query: ఆవర్తన పట్టిక లో మొత్తం ఎన్ని మూలకాలు ఉన్నాయి?

title: ఆవర్తన పట్టిక

text: 2013 నాటికి ఆవర్తన పట్టికలో 114 మూలకాలను కనుగొన్నారు. వీటిలో 1(హైడ్రోజన్) నుండి 112 (కోరెర్నీసియం), 114 (ఫ్లెరోవియం) మరియు 116 (లివెర్మోరియం) ఉన్నాయి. 113,115,117, మరియు 118 పరమాణు సంఖ్యలుగా గల మూలకాలు ప్రయోగశాలలో కృత్రికంగా తయారుచేయబడినా IUPAC అధికారికంగా ధృవపరచలేదు. అదే విధంగా ఈ మూలకాలు ప్రస్తుతం వాటి పరమాణు సంఖ్యను బట్టి క్రమబద్ధమైన పేర్లతో పిలువబడుతున్నవి..[5]

title: విస్తృత ఆవర్తన పట్టిక

text: ఈ విస్తృత ఆవర్తన పట్టికలో మూలకం పేరు, సంకేతం, పరమాణు సంఖ్య మరియు సగటు పరమాణు ద్రవ్యరాశి విలువలు ఉంటాయి. ఈ ఆవర్తన పట్టిక రసాయన మూలకాలను ఒక క్రమమైన పట్టికలో సూచించు విధానము. దీని ఆవిష్కరణ కు ఆధ్యుడు రష్యా దేశస్తుడైన డిమిట్రీ మెండలీఫ్. ఈయన 1869 వ సంవత్సరంలో మొదటి ఆవర్తన పట్టికకు రూపకల్పన చేశారు. మెండలీఫ్ రసాయన మూలకాలను వాటి ధర్మాల ఆధారంగా పట్టికలో అమర్చాడు. క్రొత్త మూలకాలు కనుగొన్న తదుపరి ఈ పట్టికను విస్తృతపరచడమైనది. ఈ ఆవర్తన పట్టిక విస్తరణ మూలకాల ధర్మములు, వాటి ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఆధారంగా తయారుచేయబడినది

title: మూలకము

text: ఇప్పటివరకు తెలిసిన 120 మూలకాలలో, 90 మూలకాలు ప్రకృతిలో లభించేవి, మిగిలినవి కృత్రిమంగా తయారుచేసినవి. మూలకాల ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాల ఆధారంగా నీల్స్ బోర్ విస్తృత ఆవర్తన పట్టికను నిర్మించాడు. పట్టికలోని నిలువు వరుసలను 'గ్రూపు'లనీ, అడ్డు శ్రేణులను 'పీరియడ్'లనీ అంటారు. ఆవర్తన పట్టికలో 18 గ్రూపులు, 7 పీరియడ్ లు ఉన్నాయి. అన్ని మూలకాలను వాటి పరమాణు సంఖ్యల ఆరోహణ క్రమంలో అమర్చడం జరిగింది. ఆవర్తన పట్టికలో ఎడమ నుంచి కుడికి పోయిన కొద్దీ ఒక మూలకం పరమాణు సంఖ్య కంటే దాని తరువాత మూలకం పరమాణు సంఖ్య ఒక యూనిట్ పెరుగుతుంది. ఒక మూలకం ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసానికి దాని ముందు మూలకం ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం కంటే ఒక ఎలక్ట్రాన్ అధికంగా ఉంటుంది. ఇలా ఆ పరమాణువులో చివరగా చేరే ఎలక్ట్రాన్ ను 'భేదపరచే ఎలక్ట్రాన్' అంటాం.

title: కార్బన్

text: ఈ రసాయన మూలకాన్ని ఇంగ్లీషు అక్షరం c తో సూచిస్తారు. దీని అణుసంఖ్య 6. ఇది ఆవర్తన పట్టిక లోని 14వ గుంపు (group) లో ఉన్న అలోహం. దీని బాహుబలం (వేలన్సీ) 4. ఈ మూలకానికి ఉన్న అనేక రూపాంతరాల్లో (allotropic forms) ముఖ్యమైనవి గ్రాఫైట్, వజ్రం, అమూర్త కర్బనం (amorphous carbon) మరియు ఫుల్లరీన్ (fullerine) . ఈ మూలకం ప్రకృతిలో మూడు సమజన్యు (isotope) రూపాల్లో దొరుకుతుంది. వీటిలో కర్బనం-12 (12C అని రాస్తారు), కర్బనం-13 (13C) స్థిరత్వం ఉన్నాయి. కర్బనం-14 (14C) రేడియో ధార్మిక ఐసోటోపు. దీని అర్ధాయుష్షు 5700 సంవత్సరాలు.

title: హెయిర్ ట్రాన్స్‌ప్లాంటేషన్

text:
హెయిర్‌ట ట్రాన్స్‌ప్లాంట్‌లో రెండు ముఖ్యమైన పద్ధతులు ఉన్నాయి. స్ట్రిప్ లేదా ఎఫ్‌యూఈ (ఫోలిక్యులర్ యూనిట్ ఎక్స్‌ట్రాక్షన్). సర్జరీ కోసం ఒకరోజంతా క్లినిక్‌లోనే ఉండాల్సి ఉంటుంది. కొన్ని గంటల పాటు సర్జరీ జరుగుతుంది. ఈ సర్జరీకి లోకల్ అనస్థీషియా సరిపోతుంది. అంటే క్లయింట్ సర్జరీ జరుగుతున్నంత సేపు మెలకువగానే ఉంటాడు. ఎఫ్‌యూఈ పద్ధతిలో ఒక్కో వెంట్రుకను తీసుకుంటూ బట్టతల ప్రాంతంలో అతికించడం జరుగుతుంది. హెయిర్ ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ తరువాత ఎర్రగా మారడం, వాపు ఉంటాయి. కొన్ని వారాల తరువాత ఇవి తగ్గిపోతాయి. ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ చేసిన తరువాత శిరోజాలు రాలిపోతాయి. కానీ అక్కడి నుంచే కొత్త జుట్టు పెరగడం మొదలవుతుంది. ఏడాది తరువాత జుట్టు పూర్తిగా పెరిగిపోతుంది. శిరోజాలు తీసే స్థలంలో, అతికించే స్థలంలో అనస్థీషియా ఇవ్వడం జరుగుతుంది. దీనివల్ల నొప్పి ఏ మాత్రం తెలియదు.
డాక్టర్‌ను కలిసినపుడు ఇప్పటి వరకు ఎన్ని సర్జరీలు చేశారు? వారి ఫోటోలు చూపించగలరా? సర్జరీకి ముందు సర్జీరీ తరువాత వారి శిరోజాలు ఎలా ఉన్నాయి? తదితర అంశాలను ఫోటోలు చూసి తెలుసుకుంటే మంచిది. వీలుంటే సర్జరీ చేయించుకున్న క్లయింట్స్‌తో ఒకసారి మాట్లాడించమని అడగవచ్చు. సర్జరీ చేయించుకుంటే మీ హెయిర్ స్టయిల్ ఎలావస్తుందో స్కెచ్ గీసి చూపించమని కోరవచ్చు. ఎన్ని సెషన్లు రావాల్సి ఉంటుందో తెలుసుకోవడం మరవద్దు. మొత్తం సర్జరీకి ఎంత ఖర్చవుతుందో ముందుగా తెలుసుకోవడం చాలా అవసరం. డాక్టర్‌ను కలిసినపుడు ఈ విషయాలు గుర్తుపెట్టుకుని సందేహాలు నివృత్తి చేసుకోవాలి.
పొగతాగడం, ఆల్కహాల్ తీసుకోవడం, ఇతర మందులు వాడే అలవాటు ఉంటే సర్జరీకి కొన్ని వారాల ముందు నుంచి ఆపేయాలి. దీనివల్ల ఎటువంటి సైడ్ఎఫెక్ట్స్‌రాకుండా ఉంటాయి. అధికంగా మద్యం సేవించడం, ఇతర వ్యాధులకు వాడే మందుల వల్ల సర్జరీ సమయంలో లేదా తరువాత బ్లీడింగ్ కావడానికి అవకాశం ఉంటుంది. అందుకే సర్జరీ చేయించుకోవాలని అనుకుంటున్న వారు తప్పనిసరిగా ఈ అలవాట్లను మానుకోవాలి.
ఒక్ సెషన్‌లో 1500 నుంచి 3 వేల వరకు శిరోజాలను తీసి అతికించవచ్చు. రోజంతా సర్జరీ చేసినపుడు ఇది సాధ్యమవుతుంది. చాలా వరకు రోగులు ఉదయం క్లినిక్‌కు వస్తే సాయంత్రంకల్లా ఇంటికి వెళ్లిపోవచ్చు.
హెయిర్ ట్రాన్స్‌ప్లాంటేషన్ చేయించుకోగానే నిండైన జుట్టుతో అందంగా కనిపించాలని కోరుకుంటారు. కానీ దానికి సమయం పడుతుందని గుర్తుంచుకోవాలి. ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ చేసిన శిరోజాలు నెమ్మదిగా పెరుగుతాయి. సర్జరీ చేసిన కొన్ని వారాల తరువాత ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ హెయిర్స్ రాలిపోతాయి. ఆ తరువాత నెమ్మదిగా పెరగటం మొదలవుతుంది. మూడు నెలల్లో మెల్లగా శిరోజాలు పెరుగుతుండటం గమనించవచ్చు. ఆరు నుంచి ఏడాదిలోపల జుట్టు పూర్తిగా పెరుగుతుంది. సర్జరీకి ముందు, సర్జరీ తరువాత తేడాను స్పష్టంగా గమనించవచ్చు. ఈ జుట్టు పూర్తిగా సాధారణ జుట్టు మాదిరిగానే ఉంటుంది. ప్రత్యేకంగా చూడాల్సిన అవసరం ఉండదు. మామూలుగా దువ్వుకోవడం చేయవచ్చు. ఈ జుట్టు ఊడిపోవడం మళ్లీ బట్టతల రావడం అంటూ జరగదు. ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ చేసిన జుటు జీవితాంతం నిగనిగలాడుతూ ఉంటుంది. బట్టతల సమస్యకు హెయిర్ ట్రాన్స్‌ప్లాంట్ సర్జరీ ఒక వరం. హెయిర్ ట్రాన్స్‌ప్లాంట్‌తో బట్టతలకు శాశ్వతంగా గుడ్‌బై చెప్పవచ్చు.

title: ఇండియం

text: ఇండియం ఆవర్తన పట్టిక లో 13 వ సముదాయం/సమూహంనకు, p బ్లాకు, 5 వపిరియడుకు చెందిన మూలకం[6]. ఇండియం ఒక పోస్ట్ అనువర్తన (post-transition metallic)లోహా మూలకం. పోస్ట్ ట్రాన్సిసన్ మెటాలిక్ మూలకాలు అనగా ఆవర్తన పట్టికలో మూలకంకు ఎడమ వైపున పరివర్తనలోహ మాలకాలు (transition metals), కుడి వైపున ఉపధాతువులు (metalloids) ఉన్న లోహ మూలకాలు అని అర్థం. ఇది భూమి మీద అతి అరుదుగా లభ్యమగు మూలకం. మూలకం యొక్క రసాయనిక సంకేత అక్షరము In.

title: పరమాణు సంఖ్య

text: నవీన ఆవర్తన పట్టికలో మూలకాలు క్రమం పరమాణు సంఖ్య ఆధారంగా అమరి ఉన్నాయి. అనగా పరమాణు సంఖ్య ఆవర్తన పట్టికకు ఒక క్రమాన్ని నిర్దేశించింది.అవర్తన పట్టికలో మూలకాల పరమాణు సంఖ్యల ఆధారంగా ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసంలో వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం అనుసరించి గ్రూపులు అమరి ఉంటాయి.మెండలీఫ్ ఆవర్తన నియమం ప్రకారం మూలకాల ధర్మాలు పరమాణు భారాల ఆవర్తన ప్రమేయాలు. దీని ప్రకారం ఆవర్తన పట్టికలో అయొడిన్ మూలకం (పరమాణు భారం127.6) తర్వాత టెల్లూరియం (పరమాణు భారం 127.6) ఉండాలి. కాని ధర్మాల ఆధారంగా ఈ నియమాన్ని అతిక్రమించి అయొడిన్ మూలకం ముందు టెల్లూరియం మూలకాన్ని అమర్చాడు.ఈ అమరిక పరమాణు సంఖ్య ఆధారంగా ఉన్నది అని తెలియుచున్నది.ఆవర్తన పట్టికలో మూలకాల భారాల ఆధారంగా అమరిక సంతృప్తి కరంగా లేదని గమనించారు. అదే విధంగా టెల్లూరియం తర్వాత మూలకాలైన ఆర్గాన్ మరియు పొటాషియం, కోబాల్ట్ మరియు నికెల్ జంటలు కూడా పరమాణు భారాల ఆధారంగా అమర్చినపుడు వాటి లక్షణాలలో లోపం కనిపించింది. వాటి రసాయన లక్షణాల ఆధారంగా అమరిస్తే పరమాణు భారాలు ఒకెలా ఉన్నాయి లేదా తారుమారు అయినాయి. అదే విధంగా ఆవర్తన పట్టికలో దిగువన గల లాంధనైడ్లలో కూడా లుటేషియం నుండి అన్ని మూలకాలు పరమాణు భార క్రమంలో అమరిస్తే అనేక అసంగతాలకు దారి తీస్తున్నాయి. అందువల్ల మూలకాల ధర్మాలకు ఆవర్తన ప్రమేయాలుగా ఒక నిర్ధిష్ట సంఖ్య అవసరమై యున్నది. ఆ సంఖ్యయే పరమాణు సంఖ్య.

title: ఆవర్తన పట్టిక

text: పూర్తి వివరాలతో కూడిన ఆవర్తన పట్టిక కోసం చూడండి విస్తృత ఆవర్తన పట్టిక

title: మెండలీఫ్ ఆవర్తన పట్టిక

text: 1869లో మెండలీఫ్ అనే రష్యన్ శాస్త్రవేత్త మూలకాలను పరమాణు భారాల ఆధారంగా ఆరోహణ క్రమంలో అమర్చాడు. అప్పుడు ఒక నిర్దిష్ట వ్యవధిలో కొన్ని మూలకాల ధర్మాలు పునరావృతం కావడం గమనించాడు. అప్పటి వరకు తెలిసిన 63 మూలకాలను ఇలా అమర్చాడు. కొన్ని లోపాలున్నా ఈ మెండలీఫ్ ఆవర్తన పట్టిక నేటి ఆధునిక ఆవర్తన పట్టికకు నాంది పలికింది.

title: మెండలియెవ్

text: ఇలా మెండెలియెవ్ తన ఆవర్తన పట్టికను ప్రచురించి, ఆ పట్టిక పూర్తి చేయడానికి, అప్పటికి తెలియని అనేక మూలకాలను ఊహించారు. కొద్ది నెలల తరువాత "మెయర్" సుమారు అలాంటి పట్టికనే ప్రచురించాడు. కనుక మెయెర్ మరియు మెండెలియెవ్ లు ఇద్దరూ ఆవర్తన పట్టిక ఆవిష్కర్తలని భావిస్తారు. కాని మెండలియెవ్ ఊహించినట్లుగా సరిగ్గా ఎకా సిలికాన్, (జెర్మేనియం), ఎకా అల్యూమినియం (గేలియం) మరియు ఎకా బోరాన్ (స్కాండియం) మూలకాలు కనుగొనడం వలన మెండెలియెవ్ కు అత్యధికంగా గుర్తింపు వచ్చింది. కొందరయితే మెండలియెవ్ చెప్పినట్లుగా ఇంకా చాలా క్రొత్త మూలకాలు కనుగోవడం భ్రమ అని కొట్టిపారేశారు కాని Ga (గేలియం), Ge (జెర్మేనియం) మూలకాలను 1875లోను, 1886లోను సరిగ్గా మెండలియెవ్ చెప్పిన ఖాళీలలో కనుగొన్నారు.[1]

title: ఆవర్తన పట్టిక

text: ప్రామాణీక ఆవర్తనపట్టికలో మూలకాలు వాటి పరమాణు సంఖ్యల ఆరోహణ క్రమంలో అమరియుంటాయి. ప్రతి అడ్డువరుస (పీరియడ్ క్రొత్త కర్పరం (కక్ష్య) లో కొత్త ఎలక్ట్రాన్ చేరుటతో ప్రారంభమైనది. ప్రతి నిలువు వరుస (గ్రూపు లలో మూలకాలు వాటి ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసము ఆధారంగా అమర్చబడి ఉంటాయి. బాహ్య కక్ష్యలో ఒకే సంఖ్యలో ఎలక్ట్రాన్లు గల మూలకాలన్నీ ఒకే గ్రూపులో అమరి ఉంటాయి (ఉదా: ఆక్సిజన్, మరియు సెలేనియం మూలకాలు వాటి బాహ్యకక్ష్యలో నాలుగు ఎలక్ట్రాన్లు కలిగి ఉంటాయి. అందువల్ల అవి ఒకే గ్రూపులో అమరి ఉన్నాయి). ఒకే రసాయన ధర్మములు కలిగిన మూలకాలన్నీ ఆవర్తనపట్టికలో సాధారణంలో ఒకే గ్రూపులో ఉంటాయి. అదే విధంగా f-బ్లాకు మూలకాలు మరియు d-బ్లాకు మూలకాలు పీరియడ్లలో కూడా ఒకే ధర్మాలను కలిగి ఉంటాయి[4]

title: మూలకము

text: బ్లాకులుగా వర్గీకరణ: ఆవర్తన పట్టికలో మూలకాల ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాల ఆధారంగా 4 బ్లాకులు ఉన్నాయి. ఒక మూలకంలో భేదపరిచే ఎలక్ట్రాన్ 's' ఉపకర్పరంలోకి పోతే ఆ మూలకాన్ని s బ్లాకులో చేర్చడం జరుగుతుంది. ఇదే విధంగా మిగిలిన మూడు p, d, f బ్లాకులు ఆవర్తన పట్టికలో చూపించడం జరిగింది. 's' బ్లాక్ ఎడమవైపు, 'p' బ్లాక్ కుడివైపు, 'd' బ్లాక్ s, p బ్లాక్ లకు మధ్యగానూ ఉన్నాయి. శక్తి స్థాయి క్రమానుసారంగా 'f' బ్లాక్ ను అమర్చినట్లయితే, ఆవర్తన పట్టిక చాలా పొడవుగా ఉంటుంది. కాబట్టి ఈ బ్లాక్ ను ఆవర్తన పట్టిక కింది భాగంలో ప్రత్యేకంగా చూపుతారు. ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసాలు ఆధారంగా మూలకాలను అమర్చితే నాలుగు బ్లాక్ లు ఏర్పడటమే కాకుండా బాహ్యకర్పరంలో ఒకే రకం ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం గల మూలకాలు అన్నీ గ్రూపు అని పిలిచే ఒక నిలువు వరుసలో ఉంటాయి. ఒకే గ్రూపు మూలకాలన్నిటి మధ్య గట్టి పోలికలు ఉన్న రసాయన ధర్మాలుంటాయి. గ్రూపులుగా వర్గీకరణ: బాహ్య కర్పరంలోని 's' ఆర్బిటాల్ లో ఒక ఎలక్ట్రాన్ గల (ns1) మూలకాలను 'I గ్రూపు మూలకాలు' అంటాం (ఉ.హైడ్రోజన్, ఆల్కలీ లోహాలు). బాహ్య కర్పరంలోని 's' ఆర్బిటాల్ లో రెండు ఎలక్ట్రాన్ లు గల (ns²) మూలకాలను 'II గ్రూపు మూలకాలు' అంటారు (ఉ.క్షార మృత్తిక లోహాలు). బాహ్యకర్పరంలో మూడు ఎలక్ట్రానులు, 's' లో రెండు, 'p' లో ఒకటి (ns² p1) 'III గ్రూపు మూలకాలు' అంటాం. ఇదే విధంగా నాలుగు, ఐదు, ఆరు, ఏడు, ఎనిమిది ఎలక్ట్రానులు వరసగా ఉన్న మూలకాలను IV, V, VI, VII, 0 గ్రూపు మూలకాలు అంటాం.

title: ఆవర్తన పట్టిక

text: ఆవర్తన పట్టికలో "గ్రూపు" లేదా "కుటుంబం" అనునది నిలువుగా ఉన్న వరుస.పీరియడ్లు మరియు బ్లాకులులా కాకుండా గ్రూపులు విశిష్టమైన ఆవర్తన ధర్మాలను కలిగి ఉంటాయి. నవీన క్వాంటం సిద్ధాంతం ప్రకారం గ్రూపులలోని మూలకాలకు వేలన్సీ ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసం ఒకేవిధంగా ఉంటుంది.[8] అదే విధంగా ఒకే గ్రూపులో గల మూలకాలు ఒకే రకమైన రసాయన ధర్మాలను వాటి పరమాణు సంఖ్య యొక్క ఆరోహణ క్రమంలో ఉంటుంది.[9] కానీ d-బ్లాకు మరియు f-బ్లాకు మూలకాలలో పరీశీలించినట్లయితే, వాటి నిలువ వరుస లోని సారూప్యాల కన్నా అడ్డు వరస లోని సారూప్యానికే ఎక్కువ ప్రాధాన్యత నిస్తారు.[10][11][12] అంతర్జాతీయ నామకరణ విధానాల పరంగా, ఎడమ వైపున ఉన్న క్షార లోహాల నుండి పూర్తి కుడి వైపున ఉన్న జడ వాయువు ల వరకు ఉన్న గ్రూపు లను సంఖ్యలలో 1 నుండి 18 గా గుర్తించడం జరిగింది.[13]. ఇంతకు మునుపు వీటిని రోమను సంఖ్యలో రాసేవారు.అమెరికాలో రోమను సంఖ్యలకు అదనంగా "A"ను (s-బ్లాకు లేదా p-బ్లాకు)కానీ "B"ను కానీ (d-బ్లాకు)చేర్చుతారు.అనగా రోమను సంఖ్యలు,ఆధునిక నామకరణ విధానం లోని చివరి అంకెను ప్రతిబింబిస్తుంది.(ఉదా: గ్రూపు 4 మూలకాలును IVB అనీ, గ్రూప్ 14 మూలకాలను IVA గా రాస్తారు.యూరోప్ లోని విధానము కూడా ఇంచుమించు సమానంగా ఉంటుంది. కానీ, "A"ని గ్రూప్ 10 మూలకాల ముందు వరకూ, గ్రూపు 10 మరియు తరవాత గ్రూపు లకు "B"ని వాడుతారు.ఈ రెండు పద్ధతులలో 8,9 మరియు 10 గ్రూపులను కలిసి కట్టుగా గ్రూప్ VII గా అభివర్ణికస్తారు.1988 లో కొత్త IUPAC నామకరణమును వాడుకలోకి తెచ్చారు..[14].ఈ గ్రూపులలో కొన్నింటికి సాధారణ పేర్లను(trivial/unsystematic names) ఆపాదించారు. గ్రూపు-3 నుండి గ్రూపు-10 వరకు ఎటువంటి సాధారణ పేర్లను పెట్టలేదు, వాటిని ఆ గ్రూపు సంఖ్యతో లేదా ఆ గ్రూపు లోని మొదటి మూలకం పేరు తోనో పిలుస్తారు.(ఉదా: గ్రూపు-3 ని స్కాండియం గ్రూపుగా పిలుస్తారు.)[13]

title: ఫ్లెరోవియం

text:
ఫ్లెరొవియం ఒక సూపర్ హెవీ కృత్రిమ రసాయన ఫ్లెరొవియం ఒక సూపర్ హెవీ కృత్రిమ రసాయన మూలకం. దీని చిహ్నం FL మరియు పరమాణు సంఖ్య 114. ఇది ప్రయోగశాలలో మాత్రమే సృష్టించబడింది మరియు ప్రకృతిలో గమనించినట్లు లేదు. ఇది చాలా రేడియోధార్మిక మూలకంగా ఉంది. ఫ్లెరోవ్ లాబొరేటరీ ఒఫ్ న్యూక్లియర్ రియాక్షన్స్ ఆఫ్ ది న్యూక్లియర్ రీసెర్చ్, డుబ్న, రష్యా వారిచే ఈ మూలకం (ఎలిమెంట్) 1998 లో కనుగొనబడింది. ఈ సంస్థ పేరున ఈ మూలకం పేరు పెట్టారు. ప్రయోగశాల యొక్క పేరు కూడా, రష్యా భౌతిక శాస్త్రవేత్త జార్జి ఫ్లెరోవ్ గౌరవ సూచకంగా పెట్టబడింది. ఈ పేరు 2012 మే 30 IUPAC చే స్వీకరించబడింది. అంశాల ఆవర్తన పట్టిక నందు, అది p-బ్లాక్ లో ఒక ట్రాన్స్ ఆక్టినైడ్ మూలకం. ఇది 7 వ కాలంలో ఒక మూలకం, ప్రస్తుతం కార్బన్ గ్రూప్ భారీ మూలకం సంఖ్యగా ఉంచుతారు.. దీని చిహ్నం FL మరియు పరమాణు సంఖ్య 114. ఇది ప్రయోగశాలలో మాత్రమే సృష్టించబడింది మరియు ప్రకృతిలో గమనించినట్లు లేదు. ఇది చాలా రేడియోధార్మిక మూలకంగా ఉంది. ఫ్లెరోవ్ లాబొరేటరీ ఒఫ్ న్యూక్లియర్ రియాక్షన్స్ ఆఫ్ ది న్యూక్లియర్ రీసెర్చ్, డుబ్న, రష్యా వారిచే ఈ మూలకం (ఎలిమెంట్) 1998 లో కనుగొనబడింది. ఈ సంస్థ పేరున ఈ మూలకం పేరు పెట్టారు. ప్రయోగశాల యొక్క పేరు కూడా, రష్యా భౌతిక శాస్త్రవేత్త జార్జి ఫ్లెరోవ్ గౌరవ సూచకంగా పెట్టబడింది. ఈ పేరు 2012 మే 30 IUPAC చే స్వీకరించబడింది.
అంశాల ఆవర్తన పట్టిక నందు, అది p-బ్లాక్ లో ఒక ట్రాన్స్ ఆక్టినైడ్ మూలకం. ఇది 7 వ కాలంలో ఒక మూలకం, ప్రస్తుతం కార్బన్ గ్రూప్ భారీ మూలకం సంఖ్యగా ఉంచుతారు.

title: ఐసోటోపులు

text: మెండలియెవ్ ఆవర్తన పట్టికలో మూలకానికి ఒకొక్క గది చొప్పున కేటాయించేరు. మూలకం కేంద్రకంలో ఎన్ని ప్రోటానులు ఉన్నాయో ఆ సంఖ్యని బట్టి ఈ కేటాయింపు జరిగింది. ఉదాహరణకి ఉదజని అణువు యొక్క కేంద్రకంలో ఒకే ఒక ప్రోటాను ఉంది; అందుకని ఒకటవ గది ఉదజనికి కేటాయించేరు. రవిజని (Helium) అణువు కేంద్రకంలో రెండే రెండు ప్రోటానులు ఉన్నాయి; అందుకని రెండవ గది రవిజనికి కేటాయించేరు. కాని కొన్ని కొన్ని మూలకాల అణువులు అన్ని విధాల సర్వసమానంగా ఉండవు. ఉదాహరణకి ప్రకృతిలో మూడు రకాల ఉదజని అణువులు ఉన్నాయి.కాని రసాయనికంగా ఈ మూడు ఉదజని అణువులే! కనుక ఈ మూడింటికి ఆవర్తన పట్టికలో ఒకే గది కేటాయించాలి. అంటే ఇవి "రూం మేట్స్" అన్న మాట. ఒకే గది (లేక స్థానం) లో ఉన్నవి కనుక వీటిని "సమస్థానులు" అందాం. గ్రీకు భాషలో ఐసొటోపులు అన్నా తెలుగులో సమస్థానులు అన్నా అర్థం ఒక్కటే!

title: మోస్లే నియమం

text:
ఒక ఉదజని అణువు Rydberg ఫార్ములా బోర్ వ్యుత్పత్తి లో విడుదల చేస్తాయి చేసే ఫోటాన్ శక్తి, ఏ రెండు హైడ్రోజన్ శక్తి స్థాయిలు తేడా ద్వారా ఇవ్వబడుతుంది.
మరింత కోసం హెన్రీ Moseley న జీవిత వ్యాసం చూడండి. బోర్ యొక్క తరువాత ఖాతా ద్వారా Moseley యొక్క సూత్రం, మాత్రమే కొలమాన ప్రయోగాత్మక పరిమాణం వంటి పరమాణు సంఖ్య ఏర్పాటు, కానీ అణు న్యూక్లియస్ (ప్రోటాన్స్ యొక్క నంబర్) ధనాత్మక చార్జ్ గా భౌతిక అర్ధాన్ని ఇచ్చాడు. ఎందుకంటే Moseley యొక్క x-ray పని, అంశాలు పరమాణు సంఖ్య కాకుండా అణు బరువు క్రమంలో ఆవర్తన వ్యవస్థ లో ఆర్డర్ కాలేదు. ఈ నికెల్ రుసుం (Z = 28, 58.7 u) మరియు కోబాల్ట్ (Z = 27, 58.9 u) తోసిపుచ్చింది.
ఈ లో టర్న్ అన్ని ధనాత్మక చార్జ్ అణువు యొక్క సెంటర్ వద్ద కేంద్రీకృతమై భావించి ఇది అణువు యొక్క బోర్ / రుతేర్ఫోర్డ్ సెమీ క్వాంటం మోడల్, ఉంచుకుని వర్ణపట రేఖల కోసం పరిమాణాత్మక అంచనాలు ఉత్పత్తి చేయగలిగింది, మరియు అన్ని వర్ణపట రేఖల మార్పులు ఫలితమైన వారు మరొక కోణీయ వేగం శక్తి యొక్క ఒక అనుమతి స్థాయి నుండి తరలి ఎలక్ట్రాన్లు మొత్తం శక్తి లో ప్రదక్షిణ. అణువు లో శక్తుల బోర్ నమూనా ఆవర్తన పట్టిక లో బంగారం X-ray అల్యూమినియం నుండి వర్ణపట రేఖల లెక్కించేందుకు చేసిన అని, మరియు ఈ విశ్వసనీయంగా మరియు పరిమాణాత్మకంగా పరమాణు సంఖ్య ఆధారపడివుంది వాస్తవం స్వీకరించాలని ఒక గొప్ప ఒప్పందానికి అణువు యొక్క నిర్మాణం రుతేర్ఫోర్డ్ / వాన్ డెన్ Broek / బోర్ వీక్షణ. తరువాత క్వాంటం సిద్ధాంతం తప్పనిసరిగా కూడా వర్ణపట రేఖల శక్తి కోసం బోర్ యొక్క సూత్రం కోలుకొని చేసినప్పుడు, మోసేలే యొక్క చట్టం మరొక K ఎలక్ట్రాన్ అన్ని తర్వాత అణువుల K షెల్ ఉంది, ఇది ఒకే 1s ఎలక్ట్రాన్ యొక్క పాత్ర సహా, అణువు యొక్క పూర్తి పరిమాణ యాంత్రిక వీక్షణ కలిసిపోయాయి మారింది Schroedinger సమీకరణం జోస్యం ప్రకారం, బయటకు ఉంది.

title: రసాయన శాస్త్రము

text: మూలకాలని, వాటి లక్షణాలని అధ్యయనం చెయ్యటానికి ఎంతో అనుకూలమైన పనిముట్టు ఆవర్తన పట్టిక (periodic table). ఈ పట్టికని హొటేలు భవనంలా ఊహించుకోవచ్చు. ఈ భవనంలో ఏడు అంతస్తులు, రెండు నేలమాళిగలు ఉన్నట్లు ఊహించుకోవాలి. ప్రతి అంతస్తులోను ఒకటి నుండి పద్నాలుగు గదులు వరకు ఉండొచ్చు. ఒకొక్క గదికి ఒకొక్క మూలకాన్ని కేటాయించేరు. రసాయనిక లక్షణాలలో పోలికలు ఉన్న మూలకాలన్నీ దగ్గర దగ్గర గదులలో (అంటే, ఒకే నిలువ వరుసలో ఉండే గదులు, పక్క పక్కని ఉండే గదులు అని తాత్పర్యం) ఉండేటట్లు అమర్చబడి ఉంటాయి. ఈ భవనంలో ఎన్నో అంతస్తులో, ఎన్నో గదిలో ఏ మూలకం ఉందో తెలిసిన మీదట ఆ మూలకం రసాయనిక లక్షణాలన్నీ మనం పూసగుచ్చినట్లు చెప్పొచ్చు. ఇది ఎలా సాధ్య పడుతుందంటే - ఒక మూలకంలోని కణికలో ఎన్ని ప్రోటానులు ఉన్నాయో ఆ కణిక చుట్టూ పరిభ్రమించే మేఘంలో అన్ని ఎలక్ట్రానులు ఉంటాయి కదా. ఈ మేఘమే అణువు యొక్క బాహ్య ప్రపంచంతో సంపర్కం పెట్టుకోగలదు. కనుక అణువు యొక్క రసాయనిక లక్షణాలు ఎలా ఉండాలో ఈ మేఘం నిర్ణయిస్తుంది. ఆవర్తన పట్టికని అధ్యయనం చెయ్యటం వల్ల ఈ రకం విషయాలు కూలంకషంగా అర్ధం అవుతాయి.

title: ఆవర్తన పట్టిక

text: పరమణు సంఖ్య 1 (హైడ్రోజన్ నుండి 118 (అననోక్టియం) వరకు గల అన్ని మూలకాలలో కొన్ని కనుగొనబడినవి మరికొన్ని కృత్రిమంగా తయారుచేయబడినవి. పరమాణు సంఖ్యలు 113,115,117 మరియు 118 గా గల మూలకాలు యిప్పటికీ నిర్ధారింపబడలేదు. ఆవర్తన పట్టికలో మొదటి 98 మూలకాలు ప్రకృతిలో సహజంగా గలవి. మరికొన్ని మూలకాలు [n 1] వాటిలో కొన్ని మూలకాలు ప్రయోగశాలలో కృత్రిమంగా కనుగొనబడినవి. పరమాణు సంఖ్యలు 99 నుండి 118 వరకు గల మూలకాలను కృత్రిమంగా సృష్టించారు.అధిక పరమాణు సంఖ్యలు కలిగిన మూలకాలు ఉత్పత్తి ఆవర్తన పట్టికలో కొనసాగుతున్న చర్చనీయాంశంగానే ఉండటం అటువంటి చేర్పులు స్థానం కల్పించే మార్పు అవసరం అనేది ప్రశ్నార్థకంగా మారింది. అనేక కృత్రిమ రేడియోన్యూక్లైడ్ సహజంగా మూలకాలులు కూడా ప్రయోగశాలల్లో ఉత్పత్తి చేయబడ్డాయి.

title: తమాషా లెక్కలు

text:
ఒక్కొక్క పిల్లవానికి ఒక్కొక్క పండు ఇస్తే ఒక పండు మిగులుతుంది.
ఒక్కొక్క పిల్లవానికి రెండు పండ్లు ఇస్తే ఒక పిల్లవానికి పండ్లు తక్కువవుతాయి.
అయితే ఎంత మంది పిల్లలు ఉన్నారు? ఎన్ని మామిడి పండ్లు ఉన్నాయి?

title: ఆవర్తన పట్టిక

text: "ఆవర్తన పట్టిక" అనునది రసాయన మూలకాలను వాటి పరమాణు సంఖ్యలు, ఎలక్ట్రాన్ విన్యాసములు మరియు ఆవర్తన రసాయన ధర్మముల ఆధారంగా యేర్పాటు చేయబడిన ఒక అమరిక. ఈ పట్టికలో మూలకాలు వాటి పరమాణు సంఖ్య(పరమాణు కేంద్రకంలో గల న్యూట్రాన్ల సంఖ్య) యొక్క ఆరోహణ క్రమంలో అమర్చబడినవి. ఈ పట్టికలో ప్రామాణీకరించబడిన ప్రకారం 18 నిలువు వరుసలు మరియు 7 అడ్డు వరుసలు గానూ, పట్టిక క్రింది భాగంలో రెండు ప్రత్యేక వరుసలు అమర్చబడినవి. ఈ పట్టికను నాలుగు బ్లాకులుగా విభజింపవచ్చు. వాటిలో s-బ్లాకు మూలకాలు ఎడమ వైపు, p-బ్లాకు మూలకాలు కుడి వైపున, d-బ్లాకు మూలకాలు పట్టిక మధ్య భాగం లోనూ, f-బ్లాకు మూలకాలు పట్టిక దిగువ భాగంలోనూ అమర్చబడి ఉన్నాయి.

title: నీల్స్ బోర్

text: అధిక ఉష్ణోగ్రతకు గురి చేసినప్పుడు మూలకాలు వెదజల్లే కాంతిని గాజు పట్టకం ద్వారా ప్రసరింప చేస్తే వేర్వేరుగా వర్ణపటాలు వెలువరిస్తాయనివాటిని బట్టి ఆయా మూలకాలను గుర్తించవచ్చని ప్రకటించాడు. బోర్ పరిశోధనల ఆధారంగానే ఆవర్తన పట్టిక రూపకల్పన, కేంద్రక విచ్ఛిత్తిపై సమగ్ర అవగాహన సాధ్యమయ్యాయి. ఆయనకు లభించినన్ని బహుమతులు, పురస్కారాలు శాస్త్రలోకంలో మరే శాస్త్రవేత్తకూ లభించలేదు.

title: మెండలీవియం

text: . ఐనస్టేయినియంని ఆల్ఫా రేణువులు (అనగా, రవిజని యొక్క కేంద్రకాలు) తో బాదడం ద్వారా 1955 లో, మెండెలివియంని ఆవిష్కరించడం జరిగింది. అదే పద్ధతిని ఈనాటికీ అది ఉత్పత్తి చేయడానికి ఉపయోగిస్తారు. దీనికి రసాయన మూలకాలు ఆవర్తన పట్టిక యొక్క పితామహుడు మెండెలియవ్ పేరు పెట్టారు. మెండలీవియం తొమ్మిదవ ట్రాంస్ యురానిక్ మూలకం .

title: ఆవర్తన పట్టిక

text: పూర్వగాములు ఉన్నప్పటికీ మెండలీఫ్ 1869 లో మొదటి సారి ఆవర్తన పట్టికను ప్రచురణ చేసిన వ్యక్తిగా గుర్తింబడ్డాడు. ఆయన అప్పటికి తెలిసిన మూలకాలను వాటి ధర్మాల ఆధారంగా (పరమాణు భారం) వర్గీకరణను అభివృద్ధిపరచాడు. మెండలీఫ్ కూడా కొన్ని కనుగొనబడని మూలకాలను ఊహించి వాటికి కూడా కొన్ని ఖాళీలను పట్టికలో ఉంచి వాటికి స్థానం కల్పించాడు. ఆయన ఊహించిన మూలాకాలలో చాలా మూలకాలను తదుపరి కాలంలో కనుగొని వాటికి సూచించిన ఖాళీలలో అమర్చారు. తర్వాతి కాలంలో మరికొన్ని మూలకాలను కనుగొన్న తదుపరి మెండలీఫ్ ఆవర్తన పట్టికను విస్తృతపరచారు. తర్వాత తయారుచేయబడిన ఆవర్తన పట్టికలో మూలకాల రసాయన ధర్మాల ఆధారంగా సిద్దాంతీకరించారు.

title: ఆవర్తన పట్టిక

text: ఈ మూలకాలలో 98 మూలకాలు సహజసిద్ధమైనవి. మిగిలిన 16 మూలకాలు అనగా ఐన్‌స్టీనియం నుండి కోపెర్నీషియం వరకు, మరియు ప్లెరోవియం మరియు లివెర్మోరియం, వంటివి ప్రయోగశాలలో కృత్రిమంగా తయారుచేయబడ్డాయి. 98 సహజ మూలకాలలో 84 మూలకాలు ఆదిమ మూలకాలు(ప్రీమోర్డియల్ ఎలిమెంట్స్). మిగిలిన 14 మూలకాలు ఆదిమ మూలకాల యొక్క విఘటనం ద్వారా తయారైనవి [6] ఐన్‌స్టీనియం (మూలకం 99) కంటే భారీ సంఖ్య మూలకం ఎప్పుడూ దాని స్వచ్ఛమైన రూపంలో సూక్ష్మ పరిమాణంలో ఉన్నట్లు గమనించబడింది [7].

title: హోల్మియం

text: ఆవర్తన పట్టిక (పీరియాడిక్ టేబుల్) లో హోమియం స్థానం 6 వ గుంపు (నిరుస) లో లేంథనైడ్ వరుసలో వచ్చే విరళ మృత్తిక మూలకాల ("రేర్ ఎర్త్" జాతి) కోవలో కనిపిస్తుంది. ఈ మూలకం అణు సంఖ్య 67. అణు భారం 164.930. రసాయన హ్రస్వ నామం: Ho. విరళ మృత్తిక మూలకాలు అన్నీ అరుదు కావు కానీ, ఈ మూలకం మాత్రం అరుదే. దీని అణు సంఖ్య బేసి సంఖ్య కావడం వల్ల ఆడో-హార్కింస్ (Oddo-Harkins) నియమానుసారం దీని లభ్యత సరి సంఖ్య అణు సంఖ్యగా ఉన్న మూలకాలతో పోల్చి చూస్తే దీని లభ్యత అరుదే. అయినా సరే మిగిలిన విరళ మృత్తిక మూలకాలతో పోల్చి చూస్తే ఈ మూలకం చవగ్గానే దొరుకుతోంది. సా. శ. 2016 లో దీని వెల కిలోగ్రాముకి సుమారు 1000 అమెరికా డాలర్లు.

title: ఆవర్తన పట్టిక

text: ఆవర్తన పట్టిక యొక్క అన్ని రూపాలలో మిశ్రమాలు, సంయోగ పదార్థాలు, ఉప పరమాణు కణాలును కాకుండా రసాయన మూలకాలు మాత్రమే ఉంటాయి [n 2] ప్రతి రసాయన మూలకం ఏకైక పరమాణు సంఖ్యను లేదా పరమాణు కేంద్రకంలోని ప్రోటాన్ల సంఖ్యను కలిగి ఉంటుంది. అనేక మూలకాలు న్యూట్రాన్ల సంఖ్యలు వివిధ రకాలుగా కలిగి ఉంటాయి. ఒకే మూలకంలో న్యూట్రాన్ల సఖ్యలో తేడాలు కలిగిఉంటే వాటిని ఐసోటోపులు అంటారు. ఉదాహరణకు కార్బన్ పరమాణువు సహజంగా మూడు ఐసోటోపులు కలిగి ఉంటుంది. అన్ని కార్బన్ పరమాణువులు ఆరు ప్రోటాన్లను కలిగి ఉంటాయి. కానీ ఒక శాతం పరమాణువులలో ఏడు న్యూట్రాన్లను కలిగి ఉంటుంది. కానీ చాలా కొన్ని భాగం పరమాణువులు ఏడు న్యూట్రాన్లను కలిగి ఉంటాయి. ఐసోటోపులు ఆవర్తన పట్టికలో విడదీయలేము. అన్ని ఐసోటోపులు ఒకే ప్రోటాన్ల సంఖ్యను కలిగి ఉండుట వలన ఒకే మూలకంగా గుర్తింపబడుతుంది.[3]

title: మోస్లే నియమం

text:
1913లో భౌతిక శాస్త్రజ్ఞుడు మోస్లే (Mosley) అల్యూమినియం నుంచి బంగారం వరకు ఉండే లోహాలను లక్ష్యాలుగా తీసుకుని 38 మూలకాలు ఉద్గారించే అభిలక్షణ X - వికిరణాలను అధ్యయనం చేసి X - కిరణ వర్ణపటంలోని వర్ణపట రేఖ పౌనఃపున్యం అది వెలువరించే మూలకం యొక్క పరమాణు సంఖ్య (పరమాణు భారానికి కాదు) వర్గానికి అనులోమానుపాతంలో ఉంటుందని ప్రతిపాదించాడు. ఇదే మోస్లే నియమం. ఈ నియమం విరళ మృత్తిక మూలకాల (Rare Earth Electrons ) పరమాణు సంఖ్యలను నిర్ణయించి ఆవర్తన పట్టిక (Periodic Table) ను నిర్దుష్టంగా రూపొందించడమే కాకుండా 'మసూరియం' (43), ఇలీనియం (61) లాంటి కొత్త మూలకాల ఆవిష్కరణకు తోడ్పడింది.
మోస్లే ఒక మూలక భౌతిక, రసాయనిక ధర్మాలు ఆ మూలకపు పరమాణు సంఖ్యపై మాత్రమే ఆధారపడి ఉంటాయని నిర్ధారించాడు.
అంతేకాకుండా...
X - కిరణాలు వైద్యశాస్త్రంలో రోగ నిర్ధారణకు, నివారణకే కాకుండా పరిశ్రమల్లో పదార్థాల నాణ్యతను పరీక్షించడానికి, లోహాల్లో లోపాలు (పగుళ్లు, రంధ్రాల లాంటివి) కనిపెట్టడానికి, శాస్త్ర రంగంలో స్ఫటికాల నిర్మాణాలను, క్లిష్టమైన అణువుల అమరికలను అధ్యయనం చేయడంలో ప్రముఖ పాత్ర వహిస్తాయి. ఒక విధంగా కంటికి కనిపించని రహస్యాలను కనిపెట్టడంలో X - కిరణాలు కనిపించని కన్నే!

title: మూలకము

text: జడవాయు మూలకాలు: ఆవర్తన పట్టికలో '0' గ్రూపుకు చెందిన మూలకాలను జడవాయువు మూలకాలు అంటారు. అవి: హీలియం-2, నియాన్-10, ఆర్గాన్-18, క్రిప్టాన్-36, జినాన్-54 మరియు రేడాన్-86. ప్రాతినిధ్య మూలకాలు: ఆవర్తన పట్టికలో 's', 'p' బ్లాకు మూలకాలను ప్రాతినిధ్య మూలకాలంటారు. అవి: కొన్ని లోహాలు, అన్ని అలోహాలు, అర్ధలోహాలు. పరివర్తన మూలకాలు: ఇవి 'd' బ్లాకు మూలకాలు. అంతర్ పరివర్తన మూలకాలు: ఇవి 'f' బ్లాకు మూలకాలు.

title: ఆవర్తన పట్టిక

text: ఆవర్తన పట్టికలో అడ్డు వరుసలను పీరియడ్లు అనుయు, నిలువు వరుసలను గ్రూపులు అనియు వ్యవహరిస్తారు. ఈ గ్రూపులలో కొన్నింటికి హలోజనులు లేదా జడ వాయువులు వంటి పేర్లతో పిలుస్తారు. నిర్వచనం ప్రకారం ఆవర్తన ధర్మాలను కలిగియుండినప్పటికీ ఆ పట్టిక మూలకాల యొక్క ధర్మములను మరియు క్రొత్తగా వచ్చిన, ఇంకా కనుగొనబడని మూలకాల యొక్క ధర్మముల మధ్య సంబంధములను వివరించుటకు కూడా ఉపయోగపడుతుంది. ఫలితంగా, ఒక ఆవర్తన పట్టిక- ప్రామాణిక రూపం లేదా కొన్ని ఇతర రసాయన ప్రవర్తనను విశ్లేషించడం కోసం ఉపయోగకరమైన ముసాయిదా రూపాంతరం-అందిస్తుంది, మరియు పట్టికలు విస్తృతంగా రసాయన శాస్త్రం మరియు ఇతర శాస్త్రాల్లో ఉపయోగిస్తారు.

title: కాల్షియం

text: మూలకాలు క్షారమృత్తిక లోహము ఆవర్తన పట్టిక


query: తిప్పిరెడ్డిపల్లి గ్రామ విస్తీర్ణత ఎంత?

title: తిప్పిరెడ్డిపల్లి (సైదాపురము)

text: తిప్పిరెడ్డిపల్లి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లా, సైదాపురం మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన సైదాపురం నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన గూడూరు నుండి 21 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 102 ఇళ్లతో, 390 జనాభాతో 263 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 214, ఆడవారి సంఖ్య 176. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 191 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 5. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 592253[1].పిన్ కోడ్: 524407.

title: గణనయంత్రం

text: కంప్యూటర్ సమాచారాన్ని బక్షించి, మర్దనా చేసి, రంగరించి, జీర్ణించికుని, కొత్త సమాచారాన్ని మనకి ఇస్తుందని చెప్పుకున్నాం. మచ్చుకి ఈ ప్రశ్నలు చూడండి: బయట ఎన్ని డిగ్రీలు వేడిగా ఉంది? కారు ఎంత జోరుగా పరిగెడుతోంది? ఫలానా వాడి వయస్సు ఎంత? సాధారణంగా ఈ రకం ప్రశ్నలకి నిర్దిష్టంగా సమాదానాలు చెప్పడం కుదరదు. వయస్సు ఎంత అంటే ఏ 26 అనో 33 అనో చెబుతాం. చిన్న పిల్లలని అడిగితే మూడున్నర ఏళ్లు అని చెప్పినా ఆశ్చర్యపోము. కాని నిజానికి మన వయస్సు క్షణక్షణానికీ పెరుగుతూ ఉంటుంది. కాని మనం సాధారణంగా “నా వయస్సు 33 ఏళ్ల, ఆరు నెలల, మూడు రోజుల, ఎనిమిది గంటల, మూడు నిమిషాల,…. అంటూ చెప్పం. ఇలా సమాచారాన్ని కత్తిరించి కుదిమట్టంగా గుళికలలా చెయ్యడాన్ని “గుళికరించడం” (quantization) అందాం. ఇటుపైన ఉష్ణోగ్రత, వయస్సు, వేళ, మొదలైనవి కంప్యూటర్‌లోకి ఎక్కించవలసి వచ్చినప్పుడు వాటిని కత్తిరించి, గుళికరించి వాడదాం. గుళికరించగా వచ్చిన సంఖ్యలని అదే పళంగా కంప్యూటర్ వాడుకోలేదు. ఉదాహరణకి 33.14 అనే సంఖ్యనే తీసుకుందాం. దీన్ని గుళికరించి 33 చేసి ఆ పళంగా కంప్యూటరుకి ఇస్తే దానికి అర్థం కాదు. అందుకని ఆ 33 ని 100001 అని ఒకట్లు, సున్నలు ఉన్న పద్ధతిలో రాసి కంప్యూటర్‌కి ఇవ్వాలి.

title: తిప్పిరెడ్డిపల్లి (సైదాపురము)

text: ప్రాథమిక ఆరోగ్య కేంద్రం, ప్రాథమిక ఆరోగ్య ఉప కేంద్రం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. పశు వైద్యశాల గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. సమీప సామాజిక ఆరోగ్య కేంద్రం, మాతా శిశు సంరక్షణ కేంద్రం, టి. బి వైద్యశాల గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి. అలోపతి ఆసుపత్రి, ప్రత్యామ్నాయ ఔషధ ఆసుపత్రి, డిస్పెన్సరీ, సంచార వైద్య శాల, కుటుంబ సంక్షేమ కేంద్రం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ. కంటే ఎక్కువ దూరంలో ఉన్నాయి.

title: తిప్పిరెడ్డిపల్లి (సైదాపురము)

text: గ్రామంలో కుళాయిల ద్వారా శుద్ధి చేయని నీరు సరఫరా అవుతోంది. గ్రామంలో ఏడాది పొడుగునా చేతిపంపుల ద్వారా నీరు అందుతుంది. బోరుబావుల ద్వారా కూడా ఏడాది పొడుగునా నీరు అందుతుంది.

title: మోల్

text: ఆమ్లజని మోలార్ భారం ఎంత? ఇక్కడ కొంచెం జాగ్రత్తగా ఉండాలి. మనం పీల్చే గాలిలో ఉన్న ఆమ్లజని అణువు (atom) రూపంలో ఉండదు; బణువు (molecule) రూపంలో ఉంటుంది. ఇక్కడ బణువు అంటే రెండు ఆమ్లజని అణువుల జంట, అనగా O. ఒకొక్క అణువు మోలార్ భారం 16 కనుక ఆమ్లజని బణువు మోలార్ భారం 32 అవుతుంది. కనుక 32 గ్రాముల ఆమ్లజని లో 6.02 x 10 బణువులు ఉంటాయి లేదా 16 గ్రాముల ఆమ్లజని లో 6.02 x 10 అణువులు ఉంటాయి. ఈ తేడాని గమనించి తీరాలి.

title: గోల్డ్ ఫిష్

text: కార్ప్ చేపలకు వలె, గోల్డ్ ఫిష్ అధిక మొత్తంలో వ్యర్ధాలను, మలం ద్వారా మరియు మొప్పలు (చేపల శ్వాసేంద్రియాలు) ద్వారా ఉత్పన్నం చేసి, హానికర రసాయనాలను నీటిలోకి విడుదల చేస్తాయి. ఇట్టి వ్యర్ధాలు పేరుకొనుట చేత విష పూరిత మగు స్థాయికి అతి తక్కువ వ్యవధిలో చేరుకొనుట వలన, గోల్డ్ ఫిష్ యొక్క మృతికి కారణమవుతాయి. కామన్ మరియు కామెట్ రకాలకి, ప్రతి గోల్డ్ ఫిష్‌కి నీరు ఉండవలెను. ఫాన్సీ గోల్డ్ ఫిష్ (చిన్నవిగా ఉన్నట్టి) ఒక్కోదానికి నీరు ఉండాలి. నీటి ఉపరితలం యొక్క విస్తీర్ణత ఎంత ఆక్సిజెన్ నీటిలో వ్యాపించియున్నదో మరియు ఎంత కరిగియున్నదో నిర్ధారిస్తుంది. ఒక సామాన్య సూత్రంలో చురుకైన గాలి నింపు ప్రక్రియ కొరకు నీటి గొట్టం, వడకట్టు యంత్రం, లేక కారింజాలను ఉపయోగించుట చేత కనిష్ఠ ఉపరితల విస్తీర్ణతని తగ్గించవచ్చు.

title: తిప్పిరెడ్డిపల్లి (సైదాపురము)

text: వ్యవసాయేతర వినియోగంలో ఉన్న భూమి: 36 హెక్టార్లు వ్యవసాయం సాగని, బంజరు భూమి: 2 హెక్టార్లు శాశ్వత పచ్చిక ప్రాంతాలు, ఇతర మేత భూమి: 103 హెక్టార్లు నికరంగా విత్తిన భూమి: 121 హెక్టార్లు నీటి సౌకర్యం లేని భూమి: 59 హెక్టార్లు వివిధ వనరుల నుండి సాగునీరు లభిస్తున్న భూమి: 61 హెక్టార్లు

title: దేశాల జాబితా – ఎత్తైన స్థలం క్రమంలో

text: ఒకో దేశంలో ఎత్తైన స్థానం ఏది? సముద్ర మట్టం నుండి దాని ఎత్తు ఎంత? అన్న వివరాలు ఈ జాబితాలో ఉన్నాయి. (list of countries by highest point above sea level).

title: తిప్పిరెడ్డిపల్లి (సైదాపురము)

text: గ్రామంలో గృహావసరాల నిమిత్తం విద్యుత్ సరఫరా వ్యవస్థ ఉంది. రోజుకు 7 గంటల పాటు వ్యవసాయానికి, 10 గంటల పాటు వాణిజ్య అవసరాల కోసం కూడా విద్యుత్ సరఫరా చేస్తున్నారు.

title: కనిష్ఠ సామాన్య గుణిజం

text: 4 మరియు 6 ల క.సా.గు ఎంత?

title: బోర్ నమూనా

text: కేంద్రం మీద ఉన్న ఆవేశం ఎంత? కేంద్రంలో ఎన్ని ప్రోటానులు ఉన్నాయో దాని మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. కేంద్రంలో ఉన్న ప్రోటానుల సంఖ్యని రివాజుగా "Z" అనే అక్షరంతో సూచిస్తారు. ఒకొక్క ప్రోటాను మీద ఉన్న ఆవేశం "+e" అనుకుంటే "Q = +Ze" = కేంద్రం మీద ఉన్న ఆవేశం. చుట్టూ తిరుగుతున్న ఎలక్ట్రాను మీద ఆవేశం "-e".

title: తిప్పిరెడ్డిపల్లి (సైదాపురము)

text: తిప్పిరెడ్డిపల్లిలో ఈ కింది వస్తువులు ఉత్పత్తి అవుతున్నాయి.

title: కాంతి వేగం

text: శూన్యంలో కాంతి వేగం ఎంత? క్షణానికి 186,282 మైళ్లు. లేదా కచ్చితంగా క్షణానికి 299,792,458 మీటర్లు. తేలిగ్గా జ్ఞాపకం ఉంచుకుందికి దీనిని క్షణానికి 300,000 కిలోమీటర్లు అని ఉరమర సంఖ్య వాడుతూ ఉంటాం.

title: తిప్పిరెడ్డిపల్లి (సైదాపురము)

text: గ్రామంలో స్వయం సహాయక బృందం, పౌర సరఫరాల కేంద్రం ఉన్నాయి. వారం వారం సంత గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. వాణిజ్య బ్యాంకు, వ్యవసాయ పరపతి సంఘం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఏటీఎమ్, సహకార బ్యాంకు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. రోజువారీ మార్కెట్, వ్యవసాయ మార్కెటింగ్ సొసైటీ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి.

title: తిప్పిరెడ్డిపల్లి (సైదాపురము)

text: మురుగునీరు బహిరంగ కాలువల ద్వారా ప్రవహిస్తుంది. మురుగునీటిని శుద్ధి ప్లాంట్‌లోకి పంపిస్తున్నారు. గ్రామంలో సంపూర్ణ పారిశుధ్య పథకం అమలవుతోంది. సామాజిక మరుగుదొడ్డి సౌకర్యం లేదు. ఇంటింటికీ తిరిగి వ్యర్థాలను సేకరించే వ్యవస్థ లేదు. సామాజిక బయోగ్యాస్ ఉత్పాదక వ్యవస్థ లేదు. చెత్తను వీధుల పక్కనే పారబోస్తారు.

title: తిప్పిరెడ్డిపల్లి (సైదాపురము)

text: సబ్ పోస్టాఫీసు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉంది. పోస్టాఫీసు సౌకర్యం, పోస్ట్ అండ్ టెలిగ్రాఫ్ ఆఫీసు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. లాండ్ లైన్ టెలిఫోన్, పబ్లిక్ ఫోన్ ఆఫీసు, మొబైల్ ఫోన్ మొదలైన సౌకర్యాలు ఉన్నాయి. ఇంటర్నెట్ కెఫె / సామాన్య సేవా కేంద్రం, ప్రైవేటు కొరియర్ గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. గ్రామానికి సమీప ప్రాంతాల నుండి ప్రభుత్వ రవాణా సంస్థ బస్సులు తిరుగుతున్నాయి. సమీప గ్రామాల నుండి ఆటో సౌకర్యం కూడా ఉంది. ట్రాక్టరు సౌకర్యం గ్రామానికి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉంది. ప్రైవేటు బస్సు సౌకర్యం, రైల్వే స్టేషన్ మొదలైనవి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉన్నాయి. జిల్లా రహదారి గ్రామం గుండా పోతోంది. రాష్ట్ర రహదారి, ప్రధాన జిల్లా రహదారి గ్రామం నుండి 5 కి.మీ. లోపు దూరంలో ఉన్నాయి. జాతీయ రహదారి గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. గ్రామంలో కంకర రోడ్లు ఉన్నాయి.

title: తిథి

text:
వేద సమయానుసారము ఒక చాంద్రమాన రోజును తిథి అంటారు లేదా శాస్త్రీయముగా సూర్యుడు మరియు చంద్రున్ని కలుపుతూ ఉన్న ఆక్షాంశ కోణము 12 డిగ్రీలు పెరగడానికి పట్టే కాలాన్ని తిథి అనవచ్చు. తిధులు రోజులోని ఏ వేళలలో అయినా మొదలయ్యి, అంతమయ్యే అవకాశము ఉంది. ఒక్కొక్క తిథి దాదాపు 19 నుండి 26 గంటల సమయము ఉంటుంది. ప్రతి చాంద్రమాసములో 30 తిధులు ఉంటాయి.
తిథి అనగా... తేది, దినము, రోజు అని అర్థం. ప్రస్తుత కాలంలో ఈరోజు తేది ఎంత? అని అడిగితే క్యాలెండరు చూసో, వాచి చూసే, గుర్తుంటె ఆ తేది చెప్తారు. ఇవి నెలకు 30, 31 వుంటాయి. ఇది ఇంగ్లీషు పద్ధతి. సర్వత్రా ఇదే పద్ధతి వ్యవహారంలో ఉంది. గత కాలంలో తిథి అంటె తేది అనే సమానార్థంలోనే, చాంద్ర మాస దినాలలో విదియ, తదియ, ద్వాదశి, త్రయోదశి అని చెప్పేవారు. ఆకాశంలో చంద్రుడు అమావాస్య రోజున పూర్తిగా కనిపించడు. ఆ మరుదినము సన్నని రేఖలా కనుపించిన చంద్రుడు దిన దినాభివృద్ధి చెందుతూ పదునైదవ రోజున పూర్ణ చంద్రుడుగా అగుపిస్తాడు. ఆనాడు పౌర్ణము. ఆ మరు దినము చందమామ దినదినానికి క్షీణించి పదునైదవ రోజున పూర్తిగా కను మరుగౌతాడు. ఆ రోజు అమావాస్య. ఈ తతంగ మంతా సూర్య చంద్రుల గమనం వల సంభవిస్తుంది. (నిజానికి భూబ్రమణం వల్ల) ప్రకృతి సిద్ధంగా ఏర్పడుతున్న ఈ తిథిని అది ఏ తిదో చందమామను చూచి చెప్పేవారు. శాస్త్రీయంగా చెప్పాలంటే చాంద్ర మాసానికి 29-1/2 రోజులు. సూర్యును నుండి 12 డిగ్రీలకు ఒక తిథి ఏర్పడుతుంది. పూర్తి వృత్తానికి 360 డిగ్రీలు. ఆవిధంగా 180 డిగ్రీలు సూర్య చంద్రుల మధ్య వున్నప్పుడు పౌర్ణమి ఏర్పడుతుంది. అదే విదంగా ఒకే డిగ్రీలో సూర్య చంద్రులున్నప్పుడు ఏర్పడేదె అమావాస్య. ఇప్పటిలాగా క్యాలెందరో, వాచీనో చూసి చెప్ప నవసరంలేదు. నిరక్షరాస్యులు సైతం చందమామ వైపు చూసి అది ఏతిదో చెప్పగలిగేవారన్న మాట. ఇది ఒకప్పటి భారతీయ పద్ధతి.

title: గాట్‌ఫ్రీడ్ విల్‌హెం లైబ్‌నిట్జ్

text: ఒకటి పురాతన గ్రీకుల కాలం నాటిది: త్రిభుజం, చతురస్రం, వృత్తం లాంటి క్రమాకారాల వైశాల్యాలకి సూత్రాలున్నాయి కాని నిజ జీవితంలో క్రమంగా లేని సర్వసాధారణమైన రూపాలకి సూత్రాలు లేవు. ఉదాహరణకి పొలంలో ఒకవైపు అంచు వక్రంగా ఉండొచ్చు. వంపు క్రింద వైశాల్యం (area under a curve) ఎంత? అన్నది కొన్ని వందల ఏళ్ళగా తీరని సమస్యగా ఉండిపోయింది.

title: బాలురపై లైంగిక వేధింపులు

text: వేధింపులు జరిగిన సమయానికి పిల్లవాడి వయసు ఎంత? వేధించిన వారు బాధితులకి ఎంత సమీపులు అన్న వాటిని బట్టి అసలు బాధితుడు ఈ వేధింపులని జ్ఞాపకం పెట్టుకొనగలడా? అన్నవి మరి కొన్ని ప్రశ్నలు. మరీ చిన్న వయసు అయినా మరీ సమీపులు అయినా నిజమైన ప్రేమాభిమానాలకి వేధింపులకి మధ్య ఉన్న సన్నని గీతని గుర్తించటం కూడా మగపిల్లలకి కష్టతరమే అవుతుంది.

title: తిప్పిరెడ్డిపల్లి (సైదాపురము)

text: తిప్పిరెడ్డిపల్లిలో భూ వినియోగం కింది విధంగా ఉంది:

title: సున్నీ ఇస్లాం

text: ప్రపంచంలోని ముస్లింల జనగణనావిషయంలో తలో అభిప్రాయంవున్నది. ముస్లింల జనాభా ఎంత? అందులో సున్నీలు షియాల గణన ఎంత? ఈవిషయంపై సరైన అవగాహనే కలగదు. ఒకవిషయంమాత్రం విదితం, అదేమనగా దాదాపు 60ముస్లిం దేశాలున్నాయి అందులో మెజారిటీ షియాలున్న దేశం ఒక్క ఇరాన్ మాత్రమే. ఇరాక్, ఆప్ఘనిస్తాన్ మరియు పాకిస్తాన్లలో చెప్పుకోదగ్గ షియా సముదాయమున్నది. భారతదేశంలోనూ షియాలు నివసిస్తున్నారు. అదే సున్నీల విషయానికి వస్తే అన్ని ఇస్లామీయ దేశాలలో సున్నీలు మెజారిటీగా కనిపిస్తారు. క్లుప్తంగా ప్రపంచ ముస్లిం జనాభాలో 90% నుండి 92.5% సున్నీ ముస్లింలుంటే, 7.5% నుండి 10% వరకు షియాలున్నారు.

title: యాదృచ్ఛిక చలరాశుల రూపాంతరం

text:
యాదృచ్ఛిక చలరాశి X ను అంగుళాలు లేదా అడుగులు లేదా గజం అనే కొలతలలో తీసుకొని,దాని విభాజనం కూడా తెలుసని అనుకొంటే,మన అవసరాల నిమిత్తం వాటి కొలతలు అంగుళాలను సెంటీమీటర్లలోకి మార్చినట్లయితే దాని విలువను చలరాశి Y తో సూచిస్తాం.
ఇప్పుడు మన ముందున్న ప్రశ్న ఏమిటంటే Y యొక్క సంభావ్యత విభాజనం ఎంత? అది Xకు సమానంగా ఉంటుందా? అయితే సంభావ్యత విభాజనం Yని కనుక్కోవాలి అంటే సంభావ్యత విభాజనం Xను ఉపయోగించుకోవాలి. ఈ సందర్భాలలో మనం యాదృచ్ఛిక చలరాశి యొక్క రూపాంతరం గురించి తెలుసుకోవడం అవసరం.
అంతేకాకుండా బరువు, ఎత్తులు, ప్రదేశం, పరిమాణం, ఉష్నోగ్రత, ఇతర రకాలైన కొలరతలను ఒకదాని నుంచి ఇంకోదానికి మార్చడానికి యాదృచ్ఛిక చలరాశి యొక్క రూపాంతరం అవసరం.
ఒక విచ్ఛిన్న యాదృచ్ఛిక చలరాశి X దాని సంభావ్యతా ప్రమేయం PX(x), దాని వ్యాప్తి Rx, Xయొక్క ప్రమేయం Y=g(X) అయితే Y తప్పకుండా విచ్ఛిన్న యాదృచ్ఛిక చలరాశి, దాని వ్యాప్తి R={Y:Y=g(x);xЄRx}.Y యొక్క సంభావ్యత ద్రవ్య ప్రమేయం కింది విధంగా ఉంటుంది.

title: తిప్పిరెడ్డిపల్లి (సైదాపురము)

text: గ్రామంలో సమీకృత బాలల అభివృద్ధి పథకం, అంగన్ వాడీ కేంద్రం, ఇతర పోషకాహార కేంద్రాలు, ఆశా కార్యకర్త ఉన్నాయి. గ్రామంలో వార్తాపత్రిక పంపిణీ జరుగుతుంది. అసెంబ్లీ పోలింగ్ స్టేషన్, జనన మరణాల నమోదు కార్యాలయం ఉన్నాయి. గ్రంథాలయం, పబ్లిక్ రీడింగ్ రూం గ్రామం నుండి 5 నుండి 10 కి.మీ. దూరంలో ఉన్నాయి. ఆటల మైదానం గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది. సినిమా హాలు గ్రామం నుండి 10 కి.మీ.కి పైబడిన దూరంలో ఉంది.

title: వసుంధర (రచయిత)

text: ఇక పెద్దలకోసం వారు వ్రాసిన కథలను, నవలలను ప్రచురించని పత్రికలు తెలుగులో దాదాపుగా లేవనే చెప్పవచ్చు. ఈ కథలు ఇంకో వెయ్యిదాకా ఉంటాయి. వాటిలో "ఒక్క అపనలోనే రెండొందలుంటాయి." (అపన: అపరాధపరిశోధన అనే పేరుగల పత్రిక) ఈ కథల్లోనుంచి ఎంపిక చేసిన కొన్ని కథలు రెండు సంపుటాలుగా వచ్చాయి: రసికరాజతగువారముకామా?, చిరునవ్వు వెల ఎంత? (హాస్యకథల సంపుటి) వీటిలోని కొన్ని కథలు చదివితే 'ఇలాంటి విశేషాలు అందరి జీవితాల్లోనూ ఉంటాయి. వాటిని కథలుగా మలచగల దృష్టి ఉండాలేగానీ ఎవరైనా కథలు రాయొచ్చు' అనే ధైర్యమొస్తుంది. (నిజంగా వీరు చాలామందిని కథలు వ్రాయమని ప్రోత్సహించారు, కొందరిని వేధించారు కూడా: తీరుబాటు అనే కథలో ఆ విషయం వివరిస్తారు. కానీ అధిక శాతం కథలు పాఠకులను అబ్బురపరుస్తాయి.

title: అష్టమహిషులు

text: శ్రీకృష్ణుడికి రుక్మిణి, సత్యభామ తదితర అష్ఠ మహిషులు, పదహారు వేల వంద మంది భార్యలు ఉన్నారు. కృష్ణుడికి ఆ భార్యల వల్ల కలిగిన సంతానం ఎంత? భార్యలందరితోనూ ఆయనకు ఒక్కొక్కరి వల్ల పదేసి మంది పిల్లలు పుట్టారు.

title: కృష్ణసంతానం

title: తిప్పిరెడ్డిపల్లి (సైదాపురము)

text: తిప్పిరెడ్డిపల్లిలో వ్యవసాయానికి నీటి సరఫరా కింది వనరుల ద్వారా జరుగుతోంది.

title: తిప్పిరెడ్డిపల్లి (సైదాపురము)

text: బావులు/బోరు బావులు: 61 హెక్టార్లు

title: స్విట్జర్లాండ్

text: వాటి జనాభా వ్యత్యాసం 15,000 (అప్పెంజెల్ ఇన్నర్‌హోడెన్) మరియు 1,253,500 (జ్యూరిక్), మరియు వాటి విస్తీర్ణత 37km² (బేసెల్-స్తాడ్) మరియు 7,105km² (గ్రాబన్డెన్). ఖండాల్లో మొత్తం 2,889 స్విట్జర్లాండ్ పురపాలక సంఘాలు ఉన్నాయి. స్విట్జర్లాండ్ లోపల రెండు ఎన్‌క్లేవ్‌లు ఉన్నాయి: జర్మనీకి చెందిన బసింజేన్ మరియు ఇటలీకి చెందిన క్యాంపియోన్ ది ఇటాలియా

title: తిప్పిరెడ్డిపల్లి (సైదాపురము)

text: గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి, ప్రైవేటు మాధ్యమిక పాఠశాల ఒకటి ఉన్నాయి. బాలబడి గూడూరులోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల సైదాపురంలోనూ ఉన్నాయి. సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల సైదాపురంలోను, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల గూడూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల నెల్లూరులోను, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు గూడూరులోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల గూడూరులోను, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు నెల్లూరులోనూ ఉన్నాయి.


query: పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఎత్తు ఎంత?

title: పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక

text: పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక 4 అంచెలు/దశలు/స్టేజిలను కలిగిన వాహకనౌక. ఈనౌకలో ద్రవ మరియు ఘనఇంధనాలను చోదకయంత్రాలలో/మోటరులలో ఉపయోగించారు.ఘన, ద్రవ చోదకదశలను ఒకదాని తరువాత ఒకటి చొప్పున అమర్చారు. అనగా మొదటి మరియు మూడవ దశలో ఘన ఇంధనాన్ని చోదక మొటారులలో వాడగా, రెండవ-నాల్గవదశ మోటరులలో ద్రవఇంధనాన్ని వాడారు. ఉపగ్రహ వాహకనౌక పొడవు 44.5 మీటర్లు. ప్రయోగ సమయంలో వాహకనౌక బరువు 321 టన్నులు[1].

title: పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక

text: వర్గం:పిఎస్‌ఎల్‌వి ఉపగ్రహ వాహక నౌకలు

title: గణనయంత్రం

text: కంప్యూటర్ సమాచారాన్ని బక్షించి, మర్దనా చేసి, రంగరించి, జీర్ణించికుని, కొత్త సమాచారాన్ని మనకి ఇస్తుందని చెప్పుకున్నాం. మచ్చుకి ఈ ప్రశ్నలు చూడండి: బయట ఎన్ని డిగ్రీలు వేడిగా ఉంది? కారు ఎంత జోరుగా పరిగెడుతోంది? ఫలానా వాడి వయస్సు ఎంత? సాధారణంగా ఈ రకం ప్రశ్నలకి నిర్దిష్టంగా సమాదానాలు చెప్పడం కుదరదు. వయస్సు ఎంత అంటే ఏ 26 అనో 33 అనో చెబుతాం. చిన్న పిల్లలని అడిగితే మూడున్నర ఏళ్లు అని చెప్పినా ఆశ్చర్యపోము. కాని నిజానికి మన వయస్సు క్షణక్షణానికీ పెరుగుతూ ఉంటుంది. కాని మనం సాధారణంగా “నా వయస్సు 33 ఏళ్ల, ఆరు నెలల, మూడు రోజుల, ఎనిమిది గంటల, మూడు నిమిషాల,…. అంటూ చెప్పం. ఇలా సమాచారాన్ని కత్తిరించి కుదిమట్టంగా గుళికలలా చెయ్యడాన్ని “గుళికరించడం” (quantization) అందాం. ఇటుపైన ఉష్ణోగ్రత, వయస్సు, వేళ, మొదలైనవి కంప్యూటర్‌లోకి ఎక్కించవలసి వచ్చినప్పుడు వాటిని కత్తిరించి, గుళికరించి వాడదాం. గుళికరించగా వచ్చిన సంఖ్యలని అదే పళంగా కంప్యూటర్ వాడుకోలేదు. ఉదాహరణకి 33.14 అనే సంఖ్యనే తీసుకుందాం. దీన్ని గుళికరించి 33 చేసి ఆ పళంగా కంప్యూటరుకి ఇస్తే దానికి అర్థం కాదు. అందుకని ఆ 33 ని 100001 అని ఒకట్లు, సున్నలు ఉన్న పద్ధతిలో రాసి కంప్యూటర్‌కి ఇవ్వాలి.

title: పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక

text: నాలగవదశ పైభాగాన అమర్చిన పరికారలపెట్టెలో అమర్చిన (equipment bay) ఇనేర్టియాల్ నావిగేసన్ సిస్టం (INS) ద్వారా ఉపగ్రహా వాహనం బయలు దేరినది మొదలు, ఉపగ్రహాన్ని నిర్దేశిత కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టు వరకు ఉపగ్రహ ప్రయోగ వాహనాన్నిమార్గ నిర్దేశం చేయును[3][4].

title: పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక

text: మూడవదశలో చోదక మోటరులో ఘనఇంధనాన్ని నింపారు.మూడవదశలో S-7 మోటరును బిగించారు[2]. ఇందులో నింపిన ఘనఇంధనం HTPB. అనగా హైడ్రాక్సీటెర్మినేటేడ్ పాలిబ్యుటడైన్ అని అర్థం.ఈదశలో ఉపయోగించిన చోదక ఇంధన భారం 7.6టన్నులు. మండే సమయంలో కల్గు త్రోపుడుశక్తి 240 కిలోన్యూటన్లు. ఇంధనం పూర్తిగా మండుటకు పట్టుసమయం 112.1.మూడవదశ వ్యాసం 2.0 మీటర్లు.ఈ దశయొక్క పొడవు 3.6 మీటర్లు[1].

title: మోల్

text: ఆమ్లజని మోలార్ భారం ఎంత? ఇక్కడ కొంచెం జాగ్రత్తగా ఉండాలి. మనం పీల్చే గాలిలో ఉన్న ఆమ్లజని అణువు (atom) రూపంలో ఉండదు; బణువు (molecule) రూపంలో ఉంటుంది. ఇక్కడ బణువు అంటే రెండు ఆమ్లజని అణువుల జంట, అనగా O. ఒకొక్క అణువు మోలార్ భారం 16 కనుక ఆమ్లజని బణువు మోలార్ భారం 32 అవుతుంది. కనుక 32 గ్రాముల ఆమ్లజని లో 6.02 x 10 బణువులు ఉంటాయి లేదా 16 గ్రాముల ఆమ్లజని లో 6.02 x 10 అణువులు ఉంటాయి. ఈ తేడాని గమనించి తీరాలి.

title: రీశాట్-1 ఉపగ్రహం

text: రీశాట్-1 ఉపగ్రహాన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నెల్లూరు జిల్లా (శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు జిల్లా) లోని బంగాళాఖాతం నకు సమీపంలోని పులికాట్ సరస్సు పరిసర ప్రాంతంలోని శ్రీహరికోట లో ఉన్నటువంటి సతీష్ దవన్ అంతరిక్ష ప్రయోగ కేంద్రం నుండి ఏప్రిల్ 26,2012 సంవత్సరం లో పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక ద్వారా అంతరిక్షములోకి పంపారు.పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక ఇస్రో వారి 21వ ఉపగ్రహ వాహకనౌక. ఈ వాహకనౌకపిఎస్ఎల్‌వి వాహకనౌక శ్రేణి లో, PSLV-XLరకానికి చెందిన మూడవ వాహక నౌక.

title: పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక

text: పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక</b>భారతీయ అంతరిక్ష సంస్థ ఇస్రోరూపొందించిన, పిఎస్ఎల్ వి ఉపగ్రహ వాహకశ్రేణికి చెందిన 21 వ ఉపగ్రహవాహకం[1].పిఎస్ఎల్ వి అనగా దృవీయ ఉపగ్రహ ప్రయోగవాహనం (Polar Satellite Launch Vehicle) అని అర్థం.పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక ద్వారా ఇస్రో వారు తయారు చేసిన, భారతీయ మొదటి రాడార్ ఇమేజింగ్ ఉపగ్రహం రీశాట్-1 ను అంతరిక్షములో కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టినారు. పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక, పిఎస్ఎల్ వి ఉపగ్రహ వాహకశ్రేణిలో PSLV-XL రకానికిచెందిన మూడవ ఉపగ్రహ వాహకం.అంతకు ముందు ప్రయోగించిన PSLV-XL రకానికి చెందిన రెండు ఉపగ్రహ వాహకనౌకల ద్వారా చంద్రయాన్-1 అంతరిక్షనౌక, మరియు జీశాట్-12 సమాచార ఉపగ్రహాన్ని అంతరిక్షములోకి విజయవంతంగాపంపారు.

title: దేశాల జాబితా – ఎత్తైన స్థలం క్రమంలో

text: ఒకో దేశంలో ఎత్తైన స్థానం ఏది? సముద్ర మట్టం నుండి దాని ఎత్తు ఎంత? అన్న వివరాలు ఈ జాబితాలో ఉన్నాయి. (list of countries by highest point above sea level).

title: పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక

text: ఉపగ్రహప్రయోగ మొదటిదశలో వాహనం కదలుటకై గరిష్ఠ చలనశక్తిని అందించుటకై మొదటిదశకు అదనంగా ఆరుస్ట్రాపాన్ మోటరులను బిగించారు. ఈ స్ట్రాపాన్ మోటరులలో కూడామొదటి దశలోమాదిరి ఘన HTPB ఇంధనాన్ని నింపారు. ఒక్కో స్ట్రాపాన్ మోటరు/చోదక యంత్రం పొడవు 14.7మీటర్లు.స్ట్రాపాన్ వ్యాసం 1.0 మీటరు.ఒక్కో మోటరులోని ఇంధనం బరువు 12.0 టన్నులు.ఒక్కొక్క స్ట్రాపాన్ మోటరు దహనసమయంలో కల్గించు గరిష్ఠ త్రోపుడుశక్తి 716 కిలోన్యూటన్లు. ఇంధనం మండుటకుకు పట్టుసమయం 49.5 సెకన్లు[1].

title: కనిష్ఠ సామాన్య గుణిజం

text: 4 మరియు 6 ల క.సా.గు ఎంత?

title: బోర్ నమూనా

text: కేంద్రం మీద ఉన్న ఆవేశం ఎంత? కేంద్రంలో ఎన్ని ప్రోటానులు ఉన్నాయో దాని మీద ఆధారపడి ఉంటుంది. కేంద్రంలో ఉన్న ప్రోటానుల సంఖ్యని రివాజుగా "Z" అనే అక్షరంతో సూచిస్తారు. ఒకొక్క ప్రోటాను మీద ఉన్న ఆవేశం "+e" అనుకుంటే "Q = +Ze" = కేంద్రం మీద ఉన్న ఆవేశం. చుట్టూ తిరుగుతున్న ఎలక్ట్రాను మీద ఆవేశం "-e".

title: పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక

text: పిఎస్‌ఎల్‌వి ఉపగ్రహ వాహకనౌక రీశాట్-1 ఉపగ్రహం

title: కాంతి వేగం

title: పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక

text: 4వదశ యొక్క పొడవు 2.6 మీటర్లు, మరియు వ్యాసం 2.8 మీటర్లు.4వ దశలో చోదకయంత్రంలో ద్రవఇంధనాన్ని నింపారు.నింపిన ఇంధన మిశ్రమం MMH + MON-3. MMH అనగా మొనోమిథైల్ హైడ్రాజీన్, మరియు MON అనగా నైట్రోజన్ యొక్క మిశ్రమఆక్సైడ్ లు.ఈ దశలో నింపిన ఇంధన భారం 2.5 టన్నులు.నాల్గవదశలో రెండు L-2.5 ఇంజన్లు అమర్చబడిఉన్నవి[2].రెండు ఇంజనులు పనిచేయును.ఇంధనం మండుటకు పట్టే సమయం 523 సెకన్లు.ఇంజన్ మండునపుడు ఏర్పడు త్రోపుడుశక్తి 2x7.3 కిలోన్యూటన్లు[1].

title: తిథి

title: గాట్‌ఫ్రీడ్ విల్‌హెం లైబ్‌నిట్జ్

title: బాలురపై లైంగిక వేధింపులు

title: పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక

text: రెండవదశలో మిశ్రమ ద్రవఇంధనాన్ని చోదకమోటరులో నింపారు.L40 వికాస్ ఇంజన్ను బిగించారు[2]. మిశ్రమ ఇంధనం UH25మరియుN2O4.UH25 అనగా అన్ సిమెట్రికల్ డైమిథైల్ హైడ్రాజీన్+హైడ్రాజీన్ హైడ్రేట్, N2O4 అనగా డైనైట్రోజన్ టెట్రాక్సైడ్. రెండవదశలో ఇంధన భారం 41.7 టన్నులు. రెండవదశ వ్యాసం 2.8 మీటర్లు, పొడవు 12.8 మీటర్లు.మండే సమయంలో కల్గు త్రోపుడుశక్తి 804 కిలోన్యూటనులు. ఇంధన దహనంనకు పట్టు సమయం149 సెకన్లు[1].

title: సున్నీ ఇస్లాం

title: యాదృచ్ఛిక చలరాశుల రూపాంతరం

title: పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక

text: మొదటి దశ కోర్‌దశ లేదా PS1 దశ.S 138 మోటారు బిగించబడినది[2]. ఈ దశ వ్యాసం 2.8 మీటర్లు.పొడవు 20 మీటర్లు.ఇందులో ఘనఇంధనాన్ని ఉపయోగించారు. చోదకఇంధనం HTPB.అనగా హైడ్రాక్సీ టెర్మినేటేడ్ పాలి బ్యుటడైన్ అని అర్థం. ఈదశలో ఉపయోగించిన చోదక ఇంధన భారం 138.0 టన్నులు. ప్రయోగ సమయంలో ఈదశలో ఏర్పడు గరిష్ఠ త్రోపుడు శక్తి 4819 కిలోన్యూటన్లు.మొదటి దశ/అంచులో చోదక ఇంధనం మండుటకు పట్టు సమయం 101.5 సెకన్లు[1].

title: వసుంధర (రచయిత)

title: పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక

text: పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక ద్వారా రీశాట్-1 ఉపగ్రహాన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని నెల్లూరు జిల్లా (శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు జిల్లా) లోని బంగాళాఖాతం నకు సమీపంలోని పులికాట్ సరస్సు పరిసర ప్రాంతంలోని శ్రీహరికోటలో ఉన్నటువంటి సతీష్ దవన్ అంతరిక్ష ప్రయోగకేంద్రం లోని మొదటి ప్రయోగవేదిక నుండి ఏప్రిల్ 26,2012 సంవత్సరంలో అంతరిక్షములోకి పంపారు.

title: అష్టమహిషులు

title: పంచాంగాలు

text:
రవ్యాధి గ్రహములు ఆకాశమున క్రాంతివృత్తము (Ecliptic) అనే మార్గములో గుండ్రముగా తిరుగుచుండును. ఈ వృత్తము కంటితో గుర్తించగల అశ్వన్యాది 27 నక్షత్రముల ఆధారమును బట్టి నిర్నీతమగుచున్నది. ఈ వృత్తము 27 నక్షత్రముభాగముల క్రింద 12 రాసుల క్రింద విభజింపబడింది. ఈ క్రాంతి వృత్తమునకు ఏకాలమున ఎక్కడ నుండి ప్రారంభము? ప్రారంభస్థానము నాటినుండి నేటికెంత చలించినది? ఆచలనముయొక్క కొలత, ప్రమాణము డిగ్రీలలో ఎంత? అనగా అయనాంశలెన్ని? అనునది వివాదాంశము.
భూమిని ఉత్తరార్ధముగాను, దక్షిణార్ధముగాను విభజించువృత్తమును విషువదృత్తమని, విషువద్రేఖయని (Equator) అంటారు.ఈ రెండు వృత్తములును రెండుచోట్ల కలిసియుండును. అనగా క్రాంతివృత్తములో తిరుగుచు సంవత్సరమునకు రెండుసార్లు సూర్యుడు విషువదృత్తముమీదకి వచ్చును. ఈరెండుస్థానములను సంపాతము లందురు. ఈ సంపాతములలో సూర్యుడున్నప్పుడు రాత్రింబగళ్ళు సమానముగా ఉండును. ఇట్టి సమరాత్రి కాలములనే విషువత్తులు (Equinoxes) అని అంటారు. అవి సంవత్సరమునకు రెండుసార్లు వసంతవిషువత్తని, శారద్విషువత్తని సంభవించుచుండును. ఒక వసంతవిషువత్తు నుండి తరువాతి వసంతవిషువత్తు వరకు గల కాలమునకు విషుద్వత్సరమని పేరు.ఈ సంపాతస్థానములు క్రాంతి వృత్తములో ఒకచోటనే యెల్లప్పుడు ఉండవు. ఒక సంవత్సరమున అశ్వనీనక్షత్ర ప్రారంభమున వసంత సంపాతమైనచో రెండవ సంవత్సరమున అశ్వని ప్రథమపాదములోనికి సూర్యుడు రాకుండగనే, రేవతి చివర భాగమున ఉండగనే, అశ్వనీ ప్రారంభము అవ్వక ముందే విషువత్తు వచ్చును.అందుచేత యీసంపాతస్థానము సంవత్సరమునకు 50 (1/4 )సెకన్ల క్రాంతివృత్తములో వెనుకకు- అశ్వని నుండి రేవతివైపునకు సంచలించునని చెప్పెదరు. దీనినే అయనగతి (Precision of the equinoxes) అని అంటారు. ఈగతి ప్రకారము సంవత్సరమునకు 20నిముషాలవంతున 72 యేండ్లకు ఒకరోజుచొప్పున, అనగా రమారమి ఒక డిగ్రీ చొప్పున సంపాతము వెనుకకుపోవును. ఒకరోజు ముందే విషువతు వచ్చును. దీనినే "తురగముఖాశ్వనీ త్రీణి" అని చెప్పబడు అశ్వని నక్షత్రము ఆకాశమందు స్థిరముగ ఉండును. అట్లే 27 నక్షత్రములు, 12 రాసులును స్థిరములు. ఇవి క్రాంతి వృత్తమునందు చలింపవు.అందుచేత సూర్యుడు రాసులలో ప్రవేశించు సంక్రమణకాలములు, నక్షత్రములలో ప్రవేశించు కాలములగు కార్తులు స్థిరములు. ఇవి యానములేనివి కావున నిరయనములు అని చెప్పెదరు. రాత్రి, పగలు సమంగా ఉండే రెండు విషువత్పుణ్యకాలములు, మిక్కిలి తక్కువ పగలు గల దినమున సంభవించు ఉత్తరాయణపుణ్యకాలము, మిక్కిలి ఎక్కువ పగలునాడు వచ్చు దక్షిణాయణపుణ్యకాలమును ఈనాలుగును చలించు స్వభావము గలవి; అయనసంబంధములు. అందుచేత సాయనములని చెప్పుదురు. కనుక పంచాంగగణిత మందు నిరయనమని, సాయనమని రెండు పద్ధతులు ఉన్నాయి. ముహూర్తభాగము, జాతక భాగము, ఉత్సవములు, పండుగలు మొదలైనవన్నె నిరయన పద్ధతినే నిర్దేశింపబడుతున్నవి. అందుచేత పంచాంగ విషయములో పాశ్చాత్యులవలే మనముకూడ కేవలము సాయన పద్ధతి అవలింబింప వీలులేకున్నది.

title: కృష్ణసంతానం

title: పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక

text: నాలగవ దశకు పైభాగాన ఉపగ్రహ వాహనాన్ని నియంత్రణ చెయ్యు పరికరాలపెట్టె (equipment bay) ఉండి, దానిపై భద్రంగా ఉపగ్రహం అమర్చబడిఉన్నది. దీని చుట్టూ 3.2 మీటర్ల వ్యాసమున్న, రెండు సమభాగాలుగా నిర్మాణం కలిగిన ఉష్ణరక్షక కవచంఉన్నది.ఇది ఐసోగ్రిడ్ నిర్మాణం.ఈ రక్షక కవచం, ఉపగ్రహ వాహనం/కం సాంద్రతయుత వాతావరణం గుండా ప్రయానించుసమయంలో, గాలితో వాహకం ఘర్షణవలన ఏర్పడు వేడి మరియు వత్తిడి/పీడనం నుండి ఉపగ్రహాన్ని, పరికారాల పెట్టెను, అందులోని నియంత్రణ ఉపకరణాలను సంరక్షించును[3][4].

title: పిఎస్‌ఎల్‌వి-సీ26 ఉపగ్రహ వాహకనౌక

text: పిఎస్ఎల్‌వి-సీ26 ఉపగ్రహ వాహకనౌక</b>ను భారత దేశపు ప్రతిష్ఠాత్మక అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థ ఇస్రో తయారుచేసి, ఈ వాహక నౌక ద్వారాఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1సీ (IRNSS-1C) అను నావిగేషన్ ఉపగ్రహాన్ని కక్ష్యలో ప్రవేశ పెట్టింది. భారతీయ అంతరిక్ష పరిశోధన సంస్థకు ఉపగ్రహాలను నిర్దేశిత కక్ష్యలో విజయవంతంగా ప్రవేశపెట్టుటకు పిఎస్ఎల్‌వి వాహకనౌక అంత్యంత నమ్మకమైన రాకెట్. పిఎస్ఎల్‌వి-రాకెట్ శ్రేణికి సంబంధించి పిఎస్ఎల్‌వి-సీ26 వాహకనౌక 28 వది. పిఎస్ఎల్‌వి-సీ26 ఉపగ్రహ వాహక నౌక పిఎస్ఎల్‌వి-రాకెట్ శ్రేణిలో Xl రకానికి చెందినది. XL రకపు రాకెట్ ద్వారా 1400-1700కిలోల వరకు బరువు ఉన్న ఉపగ్రహాలను కక్ష్యలో ప్రవేశ పెట్టవచ్చును. పిఎస్ఎల్‌వి-రాకెట్ శ్రేణిలో Xl రకానికి చెంది, పిఎస్ఎల్‌వి-సీ26 ఉపగ్రహ వాహక నౌక 7 వ వాహక నౌక. అంతకు ముందుప్రయోగించిన ఆరు పిఎస్ఎల్‌వి-రాకెట్ శ్రేణిలో Xl రకానికి చెందిన వాహక నౌకలలో పిఎస్ఎల్‌వి-సీ11 ద్వారా చంద్రయాన్ -1, పిఎస్ఎల్‌వి-సీ17 ద్వారా జీశాట్-12, పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ద్వారా రీశాట్-1, పిఎస్ఎల్‌వి-సీ22 ద్వారాఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1ఏ, పిఎస్ఎల్‌వి-సీ25ద్వారా మార్స్ ఆర్బిటర్ అంతరిక్షనౌకను, మరియు పిఎస్ఎల్‌వి-సీ24 ద్వారా ఐఆర్ఎన్ఎస్ఎస్-1బి ఉపగ్రహాలను విజయవంతంగా కక్ష్యలో ప్రవేశపెట్టారు[1].

title: పిఎస్ఎల్‌వి-సీ19 ఉపగ్రహ వాహకనౌక

text: మొద దశలో పిచ్ మరియు యవ్ (pitch and yaw) నియంత్రణకు సెకండరి ఇంజెక్షను త్రస్ట్ వెక్టరు కంట్రోల్ (SITVC) వ్యవస్థ, రోల్ (roll) నియంత్రణకు రియక్షన్ కంట్రోల్ త్రస్టరులు (RCT) కలవు, రెండు స్ట్రాపాన్ మోటరుల మీద అమర్చిన SITVC ద్వారా రోల్ కంట్రోల్ అగుమేంటేసన్ జరుగుతుంది.రెండవదశలో పిచ్ మరియు యవ్ (pitch and yaw) నియంత్రణకు ఇంజిన్ గింబాల్ (Engine gimbal) విధానం, ఫ్లైట్ రోల్ కై హాట్ గ్యాస్ రియాక్షన్ నియంత్రణ ఉంది.మూడవదశలో పిచ్ మరియు యవ్ నియంత్రణకు ఫెక్సు నాజిల్ మరియు రోల్ కై PS-4 RCS వ్యవస్థను అమర్చారు.నాల్గవదశలో ఇంజిన్ గింబాల్ నియంత్రణ వ్యవస్థ ద్వారా పిచ్, యవ్ మరియు రోల్ నియంత్రణ చెయ్యు బడును[3].


query: శివాజీ మహారాజ్ మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని ఎక్కడ స్థాపించాడు?

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: మరాఠా సామ్రాజ్యం (Marathi|मराठा साम्राज्य మరాఠా సామ్రాజ్య ; మహ్‌రాట్ట అని కూడా ప్రతిలిఖించవచ్చు) లేదా మరాఠా సమాఖ్య అనేది నేటి భారతదేశం యొక్క నైరుతి దిక్కున ఒకప్పుడు విలసిల్లిన ఒక మహా సామ్రాజ్యం. 1674 నుంచి 1818 వరకు ఉనికిలో ఉన్న ఈ సామ్రాజ్య శోభ ఉచ్ఛస్థితిలో కొనసాగిన సమయంలో 2.8 మిలియన్ km² పైగా భూభాగాన్ని తన వశం చేసుకోవడం ద్వారా దక్షిణాసియాలో అత్యంత ఎక్కువ భాగాన్ని ఆక్రమించిన సామ్రాజ్యంగా వర్థిల్లింది. శివాజీ భోంస్లే ద్వారా ఈ సామ్రాజ్య స్థాపన మరియు సుసంఘటితం జరిగింది. మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు మరణానంతరం మరాఠా సామ్రాజ్య ప్రధాన మంత్రులైన పేష్వాల పాలన కింద ఈ సామ్రాజ్యం మరింత గొప్పగా అభివృద్ధి చెందింది. 1761లో మరాఠా సైన్యం మూడవ పానిపట్టు యుద్ధంలో ఓడిపోవడం ఈ సామ్రాజ్య విస్తరణకు అడ్డుకట్టగా పరిణమించింది. అటుపై ఈ సామ్రాజ్యం మరాఠా రాష్ట్రాల సమాఖ్య రూపంలోకి విడిపోవడమే కాకుండా ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధాల కారణంగా చివరకు 1818లో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీలో భాగమైపోయింది.

title: ఛత్రపతి శివాజీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం

text: ఈ విమానాశ్రయం దాని యొక్క ఐదు పనిచేస్తున్న టెర్మనల్స్‌తో కార్యసంధానంలో ఉన్న 1,450 acres (5.9km2) ప్రాంతాన్ని విస్తరించి ఉంది, ఇది భారతదేశం మరియు దక్షిణ ఆసియా యొక్క అతిపెద్దదైన మరియు అత్యంత ముఖ్యమైన విమాన కేంద్రంగా ఉంది, ఇక్కడ 25 మిలియన్ల కన్నా అధికంగా ప్రయాణికులను మరియు 533,593 టన్నుల సరుకును నిర్వహించబడుతుంది.[6] ఢిల్లీలోని ఇందిరాగాంధీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయంతో పాటు, దక్షిణ ఆసియాలోని సగానికి పైగా వాయు రవాణాను నిర్వహిస్తోంది.[7][8][9] గతంలో దీనిని సహార్ (అంతర్జాతీయ) విమానాశ్రయం మరియు శాంతాక్రూజ్ (స్వదేశీయ) విమానాశ్రయం అని పిలిచేవారు, ఈ రెండు విమానాశ్రయాలు విలీనమయ్యి 17వ శతాబ్దపు మరాఠా రాజు ఛత్రపతి శివాజీ భోస్లే పేరు మీదగా ఛత్రపతి శివాజీ అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం అని పెట్టబడింది. ఫిబ్రవరి 2006లో, GVK ఇండస్ట్రీస్ Ltd. యొక్క సంస్థ ముంబాయి ఇంటర్నేషనల్ ఎయర్‌పోర్ట్ లిమిటెడ్, ఎయిర్‌పోర్ట్‌స్ కంపెనీ సౌత్ ఆఫ్రికా మరియు బిడ్వెస్ట్,[10] ముంబాయి విమానాశ్రయం యొక్క ఆధునీకరణకు నియమించబడింది.

title: భారతదేశ సైనిక చరిత్ర

text: శివాజీ యొక్క సంతతి, పరిపాలించినప్పటికీ, మరాఠా సామ్రాజ్యానికి సంబంధించిన రాజకీయాలు, ప్రధానమంత్రి లేదా పేష్వాల చుట్టూ తిరిగాయి. మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని వాస్తవంగా పాలించినది, పీష్వాలే. పీష్వాల కాలంలో మరాఠా సామ్రాజ్యం యొక్క విస్తరణ, క్రీ.శ 1761లో అఫ్ఘన్ సైన్యం మూడవ పానిపట్టు యుద్ధంలో ఓడించేంతవరకు, అవిచ్ఛిన్నంగా సాగింది. క్రీ.శ 1772లో మరాఠాలు మళ్ళీ తమ అధికారాన్ని పొందారు. చివరి పీష్వా బాజీరావ్-2, మూడవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధంలో ఓడిపోయేంతవరకు, వీరి పాలన సాగింది. మరాఠాల ఓటమి అనంతరం, స్థానిక పాలకులలో ఎవరూ బ్రిటీషువారికి బెడద కాలేదు. చివరి ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం, భారతదేశంలో బ్రిటీషు ఆధిపత్య శకానికి నాంది అయింది.

title: భారతీయ చక్రవర్తుల జాబితా

text:
శివాజీ సోదరుడి నుండి వారసులుగా ఏర్పడింది; స్వతంత్రంగా పాలించారు మరియు మరాఠా సామ్రాజ్యానికి అధికారిక సంబంధం లేదు.
1947 లో భారతదేశానికి స్వాతంత్ర్యం వచ్చిన తరువాత, భారతదేశానికి డొమినియన్కు ఒప్పుకుంది. 1948 లో రాచరికం ముగిసింది. కానీ టైటిల్ ఇప్పటికీ ఉషా దేవి మహారాజ్ సాహిబా హోల్కర్ XV బహదూర్, ఇండోర్ మహారాణి 1961 నుండి నిర్వహించబడుతోంది.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: ఛత్రపతి శివాజీ మహరాజ్ (1630–1680) ఛత్రపతి శంభాజీ (1657–1689) ఛత్రపతి రాజారాం (1670–1700) మహారాణి తారాబాయ్ ఛత్రపతి షాహూ (అలియాస్ శివాజీ II, ఛత్రపతి శంభాజీ కుమారుడు) ఛత్రపతి రామరాజ (పేరుకుమాత్రమే, ఛత్రపతి రాజారాం మరియు రాణి తారాబాయ్‌ల మనుమడు)

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: మరాఠాలు దీర్ఘకాలం పాటు దక్కను పీఠభూమికి పశ్చిమ భాగంలోని పూణే చుట్టూ ఉన్న దేశ్ ప్రాంతంలో నివసించారు, ఈ ప్రాంతంలోని దక్కను పీఠభూమి పశ్చిమ కనుమల యొక్క తూర్పు వాలును తాకుతూ ఉంటుంది. ఉత్తర భారతదేశంలో ఉండే మొఘల్ పాలకులు తమ ప్రాంతంపై జరిపిన దండయాత్రలను మరాఠాలు సమర్థంగా నిరోధించారు. శివాజీ మహరాజ్ నాయకత్వంలో ఏకమైన మరాఠాలు ఆగ్నేయ ప్రాంతంలో బీజాపూర్ ముస్లిం సుల్తాన్ల నుంచి తమను తాము స్వతంత్రులుగా ప్రకటించుకున్నారు, శివాజీ మహరాజ్ నాయకత్వం కారణంగానే వారు ఈ విషయంలో సాహసించగలిగారు, దీంతోపాటు మరింత శక్తివంతంగా మారిన వారు తరచుగా మొఘల్ భూభాగంపై దాడి చేయడమే కాకుండా, సూరత్‌లోని మొఘల్ కోటను 1664లోను మరియు 1670లోనూ దోచుకున్నారు. 1674లో తనను తాను రాజుగా ప్రకటించుకున్న శివాజీ, సొంతంగా బిరుదు(ఛత్రపతి)ను కూడా తీసుకున్నారు. 1680లో శివాజీ మహారాజా మృతి చెందేనాటికి మరాఠాలు తమ సామ్రాజ్యాన్ని మధ్య భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాల వరకు సైతం విస్తరించారు. అయితే అటు తర్వాత వారు ఈ భూభాగాన్ని మొఘలులు మరియు బ్రిటిష్ వారికి కోల్పోయారు. భారతీయ చరిత్రకారుడు త్రయంబక్ శంకర్ షీజ్‌వాకర్ ప్రకారం, దక్షిణ భారతదేశంలో ముస్లిం దండయాత్రలను సమర్థంగా ఎదుర్కొన్న విజయనగర సామ్రాజ్యంను శివాజీ స్ఫూర్తిగా తీసుకున్నారు. ఒకప్పటి మైసూర్ రాజు కంఠీరవ నరసరాజ వడయార్ బీజాపూర్ సుల్తాన్‌కు వ్యతిరేకంగా సాధించిన విజయం సైతం శివాజీ విషయంలో స్ఫూర్తిని నింపింది.[2]. చారిత్రక గాథల ప్రకారం, దేవ్ (దైవం), దేశ్ (దేశం) మరియు ధర్మ (మతం) అనే దార్శనికత కలిగిన భారతదేశ మొట్టమొదటి రాజు శివాజీ మాత్రమే.

title: విశ్వామిత్రుడు

text: కౌశిక గోత్రజులు రాజర్షి కౌశికుడు తమ మూలపురుషుడని అంగీకరిస్తారు. విశ్వామిత్రుని ప్రతినామమే కౌశికుడు. 96 మరాఠా వంశాలలో 11 రాజవంశాలు కౌశిక గోత్రానికే చెందినవి. ప్రసిద్ధి చెందిన ఛత్రపతి శివాజీ వంశము, రాష్ట్రకూట వంశములు కౌశిక గోత్రానికి చెందినవేనని భావిస్తారు. మరాఠా వంశాలలో రెండు వంశాలు విశ్వామిత్ర గోత్రానికి చెందినవి.

title: భారతదేశ సైనిక చరిత్ర

text: క్రీ.శ 1674 సంవత్సరంలో పూణె కేంద్రంగా శివాజీ, బీజాపూర్ సుల్తానుల నుండి స్వాతంత్ర్యాన్ని ప్రకటించుకున్నాడు. మొఘల్ సామ్రాజ్యం విచ్ఛిన్నమవుతున్న దశలో ఏర్పడిన రాజకీయశూన్యతని నింపిన మరాఠా సామ్రాజ్యంకి అదే నాంది పలికింది. శివాజీ అద్భుతమైన సైనిక, పరిపాలనా విభాగాలను ఏర్పరిచాడు. జీవితం మొత్తం మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబుతో యుద్ధాలతోనూ, గెరిల్లా దాడులతోనూ గడిపిన శివాజీ క్రీ.శ1680 సంవత్సరంలో కన్నుమూశాడు. గొప్ప సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించినప్పటికీ, శివాజీ మరణించే సమయానికి మరాఠా సామ్రాజ్యం స్థిరపడలేదు. ఔరంగజేబు మరణించిన తర్వాతే, మరాఠాలు సామ్రాజ్యాన్ని ఏర్పరచగలిగారు.

title: చట్టి చిన పూర్ణయ్య పంతులు

text:
1914 సంవత్సరంలో శ్రీకాకుళం పురపాలక సంఘానికి కౌన్సిలర్ గా ఎన్నికై 1921లో అధ్యక్షులయ్యారు. ఆ తర్వాత వరుసగా నాల్గు సార్లు అధ్యక్షులుగా ఎన్నికకావడం అపూర్వం. వీరు 1928లో దేవిడీ జమిందారు గారి ఆదరణతో రమా విలాస అమెచ్యూర్ల్ అనే నాటక సమాజాన్ని ప్రారంభించారు. వీరి తొలి నాటక ప్రదర్శనం ద్రౌపదీ వస్త్రాపహరణంలో దుర్యోధన పాత్రను పోషించారు. 1925లో రోషనారలో శివాజీగా నటించారు. వీరు శివాజీ వేషం చాలా ప్రసిద్ధి పొందినది. నాటి జిల్లా కలెక్టరు గారైన గిల్లెట్ వీరిన్ శివాజీ మహారాజ్ అని సంబోధించేవారు. వీరు గద్యానికి ప్రాముఖ్యం ఇచ్చి 1921 నుండి పద్యాలు పాడడం మానేశారు. పద్యాలున్న చోట వాటి భావం గద్యంలోనే చెప్పేవరు.
1928లో యూనివర్సిటీ - ఆరనికీ డి ఫ్రాన్స్ లో భారతీయ నాటక శాస్త్రంలో గౌరవాచార్యులుగా బిరుదుపొందారు. 1929లో తెలుగు నాటకరంగ నిర్వాహకులు, కళాకారులు, కవులు, పోషకులలోని ముఖ్యులు కలిసి నాటకరంగ పునరుద్ధరణకు పెట్టిన ఆంధ్ర నాటక కళాపరిషత్తులో వ్యవస్థాపకుల్లో వీరు కూడా ఒకరు. తెనాలిలో జరిగిన ఆంధ్ర నాటక కళా పరిషత్తు సమావేశానికి వీరు అధ్యక్షత వహించారు.

title: ఛత్రపతి శివాజీ

text: అఫ్జల్ ఖాన్ సేనను శివాజీ సేన దట్టమయిన అడవుల్లో అటకాయించి మెరుపుదాడులతో మట్టికరపించింది. ఈ విజయంతో శివాజీ మరాఠా యోధుడిగా మహారాష్ట్ర అంతా పేరు తెచ్చుకున్నాడు. ఎలాగయినా శివాజీని అణచాలని బీజాపూర్ సుల్తాన్ యుద్ధవీరులుగా పేరు తెచ్చుకున్న ఆఫ్ఘన్ పస్థూన్ సైనికులను పంపించగా, శివాజీ సేన వేల సంఖ్యలో పస్థూన్లను చంపి విజయం సాధించింది. ఈ సంఘటనతో శివాజీ కీర్తి ప్రతిష్ఠలు భారతదేశమంతా వ్యాపించాయి. ఎందరో హిందూ రాజులకు శివాజీ ఆదర్శంగా నిలిచాడు.

title: ఛత్రపతి శివాజీ

text: ఇది సహించలేని బిజాపూర్ సుల్తాన్ అరబ్, పర్షియా, ఆఫ్ఘన్ నుండి మెరికల్లాంటి 10,000 మంది కిరాయి సైనికులను శివాజీని అంతమొందించడానికి పంపగా శివాజీ తన వద్దనున్న 5,000 మరాఠా యోధులతో కలసి కొల్హాపూర్ వద్ద ఎదుర్కొన్నాడు. 'హర హర మహాదేవ ' అంటూ శివాజీ యుద్ధరంగంలో విజృభించి శతృవులను ఊచకోత కోశాడు. ఈ విజయంతో కేవలం సుల్తానులే కాక మొఘల్ చక్రవర్తి అయిన ఔరంగజేబుకు సైతం శివాజీ అంటే భయం పుట్టింది. శివాజీ నుండి ఎప్పటికయినా తనకు ముప్పు తప్పదని ఔరంగజేబు భావించి సన్నాహాలు మొదలు పెట్టాడు.తన మేన మామ షాయైస్త ఖాన్ ను శివాజీ పై యుద్ధానికి పంపాడు.

title: మహారాష్ట్ర

text: 17వ శతాబ్దారంభంలో స్థానికులైన మరాఠాల నాయకత్వంలో మరాఠా సామ్రాజ్యం వ్రేళ్ళూనుకొనసాగింది. 1674లో శివాజీ భోన్సలే రాజుగా పట్టాభిషిక్తుడయ్యాడు. శివాజీ మహారాజుగా ప్రసిద్ధుడైన ఈ నాయకుడు అప్పటి ముఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు సైన్యంతోను, బిజాపూర్ నవాబు ఆదిల్ షా సైన్యంతోను పలుయుద్ధాలు సాగించాడు. అప్పుడే మహారాష్ట్రలో తమఅధిపత్యాన్ని విస్తరిస్తున్న బ్రిటిష్‌వారితో కూడా కొన్ని చిన్న యుద్ధాలు చేశాడు. మహారాష్ట్ర చరిత్రలో అత్యంత ప్రసిద్ధుడైన, జనప్రియుడైన, పరిపాలనా దక్షతగల రాజుగా శివాజీని పేర్కొనవచ్చును.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: బిజాపూర్‌కు చెందిన అదిల్‌షా మరియు మొఘల్ రాజు ఔరంగజేబులతో జీవితకాలం పాటు గొరిల్లా యుద్ధం సాగించిన తర్వాత రాయ్‌గఢ్ రాజధానిగా 1674లో శివాజీ ది గ్రేట్ ఒక స్వతంత్ర మరాఠా (హిందూ) సామ్రాజ్యాన్ని స్ధాపించాడు. 1680లో శివాజీ మరణించే నాటికి అది ఒక పెద్ద సామ్రాజ్యంగా ఉన్నప్పటికీ, రక్షణ విషయంలో దుర్లభంగా మారిన ఆ సామ్రాజ్యం దాడికి అనువైనదిగా మారింది. 1681 నుంచి 1707 వరకు జరిగిన విజయవంతం కాని 27 సంవత్సరాల యుద్ధం కారణంగా మొఘలులు ఈ సామ్రాజ్యాన్ని ఆక్రమించ లెక పొయరు. శివాజీ మనుమడైన షాహు 1749 వరకు చక్రవర్తిగా పాలన సాగించాడు. షాహూ తన పరిపాలన కాలంలో, కొన్ని నిర్థిష్టమైన షరతులతో ప్రభుత్వాధిపతిగా మొదటిసారిగా పేష్వాను నియమించడం జరిగింది. షామరణం తర్వాత, శివాజీ వారసులు వారి ప్రధాన కేంద్రమైన సతారా నుంచి నామమాత్రపు పాలన సాగించినప్పటికీ, 1749 నుండి 1761 వరకు ఈ సామ్రాజ్య విషయంలో పేష్వాలే వాస్తవ నాయకులుగా మారారు. పేష్వాలకు మరియు వారి సర్దార్‌ల (సైనిక కమాండర్లు) కు మధ్య అంతర్గత సంబంధాలు క్షీణించనంత వరకు భారత ఉపఖండంలోని ఒక పెద్ద భూభాగాన్ని కలిగిన మరాఠా సామ్రాజ్యం, 18వ శతాబ్దం వరకు బ్రిటిష్ దళాలను సముద్రం దాటి రానీయకుండా నిరోధించగలిగింది, అయితే అటుతర్వాత వీరి మధ్య ఏర్పడిన గొడవల కారణంగా కమాండర్ల సంఖ్య క్రమంగా తగ్గిపోవడమన్నది సామ్రాజ్య పతనానికి దారితీసింది.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: జేమ్స్ గ్రాంట్ డఫ్ - ఏ హిస్టరీ అఫ్ ది మహారాట్స్, 3 కూర్పులు. లండన్, లాంగ్‌మ్యాన్స్, రీస్, ఆర్మే, బ్రౌన్, మరియు గ్రీన్ (1826) ISBN 81-7020-956-0 బోంబే యూనివర్సిటీ - మరాఠ హిస్టరీ - సెమినార్ వాల్యూం రనడే, మహాదేవ్ గోవింద్, రైస్ అఫ్ ది మరాఠా పవర్ (1900) ; పునఃప్రచురణ (1999) ISBN 81-7117-181-8 సమంత్, S. D. - వేద్ మహామనవచ కసర్, D.B. - రుగ్వేద టు రాయ్‌గఢ్ మేకింగ్ అఫ్ శివాజీ ది గ్రేట్, ముంబాయ్: మనుదేవి ప్రకాషన్ (2005) ఆప్టే, B.K. (ఎడిటర్) - ఛత్రపతి శివాజీ: కోరోనేషన్ టర్సెన్టనరి కంమెమరేషన్ వాల్యూం, బాంబే: యునివర్సిటీ అఫ్ బాంబే (1974–75) దేశాయ్, రంజిత్ - శివాజీ ది గ్రేట్, జనతా రాజ (1968), పూణే: బల్వంత్ ప్రింటర్స్ - ప్రజాదరణ పొందిన మరాఠీ పుస్తకం యొక్క ఆంగ్ల అనువాదం. పగ్డీ, సేతు మాధవ్ రావ్ - హిందవీ స్వరాజ్ ఆని మొఘుల్ (1984), గిర్గావ్ బుక్ డిపో, మరాఠీ పుస్తకం దేశ్‌పాండే, S.R. - మరత్యంచి మనస్వినీ, లలితా పబ్లికేషన్స్, మరాఠీ పుస్తకం సూర్యనాథ్ U. కామత్ (2001). ఏ కాన్సిస్ హిస్టరీ అఫ్ కర్ణాటక ఫ్రం ప్రి-హిస్టారిక్ టైమ్స్ టు ది ప్రెజెంట్, జూపిటర్ బుక్స్, MCC, బెంగుళూరు (పునఃప్రచురణ 2002), OCLC: 7796041. ఛార్లెస్ ఆగస్టస్ కిన్‌కైద్ - హిస్టరీ అఫ్ ది మరాఠా పీపుల్

title: ఛత్రపతి శివాజీ

text: మరాఠా సామ్రాజ్యం ముగిసేవరకు శివాజీ ఏర్పాటు చేసిన సైనిక వ్యవస్థ నిలిచి ఉండేది.పటిష్ఠమయిన నౌకా దళాన్ని, ఆశ్వికదళాన్ని ఏర్పాటు చేసాడు. ఎనిమిది నెలలు పంటలు పండించే రైతులు కూడా నాలుగు నెలలు యుద్ధ నైపుణ్యాలను నేర్చుకోవడం శివాజీ విధానాలను అద్దం పడుతుంది. కేవలం సైనికులే కాక సంఘంలోని అన్ని వర్గాలవారు కోటను పరిరక్షించేవారు. మరణించే నాటికి శత్రువులందరూ వెనుకాడే విధంగా లక్ష సైన్యాన్ని తయారు చేసిన సమర్థుడు శివాజీ.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: రాణి తారాబాయ్ (ఛత్రపతి రాజారాం భార్య), కుమారుడు శివాజీ II పేరుతో పాలన నిర్వహించింది. ఛత్రపతి శంభాజీ (ఛత్రపతి [రాజారాం] రెండో భార్య కుమారుడు) ఛత్రపతి షాహూ IV

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: 1707లో ఔరంగజేబు మరణానంతరం, ఆ తర్వాత వచ్చిన మొఘల్ చక్రవర్తి అజమ్ షా, శంభాజీ కుమారుడు (మరియు శివాజీ మనవడు) షాహూజీని ఖైదు నుంచి విడుదల చేశాడు, ఇకనుంచి మొఘల్ చక్రవర్తికి నమ్మిన బంటుగా ఉండాలనే షరత్తు మీద షాహూజీని విడిచిపెట్టడం జరిగింది, మరోవైపు షాహూజీ నుంచి తమకు అవసరమైన మంచి ప్రవర్తనను సాధించే దిశగా అయన తల్లిని మాత్రం ఖైదులోనే కొనసాగించారు. దీనితర్వాత ఆయన తక్షణం తనను తాను మరాఠా సింహాసనానికి వారసుడిగా ప్రకటించుకోవడంతో పాటు తారాబాయ్ మరియు ఆమె కుమారులకు సవాలు విసిరాడు. దీంతో అప్పటివరకు మొఘల్-మరాఠాల మధ్య మాత్రమే పరిమితమైన పోరు తక్షణం త్రిముఖ పోరుగా పరిణమించింది. మరాఠా రాజ్యాధికారంపై జరిగిన ఒక విజయవంతమైన వివాదం కారణంగా, సతారా మరియు కొల్హాపూర్ రాష్ట్రాలు ఉనికిలోకి వచ్చాయి. 1710 నాటికి రెండు ప్రత్యేక రాజ్య భాగాలు స్థాపితమయ్యాయనే యథార్థం చివరకు 1731లో జరిగిన వర్ణ ఒప్పందంతో నిశ్చయంగా మారింది.

title: భారతదేశ సైనిక చరిత్ర

text: సాయుధ నావికా బలగాలను కలిగిన రెండవ భారతీయ పాలకుడు, శివాజీ. శివాజీ మనుమడు, సాహూజీ యొక్క నావికా సేనాని కన్హోజి ఆంగ్రే, మరాఠా రాజ్యంలోకి డచ్చివారి, బ్రిటీషు వారి, పోర్చుగీసువారి నౌక అక్రమ ప్రవేశాలని నిరోధించాడు.

title: ఛత్రపతి శివాజీ

text: చత్రపతి శివాజీ</b>గా ఖ్యాతి పొందిన శివాజీ రాజే భోంస్లే (ఫిబ్రవరి 19, 1627[1] - ఏప్రిల్ 3, 1680) పశ్చిమ భారతదేశాన మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని నెలకొల్పి మొఘల్ సామ్రాజ్యాన్ని ఎదిరించాడు.

title: ఆదిల్‌షాహీ వంశము

text: బహమనీ సామ్రాజ్యం పతనం కావడంతో బీజాపూర్ లో అస్థిరత నెలకొంది. విజయనగర సామ్రాజ్యం, ఇతర దక్కన్ సుల్తానేట్ లతో నిరంతర యుద్ధాల కారణంగా రాజ్యంలో అభివృద్ధి క్షిణించింది. దక్కన్ సుల్తానేట్ మిత్ర రాజ్యాలన్నీ కూటమిగా కలసి 1565లో తళ్ళికోటలో విజయనగర రాజుల్ని ఓడించి, సామ్రాజ్యాన్ని గెలుచుకున్నారు. బీజాపూర్ ఎన్నో ప్రయత్నాల తరువాత ఆఖరుకి పొరుగు సుల్తనేట్ అయిన బీదర్ను 1619లో గెలుచుకున్నారు. పోర్చుగీస్ సామ్రాజ్యం గోవాలోని ఆదిల్ షాహికి చెందిన రేవు పట్టణంపై తీవ్ర ఒత్తిడి కొనసాగించేవారు. ఈ రేవుపై పోర్చుగీస్ వారు పెత్తనం చెలాయించేవారు. ఆఖరుకి ఇబ్రహిం II పరిపాలనాకాలంలో ఆ రేవు పట్టణాన్ని పోర్చుగీస్ వారు గెలుచుకున్నారు. ఛత్రపతి శివాజీ తిరుగుబాటుతో కొంత ఇబ్బంది ఎదుర్కున్నా, కొన్నాళ్ళు బీజాపూర్ రాజ్యం స్థిరంగానే కొనసాగింది. శివాజి తండ్రి షాజీ బోన్స్ లే ఆదిల్ షా పాలనలో మరాఠా ప్రాంతానికి ప్రధాన సేనాధిపతిగా పనిచేశాడు. తరువాతి కాలంలో శివాజీ మరాఠా ప్రాంతాన్ని గెలుచుకుని స్వతంత్ర మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యానికి ముందు మరాఠా సామ్రాజ్యం భారతదేశంలోని అతిపెద్ద సామ్రాజ్యంగా నిలిచింది. 16వ శతాబ్దం చివరి భాగంలో బీజాపూర్ సామ్రాజ్యానికి మొఘల్ సామ్రాజ్యం దక్కన్ ప్రాంతంలో విస్తరణ ప్రారంభం వల్ల అతిపెద్ద ముప్పు మొదలైంది. నిజానికి శివాజీ తిరుగుబాటుతో బలహీనపడిన బీజాపూర్ సామ్రాజ్యంపై మొఘల్ రాజులు సులువుగా అదుపు సంపాదించగలిగారు. ఆదిల్ షాహీ సామ్రాజ్యంపై వివిధ ఒప్పందాలు విధించడం ద్వారా మొఘలులు బీజాపూర్ లో విదేశీ పరిపాలన చేయడం ప్రారంభించారు. కొన్ని దశల అనంతరం 1636లో బీజాపూర్ రాజ్యం అధికారికంగా మొఘలుల అధీనంలోకి పాక్షికంగా వెళ్ళిపోయింది. 1686లో బీజాపూర్ రాజ్యాన్ని ఆక్రమించుకోవడానికి ముందు నుంచీ ఆదిల్ షాహీల ఖజానాను ఖాళీ చేస్తూ వచ్చారు మొఘలులు.

title: శివ స్మారక్

text: శివ స్మారక్ (Shiv Smarak, శివాజీ మెమోరియల్ - Shivaji Memorial) అనేది పశ్చిమ భారతదేశాన మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని నెలకొల్పిన ఛత్రపతి శివాజీ యొక్క ప్రతిపాదిత నిర్మాణ స్మారక చిహ్నం. దీనిని మహారాష్ట్ర రాష్ట్ర రాజధాని ముంబై వద్ద అరేబియా సముద్రములో నిర్మించనున్నారు. ఈ స్మారకస్తూపం నిర్మాణానికి ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ శంకుస్థాపన చేశారు. ప్రత్యేకంగా నిర్మించే 15 హెక్టర్ల దీవిలో శివాజీ భారీ విగ్రహంతో పాటు, మ్యూజియమును నిర్మించనున్నారు, ఇందుకు 3,600 కోట్ల రూపాయలు ఖర్చు కాగలదని అంచనా వేశారు. ముంబైలోని రాజ్ భ‌వ‌న్‌కు సుమారు 1.5 కిలోమీట‌ర్ల దూరంలో అరేబియా స‌ముద్రంలో భారీ రాయి ఉన్న ప్రాంతంలో ఈ స్మార‌కాన్ని ఏర్పాటు చేయ‌నున్నారు. ఈ విగ్రహన్ని 192 మీటర్ల (630 అడుగులు) ఎత్తుతో, పీఠముతో సహా 270 మీటర్ల ఎత్తుతో నిర్మించనున్నారు.

title: ఛత్రపతి శివాజీ

text: షాహాజీ పూణేలో తన జాగీరు వ్యవహారాలను తన భార్యకు అప్పగించి యువకుడయిన శివాజీకి రాజనీతి వ్యవహారాలు నేర్పడానికి కొందరు ముఖ్య అనుచరులతో కలసి ఒక విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేసి తాను బెంగుళూరు జాగీరుకు వెళ్ళాడు. శివాజీ తల్లి అతనికి పుట్టిన భూమి పైన, ప్రజల పైన ప్రేమ కలుగునట్లు విద్యాబుద్ధులు నేర్పింది. చిన్నప్పటినుండి భారత రామాయణ బలి చక్రవర్తి గాథలు చెప్పి వీర లక్షణాలు మొలకింప చేసింది. పరమత సహనం, స్త్రీల పట్ల గౌరవం తన తల్లివద్దనే నేర్చుకున్నాడు. తన తండ్రి పొందిన పరాజయాలను క్షుణ్ణంగా అధ్యయనం చేసి అనతి కాలంలో శివాజీ యుద్ధ తంత్రాలలో నిష్ణాతుడయ్యాడు. సకల విద్యలు తెలుసుకొన్న శివాజీ మరాఠా సామ్రాజ్య స్థాపనే లక్ష్యంగా తన వ్యూహాలు మొదలు పెట్టాడు.

title: శంభాజీ

text: శంభాజీ రాజే భోంస్లే (మరాఠీ: संभाजी राजे भोसले) (మే 14, 1657 – మార్చి 11, 1689) మరాఠా సామ్రాజ్య స్థాపకుడైన ఛత్రపతి శివాజీ పెద్ద కుమారుడు. శివాజీ తర్వాత ఆయన వారసునిగా మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని పాలించాడు.

title: ఛత్రపతి శివాజీ

text: శివాజీ క్రీ.శ. 1630 ఫిబ్రవరి 19వ సంవత్సరం వైశాఖమాసపు శుక్లపక్ష తదియనాడు పూణే జిల్లాలోని జున్నార్ పట్టణం దగ్గర గల శివనేరి కోటలో శహాజీ, జిజాబాయి పుణ్యదంపతులకు జన్మించాడు.[2][3][4]. వీరు మహారాష్ట్రలోని వ్యవసాయం|వ్యవసాయ బొస్లే కులానికి చందినవారు.శివాజీ తల్లి జీజియ బాయ్ యాదవ్ క్షత్రియ వంశమునకు చెందిన ఆడ పడుచు. (దేవగిరి మరాఠా యాదవ రాజుల వంశము). శివాజీకి ముందు పుట్టిన అందరూ మృతి చెందగా ఆమె పూజించే దేవత అయిన శివై పార్వతి పేరు శివాజీకు పెట్టింది. షాహాజీ నిజాంలను ఓడించి గెలుచుకున్న ప్రాంతాల్లో సామ్రాజ్యాన్ని నెలకొల్పడానికి ప్రయత్నిస్తుండగా, మొఘలులు ఆదిల్షాతో కలసి షాహాజీని ఓడించారు. ఆదిల్షాతో సంధి ప్రకారం షాహాజి ప్రస్తుత బెంగుళూరు ప్రాంతాన్ని జాగీరుగా పొంది, పూణే వదిలి వెల్లవలసి వచ్చింది. షాహాజీ పూణేలో తనకున్న జాగీరును వదులుకోవలసిన అవసరం లేకుండా ఒప్పందం కుదుర్చుకొన్నాడు. చత్రపఠీ శివాజీ మహారాజ్ కి జయ్ (అరవింద్ నాగులా). హిందూ సాంప్రదాయాలు కాకుండా, అతనికి 8 భార్యలు ఉన్నారు.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: రామచంద్ర పంత్ అమాత్య బవ్‌దేకర్ ఒక న్యాయస్థాన పాలకుడు, శివాజీ మార్గదర్శకం మరియు మద్దతు ద్వారా స్థానిక కులకర్ణి స్థాయి నుంచి అష్టప్రధాన స్థాయికి చేరారు. శివాజీ కాలం నుంచి మరాఠా రాజ్యంలో ఆయన ఒక ముఖ్యమైన పేష్వాగా వర్థిల్లారు, అంతేకాకుండా షాహూజీ తర్వాత సామ్రాజ్యాన్ని నియంత్రించిన పేష్వాలకు ఆయనే మూలపురుషుడు.

title: జిజాబాయి

text: రామాయణ, మహాభారతాలు, పురాణేతిహాసాలలోని వీరగాథలను శివాజీకి చెప్తూ హిందూ స్వరాజ్య స్థాపన అను కర్తవయభోదన చేసేవారు. దాదాజీ కొండదేవ్ ను శిక్షకునిగా నియమించి శివాజీకి అన్ని యుద్దవిద్యలు నేర్పించారు. జిజామాత ఇచ్చిన స్ఫూర్తితో యువ శివాజీ హిందూ స్వరాజ్య స్థాపన ప్రతినపూనారు. పాలనవిషయాలలో కూడా జిజాబాయి శివాజీకి అనేక సూచనలు చేసేవారు. శివాజీ మొఘల్ ప్రభువు ఔరంగజేబ్ చెరలో ఉన్నప్పుడు మరాఠా సర్దార్లకు ధైర్యం చెప్తూ మరాఠా రాజ్యపాలనను చూసుకున్నారు. 1674వ సంవత్సరం శివాజీ చత్రపతిగా రాయగడ్ లో పట్టాభిషిక్తుడైన 12రోజులకు తన 76వ ఏట పరమపదించారు.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: ఛత్రపతి రాజారాం 1689లో మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని వదిలి జింజికి వెళ్లిపోవాలనుకున్న సమయంలో ముందుగా ఆయన పంత్‌కు "హుకుమత్ పన్హా" (రాజు హోదా) కట్టబెట్టారు. మొఘలలు రాక, వటన్‌డర్ల (మరాఠా రాజ్యం పరిపాలన కింద ఉండే సామంత రాజులు) ద్రోహ చింతన మరియు ఆహార కొరత లాంటి సాంఘిక సవాళ్ల వంటి అనేక సవాళ్ల నడుమ రామచంద్ర పంత్ పూర్తి రాజ్యాన్ని నిర్వహించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. పంత్‌ప్రతినిథి, సచివ్‌ల సాయంతో మరాఠా సామ్రాజ్యంలోని ఆర్థిక పరిస్థితిని క్రమ స్థితికి తెచ్చారు. మరాఠా సైనికాధిపతులు - సంతజీ ఘోర్పడే మరియు ధనజీ జాదవ్‌ల నుంచి ఆయన సైనిక సాయాన్ని అందుకున్నారు. చాలా సందర్భాల్లో మొఘలులతో జరిగిన యుద్ధాల్లో ఆయన స్వయంగా పాల్గొనడంతో పాటు ఛత్రపతి రాజారాం లేని లోటు తీర్చేదిశగా రాజు నీడగానూ వ్యవహరించారు.

title: కొల్హాపూర్

text:
కొల్హాపూర్ సంస్థానం క్రింద 3,165 చదరపు మైల్లు (8,200 చ.కి.మీ.) ఉండేది. ఈ సంస్థానంలో 1901 జనాభా లెక్కల ప్రకారం దీనిలో 910,011, ప్రజలు నివసించేవారు, వీరిలో 54,373 కొల్హాపూర్ పట్టణంలో ఉండేవారు. దీని ఆదాయం £300,000.
కొల్హాపూరును పరిపాలించిన రాజులు, తంజావూరు మరియు సతారాలను పాలించిన భోంసాలే వంశాల వలె మరాఠా భోంసాలే రాజవంశము నుండి ఉద్భవించారని చెప్పుకుంటారు. మరాఠా సామ్రాజ్య వారసత్వ విషయమై తలెత్తిన వివాదాల వలన సతారా మరియు కొల్హాపూరు రాజ్యాలు 1707లో ఏర్పడ్డాయి. మరాఠా సామ్రాజ్యానికి వారసుడైన షాహూ శంభాజీని మొగలులు తొమ్మిదేళ్ళ వయసులో పట్టి బంధించి ఖైదులో ఉంచారు. షాహూ శంభాజీ తండ్రి, మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించిన ఛత్రపతి శివాజీ పెద్దకొడుకు శంభాజీ. శంభాజీ మరణం తర్వాత శివాజీ చిన్నకొడుకు రాజారాం ఛత్రపతి అయ్యాడు. 1700లో అనారోగ్యము వలన రాజారాం మరణించగా ఆయన భార్య మహారాణి తారాబాయి తన కొడుకు రెండవ శంభాజీని మహారాజుగా ప్రకటించి, తాను ప్రతినిధిగా పాలించింది. 1707లో మెగలులు కొన్ని షరతులతో షాహూను విడుదల చేశారు. విడుదలైన షాహూ తన వంశానుగతమైన రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందే ప్రయత్నం చేశాడు. ఖేడ్ వద్ద జరిగిన యుద్ధంలో షాహూ, తారాబాయి ఓడించి సతారాపై తన అధికారాన్ని స్థాపించాడు. ఓడిపోయిన రాణి తన కొడుకుతో కలిసి కొల్హాపూరులో స్థిరపడింది. 1710 కల్లా రెండు వేర్వేరు రాజ్యాలుగా పరిణమించాయి. దీన్ని 1731లో కుదుర్చుకున్న వార్నా సంధి ధ్రువీకరించింది.
బ్రిటీషు వారు కొల్హాపూరుపై 1765లోనూ, 1792లోనూ సైన్యాన్ని పంపారు. 1812లో మరాఠా సామ్రాజ్య పతనం తర్వాత కొల్హాపూరు రాజులు బ్రిటీషు వాళ్లతో సంధి కుదుర్చుకున్నారు. 19వ శతాబ్దపు తొలినాళ్లలో బ్రిటీషువారు తిరిగి కొల్హాపూరుపై దాడిచేసి, తాత్కాళికంగా రాజ్యవ్యవహారాలు నిర్వహించడానికి ఒక రాజకీయ అధికారిని నియమించారు.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: 1761 తర్వాత, యువకుడైన మాధవ్‌రావ్ పేష్వా తన సున్నిత ఆరోగ్య పరిస్థితిని సైతం లెక్కచేయకుండా మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని పునర్నిర్మించడం కోసం తన గరిష్ఠ సామర్థ్యంతో కృషి చేశాడు, ఫలితంగా పానిపట్టు యుద్ధం ముగిసిన 10 ఏళ్ల తర్వాత ఉత్తర భారతదేశంలో మరోసారి మరాఠా ఆధిపత్యం చోటు చేసుకుంది. పెద్ద మొత్తంలో ఉన్న సామ్రాజ్యాన్ని ప్రభావవంతంగా నిర్వహించడంలో భాగంగా పాక్షిక-స్వయంప్రతిపత్తిని బలమైన శూరల చేతికి అప్పగించడం జరిగింది. ఆవిధంగా, స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన మరాఠా రాష్ట్రాలు కింది పేర్కొన్న పేరుతో సామ్రాజ్యంలో భాగమైన ప్రత్యేక ప్రాంతాలుగా ఉనికిలోకి వచ్చాయి:

title: ఛత్రపతి శివాజీ

text: శివాజీ తండ్రి అయిన షాహాజీ నిజాంషాహీల ప్రతినిధిగా ఉంటూ మొఘల్ రాజులను వ్యతిరేకిస్తూ యుద్ధాల్లో పాల్గొనేవాడు. నిజాంషాహీలపైన షాజహాన్ దండయాత్ర చేసినపుడు షాహాజి సైనికులను బలోపేతం చేయడంలో కీలక పాత్ర వహించాడు. తన ఆదేశాలను ధిక్కరించినందుకు లఖూజీ జాదవ్‌రావ్ అనే మరాఠా యోధుణ్ణి నిజాంషాహీ ప్రభువు హత్య చేయించాడు. ఇది నచ్చని షాహాజీ నిజాంషాహీ ప్రభువు పైన తిరుగుబాటు బావుటా ఎగురవేసి స్వతంత్ర మరాఠా సామ్రాజ్యానికి నాంది పలికాడు.


query: లూయీ పాశ్చర్ ఎక్కడ జన్మించాడు?

title: లూయీ పాశ్చర్

text: పాశ్చర్ 1822 సంవత్సరం డిసెంబరు 27న ఫ్రాన్స్ లోని డోల్ గ్రామంలో జన్మించాడు. నెపోలియన్ సైన్యంలో పనిచేసిన తండ్రి జీన్ పాశ్చర్ తోలు వ్యాపారం చేసి జీవించేవారు. పాశ్చర్ పాఠశాలకు వెళ్ళకుండా కొంతవరకు విద్యావంతుడయ్యాడు. చిత్రలేఖనంలో మంచి ప్రతిభ కనపరిచేవాడు. తల్లిదండ్రులతో పాటు ఇరుగుపొరుగు వారివి, స్నేహితులవి బొమ్మలు పెయింట్ చేశాడు. చాలా చిత్రాలు ఇప్పటికీ పాశ్చర్ మ్యూజియంలో భద్రపరచబడ్డాయి. గణితం, భౌతిక, రసాయనిక శాస్త్రాలంటే ఇష్టమున్న పాశ్చర్ ఉపాధ్యాయ జీవితాన్ని గడపాలనుకొనేవాడు. పదహారేళ్ల వయసులో కాలేజీ చదువు కోసం పారిస్ లో అడుగుపెట్టాడు. డాక్టరేట్ పూర్తిచేసి 1848లో స్ట్రాస్ బర్గ్ విశ్వవిద్యాలయంలో అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్ గా నియమితులయ్యారు. యూనివర్సిటీ వైస్ ఛాన్స్ లర్ కు వారి అమ్మాయి మేరీ లారెంట్ ను పెళ్ళిచేసుకుంటానని అనుమతికోసం లేఖ రాశాడు. 1849 మే 29న వీరిద్దరు పెళ్ళిచేసుకున్నారు. ఆదర్శదంపతుల్లాగా జీవించారు. వీరికి అయిదుగురు పిల్లలు పుట్టినా ముగ్గురు మరణించారు; టైఫాయిడ్ వల్ల ఇద్దరు, మశూచి వల్ల ఒకరు పిల్లల్ని పోగొట్టుకొన్నాడు.

title: కోలిన్ మెకంజీ

text: మెకంజీ స్కాట్లండుకు పడమరగా వున్న లూయీ అనే ద్వీపంలోని స్టార్నొవే అన్న గ్రామంలో క్రీ.శ. 1754లో జన్మించాడు. తండ్రి మర్దొక్ మెకంజీ. తల్లి బార్బరా మెకంజీ. తండ్రి చిన్న వ్యాపారాలు చేస్తూ తన గ్రామంలో పోస్టు మాస్టరుగా వుండేవాడు.

title: ఐరన్ (III) క్లోరైడ్

text:
ఐరన్(III) క్లోరైడ్ హైడ్రోలసిస్ చర్యలలో పాల్గొని ఆమ్ల ద్రావణాన్ని ఇస్తుంది. ఇది ఐరన్ (III) ఆక్సైడ్ తో 350 °C ఉష్ణోగ్రతకు వేడిచేసినపుడు, ఐరన్(III) క్లోరైడ్ ఐరన్ ఆక్సీక్లోరైడ్ ను ఇస్తుంది.
ఇది మద్యస్థంగా బలమైన లూయీ ఆమ్లము. ఇది లూయీ క్షారాలతో కలసి ట్రైఫినైల్ ఫాస్పైన్ ఆస్కైడ్ వంటి అడక్ట్స్ ను ఏర్పరుస్తుంది. ఇది ఇతర క్లోరైడ్ లవణాలతో చర్యపొంది పసుపురంగు గల టెట్రాహైడ్రల్ అయానును ఏర్పరుస్తుంది. యొక్క లవణాలు హైడ్రోక్లోరికామ్లములో డైఇథైల్ ఈథర్ ను ఏర్పరుస్తుంది.

title: లూయీ పాశ్చర్

text: 1870 దశాబ్దంలో టీకా పద్ధతులను పశువులలో వచ్చే ఆంత్రాక్స్ వ్యాధి మీద ప్రయోగించాడు.

title: లూయీ పాశ్చర్

text: కోళ్ళకు వచ్చే కలరా వంటి పారుడు వ్యాధిపై పరిశోధన జరిపి వ్యాధికారకాలైన సూక్ష్మజీవులను బలహీనపరచి ఇతర కోళ్ళకు ఎక్కించి వాటిలో రోగనిరోధక శక్తి పెరిగి తర్వాత కాలంలో రోగం రాకుండా రక్షిస్తుందని నిర్ణయానికి వచ్చారు.

title: పాశ్చరైజేషన్

text: పాశ్చరైజేషన్ (Pasteurization) అనేది లూయీ పాశ్చర్ ప్రవేశపెట్టిన ఒక వ్యాధి నిరోధక పద్ధతి. ఈ పద్ధతిలో ద్రవ పదార్ధాలను వేడిచేసి బాక్టీరియా, ప్రోటోజోవా, శిలీంద్రాలు మొదలైన్ వ్యాధికారక క్రిములను నిర్మూలిస్తారు. మొట్టమొదటగా దీనిని పాశ్చర్ మరియు క్లాడ్ బెర్నార్డ్ ఏప్రిల్ 20, 1862లో పరీక్షించారు.

title: లె కార్బుజియె

text: లె కార్బుజియె గ్రంథాలయాలలో పుస్తకాలు చదవడం ద్వారా, సంగ్రహాలయాలను దర్శించడం ద్వారా, భవనాల బొమ్మలను గీయడం ద్వారా, భవనాలను నిర్మించడం ద్వారా స్వంతంగా వాస్తు శాస్త్రాన్ని అభ్యసించాడు. 1905లో మరో ఇద్దరు విద్యార్థులతో కలిసి రెనె చపాలజ్ అనే ఉపాధ్యాయుని పర్యవేక్షణలో ఇతడు లూయీ ఫాలెట్ అనే వ్యక్తి కొరకు తన మొదటి భవనం విల్లా ఫాలెట్‌ను డిజైన్ చేసి నిర్మించాడు.

title: లూయీ పాశ్చర్

text: లూయీ పాశ్చర్ (ఆంగ్లం Louis Pasteur) (డిసెంబరు 27, 1822 – సెప్టెంబరు 28, 1895) ప్రముఖ ఫ్రెంచి జీవ శాస్త్రవేత్త. వ్యాధులకు కారణం సూక్ష్మక్రిములని కనుగొని రోగ నివారణకు పాశ్చర్ బాటలు వేశారు. టీకాల ఆవిష్కారానికి ఈతడు ఆద్యుడు. మొదటిసారిగా రేబీస్ వ్యాధి కోసం టీకాను తయారుచేశాడు.

title: లూయీ పాశ్చర్

text: ఈ విధంగా కొన్ని ప్రాణాంతక వ్యాధులకు సూక్ష్మక్రిములు కారణాలన్న విషయాన్ని నిరూపించాడు. అందువలన మనిషులు గాని, జంతువులు గాని అంటు వ్యాధితో మరణిస్తే ఆ శవాన్ని దహనం చేయాలని చెప్పారు. భూమిలో పాతిపెడితే శరీరంలోని క్రిములు బయటకు వచ్చి వాటివలన ఇతరులకు ఆ వ్యాధులు వ్యాపిస్తాయని వివరించారు.

title: గులాబి

text: రోసా బంక్సియే: లేడీ బ్యాంక్స్ రోజ్ రోసా కాలిఫోర్నికా: కాలిఫోర్నియా రోజ్ రోసా కానినా: డాగ్ రోజ్, బ్రయార్ బుష్ రోసా కారోలిన: పాశ్చర్ రోజ్ రోసా చినేన్సిస్: చైనా రోజ్ రోసా డుమాలిస్: గ్లుకోస్ డాగ్ రోజ్ రోసా ఎగ్లంతెరియా: స్వీట్ బ్రయార్ లేక ఎగ్లన్టిన్ రోజ్ రోసా ఫోఎటిడ: ఆస్ట్రియన్ ఎల్లో లేదా ఆస్ట్రియన్ బ్రయార్ రోసా గల్లికా: గల్లిక్ రోజ్, ఫ్రెంచ్ రోజ్ రోసా గిగాన్టా (syn R. ఎక్ష్ ఒదోరత గిగాన్టా ) రోసా గ్లుకా (syn. ఆర. రుబ్రిఫోలియా ): రెడ్లీఫ్ రోజ్ రోసా లేవిగత (సైన్. R. sinica ): చెరోకీ రోజ్, కామెల్లియా రోజ్, మర్దన్ రోజ్ రోసా మజలిస్: సిన్నమోన్ రోజ్ Rosa minutifolia: బాజా రోజ్ Rosa moschata: మస్క్ రోజ్ Rosa multiflora: మల్టిఫ్లోర రోజ్ Rosa pimpinellifolia: స్కాచ్ రోజ్ Rosa rubiginosa (syn. R. eglanteria ): ఎగ్లన్టైన్ , స్వీట్ బ్రయార్ Rosa rugosa: రుగోస రోజ్, జపనీస్ రోజ్ Rosa virginiana (syn. R. lucida ): వర్జీనియా రోజ్

title: లూయీ

text: లూయీ (Louis) ఒక పేరు.

title: జీవసాంకేతిక శాస్త్రం

text: సాధారణంగా జీవసాంకేతిక శాస్త్రంగా భావించక పోయినా, ""ఉత్పత్తుల తయారీకి జీవశాస్త్ర పద్ధతులను ఉపయోగించటం"", అంటే మొక్కలను సాగుచేయడం జీవసాంకేతిక శాస్త్ర ప్రథమ కృత్యం అనే విస్తృతమైన నిర్వచనానికి వ్యవసాయం సరిగా సరిపోతుంది. కొత్తరాతియుగ పరిణామం నుండి వ్యవసాయం అనేది ఆహారాన్ని ఉత్పత్తి చేసే ఒక ప్రబలమైన విధానంగా భావించడం జరుగుతోంది.ఆరంభం నుండి వ్యవసాయ పద్ధతులు మరియు విధానాలు యాంత్రిక మరియు జీవశాస్త్రాల ద్వారా మెరుగు పెట్ట బడుచున్నాయి. జీవసాంకేతికత ప్రారంభదశలో వ్యవసాయదారులు అధిక దిగుబడినిచ్చే మేలురకపు పంటలను పెరుగుతున్న జనాభా ఆహార అవసరాలకు అనుగుణంగా పండించారు. పంటలు, కమతాలు పెద్దవై నిర్వహణ కష్టమైనపుడు జీవసాంకేతికశాస్త్ర ఇతర ఉపయోగాలు కూడా అవసరమైనాయి. ప్రత్యేక జీవరాసులు మరియు జీవరాసుల ఉప ఉత్పత్తులు ఫలదీకరణకు, నత్రజని స్థాపనకు మరియు తెగులు నివారణకు ఉపయోగించుకోబడ్డాయి. వ్యవసాయం చేస్తున్నప్పటి నుంచీ రైతులు తమ పంటలను కొత్త పరిసరాలలో ప్రవేశ పెట్టడం మరియు కొత్త జాతులతో కలపడం వారికి తెలియకుండానే జన్యు మార్పిడి జరగడం జీవ సాంకేతిక విధానాలలో మొదటి రకం. మేసోపోటేమియా, ఈజిప్టు, భారతదేశం వంటి సంస్కృతులు సారాయి కాచడాన్ని అభివృద్ధి చేసాయి. ఇప్పటికీ అదే పద్ధతిలో నానపెట్టిన ధాన్యం [ఎంజైములు కలిగి ఉన్న] పిండిని చక్కెరగా మార్చి దానికి ఈస్ట్ ను కలపడం ద్వారా సారాయి తయారు చేస్తున్నారు. ఈ పద్ధతిలో ధాన్యంలోని పిండి పదార్ధాలు ఇథనోల్ వంటి ఆల్కహాల్ గా విడగొట్టబడతాయి. పురాతన భారతీయులు కూడా ఎఫెడ్రా వల్గారిస్ అనే మొక్క నుండి తీసిన సోమ అనే రసమును వాడేవారు.[5][5] తరువాతి కాలంలో వివిధ సంస్కృతుల ప్రజలు లాక్టిక్ ఆసిడ్ పులియబెట్టుట వంటి విధానాలను కనుగొని కిణ్వప్రక్రియ మరియు ఇతర రకాలైన ఆహార నిల్వ పద్ధతులను కనుగొన్నారు. పులిసి ఉబ్బినట్లు ఉండే బ్రెడ్ తయారీకి ఈ కాలంలో కిణ్వప్రక్రియను వాడేవారు. 1857 లో లూయీ పాశ్చర్ కనుగొనే వరకు కిణ్వప్రక్రియ గురించి పూర్తిగా తెలియనప్పటికీ, ఒక ఆహార మూలాన్ని వేరొక రూపంలోకి మార్చడానికి వాడిన జీవ సాంకేతిక శాస్త్ర మొదటి ఉపయోగంగా దానిని చెప్పవచ్చు.

title: ప్రొద్దు తిరుగుడు

text: ప్రొద్దు తిరుగుడు పువ్వునే సూర్యకాంతం పువ్వు (Sun flower) అంటారు. ఇది బంతి జాతి మొక్కకు చెందినది. ఒకే మొక్కలో అనేక లాభాలనుకునేవారికి అన్నిటికంటే ప్రొద్దుతిరుగుడు పువ్వే మిక్కిలి ముఖ్యమైనది. ఫ్రాన్స్ రాజైన 14వ లూయీ ప్రొద్దుతిరుగుడు పువ్వును చిహ్నంగా పెట్టుకున్నాడు. అందుకే అతను సన్ కింగ్ అని పిలువబడేవాడు. విన్సెంట్ వాన్ గోఘ్ అనే చిత్రకారుడు అనేక సూర్యకాంతి పువ్వుల చిత్రాలను రమణీయంగా రూపొందించాడు.

title: టీకా

text: టీకా (vaccine) అనగా వ్యాధి నిరోధకత (ఇమ్మ్యూనిటి)ని పెంచడానికి వాడే ఒకరకమయిన మందు. వాక్సిన్ అనే పదము ఎడ్వర్డ్ జెన్నర్ (Edward Jenner) మశూచిని నివారించడానికి గోమశూచికాన్ని(లాటిన్ భాషలో "vacca" అంటే గోవు అని అర్థం) వాడడం వల్ల వచ్చింది. ఈ పదాన్ని లూయిస్ పాశ్చర్ మరియు ఇతర శాస్త్రవేత్తలు వాడుకలోకి తీసుకువచ్చారు. వాక్సిన్‌లు అనే మందుల అభివృద్ధి కి మూలాలు చైనా దేశంలో లభిస్తాయి. అక్కడ పూర్వం స్థానికులు మశూచిని అరికట్టేందుకు ఇంకోరకమయిన హానికలుగజేయని మశూచిని ఉద్దేశ్యపూర్వకంగా ఒక వ్యక్తికి ఇచ్చేవారు.

title: లూయీ బ్రెయిలీ

text: అంధులకు చదువు చెప్పాలంటే వారికి పుస్తకాలు కావాలి. కంటితో వారు చూడ లేరు. స్మర్శ తప్ప మరో మార్గంలో వారు స్వయంగా చదువకోలేరు. అందుచేత మామూలు ప్రింటింగు పద్ధతినికాక, ఎత్తుగా ఉబ్బివుండే విధంగా అక్షరాలుఉన్న పుస్తకాలు కావాలి. స్పెయిన్ దేశానికి చెందిన ఫ్రాన్సిస్కో లూకాస్ 16వ శతాబ్దంలో చెక్కమీద ఎత్తుగా ఉబ్బివుండే అక్షరాలను చెక్కే పద్ధతి రూపొం దించాడు. విచిత్రమేమంటే గ్రుడ్డివాళ్ళకు చదువుకోవడానికి పుస్తకాలు ఎలా ప్రింటు చేయాలన్న విషయంలో ఎక్కువ కృషి సల్పింది అంధులే. రకరకాల ప్రయోగాలు చాలాకాలం జరిపారు. అయితే వారు చెక్క బోర్డు మీద పుస్తకాలు తయారు చేయాలని ప్రయత్నిం చారు. పారదస్ అనే అంధుడైన సంగీతజ్ఞుడు, అతని మిత్రుడు హెయిలీ కలిసి పేపరు మీద ఎత్తుగా ప్రింటు చేసే విధానం రూపొందిం చారు. . 1784లో ఇది కనుగొన్న ఘనత బ్రెయిలీకి దక్కింది. తరువాత ఎంతోమంది దీని గురించి పరిశోధన కొనసాగించారు. అయితే అవి గ్రుడ్డివారికి చదువు నేర్చు కొనడానికి అంత సులభంగా వుండేవికావు. ఆధునిక యుగంలో గ్రుడ్డివారి పుస్తకాలన్నీ బ్రెయిల్ పద్ధతిలో ఉంటున్నాయి. దీనిని కనుగొన్న వ్యక్తి లూయీ బ్రెయిలీ. తన పరిశోధన ద్వారా విప్లవాత్మకమైన మార్పు సాధించి నవయుగ వైతాళికుడయ్యాడు.

title: లూయీ పాశ్చర్

text: పాశ్చర్ pasture సుక్ష్మజీవశాస్త్రంలో అత్యుత్తమ గౌరవమని పిలిచే లీవెన్ హాక్ బహుమతిని 1895లో పొందారు.[1]

title: లూయీ పాశ్చర్

text: పిచ్చికుక్క కాటు వల్ల వచ్చే రేబీస్ వ్యాధికి మందు కనిపెట్టడం Louis పాశ్చర్ సాధించిన శాస్త్ర విజయాలలో ప్రధానాంశం. ఈ మందుతో చాలా మందిని ప్రాణాపాయం నుండి కాపాడాడు.

title: లూయీ పాశ్చర్

text: Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help) CS1 maint: extra text (link)

title: కర్ట్ కోబెన్

text: కోబెన్ 14వ పుట్టినరోజు సందర్భంగా అతని మామ పుట్టినరోజు కానుకగా అతనికి గిటారు లేదా సైకిలు ఇవ్వజూపాడు. కోబెన్ మాత్రం గిటారునే ఎంచుకున్నాడు. తర్వాత లూయీ లూయీ మరియు ది కార్స్ యొక్క "మై బెస్ట్ ఫ్రెండ్స్ గర్ల్" సహా పలు పాటలను నేర్చుకోవడం అతను ప్రారంభించాడు. సొంతంగానే పాటల రూపకల్పనకు కూడా కసరత్తు చేశాడు.[15] ఉన్నత పాఠశాల‌లో చదువుకునేటప్పుడు, కోబెన్‌కు తన మాదిరిగా సంగీతాభిరుచి ఉన్న వాళ్లు కొద్దిపాటి మంది మాత్రమే ఉండేవాళ్లు. మెల్విన్స్ సాధనా కేంద్రంలో గడుపుతున్నప్పుడు కోబెన్ పంక్ రాక్ పట్ల తన మాదిరిగా అభిరుచి ఉన్న క్రిస్ట్ నోవోసెలిక్‌ను కలిశాడు. నోవోసెలిక్ తల్లికి సొంతంగా ఒక క్షౌరశాల ఉంది. దాని పై అంతస్తులోని గదిలో కోబెన్ మరియు నోవోసెలిక్ వీలుచిక్కినప్పుడల్లా సాధన చేసేవారు. కొన్నేళ్లు గడిచిన అనంతరం, తనతో కలిసి సొంతంగా ఒక బ్యాండ్‌ను ఏర్పాటు చేసేలా నోవోసెలిక్‌ను ఒప్పించడానికి కోబెన్ ప్రయత్నించాడు. దానికి సంబంధించి తన గత బ్యాండ్ ఫెకాల్ మేటర్ రికార్డు చేసిన స్వగృహ ప్రదర్శన యొక్క ఒక ప్రతిని అతనికి కోబెన్ ఇచ్చాడు. ఇలా కొన్ని నెలల పాటు కోబెన్ అడిగిన తర్వాత నోవోసెలిక్ ఎట్టకేలకు సొంత బ్యాండ్ ఏర్పాటుకు అంగీకరించాడు. ఫలితంగానే నిర్వాణ ఆవిర్భవించింది.[29]

title: లూయీ పాశ్చర్

text: పాశ్చర్ అంగారక పదార్ధాలు ధ్రువిత కాంతిని ఏ విధంగా విచలనం చెందిస్తాయో అధ్యయనం చేసి "స్టీరియో కెమిస్ట్రీ" అనే కొత్త రసాయన శాస్త్రాన్ని రూపొందించారు. తరువాత తన పరిశోధనలను పులియడం (Fermentation) వంటి అంశాలపై కొనసాగించి సూక్ష్మక్రిములపై అనాదిగా ఉన్న భావాలను ఖండించి కొత్త సిద్ధాంతాలను రూపొందించాడు. ద్రlouisక్షసారా (Wine) వల్ల వచ్చే వ్యాధులు, నిల్వచేసే పద్ధతులు, వెనిగర్ తయారీ మొదలైన అనేక అంశాలపై కొత్త విషయాలు కనుగొన్నాడు.

title: లూయీ పాశ్చర్

text: ఇతన్ని సూక్షజీవశాస్త్రం వ్యవస్థాపకులైన ముగ్గురిలో ఒకరుగా పేర్కొంటారు; మిగిలిన ఇద్దరు రాబర్ట్ కోచ్ మరియు ఫెర్డినాండ్ కాన్.

title: లూయీ పాశ్చర్

text: వర్గం:ప్రపంచ ప్రసిద్ధులు వర్గం:ఫ్రాన్స్ వర్గం:1822 జననాలు వర్గం:1895 మరణాలు వర్గం:శాస్త్రవేత్తలు వర్గం:జీవ శాస్త్రవేత్తలు

title: లూయీ పాశ్చర్

text: ఈతని మరణం తరువాత పారిస్ లోని పాశ్చర్ సంస్థ భూగర్భంలో పాతిపెట్టారు. ఈ ఘనత దక్కిన 300 మంది ఫాన్స్ దేశస్తులలో ఇతడొకడు.

title: లూయీ పాశ్చర్

text: చాలా మందికి ఇతడు పాలు ద్వారా వ్యాపించే వ్యాధులను అరికట్టే పద్ధతిని ప్రవేశపెట్టిన వ్యక్తిగా సుపరిచితులు. ఈ పద్ధతిని నేడు పాశ్చరైజేషన్ అంటారు.

title: లూయీ పాశ్చర్

text: పాశ్చర్ తన పూర్తి జీవితాన్ని శాస్త్ర పరిశోధనలకు అంకితం చేశారు. సంకల్పబలం, నిరంతర శ్రమతో విజయాన్ని సాధించవచ్చని పాశ్చర్ విశ్వాసం. రెండు సార్లు గుండెపోటు, తరువాత పక్షవాతం వచ్చినా జీవితాంతం పరిశోధన చేసి మానవాళికి వెలకట్టలేని సేవ చేసిన పాశ్చర్ 1895 సెప్టెంబరు 28న పరమపదించారు.

title: సూక్ష్మ జీవశాస్త్రం

text: సూక్ష్మక్రిముల శాస్త్రం (తర్వాత సూక్ష్మజీవశాస్త్రంలో ఒక ఉపవిధానం) సాధారణంగా ఫెర్డినాండ్ కోహ్న్ చే స్థాపింపబడిందని (1828–1898) భావించపడుతుంది, ఈ వృక్షశాస్త్రవేత్త శైవలాలు మరియు కిరణజన్య సంయోగక్రియలోని క్రిములపై చేసిన అధ్యయనాల ద్వారా అనేక క్రిములను వర్ణించాడు, వీటిలో బాసిలుస్ ఇంకాబెగ్గియటోవ కూడా ఉన్నాయి. క్రిముల యొక్క విజ్ఞానశాస్త్ర శాఖ యొక్క వర్గీకరణ పధకాన్ని కోహ్న్ మొదటిసారిగా స్పష్టంగా నిర్వచించాడు.[8] లూయిస్ పాశ్చర్ (1822–1895) మరియు రాబర్ట్ కోచ్లు (1843–1910) కోహ్న్ యొక్క సమకాలీకులు మరియు తరచుగా వారు వైద్య సూక్ష్మజీవశాస్త్రం యొక్క స్థాపకులుగా భావించబడతారు.[9] ఆకాలంలో బాగా ప్రాచుర్యంపొందిన నిరంతరంసాగే ఉత్పత్తి సిద్దాంతం యదార్ధం కాదని నిరూపించటానికి పాశ్చర్ చేసిన వరుస ప్రయోగాలు అతనిని ప్రముఖ వ్యక్తిని చేశాయి, దానివల్ల సూక్ష్మజీవశాస్త్రం యొక్క గుర్తింపును ఒక జీవశాస్త్రంగా పటిష్ఠం చేశారు.[10] పాశ్చర్ ఆహారనిల్వకోసం పద్ధతులను (పాశ్చరైజేషన్) మరియు అనేకవ్యాధులు ఆంత్రాక్స్, ఫౌల్ కలరా మరియు రేబీస్ ఎదుర్కొనటానికి టీకాలమందులు కూడా రూపొందించారు.[6] కోచ్ వ్యాధులక్రిమి సిద్దాంతంకు అతని తోడ్పాటులవల్ల పేరొందాడు, అసాధారణమైన వ్యాధులు అసాధారణ రోగకారక సూక్ష్మజీవులచే సంక్రమిస్తాయని నిరూపించడానికి అతని సహాయాలకు ప్రసిద్ధి చెందాడు. ఇతను ఒక వరుసక్రమమైన నిభంధనలను అభివృద్ధిచేశాడు, అవి కోచ్ యొక్క సిద్దాంతాలు అని పేరొందింది. పూర్తి సూక్ష్మజీవుల పెంపకంలో విడిగా ఉన్న క్రిములమీద మొదట దృష్టినిపెట్టినవారిలో కోచ్ ఒకరు, దీనిఫలితంగా అతని వర్ణనలలో అనేక వినూత్న క్రిములు ఉన్నాయి, దీనిలో మైకోబాక్టీరియం క్షయ ఉంది, ఇది క్షయ కలగటానికి ముఖ్యహేతువు.[6]

title: లాక్టికామ్లం

text: లూయిస్ పాశ్చర్ 1856 సంవత్సరం లాక్టికామ్లం తయారుచేసే లాక్టోబాసిల్లస్ (Lactobacillus) ను కనుగొని జర్మన్ మందుల సంస్థ బొరింగర్ ఇంజెల్హీం (Boehringer Ingelheim) 1895 లో పారిశ్రామికంగా ఉత్పత్తిచేశారు..

title: పిల్లితేగ

text: — ఆహారం యొక్క అన్ని రకాల చికిత్సాగ్రంథము, లూయీ లెమెరి, క్రీ.శ 1702[1]

title: టైఫాయిడ్

text: టైఫాయిడ్ అడ్డుకొనుటకు వరల్డ్ హెల్త్ ఆర్గనైజేషన్ సిఫారసు చేసిన రెండు టీకాలు ప్రస్తుతం ఉన్నాయి: ఇవి ప్రస్తుతం ఉన్న, నోటి ద్వారా తీసుకునే Ty21a టీకా ( "వివొటిఫ్ బెమా (vivoitif Bema)" అనే పేరుతొ అమ్మబడుతోంది) మరియు సూది ద్వారా ఎక్కించే టైఫాయిడ్ పోలిసాకరైడ్ వాక్సిన్(Typhoid polysacchride vaccine) ( "టిఫిమ్ వి(Typhim Vi)" పేరుతో సనోఫీ పాశ్చర్ చే మరియు "టైఫెరిక్స్ (typherix)" పేరుతో గ్లాక్సోస్మిత్క్లైన్లచే అమ్మబడుతోంది). రెండూ 50 నుండి 80% రక్షణను ఇస్తాయి మరియు టైఫాయిడ్ అంటువ్యాధి ఉన్న ప్రాంతాలలో పర్యటించేవారికి సిఫారసు చేయబడ్డాయి.కొత్తగా కనుగొన్న మందులు అందుబాటులో లేని దేశాలలో పాత పూర్తి-మృత కణ టీకా అందుబాటులో ఉంది, కానీ ఈ టీకా ఇప్పుడు సిఫారసు చేయబడటంలేదు, ఎందుకంటే దానికి ఎక్కువ అవాంఛిత ప్రభావాలు ఉన్నాయి (ప్రధానంగా సూదిమందు గుచ్చిన చోట నొప్పి మరియు వాపు).

title: మానవ పాపిల్లోమా వైరస్

text: 1972 లో, ఎపిడెర్మోడైస్ప్లాసియా వెర్రోసిఫార్మిస్లో చర్మ క్యాన్సర్తో మానవ పాపిల్లోమావైరస్ల సంఘం పోలాండ్లోని స్టెఫానియా జబ్లోన్స్కా ప్రతిపాదించింది. 1978 లో పాశ్చర్ ఇన్స్టిట్యూట్లో జాబ్లోన్స్కా మరియు గెరార్డ్ ఆర్థర్ చర్మ క్యాన్సర్లో HPV-5 ను కనుగొన్నారు.[164] 1976 లో హరల్డ్ జుర్ హుసేన్ మానవ గర్భాశయ వైరస్ను గర్భాశయ క్యాన్సర్ కారణంతో ఒక ముఖ్య పాత్ర పోషిస్తుందని పరికల్పనను ప్రచురించింది. 1983 మరియు 1984 లో జుర్ హుసెన్ మరియు అతని సహకారులు HPV16 మరియు HPV18 ను గర్భాశయ క్యాన్సర్లో గుర్తించారు. [165] HPV రకం 18 నుండి వచ్చిన జన్యువులో హెలా కెన్ లైన్ అదనపు DNA ను కలిగి ఉంది.[166]