యాలయం అనుమతి పత్రాలను పంపించేనాటికి పాలకవర్గం ఈ ప్రణాళికలను పూర్తిచేసింది. దీని ఐదు సంవత్సరాల సహ-విద్య ప్రణాళిక నూతన సౌకర్యాల అభివృద్ధి కొరకు $7.8 మిలియన్లు అందచేసింది, వీటి వలన 1974నాటికి ప్రిన్స్టన్ 650 మంది విద్యార్థినులకు విద్య మరియు ఆశ్రయం కల్పించగలదు. అంతిమంగా, 148 మంది మహిళలు, వీరిలో 100 మంది నూతన విద్యార్థినులు మరియు తరువాత సంవత్సరాలకు బదిలీ అయిన ఇతర విద్యార్థినులతో 1969 సెప్టెంబరు 6న ప్రిన్స్టన్‌లో ప్రవేశించారు, మాధ్యమం ఈ విషయంపై ఆసక్తి కనబరచింది. (1961లో సబ్రా ఫోల్లేట్ మేసేర్వ్‌ను టర్కిష్ చరిత్రలో Ph.D. అభ్యర్థినిగా చేర్చుకొని, ప్రిన్స్టన్ తన మొదటి మహిళా స్నాతక విద్యార్థికి ప్రవేశం కల్పించింది. 1963 నుండి కొంతమంది స్నాతకపూర్వ మహిళలు ప్రిన్స్టన్‌లో అధ్యయనం చేసారు, వారు తమ జూనియర్ సంవత్సరాన్ని అక్కడ "క్లిష్టమైన భాషల" అధ్యయనంలో గడిపారు, వాటిలో ప్రిన్స్టన్ బోధన వారి స్వంత సంస్థల బోధనను అధిగమించేది. వారు ఆ సంవత్సర కాలంలో ప్రాంగణంలో రెగ్యులర్ విద్యార్థులు గానే పరిగణింపబడేవారు, అయితే వారు ప్రిన్స్టన్ పట్టా కొరకు అభ్యర్థులు కారు.)

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో అత్యంత ఎక్కువగా ఎంపిక చేసే కళాశాలలో ప్రిన్స్టన్ ఒకటి, 2010లో స్నాతక పూర్వ దరఖాస్తుదారులలో 8% మందికి మాత్రమే ప్రవేశం కల్పించింది.[37] సెప్టెంబరు 2006లో, ఈ విశ్వవిద్యాలయం 2012 తరగతుల కొరకు అభ్యర్థించే వారినందరినీ ఒకే సముదాయంగా పరిగణిస్తామని ప్రకటించింది. ఈ విధంగా ఎర్లీ డెసిషన్ కార్యక్రమం సమర్ధవంతంగా ముగిసింది.[38] 2001లో, అంతకు పూర్వం ఉన్న సంస్కరణలను విస్తరించడంతో, ప్రిన్స్టన్, సహాయం కొరకు అర్హులైన విద్యార్థులందరికీ ఋణాలు తీసివేసిన మొదటి విద్యాలయంగా మారింది. ప్రవేశం పొందిన విద్యార్థులలో 60% మంది ఏదో ఒక రకమైన ఆర్థిక సహాయం పొందినప్పటికీ, U.S. న్యూస్ & వరల్డ్ రిపోర్ట్ మరియు ప్రిన్స్టన్ రివ్యూల ప్రకారం ఋణాలు కలిగిన స్నాతక పట్టాదారులను అతి తక్కువ సంఖ్యలో కలిగి ఉన్న విద్యాలయంగా ప్రిన్స్టన్ ఉంది.[39] ఫైనాన్షియల్ ఎయిడ్ కార్యాలయ అంచనాల ప్రకారం సహాయం పొందిన ప్రిన్స్టన్ విద్యార్థులు $2,360ల సగటు ఋణంతో పట్టభద్రులు అవుతుండగా, దీనితో పోల్చినపుడు జాతీయ సగటు $20,000గా ఉంది.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: 40 మందికి పైగా సభ్యులతో ప్రిన్స్టన్ రగ్బీ కూడా ప్రాంగణంలో బలమైన ఉనికిని కలిగి ఉంది. PURFC, 2004, 1979 మరియు 1969లలో ఐవీ లీగ్ ఛాంపియన్ షిప్‌లను గెలుపొందింది. పైన పేర్కొనబడిన క్రీడల వలె కాక, ప్రిన్స్టన్ రగ్బీ విద్యాలయ క్రీడగా గుర్తించబడలేదు మరియు క్రీడాకారులు ప్రిన్స్టన్ వర్సిటీ క్లబ్‌లో సభ్యులు కారు.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: ప్రిన్స్టన్ విశ్వవిద్యాలయం (NAICU) యొక్క యూనివర్సిటీ అండ్ కాలేజ్ అకౌంటబిలిటీ నెట్వర్క్ (U-CAN)లో కూడా పాల్గొంటుంది.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: ఈ విశ్వవిద్యాలయం నుండి గౌరవ డాక్టరేట్‌ను పొందినపుడు తన అనుభవాల గురించి బాబ్ డిలన్, "డే అఫ్ ది లోకస్ట్స్" అనే గీతాన్ని వ్రాసారు. ఇది ఆయన పొందిన ప్రతికూల అనుభవాలకి సూచన మరియు ఇది ప్రిన్స్టన్ యొక్క ఈలకోడి పీడనాల గురించి తెలుపుతుంది.

title: బ్రూక్ షీల్డ్స్

text: షీల్డ్స్ ప్రిన్స్టన్ విశ్వవిద్యాలయం 1983 నుండి 1987 వరకు హాజరుకావటానికి తన చిత్ర జీవితాన్ని ప్రక్కనపెట్టారు, మరియు ఆమె ఫ్రెంచి సాహిత్యంలో పట్టాతో పట్టభద్రులైనారు.[14][23] ఆమె సీనియర్ థీసిస్ పేరును "ది ఇనీషిఏషన్: ఫ్రమ్ ఇన్నోసెన్స్ టు ఎక్స్పీరియన్స్: ది ప్రి-అడోలెసెంట్ జర్నీ ఇన్ ది ఫిల్మ్స్ ఆఫ్ లూయిస్ మల్లే, ప్రెట్టీ బేబీ అండ్ లకామ్బే లుసీన్ " అని పెట్టారు.[1] ప్రిన్స్టన్ వద్ద ఆమె బహిరంగంగా తన కన్యాత్వం మరియు శృంగారత్వం గురించి మాట్లాడారు. ప్రిన్స్టన్ లో ఆమె చదివిన సమయంలో, షీల్డ్స్ ప్రిన్స్టన్ ట్రైయాంగిల్ క్లబ్ మరియు కాప్ అండ్ గౌన్ క్లబ్ యొక్క సభ్యురాలిగా ఉన్నారు. ఆమె జీవితచరిత్ర, ఆన్ యువర్ వోన్ 1985లో ప్రచురించారు.[24]

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: US$14.4 బిలియన్, లతో ప్రిన్స్టన్ యూనివర్సిటీ ప్రపంచంలోని సంపన్న విశ్వవిద్యాలయాలలో ఒకటిగా ఉంది. యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో నాల్గవ అతిపెద్ద నిధిగా స్థానంపొంది, ఈ విశ్వవిద్యాలయం ప్రపంచంలో అత్యంత గొప్ప తలసరి-విద్యార్థి (US$2.23 మిలియన్) నిధిని కలిగి ఉంది. దాని పూర్వ విద్యార్థుల నిరంతర వితరణల ద్వారా అంత గొప్ప నిధి ఏర్పడి పెట్టుబడి సలహాదారులచే నిర్వహించబడుతోంది.[30] ప్రిన్స్టన్ యొక్క సంపదలో కొంతభాగం దాని కళాసంగ్రహాలయంలో వెచ్చించబడింది, క్లాడ్ మోనెట్, విన్సెంట్ వాన్ గోగ్, జాక్సన్ పోలాక్, మరియు ఆండీ వార్హోల్‌లతో పాటు ఇతర ప్రముఖ కళాకారుల కృతులు ఉన్నాయి.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: ప్రిన్స్టన్ విద్యాలయం యొక్క అతి పెద్ద మరియు విజయవంతమైన క్రీడ రోయింగ్. 2000 మరియు 2010 మధ్య ప్రిన్స్టన్ విద్యాలయ జట్లు (పురుషుల మరియు స్త్రీల) మొత్తం 14 ఈస్ట్రన్ స్ప్రింట్స్, IRA (జాతీయ), మరియు NCAA పోటీలను, వాటితో పాటే హెన్లీ రాయల్ రెగట్టలో రెండు అంతర్జాతీయ పోటీలను గెలుపొందాయి.[79]

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: హెడ్ కోచ్ పీటర్ ఫారెల్ శిక్షణలో ప్రిన్స్టన్ యొక్క స్త్రీల ట్రాక్ & ఫీల్డ్ జట్టు కూడా గొప్ప విజయాలను సాధించింది.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: 1896లో, అది నెలకొని ఉన్న పట్టణ గౌరవార్ధం, ఈ కళాశాల తన పేరును అధికారికంగా కాలేజ్ ఆఫ్ న్యూ జెర్సీ నుండి ప్రిన్స్టన్ యూనివర్సిటీగా మార్చుకుంది. ఈ సంవత్సరంలో, ఈ కళాశాల భారీ విస్తరణకులోనై అధికారికంగా విశ్వవిద్యాలయంగా మారింది. వుడ్రో విల్సన్ నేతృత్వంలో, ప్రిన్స్టన్ 1905లో ప్రిసెప్టోరియల్ (ఉపాధ్యాయ) వ్యవస్థను ప్రవేశ పెట్టింది, వ్యక్తిగతమైన ఈ రూపంలో తమకు ఆసక్తి ఉన్న రంగంలో విద్యార్థుల యొక్క చిన్న సమూహాలు, లేదా విద్యార్థులు ఒకే ఒక బోధకుడు, లేదా ప్రిసెప్టర్తో సంభాషించే, అప్పటికి-వినూత్నమైన ఈ భావన బోధన యొక్క ప్రామాణిక ఉపన్యాస పద్ధతికి వృద్ధి పరచిన రూపం.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: ఈ విశ్వవిద్యాలయానికి అనుబంధం కాని ఒక ప్రచురణ అయిన ది ప్రిన్స్టన్ రివ్యూ, ప్రిన్స్టన్‌ను దేశంలో 10వ బలమైన "జోక్ స్కూల్"గా ప్రకటించింది. టైమ్ యొక్క "స్ట్రాంగెస్ట్ కళాశాల స్పోర్ట్స్ టీమ్స్" జాబితాలో ఇది స్థిరంగా అగ్రస్థానంలో ఉంది. ఇటీవలి కాలంలో, ప్రిన్స్టన్, స్పోర్ట్స్ ఇల్లస్ట్రేటెడ్<i data-parsoid='{"dsr":[61186,61249,2,2]}'>చే క్రీడలలో ఉత్తమ పది విద్యాలయాలలో అగ్రస్థానంలో నిలిచింది. ప్రిన్స్టన్, రికార్దు స్థాయిలో 2000–2001లో 21 కాన్ఫరెన్స్ టైటిళ్ళను గెలుపొందింది. 2004 చివరి నాటికి ప్రిన్స్టన్, 2001-2004 క్రీడా సమయాలలో ప్రిన్స్టన్ 36 ఐవీ లీగ్ సమావేశ టైటిళ్ళను గెలుపొందింది.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: చారిత్రాత్మక ప్రిన్స్టన్ ఇన్ ప్రదేశంలో ఫోర్బ్స్ ఉంది, ఇది ప్రిన్స్టన్ గోల్ఫ్ కోర్సుకు ఎదురుగా నిర్మించబడిన ఒక అందమైన హోటల్. ప్రిన్స్టన్ ఇన్, 1924లో నిర్మించబడింది, మరియు అనేక సంవత్సరాల పాటు విశ్వవిద్యాలయం మరియు సమీపంలోని ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ అడ్వాన్స్డ్ స్టడీస్‌లకు చెందిన ప్రసిద్ధ పండితుల సమావేశాలు మరియు చర్చాగోష్టులకు ఆతిధ్యం ఇచ్చింది.[21] ఫోర్బ్స్ తన నివాస గదులలో ప్రస్తుతం 400 మంది స్నాతక పూర్వ విద్యార్థులకు మరియు అనేక మంది స్నాతక విద్యార్థులకు నివాసం కల్పిస్తోంది. ప్రధాన ప్రాంగణం ప్రిన్స్టన్ బరోలో ఉండగా, బట్లర్ మరియు ఫోర్బ్స్ లో అధికభాగం మరొక నగరపాలక సంస్థ అయిన ప్రిన్స్టన్ టౌన్షిప్‌లో ఉన్నాయి.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: ప్రిన్స్టన్ రివ్యూ<b data-parsoid='{"dsr":[44792,45270,3,3]}'>స్ యొక్క విద్యార్ధుల కళాశాల అనుభవాల "మృదు" అంశాలలో "స్టూడెంట్స్ హ్యాపీ విత్ ఫైనాన్షియల్ ఎయిడ్"లో ప్రిన్స్టన్ విద్యాలయం ప్రధమ స్థానంలో నిలిచింది మరియు "హాపీయెస్ట్ స్టూడెంట్స్" అంశంలో క్లెంసన్ మరియు బ్రౌన్ విశ్వవిద్యాలయాల తరువాత మూడవ స్థానంలో నిలిచింది.[59]

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: ఒకే సీజన్‌లో ప్రిన్స్టన్ ఫుట్‌బాల్ జట్టు, హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయం మరియు యేల్ విశ్వవిద్యాలయ జట్లను ఓడించినపుడు ప్రిన్స్టన్, కానన్ గ్రీన్‌లో అన్ని-విద్యాలయాల బోన్‌ఫైర్‌ను ఏర్పాటు చేసి వేడుక జరుపుకుంటుంది. ఇది ఇటీవలి కాలంలో 2006లో పునరావృతమైంది.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: ఆక్స్టేల్, జేమ్స్. ది మేకింగ్ ఆఫ్ ప్రిన్స్టన్ యూనివర్సిటీ: ఫ్రం వుడ్రో విల్సన్ టు ది ప్రెసెంట్ (2006), 710ముద్రిత పుటలు; అత్యంత వివరణాత్మక పాండిత్య చరిత్ర బ్రాగ్డాన్, హెన్రీ. వుడ్రో విల్సన్: ది అకడెమిక్ ఇయర్స్ (1967) కెమెనీ, పి. సి. ప్రిన్స్టన్ ఇన్ ది నేషన్స్ సర్వీస్: రెలిజియస్ ఐడియల్స్ అండ్ ఎడ్యుకేషనల్ ప్రాక్టిస్, 1868–1928 (1998). 353 పుటలు. నోల్, మార్క్ ఎ. ప్రిన్స్టన్ అండ్ ది రిపబ్లిక్, 1768–1822: ది సెర్చ్ ఫర్ ఎ క్రిస్టియన్ ఎన్లైటెన్మెంట్ ఇన్ ది ఎరా ఆఫ్ శామ్యూల్ స్టాన్హోప్ స్మిత్ (1989). 340 పుటలు. ఒబెర్దొర్ఫెర్, డాన్. ప్రిన్స్టన్ యూనివర్సిటీ (1995) 248 పుటలు; చిత్రములు అధికంగా గలది రైన్హార్ట్ రేమొండ్. ప్రిన్స్టన్ యూనివర్సిటీ: ది కాంపస్ గైడ్ (2000), 188పుటలు, నిర్మాణశైలికి దర్శని స్మిత్, రిచర్డ్ డి. ప్రిన్స్టన్ యూనివర్సిటీ (2005) 128పుటలు సిన్నోట్, మర్షియా గ్రాహం. ది హాఫ్-ఓపెండ్ డోర్: డిస్క్రిమినేషన్ అండ్ అడ్మిషన్స్ ఎట్ హార్వర్డ్, యాలె, అండ్ ప్రిన్స్టన్, 1900–1970 (1979). 310పుటలు. విల్సన్, వుడ్రో. ది పేపర్స్ ఆఫ్ వుడ్రో విల్సన్ వాల్యూం 14–21, ఎడ్యుకేషన్, ఆర్థర్ ఎస్. లింక్ మొదలగు వారిచే. (1972–76) మెక్ లచ్లన్, జేమ్స్. ప్రిన్స్టోనియన్స్, 1748–1768: ఎ బయోగ్రఫికల్ డిక్షనరీ (1976). 706 పుటలు. హారిసన్, రిచర్డ్ ఎ. ప్రిన్స్టోనియన్స్, 1769–1775: ఎ బయోగ్రఫికల్ డిక్షనరీ. వాల్యూం. 2. (1981). 585 పుటలు. హారిసన్, రిచర్డ్ ఎ. ప్రిన్స్టోనియన్స్, 1776–1783: ఎ బయోగ్రఫికల్ డిక్షనరీ వాల్యూం. 3. (1981). 498 పుటలు. వుడ్వార్డ్, రూత్ ఎల్. మరియు క్రావెన్, వెస్లీ ఫ్రాంక్. ప్రిన్స్టోనియన్స్, 1784–1790: ఎ బయోగ్రఫికల్ డిక్షనరీ (1991). 618 పుటలు. లూనే,

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: అమెరికన్ కళాశాలలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే జట్ల మధ్య జరిగిన మొదటి ఫుట్‌బాల్ ఆట, నేటి కళాశాల ఫుట్‌బాల్‌కు అపరిచిత పూర్వికునిగా ఉంది దీనికి కారణం అది సాకర్-శైలి లండన్ ఫుట్‌బాల్ అసోసియేషన్ నియమాల ప్రకారం ఆడబడింది. రట్జర్స్ కళాశాల (ప్రస్తుత రట్జర్స్ విశ్వవిద్యాలయం ) మరియు కాలేజ్ ఆఫ్ న్యూ జెర్సీ (ప్రస్తుత ప్రిన్స్టన్ యూనివర్సిటీ)ల మధ్య ఆట 1869 నవంబరు 6న (ప్రస్తుత రట్జర్ విశ్వవిద్యాలయంలోని కాలేజ్ అవెన్యూ జిమ్నాసియం యొక్క ప్రదేశంలో) న్యూ బృన్స్విక్, న్యూ జెర్సీలోని కాలేజ్ ఫీల్డ్‌లో జరిగింది. ప్రిన్స్టన్ యొక్క నాలుగు పరుగులకు వ్యతిరేకంగా రట్జర్స్ ఆరు పరుగులతో విజయం సాధించారు. రట్జర్స్ మరియు ప్రిన్స్టన్‌ల మధ్య 1869 ఆట ప్రసిద్ధి చెందింది దీనికి కారణం ఇది రెండు అమెరికన్ కళాశాల మధ్య "ఫుట్‌బాల్"గా నమోదు కాబడిన మొదటి ఆట. ఇంగ్లాండ్‌లో నియమానుసారం రగ్బీ ఆడటానికి రెండు సంవత్సరాల ముందు ఈ ఆట జరగడం కూడా దీని ప్రాముఖ్యతకు కారణం. ప్రిన్స్టన్/రట్జర్స్ ఆట నేటి అమెరికన్ నియమాల ఫుట్‌బాల్ కంటే చాల విభిన్నంగా ఉంది, ఏదెలా ఉన్నా, అది యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లో ఆడబడిన మొదటి అంతర్-కళాశాలల ఫుట్‌బాల్ పోటీ. అదే విధమైన ఆట 1870లో రట్జర్స్ మరియు కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయాల మధ్య మరియు ప్రసిద్ధి చెందిన మూడవ ఆట 1875లో టఫ్ట్స్ విశ్వవిద్యాలయం మరియు హార్వర్డ్ విశ్వవిద్యాలయాల మధ్య జరిగింది. ఆ తరువాత స్వల్పకాలంలోనే ఫుట్‌బాల్‌లో అంతరకళాశాలల పోటీ యొక్క ప్రజాదరణ దేశవ్యాప్తంగా వ్యాపించింది.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: ప్రసిద్ధి చెందిన ప్రక్కలను కలిగిన ఫుట్‌బాల్ హెల్మెట్‌ను ధరించిన రెండవ విద్యాలయంగా ప్రిన్స్టన్ ఉంది. మిచిగాన్ స్టేట్ కాలేజ్ (ప్రస్తుతం మిచిగాన్ స్టేట్ యూనివర్సిటీ) వీటిని 1933లో ప్రారంభించింది, ప్రిన్స్టన్ 1935లో వాటిని ధరించడం ప్రారంభించింది మరియు శిక్షకుడు ఫ్రిట్జ్ క్రిస్లర్ వారిని 1938లో మిచిగాన్ విశ్వవిద్యాలయానికి తీసుకువెళ్ళాడు.[82]

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: ప్రిన్స్టన్ విశ్వవిద్యాలయం అనేక మంది ప్రసిద్ధి చెందిన పండితులు, శాస్త్రవేత్తలు, రచయితలు, ముఖ్య న్యాయాధికారులు మరియు ప్రజానాయకులుకు ఆవాసంగా ఉండేది మరియు ఉంది, ఇద్దరు యునైటెడ్ స్టేట్స్ అధ్యక్షులు ఈ విశ్వవిద్యాలయం నుండి పట్టభద్రులయ్యారు. జేమ్స్ మాడిసన్ మరియు వుడ్రో విల్సన్, ప్రిన్స్టన్ నుండి పట్టా పొందారు, గ్రోవర్ క్లీవ్ లాండ్ పూర్వ విద్యార్థికానప్పటికీ ధర్మకర్తగా పనిచేసారు, చీఫ్ జస్టిస్ ఆలివర్ ఎల్స్వర్త్; అనేక సంవత్సరాల పాటు తన విరామ జీవితాన్ని ప్రిన్స్టన్ పట్టణంలో గడిపారు, జబ్బుపడిన కారణంగా ఈ విద్యాలయాన్ని వీడి, ఆ తరువాత హార్వర్డ్ కళాశాలకు బదిలీ అయ్యేముందు జాన్ F. కెన్నెడీ ఆకురాలు కాలంలో తన మొదటి సంవత్సరాన్ని ఈ విద్యాలయంలోనే గడిపారు. ప్రస్తుత ప్రథమ మహిళా మిచెల్లీ ఒబామా కూడా ప్రిన్స్టన్ నుండి పట్టభద్రులయ్యారు. ప్రస్తుత సుప్రీం కోర్ట్ ప్రధాన న్యాయమూర్తులు అయిన ఎలెన కగన్, సోనియా సోటోమేయర్ మరియు సామ్యూల్ అలిటో కూడా పూర్వ విద్యార్థులే.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: 2008లో ప్రచురించబడిన ప్రిన్స్టన్ యొక్క సస్టైనబిలిటీ ప్లాన్ విశ్వవిద్యాలయం యొక్క ఆఫీస్ ఆఫ్ సస్టైనబిలిటీ కొరకు మూడు ప్రధాన రంగాలను ముఖ్యంగా పేర్కొంటుంది: హరిత వాయు ఉద్గారాలను తగ్గించడం; వనరులను సంరక్షించడం; మరియు పరిశోధన, విద్య, మరియు పౌర ఒడంబడిక.[24] నూతన ముద్రణా యంత్రాలను కొనకుండా, ప్రిన్స్టన్ 2020 నాటికి కార్బన్ డయాక్సైడ్ ఉద్గారాలను 1990 స్థాయికి తగ్గించాలనే నిశ్చయంతో ఉంది.[25] ఈ విశ్వవిద్యాలయం తన మొదటి సస్టైనబిలిటీ ప్రోగ్రెస్ రిపోర్ట్‌ను నవంబరు 2009లో ప్రచురించింది.[26] ఈ విశ్వవిద్యాలయం కాగితపు ఉత్పత్తులు, నిర్మాణ పదార్ధాలు, దీపాలు, వస్తుసామాగ్రి మరియు ఎలక్ట్రానిక్స్ పై దృష్టి కేంద్రీకరించే హరిత కొనుగోలు మరియు పునః చక్రీకరణ విధానాలను చేపట్టింది.[27] దాని ఆహారశాలలు 20% నిలకడైన ఆహార ఉత్పత్తులు కొనుగోలు చేయాలనే లక్ష్యాన్ని కలిగి ఉన్నాయి.[28] విద్యార్థిసంఘం "గ్రీనింగ్ ప్రిన్స్టన్" ప్రాంగణంలో పర్యావరణానికి అనుకూలమైన విధానాలను ప్రోత్సహించే విధంగా విశ్వవిద్యాలయ పరిపాలకులను కోరుతుంది.[29]

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: రాక్ ఫెల్లర్ కళాశాల మరియు మాథె కళాశాల ప్రాంగణం యొక్క వాయవ్యభాగంలో నెలకొనివున్నాయి; ప్రిన్స్టన్ ప్రకటనలు తరచు తమ కాలేజియేట్ గోతిక్ నిర్మాణశైలిని ప్రతిబింబిస్తాయి. ప్రిన్స్టన్ యొక్క గోతిక్ భవనాలలో అధికభాగం వలె, అవి ఆశ్రమ కళాశాల వ్యవస్థకు ముందు నుండి ఉన్నాయి మరియు వ్యక్తిగత డార్మెటరీల నుండి కళాశాల శైలికి రూపొందాయి.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: 2003లో, ప్రిన్స్టన్, తన ప్రధాన ప్రాయోజకుడు మరియు ఈ బే యొక్క మాజీ CEO మరియు 1977 నాటి ప్రిన్స్టన్ క్లాస్ సభ్యుడైన మెగ్ విట్మన్ పేరు మీదుగా విట్మన్ కళాశాలకు శంకుస్థాపన చేసింది. దెమెత్రి పోరఫిరియోస్ రూపకల్పనలో నూతన డార్మెటరీలు కాలేజియేట్ గోతిక్ శైలిలో నిర్మించబడ్డాయి. 2007లో నిర్మాణం పూర్తయింది మరియు అదే సంవత్సరంలో విట్మన్ కళాశాల, ప్రిన్స్టన్ యొక్క ఆరవ ఆశ్రమ కళాశాలగా ప్రారంభించబడింది.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: టోనీ-పురస్కారం పొందిన[22] మక్‌కార్టర్ థియేటర్ విద్యార్థిప్రదర్శక సమూహమైన ప్రిన్స్టన్ ట్రయాంగిల్ క్లబ్చే, క్లబ్ యొక్క లాభాలు మరియు ప్రిన్స్టన్ విశ్వవిద్యాలయ పూర్వ విద్యార్థిఅయిన థామస్ మమక్‌కార్టర్ ఇచ్చిన బహుమానంతో నిర్మించబడింది. ప్రస్తుతం, ట్రయాంగిల్ క్లబ్ తన సాంవత్సరిక నూతన విద్యార్థుల రెవ్యు మరియు వసంత ఋతువులోని సంగీత కార్యక్రమాలను మక్‌కార్టర్‌లో నిర్వహిస్తుంది. మక్‌కార్టర్, యునైటెడ్ స్టేట్స్‌లోని ప్రధానమైన ప్రాంతీయ రంగస్థలాలలో ఒకటిగా పరిగణించబడుతోంది.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: 40-మంది సభ్యులతో కూడిన బోర్డ్ ఆఫ్ ట్రస్స్టీస్ ఆఫ్ ప్రిన్స్టన్ యూనివర్సిటీ, విశ్వవిద్యాలయ మార్గదర్శకత్వానికి బాధ్యత వహిస్తుంది. ఇది నిర్వహణ మరియు మూలధన బడ్జెట్‌లను అనుమతిస్తుంది, విశ్వైవిధ్యాలయం యొక్క నిధుల పెట్టుబడిని మరియు విదేశీ ప్రాంగణ రియల్ ఎస్టేట్ మరియు దీర్ఘకాల భౌతిక ప్రణాళికలను పర్యవేక్షిస్తుంది. బోధనాపరమైన కార్యక్రమాలు మరియు ప్రవేశం, వాటితో పాటే ట్యూషన్ ఫీజు మరియు బోధనా సిబ్బందిని నియమించుకోవడం వంటి ప్రధాన విధానాలలో మార్పులకు సంబంధించి ధర్మకర్తలు ముందస్తు సమీక్ష మరియు అనుమతి కూడా ఉపయోగించుకోవచ్చు. సాంఘిక శాస్తాలు, ఇంజనీరింగ్, ప్రకృతి శాస్త్రాలు మరియు మానవ శాస్త్రాలలోని అనేక రంగాలలో ప్రిన్స్టన్ స్నాతకోత్తర పరిశోధనా పట్టాలను అందజేస్తోంది. ఇంజనీరింగ్, నిర్మాణ కళ, మరియు ఆర్థిక రంగాలలో ప్రిన్స్టన్ వృత్తిపరమైన స్నాతక పట్టాలను అందిస్తున్నప్పటికీ, దానికి ఇతర పరిశోధక విశ్వవిద్యాలయాల వలె వైద్య కళాశాల, న్యాయ కళాశాల, లేదా వ్యాపార నిర్వహణ కళాశాల లేవు.[32] ఈ విశ్వవిద్యాలయం యొక్క అత్యంత ప్రసిద్ధి చెందిన వృత్తిపరమైన విద్యాలయం వుడ్రో విల్సన్ స్కూల్ ఆఫ్ పబ్లిక్ అండ్ ఇంటర్నేషనల్ అఫైర్స్, 1930లో, స్కూల్ ఆఫ్ పబ్లిక్ అండ్ ఇంటర్నేషనల్ అఫైర్స్‌గా ప్రారంభించబడి, 1948లో విశ్వవిద్యాలయం యొక్క అధ్యక్షుడు (మరియు US అధ్యక్షుడు) వుడ్రో విల్సన్ పేరు మీదుగా పేరు మార్చబడింది.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: ప్రిన్స్టన్ రెండు ఐక్యరాజ్య సమితి నమూనా సమావేశాలకు ఆతిధ్యం ఇస్తుంది, ఉన్నత పాఠశాల విద్యార్థుల కొరకు PMUNC[70] ఆకురాలు కాలంలో మరియు కళాశాల విద్యార్థుల కొరకు PICSim[71] వసంత ఋతువులో నిర్వహింపబడతాయి. ప్రతి సంవత్సరం నవంబరు చివరిలో ప్రిన్స్టన్ ఇన్విటేషనల్ స్పీచ్ అండ్ డిబేట్ పోటీలకు కూడా ఇది ఆతిధ్యం ఇస్తుంది. ప్రిన్స్టన్, ప్రిన్స్టన్ మోడల్ కాంగ్రెస్‌ను కూడా నిర్వహిస్తుంది, ఇది సంవత్సరానికి ఒకసారి నవంబరు నెల మధ్యలో నిర్వహించబడుతుంది. ఈ 4-రోజుల సమావేశంలో దేశవ్యాప్తంగా ఉన్న ఉన్నత పాఠశాల విద్యార్థులు అభ్యర్థులుగా పాల్గొంటారు.

title: ప్రిన్స్‌టన్ విశ్వవిద్యాలయం

text: ప్రిన్స్టన్ ఆరు స్నాతకపూర్వ ఆశ్రమ కళాశాలలను కలిగి ఉంది, ప్రతి కళాశాలలో సుమారు 500 మంది నూతనవిద్యార్థులు, రెండవ సంవత్సరం విద్యార్థులు, కొందరు సీనియర్లు మరియు జూనియర్లు, మరియు కొందరు సీనియర్ మరియు జూనియర్ ఆశ్రమ సలహాదారులు ఉంటారు. ప్రతి కళాశాల అనేక డార్మెటరీలను, ఒక భోజనశాల, అధ్యయన ప్రదేశాలు, గ్రంథాలయాలు, ప్రదర్శన ప్రదేశాలు మరియు డార్క్ రూములు—పరిపాలకులు మరియు సహాయక బోధనా సిబ్బంది యొక్క సముదాయం వంటి అనేక ఇతర సౌకర్యాలను కలిగి ఉంటుంది. విల్సన్ కళాశాల మరియు ఫోర్బ్స్ కళాశాల (గతంలో ప్రిన్స్టన్ ఇన్ కళాశాల్) అనే రెండు కళాశాలలు 1970లకు చెందినవి, మూడు ఇతర కళాశాలలు, రాక్ ఫెల్లర్, మాథె, మరియు బట్లర్ కళాశాలలు 1983లో కమిటీ ఆన్ ఎ రెసిడెన్షియల్ లైఫ్ (CURL)ను అనుసరించి ఏర్పాటుచేయబడ్డాయి, ఈ కమిటీ ప్రాంగణంలో విభాజిత సాంఘిక జీవనానికి ఒక పరిష్కారంగా ఆశ్రమ కళాశాలల వ్యవస్థను సూచించింది. ఈ విశ్వవిద్యాలయం యొక్క ఆరవ కళాశాల అయిన విట్మన్ కళాశాల నిర్మాణం 2007లో పూర్తయింది.