query: రుద్రమదేవి ఏ ప్రాంతాన్ని  పరిపాలించింది?

title: రుద్రమ దేవి

text: కాకతీయులలో అగ్రగణ్యుడైన గణపతిదేవుని తరువాత 1262 లో రుద్రమదేవి ' రుద్రమహారాజు ' బిరుదంతో కాకతీయ మహాసామ్రాజ్య సింహాసనాన్ని అధిష్టించింది. అయితే ఒక మహిళ పాలకురాలు కావటం ఓర్వలేని అనేకమంది సామంతులు తిరుగుబాటు చేసారు. అదేసమయంలో నెల్లూరు పాండ్యుల కింద, వేంగి ప్రాంతం గొంకరాజు మొదటి నరసింహుడి కిందకి వెల్లినయి... పాకనాటి కాయస్థ అంబదేవుడు, కళింగ నరసింహుని కుమారుడు వీరభానుడు తిరుగుబాట్లు చేసారు. రుద్రమ తన సేనానులతో కలిసి ఈ తిరుగుబాట్లనన్నిటినీ విజయవంతంగా అణచివేసింది. రుద్రమాంబ ఎదుర్కొన్న దండయాత్రలన్నిటిలోకీ దేవగిరి యాదవరాజుల దండయాత్ర అతి పెద్దది, కీలకమైనది. యాదవరాజు మహాదేవుడు ఓరుగల్లును ముట్టడించాడు, అయితే రుద్రమ యాదవలను ఓడించి, దేవగిరి దుర్గం వరకూ తరిమి కొట్టింది. వేరేదారి లేని మహదేవుడు సంధికి దిగివచ్చి, యుద్ధ పరిహారంగా మూడుకోట్ల సువర్ణాలు చెల్లించాడు. రుద్రమదేవి యొక్క శైవమత గురువు విశ్వేశ్వర శివశంబు. గణపతి దేవునికి, రెండవ ప్రతాపరుద్రునికి కూడా ఈయనే గురువు. రుద్రమ తానే స్వయంగా కాయస్త రాజ్యంపై దాడి చేసినట్లు తెలుస్తోంది. Chandupatla (నల్గొండ) శాసనం ఆధారంగా కాయస్త అంబదేవునితో జరిగిన యుద్ధాలలోనే మరణిచినట్లు చరిత్రకారులు భావిస్తున్నారు. రుద్రమదేవికి గల ఇతర బిరుదులు: రాయగజకేసరి, ఘటోధృతి.

title: రుద్రమ దేవి

text: ఉస్మానియా యూనివర్శిటీలో తెలుగు రీసెర్చ్ స్కాలర్ గా పనిచేస్తున్న టంగుటూరి సైదులు కాకతీయ రుద్రమదేవి మరణానికి సంబంధించిన చారిత్రిక ఆధారాల కోసం అన్వేషించసాగాడు. ఇందులో భాగంగానే..మునుగోడులో మట్టిలో కూరుకుపోయిన శాసనాన్ని గుర్తించి పురావస్తు శాఖాధికారుల సహాయంతో వెలికితీయించి అది రుద్రమదేవి మరణశాసనంగా గుర్తించారు. విరోధనామ సంవత్సరం ద్వాదశి రోజున అంటే.. 1289వ సంవత్సరం, నవంబరు 27వ తేదీన రాణీ రుద్రమదేవి వీరమరణం పొందినట్లుగా శాసనంపై లిఖించినట్లు వెల్లడైంది.

title: మయామి

text: కేవలం భూభాగంతో, మయామి కనీసం 2.5 మిలియన్ ప్రజలతో మహానగర ప్రాంతాన్ని కలిగి, ఏ ఇతర పెద్ద U.S.నగరం కన్నా అతి తక్కువ భూభాగాన్ని కలిగిఉంది. దక్షిణ ఫ్లోరిడా నివాసితులలో ప్రతి 13 మందిలో ఒకరికి ఈ నగరం సరైన నివాసంగా ఉంది. అదనంగా, మయామి-డేడ్ కౌంటీ జనాభాలో 52% ఏ ఇతర ఏకీకృత నగరంలోనూ నివసించరు. పశ్చిమాన ఎవెర్ గ్లేడ్స్ నేషనల్ పార్క్, మరియు తూర్పున బిస్కేన్ నేషనల్ పార్క్ లతో, యునైటెడ్ స్టేట్స్ లో రెండు జాతీయ పార్క్ లను సరిహద్దులుగా కలిగి ఉన్న ఏకైక నగరం మయామి.

title: ఆంధ్రప్రదేశ్ పర్యాటక అభివృధ్ధి శాఖ

text: ఇది ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఆధ్వర్యంలో మన రాష్ట్రంలోని పర్యాటక కేంద్రాల గురించి సమాచారాన్ని అందరికీ అందజేస్తుంది. దీని ద్వారా విస్తృత ప్రచారం సాధించి ఈ పర్యాటక కేంద్రాలను దేశంలోని ఇతర రాష్ట్రాల ప్రజలే కాకుండా ప్రపంచంలోని ఏ దేశంలోని వారైనా తెలుసుకొని ఆ ప్రాంతాన్ని సందర్శించే అవకాశం ఏర్పడుతుంది.

title: డియెగో గార్సియా

text: సుమారుగా 700 C.E. సమయంలో జరిగిన ఆస్ట్రోనేషియన్ వలసల్లో మానవులు ఈ ద్వీపాలను సందర్శించివుండవచ్చు, కొందరు ఈ దీవుల యొక్క ప్రాచీన మాల్దీవియన్ పేరు మాలసాసీ మూలంతో ఉండేదని సూచిస్తున్నారు. లక్షద్వీప్ మరియు మాల్దీవ్ ద్వీప ప్రాంతాన్ని సుమారుగా 900 C.E. సమయంలో సందర్శించిన అరబ్బులు చాగోస్‌కు వచ్చినట్లు కొందరు భావిస్తున్నారు, చెంగ్ హో 1413-1415 A.D. సమయంలో ఈ ద్వీపాలను చేరుకొని ఉండవచ్చనే భావన కూడా ఉంది. ఇదిలా ఉంటే, వీటిలో ఏ కల్పనకు ఇప్పటి వరకు ఎటువంటి ఆధారాలు లభించలేదు.[16]

title: కార్పెట్ ఏరియా

text:
ఇంటి కొనుగోలు సమయంలో ముఖ్యంగా అపార్ట్‌మెంట్లలోని ఫ్లాట్లలో కార్పెట్ ఏరియా, బిల్టప్ ఏరియా, సూపర్ బిల్టప్ ఏరియా పదాలు వినిపిస్తుంటాయి.కార్పెట్ ఏరియా
ఇంట్లో గదుల్లోని గచ్చు పరిధి వరకు విస్తరించిన ప్రాంతాన్ని కార్పెట్ ఏరియాగా పరిగణిస్తారు. గోడలను మినహాయించి లెక్కిస్తారు. ఉమ్మడి స్థలం మెట్లు, లిఫ్ట్, లాబీ, ఆట స్థలం వంటివి ఇందులోకి రావు. కాబట్టి కొనేటప్పుడు కార్పెట్ ఏరియా ఎంత అనేది తెలిస్తే వంటగది, హాలు, పడకగది, పిల్లల గది ఏ విస్తీర్ణంలో రాబోతుందనేది అవగాహనకు రావొచ్చు. చాలామంది బిల్డర్లు కార్పెట్ ఏరియాను వారి బ్రోచర్లలో స్పష్టం చేయరు. బిల్టప్ ఏరియా, సూపర్ బిల్టప్ ఏరియాపైనే ధర వసూలు చేస్తారు. సాధారణంగా బిల్టప్ ఏరియాలో 70 శాతం వరకు కార్పెట్ ఏరియా ఉంటుంది.

title: సావనదుర్గ

text: కరిగుడ్డ (నల్ల కొండ) మరియు బిలిగుడ్డ (తెల్ల కొండ) అని స్థానికంగా పిలవబడే రెండు కొండలచే సావనదుర్గ ఏర్పడింది. మడబాలుకు చెందిన హొయసాల బల్లాలచే 1340 ADలో ఈ కొండ గురించి మొదట పేర్కొనబడింది, ఇందులో దీనిని "సావండి" అని పిలవబడింది. వేరొక ఉద్దేశం ప్రకారం ఈ పేరు "సమంతదుర్గ" నుండి వచ్చింది, మాగడిలోని అచ్యుతరాయ అధీనంలోని గవర్నర్ "సమంతరాయ"ను ఈ పేరు సూచిస్తుంది, అయినప్పటికీ దీనిని ధ్రువీకరిస్తూ ఏ విధమైన శిలారాతలు లేవు. 1638 నుండి 728 వరకూ కెంపగౌడ వంటి మాగడి పరిపాలకులకు ఇది రెండవ రాజధానిగా ఉంది, తరువాత దీనికి బదులుగా మైసూర్‌ను తీసుకున్నారు మరియు దళవాయి దేవరాజ రాజప్రసాదాన్ని నెలపట్టణలో కలిగి ఉండి ఈ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించుకున్నారు. 1791లోని మూడవ ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధం సమయంలో టిప్పు సుల్తాన్ యొక్క బలగాల నుండి లార్డ్ కార్న్‌వాలిస్ దీనిని స్వాధీనపరచుకున్నారు. రాబర్ట్ హోమ్ అతని పుస్తకం "సెలెక్ట్ వ్యూస్ ఇన్ మైసూర్" (1794) లో బెంగుళూరు నుండి ఈ కొండ యొక్క సుదూర అవలోకనాలను ప్రదర్శించారు. దీనిని "సావినదుర్గ" లేదా "మృత్యువు కోట" అని అతను తెలిపాడు. కొండ శిఖరాన్ని చేరటానికి ఏ విధమైన మెట్లు లేవు మరియు ఎక్కటానికి అడ్డంగా వెదురు మరియు ఇతర చెట్లు ఉన్నాయి.

title: రైలు

text: స్టాక్‌టన్, డార్లింగ్ టన్ ల మధ్య నడుస్తున్న రైలు ఉపయోగాలను పరిశీలించాక కమిటీ సభ్యులు లేవదీసిన అభ్యంతరాలన్నీ అర్థరహితమని తేలిపోయింది. 1862 లో కొత్త బిల్లును ప్రతిపాదించగానే దాన్ని బలపరచేవారి సంఖ్య అమాంతంగా పెరిగింది. పార్లమెంటు ఉభయ సభలూ దాన్ని అమోదించాయి. వెంటనే రైలు మార్గ నిర్మాణం కూడా ప్రారంభమైంది. చాట్‌మాస్ ప్రాంతాన్ని రైలు మార్గం వేయటానికి అనువుగా ఉండేలా గట్టిపరచి గట్టు కట్టడానికి స్టీఫెన్ సన్, అతని కొడుకు రాబర్ట్ అహర్నిశలూ కృషి చేయాల్సి వచ్చింది. ఒక వైపు ఈ మార్గం తయారవుతుంటే మరో వైపు అక్కడ నడవబోయే రైలు ఇంజన్ నమూనాను స్టీఫెన్‌సన్ తయారుచేసి పెట్టాడు. కానీ ఇతర ఇంజన్ నిర్మాతలకు కూడా అవకాశం కల్పించాలనీ, బహిరంగ పోటీలో ఏ నమూనా నెగ్గితే దానికి తుది అనుమతి ఇవ్వాలనీ అధికారులు తీర్మానించారు. బ్రిటిష్ ప్రజల న్యాయ దృష్టి అలాంటిది మరి!

title: కాకతీయులు

text: ప్రతాపరుద్రుడు రుద్రమదేవి మనుమడు (కూతురు కొడుకు). రుద్రమదేవి ఈతనిని వారసునిగా చేసుకోవటానికి దత్తత తీసుకొంది. క్రీ. శ. 1289లో కాయస్థ సేనాని అంబదేవుని తిరుగుబాటు అణచు ప్రయత్నములో రుద్రమదేవి మరణించింది. ప్రతాపరుద్రుడు సింహాసనమధిష్ఠించాడు. ప్రతాపరుద్రుని పరిపాలనాకాలమంతయూ యుద్ధములతోనే గడచింది. అంబదేవుని, నెల్లూరులో మనుమగండుని, కర్ణాట రాజులను జయించి రాజ్యము కట్టుదిట్టము చేశాడు. ఇంతలో ఉత్తర దేశమునుండి కొత్త ఉపద్రవము ముంచుకొచ్చింది. క్రీ.శ. 1303,1309, 1318, 1320 లో ఢిల్లీ సుల్తాను అలా ఉద్దీన్ ఖిల్జీ మూడు సార్లు దాడి చేసి విఫలమయ్యాడు[11]. క్రీ. శ. 1323 లో జరిగిన నాలుగవ యుద్ధములో ప్రతాపరుద్రునికి అపజయము సంభవించింది[12].

title: కండ్లగుంట (నకరికల్లు)

text: ఈ గుడికి వెనుకవైపు వేప చెట్టు గుబురుగా కనిపిస్తుంది. ఈ వేపచెట్టును బండ్లమూడి వెంకట్రామయ్య గ్రామ ప్రజలు ఖాళీ సమయంలో విశ్రాంతి తీసుకొనుటకు సిమెంటు అరుగు, తాటాకులు, వెదురు కర్రలతో కప్పును తమ స్వంత ఖర్చుతో ఏర్పాటు చేయడం జరిగింది. ఈ వేప చెట్టు గుబురుగా ఉండటంతో చల్లటి ఆహ్లాదాన్నిస్తుంది. గ్రామస్థులు, ప్రయాణికులు ఏ మాత్రం ఖాళీ ఉన్నా ఈ చెట్టు నీడలో సేదదీరుతారు. వేసవిలో ఖాళీ ఉండకుండా ఇదే అరుగు మీద గ్రామీణ ఇండోర్ ఆటలు ఆడుకుంటూ కాలక్షేపం చేస్తారు. ఊరిలో ఏమూలకెళ్లినా పలానా చెట్టు ఎక్కడ అంటే టక్కున చెప్పేస్తారు. దీనినే వినాయకుని గుడి సెంటర్ అంటారు. పూర్వం ఈ ప్రాంతాన్ని యర్రం వాళ్ళ బావి అనేవారని ఊరి పెద్దలు చెప్తారు.

title: తెలుగు భాష చరిత్ర

text: తెలుగు భాషకు తెలుగు, తెనుగు, ఆంధ్రము అనే మూడు పదాలున్నాయి. ఆంధ్రులు ఈ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించడానికి ముందు కృష్ణా గోదావరీ ప్రాంతం తెలుగు దేశమని పిలువబడేదని, ఆంధ్రుల పాలన తరువాత ఆంధ్ర దేశమయ్యిందనీ చరిత్రకారుల అభిప్రాయం. నన్నయభట్టు కాలం నాటికే తెలుగు, ఆంధ్రము అనే పేర్లు ఉన్నాయని నిదర్శనాలున్నాయి. తెలుగుభాష ద్రావిడ జన్యమా, లేక సంస్కృత ప్రాకృత జన్యమా అనే విషయంలో భిన్నాభిప్రాయాలున్నాయి. కాల్డ్‌వెల్ వంటివారి వాదన ప్రకారం తమిళ, మలయాళ, కన్నడ భాషలలాగా తెలుగు కూడా ద్రావిడ భాషా కుటుంబానికి చెందింది. క్రమంగా మిగిలినవానికి భిన్నంగా పరిణమించింది. చిలుకూరు నారాయణరావు వంటివారి అభిప్రాయం ప్రకారం తెలుగు భాష సంస్కృత ప్రాకృత జన్యం. ఏమైనా తెలుగు భాష తక్కిన (మాతృక) భాషలనుండి విడివడి ఏ దశలో పరిణమించిందో చెప్పడం సాధ్యం కావడంలేదు.

title: రుద్రమ దేవి

text: ఆమె తన శక్తిసామర్థ్యాలతో ప్రతి ఒక్కరినీ మెప్పించి దిగ్విజయంగా పాలనా వ్యవహారాలను నిర్వహించారు. ప్రఖ్యాత కాకతీయ వంశానికి చెందిన రుద్రమదేవి ఓరుగల్లు (నేటి వరంగల్లు) రాజధానిగా పరిపాలించారు. క్రీ.శ.1262 నుంచి 1289 వరకు సుమారు 27 సంవత్సరాల పాటు చక్కటి పరిపాలన చేశారు. మనదేశంలో మహిళాపాలకులు చాలా అరుదు. రాణీ రుద్రమదేవికి కొద్దికాలంముందే సుదూరంలో ఉన్న ఢిల్లీని రజియా సుల్తానా అనే మహిళ పరిపాలించారు.ప్రభువర్గాలకు చెందిన వారు స్త్రీపరిపాలన ఇష్టం లేక ఆమెను పాలకురాలిగా అంగీకరించక తుదముట్టించారు. ప్రముఖ ఇటాలియన్ యాత్రికుడైన మార్కోపోలో రుద్రమదేవి రాజ్యాన్ని సందర్శించి, ఆమె పరిపాలన, ధైర్యసాహసాలను కొనియాడాడు. ఆమె పురుషుల దుస్తులు ధరించి నిర్భయంగా, సునాయాసంగా గుర్రాల స్వారీ చేసేవారని పేర్కొన్నాడు. నాటి శాసనాలలో రుద్రమదేవి రుద్రదేవ మహారాజుగా కీర్తించబడింది. రజియా సుల్తానా లాగా రుద్రమదేవి కూడా తన తండ్రి పాలనా కాలంలోని ముఖ్యమైన నాయకుల వ్యతిరేకతను విజయవంతంగా అణిచివేసింది. రుద్రమదేవి, ఆమె మనుమడైన ప్రతాపరుద్రుడి పాలనలో చెలరేగిన అనేక సామంత తిరుగుబాట్లను నియంత్రించడానికి పలు చర్యలు తీసుకున్నారు.

title: జన్యు చికిత్స

text: రెట్రో వైరస్ లను ఉపయోగించికొని చేసే జన్యు చికిత్సలో ఉన్న ఒక ఇబ్బంది ఏమిటంటే, ఇంటేగ్రేజ్ ఎంజైము వైరస్ యొక్క జన్యు పదార్ధాన్ని అతిధేయ జన్యుపదార్థంలోని ఏ అనియత స్థానంలోనికి అయినా ప్రవేశపెట్టగలదు; అది జన్యుపాదరదాన్ని యాదృచికంగా క్రోమోజోము లోనికి నెట్టివేస్తుంది. జన్యు పదార్థం, అతిధేయ కణంలోని అసలైన జన్యువులలో ఒకదాని మధ్యలో ప్రవేశ పెట్టబడితే, ఆ జన్యువు అస్తవ్యస్థమవుతుంది (ఆగమన ఉత్పరివర్తనము). ఆ జన్యువు కణ విభజనను నియంత్రించేది అయితే, అదుపులేని కణ విభజన (అనగా., కాన్సర్) జరగవచ్చు. ఇటీవలే ఈ ఇబ్బందిని జింక్ ఫింగెర్ కేంద్రకాలు ఉపయోగించి లేదా విలీనం జరిగే ప్రాంతాన్ని నిర్దిష్ట క్రోమోజోముల దిశగా మరల్చటానికి బెట-గ్లోబిన్ లోకస్ కంట్రోల్ రీజియన్ వంటి నిర్దిష్ట క్రమాలను కలపడంవల్లకాని అధిగమించటానికి ప్రయత్నాలు మొదలయ్యాయి.

title: రుద్రమదేవి (సినిమా)

text: పాటలు, బ్యాక్ గ్రౌండ్ మ్యూజిక్ ఇళయరాజా స్వరపరిచారు. సినిమా ఆడియోలో 6 పాటలు ఉండగా, 3 పాటలు ఉగాది నాడు విశాఖపట్టణంలోనూ, మిగిలిన మూడుపాటలు తర్వాతిరోజు వరంగల్లు లోనూ విడుదల చేశారు.[15] దక్కన్ మ్యూజిక్ రుద్రమదేవి పాటలను బెస్ట్ తెలుగు ఆల్బం ఆఫ్ మార్చి 2015గా గుర్తించింది.[16]

title: రుద్రమ దేవి

text: నల్లగొండ సమీపంలోని పానగల్లుకు వస్తోన్న క్రమంలోనే మునుగోడు కాపర్తి అయిన అంబదేవుడి చేతిలో రుద్రమదేవి వీరమరణం పొందినట్లు శిలాశాసనం ద్వారా వెల్లడవుతోంది. రాణి రుద్రమతోపాటు. ఆమె సైన్యాధ్యక్షుడు మల్లిఖార్జున నాయుడు కూడా అక్కడ చనిపోయినట్లు ఆధారాలు వెల్లడిస్తున్నాయి. ఈ శాసనాన్ని రాణిరుద్రమ సేవకుడు పువ్వుల ముమ్మడి అనే వ్యక్తి వేయించినట్లు తెలుస్తోంది. ఈ శాసనం బైటపడేవరకు.,. రాణి రుద్రమదేవి మరణించిన తేదీల విషయం ప్రపంచానికి తెలియదు. ఈ శాసనం ఆధారంగా 1289 నవంబరు 27న రుద్రమదేవి చనిపోయినట్లుగా నిర్ధారణ అయ్యింది.

title: నెబ్రాస్కా

text: లెవిస్ మరియు క్లార్క్ అన్వేషణ కన్నా చాలా కాలం క్రితమే, ఫ్రెంచ్-కెనడియన్ అన్వేషకులు నెబ్రాస్కా దాటివెళ్ళారు, వీరిలో మాల్లెట్ సోదరులు 1739లో సాంటా ఫేలో వర్తకం చేయటానికి దీనిమీంచే వెళ్ళారు.[4] 1848 ముందు వరకూ మరియు కాలిఫోర్నియా గోల్డ్ రష్ వరకూ ఈ ప్రాంతంలో ఐరోపా-అమెరికా వారి నివాసాలు ఏ మాత్రం ఆరంభించబడలేదు. 1854 మే 30న, కాన్సాస్-నెబ్రాస్క చట్టం కాన్సాస్ ప్రాంతాన్ని మరియు నెబ్రాస్కా ప్రాంతాన్ని సమాంతర 40° ఉత్తరంతో విభజిస్తూ ఏర్పరచింది.[5] నెబ్రాస్కా యెక్క ప్రాదేశిక ప్రాంత రాజధాని ఒమాహ.

title: వేంగి

text: ఏ ఎర్ర సంజెలో నెలమి పల్లవరాజకాంతలు కాళ్ళ పారాణులిడిరొ? - అని కవి సామ్రాట్ విశ్వనాధ సత్యనారాయణ తన "ఆంధ్రప్రశస్తి" ఖండ కావ్యంలో "వేంగి క్షేత్రము" అనే కవితలో వ్రాశాడు. శాతవాహనుల తరువాత పల్లవులు విజృంభించి కృష్ణానదికి దక్షిణ ప్రాంతాన్ని, తమిళ ప్రాంతాన్ని కూడా పాలించారు. క్రీ.శ. 280 నుండి 630 వరకు పల్లవుల పాళన సాగింది. వారు కర్మ రాష్ట్రంపై అధిపత్యం కోసం ఆనంద గోత్ర, శాలంకాయన, విష్ణుకుండి వంశాల రాజులతో తెరిపిలేని పోరాటాలు సాగించారు. మహేంద్రవర్మ, నందివర్మ, విజయస్కందవర్మ, సింహవర్మ, శివస్కందవర్మ వీరిలో ముఖ్యులైన రాజులు. వీరిలో పాలక్కడ ప్రాంతాన్ని పాలించిన సింహవర్మ 'వెంగో'రాష్ట్రంలో దాన ధర్మాలు చేసినట్లు మంగడూరు శాసనం ద్వారా తెలియవస్తుంది. అయితే ఈ వెంగో అంటే వేంగి అవునా కాదా అన్న విషయంపై విభేదాలున్నాయి. ఎందుకంటే అప్పటికి వేంగిలో విష్ణుకుండులు బలవంతులైయున్నారు.

title: ఘనపురం ఖిల్లా

text:
ఘనపూర్ ప్రాంతాన్ని ఇప్పటికి 800 ఏళ్ళ క్రితం కాకతీయుల సామంతులు పాలించినట్లు తెలుస్తుంది. వారిలో గోన బుద్దారెడ్డి కుమారుడు గోన గణపరెడ్డి ఒకరు. ఇతను ఘనపురం గ్రామంలో గణపతీశ్వరాలయం నిర్మించాడు. ఇక్కడ గణపతీశ్వరాలయం ఉండటం, ఈ ప్రాంతాన్ని గణపరెడ్డి పాలించడం వలన ఈ గ్రామానికి "గణపురం" అని పేరు వచ్చింది. ఇతను నాగర్‌కర్నూల్ తాలుకాలోని వర్ధమానపురం నుండి కాకతీ కందూర్ వరకు ఉన్న ప్రాంతాన్ని పరిపాలించాడు. ఈ ప్రాంతానికి కేంద్రంగా ఉండాలన్న ఉద్దేశంతో గణపురం గ్రామంలో కోటను నిర్మించాడు. ఇక్కడి నుండి పాలన సాగించాడు. ఈ కోట కారణంగా గణపురానికి ఖిల్లాఘనపురం అను పేరు స్థిరపడిపోయింది.
గణపురం గ్రామం చుట్టు ప్రక్కల తొమ్మిది గుట్టలు ఉన్నాయి. వాటికి దేవుని గుట్ట, మనిషి కొండయ్య గుట్ట, వీరన్నగుట్ట, బంగారు గూడు, వెంకయ్యగుట్ట, చౌడమ్మగుట్ట, చంద్రగుట్ట, ముర్రయ్యగుట్ట, దుర్గంగుట్ట అని పేర్లు ఉన్నాయి. వీటిలో గ్రామానికి ఈశాన్యంలో ఉన్న ముర్రయ్యగుట్ట, దుర్గంగుట్టలు ఎత్తుగా ఉన్నాయి. ఈ రెండు గుట్టలను కలుపుతూనే గణపరెడ్డి కోటను నిర్మింపచేశాడు. ఈ కోటలో రాజమందిరం, మంత్రుల నివాసాలు, సైనికుల స్థావరాలు ఉన్నట్లు అక్కడి ఆధారాల ద్వారా తెలుస్తుంది. కోటలోకి ప్రవేశించడానికి వరుసగా మూడు ముఖద్వారాలు ఉన్నాయి. ప్రతి ముఖద్వారం దగ్గర కాపలా కాసే సైనికులకు గదులు నిర్మించారు. అక్కడే అతిథులు ఎవరైనా వస్తే విశ్రాంతి తీసుకోవడానికి విశ్రాంతి గదులు కూడా ఉండినట్లు తెలుస్తుంది.
విపత్కర పరిస్థితులలో కోటపై శత్రువులు దాడి చేస్తే, ఎదుర్కోలేని పరిస్థితులు దాపురించినపుడు తప్పించుకోవడానికి కోటలో రెండు రహస్య మార్గాలు నిర్మించినట్లు తెలుస్తుంది. ఒకటి కోట నుండి సమీప ఘనపుర్ గ్రామంలోని ఓ చేదుడు బావికి చేరుకుంటుందని, మరొకటి పాన్‌గల్ కోట వరకు నిర్మించబడిందని ప్రచారంలో ఉంది.
శత్రువులపై దాడికి ఈ కోటలో అత్యంత ఎత్తులో ఫిరంగిని ఏర్పాటుచేశారు. దీని కొరకు ప్రత్యేకంగా సైనిక విభాగం ఉండినట్లు తెలుస్తుంది.
కోటలోపల దొరసాని మాలె, సమావేశ మందిరాలు, దొంగల బాట, నిత్యం నీటితో ఉండే రెండు చెరువులు, తాగునీటి కొరకు పాలగుండం, నేతిగుండం అనే నీటి తొట్టెలు, మబ్బు చెలిమ మొదలగు నిర్మాణాలు నేటికీ కనిపిస్తాయి. మబ్బు చెలిమలోకి వెళ్లాలంటే 10 అడుగుల వరకు చిమ్మచీకటిలో వెళ్ళవలసి ఉంటుంది, అనంతరం సూర్యకిరణాలు కనిపిస్తాయి. అక్కడి నుండి రెండు వందల అడుగుల వరకు దిగవలసి ఉంటుంది.
గణపురంలోని గుట్టలకు అనుసంధానంగా కాకతీయ సామంతరాజులు మట్టితో గ్రామానికి నాలుగు కిలోమీటర్ల దూరంలో ఏడు కోటలు నిర్మించారు. వాటికి మేడికోట, బండకోట, వీరన్నకోట, ఆగారంకోట, తక్కిళ్ళకోట, వావిళ్ళకోట, బర్వనికోట అని పేర్లు ఉన్నాయి. శత్రువులు కోటలలోకి ప్రవేశించకుండా వాటి చుట్టు కందకాలు తవ్వింఛారు. వాటిని నిత్యం నీటితో నింపి వాటిలో మొసళ్ళను పెంచేవారని తెలుస్తుంది.
గ్రామానికి సంబంధించిన కోటలకు సమీపాన నాటి రాజులు ఒక పెద్ద చెరువును నిర్మించారు. దీనికే "గణసముద్రం" అని పేరు.
కాకతీయ వీరవనిత రాణి రుద్రమదేవి పాలనానంతరం కాకతీయ సింహాసనాన్ని ప్రతాపరుద్రుడు అధిష్టించాడు. ఇతను ఘనపురం రాజైన గణపరెడ్డి కుమారుడు గోన కన్నారెడ్డిని భూత్‌పూర్ యుద్ధంలో ఓడించి, అతని కుమారైను ఈ కోటలోనే వివాహామాడినట్లు చరిత్ర చెబుతుంది. ఈ వివరాలు వరంగల్లో వెయ్యి స్తంభాల గుడిలోని ఓ శిలాశాసనంలో పేర్కొనబడినవని చెబుతారు. మొగల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు సైన్యం కూడా కోటకు వచ్చినట్లు ఆధారాలు ఉన్నాయి.

title: వెన్నెటి గుడ్లు

text: వెన్నెటి గుడ్లు ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని కొన్ని గ్రామీణ ప్రాంతాలలో పిల్లలు ఆడుకునే ఆట. వెన్నెల్లో ఎక్కువగా ఆడతారు కాబట్టి దీనికాపేరు వచ్చింది. ఆటగాళ్ళందరూ ముందుగా రెండు జట్లుగా విడిపోతారు. ఆట ఆడడానికి ఒక ప్రాంతాన్ని దాని సరిహద్దులనూ నిర్ణయించుకుంటారు. ఆ ప్రాంతాన్ని రెండు జట్ల కోసం రెండు సమాన భాగాలుగా విభజించుకుంటారు. ఒక్కో జట్టూ దానికి కేటాయించిన స్థలంలో రహస్యంగా మట్టితో చిన్న చిన్న కుప్పలు (గుడ్లు) పోస్తారు. కొద్ది సేపు పోసిన తరువాత ఒక జట్టు సభ్యులందరూ అవతలి జట్టు వారు రహస్యంగా పోసిన గుడ్లను కని పెట్టాలి. ఇలా వారు కనిపెట్టిన తరువాత ఎన్ని గుడ్లైతే మిగిలాయో అవే వారి స్కోరు. ఏ జట్టు ఎక్కువగా స్కోరు చేస్తుందో ఆ జట్టు గెలిచినట్లు లెక్క.

title: దాసరి

text: ప్రాంతాన్ని బట్టి వీరి జీవన విధానం మారుతుంది. ఏ ప్రాంతానికి చెందినవారైనానప్పటికీ వీరంతా సంచార జాతులకు చెందినవారు. కాలగమనంలో వచ్చిన మార్పులతో ఒకప్పుడు చిడతలు పట్టి రాగాన్ని రక్తి కట్టించిన చేతులు నేడు రాళ్లు మోస్తున్నాయి. ఆంధ్ర ప్రాంతంలోని హరిదాసులు సంక్రాంతి సీజన్‌లో దర్శనమి„స్తుంటారు. వీరు వంశపారంపర్యంగా గ్రామాలు తిరుగుతారు కనుక ఆయా దాసరి కుటుంబాల వారు గ్రామాలను పంచు కుంటారు.

title: రుద్రమ దేవి

text: రుద్రమదేవి (ఆంగ్లం: Rudrama Devi) కాకతీయుల వంశంలో ఒక ధ్రువతారగా వెలిగిన మహారాణి[1]. కాకతీయ వంశమునకు గొప్ప పేరు ప్రఖ్యాతులని తెచ్చిపెట్టిన వీరవనిత. భారతదేశ చరిత్రలో రాజ్యాలను ఏలిన మహారాణులలో రుద్రమదేవి ఒకరు. ఈమె అసలు పేరు రుద్రాంబ. కాకతీయ గణపతిదేవుడు birthday 12 sathbath పాలకుడైన జయాపసేనాని సోదరులైన నారంభ, పేరాంభలను వివాహ మాడినాడు వీరి ముద్దుల కుమార్తె రుద్రమదేవి చేబ్రోలు శాసనం దీని గురించి తెలియజేస్తుంది. ఈమె తండ్రి గణపతిదేవునికి పుత్ర సంతానం లేదు. అందువలన రుద్రాంబను తన కుమారుడిలా పెంచుకొని రుద్రదేవుడని నామకరణం చేసాడు[2]. గణపతిదేవుడు తన కుమార్తె రుద్రమదేవిని నిరవద్యపుర (నిడదవోలు ) ప్రాంతాన్ని పాలిస్తున్న తూర్పు చాళుక్యుడైన వీరభద్రుడికి ఇచ్చి వివాహం చేశాడు. రుద్రమదేవికి ఇద్దరు కుమార్తెలు. పెద్దకుమార్తె ముమ్మడమ్మ. ఈమె మహాదేవుని భార్య. వీరి పుత్రుడే ప్రతాప రుద్రుడు. రుద్రమాంబ ప్రతాపరుద్రుని దత్తత తీసుకొని యువరాజుగా పట్టాభిషేకం చేసింది. ప్రతాపరుద్రునకు అన్నమదేవుడు అనే తమ్ముడు ఉండేవాడని స్థానిక గాథ. బస్తర్ రాజ్య చివరి పాలక వంశంవారు అన్నమదేవుని తమ వంశకర్తగా చెప్పుకున్నారు. రుద్రమదేవి రెండవ కుమార్తె రుయ్యమ్మ.

title: తెలుగు సాహిత్యం - ప్రాఙ్నన్నయ యుగము

title: కాకతీయులు

text: తరువాత తూర్పున గంగ నరసింహదేవుడు వేంగి ప్రాంతాన్ని (క్రీ. శ. 1262లో) ఆక్రమించాడు. కాని పోతినాయక, ప్రోలినాయకులు వారిని ఓడించి క్రీ.శ. 1278లో వేంగిలో తిరిగి కాకతీయుల అధికారం నెలకొల్పారు. ఇంతలో దేవగిరి యాదవ మహాదేవుడు దండెత్తాడు. అతనిని ఓడించి రుద్రమదేవి పరిహారాన్ని గ్రహించింది. దక్షిణాదిన నెల్లూరు ప్రాంతంలో పాండ్యులు విజృంభించసాగారు. వారిని ఓడించిననూ అక్కడ కాకతీయాధికారం ఎంతో కాలం నిలువలేదు. పాండ్యుల సామంతులైన తెలుగు చోడులు మళ్ళీ నెల్లూరును ఆక్రమించారు. వల్లూరు రాజ్యం మాత్రం పాండ్యులనుండి కాకతీయుల వశమైంది. దానిని జన్నిగదేవుడు, తరువాత త్రిపురారి కాకతీయుల సామంతులుగా ఏలారు. అయితే త్రిపురారి తరువాత వచ్చిన అంబదేవుడు తిరుగుబాటు చేసి స్వతంత్రరాజ్యం స్థాపించ ప్రయత్నించాడు. అంబయతో జరిగిన యుద్ధంలో రుద్రమదేవి మరణించింది (క్రీ. శ. 1289).

title: వేల్పనూరు

text: 1830లో వెల్పనూరు ఏ స్థితిలో ఉండేదన్న దానికి చారిత్రిక సాక్ష్యంగా ఏనుగుల వీరాస్వామయ్య రచించిన తొలి తెలుగు యాత్రాచరిత్రయైన కాశీయాత్రాచరిత్ర నిలుస్తోంది. 1830ల్లో ఆయన చేసిన కాశీయాత్రలో ఈ ప్రాంతాన్ని సందర్శించారు. దాని ప్రకారం అప్పట్లోనే గ్రామానికి చేరేందుకు దారి సరళంగా, కఠినతరం కాకుండా ఉండేది. అటవీప్రాంతం ఎక్కువగా ఉండేది కాదు. ఇళ్ళు గొప్పవనీ, బట్టల అంగళ్ళు కూడా ఉండేవని వ్రాశారు. సకల పదార్థాలు దొరుకుతున్నాయని పేర్కొన్నారు. ఐతే మంచినీరు మాత్రం దోషభూయిష్ఠంగా ఉండడమో, ఎద్దడి కావడమో చేసి ఉదకసౌఖ్యము లేదని వ్రాశారు. అప్పట్లో ఈ ప్రాంతాన్ని పరిపాలించిన కందనూరు నవాబు తమ తరఫున ఉద్యోగస్థులను కూడా ఈ గ్రామంలో నియమించారని తెలిపారు.[3]

title: అబద్దాల కథలు (ఊరి పేర్లు - ప్రచారాలు)

text: ప్రస్తుతం రోజులు ఎలా ఉన్నాయంటే` ఎవరైనా బంధువులు వస్తే వారెప్పుడు వెళ్ళి పోతారా? అని ఎదురు చూసేట్లుగా ఉన్నాయి. కారణం`పెరిగిపోయిన ధరలే! కానీ ` అక్కడ మాత్రం బంధువులోస్తే వెళ్ళనివ్వరు. వాళ్ళు వెళ్తామంటే రేపెళ్ళండంటారు. ఏ రోజు కా రోజు`ఇదే మాట! అంత అతిథి మర్యాద! దాంతో ఈ ప్రాంతాన్ని ‘రేపెళ్ళి’గా ముద్దుగా పిలిచేవారు. అదే కాలక్రమంలో రేపల్లెగా స్థిరపడిరది.

title: ప్రతాపరుద్రుడు

text: ప్రతాపరుద్రుడు కాకతీయ రాజవంశమునకు చెందిన చివరి రాజు. ప్రతాపరుద్రుడు రుద్రమదేవి మనవడు (కూతురు కొడుకు). రుద్రమదేవి ఈయన్ను వారసునిగా చేసుకోవటానికి దత్తత తీసుకొంది. ప్రతాపరుద్రునికి మొదట వీరరుద్రుడు, కుమారరుద్రుడను పేర్లుండెను. జినకళ్యాణాభ్యుదయమను రచనను ముగించుచూ గ్రంథకర్త అప్పయార్యుడు తన్న గ్రంథమును రుద్రకుమారదేవుని రాజ్యములో శకము 1241లో ముగించితినని చెప్పుకున్నాడు.

title: రాయచూరు

text:
జిల్లా చరిత్ర క్రీ.పూ 3 శతాబ్దం నుండి లభిస్తుంది. లింగసుగుర్ తాలూకాలోని మస్కి వద్ద అశోకుని ఒకటి మరియు కొప్పల్ సమీపంలో రెండు శిలాశాసనాలు లభిస్తున్నాయి. వీటి ఆధారంగా ఈ ప్రాంతం కొంతకాలం (273-236) మయూర చక్రవర్తి అశోకుని స్వాధీనంలో ఉన్నట్లు భావిస్తున్నారు. క్రిస్టియన్ శకం ఆరంభంలో ఈ ప్రాంతం శాతవాహనుల ఆధీనంలోకి మారింది. 3-4 శతాబ్ధాలలో ఈ ప్రాంతం ఒకతకాల ఆధీనంలోకి మారింది. తరువాత ఈ ప్రాంతాన్ని కదంబ పాలకులు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. తరువాత ఈ ప్రాంతాన్ని చాళుక్గ్యులు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. అయిహోల్ శలాశాసనాల ఆధారంగా రెండవ పులకేశి పల్లవులను ఓడించి ఈ ప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారని భావిస్తున్నాడు. పులకేశి కుమారుడు ఈ ప్రాంతానికి పాలకుడయ్యాడు.8 శతాబ్దం తరువాత రాయచూర్ ప్రాంతం అంతా రాష్ట్రకూటులు స్వాధీనం చేసుకున్నారని శిలాశాసనాలు తెలియజేస్తున్నాయి. మంవి తాలూకాలో లభిస్తున్న శిలాశాసనాలు ఆధారంగా రాష్ట్రకూటుల సామంతరాజు రెండవ కృష్ణా రాజు ఈ ప్రాంతానికి పాలకుడయ్యాడు. రాష్ట్రకూట రాజు నృపతుంగ కన్నడ రచనలలో ఈ ప్రాంతంలోని కొప్పల్ భూభాగాన్ని గ్రేట్ కొప్పల్ అని వర్ణించాడు.
పశ్చిమ చాళుఖ్యులకు సంబంధించిన శిలాశాసనాలు జిల్లాలో పలు ప్రాంతాలలో లభిస్తున్నాయి. వీటి ఆధారంగా క్రీ.శ 10-12 వ శతాబ్దం వరకు ఈ ప్రాంతం చాళుఖ్యుల ఆధీనంలో ఉంది. లింగ్సుగుర్ తాలూకాలో లభించిన ఆధారలను అనుసరించి చాళుఖ్యుల పాలనాకాంలో రాయచూర్ ప్రాంతాన్ని ఐదవ విక్రమాదిత్యుని సోదరుడు మొదటి జగదేకమల్లుడు పాలించాడని భావిస్తున్నారు. మస్కి తాలూకాలో లభిస్తున్న ఆధారాలను అనుసరించి ఈ నగరం ఒకప్పుడు జయసింహునికి రాజధానిగా ఉందని భావిస్తున్నారు. రాయచూరు ప్రాంతంలో దక్షిణభారతీయ పాలకులైన చోళరాజులకు మరియు కల్యాణి సామ్రాజ్య పాలకులైన చాళుఖ్యులు (అక పశ్చిమ చాళుఖ్యులు) మద్య ఆధిక్యత కొరకు పలు యుద్ధాలు సంభవించాయి. ఈ ప్రాంతం కొంతకాలం చోళుల ఆధిక్యతలో ఉంది. జిల్లాలోని కొన్ని ప్రాంతాలను హయహయులు మరియు సిందాలు పాలించారు. చాళుఖ్యల పతనం తరువాత రాయచూరు ప్రాంతం కలచూరి మరియు తరువాత సెవ్న యాదవ రాజుల పాలనలో ఉంది. తరువాత 13వ శతాబ్దంలో కాకతీయుల పాలనలోకి మారింది. రాయచూరు కోట గోడలమీద లభించిన శిలాశాసనాల ఆధారంగా క్రీ.శ 1294 రాణి రుద్రమదేవి సైనికాధికారి గోర్ గంగయ్యరెడ్డి రాయచూర్ కోటను నిర్మించాడని తెలుస్తుంది. . తరువాత క్రీ.శ 1312లో రాయచూర్ ప్రాంతాన్ని ఢిల్లీ సుల్తాన్ సైన్యాధ్యక్షుడు మాలిక్ కాఫిర్ స్వాధీనం చేసుకున్నాడు.
ఢిల్లి సుల్తానులు కాకతీయ సామ్రాజ్యాన్ని ధ్వంసం చేసిన తరువాత రాయచూరు జిల్లా క్రీ.శ 1323లో విజయనగర సామ్రాజ్యం ఆధీనంలోకి మారింది. 1363లో రాయచూర్ ప్రాంతాన్ని బహమనీ సుల్తానులు స్వాధీనం చేసుకున్నారు. బీజపూర్ సుల్తానేట్ విచ్ఛిన్నం అయిన తరువాత 1489లో బీజపూర్ సుల్తానేట్‌కు చెందిన ఆదిల్‌షా స్వాధీనం చేసుకున్నాడు. 1520లో రాయచూర్ యుద్ధం తరువాత విజయనగర పాలకులు ఈ ప్రాంతాన్ని స్వాధీనం చేదుకున్నారు. 1565లో దక్కన్ సుల్తానేట్ సాగించిన తాలికోట యుద్ధంలో విజయనగర రాజు ఓడిపోయిన తతువాత బీజపూర్ రాజులు ఈ ప్రాంతాన్ని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నారు. 1853 - 1860 వరకు ఔరంగజేబు చక్రవర్తి ఈ ప్రాంతాన్ని పాలించాడు. నిజాముల కాలంలో ఈ ప్రాంతం గుల్బర్గా డివిషన్‌లో భాగంగా ఉంది. పోలో ఆపరేషన్ తరువాత 1948 సెప్టెంబరు 17 న నిజాం రాజ్యం తప్పనిసరిగా ఇండియన్ యూనియన్‌లో విలీనం చేయబడింది. తరువాత ఈ ప్రాంతం హైదరాబాద్ రాష్ట్రంలో భాగంగా ఉంది. భాధాప్రయుక్త రాష్ట్రాల విభజన తరువాత ఈ ప్రాంతం మైసూరు రాష్ట్రంలో (తరువాత ఇది కర్నాటక రాష్ట్రం)!భాగం అయింది.

title: రుద్రమ దేవి

text: కాకతీయుల పేరు చెప్పగానే ముందుగా స్మరణకు వచ్చే రాణి రుద్రమదేవి చరిత్ర. కాకతీయుల్లోనే రాయగజకేసరి బిరుదాంకితురాలై కీర్తింపబడిన రుద్రమదేవి జీవిత చరమాంకం ఏ విధంగా ముగిసిందో చరిత్రలో ఎక్కడా రాయలేదు. కానీ నల్లగొండ జిల్లా మునుగోడులో రాణీ రుద్రమాదేవి జీవిత చరమాంకానికి సంబంధించిన చారిత్రక అవశేషాలను దాచుకొంది. రాణీ రుద్రమాదేవి ఇదే గ్రామంలో చనిపోయిందని తెలిపే శిలాశాసనాలు చాలాకాలం తర్వాత బయటపడ్డాయి.

title: షెంగెన్ వీసా

text: షెంగెన్ ఆ ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించే లేదా ఆ ప్రాంతాన్ని వీడే వ్యక్తులపై కఠిన పరీక్షలు జరపాల్సిందిగా కూడా సభ్యదేశాలను కోరుతుంది. ఈ పరీక్షలు ఐరోపా సమాఖ్య యొక్క ఫ్రాంటెక్స్ సంస్థ ద్వారా సమన్వయ పరచబడతాయి, మరియు ఉమ్మడి నియమాలకు లోబడి ఉంటాయి. సరిహద్దు నియంత్రణల వివరాలు, పర్యవేక్షణ, మరియు ఏ పరిస్థితుల క్రింద షెంగెన్ ప్రాంతంలోకి ప్రవేశం అనుమతించబడవచ్చో షెంగెన్ బోర్డర్స్ కోడ్ లో సంపూర్ణంగా వివరించబడింది.[43] బాహ్య సరిహద్దులను దాటి లోపలికి ప్రవేశించే లేదా వెలుపలకు వెళ్ళే వ్యక్తులందరూ కనీస గుర్తింపు పరీక్ష ఎదుర్కోవలసి ఉంటుంది. షెంగెన్ ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించడానికి ప్రయాణికుల హక్కును కూడా సంబంధిత సందర్భంలో పరీక్షించవలసి ఉంటుంది. ఇతరమైన విషయాలతో పాటు నిష్క్రమణ నియంత్రణలు, మొదటగా, ఈ ప్రాంతాన్ని వదలి వేస్తున్న వ్యక్తి ఈ ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించడానికి హక్కు కలిగి ఉన్నాడా, ఆ వ్యక్తి అనుమతించిన కాలం కంటే తన నివాసాన్ని పొడిగించుకోవడం జరిగిందా అనే దానిని నిర్ధారించడానికి, మరియు షెంగెన్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టం మరియు జాతీయ సమాచార ఫైళ్ళలో ఉన్న దాని ప్రకారం వ్యక్తులపై హెచ్చరికలకు అనుగుణంగా పరీక్షలు జరుపడానికి అనుమతిస్తాయి. ఉదాహరణకు ఒక షెంగెన్ దేశంచే అరెస్ట్ వారంట్ జారీచేయబడినపుడు.[44]

title: గూగుల్ ఎర్త్

text: Google తన వినియోగదారునికి అనుమతిస్తూ "మీరు గ్రహం పై చూడాలని అనుకుంటున్నా ఏ ప్రాంతాన్ని అయినా గుర్తించి మరియు పెద్దదిగా చేసుకోండి" అని సూచించిన లక్ష్యంనకు విరుద్దంగా ఉద్దేశ్యపూర్వకంగా ఏదైనా ప్రాంతాన్ని దాచివేస్తుంది అని నమ్మటం వలన, ప్రత్యేక ఆసక్తులకి అందించేందుకు గాను తన డేటాసెట్ ను కుంటిగా చెయ్యాలనుకున్న Google ఉద్దేశ్యాన్ని విమర్శనకారులు తీవ్రంగా విమర్శించారు.

title: షెంగెన్ వీసా

text: షెంగెన్ కాని దేశంతో భూ సరిహద్దును పంచుకునే షెంగెన్ దేశాలు ఒక EU నియంత్రణ ద్వారా పరిసర మూడవ దేశాలతో స్థానిక సరిహద్దు రాకపోకల పాలన అమలుకు ద్వైపాక్షిక ఒప్పందాలను ముగించడానికి లేదా కొనసాగించడానికి అధీకృతపరచబడ్డాయి.[67] ఆ విధమైన ఒప్పందానికి అవసరమైన నిబంధనలను ఈ నియంత్రణ తెలుపుతుంది. ఈ ఒప్పందాలు సంబంధిత పధకం క్రింద స్థానిక సరిహద్దు రాకపోకల అనుమతి యొక్క ప్రవేశాన్ని కల్పించవలసి ఉంటుంది. ఆ విధమైన అనుమతులు హక్కుదారుని యొక్క పేరు మరియు చిత్రాన్ని కలిగి ఉండటంతో పాటు హక్కుదారుడు సరిహద్దు ప్రాంతాన్ని దాటి బయటకు వెళ్ళడానికి అధికారం కలిగి లేడని మరియు ఏ విధమైన దుర్వినియోగమైనా జరిమానాలకు కారణమవుతుందని తెలియచేయాలి. సరిహద్దు ప్రాంతం బాహ్య సరిహద్దు ప్రాంతం నుండి 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న ఏ పరిపాలక జిల్లానయినా కలిగి ఉండవచ్చు (మరియు, ఆ పరిమితి నుండి ఏ జిల్లా అయినా విస్తరిస్తే, సరిహద్దు నుండి 50 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉన్న మొత్తం జిల్లా).


query: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు ఎప్పుడు జన్మించాడు?

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు (పా.1509-1529) అత్యంత ప్రసిద్ధ విజయనగర సామ్రాజ్య చక్రవర్తి. సాళువ నరసనాయకుడి వద్ద మహాదండనాయకుడుగా పనిచేసిన తుళువ నరసనాయకుని మూడవ కుమారుడు శ్రీకృష్ణదేవరాయలు. నరసనాయకుడు పెనుకొండలో ఉండగా, రెండవ భార్య నాగలాంబకు జన్మించాడు కృష్ణదేవరాయలు. ఈయన పాలనలో విజయనగర సామ్రాజ్యము అత్యున్నతస్థితికి చేరుకున్నది. కృష్ణరాయలను తెలుగు మరియు కన్నడ ప్రజలు భారతదేశాన్ని పాలించిన గొప్ప చక్రవర్తులలో ఒకడిగా అభిమానిస్తారు. సాహిత్యములో ఈయన ఆంధ్ర భోజుడుగా మరియు కన్నడ రాజ్య రమారమణగా కీర్తించబడినాడు. ఈయన పాలనను గురించిన సమాచారము పోర్చుగీసు సందర్శకులు డొమింగో పేస్ మరియు న్యూనిజ్ ల రచనల వలన తెలియుచున్నది. రాయలకు ప్రధాన మంత్రి తిమ్మరుసు. శ్రీకృష్ణదేవరాయలు సింహాసనం అధిష్ఠించడానికి తిమ్మరుసు చాలా దోహదపదడినాడు. కృష్ణరాయలు తిమ్మరుసును పితృసమానునిగా గౌరవించి "అప్పాజీ" (తండ్రిగారు) అని పిలిచేవాడు.రాయలు, తుళువ నరస నాయకుని రెండవ భార్య అయిన నాగలాంబ (తెలుగు ఆడపడుచు) కుమారుడు.[1] ఇతను ఇరవై సంవత్సరాల వయసులో ఫిబ్రవరి 4, 1509న విజయనగర రత్నసింహాసనాన్ని అధిష్ఠించాడు. ఇతని పట్టాభిషేకానికి అడ్డురానున్న అచ్యుత రాయలు నూ, వీర నరసింహ రాయలు నూ, అనుచరులనూ తిమ్మరుసు సుదూరంలో ఉన్న దుర్గములలో బంధించాడు. రాయలు తల్లి నాగలాంబ గండికోటను పాలించిన పెమ్మసాని నాయకులు ఆడపడచు[2]. 240 కోట్ల వార్షికాదాయము ఉంది. రాయలు విజయనగరాధీశులందరిలోకీ చాలా గొప్పవాడు, గొప్ప రాజనీతిజ్ఞుడు, సైనికాధికారి, భుజబల సంపన్నుడు, ఆర్థిక వేత్త, మత సహనము కలవాడు, వ్యూహ నిపుణుడు, పట్టిన పట్టు విడువని వాడు, కవి పోషకుడు, రాజ్య నిర్మాత మొదలగు సుగుణాలు కలవాడు. ఇతను దక్షిణ భారతదేశం మొత్తం ఆక్రమించాడు.

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: Annual Report of the Mysore Archaeological Department for the 1930

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: 10.ju sakheya khandava gotrada Apastambha sutrada srimanu Saluva Timmarasaru dakshina

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: లెటర్ టు ద ఎడిటర్, డా.సర్దేశాయి తిరుమలరావు, ద హిందూ ఆంగ్ల దినపత్రిక హంపి నుండి హరప్పా దాకా -ఆచార్య తిరుమల రామచంద్ర,2013, జాతీయ సాహిత్య అకాడమీ అవార్డు గ్రహీత "శ్రీ కృష్ణదేవరాయలు"-గుత్తి చంద్రశేఖర్ రెడ్డి, బళ్ళారి తెలుగు సంఘము, తెలుగు మహాసభల సంచిక

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయల రాజ సేవకులు

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: 9.sadhi vijayavagi dittayisida vira Krishnarayara nyupadim srimanu mahapradhanam Ya

title: అళియ రామ రాయలు

text: ఆరవీటి రామరాయలు (జ.1484[1] - మ.1565) (Rama Raya) శ్రీ కృష్ణదేవ రాయల అల్లుడు, గొప్ప వీరుడు, రాజకీయ చతురుడు, 16వ శతాబ్ది రాజకీయాలలో ప్రముఖ పాత్ర పోషించాడు. విజయనగర రాజవంశములలో నాలుగవది, చివరిదీ ఐన ఆరవీటి వంశమునకు ఆద్యుడు. శ్రీ కృష్ణదేవరాయల అల్లుడైనందున ఈయనను అళియ రామరాయలు (కన్నడములో అళియ అంటే అల్లుడు) అని కూడా వ్యవహరిస్తారు. ప్రముఖ సంస్కృత పండితుడు రామామాత్యుడు రామరాయల ఆస్థానములో ఉండెడివాడు.

title: భువనవిజయం

text:
భువనవిజయం అనునది శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు ఆస్థానం.భువనవిజయంలో అల్లసాని పెద్దన, నంది తిమ్మన, ధూర్జటి, మాదయ్యగారి మల్లన (కందుకూరి రుద్రకవి), అయ్యలరాజు రామభద్రుడు, పింగళి సూరన, రామరాజభూషణుడు (భట్టుమూర్తి), తెనాలి రామకృష్ణుడు అనే ఎనిమిది మంది కవులు ఉండేవారని ప్రతీతి. వీరు అష్టదిగ్గజములు గా ప్రఖ్యాతి పొందారు.
శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు సాహితీ పిపాసకుడు. తెలుగునాట రాజ్యమేలిన రాజులలోకెల్లా అత్యంత ఉత్తముడైన కళాపోషకుడు, కళాబంధు. తాను స్వయంగా ఆముక్త మాల్యద అనబడే పద్య గ్రంధాన్ని రచించాడు.
వారి కొలువులో నిత్యం పద్యపారాయణం సాహిత్యపూర్వకమైన స్నేహపూర్వకమైన పోటీలూ భేటీలూ నిర్వహించే కవులనే అష్టదిగ్గజాలు అంటారు.
శ్రీకృష్ణ దేవరాయుని సాహితీ సమరాంగణంలో అష్టదిగ్గజాల పాత్ర మరువలేనిదీ బహు అమూల్యమైనదీనూ.

title: ప్రొద్దుటూరు

text: ఇక్కడి రామేశ్వరాలయములో శ్రీరాముడు, అగస్తీశ్వరాలయములో అగస్త్య మహర్షి సంప్రోక్షణ జరిపారని ఒక కథనం. పెన్నా నది ఒడ్డున శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు నిర్మించిన ముక్తి రామలింగేశ్వర స్వామి ఉంది. అద్భుత కళారీతులతో ప్రసిద్ధి కెక్కిన కన్యకా పరమేశ్వరి దేవాలయం . ప్రొద్దుటూరులో దసరా నవరాత్రి ఉత్సవాలను ఘనంగా జరుపుతారు.

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: శ్రీకృష్ణదేవరాయలు, విజయనగర సామ్రాజ్యం నేపథ్యంగా తెలుగులో అనేక సినిమాలు విడుదలైనవి. అందులో కొన్ని మల్లీశ్వరి, మహామంత్రి తిమ్మరుసు, తెనాలి రామకృష్ణ మరియు ఆదిత్య 369

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: 5.dradhipati Narasimha varma maharajadhiraja tut putra pituranvagata YADAVA kulamba

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: ఈయన చెన్నకేశవస్వామి వారి దేవాలయం కట్టించాడు.

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: 3.bhagavata gata gaganabhena sthira simhasanarudha sri nahaajadhiraja ra

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: 4.ja parameswara sriman mahamedini ,miseyaraganda kathari saluva sriman dekshina samu

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: కృష్ణదేవ రాయలు తక్కిన విజయనగర రాజులలాగే వైష్ణవుడు. కానీ పరమతసహనశీలుడు. అనేక వైష్ణవాలయాలతో పాటు శివాలయాలను నిర్మించాడు. అంతేకాక ధూర్జటి, నంది తిమ్మన వంటి పరమశైవులకు కూడా తన సభలో స్థానం కల్పించాడు.[4][5] అనేక దాన ధర్మాలు చేసాడు. ముఖ్యంగా తిరుమల శ్రీనివాసులకు పరమ భక్తుడు, సుమారుగా ఆరు పర్యాయములు ఆ దేవదేవుని దర్శించి, అనేక దానధర్మాలు చేశాడు. ఇతను తన కుమారునికి తిరుమల దేవ రాయలు అని, కుమార్తెకు తిరుమలాంబ అని పేర్లు పెట్టుకున్నాడు.

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: 12. ttama kirti Narayana devarige thayurasthalada kavahaliyolaganegado ........

title: కెంపె గౌడ

text: కెంపె గౌడ బెంగళూరు నగర నిర్మాత. ఇతను శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు సామంతు. ఇతని పేరు మీదనే నేటికీ బెంగుళూరు బస్సు స్టేషను కెంపె గౌడ బస్సు నిలయము అని మరియు అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంను కెంపెగౌడ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం అని పిలుస్తారు.

title: తూర్పు గోదావరి జిల్లా చరిత్ర

text: 1470లో కపిలేశ్వర గజపతి మరణం తరువాత, అతని పుత్రులు హంవీరుడు, పురుషోత్తముడికి మధ్య వారసత్వపు పోరు జరిగింది. బహమనీ సుల్తానుల అండతో హంవీరుడు గెలిచి రాజైనప్పటికీ, ఎక్కువ కాలం నిలుపుకోలేక పోయాడు. పురుషోత్తముడు హంవీరుణ్ణి కూలదోసి, రాజమండ్రిని, ఇతర ప్రాంతాలను ఆక్రమించుకోడానికి ప్రయత్నించాడు. కాని మూడో మహమ్మద్ షా రాజమండ్రికి సేనలను నడిపించాడు. అయితే, ఈ యుద్ధం, సంధితో ముగిసింది. మూడో మహమ్మద్ షా మరణించాక, పురుషోత్తమ గజపతి కృష్ణా గోదావరి ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించుకొని బహమనీ సేనలను కొండవీటి వరకు తరిమి కొట్టాడు. పురుషోత్తముడి తరువాత అతని కొడుకు ప్రతాపరుద్రుడు రాజయ్యాడు. విజయనగర రాజు శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు అతని రాజ్యాన్ని ఆక్రమించుకొని రాజమండ్రిని సామంత రాజ్యంగా చేసుకున్నాడు. అయితే, వారిద్దరికీ కుదిరిన ఒక ఒప్పందం ప్రకారం ప్రతాపరుద్రుడు తన కుమార్తెను కృష్ణదేవ రాయలకు ఇచ్చి పెళ్ళి చెయ్యగా, రాయలు కృష్ణా నదికి ఉత్తర ప్రాంతమంతటినీ అతనికి ఇచ్చివేసాడు.

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: 6.ra dyumani samyuktva chudamini sakala vanahi brind sandoha (santarpana)paranarisahodara

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: కృష్ణదేవ రాయలుకు తిరుమల దేవి, చిన్నాదేవి ఇద్దరు భార్యలని లోక విదితము. కానీ, ఆముక్తమాల్యద ప్రకారం ఈయనకు ముగ్గురు భార్యలు (తిరుమలాదేవి, అన్నపూర్ణ మరియు కమల).[6] కృష్ణదేవరాయలు విజయనగర సామంతుడైన శ్రీరంగపట్నం రాజు కుమార వీరయ్య కూతురు తిరుమలాదేవిని 1498లో వివాహం చేసుకున్నాడు.[7] పట్టాభిషిక్తుడైన తర్వాత రాజనర్తకి అయిన చిన్నాదేవిని వివాహమాడాడని న్యూనిజ్ వ్రాశాడు. ప్రతాపరుద్ర గజపతిని ఓడించి, ఆయన కూతురైన తుక్కా దేవిని మూడవ భార్యగా స్వీకరించాడటనటానికి చారిత్రకాధారాలున్నాయి. ఈమెనే కొందరు లక్ష్మీదేవి అని, జగన్మోహిని అని కూడా వ్యవహరించారు.[8] చాగంటి శేషయ్య, కృష్ణరాయలకు అన్నపూర్ణమ్మ అనే నాలుగవ భార్య ఉందని భావించాడు. కానీ, చిన్నాదేవే అన్నపూర్ణమ్మ అని కొందరి అభిప్రాయం. డొమింగో పేస్ ప్రకారం కృష్ణరాయలకు పన్నెండు మంది భార్యలు.[6][9] కానీ అందులో తిరుమలాదేవి, చిన్నాదేవి, జగన్మోహిని ప్రధాన రాణులని చెప్పవచ్చు. అయితే శాసనాల్లో ఎక్కువగా ప్రస్తావించబడిన తిరుమలాదేవి పట్టపురాణి అయిఉండవచ్చని చరిత్రకారుల అభిప్రాయం[10] ఇద్దరు కుమార్తెలు, వారిలో పెద్ద కూతురు తిరుమలాంబను ఆరవీడు రామ రాయలకు, చిన్న కూతురును రామ రాయలు సోదరుడైన తిరుమల రాయలుకు ఇచ్చి వివాహం చేసాడు. ఒక్కడే కొడుకు, తిరుమల దేవరాయలు. ఇతనికి చిన్న తనంలోనే పట్టాభిషేకం చేసి, తానే ప్రధానిగా ఉండి రాజ్యవ్యవహారాలు చూసుకునేవాడు. కాని దురదృష్టవశాత్తూ తిరుమల దేవ రాయలు 1524లో మరణించాడు. ఈ విషయంపై కృష్ణ దేవ రాయలు తిమ్మరుసును అనుమానించి, అతనిని గ్రుడ్డివానిగా చేసాడు. తానూ అదే దిగులుతో మరణించినాడని ఓ అభిప్రాయము. మరణానికి ముందు చంద్రగిరి దుర్గమునందున్న సోదరుడు, అచ్యుత రాయలును వారసునిగా చేసాడు.

title: వీరనరసింహ రాయలు

text: దక్షిణ దేశ యాత్రలు తరువాత వీర నరసింగ రాయలు జబ్బు పడినాడు. దానితో తన వద్ద మహామంత్రిగా ఉన్న సాళువ తిమ్మరుసును పిలిపించి, తన తరువాత, తన ఎనిమి సంవత్సరాల కొడుకు తిరుమల రాయలును రాజ్యానికి వారసునిగా చేయమనీ, అలాగే శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు కను గుడ్లు పీకి చూపించమనీ ఆజ్ఞాపించాడు. కానీ తిమ్మరుసు ముందుగానే అనేక యుద్ధములందు శ్రీ కృష్ణదేవరాయల ప్రతాప సామర్ధ్యములు ఎరిగి ఉన్నందువల్ల ఆ పని చేయలేక విషయమంతా కృష్ణదేవ రాయలుకు చెప్పి అతనిని ప్రవాసం పంపించి, ఓ మేక కనుగుడ్లు తెచ్చి చూపించి రాజును అవసాన కాలంలో సంతృప్తి పరచాడని ఒక కథనం ఉంది. కానీ అన్నదమ్ముల మధ్య సౌభ్రాతృత్వం తప్ప వైరమున్నట్టు ఎలాంటి చారిత్రకాధారాలు లేవు. వీర నరసింహరాయలు 1509లో మరణించాడు. ఆ తరువాత కృష్ణదేవరాయల పట్టాభిషేకం ఎలాంటి గొడవలు లేకుండా సునాయాసంగా జరిగిపోయింది.

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: 8.trinetra srimat krishnavarma maharajadhiraja prudhvirajyam geyinottiralu dakshina de

title: రాయలసీమ సంస్కృతి

text: విజయనగర సామ్రాజ్యపు చక్రవర్తి అయిన శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు హయాంలో ఈ ప్రాంతపు సంస్కృతి చాలా ఉన్నతి చెందినది. అష్టదిగ్గజాలలో ఐదు మంది (అల్లసాని పెద్దన, నంది తిమ్మన, ధూర్జటి, కందుకూరి రుద్రకవి (మాదయ్యగారి మల్లన), అయ్యలరాజు రామభధ్రుడు) ఈ ప్రాంతం వారే.

title: దేశ భాషలందు తెలుగు లెస్స

text: ఆంధ్ర భోజునిగా మరియు కన్నడ రాజ్య రమారమణగా కీర్తించబడిన శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు తెలుగు భాషకు దేశ భాషలందు ఉన్న ప్రాముఖ్యత దృష్ట్యా పలికిన పలుకులు ఇవి.

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: 11.varanesi Gajaranyakshetra Rajaraja purvada Talakadali sri mahadevadevo

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: 1. Svasti sri vijayabhyudaya Salivahana saka 5 varusha

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: 7.sauchavira(sarvavira) parakramadhara sakala desadhisvara mani makuta charanaravinda kathari

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: 2.1434 sandu ......srimukha samvatsarada Phalguna ba svasti jitam

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: వర్గం:భారతదేశ చరిత్ర వర్గం:ఆంధ్ర ప్రదేశ్ చరిత్ర వర్గం:విజయ నగర రాజులు వర్గం:సుప్రసిద్ధ ఆంధ్రులు

title: శ్రీ కృష్ణదేవ రాయలు

text: Translation -----------


query: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి తల్లిదండ్రులెవరు ?

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి ప్రమోదూత సంవత్సర శ్రావణ శుద్ధ ద్వాదశి సోమవారం అనగా 1870 ఆగస్టు 8న తూర్పు గోదావరి జిల్లా కడియం గ్రామంలో జన్మించాడు. వేంకటశాస్త్రిది ఆరామ ద్రావిడ అంతశ్శాఖకు చెందిన పేద బ్రాహ్మణ కుటుంబం. తల్లిదండ్రులు చంద్రమ్మ, కామయ్య. ఇతని ముత్తాత తమ్ముడు వేంకటేశ్వర విలాసము, యామినీ పూర్ణతిలక విలాసము అనే గ్రంథాలు రచించిన కవి. అతను సేకరించిన అమూల్య తాళపత్ర గ్రంథాలు వేంకటశాస్త్రికి అందుబాటులో ఉండేవి. తరువాత వారు కడియం నుంచి యానాంకు మకాం మార్చారు. వేంకటశాస్త్రి తన 19వ యేట (1889లో) రామడుగు వేంకటాచలం కుమార్తెను గురువు చర్ల బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి ఆధ్వర్యంలో వివాహం చేసుకున్నాడు.[2]

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి తనతోపాటుగా చదువుకున్న దివాకర్ల తిరుపతిశాస్త్రితో కలిసి తిరుపతి వేంకట కవులుగా ఆంధ్రదేశమంతటా ప్రాచుర్యం పొందాడు. అష్టావధానాలు, కవిత్వ రచనకు పేరుప్రఖ్యాతులు, ప్రతిపక్షులతో స్పర్థ, రాజాస్థానాల్లో గౌరవాలు వంటివన్నీ కలిసే పొందారు. కాశీకి వెళ్ళకముందు తిరుపతిశాస్త్రికి, వేంకటశాస్త్రికీ సతీర్థ్య భావమే వుండేది.[నోట్స్ 4] కాశీ వెళ్ళి పలు శాస్త్రాలను చదువుకుని తిరిగి వచ్చాకా వేంకటశాస్త్రి చదువులో ముందుకు వచ్చాక పెద్దవాడైన తిరుపతిశాస్త్రికి సహాధ్యాయి అయ్యాడు. మొదట్లో వారిద్దరికీ అంతగా స్నేహం లేకున్నా అనంతర కాలంలో స్నేహం వృద్ధి అయ్యింది. కానీ మధ్య మధ్యలో పోట్లాడుకుంటూ ఉండేవారు. ముఖ్యంగా తిరుపతిశాస్త్రి, వేంకటశాస్త్రి గురువు తలపెట్టిన గణపతి ఉత్సవానికి డబ్బు సేకరించడం కోసం గ్రామాలు తిరుగుతున్నప్పుడు ఆదరణ వేంకటశాస్త్రికే ఎక్కువగా ఉండేది. తిరుపతిశాస్త్రి పద్యపఠనం చేసేటప్పుడు శ్రోతలు అతనిని ఆపమని వేంకటశాస్త్రిని చదవమనడం తిరుపతి శాస్త్రికి కష్టంగా ఉండేది. అందుకని వేంకటశాస్త్రి చెప్పిన ఒక పద్యంలో ఉపమానం సరైనది కాదని తిరుపతి శాస్త్రి మడత పేచీకి దిగాడు. అది ముదిరి ఇద్దరూ కొట్టుకున్నారు. ఇలా సాగుతుండగా వేంకటశాస్త్రి తోవఖర్చుల కోసం అప్పుచేసి పంపించిన ముప్పై రూపాయలు తీర్చుకోవలసి అవధానాలు చేయడానికి బయలుదేరినప్పుడు గురువు బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి అబ్బాయీ, నీకు యితడు కూడా వుంటే చాలా శోభగా వుంటుందని చెప్పేసరికి కాదనలేక ఇద్దరూ కలిసి అవధానాలు చేయడం ప్రారంభించారు. అలా 1891లో జరిగిన కాకినాడ శతావధానం తిరుపతి వేంకట కవుల తొలి ప్రదర్శన. అలా ప్రారంభమయిన అనుబంధం తిరుపతిశాస్త్రి మరణం తర్వాత కూడా ముగిసిపోలేదు.[2] తిరుపతిశాస్త్రి మరణానంతరం వేంకటశాస్త్రి విడిగా వ్రాసిన గ్రంథాలు చాలావాటిని తిరుపతి వేంకటీయం, తిరుపతి వేంకట కవులు పేరుతో ప్రకటించాడు.

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: శ్రీమదఖండవైభవము చే జెలువారెడి వేంకటాద్రిపై సామజయాన శ్రీరమణి చక్కగ బాదము లొత్త నారదుం 'డో మహనీయ సేవిత గుణోజ్జ్వల' యంచు భజింపుచుండ ని న్నే మది నమ్మినాడ దయ నేలుమి శ్రీకర వేంకటేశ్వరా!

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి (ఆగష్టు 8, 1870 - 1950) తెలుగు కవి, అవధాని, నాటకకర్త. తెలుగులో అవధాన విద్యకు రూపురేకలు తీర్చిదిద్ది, వన్నెవాసి సమకూర్చిన తిరుపతి వేంకట కవులులో ఒకడు. దివాకర్ల తిరుపతిశాస్త్రితో జంటగానూ, అతను మరణానంతరం విడిగానూ ఎన్నో పద్యనాటకాలు, కావ్యాలు, వచన రచనలు రచించాడు. చెళ్లపిళ్ల తెలుగు ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేశాడు. అతని వద్ద శిష్యులుగా చదువుకున్నవారు చాలామంది ఆ తర్వాతి కాలంలో తెలుగు సాహిత్యరంగంలో, భాషాశాస్త్రంలోనూ కవులుగా, పండితులుగా ప్రఖ్యాతి పొందాడు.[1]

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి ఆంధ్రదేశంలో అవధాన విద్యకు విస్తృతమైన ప్రాచుర్యం తీసుకువచ్చి, దానికి ఒక రూపురేఖలు ఏర్పరచడంలో కీలకమైన కృషిచేసిన తిరుపతి వేంకట కవుల్లో ఒకడు. షట్‌దర్శనీవేది[నోట్స్ 5] ఇవి భారతీయ తాత్త్వికతలో కీలకమైన ప్రతిపాదనలు. వీటన్నటిలో కృషిచేసి వేతృత్వం సంపాదించినవారిని షట్‌దర్శినీవేది అని గౌరవిస్తారు. పాండిత్యానికి సూచిక.</ref> అయిన చర్ల బ్రహ్మయ్య శాస్త్రి వద్ద అభ్యసించడమే కాక అతనే వేంకటశాస్త్రిని, తిరుపతి శాస్త్రిని జంటగా అవధానం చేయమని చెప్పడం విశేషం. వీరు ప్రారంభించిన మార్గంలో ఎందరో అవధానులు తయారు అయ్యారు. వీరి అవధానశక్తి అత్యంత విలక్షణం. ధారాశుద్ధితో[నోట్స్ 6] కూడిన ధారణాశక్తి[నోట్స్ 7] ప్రాచుర్యం పొందిన అష్టావధాన, శతావధాన ప్రక్రియల్లో ధారణాశక్తి చాలా కీలకం. శతావధానంలో ఆఖరి రోజు ఎవరు ఏం అడిగారో, వారికి ఏ పద్యాలు చెప్పామో అవధానులు గుర్తుంచుకుని తప్పురాకుండా చెప్పాల్సివస్తుంది.</ref>, ఆశుధారాపటిమ [నోట్స్ 8]</ref> ఆశ్చర్యపరుస్తుంది. అవధానంతో పలు సంస్థానాలు, ప్రదేశాలు దిగ్విజయ యాత్ర తరహాలో తిరిగి ప్రతీచోటా ప్రతిభను చాటుకుని విజయవంతులయ్యారు.

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి తొలినాళ్లలో సంస్కృత భూయిష్టమైన సమాసాలతో తెలుగు పద్యాలు లేక నేరుగా సంస్కృత శ్లోకాలు రచించేవారు. అతను గురువు చర్ల బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి సాన్నిధ్యానికి వెళ్ళేలోగా విశేషించి చెప్పిన కవిత్వం పద్యకవిత్వమేనని వేంకటశాస్త్రి వ్రాసుకున్నారు. అతను వ్రాసిన పద్యకవితంలో మొట్టమొదటిది ఈ పద్యం:

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: సంగరశక్తి లేదు, వ్యవసాయము సేయుట సున్న, సంతలో నంగడివేసి యమ్ముటది యంతకుమున్నె హుళక్కి, ముష్టికిన్ బొంగు భుజాన వైచుకుని పోయెద మెక్కడికేని ముష్టిచెం బుం గొనిపెట్టు యమోఘమిదే కద! దంతిరాణ్నృపా!

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: తిరుపతి వేంకటకవులుగా వీరు చేసిన అవధానాలు క్రమేపీ తెలుగునాట అష్టావధానాలు, శతావధానాలకు ప్రజాదరణ, రాజాదరణ సంపాదించిపెట్టడంతో పాటు వాటికొక రూపురేఖలు సమకూర్చిపెట్టడంలో ముఖ్యపాత్ర పోషించాయి.

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: తన మలిజీవితంలో చెళ్లపిళ్ల ప్రధానంగా వచన రచనలు చేశారు. దాదాపుగా ఈ వచన రచనలన్నీ దివాకర్లతో కాక విడిగానే చేశారు. అందుకు ముఖ్యకారణం కూడా చెళ్లపిళ్ల అభిరుచి వచనం వైపుకు తిరిగేలోగానే దివాకర్ల వారు మరణించడమే కావచ్చు. అతను తన వచన ఖండిక (వ్యాసాలు)లలో ఎన్నో అంశాలను గూర్చి రుచ్యంగా, సవివరంగా రాశారు. మొదట వచనంలో కూడా గ్రాంథికాన్ని అవలంబించిన వేంకటశాస్త్రి పోనుపోను సరళ వ్యావహారికంలోకి ది. పద్యరచనలో ఎంతటి ఆశుధార ఉందో వచనరచనలోనూ అంతటి అనర్గళ వాగ్ధార ఉందంటూ విమర్శకులు డి.చంద్రశేఖరరెడ్డి అతను వ్యాసాల గురించి ప్రస్తావించారు. వేంకటశాస్త్రి ఎన్నెన్నో అంశాల గురించి వందలాది వ్యాసాలను రచించారు. ఆనాటి సంస్థానాధీశులు, వారి చుట్టూ వాతావరణం, వారి దాతృత్వం, సద్గుణాలు, దుర్గుణాలు, అప్పటి మహాపండితులు, వారి పాండితీపటిమ, సహృదయత, ఈర్ష్యాసూయలు, ఆ కాలంలోని ఆచారాలు, వ్యవహారాలు, చెళ్ళపిళ్ల చిన్ననాటి ముచ్చట్లు, కాశీయాత్రకు వెళ్ళిన పూర్వాపరాలు, తన జాతకంలోని శుభయోగాలు, దుర్యోగాలు, నాటి తమ విద్యాభ్యాసం వంటివి ఈ వ్యాసాల్లో కనిపిస్తాయి. ఇక వ్యక్తిగతమూ,సాహిత్యపరమూ అయిన పలు వివాదాలకు సంబంధించిన వ్యాసాలూ పుష్కలంగా రాశారు.[4] ఒక విషయంలోంచి మరో విషయంలోకి, అందులోంచి మరింకొక దానిలోకి చివరికి మళ్ళీ ఎత్తుకున్న విషయంలోనికి మారుతూ ఎన్నో అంశాలli ప్రస్తావించడం వంటివి చాలా ఆసక్తికరంగా ఉంటాయి. కథలు గాథలు(వేంకటశాస్త్రి వచన రచనల సంకలనం) ఒక అర్థశతాబ్దిలో తెలుగు సాంస్కృతిక చరిత్ర అంటూ పుస్తకం వెనుక అట్టపై ప్రచురణకర్తలు ప్రశంసించారు.

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: శాస్త్రిగారు సామాన్యం ఎత్తు, చామనచాయ, బహుచురుకైన మొహం. కంచుగంటలాంటి గొంతుక, పూర్వకాలపు కత్తు కాబట్టి పిల్లజుట్టు. పండిత శాలువను పైన వేసుకొని పంచను ధరించేవారు. చేతనున్న బంగారు కడియం కవితా దిగ్విజయాన్ని సూచిస్తుంది. కవులు సాధారణంగా వాచాలురుగా ఉంటారు. వారికి వ్రాయడమెంత సహజమో సంభాషించడం కూడా అంతే. దీనికి భిన్నంగా ఉండేవారు సకృత్తు. అయితే సంభాషించడం వేరు, ఉపన్యసించడం వేరు. శాస్త్రిగారు అమితభాషి. ఆయన మాట్లాడుతున్నంతసేపూ వినాలనే ఉంటుంది. లోకవ్యవహారాన్ని, పూర్వానుభవాలను, పూర్వ కవిత్వ, నవీన కవిత్వాలను జోడించి సరసంగా మాట్లాడుతారు. లౌక్యులలో లౌక్యుడు, ఎదిరిని ఏ పద్ధతినైనా చిత్తు చేయాలనే వ్యక్తి. పట్టుదల సందర్భాలలో మృగరాజు ధైర్యం, నక్కజిత్తులను కూడా అవలంబిస్తారు. కవితా ధోరణికి తిరుపతి శాస్త్రిగారు, లౌక్య ప్రజ్ఞకు వేంకటశాస్త్రిగారు అని తెలిసినవారు చెప్పుతారు - టేకుమళ్ల కామేశ్వరరావు[13] చెళ్లపిళ్ల శాస్త్రిగారు చాలా సౌమ్యుడు. జ్ఞానపిపాస అత్యధికం. కాలేజీకి వచ్చి రేడియో, ఎక్స్ రే మొదలైన ప్రయోగాలను చేయించి తెలుసుకునేవారు. ఈ సభలోనైనా ఆయన తప్పు చెప్పితే దానిని దిద్దుకోక దానినే సమర్థించేవారు. దిద్దుకుంటే గౌరవభంగం అనేవారు. కవులకు అంటగట్టే శృంగారం ఆయన గురించి అనడానికి లేదు. - విస్సా అప్పారావు (విస్సా అప్పారావు, వేంకటశాస్త్రి ప్రాణస్నేహితులు. విస్సా వారు రాజమహేంద్రవరంలో ఉన్నన్నినాళ్లూ వేంకటశాస్త్రి రాజమండ్రి వచ్చినపుడల్లా విస్సా వారింట్లోనే మకాం వేసేవారు) శ్రీ చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి గారిని నేనెఱుగ లేకపోతిని. వారు మాకు తెలుగు చెప్పుటకు రానారంభించిరి. బక్కపలుచని వాడు, పొట్టివాడు, చామనచాయ యనుటకు మించిన నల్లని మేనివాడు. కాళ్ళకు పావుకోళ్లు, ధోవతి, లోన తెల్లని చొక్కా, పైన నొక కోటు. అవి మాయనివి కాదు. మాసినవి కావు. ఒక తలగుడ్డ. మొగమున విభూతియు గంధమును నొసట పెద్ద కుంకుమ బొట్టు. ....మొదటి గంటలో నరగంటయైన తరువాత శాస్త్రి గారు వచ్చుట జరిగినచో పిల్లల యదృష్టము. దినదినమింతే. దాని కవధి లేదు. ఏ యితరోపాధ్యాయుడు నట్లు వచ్చుటకు వీలు లేదు. ప్రధానోపాధ్యాయుడు మందలించును. కఠినముగా చెప్పును. చివరకుద్యోగము నిలుచుటయు కూడా కష్టము. అతను మా గురువు గారి యందు నిస్సహాయుడు. -విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి శిష్యుడు, జ్ఞానపీఠ్ పురస్కార గ్రహీత, ప్రముఖ కవి, రచయిత.[14]

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: వర్గం:తెలుగు కవులు వర్గం:1870 జననాలు వర్గం:తూర్పు గోదావరి జిల్లా ప్రముఖులు వర్గం:కోస్తాంధ్ర ప్రముఖులు వర్గం:1950 మరణాలు వర్గం:అవధానులు వర్గం:కృష్ణా జిల్లా ప్రముఖులు వర్గం:బందరులో జీవించిన ప్రముఖులు వర్గం:శతావధానులు వర్గం:అష్టావధానులు వర్గం:జంటకవులు

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: చెళ్లపిళ్ల వెంకటశాస్త్రి పేదకుటుంబంలో జన్మించాడు. తన కవిత్వం ద్వారా ఎంతో ధనం సంపాదించి కుటుంబ ఆర్థిక స్థితిని దోసపాదులా పెంచాడు. అతను కావ్యాల అంకితాలు, గ్రంథ ప్రచురణలు, రాజాస్థానాల్లో సత్కారాలు, సంస్థానాధీశుల నుండి వార్షికాలు, అష్టావధానాల ఏర్పాట్లకు బహుమతులు వంటి ఎన్నో రూపాల్లో ఆర్థికంగా బలపడ్డాడు. అతను కాశీయాత్ర పుస్తకానికి సంపాదకత్వం చేపట్టిన మోదుగుల రవికృష్ణ ఈ విషయాన్ని ప్రస్తావిస్తూ వేం.శా. [వేంకటశాస్త్రి] గొప్ప చమత్కారి, హాస్యస్ఫూర్తి కలిగిన వారు. తనకు కావలసినది ఇవ్వగలరు అనుకున్నచోట రాబట్టగలరు. అంటాడు. అటువంటి సందర్భాల్లో ఒకటి: విక్రమదేవ వర్మకు వయసు మీరాక వారసత్వపు దావాలో జయపుర సంస్థానం దఖలు పడింది. ఆయనకు 'కవిభూషణ' శెట్టి లక్ష్మీనరసింహం ఆంతరంగిక కార్యదర్శి. నరసింహం తనకు చెళ్లపిళ్ల అంటే ఉన్న అభిమానం కొద్దీ వర్మ సన్నిధిలో శతావధానం చేయించాలనుకున్నాడు. వేంకటశాస్త్రి తనకు ధారణశక్తి లోపించిందని, రాజు అంగీకరిస్తే ఏదో అంశం మీద కాసేపు మాట్లాడతానన్నాడు. ఒకరోజు సాయంత్రం జయపురం వారి విశాఖపట్నం విడిది అయిన హవామహల్లో మధ్యాహ్నం మూడు మొదలు ఎనిమిది గంటలవరకూ ఏకబిగిన 'కవిత్వం' అనే అంశంపై ప్రసంగించారు. వెయిన్నూట పదహార్లు, జోడు శాలువాలతో సత్కరించాలని వర్మ తలంపు. అది నరసింహం ద్వారా వేంకటశాస్త్రికి ముందుగానే తెలుసు. అయిదు గంటల నిరాఘాట ఉపన్యాసంలో ప్రస్తావనవశాత్తూ కడియంలో తనకు రెండుచోట్ల విడివిడిగా మడిచెక్కలు ఉన్నాయన్నారు. ఆ విషయం అక్కడితో వదిలిపెట్టి ప్రధాన అంశంలోకి మళ్లి, కొంతసేపటికి ఆ రెండు మడిచెక్కల మధ్య ఉన్న భూమి చవగ్గా అమ్మకానికి వచ్చిందని, దానిని గనుక కొంటే తన పొలం అంతా ఒకే ఖండంగా ఉంటుందని చెప్పారు. మళ్ళా ప్రసంగంలోకి వెళ్ళి ఒక అరగంట తర్వాత ఆ భూమి కామందు మూడు వేలకు తగ్గనంటున్నాడని ముక్తాయించారు. అలా తన కోరిక నేరుగా కాకుండా చతురంగా వెలుబుచ్చడంతో, మొత్తానికి మూడు వేల రూపాయలు విక్రమదేవ వర్మ వేంకటశాస్త్రికి బహూకరించారు. ఆ సంఘటనకు ప్రత్యక్షసాక్షి శ్రీశ్రీ. [12] ఇది జరిగింది 1935 డిసెంబరు 25. అప్పటికి శ్రీశ్రీకి పాతికేళ్లు. వేంకటశాస్త్రికి అరవైఐదు సంవత్సరాలు. బొబ్బిలి జమీందారు పట్టాబిషేకోత్సవాన్ని కావ్యంగా వ్రాసి పట్టాభిషేకం పూర్తయిన రెండు, మూడేళ్లకు శిష్యులతో బొబ్బిలి వెళ్ళి వారంరోజుల పాటు ఆ కావ్యాన్ని వ్యాఖ్యాన సహితంగా జమీందారుకు వినిపించాడు. ఆ కావ్యానికి, వేంకటశాస్త్రి పద్యపఠన ధోరణికి ఆనంద పరవశుడైన బొబ్బిలి జమీందారు వేంకటశాస్త్రి జీవించి ఉన్నన్నినాళ్లూ వంద రూపాయలు ప్రతిసంవత్సరం వార్షికం లాగా అందజేసే ఏర్పాటుచేశాడు. ఇవే కాక తెలుగు సాహిత్యంలో అత్యంత ప్రజాదరణ పొందిన పాండవోద్యోగ విజయాల ప్రచురణలు, అవధాన ప్రదర్శనలు వంటి వాటి ద్వారా కూడా ఎంతో సంపాదించుకున్నాడు.

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: విజయనగరంలో కూడా ఆనందగజపతి దర్శనం గగనం అయింది. 4,5 నెలలు వేచి ఉన్నారు. వారి దివాన్ బీజాపురపు కోదండరావును ఉద్దేశించి రాజు దర్శనం ఇప్పించమని కోరుతూ పెట్టుకున్న పద్యమయ అర్జీలోని పద్యాలు ఈ రెండు:

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: ఆంధ్రప్రదేశ్ వైశ్యసంస్థానాల్లో పెద్దది పశ్చిమగోదావరి జిల్లా లోని గూటాల. ఈ సంస్థాన సంపాదకులు మన్యం సత్యలింగం. కాలక్రమంలో సత్యలింగం తమ్ముడు వేంకటరత్నం మనవడు చినకనకయ్య జమీందారు అయ్యారు. అతను మరణంతో భార్య మహాలక్ష్మమ్మ 1878లో సంస్థానపాలన చేపట్టారు. సత్యలింగం కాలంనాటి నుంచీ ఫ్రెంచివారితో స్నేహం కొద్దీ వారు యానాంలో స్థిరనివాసం కలిగివుండేవారు. మహాలక్ష్మమ్మచే సన్మానింపబడని పండితుడు కానీ, కళాకారుడు కానీ లేరని చెప్పుకునేవారు. వేంకటశాస్త్రి ఆ దానశీలిపై చెప్పిన పద్యం ఇది:[4]

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: విశాఖపట్టణం లోని గోడే గజపతిరావును దర్శించపోయినప్పుడు ఎంతకాలానికీ సముఖానికి రమ్మని సెలవు రాలేదు. అప్పుడు విసుగుతో చెప్పిన పద్యం ఇది:

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: వేసవి దగ్గరాయె, మిము వీడుటకున్ మనసొగ్గదాయె, మా వాసము దూరమాయె, బరవాసమొనర్చుట భారమాయె, మా కోసము తల్లిదండ్రు లిదిగో నడిగోనని చూచుటాయె, వి శ్వాస మొలర్పవే సెలవొసంగిన బోయెదమయ్య భూవరా!

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: ఆత్మకూరు (మహబూబ్ నగర్ జిల్లా) సంస్థానం నుండి తిరిగి వెళ్లడానికి సెలవిమ్మని కోరుతూ రాజా వారితో చెప్పిన పద్యం ఇది:[3]

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: ఏనుగు నెక్కినాము ధరణీంద్రులు మ్రొక్కగ నిక్కినాము స న్మానములందినాము బహుమానములే గ్రహియించినార మె వ్వానిని లెక్కపెట్ట కనివారణ దిగ్విజయం బొనర్చి ప్ర జ్ఞా నిధులంచు బేరు గనినారము నీ వలనన్ సరస్వతీ !

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి బందరు పాఠశాలలో ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేశాడు. వేంకటశాస్త్రి వద్ద పాఠశాలలో విద్యను అభ్యసించి, అనంతర కాలంలో సాహిత్య రంగంలో, భాషాశాస్త్రంలో కవులుగా, రచయితలుగా, పండితులుగా లబ్ధప్రతిష్ఠులైన వారు ఎందరో ఉన్నారు. విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి, పింగళి లక్ష్మీకాంతం, కాటూరి వేంకటేశ్వరరావు, వేలూరి శివరామశాస్త్రి, శ్రీరాముల సచ్చిదానందం (నాటి రోజుల్లో ప్రముఖ నాటక కవి), అవ్వారి సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి వంటి మహామహులు చెళ్లపిళ్లను సర్వాత్మనా గురువుగా భావించి గౌరవించారు. చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రికి విజయవాడలో సన్మానం జరిగినప్పుడు విశ్వనాథ ఆయనను పొగడుతూ చెప్పిన పద్యం చూడండి: అల నన్నయ్యకు లేదు తిక్కనకు లేదా భోగ మస్మాదృశుం డలఘుస్వాదు రసావతార ధిషణాహంకార సంభారదో హల బ్రాహ్మీమయమూర్తి శిష్యుఁ డయినా డన్నట్టి దావ్యోమపే శలచాంద్రీ మృదుకీర్తి చెళ్ళపిళవంశస్వామి కున్నట్లుగన్. సామాన్యం కాని స్వాదు రసావతారమైన బుద్ధి అనే అహంకారంతో సర్వసంపూర్ణత్వాన్నికలిగి ఉత్సాహంతోకూడి సాక్షాత్ సరస్వతీ స్వరూపమైన నావంటి శిష్యుని కలిగివుండటం వల్ల పొందగలిగే, ఆకాశాన్ని ప్రకాశింపచేస్తున్నచల్లని వెన్నెలవంటి మృదు కీర్తి అనే భోగం మా గురువైన చెళ్ళపిళ స్వామికే కలిగింది కాని ఆనాటి గొప్పకవులైన నన్నయ్యకిగాని తిక్కన కి గాని కలగలేదు అంటూ పొగిడింది ఈ శిష్యులను కలిగివున్న భోగాన్నే.[9]

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: కవనార్థం బుదయించి</i>నట్లు చెప్పుకున్న చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి జీవితంలో చాలావరకూ కావ్యరచన, ఆశుకవిత్వం చెప్పడం, నాటకాలు రచించడం, పలువురు సంస్థానాధీశుల సందర్శనాలు, వారి సముఖంలో అవధాన ప్రదర్శనలు, సాహిత్య స్పర్థలు, వివాదాలు వంటి వాటితోనే గడిచింది. శత్రువులను, మిత్రులను, శిష్యులను సంపాదించుకున్నా, ఏనుగునెక్కిన గౌరవం వరించినా, కోర్టు మెట్లెక్కాల్సిన చికాకులు ఎదురైనా అన్నిటికీ సాహిత్యరంగమే మూలం.

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: తిరుపతి వేంకట కవులకు మరీముఖ్యంగా చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రికి సాహిత్యపరంగా ఎన్నో వివాదాలు, శతృత్వాలు ఉన్నాయి. కారణమేమైనా ఎందరో చిన్నా పెద్ద సాహిత్యవేత్తలు, కవులు, పండితులు వీరితో వివాదాలు, జగడాలు, వాదప్రతివాదాలు జరిపారు. ఆయా వివాదాలన్నీ సాహిత్యరూపం తీసుకున్నాయి. గద్యంలోనూ, పద్యంలోనూ ఖండన మండన గ్రంథాలు వారి కర్తృత్వంలో వచ్చాయి. ముఖ్యంగా కొప్పరపు సోదరకవులతో జరిగిన వివాదాల గురించి సవివరంగా గ్రంథరూపంలో పదిలపరిచారు. దాని పేరు గుంటూరి సీమ. అలాగే ఇతరమైన వాదప్రతివాదాలతో కూడా వందలాది పుటల సాహిత్యం విస్తరించింది.

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: తిరుపతి వేంకటకవులు కలిసి చేసిన తొలి శతావధానం మొదలుకొని ఎన్నో అవధానాల్లో గడ్డు స్థితిగతులను ఎదుర్కొన్నారు. ఐనా కారణాంతరాల వల్ల వాటిని నెట్టుకొచ్చి విజయాలు పొందారు. సంస్థానాధీశుల దర్శనాలు సంపాదించి ఒక్కమారు వారి ఎదుట అవధానమంటూ చేయడమే జరిగితే ఆ జమీందారులు తి.వేం.కవులను వదలలేకపోయేవారు. జంటకవుల చమత్కార ధోరణి, ప్రసంగ ధార చూసి సంస్థానాధీశులు తమ వద్దే నెలల పాటు ఉంచేవారు. గద్వాల వెళ్ళినపుడు ఆరునెలలు, ఆత్మకూరులో మూడునెలలు, నూజివీడులో ఏడు నెలలు, విజయనగరంలో మూడు నెలలు ఉండిపోయారు. తి.వేం.కవులు వ్రాసిన పాండవోద్యోగ విజయాలు నాటకాన్ని ఊరూరా అసంఖ్యాకమైన ప్రదర్శనలు చేశారు. సాహితీవేత్త మోదుగుల రవికృష్ణ ఈ నాటకాల విజయాన్ని గురించి చెప్తూ పాండవోద్యోగ విజయాల ప్రదర్శన జరగని ఊరు ఆంధ్రదేశంలో లేదంటే అతిశయోక్తి కాదని పేర్కొన్నారు. వాటిలో వారు వ్రాసిన పద్యాలు జాతీయాలుగా నిలిచిపోయాయి. ప్రముఖ తెలుగు దినపత్రికల్లో అయినను పోయి రావలె హస్తినకు వంటివి ప్రముఖ ప్రయోగాలుగా, నిలిచిపోయాయి. చెళ్ళపిళ్ళ వారి షష్టిపూర్తి ఉత్సవం అతను అభిమానులు, శిష్యప్రశిష్యుల నడుమ మహావైభవంగా జరిగింది. 1949లో ఆయనను మద్రాసు ప్రభుత్వం తొలి ఆస్థానకవిగా నియమించి గౌరవించింది. అనంతరకాలంలో గొప్ప కవి, రచయితలుగా, మహాపండితులుగా పేరొందిన విశ్వనాథ సత్యనారాయణ, వేటూరి ప్రభాకరశాస్త్రి, వేలూరి, పింగళి-కాటూరి మొదలైన శిష్యులు ఆయనకు తమ రచనలను అంకితమిచ్చీ, అతని సౌజన్యం గురించి మరపురాని పద్యాలు అల్లీ గౌరవించుకున్నారు. నిజానికి ఆనాటి సాహిత్యలోకంలో చెళ్లపిళ్ల గురువని చెప్పుకోవడం గొప్ప గౌరవంగా ఉండేది.[15] చెళ్ళపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి కవిత్వరచన ద్వారా సాధించుకున్న పేరుప్రతిష్ఠలు అతని ఉపాధ్యాయ వృత్తికి కూడా ఉపయోగపడ్డాయి. బందరులో అతను పనిచేసిన విద్యాసంస్థ వారు వేంకటశాస్త్రి వంటి ప్రఖ్యాత కవి తమ పాఠశాలలో ఉండడం గౌరవంగా ఎంచి తీసుకువచ్చారు. ఈ కారణంగానే జిల్లా స్థాయి అధికారులు ఎంతగా ఆయనను వ్యతిరేకించి, ఉద్యోగం తీసేయమని సిఫార్సులు చేసినా వారి ఉద్యోగం స్థిరంగా నిలిచి ఉండేది.[14]

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రికి కుటుంబ పరంగా కొంతవరకు కవి, పండిత నేపథ్యం ఉంది. కడియద్దలో చర్ల బ్రహ్మయ్య శాస్త్రి వద్ద వ్యాకరణం, ఆపైన కాశీలో పలువురు పండితుల వద్ద వ్యాకరణ, తర్క శాస్త్రాలు, ఇతరత్రా వేద భాగం, సంస్కృత కావ్యాలు, బ్రహ్మసూత్ర భాష్యం వంటివి అధ్యయనం చేశాడు. కాశీ నుంచి తిరిగి చర్ల బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి శిష్యరికానికి వచ్చిన చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి అవధానాలు చేస్తానంటే తన వద్దే శిష్యరికం చేస్తున్న దివాకర్ల తిరుపతిశాస్త్రిని తనకు జోడీగా స్వీకరించమని సూచించడంతో 1891లో కాకినాడలో వారిద్దరి తొలి శతావధానం జరిగింది. తిరుపతి వేంకట కవులన్న పేరుతో చేసిన ఆ శతావధానంలో ప్రతిభ, పాండిత్యాలకు తోడు యుక్తితో చిన్న వయసులోని అవధానులు ఉద్ధండులైన పండితులను గెలిచి విజయవంతంగా అవధానం చేయడంతో జంటకవుల్లో ఒకనిగా చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి విజయపరంపర ప్రారంభమైంది.

title: సత్యదుర్గేశ్వర కవులు

text:
సత్యదుర్గేశ్వర కవులు అనే పేరుతో జంటగా రచనలు, శతావధానాలు చేసినవారు వేదుల (ద్వివేది) సత్యనారాయణశాస్త్రి మరియు చెళ్లపిళ్ల దుర్గేశ్వరశాస్త్రి. వీరు 1935-1940 మధ్యకాలంలో జంటగా అనేక అవధానాలు చేశారు.
ఇతడు 1915, జూలై 11వ తేదీన ఫ్రెంచి పాలనలో ఉన్న యానాంలో జన్మించాడు. ఇతని తండ్రి ద్వివేది నారాయణశాస్త్రి పండితకవి. సత్యనారాయణశాస్త్రి బెనారస్ హిందూ విశ్వవిద్యాలయం యొక్క స్కూలు ఫైనలు పరీక్ష పాసై ఇంగ్లీషులో ప్రావీణ్యం సంపాదించాడు. ఇతడు తిరుపతి వేంకటకవులలో ఒకరైన చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి మేనకోడలి కుమారుడు.
ఇతడు చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి రెండవ కుమారుడు. ఇతడు రాజమండ్రి సమీపంలో ఉన్న కడియంలో 1920 ఫిబ్రవరి 8వ తేదీన జన్మించాడు. ఇతడు బాల్యం నుండే కవిత్వం చెప్పడం ప్రారంభించాడు. ఇతడు తన తండ్రి వద్ద వెంకయ్య వ్యాకరణం, బాలవ్యాకరణం, సిద్ధాంతకౌముదిలో పూర్వార్థం, మేఘసందేశం, నాటకాలు చదువుకున్నాడు. కడియంలోని సంస్కృత పాఠశాలలో పాలంకి గంగాధరశాస్త్రి వద్ద శబ్దమంజరి, రఘువంశం, కుమారసంభవాది గ్రంథాలను అధ్యయనం చేశాడు.
ఈ ఇద్దరు కవులూ చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి నుండి ఉత్తేజాన్ని, స్ఫూర్తిని పొంది "సత్యదుర్గేశ్వర కవులు" అనే పేరుతో జంటగా అవధానాలు చేయడం ఆరంభించారు. వీరు పెనుగొండ, ఆలమూరు, ఏలూరు, పెదపాడు, జగ్గయ్యపేట, నందిగామ, నేలకొండపల్లి, సూర్యాపేట, హైదరాబాదు, సికిందరాబాదు మొదలైన అనేక నగరాలు, పట్టణాలు, గ్రామాలలో పలు అష్టావధానాలు, శతావధానాలు చేసి ప్రసిద్ధి చెందారు. ఈ జంటకవులు చేసిన అవధానాలలో నిషిద్దాక్షరి, సమస్య, దత్తపది, వర్ణన, వ్యస్తాక్షరి, కావ్యపాఠము, ఆకాశపురాణము, ఆంధ్రీకరణము, క్యారమ్స్ ఆట మొదలైన అంశాలు ఉండేవి.
ఈ అవధానుల పూరణలు కొన్ని మచ్చుకు:పూరణ:
తన కిక వంశనాశనము తప్పనిదేమొ! యటంచు నెంచి పు
త్రుని మది నెంచె సత్యవతి; తోడన వ్యాసుడు వచ్చి నిల్వ దా
సిని నియమించె నంబికయు చెప్పినట్టుండగ నఁద్ది వ్యాసు, శం
తను సుతు గూడి గర్భమును దాల్చెనదేమని చెప్పనక్కటా
పూరణ:వీడన్ జేయును బద్దకమ్మును మనఃప్రీతిన్ బొనర్చున్ బయిన్
బాడున్ జేయును దేహదార్ఢ్యమును జేవల్‌గుల్కు కంఠానకున్
గోడున్ గీడొనరించు నాఁకలికి నెగ్గున్ గూర్చు కాఫీని యె
వ్వాడున్ వర్ణన జేయలేఁడు నిజమీ వాక్యమ్ము లాలింపుడీ!
పూరణ:మరపొకయింతలేక జనమాన్యధురీణుఁ డజాతశత్రుడే
వెరపున సర్వరాజ్యమును వీడి ప్రవాసమిహైక కోటికిన్
గరపిన మాడ్కిఁజేసి బహుకష్టములన్ విసువందకుండనే
చెరపును లేక రాజ్యరమ చెందెనో? ధర్మమనంగ నట్టిదే?ఈ కవులు జంటగా ఈ క్రింది గ్రంథాలను రచించారు.

title: కథలు గాథలు (చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రి)

text:
ఈ గ్రంథంలోని వ్యాసాల్లో ఆత్మకథాత్మకమైనవి, వివాదాత్మకమైనవి, సాహిత్యాంశాల వివరణకు సంబంధించినవి ఉన్నాయి. సమకాలీన సమాజంలో అసమాన సమ్మాన గౌరవాలందుకొని ఇప్పుడు పేరుకూడా వినిపించనివారుగా మిగిలిన ఎందరో కవులు, పండితుల గురించి ఈ వ్యాసాల్లో సవివరణాత్మక ప్రస్తావనలు ఉన్నాయి. సంస్థానాలు కలిగి ఉండడమే అర్హతగా కాక ఎదుటివారు నోరు విప్పగానే పస అర్థం చేసుకుని సముచిత సన్మానాలు చేయగల జమీందారులను, విద్యాస్పర్థతో ఆయా శాస్త్రాల్లో పారంగతులైన మహాపండితుల గురించి వ్యాసాల్లో రాశారు. స్వతహాగా పండితులైనా "నాకు రెండు కళ్ళు పోయినా పర్వాలేదు కానీ ఎదుటివాడికి ఒక కన్నైనా పోవా"లనే మత్సరగ్రస్తుల్ని, మహానుభావులను, సామాన్యులను వేంకటశాస్త్రి అక్షరమాత్రంగానైనా నిలిపారు. చర్ల బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి, మార్కొండపాటి చతుష్టయం, చిలకూరి చతుష్టయం, ర్యాలీ షట్కం (బొమ్మకంటి సోదరులు), ఐలండు పంచకం వంటి పండితకుటుంబాల గురించి రాశారు. ఇటువంటివే కాక సోమరిసత్రాలు, ఆచారభేదాలు, సామెతలు, బ్రాహ్మణశాఖలు వంటి వైవిధ్యభరితమైన విషయాల గురించి రాశారు. దేవదాసీ జాతి కళాప్రదర్శనలు, మద్యపాన నిషేధం వంటి ఆనాటి సాంఘికాంశాల గురించి వ్యాసాలు రాశారు.
వేంకటశాస్త్రి సాహిత్యజీవితంలో అతి ముఖ్యమైన అంశాలైన అష్టావధానాలు, వివాదాల గురించిన అంశాలు కూడా ఈ వ్యాసాల్లో కనిపిస్తాయి. పలు సాహిత్య విషయాల గురించి చెళ్లపిళ్ల ఎందరితోనో ఆడిన తగవులు, వివాదాలు వ్యాసాల రూపంలో ఇందులో నిలిచివున్నాయి. ఆక్షేపణలకు సమాధానాలు, ఖండనలు, ఉత్తరప్రత్యుత్తరాలు వంటివి వ్యాసాలుగా ఆనాటి పత్రికల్లో ప్రచురించడంతో అవి కథలు గాథల్లోకి చేరాయి.
చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి రచించిన తెలుగు వచనం గ్రాంథిక ఛాయాల్లో ప్రారంభమై సరళ వ్యవహారికంలోకి మారింది. ఒక వ్యాసంలో స్వయంగా తానెందుకు వ్యావహారికంలో రాస్తున్నానో వివరిస్తూ తనకు "వ్యావహారికమంటే ఇష్టం లేని మాట నిజమే ఐనా అనిష్టం కూడా లేదని" స్పష్టం చేశారు. దాంతో కథలు గాథలు సంపుటాల్లోని వ్యాసాలు కొన్ని గ్రాంథికశైలిలోనూ, అధికభాగం సరళ వ్యావహారికంలోనూ ఉన్నాయి. కథలు గాథలులోని వ్యాసాల్లో చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి వాక్ శైలి (తాను చెప్తున్నట్టుగా)ని ఎంచుకుని రాశారు. ఒక విషయం నుంచి మరొక విషయంలోనికి వెళ్తూ శాఖాచంక్రమణం చేస్తూ సాగే ఆయన శైలి వల్ల ఈ వ్యాసాలు బహుళ ప్రచారాన్ని పొందాయి. ఆ శాఖాచంక్రమణంలో ఎన్నెన్నో అరుదైన విషయాలను రుచ్యంగా వివరించారు. "గురు శిష్య ప్రశ్నోత్తరములు" వంటి వ్యాసాల్లో ఇద్దరు వ్యక్తుల సంభాషణలనే వ్యాసంగా మలిచారు. వ్యాసాల్లో ఆయన సందర్భావశాత్తూ సంస్కృత శ్లోకభాగాలు, తెలుగు సామెతలు, జాతీయాలు, నానుడులు వంటివి ప్రయోగిస్తూ ఆసక్తికరంగా మలిచారు.
కథలు గాథలు పలు ముద్రణలు పొంది బహుళ ప్రచారాన్ని సాధించుకుంది. "శాస్త్రి గారి కథలు గాథలు ఒక అర్థశతాబ్ది తెలుగు సాంస్కృతిక చరిత్ర అంటే అందులో అతిశయోక్తి ఏమీ లేదు" అంటూ సంపాదకులు సంభావించారు. శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రి కథల ముందుమాట రాస్తూ మల్లాది రామకృష్ణశర్మ
"ఈ శతాబ్దంలో, వచనరచనకు పెట్టినది పేరు… ఒక్క యిద్దరికే… శ్రీ చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రిగారూ, శ్రీ శ్రీపాద సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రిగారూ! వేంకటశాస్త్రిగారు, కబుర్లలో ఎన్నో కథలు చెప్పారు: సుబ్రహ్మణ్యశాస్త్రిగారు, కథలుగా ఎన్నో కబుర్లు చెప్పారు. వేంకటశాస్త్రిగారి వచనము చదవకపోతే, తెలుగువారికి తెలుగు రాదు! శ్రీపాదవారి కథలు వినివుండకపోతే – తెలుగుల ఉనికి అయోమయం!" అంటూ కథలు గాథల రచనా విశిష్టత గురించి ప్రశంసించారు.

title: కథలు గాథలు (చెళ్ళపిళ్ళ వేంకటశాస్త్రి)

text:
కథలు గాథలు చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి పలు అంశాలపై రాసిన వ్యాసాల సంకలనం. కథలు గాథలు గ్రంథాన్ని రెండు సంపుటాలుగా ప్రచురించారు.
కథలు గాథలులోని వ్యాసాల్లో అధికభాగం నాటి ఆంధ్ర సచిత్ర వారపత్రిక, కృష్ణాపత్రిక, భారతి, త్రిలింగ, ఆంధ్రవాణి, ప్రౌఢభారతి, ఉదయలక్ష్మి, ప్రజామిత్ర, సమదర్శిని, జాగృతి, ఆదిశైవ, తెలుగుదేశం తదితర పత్రికల్లో ప్రచురితమైనవి. ప్రముఖ కవి, తిరుపతి వేంకట కవులలో ఒకరైన చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి రాసిన వ్యాసాల్లో అధికభాగాన్ని కథలు గాథలులో సంకలనం చేశారు. ఆశుకవిత్వం, అవధానాలు, పద్యనాటకాలు, పద్యకావ్యాలు వంటివాటి రచనలో తెరిపిలేని వేంకటశాస్త్రి 1930ల నుంచి వచనం రచించడం ప్రారంభించారు. ఆయన వచన రచనలను సంకలనం చేసి తొలిసారిగా కథలు గాథలుగా గ్రంథకర్త కుమారుడు చెళ్లపిళ్ల దుర్గేశ్వరరావు 1960వ దశకంలో ప్రచురించారు. అనంతర కాలంలో ప్రముఖ ప్రచురణ సంస్థ ఎమెస్కో పబ్లికేషన్స్ ప్రచురణలో వెలువడుతోంది.
"ప్రధాన వ్యాసం: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి"
చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి తిరుపతి వేంకట కవులలో ఒకరు. తన ఆప్తమిత్రుడు దివాకర్ల తిరుపతిశాస్త్రితో కలిసి ఊరూరా అవధానాలు చేయడం ద్వారా ప్రఖ్యాతులయ్యారు. జంటకవులుగా వారు రచించిన పాండవోద్యోగ విజయాలు నాటకం ప్రదర్శించని ఊరంటూ ఆంధ్రదేశంలో లేదు అన్నంత స్థాయిలో ప్రాచుర్యం పొందింది. తిరుపతిశాస్త్రితో కలిసి, ఆయన మరణానంతరం విడిగానూ పలువురు సాహిత్యవేత్తలతో వాదాలు, సాహిత్య యుద్ధాలు జరిపారు. గుంటూరు సీమ మొదలైన గ్రంథాలుగా ఆయా వివాదాలను ప్రచురించారు. శ్రావణానందం, పాణిగృహీత, బుద్ధచరిత్ర, దేవీభాగవతం మొదలైన కావ్యాలు, పాండవ విజయ, పాండవాశ్వమేధ, పాండవ ప్రవాస, పాండవజనన, పాండవోద్యోగ, పాండవరాజసూయాది నాటకాలు రచించారు. పలు వచన రచనలు చేశారు. విక్రమాంక దేవ చరిత్ర, హర్షచరిత్ర కావ్యాలను, మృచ్చకటిక, ముద్రారాక్షసాది నాటకాలను అనువదించారు. రాజాస్థానాల్లో చెప్పిన పద్యాలను నానారాజ సందర్శనం గ్రంథంగా, ఏ విభాగానికి చెందని రచనలను కలగూరగంపగా ప్రకటించారు.

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: గోచీ పెట్టినదాది నిన్నెరుగుదున్, గోమట్లనే కాదు నీ యాచారమ్మును దాతృతాగరిమ సత్యాసక్తి నిర్గర్వతా ప్రాచుర్యమ్మును దీనపోషణము నెప్పట్లన్ గనంబోలదే లా చెప్పన్ వలె నిన్ను జెప్పియు మహాలక్ష్మ్యంబ వేఱొక్కరిన్!

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: కథలు గాథలు కాశీయాత్ర భారత వీరులు విక్రమ చెళ్ళపిళ్ళము షష్టిపూర్తి సతీ జాతకము

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి ది ఆకర్షణీయమైన వ్యక్తిత్వం. అతను అంటే సమకాలీకులు చాలామందికి ఇష్టం. మాటలలో దొర్లించే చమత్కారానికి, పాడే విధానానికి ఆయనను విడిచిపెట్టలేకపోయేవారు. తిరుపతిశాస్త్రితో పోలిస్తే వేంకటశాస్త్రి గొప్ప పట్టుదల గల మనిషి. తిరుపతిశాస్త్రి లేవదీసిన తగాదాలలో తిరుపతిశాస్త్రే చల్లబడిపోయినా వేంకటశాస్త్రి మాత్రం అంతు తేల్చుకునేంతవరకూ వెనుదిరిగేవాడు కాదు. మాటపట్టింపు వస్తే శతవిధాల తన మాటే నెగ్గాలని అతను అనుకునేవాడు. ఐతే చిన్నవయసులో ఎంత పట్టుదలతో, ఆవేశంతో ఉండేవాడో వయసు మీదపడ్డాకా అంతకు అంతా శాంతచిత్తునిగా మారిపోయాడు. వేంకటశాస్త్రి కోపం వెనుక వెన్నలాంటి సహృదయత కూడా ఉందని ఆయనను నేరుగా ఎరిగినవారు వ్రాసి ఉన్నారు. అతను ఉపాధ్యాయునిగా పనిచేసిన రోజుల్లో ప్రజాప్రతినిధుల ప్రాబల్యం లేకపోవడంతో జిల్లా విద్యాధికారుల మాటలకు చెల్లుబాటు బాగా ఎక్కువ. అలాంటి స్థితిగతుల్లో కూడా ఒక ముస్లిం మతస్థుడైన డ్రాయింగ్ మాస్టరును పేదవాడు. అతనికి ఐదుగురు పిల్లలు అనే కారణంతో అతని ఉద్యోగం తీయించకుండా వేంకటశాస్త్రి జిల్లా అధికారిని ఎదిరించి నిలబడ్డాడు. వీటన్నిటినీ స్కూలు విద్యార్థిగా చూసిన విశ్వనాథ సత్యనారాయణ ఈ విషయాన్ని గురించి ఇలా వ్రాసుకున్నాడు, చివరకు జిల్లా అధికారి యిద్దరిని(వేంకటశాస్త్రి, అతను ఆశ్రితుడైన సహోద్యోగి) గుఱించి చెడామడా వ్రాసిపోయెనట. ప్రతి సంవత్సరము ప్రతి జిల్లా యాధికారియు, 'వీరీ యుద్యోగానికి తగరు తీసివేయవలయును' అనీయే వ్రాయుచుండెడివాడట. పాఠశాల యొక్క అధికారిక సంఘము వారి నెప్పుడును తీసివేయలేదు. వారు మా గురువుగారిని తమ పాఠశాల కది గౌరవమని ఏరికోరి తెచ్చుకొనిరి. మా గురువుగారా పాఠశాలలో పాతికేండ్లు పనిచేసిరి. వారిమీద నీ జిల్లా యాధికారుల వ్రాతలేమియు పనిచేయలేదు. గురువుగారి మూలముగ డ్రాయింగు మాస్టారి ఉద్యోగము కూడ పోలేదు. ఆయనను తీసివేసినచో తానీయన లేచిపోవుదుననును.. ఇక అతను తొలినాళ్లలో కొప్పరపు కవులతో పెద్ద తగాదా లేవదీసి, విమర్శలు, ఖండనలు చేసినవాడే ఐనా 1943లో కొప్పరపు కవుల పుత్రులైన సీతారామ ప్రసాదరావు, మల్లికార్జునరావులు అష్టావధానం చేస్తూండగా ఎంతో ఆదరణ కనబరిచారు. విజయవాడ త్రిలింగ విద్యాపీఠంలో సంక్రాంతి నాడు జరిగిన కుమార సోదర కవుల అవధానంలో మూడు పద్యాలతో సంభావించి, అధ్యక్షత వహించి వారిని అవధానంలోకి విడిచిపెట్టి అత్యంతాదరంగా వారి అవధానాన్ని ఆస్వాదించారు. అతను సమకాలీనులు వేంకటశాస్త్రి గురించి వ్రాసిన మాటలివి:

title: చెళ్లపిళ్ల వేంకటశాస్త్రి

text: వేంకటశాస్త్రి ప్రధానంగా బ్రహ్మయ్యశాస్త్రి శిష్యునిగానే ప్రఖ్యాతుడైనా చాలామంది గురువుల వద్ద శిష్యరికం చేశాడు. పైన ప్రస్తావనకు వచ్చినవారు కాక, కానుకుర్తి భుజంగరావు రఘువంశాన్ని, గోరుగంతు రామావధాన్లు వేదం కొంత భాగాన్ని, రామడుగుల వేంకట సుబ్బరాయావధాన్లు పరాయతనపు పన్నాలు, శ్రీపాద కృష్ణమూర్తి శాస్త్రి కుమారసంభవం, రేగిళ్ళ కామశాస్త్రులు మేఘసందేశం, అనంతాచార్యులు భారవి [నోట్స్ 3], జంధ్యాల గౌరీనాథశాస్త్రి బ్రహ్మసూత్ర భాష్యం బోధించారు.[2]