query: మరాఠా సామ్రాజ్యంను ఎవరు స్థాపించారు?

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: మరాఠా సామ్రాజ్యం (Marathi|मराठा साम्राज्य మరాఠా సామ్రాజ్య ; మహ్‌రాట్ట అని కూడా ప్రతిలిఖించవచ్చు) లేదా మరాఠా సమాఖ్య అనేది నేటి భారతదేశం యొక్క నైరుతి దిక్కున ఒకప్పుడు విలసిల్లిన ఒక మహా సామ్రాజ్యం. 1674 నుంచి 1818 వరకు ఉనికిలో ఉన్న ఈ సామ్రాజ్య శోభ ఉచ్ఛస్థితిలో కొనసాగిన సమయంలో 2.8 మిలియన్ km² పైగా భూభాగాన్ని తన వశం చేసుకోవడం ద్వారా దక్షిణాసియాలో అత్యంత ఎక్కువ భాగాన్ని ఆక్రమించిన సామ్రాజ్యంగా వర్థిల్లింది. శివాజీ భోంస్లే ద్వారా ఈ సామ్రాజ్య స్థాపన మరియు సుసంఘటితం జరిగింది. మొఘల్ చక్రవర్తి ఔరంగజేబు మరణానంతరం మరాఠా సామ్రాజ్య ప్రధాన మంత్రులైన పేష్వాల పాలన కింద ఈ సామ్రాజ్యం మరింత గొప్పగా అభివృద్ధి చెందింది. 1761లో మరాఠా సైన్యం మూడవ పానిపట్టు యుద్ధంలో ఓడిపోవడం ఈ సామ్రాజ్య విస్తరణకు అడ్డుకట్టగా పరిణమించింది. అటుపై ఈ సామ్రాజ్యం మరాఠా రాష్ట్రాల సమాఖ్య రూపంలోకి విడిపోవడమే కాకుండా ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధాల కారణంగా చివరకు 1818లో బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీలో భాగమైపోయింది.

title: ఇంకా సామ్రాజ్యం

text: ఇంకా వారి సామ్రాజ్యంను "తవతింసుయు" లేదా నాలుగు పావుభాగాల భూమిగా సూచించారు, వీటి మధ్యభాగం కుజ్కో ("కోస్కో" ) వారి రాజధానిగా ఉంది. అందుచే "తవతింసుయు" అనే పేరు రాష్ట్రాల సంఘాన్ని సూచించే ఒక వివరణాత్మాక పదంగా ఉండేది. స్పానిష్ వారు ఆ పేరును "తహువన్తింసుయో" లేదా "తహవన్తింసుయో" అని భాషాంతరీకరణ చేసుకున్నారు, ఇది తరచుగా ఇప్పటికీ ఉపయోగించబడుతుంది.

title: డార్జిలింగ్

text: డార్జిలింగ్ యొక్క ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రధానంగా పర్యాటకం మరియు టీ పరిశ్రమలపై ఆధారపడి ఉంది. డార్జిలింగ్ టీ అనేది బ్లాక్ టీలలో ఒక ఉత్తమమైనదిగా గుర్తించబడి విస్తృతంగా ఖ్యాతిని పొందింది, మరీ ముఖ్యంగా UK మరియు మాజీ బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యంను తయారు చేసిన దేశాలలో ఖ్యాతి పొందింది. దేశంలో ఇతర ప్రాంతాలలో టీ ఉత్పత్తి చేసే భాగాల నుండి మరియు నేపాల్ వంటి ఇతర దేశాల నుండి ఇటీవలి కాలంలో ఇక్కడి టీ పరిశ్రమ పోటీని ఎదుర్కొంటుంది. విస్తృతంగా వ్యాపించిన కార్మిక వివాదాల ఆందోళనలు, కార్మికుల తాత్కాలిక తొలగింపులు మరియు టీ ఎస్టేట్‌ల మూసివేత పెట్టుబడి మరియు ఉత్పత్తి విషయాల మీద ప్రభావం చూపించింది. అనేక టీ ఎస్టేట్‌లు కార్మికుల సహకారం వల్ల నడుస్తున్నాయి, ఇతరమైనవి పర్యాటక విశ్రాంతి గృహాలుగా మారే ప్రణాళికలో ఉన్నాయి. టీ తోటలలో 60% కన్నా ఎక్కువ మంది కార్మికులు స్త్రీలు ఉన్నారు. కార్మికుల యొక్క వేతనాలు తరుచుగా సగం ధన రూపంలో, మిగిలిన సగం ఇతర రూపాలలో అనగా నివాస ఉపాధి, రాయితీతో ఆహార దినుసులు, ఉచిత వైద్యంగా అందించబడుతుంది.

title: భారతదేశ సైనిక చరిత్ర

text: శివాజీ యొక్క సంతతి, పరిపాలించినప్పటికీ, మరాఠా సామ్రాజ్యానికి సంబంధించిన రాజకీయాలు, ప్రధానమంత్రి లేదా పేష్వాల చుట్టూ తిరిగాయి. మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని వాస్తవంగా పాలించినది, పీష్వాలే. పీష్వాల కాలంలో మరాఠా సామ్రాజ్యం యొక్క విస్తరణ, క్రీ.శ 1761లో అఫ్ఘన్ సైన్యం మూడవ పానిపట్టు యుద్ధంలో ఓడించేంతవరకు, అవిచ్ఛిన్నంగా సాగింది. క్రీ.శ 1772లో మరాఠాలు మళ్ళీ తమ అధికారాన్ని పొందారు. చివరి పీష్వా బాజీరావ్-2, మూడవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధంలో ఓడిపోయేంతవరకు, వీరి పాలన సాగింది. మరాఠాల ఓటమి అనంతరం, స్థానిక పాలకులలో ఎవరూ బ్రిటీషువారికి బెడద కాలేదు. చివరి ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం, భారతదేశంలో బ్రిటీషు ఆధిపత్య శకానికి నాంది అయింది.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: భారత నౌకాదళంకు పునాది వేయడం మరియు ఒక బ్లూ-వాటర్ నౌకాదళం ప్రవేశపెట్టడం ద్వారా మరాఠా సామ్రాజ్యం ప్రఖ్యాతి సాధించింది.దేశంలోని అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగిన పూణే, బరోడా, ఇండోర్ లాంటి నగరాలను అభివృద్ధి చేయడం ద్వారా కూడా మరాఠా సామ్రాజ్యం ఖ్యాతి గడించింది.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: మరాఠాలు దీర్ఘకాలం పాటు దక్కను పీఠభూమికి పశ్చిమ భాగంలోని పూణే చుట్టూ ఉన్న దేశ్ ప్రాంతంలో నివసించారు, ఈ ప్రాంతంలోని దక్కను పీఠభూమి పశ్చిమ కనుమల యొక్క తూర్పు వాలును తాకుతూ ఉంటుంది. ఉత్తర భారతదేశంలో ఉండే మొఘల్ పాలకులు తమ ప్రాంతంపై జరిపిన దండయాత్రలను మరాఠాలు సమర్థంగా నిరోధించారు. శివాజీ మహరాజ్ నాయకత్వంలో ఏకమైన మరాఠాలు ఆగ్నేయ ప్రాంతంలో బీజాపూర్ ముస్లిం సుల్తాన్ల నుంచి తమను తాము స్వతంత్రులుగా ప్రకటించుకున్నారు, శివాజీ మహరాజ్ నాయకత్వం కారణంగానే వారు ఈ విషయంలో సాహసించగలిగారు, దీంతోపాటు మరింత శక్తివంతంగా మారిన వారు తరచుగా మొఘల్ భూభాగంపై దాడి చేయడమే కాకుండా, సూరత్‌లోని మొఘల్ కోటను 1664లోను మరియు 1670లోనూ దోచుకున్నారు. 1674లో తనను తాను రాజుగా ప్రకటించుకున్న శివాజీ, సొంతంగా బిరుదు(ఛత్రపతి)ను కూడా తీసుకున్నారు. 1680లో శివాజీ మహారాజా మృతి చెందేనాటికి మరాఠాలు తమ సామ్రాజ్యాన్ని మధ్య భారతదేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాల వరకు సైతం విస్తరించారు. అయితే అటు తర్వాత వారు ఈ భూభాగాన్ని మొఘలులు మరియు బ్రిటిష్ వారికి కోల్పోయారు. భారతీయ చరిత్రకారుడు త్రయంబక్ శంకర్ షీజ్‌వాకర్ ప్రకారం, దక్షిణ భారతదేశంలో ముస్లిం దండయాత్రలను సమర్థంగా ఎదుర్కొన్న విజయనగర సామ్రాజ్యంను శివాజీ స్ఫూర్తిగా తీసుకున్నారు. ఒకప్పటి మైసూర్ రాజు కంఠీరవ నరసరాజ వడయార్ బీజాపూర్ సుల్తాన్‌కు వ్యతిరేకంగా సాధించిన విజయం సైతం శివాజీ విషయంలో స్ఫూర్తిని నింపింది.[2]. చారిత్రక గాథల ప్రకారం, దేవ్ (దైవం), దేశ్ (దేశం) మరియు ధర్మ (మతం) అనే దార్శనికత కలిగిన భారతదేశ మొట్టమొదటి రాజు శివాజీ మాత్రమే.

title: విశ్వామిత్రుడు

text: కౌశిక గోత్రజులు రాజర్షి కౌశికుడు తమ మూలపురుషుడని అంగీకరిస్తారు. విశ్వామిత్రుని ప్రతినామమే కౌశికుడు. 96 మరాఠా వంశాలలో 11 రాజవంశాలు కౌశిక గోత్రానికే చెందినవి. ప్రసిద్ధి చెందిన ఛత్రపతి శివాజీ వంశము, రాష్ట్రకూట వంశములు కౌశిక గోత్రానికి చెందినవేనని భావిస్తారు. మరాఠా వంశాలలో రెండు వంశాలు విశ్వామిత్ర గోత్రానికి చెందినవి.

title: భారతదేశ చరిత్ర

text: తరువాత సామ్రాజ్యం క్షీణించింది. మరాఠాలు, జాట్లు, ఆఫ్ఘన్లు నుండి ఎదురైన దండయాత్రల కారణంగా మొఘలులు అనేక దెబ్బలను ఎదుర్కొన్నారు. మొఘల్ సామ్రాజ్యం పతనం సమయంలో అనేక చిన్న రాజ్యాలు అధికార శూన్యతను పూరించడానికి ప్రయత్నించి తరుగుదలకు మరింత దోహదపడ్డాయి. 1737 లో మరాఠా సామ్రాజ్యం మరాఠా సైన్యాధ్యక్షుడు బాజిరావ్ ఢిల్లీ మీద దాడి చేసి ఢిల్లీని దోచుకుంది. సైన్యాధ్యక్షుడు అమీర్ ఖాన్ ఉమ్రావ్ అల్ ఉదాత్ నాయకత్వంలో మొఘల్ చక్రవర్తి 5,000 మరాఠా అశ్వికదళ సైనికులను తరమడానికి 8,000 దళాలను పంపించాడు. అయితే బాజీ రావు అనుభవం లేని మొఘల్ సైన్యాన్ని సులభంగా అధిగమించాడు. మిగిలిన సామ్రాజ్య మొఘల్ సైన్యం పారిపోయారు. 1737 లో మొఘల్ సామ్రాజ్యం ఆఖరి ఓటమిలో మొఘల్ సైన్యం కమాండర్-ఇన్-చీఫ్, నిజామ్-ఉల్-ముల్క్, భోపాల్ వద్ద మరాఠా సైన్యం చేతిలో ఓడిపోయాడు. ఇది ముఖ్యంగా మొఘల్ సామ్రాజ్యం ముగిపు అయింది. జాట్ పాలకుడు సూరజ్ మల్ ఆగ్రా వద్ద మొఘల్ సైన్యాలను తరిమికొట్టి నగరాన్ని దోచుకుని తాజ్ మహల్ ప్రవేశం ద్వారంలో ఉన్న రెండు గొప్ప వెండి తలుపులను తమతో తీసుకుని వెళ్ళాడు. తరువాత 1763 లో సూరజ్ మాల్ ఈ తలుపులను కరిగించాడు. 1739 లో ఇరాన్ చక్రవర్తి నాదర్ షాహ్ కర్నాల్ యుద్ధంలో మొఘల్ సైన్యాన్ని ఓడించాడు. ఈ విజయం తర్వాత నాదిర్ షా ఢిల్లీని స్వాధీనం చేసుకుని మయూర సింహాసనంతో సహా అనేక సంపదలను మోసుకెళ్ళాడు.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: రొహిల్లాస్, షుజ-ఉద్-దౌలా, నజీబ్-ఉద్-దౌలా లాంటి భారతదేశానికి చెందిన ముస్లిం రాజుల ద్వారా మూడవ పానిపట్టు యుద్ధంలో మరాఠా సైన్యం నిష్కర్షమైన రీతిలో ఓటమిపాలైంది. పానిపట్టు యుద్ధంలో ఎదురైన ఓటమితో మరాఠా రాజ్యం వాయువ్య దిశగా విస్తరించే విషయంలో అడ్డంకి చోటు చేసుకోవడంతో పాటు సామ్రాజ్యం ముక్కలుగా విడిపోవడం ప్రారంభమైంది. ఈ యుద్ధం తర్వాత, మరాఠా సమాఖ్య ఎప్పుడు కూడా సమైక్యంగా యుద్ధానికి దిగలేదు.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: మరాఠా సామ్రాజ్యం పాల్గొన్న యుద్ధాలు తంజావూర్ మరాఠాలు మరాఠాలు మరియు మరాఠీ ప్రజలు మహారాష్ట్ర షానివార్ వాడ బ్రిటిష్ ఇండియా ప్రిన్సియలీ స్టేట్స్ జాబితా మరాఠా వంశ వ్యవస్థ భారతదేశ సైనిక చరిత్ర

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: 1707లో ఔరంగజేబు మరణానంతరం, ఆ తర్వాత వచ్చిన మొఘల్ చక్రవర్తి అజమ్ షా, శంభాజీ కుమారుడు (మరియు శివాజీ మనవడు) షాహూజీని ఖైదు నుంచి విడుదల చేశాడు, ఇకనుంచి మొఘల్ చక్రవర్తికి నమ్మిన బంటుగా ఉండాలనే షరత్తు మీద షాహూజీని విడిచిపెట్టడం జరిగింది, మరోవైపు షాహూజీ నుంచి తమకు అవసరమైన మంచి ప్రవర్తనను సాధించే దిశగా అయన తల్లిని మాత్రం ఖైదులోనే కొనసాగించారు. దీనితర్వాత ఆయన తక్షణం తనను తాను మరాఠా సింహాసనానికి వారసుడిగా ప్రకటించుకోవడంతో పాటు తారాబాయ్ మరియు ఆమె కుమారులకు సవాలు విసిరాడు. దీంతో అప్పటివరకు మొఘల్-మరాఠాల మధ్య మాత్రమే పరిమితమైన పోరు తక్షణం త్రిముఖ పోరుగా పరిణమించింది. మరాఠా రాజ్యాధికారంపై జరిగిన ఒక విజయవంతమైన వివాదం కారణంగా, సతారా మరియు కొల్హాపూర్ రాష్ట్రాలు ఉనికిలోకి వచ్చాయి. 1710 నాటికి రెండు ప్రత్యేక రాజ్య భాగాలు స్థాపితమయ్యాయనే యథార్థం చివరకు 1731లో జరిగిన వర్ణ ఒప్పందంతో నిశ్చయంగా మారింది.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: []error: {{lang}}: no text (help)షాహు మరియు పేష్వా బాజీ రావ్ Iల సారథ్యంలో 18వ శతాబ్దంలో మరాఠా సామ్రాజ్యం కీర్తి ఉన్నత స్థితికి చేరింది. అయితే, 1761లో మూడవ పానిపట్టు యుద్ధంలో ఓడిపోవడంతో వాయువ్య దిశగా సామ్రాజ్య విస్తరణకు అడ్డుకట్ట పడడంతో పాటు పేష్వాల అధికారాన్ని తగ్గించి వేసింది. 1761లో పానిపట్టు యుద్ధంలో కోలుకోలేని దెబ్బ తగిలిన తర్వాత, పేష్వాలు రాజ్యంపై పట్టు కోల్పోవడం నెమ్మదిగా ప్రారంభమైంది. ఇదే అదనుగా షిండే, హోల్కర్, గైక్వాడ్, పంట్‌ప్రతినిథి, నాగ్‌పూర్‌కు చెందిన భోంస్లే, భోర్‌కు చెందిన పండిట్, పట్‌వర్ధన్, మరియు నెవల్కర్ లాంటి అనేకమంది మరాఠా సామ్రాజ్య సైనికాధిపతులు తమ అధికార పరిధికి తామే రాజులుగా మారాలనే తమ కోరికను నెరవేర్చుకునే దిశగా ప్రయత్నాలు ప్రారంభించారు. అయితే, పానిపట్టు యుద్ధం ముగిసిన పదేళ్ల తర్వాత, మాథవ్‌రావ్ పేష్వా ఆధిపత్యం కింద ఉత్తర భారతదేశంలో మరాఠా అధికారం తిరిగి స్థాపించబడింది. మాథవ్‌రావ్ మరణం తర్వాత, 'పెంటర్చీ'లో కొలువైన రాజకీయ శక్తికి సంబంధించిన ఐదు మరాఠా రాజవంశాల కారణంగా మరాఠా సామ్రాజ్యం విడిపోవడానికి అనువుగా ఉన్న సమాఖ్యగా రూపుదాల్చింది. పూణే పేష్వాలు; మాల్వా మరియు గాల్వియర్‌లకు చెందిన సింథియాలు (వాస్తవంగా వీరిని "షిండేలు" అంటారు) ; ఇండోర్‌కు చెందిన హోల్కర్‌లు; నాగ్‌పూర్‌కు చెందిన భోంస్లేలు; మరియు బరోడాకు చెందిన గైక్వాడ్‌లు ఇందులో భాగంగా మారారు. మరోవైపు సింథియా మరియు హోల్కర్‌ల మధ్య చోటు చేసుకున్న పోరు 19వ శతాబ్దం ప్రారంభంలో సమాఖ్య సంబంధాను దెబ్బతీయడమే కాకుండా మూడుసార్లు జరిగిన ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధాల్లో భాగంగా బ్రిటిష్ మరియు బ్రిటిష్ ఈస్ట్ ఇండియా కంపెనీలతో వీరు తలపడాల్సి వచ్చింది. ఈ నేపథ్యంలో మూడవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధంలో భాగంగా 1818లో చివరి పేష్వా అయిన బాజీ రావు IIను బ్రిటిష్ వారు ఓడించారు. 1947లో స్వతంత్ర భారతదేశం అవతరించే వరకు కొన్ని మరాఠా రాజ్యాలు స్వతంత్ర ప్రిన్సియలీ స్టేట్స్ రూపంలో కొనసాగినప్పటికీ, పేష్వాల అంతంతోటే ఒకప్పటి మరాఠా సామ్రాజ్యంలోని సింహభాగం బ్రిటిష్ ఇండియాలో భాగమైపోయింది.

title: భారతదేశ చరిత్ర

text: 18 వ శతాబ్దంలో రాజపుతానా మొత్తం మరాఠాల చేత నియంత్రించబడింది. రెండో ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం (1807 నుండి 1809) వరకు మరాఠాలు దృష్టి యుద్ధంమీద కేద్రీకరించిన తరువాత రాజపుతానా మీద మరాఠా ఆధిపత్యాన్ని తిరిగి ప్రారంభం అయింది. 1817 లో మరాఠా భూభాగంలో నివసించే పిండారీల మీద యుద్ధానికి బ్రిటీషువారు యుద్ధానికి వెళ్ళడంతో అది మూడవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం అయింది. బ్రిటీషు ప్రభుత్వం పిండారీలు, మరాఠాల నుండి రాజపుత్ర పాలకులకు తమ రక్షణను అందించింది. 1818 చివరి నాటికి ఇతర రాజపుత్ర రాజ్యాలు, బ్రిటన్ల మధ్య ఇలాంటి ఒప్పందాలు జరిగాయి. గ్వాలియరు మరాఠా సింధియా పాలకుడు బ్రిటీష్కు అజ్మీర్-మెర్వరా జిల్లాను విడిచిపెట్టడంతో రాజస్థానులో మరాఠా ప్రభావం ముగిసింది. 1857 తిరుగుబాటులో బ్రిటనుకు చాలా మంది రాజపుత్రులు విశ్వసనీయంగా ఉన్నారు. 1947 లో భారత స్వాతంత్రం వరకు రాజపుతానాలో కొన్ని రాజకీయ మార్పులు చేయబడ్డాయి. రాజపుత్రా ఏజెన్సీలో 20 రాచరిక రాష్ట్రాలు ఉన్నాయి. వీటిలో చాలా ముఖ్యమైనవి ఉదయపూరు రాజ్యం, జైపూరు రాజ్యం, బికానెరు రాజ్యం, జోధ్పూరు రాజ్యం ఉన్నాయి.

title: సహారన్పూర్

text: 1757లో, మరాఠా సైన్యం సహారన్పూర్ ప్రాంతాన్ని ఆక్రమించడంతో నజీబుద్ దౌలా కొద్దికాలం తన జాగీరును కోల్పోయారు, ఇదిలా ఉంటే రాఘునాథ్ రావు మరియు మల్హోత్రా హోల్కార్ తరువాత దీనిని ఆక్రమించుకున్నారు - అయితే పంజాబ్ దండయాత్ర కోసం రఘునాథ్ రావు వెళ్లడంతో నవాబు ఈ ప్రాంతాన్ని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్నారు. రోహిల్లాలు మరియు మరాఠాల మధ్య సంఘర్షణ డిసెంబరు 18, 1788లో నజీబుద్ దౌలా మనవడు గులామ్ ఖాదీర్ నిర్బంధంతో ముగిసింది, గులామ్ ఖాదీర్‌ను మరాఠా సైన్యాధిపతి మహాదాజీ సిందియా ఓడించారు. నవాబ్ గులామ్ ఖాదీర్ సహారన్పూర్ నగరానికి చేసిన సేవల్లో నవాబ్ గంజ్ ప్రాంతం మరియు అహ్మదాబాదీ కోట ముఖ్యమైనవి, విజయ్ టాకీస్ ఎదురుగా ఈ కోటను ఇప్పటికీ చూడవచ్చు.గులామ్ ఖాదీర్ మరణంతో సహారన్పూర్‌లో రోహిల్లాల పాలనకు తెరపడింది, ఇది మరాఠా సామ్రాజ్యంలో ఉత్తరాన ఉన్న చివరి జిల్లాగా మారింది. ఘనీ బహదూర్ బండా దీనికి మొదటి మరాఠా గవర్నర్‌గా నియమించబడ్డారు. మరాఠా పాలనలో, సహారన్పూర్ నగరంలో భుతేశ్వర్ ఆలయం మరియు బాగేశ్వర్ ఆలయం నిర్మించబడ్డాయి.

title: ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధాలు

text:
1799లో నాలుగవ ఆంగ్లో-మైసూరు యుద్ధంలో మైసూరు సామ్రాజ్యం పతనమయ్యాకా, బ్రిటీష్ ఈస్టిండియా కంపెనీ తప్పించి భారతదేశం వ్యాప్తంగా ప్రబలంగా ఉన్న మరొక అధికార కేంద్రం మరాఠా కూటమి మాత్రమే. 1800లో మరాఠా కూటమిలోని అధికార కేంద్రం బలహీనుడైన పీష్వా రెండవ బాజీరావు, బరోడాలోని గైక్వాడ్ వంశ పాలకుడు, గ్వాలియర్ లోని సింధియా పాలకుడు, ఇండోర్ లోని హోల్కర్ వంశ పాలకుడు, నాగపూర్కు చెందిన భోంస్లే వంశ పాలకుడి నడుమ ఉండేది. అంతర్గత కలహాల్లో పీష్వా, సింధియాల సంయుక్త సైన్యాన్ని యశ్వంత్ రావు హోల్కర్ ఓడించడంతో పీష్వా రెండవ బాజీరావు తప్పించుకుని కంపెనీ వారి రక్షణ పొందాడు. వారి నుంచి సైన్య సహకారాన్ని పొందేందుకు సైనిక, దౌత్యపరమైన అన్ని అధికారాల్లోనూ తన సార్వభౌమత్వాన్ని బ్రిటీష్ వారి పరం చేస్తూ, పీష్వా వద్ద బ్రిటీష్ సైన్యాన్ని ఉంచడానికి అంగీకరిస్తూ, ఆ సైన్య ఖర్చుల నిమిత్తం 26 లక్షల రూపాయల రెవెన్యూ అందించే భూభాగం బ్రిటీష్ పరం చేస్తూ, ఆపైన సూరత్, వడోదర ప్రాంతాలు తనవని చేస్తున్న వాదన వదులుకుంటూ 1802లో బేసిన్ ఒప్పందం చేసుకున్నాడు.
బ్రిటీష్ ఈస్టిండియా కంపెనీ వారితో అత్యంత ప్రమాదకరమైన, అవమానకరమైన బేసిన్ ఒప్పందాన్ని తమ నామమాత్ర అధిపతి, పీష్వా రెండవ బాజీరావు చేసుకోవడం మరాఠా నాయకుల్లో ప్రత్యేకించి సింధియాలు, భోంస్లేల్లో భయాందోళనలు రేకెత్తించింది. వారు ఈ ఒప్పందంలోని షరతులను, అంశాలను తిరస్కరించారు. దాంతో రెండవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం ప్రారంభమైంది బ్రిటీష్ సైనికాధికారులు గెరార్డ్ లేక్, ఆర్థర్ వెల్లస్లీ వేర్వేరు యుద్ధాల్లో సింధియా, భోంస్లేలు ఓటమి చెందారు.
ఈ యుద్ధ ఫలితంగా, సింధియాలు కంపెనీకి రోహ్ టక్, గుర్ గావ్, గంగా-జమునా దోఅబ్, ఢిల్లీ-ఆగ్రా ప్రాంతం, బుందేల్ ఖండ్ లో కొంత భాగం, గుజరాత్ జిల్లాల్లో కొన్ని, అహ్మద్ నగర్ కోట స్వాధీనపరిచారు, రెండవ రఘోజీ భోంస్లే కంపెనీకి ఒడిశా ప్రాంతంలో కటక్ ప్రావిన్సును స్వాధీనం చేశాడు. బ్రిటీష్ వారు దాడికి సన్నాహం చేసుకోవడంతో, యశ్వంత్ రావ్ హోల్కర్ టోంక్, రాంపురీ, బుంద్ ప్రాంతాలను ఒప్పందంలో భాగంగా అప్పగించాడు.
మూడవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం (1817-1818) బ్రిటీష్ ఈస్టిండియా కంపెనీకి, మరాఠా సామ్రాజ్యానికి మధ్య జరిగిన యుద్ధాల్లో చివరి, నిర్ణయాత్మక యుద్ధం. ఈ యుద్ధంతో కంపెనీ భారతదేశంలోని ప్రధాన భాగంపై నియంత్రణ సాధించింది. భారతదేశంలో బ్రిటీష్ వారు సమీకరించిన అత్యంత భారీ సంఖ్యాక సైన్యం మరాఠా భూభాగంపై దండయాత్ర సాగించడంతో ఈ యుద్ధం ప్రారంభమైంది. గవర్నర్ జనరల్ హేస్టింగ్స్ (బెంగాల్ తొలి గవర్నర్-జనరల్ వారన్ హేస్టింగ్స్ కాదు, అతనితో ఏ సంబంధం లేదు), జనరల్ థామస్ హిస్లాప్ సైన్యాన్ని నడిపించారు. మధ్య భారతానికి చెందిన ముస్లిం కిరాయి సైనికులు, మరాఠా సైన్యాల దండు అయిన పిండారీలకు వ్యతిరేకంగా దాడితో యుద్ధ కార్యకలాపాలు ప్రారంభమయ్యాయి.

title: ఆదిల్‌షాహీ వంశము

text: బహమనీ సామ్రాజ్యం పతనం కావడంతో బీజాపూర్ లో అస్థిరత నెలకొంది. విజయనగర సామ్రాజ్యం, ఇతర దక్కన్ సుల్తానేట్ లతో నిరంతర యుద్ధాల కారణంగా రాజ్యంలో అభివృద్ధి క్షిణించింది. దక్కన్ సుల్తానేట్ మిత్ర రాజ్యాలన్నీ కూటమిగా కలసి 1565లో తళ్ళికోటలో విజయనగర రాజుల్ని ఓడించి, సామ్రాజ్యాన్ని గెలుచుకున్నారు. బీజాపూర్ ఎన్నో ప్రయత్నాల తరువాత ఆఖరుకి పొరుగు సుల్తనేట్ అయిన బీదర్ను 1619లో గెలుచుకున్నారు. పోర్చుగీస్ సామ్రాజ్యం గోవాలోని ఆదిల్ షాహికి చెందిన రేవు పట్టణంపై తీవ్ర ఒత్తిడి కొనసాగించేవారు. ఈ రేవుపై పోర్చుగీస్ వారు పెత్తనం చెలాయించేవారు. ఆఖరుకి ఇబ్రహిం II పరిపాలనాకాలంలో ఆ రేవు పట్టణాన్ని పోర్చుగీస్ వారు గెలుచుకున్నారు. ఛత్రపతి శివాజీ తిరుగుబాటుతో కొంత ఇబ్బంది ఎదుర్కున్నా, కొన్నాళ్ళు బీజాపూర్ రాజ్యం స్థిరంగానే కొనసాగింది. శివాజి తండ్రి షాజీ బోన్స్ లే ఆదిల్ షా పాలనలో మరాఠా ప్రాంతానికి ప్రధాన సేనాధిపతిగా పనిచేశాడు. తరువాతి కాలంలో శివాజీ మరాఠా ప్రాంతాన్ని గెలుచుకుని స్వతంత్ర మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. బ్రిటీష్ సామ్రాజ్యానికి ముందు మరాఠా సామ్రాజ్యం భారతదేశంలోని అతిపెద్ద సామ్రాజ్యంగా నిలిచింది. 16వ శతాబ్దం చివరి భాగంలో బీజాపూర్ సామ్రాజ్యానికి మొఘల్ సామ్రాజ్యం దక్కన్ ప్రాంతంలో విస్తరణ ప్రారంభం వల్ల అతిపెద్ద ముప్పు మొదలైంది. నిజానికి శివాజీ తిరుగుబాటుతో బలహీనపడిన బీజాపూర్ సామ్రాజ్యంపై మొఘల్ రాజులు సులువుగా అదుపు సంపాదించగలిగారు. ఆదిల్ షాహీ సామ్రాజ్యంపై వివిధ ఒప్పందాలు విధించడం ద్వారా మొఘలులు బీజాపూర్ లో విదేశీ పరిపాలన చేయడం ప్రారంభించారు. కొన్ని దశల అనంతరం 1636లో బీజాపూర్ రాజ్యం అధికారికంగా మొఘలుల అధీనంలోకి పాక్షికంగా వెళ్ళిపోయింది. 1686లో బీజాపూర్ రాజ్యాన్ని ఆక్రమించుకోవడానికి ముందు నుంచీ ఆదిల్ షాహీల ఖజానాను ఖాళీ చేస్తూ వచ్చారు మొఘలులు.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: శ్రీమంత్ బాజీ రావ్ విశ్వనాథ్ భట్ (1699 ఆగస్టు 18- 1740 ఏప్రిల్ 25) సైతం బాజీ రావ్ Iగా సుపరిచితుడు, బాగా గుర్తింపు సాధించిన జనరల్‌గా పరిచయమున్న ఆయన 1719 నుంచి బాజీ రావ్ మరణం వరకు ఉన్న మధ్య కాలంలో నాల్గవ మరాఠా ఛత్రపతి (చక్రవర్తి) షాహూకు పేష్వా (ప్రధాన మంత్రి) గా సేవలందించారు. తోరల (జేష్ఠుని కోసం మరాఠీ) బాజీ రావ్‌గానూ ఆయన సుపరిచితుడు. తండ్రిలాగే, తానొక బ్రాహ్మణుడిననే విషయాన్ని పక్కనపెట్టి మరీ ఆయన తన సేనలకు నాయకత్వం వహించారు. తన జీవితకాలంలో ఆయన ఒక్క యుద్ధంలో కూడా ఓటవి చవిచూడలేదు. మరాఠా సామ్రాజ్య విస్తరణకు కృషి చేసిన వీరునిగా ఆయన ప్రఖ్యాతి సాధించారు, ఆయన మరణానంతరం ఇరవే ఏళ్ల తర్వాత ఆ రాజ్యం ఉచ్ఛస్థితికి చేరింది. ఆవిధంగా బాజీ రావ్ తొమ్మిదిమంది పేష్వాల్లో అతిముఖ్యమైన వాడిగా ఖ్యాతి గడించాడు.

title: మూడవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: మరాఠా సమాఖ్యను ఏకీకృతం చేసేందుకు ఆయన ప్రయత్నించారు. నాగపూర్‌కు చెందిన వియంకోజీ భోంస్లేకు 1806 ఫిబ్రవరి 15న ఆయన ఒక లేఖ రాశారు. “విదేశీయుల కారణంగా మరాఠా రాజ్యానికి గ్రహణం పడుతోంది. విదేశీయుల దురాక్రమణను అడ్డుకునే దిశగా గత రెండున్నర సంవత్సరాలుగా నేను అన్నింటినీ త్యాగం చేయడం, నిమిషం కూడా విశ్రాంతి లేకుండా రాత్రీ పగలు వారితో యుద్ధం చేయడం దేవుడికి తెలుసు. ఈ విషయమై దౌలత్‌రావు సింధియా వద్దకు వెళ్లిన నేను, విదేశీ ఆధిపత్యాన్ని నివారించే దిశగా మనమందరం కలిసి పనిచేయడం ఎంత అవసరమనే విషయాన్ని వివరించాను. అయితే దౌలత్‌రావు నన్ను నమ్మడంలో విఫలమయ్యాడు. మరాఠా రాష్ట్రాలను నిర్మించే క్రమంలో మన పూర్వీకుల మధ్య ఉపయుక్తంగా నిలిచింది పరస్పర సహకారం మరియు మనఃపూర్వక సమ్మతి మాత్రమే. అయితే ప్రస్తుతం మనం మాత్రం స్వీయ-అవకాశవాదులుగా ప్రవర్తిస్తున్నాం. నా మద్దతు కోరి రానున్నట్టు నువ్వు నాకు లేఖ రాశావు, అయితే నీవు నీ ప్రమాణాన్ని సరైన విధంగా పాటించలేదు. ముందుగా రచించిన పథకం ప్రకారం నీవు బెంగాల్‌లోకి చొచ్చుకుపోయినట్టైతే, మేము సైతం బ్రిటిష్ ప్రభుత్వాన్ని శక్తిహీనం చేస్తాం. గతంలోని అంశాల గురించి ఇప్పుడు మాట్లాడడం వల్ల ఎంతమాత్రం ఉపయోగం లేదు. అన్ని దిశల్లో పట్టించుకోవడం మానేసిన సమయంలో నన్ను నేను గుర్తించాను, కాబట్టే బ్రిటిష్ ఏజెంట్లు ఇచ్చిన ప్రతిపాదనను నేను అంగీకరించడంతో పాటు యుద్ధాన్నీ ముగించాను” అని ఆయన ఆ లేఖలో పేర్కొన్నారు.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: మాల్వా యుద్ధం మరాఠా సామ్రాజ్యానికి నిర్ణయాత్మక యుద్ధంగా పరిణమించింది. ఈ యుద్ధంతో మొఘలులు భారత ఉపఖండంపై పెద్ద స్థాయి పట్టును శాశ్వతంగా కోల్పోవడంతో పాటు ఆ తర్వాత వచ్చిన మొఘల్ చక్రవర్తులు నామమాత్రపు రాజులుగా మిగిలిపోయారు. బాగా దీర్ఘమైన మరియు భయంకరమైన యుద్ధం తర్వాత మరాఠాలు విజయాలు సాధించారు. ఈ యుద్ధంలో పాల్గొన్న సైనికులు మరియు దళాధిపతులు మరాఠా సామ్రాజ్యం యొక్క నిజమైన విస్తరణను సాధించారు. ఈ విధంగా వారు సాధించిన విజయం ఆ తర్వాతి కాలంలో పేష్వాల నాయకత్వంలో మరాఠా రాజ్యం సాధించిన మరిన్ని విజయాలకు పునాదిగా పరిణమించింది.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: ఛత్రపతి శంభాజీ మృతితో ఆయన సోదరుడు రాజారాం సింహాసనాన్ని అధిష్టించాడు. అదేసమయంలో మొఘలులు రాయ్‌గఢ్ ముట్టడికి తెగించారు. దీంతో భద్రత కోసం మొదట విశాల్‌గఢ్ చేరిన రాజారాం అటుపై జింజి చేరుకున్నాడు. మొఘల్ భూభాగంపై మరాఠాలు దాడి చేయడం ప్రారంభమైన సమయం నుంచి మరాఠా సైనిక దళాధిపతులైన సంతజీ ఘోర్‌పేడ్, ధనాజీ జాదవ్‌ల ద్వారా అనేక కోటలు ఆక్రమించుకోబడ్డాయి. ఈ నేపథ్యంలో 1697లో సంధికి రమ్మంటూ రాజారాం వర్తమానం పంపినప్పటికీ, మొఘల్ చక్రవర్తి మాత్రం అందుకు అంగీకరించలేదు. మరోవైపు 1700లో సింహగఢ్ వద్ద రాజారాం మరణించాడు. దీంతో విధవరాలైన ఆయన భార్య తారాబాయ్ తన కుమారుడు రామరాజ (శివాజీ II) ) పేరు మీదుగా మరాఠా సామ్రాజ్య పాలన ప్రారంభించింది. మొఘలులకు వ్యతిరేకంగా వీరోచితమైన రీతిలో తారాబాయ్ మరాఠాలకు నాయకత్వం వహించింది; 1705లో మరాఠా సైన్యం నర్మద నదిని దాటి మొఘలుల వశంలో ఉన్న మాల్వాలో ప్రవేశించింది.

title: శంభాజీ

text: శంభాజీ రాజే భోంస్లే (మరాఠీ: संभाजी राजे भोसले) (మే 14, 1657 – మార్చి 11, 1689) మరాఠా సామ్రాజ్య స్థాపకుడైన ఛత్రపతి శివాజీ పెద్ద కుమారుడు. శివాజీ తర్వాత ఆయన వారసునిగా మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని పాలించాడు.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: ఇక సార్వభౌమాధిపత్యాన్ని నిలబెట్టుకునే దిశగా చివరి ప్రయత్నంగా జరిగిన మూడవ ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధం (1817–1818) మరాఠా స్వాతంత్ర్యం కోల్పోయేందుకు దారితీసింది: దీంతో దాదాపు భారతదేశం మొత్తం బ్రిటన నియంత్రణలోకి వెళ్లిపోయింది. ఈ సందర్భంగా పేష్వాను బితూర్ (U.Pలోని కాన్పూర్‌కు సమీపం) కు పంపివేయడంతో పాటు అతనికి బ్రిటిష్ నుంచి ఫించను వచ్చే ఏర్పాటు చేయబడింది. ఈ నేపథ్యంలో మరాఠా రాజ్యంలో కీలకమైన పూణేతో సహా దేశ్ సైతం ప్రత్యక్ష బ్రిటిష్ పాలన కిందకు చేరింది, అయితే కొల్హాపూర్ మరియు సతారాలు ఇందులోంచి మినహాయింపు పొందాయి, ఆ సమయంలో అవి స్థానిక మరాఠా పాలకుల చేతిలో ఉండేవి. మరాఠా పాలనలోని రాష్ట్రాలైన గాల్వియర్, ఇండోర్, మరియు నాగ్‌పూర్ లాంటి భూభాగాలన్నీ మరాఠాల చే జారడంతో పాటు, ప్రిన్సియలీ స్టేట్స్ రూపంలో అవన్నీ బ్రిటిష్ రాజ్‌తో సంబంధం కలిగిన సంకీర్ణ రాజ్యాల కిందికి చేరాయి, అదేసమయంలో బ్రిటిష్ సార్వభౌమాధిపత్యం కింద ఆయా రాజ్యాల్లో అంతర్గత సార్వభౌమాధిపత్యం చోటు చేసుకుంది. అలాగే మరాఠా యోధుల చేతిలో మిగిలిన ఇతర చిన్నపాటి ప్రిన్సియలీ స్టేట్స్ సైతం బ్రిటిష్ రాజ్ అధికారం కిందకు చేరాయి.

title: ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధాలు

text: ఆంగ్లో-మరాఠా యుద్ధాలు అన్నవి భారత ఉపఖండంలో మరాఠా సామ్రాజ్యం, బ్రిటీష్ ఈస్టిండియా కంపెనీల నడుమ జరిగిన మూడు యుద్ధాలు. 1775-82లో మొదటి ఆంగ్లో మరాఠా యుద్ధం, 1803-05లో రెండవ ఆంగ్లో మరాఠా యుద్ధం, 1816-19లో మూడవ ఆంగ్లో మరాఠా యుద్ధం లేక పిండారీ యుద్ధం జరిగాయి.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: మరోవైపు పన్నులు ఎక్కువ విధించడం ద్వారా జాట్‌లు మరియు రాజపుత్రులుతో మరాఠాలు కోరి శత్రుత్వం తెచ్చుకున్నారు, మొఘలులతో జరిగిన యుద్ధంలో ఓడిపోయిన తర్వాత వారిని ఎక్కువగా ఇబ్బంది పెట్టిన మరాఠాలు వారి అంతర్గత సంబంధాల్లో జోక్యం చేసుకోవడం ప్రారంభించారు. భరత్‌పూర్‌కి చెందిన రాజా సూరజ్ మాల్ మరాఠాలను వదిలివేశాడు, అలాగే మహా యుద్ధం ప్రారంభానికి ముందు ఆగ్రా వద్ద రాజపుత్రులు సైతం మరాఠా సంకీర్ణం నుంచి వైదొలగడంతో పాటు తమ సైన్యాలను ఉపసంహరించుకున్నారు, మరాఠా సైనికాధ్యక్షుడు సదాశివ్‌రావ్ భాహూ ఆగ్రా వద్ద సైనికుల కుటుంబాల (మహిళలు మరియు పిల్లలు) ను మరియు యాత్రికులను విడిచి పెట్టాలన్న సలహాను లక్ష్యపెట్టకపోవడంతో పాటు సైనికులకు తోడుగా వారిని యుద్ధ క్షేత్రానికి తీసుకురానీయలేదు, ఈ కారణంగానే వారి సహకారం కరువైంది. వారి సరఫరా గొలుసులు (గతంలో రాజా సూరజ్ మాల్ మరియు రాజపుత్రల ద్వారా లభించిన హామీ) అందుబాటులో లేకుండా పోయింది. దీంతోపాటు వారు స్థానిక ప్రజల మద్దతునూ కోల్పోయారు). దీంతో మరాఠాలకు అత్యంత కీలకమైన పూణేతో సహా దేశ్ సైతం ప్రత్యక్షంగా బ్రిటిష్ పాలన కిందకు వెళ్లిపోయింది, కేవలం కొల్హాపూర్ మరియు సతారాలు మాత్రమే స్థానిక మరాఠా రాజుల చేతిలో మిగిలాయి. మరాఠా-పాలనలో భాగమైన గాల్వియర్, ఇండోర్, మరియు నాగ్‌పూర్ లాంటి ప్రాంతాలన్నింటినీ వారు పోగొట్టుకోవడంతో పాటు అవన్నీ బ్రిటిష్ సంకీర్ణంలో భాగమయ్యాయి.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: రామచంద్ర పంత్ అమాత్య బవ్‌దేకర్ ఒక న్యాయస్థాన పాలకుడు, శివాజీ మార్గదర్శకం మరియు మద్దతు ద్వారా స్థానిక కులకర్ణి స్థాయి నుంచి అష్టప్రధాన స్థాయికి చేరారు. శివాజీ కాలం నుంచి మరాఠా రాజ్యంలో ఆయన ఒక ముఖ్యమైన పేష్వాగా వర్థిల్లారు, అంతేకాకుండా షాహూజీ తర్వాత సామ్రాజ్యాన్ని నియంత్రించిన పేష్వాలకు ఆయనే మూలపురుషుడు.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: ఛత్రపతి రాజారాం 1689లో మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని వదిలి జింజికి వెళ్లిపోవాలనుకున్న సమయంలో ముందుగా ఆయన పంత్‌కు "హుకుమత్ పన్హా" (రాజు హోదా) కట్టబెట్టారు. మొఘలలు రాక, వటన్‌డర్ల (మరాఠా రాజ్యం పరిపాలన కింద ఉండే సామంత రాజులు) ద్రోహ చింతన మరియు ఆహార కొరత లాంటి సాంఘిక సవాళ్ల వంటి అనేక సవాళ్ల నడుమ రామచంద్ర పంత్ పూర్తి రాజ్యాన్ని నిర్వహించాల్సిన పరిస్థితి ఏర్పడింది. పంత్‌ప్రతినిథి, సచివ్‌ల సాయంతో మరాఠా సామ్రాజ్యంలోని ఆర్థిక పరిస్థితిని క్రమ స్థితికి తెచ్చారు. మరాఠా సైనికాధిపతులు - సంతజీ ఘోర్పడే మరియు ధనజీ జాదవ్‌ల నుంచి ఆయన సైనిక సాయాన్ని అందుకున్నారు. చాలా సందర్భాల్లో మొఘలులతో జరిగిన యుద్ధాల్లో ఆయన స్వయంగా పాల్గొనడంతో పాటు ఛత్రపతి రాజారాం లేని లోటు తీర్చేదిశగా రాజు నీడగానూ వ్యవహరించారు.

title: కొల్హాపూర్

text:
కొల్హాపూర్ సంస్థానం క్రింద 3,165 చదరపు మైల్లు (8,200 చ.కి.మీ.) ఉండేది. ఈ సంస్థానంలో 1901 జనాభా లెక్కల ప్రకారం దీనిలో 910,011, ప్రజలు నివసించేవారు, వీరిలో 54,373 కొల్హాపూర్ పట్టణంలో ఉండేవారు. దీని ఆదాయం £300,000.
కొల్హాపూరును పరిపాలించిన రాజులు, తంజావూరు మరియు సతారాలను పాలించిన భోంసాలే వంశాల వలె మరాఠా భోంసాలే రాజవంశము నుండి ఉద్భవించారని చెప్పుకుంటారు. మరాఠా సామ్రాజ్య వారసత్వ విషయమై తలెత్తిన వివాదాల వలన సతారా మరియు కొల్హాపూరు రాజ్యాలు 1707లో ఏర్పడ్డాయి. మరాఠా సామ్రాజ్యానికి వారసుడైన షాహూ శంభాజీని మొగలులు తొమ్మిదేళ్ళ వయసులో పట్టి బంధించి ఖైదులో ఉంచారు. షాహూ శంభాజీ తండ్రి, మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని స్థాపించిన ఛత్రపతి శివాజీ పెద్దకొడుకు శంభాజీ. శంభాజీ మరణం తర్వాత శివాజీ చిన్నకొడుకు రాజారాం ఛత్రపతి అయ్యాడు. 1700లో అనారోగ్యము వలన రాజారాం మరణించగా ఆయన భార్య మహారాణి తారాబాయి తన కొడుకు రెండవ శంభాజీని మహారాజుగా ప్రకటించి, తాను ప్రతినిధిగా పాలించింది. 1707లో మెగలులు కొన్ని షరతులతో షాహూను విడుదల చేశారు. విడుదలైన షాహూ తన వంశానుగతమైన రాజ్యాన్ని తిరిగి పొందే ప్రయత్నం చేశాడు. ఖేడ్ వద్ద జరిగిన యుద్ధంలో షాహూ, తారాబాయి ఓడించి సతారాపై తన అధికారాన్ని స్థాపించాడు. ఓడిపోయిన రాణి తన కొడుకుతో కలిసి కొల్హాపూరులో స్థిరపడింది. 1710 కల్లా రెండు వేర్వేరు రాజ్యాలుగా పరిణమించాయి. దీన్ని 1731లో కుదుర్చుకున్న వార్నా సంధి ధ్రువీకరించింది.
బ్రిటీషు వారు కొల్హాపూరుపై 1765లోనూ, 1792లోనూ సైన్యాన్ని పంపారు. 1812లో మరాఠా సామ్రాజ్య పతనం తర్వాత కొల్హాపూరు రాజులు బ్రిటీషు వాళ్లతో సంధి కుదుర్చుకున్నారు. 19వ శతాబ్దపు తొలినాళ్లలో బ్రిటీషువారు తిరిగి కొల్హాపూరుపై దాడిచేసి, తాత్కాళికంగా రాజ్యవ్యవహారాలు నిర్వహించడానికి ఒక రాజకీయ అధికారిని నియమించారు.

title: మరాఠా సామ్రాజ్యం

text: 1761 తర్వాత, యువకుడైన మాధవ్‌రావ్ పేష్వా తన సున్నిత ఆరోగ్య పరిస్థితిని సైతం లెక్కచేయకుండా మరాఠా సామ్రాజ్యాన్ని పునర్నిర్మించడం కోసం తన గరిష్ఠ సామర్థ్యంతో కృషి చేశాడు, ఫలితంగా పానిపట్టు యుద్ధం ముగిసిన 10 ఏళ్ల తర్వాత ఉత్తర భారతదేశంలో మరోసారి మరాఠా ఆధిపత్యం చోటు చేసుకుంది. పెద్ద మొత్తంలో ఉన్న సామ్రాజ్యాన్ని ప్రభావవంతంగా నిర్వహించడంలో భాగంగా పాక్షిక-స్వయంప్రతిపత్తిని బలమైన శూరల చేతికి అప్పగించడం జరిగింది. ఆవిధంగా, స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన మరాఠా రాష్ట్రాలు కింది పేర్కొన్న పేరుతో సామ్రాజ్యంలో భాగమైన ప్రత్యేక ప్రాంతాలుగా ఉనికిలోకి వచ్చాయి:

title: మధ్య ప్రదేశ్

text: అక్బరు చక్రవర్తి (1542-1605) కాలంలో మధ్యప్రదేశ్‌లో అధికభాగం ముఘల్ సామ్రాజ్యం క్రిందికి వచ్చింది. గొండ్వానా, మహాకోసల రాజ్యాలు గోండ్‌రాజుల పాలనలోనే ఉన్నాయి. వీరు ముఘల్ సామ్రాజ్యానికి నామమాత్రంగా సామంతులుగా ఉండేవారు. 1707లో ఔరంగజేబు మరణానంతరం ముఘల్ సామ్రాజ్యం బలహీనపడింది. అప్పుడే మధ్యభారతంలో మరాఠాలు తమ ప్రాభవాన్ని విస్తరింపజేసుకొనసాగారు. 1720-1760 మధ్య మధ్యప్రదేశ్ చాలాభాగం మరాఠాల అధీనంలోకి వచ్చింది. మరాఠా పేష్వాల అనుజ్ఞలకు లోబడి స్వతంత్ర మరాఠా రాజ్యాలు మధ్యప్రదేశ్‌లో నెలకొన్నాయి. ఇండోర్‌కు చెందిన హోల్కర్‌లు మాళ్వాను పాలించారు. నాగపూర్‌కు చెందిన భోంసలే‌లు మహాకోసల, గొండ్వానాలను, మహారాష్ట్రలోని విదర్భను పాలించారు. ఒక మరాఠా సేనాధిపతి ఝాన్సీ రాజ్యాన్ని స్థాపించాడు. ఆఫ్ఝన్ సేనాధిపతి దోస్త్ మొహమ్మద్ ఖాన్‌వంశానికి చెందిన వారు భోపాల్‌ను పాలించారు. 1761లో మూడవ పానిపట్టు యుద్ధం తరువాత మరాఠా విస్తరణకు కళ్ళెం పడింది.


query: దిగువబొండపల్లి గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ ఏంటి?

title: దిగువబొండపల్లి

text: ఇది మండల కేంద్రమైన పెదబయలు నుండి 16 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన జైపూరు (ఒరిస్సా) నుండి 45 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 41 ఇళ్లతో, 191 జనాభాతో 196 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 90, ఆడవారి సంఖ్య 101. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 191. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 583623[2].పిన్ కోడ్: 531040.

title: మంగళగుంట

text:
మంగళగుంట, చిత్తూరు జిల్లా, శ్రీకాళహస్తి మండలానికి చెందిన గ్రామము.
మంగలగుంట చిత్తూరు జిల్లా, శ్రీకాళహస్తి మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన శ్రీకాళహస్తి నుండి 22 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 13 ఇళ్లతో, 64 జనాభాతో 96 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 30, ఆడవారి సంఖ్య 34. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 595818.పిన్ కోడ్: 517 620.
మంగలగుంట చిత్తూరు జిల్లా, శ్రీకాళహస్తి మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన శ్రీకాళహస్తి నుండి 22 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 13 ఇళ్లతో, 64 జనాభాతో 96 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 30, ఆడవారి సంఖ్య 34. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 595818.పిన్ కోడ్: 517620.
సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల శ్రీకాళహస్తిలోను, ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల , మాధ్యమిక పాఠశాల వాంపల్లెలోనూ ఉన్నాయి.
సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం శ్రీకాళహస్తి లోను ఉన్నాయి. సమీప మేనేజిమెంటు కళాశాల కాపుగున్నేరిలోను, వైద్య కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు , దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల తిరుపతిలోనూ ఉన్నాయి. సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల వెంకటగిరిలోను,ఉన్నాయి.

title: లబదపుత్తు

text: లబదపుత్తు, విశాఖపట్నం జిల్లా, ముంచంగిపుట్టు మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1] లబాడపుట్టు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, విశాఖపట్నం జిల్లా, ముంచింగిపుట్టు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన ముంచింగిపుట్టు నుండి 17 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన జైపూరు (ఒరిస్సా) నుండి 89 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 31 ఇళ్లతో, 130 జనాభాతో 68 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 65, ఆడవారి సంఖ్య 65. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 129. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 583300[2].పిన్ కోడ్: 531040. ఇది మండల కేంద్రమైన ముంచింగిపుట్టు నుండి 17 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన జైపూరు (ఒరిస్సా) నుండి 89 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 31 ఇళ్లతో, 130 జనాభాతో 68 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 65, ఆడవారి సంఖ్య 65. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 129. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 583300[3].పిన్ కోడ్: 531040.

title: సింగనమల

text:
సింగనమల, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రములోని అనంతపురం జిల్లా, సింగనమల మండలం లోని గ్రామం. పిన్ కోడ్ : 515435.ఇది సమీప పట్టణమైన అనంతపురం నుండి 22 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1165 ఇళ్లతో, 4986 జనాభాతో 3173 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2437, ఆడవారి సంఖ్య 2549. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 795 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 39. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 595014.పిన్ కోడ్: 515435.
ఇది మండల కేంద్రమైన పెంగలూరు నుండి 4 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన రాజంపేట నుండి 21 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 282 ఇళ్లతో, 1164 జనాభాతో 254 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 599, ఆడవారి సంఖ్య 565. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 13 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 593618.పిన్ కోడ్: 516127.
గ్రామంలో ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాల ఒకటి ఉంది. సమీప బాలబడి, ప్రాథమిక పాఠశాల , ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, పాలీటెక్నిక్‌లు, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం రాజంపేటలోనూ ఉన్నాయి. ప్రాథమికోన్నత పాఠశాల , మాధ్యమిక పాఠశాల, సమీప జూనియర్ కళాశాల పెంగలూరులోను సమీప వైద్య కళాశాల, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల కడప లోనూ ఉన్నాయి.

title: దిగువ బ్రహ్మణపల్లె

text:
దిగువ బ్రహ్మణపల్లె, వైఎస్ఆర్ జిల్లా, ముద్దనూరు మండలానికి చెందిన గ్రామము
ఇది మండల కేంద్రమైన ముద్దనూరు నుండి 22 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన  నుండి కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 593158.== విద్యా సౌకర్యాలు ==
ఇది మండల కేంద్రమైన ముద్దనూరు నుండి 22 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన  నుండి కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 593158.

title: ఎస్.శేషంపల్లె

text:
ఎస్.శేషంపల్లె వైఎస్ఆర్ జిల్లా, పోరుమామిళ్ళ మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన పోరుమామిళ్ళ నుండి 10 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన బద్వేలు నుండి 33 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 593024.
తి.శేషంపల్లె వైఎస్ఆర్ జిల్లా, పోరుమామిళ్ళ మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన పోరుమామిళ్ళ నుండి 14 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన బద్వేలు నుండి 33 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 6 ఇళ్లతో, 18 జనాభాతో 110 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 12, ఆడవారి సంఖ్య 6. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 593026.పిన్ కోడ్: 516228.

title: పామెన

text: 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 321 ఇళ్లతో, 1478 జనాభాతో 906 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 740, ఆడవారి సంఖ్య 738. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 4 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 574306.పిన్ కోడ్ 501503.

title: కుంట

text:
కుంట, కర్నూలు జిల్లా, వెలుగోడు మండలానికి చెందిన గ్రామము.
కుంట ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, కర్నూలు జిల్లా, వెలుగోడు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన వెలుగోడు నుండి 0 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నంద్యాల నుండి 30 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594285.
ఇది మండల కేంద్రమైన వెలుగోడు నుండి 0 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నంద్యాల నుండి 30 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594285.
కుంట ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, కర్నూలు జిల్లా, వెలుగోడు మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన వెలుగోడు నుండి 0 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన నంద్యాల నుండి 30 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594285.

title: మల్లికార్జునగిరి

text: 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 116 ఇళ్లతో, 478 జనాభాతో 255 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 253, ఆడవారి సంఖ్య 225. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 264 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 573974.పిన్ కోడ్ 501106.

title: దర్మారం

text: 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 407 ఇళ్లతో, 1738 జనాభాతో 1031 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 856, ఆడవారి సంఖ్య 882. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 253 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 637. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 570940.పిన్ కోడ్: 503003.పిన్ కోడ్: 503 230., ఎస్.టి.డి కోడ్ =08462.

title: గోరాపూర్

text: గోరాపూర్, విశాఖపట్నం జిల్లా, డుంబ్రిగుడ మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1] ఇది మండల కేంద్రమైన డుంబ్రిగూడ నుండి 10 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విజయనగరం నుండి 113 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 189 ఇళ్లతో, 729 జనాభాతో 679 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 353, ఆడవారి సంఖ్య 376. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 707. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 583873[2].పిన్ కోడ్: 531151. ఇది మండల కేంద్రమైన డుంబ్రిగూడ నుండి 10 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన విజయనగరం నుండి 113 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 189 ఇళ్లతో, 729 జనాభాతో 679 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 353, ఆడవారి సంఖ్య 376. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 707. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 583873[3].పిన్ కోడ్: 531151.

title: కొత్తవాడ

text: కొత్తవాడ, విశాఖపట్నం జిల్లా, గూడెం కొత్తవీధి మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1] ఇది మండల కేంద్రమైన గూడెం కొత్తవీధి నుండి 40 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 100 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 53 ఇళ్లతో, 220 జనాభాతో 109 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 111, ఆడవారి సంఖ్య 109. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 219. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 585457[2].పిన్ కోడ్: 531133. ఇది మండల కేంద్రమైన గూడెం కొత్తవీధి నుండి 40 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన అనకాపల్లి నుండి 100 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 53 ఇళ్లతో, 220 జనాభాతో 109 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 111, ఆడవారి సంఖ్య 109. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 219. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 585457[3].పిన్ కోడ్: 531133.

title: మల్కాపూర్ (నిజామాబాదు)

text: 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 274 ఇళ్లతో, 1160 జనాభాతో 607 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 551, ఆడవారి సంఖ్య 609. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 242 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 22. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 570921.పిన్ కోడ్: 503186.పిన్ కోడ్ నం. 503 206. ఎస్.టి.డి. కోడ్ = 08467.

title: అక్బర్జాపేట్

text: 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 84 ఇళ్లతో, 323 జనాభాతో 67 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 156, ఆడవారి సంఖ్య 167. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 3. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 574092.పిన్ కోడ్ 501401.

title: ప్రాతళ్లమెరక

text: 2001 వ.సంవత్సరం జనాభా లెక్కల ప్రకారం గ్రామ జనాభా 1218.[1] ఇందులో పురుషుల సంఖ్య 613, మహిళల సంఖ్య 605, గ్రామంలో నివాస గృహాలు 325 ఉన్నాయి. ప్రతాళ్ళమెరక పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, కాళ్ళ మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కాళ్ళ నుండి 6 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన భీమవరం నుండి 20 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 344 ఇళ్లతో, 1151 జనాభాతో 193 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 570, ఆడవారి సంఖ్య 581. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 152 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 8. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588742[2].పిన్ కోడ్: 534236. కలవపూడి పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, కాళ్ళ మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కాళ్ళ నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన భీమవరం నుండి 23 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 2237 ఇళ్లతో, 7982 జనాభాతో 2326 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 4060, ఆడవారి సంఖ్య 3922. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 314 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 55. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588743[3].పిన్ కోడ్: 534236.

title: ఎన్మనబెట్ల

text: 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 789 ఇళ్లతో, 3377 జనాభాతో 1523 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1736, ఆడవారి సంఖ్య 1641. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 688 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 283. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 576350.పిన్ కోడ్: 509201.అక్షరాస్యత శాతం 42.55%. గ్రామ కోడ్ సంఖ్య 576350.

title: రెడ్డివారిపల్లె (చంద్రగిరి)

text:
రెడ్డివారిపల్లె, చిత్తూరు జిల్లా, చంద్రగిరి మండలానికి చెందిన గ్రామము.
రామరెడ్డి పల్లె చిత్తూరు జిల్లా, చంద్రగిరి మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన చంద్రగిరి నుండి 10 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన తిరుపతి నుండి 18 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 378 ఇళ్లతో, 1310 జనాభాతో 454 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 651, ఆడవారి సంఖ్య 659. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 433 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 205. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596024.పిన్ కోడ్: 517102.ఇది మండల కేంద్రమైన చంద్రగిరి నుండి 2 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన తిరుపతి నుండి 12 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 152 ఇళ్లతో, 600 జనాభాతో 148 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 307, ఆడవారి సంఖ్య 293. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 0 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 88. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 596027.పిన్ కోడ్: 517102.

title: కుమ్మెర (చేవెళ్ల)

text: 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 205 ఇళ్లతో, 935 జనాభాతో 567 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 471, ఆడవారి సంఖ్య 464. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 240 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 574294.పిన్ కోడ్ 501503.

title: మల్లాపూర్ (డిచ్‌పల్లి)

text: 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 270 ఇళ్లతో, 1082 జనాభాతో 266 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 523, ఆడవారి సంఖ్య 559. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 155 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 571238.పిన్ కోడ్: 503164. పిన్ కోడ్ నం. 503 164., ఎస్.టి.డి కోడ్ = 08463.

title: మెంట్రాజ్‌పల్లి

text: 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1325 ఇళ్లతో, 5942 జనాభాతో 1954 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 2860, ఆడవారి సంఖ్య 3082. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 805 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 2382. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 571222[2].పిన్ కోడ్: 503175.పిన్ కోడ్: 503 175., ఎస్.టి.డి కోడ్ =08461.

title: గుమ్మంపాడు

text: గుమ్మంపాడు, పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, అత్తిలి మండలానికి చెందిన గ్రామము.[1] ఇది మండల కేంద్రమైన అత్తిలి నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన తణుకు నుండి 8 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 592 ఇళ్లతో, 1895 జనాభాతో 201 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 971, ఆడవారి సంఖ్య 924. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 603 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588551[2].పిన్ కోడ్: 534225. గుమ్మంపాడు పశ్చిమ గోదావరి జిల్లా, అత్తిలి మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన అత్తిలి నుండి 8 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన తణుకు నుండి 8 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 592 ఇళ్లతో, 1895 జనాభాతో 201 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 971, ఆడవారి సంఖ్య 924. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 603 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 1. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 588551[3].పిన్ కోడ్: 534225.

title: బోగోలు

text:
బోగోలు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, శ్రీ పొట్టి శ్రీరాములు నెల్లూరు జిల్లాలో ఇదే పేరుతో ఉన్న మండలం యొక్క కేంద్రము. ఇది సమీప పట్టణమైన కావలి నుండి 18 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 3604 ఇళ్లతో, 13733 జనాభాతో 2589 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 6734, ఆడవారి సంఖ్య 6999. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 4019 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 2743. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 591725.పిన్ కోడ్: 524142.
ఇది మండల కేంద్రమైన వెల్దుర్తి నుండి 18 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన డోన్ నుండి 12 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 400 ఇళ్లతో, 1689 జనాభాతో 1849 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 861, ఆడవారి సంఖ్య 828. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 280 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594231.పిన్ కోడ్: 518216.

title: యాపాల్గూడ

text:
2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 874 ఇళ్లతో, 3598 జనాభాతో 1853 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 1777, ఆడవారి సంఖ్య 1821. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 347 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 874. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 568992
పిన్ కోడ్ నం. 504001..

title: కోనైపల్లి

text: 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 93 ఇళ్లతో, 406 జనాభాతో 175 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 222, ఆడవారి సంఖ్య 184. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 56 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 574086.పిన్ కోడ్ 501401.

title: నవీపేట్

text: 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1938 ఇళ్లతో, 8563 జనాభాతో 729 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 4230, ఆడవారి సంఖ్య 4333. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 931 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 414. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 570718[2].పిన్ కోడ్: 503245.పిన్. కోడ్ నం. 503 245. STD=08462.

title: తలారిచెరువు

text:
ఇది మండల కేంద్రమైన తాడిపత్రి నుండి 10 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 387 ఇళ్లతో, 1483 జనాభాతో 2440 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 767, ఆడవారి సంఖ్య 716. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 301 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 39. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594802.పిన్ కోడ్: 515415.
తలారిచెరువు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం, అనంతపురం జిల్లా, తాడిపత్రి మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన తాడిపత్రి నుండి 10 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 387 ఇళ్లతో, 1483 జనాభాతో 2440 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 767, ఆడవారి సంఖ్య 716. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 301 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 39. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594802.పిన్ కోడ్: 515415.
గ్రామంలో ఒక ప్రైవేటు బాలబడి ఉంది. ప్రభుత్వ ప్రాథమిక పాఠశాలలు రెండు ఉన్నాయి. ప్రాథమికోన్నతపాఠశాల, మాధ్యమిక పాఠశాల‌లు, సమీప జూనియర్ కళాశాల, ప్రభుత్వ ఆర్ట్స్ / సైన్స్ డిగ్రీ కళాశాల, ఇంజనీరింగ్ కళాశాల, పాలీటెక్నిక్, సమీప వృత్తి విద్యా శిక్షణ పాఠశాల తాడిపత్రిలోను, ఉన్నాయి. సమీప వైద్య కళాశాల, మేనేజిమెంటు కళాశాల, అనియత విద్యా కేంద్రం, దివ్యాంగుల ప్రత్యేక పాఠశాల‌లు అనంతపురంలోనూ ఉన్నాయి.

title: దేర్లపల్లి

text: 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 149 ఇళ్లతో, 705 జనాభాతో 412 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 367, ఆడవారి సంఖ్య 338. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 132 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 574289.పిన్ కోడ్ 501503.

title: తువ్వపాడు

text: తువ్వపాడు ప్రకాశం జిల్లా, కొనకనమిట్ల మండలంలోని గ్రామం. ఇది మండల కేంద్రమైన కొనకనమిట్ల నుండి 16 కి. మీ. దూరం లోను, సమీప పట్టణమైన మార్కాపురం నుండి 49 కి. మీ. దూరంలోనూ ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 517 ఇళ్లతో, 1906 జనాభాతో 2058 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 947, ఆడవారి సంఖ్య 959. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 881 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 590945[1].పిన్ కోడ్: 523241.ర్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 947, ఆడవారి సంఖ్య 959. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 881 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 0. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 590945[2].పిన్ కోడ్: 523241.

title: మల్కాపురం (ధోన్)

text:
మల్కాపురం, కర్నూలు జిల్లా, ధోన్ మండలానికి చెందిన గ్రామము. ఇక్కడ ఖనిజాలు బాగా దొరుకుతాయి. దాని ఆధారంగా కొన్ని పరిశ్రమలు కూడా ఉన్నాయి. పిన్ కోడ్:518 222.ఇది మండల కేంద్రమైన డోన్ నుండి 17 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1596 ఇళ్లతో, 7010 జనాభాతో 2869 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3540, ఆడవారి సంఖ్య 3470. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1604 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 12. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594410.పిన్ కోడ్: 518222.
ఇది మండల కేంద్రమైన డోన్ నుండి 17 కి. మీ. దూరంలో ఉంది. 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 1596 ఇళ్లతో, 7010 జనాభాతో 2869 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 3540, ఆడవారి సంఖ్య 3470. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 1604 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 12. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 594410.పిన్ కోడ్: 518222.

title: దేవుని ఎర్రవెల్లి

text: 2011 భారత జనగణన గణాంకాల ప్రకారం ఈ గ్రామం 365 ఇళ్లతో, 1570 జనాభాతో 656 హెక్టార్లలో విస్తరించి ఉంది. గ్రామంలో మగవారి సంఖ్య 807, ఆడవారి సంఖ్య 763. షెడ్యూల్డ్ కులాల సంఖ్య 191 కాగా షెడ్యూల్డ్ తెగల సంఖ్య 15. గ్రామం యొక్క జనగణన లొకేషన్ కోడ్ 574295.పిన్ కోడ్ 501503.


query: నపుంసకుల ప్రధాన వృత్తి ఏమిటి ?

title: నపుంసకుడు

text: స్త్రీ మరియు పురుష లక్షణాలున్న మిశ్రమ జాతిని నపుంసకులు అంటారు. వీరిని వ్యవహారంలో హిజ్రా, కొజ్జా, గాండు, పేడి అని కూడా పిలుస్తారు. పుట్టుకతోనే ఈ లక్షణాలున్న వారు కొందరైతే, తమ ఇష్టానుసారం ఇలా మారేవారు కూడా ఉన్నారు. వీరికి సామాజిక ఆదరణ లేకపోడంతో సమూహాలుగా జీవిస్తారు. భిక్షాటన మరియు వ్యభిచారం వీరి ప్రధాన వృత్తులు.

title: స్వర్గారోహణ పర్వము

text: ఆ మాటలు విన్న ధర్మరాజు ఒక్కసారిగా నిశ్చేష్టుడై " అయ్యో భగవంతుడా ! మా తమ్ములకు, ద్రౌపదికి ఈ దుర్గతి పట్టడము ఏమిటి ? వారు ఏపాపము చేసారని ఇటువంటి నరకయాతనలు అనుభవిస్తునారు. ఇంద్రుడు దేవతలు పరమనీచులు కాకపోతే నా తమ్ములకు, ద్రౌపదికి ఇలంటి నరకబాధలు అనుభవించ వలసిన అగత్యము ఏమిటి. ఇక్కడ ధర్మము లేదు, న్యాయము లేదు. లేకున్న నా తమ్ములు, ద్రౌపది సామాన్యమైన వారా ! వారు పరమ నిష్ఠాగరిష్ఠులు, సత్యము, దయ కలిగిన వారు, దానశీలురు, యజ్ఞయాగములు చేసిన వారు. అటువంటి వారికి ఈ దుర్గతి పట్టడము ఏమిటి ? కనీసము జీవితములో ఒక్కరికి కూడా మేలు చేయని సుయోధనుడికి స్వర్గసుఖాలా ! అతడి చుట్టూ అంతమంది దేవకాంతలా ! అంతులేని భోగాలా ! కనిసము వీసమెత్తైనా పాపము చెయ్యని నా వారికి నరకయాతనలా ! దైవము న్యాయము, ధర్మము మరచినట్లు ఉంది " అని చింతించసాగాడు. తిరిగి " ఇదంతా నిజమా ! లేక దేవతల మాయా ! నా భ్రాంతియా ! లేక నేను కలగంటున్నానా ! " అని పరిపరి విధముల చింతించసాగాడు. ధర్మరాజుకు ఇంద్రుడి మీద చాలా కోపము వచ్చింది. పక్కనే ఉన్న దేవదూతను చూసి " ఓ దేవదూతా ! ఇక నాకు నీ సాయము అవసరము లేదు. నిన్ను ఎవరు పంపారో వారి వద్దకు తిరిగి వెళ్ళు. నా తమ్ములు, నా భార్య నరక బాధలు అనుభవిస్తున్నప్పుడు నాకు స్వర్గసుఖాలతో పని లేదు. వారు ఎక్కడ ఉంటే నేను అక్కడే ఉంటాను. నా మాటలు యధాతధంగా ఇంద్రుడికి చెప్పు " అని అన్నాడు.

title: శాంతి పర్వము చతుర్థాశ్వాసము

text: ధర్మరాజు " పితామహా ! ఈ భూతసృష్టి ఎలా జరిగింది. ఎవరి వలన జరిగింది వివరించండి " అని అడిగాడు. ధర్మనందనా ! ఈ విషయం ఇంతకు ముందు భృగుమహర్షి భరద్వాజుడికి వివరించాడు. ఇప్పుడు నేను నీకు చెప్తాను. సర్వవ్యాపి ఆది, అంతం లేని విష్ణువు సృష్టిచేయ సంకల్పించి తననుండి వెయ్యోవంతు భాగంతో అవ్యక్తం అనే పదార్ధాన్ని సృష్టించాడు. అవ్యక్తమునుండి మహత్తత్వం అనే ప్రకృతితత్వం పుట్టింది. ఆ ప్రకృతిలోనుండి ఒక పద్మం పుట్టింది. పద్మం నుండి బ్రహ్మ ఉద్భవించాడు. ఆ బ్రహ్మదేవుడి సంకల్పంతో ఆకాశం ఉద్భవించింది. తరువాత ఆకాశంనుండి జలం ఉద్భవించింది. జలం నుండి అగ్ని ఉద్భవించింది. అగ్ని నుండి వాయువు ఉద్భవించింది. అగ్నివాయువుల సమ్మిళితంగా భూమి పుట్టింది. పంచభూతములు బ్రహ్మ అందు ఉన్నాయి. కనుక ఈ భూమి అంతా బ్రహ్మమే. కొండలు పర్వతములు బ్రహ్మకు ఎముకలు, భూమి మాంసము, సముద్రాలు నదీనదాలు బ్రహ్మదేవుడి రక్తం. ఆకాశం బ్రహ్మఉదరం, వాయువు అతడి ఉచ్వాసనిశ్వాసాలు, అగ్ని అతడి తేజస్సు, సూర్య చంద్రులు బ్రహ్మదేవుడి కళ్ళు, ఊర్ద్వలోకం బ్రహ్మశిరస్సు, పాతాళము బ్రహ్మదేవుడి పాదాలు, నాలుగు దిక్కులు బ్రహ్మదేవుడి నాలుగు చేతులు ఇలా అనంతుడైన విష్ణువు నుండి ఈ ప్రకృతి ఉద్భవించింది. అప్పుడు భరద్వాజుడు పంచభూతములు రూపం ఏమిటి ? వాటి పరిమాణం ఏమిటి ? " అని అడిగాడు. భృగువు " ఒక పదార్ధము నుండి పుట్టిన పదార్థం ఆ పదార్థం పోలి ఉంటుంది. అలాగే సర్వవ్యాపి, అనంతుడు అయిన విష్ణువు నుండి పుట్టిన ప్రకృతి పంచభూతములు విష్ణు స్వరూపంలాగే ఉండి అంతటా వ్యాపించి ఉంటాయి. చెట్టు నుండి చెట్టు, పక్షి నుండి పక్షి, జంతువు నుండి జంతువు పుడతాయి. అలా పుట్టిన సర్వమూ తాను దేని నుండి పుట్టాయో దాని స్వరూపంతో ఉండం ప్రకృతినియతి. అలాగే అనంతుడైన విష్ణువు నుండి పుట్టిన పంచభూతములు విష్ణు వలెనే సర్వత్రావ్యాపించి ఉంటాయి " అని భృగువు చెప్పాడు.

title: ప్రశ్నార్థక పదాలు

text:
ఒక విషయాన్ని గురించి పూర్తి సమాచారాన్ని అధ్యయనం చేసేందుకు కనీసంగా నాలుగు ప్రశ్నలకు సమాధానం పొందవలసి ఉంటుంది. అవి ఎప్పుడు?, ఎక్కడ?, ఏమిటి?, ఎలా?. ఈ నాలుగు ప్రశ్నలకు సమాధానం వస్తే విషయం క్లుప్తంగా అర్ధం అవుతుంది. ఉదాహరణకు చెప్పుకోవాలంటే - ఒక లారీ యాక్సిడెంటు జరిగిందని అనుకోండి... __ఆ ప్రమాదం ఎప్పుడు జరిగింది? జ: ఫలానా సమయంలో...! __ఆ ప్రమాదం ఎక్కడ జరిగింది? జ: ఫలానా చోట...! __అసలు ఆ ప్రమాదం ఏమిటి ? జ: ఒక లారీ, ఆటోను డీ కొంది...! __అసలు ఆ ప్రమాదం ఎలా జరిగింది? జ: ఒక లారీ ఎదురుగా వస్తున్న ఆటోను ఓవర్ టేక్ చేస్తూండగా డీ కొంది...! ---అంటే యాక్సిడెంటు గురించి కొంత మేరకు క్లుప్తంగా సమాచారం లభిస్తుంది. ఇంకా అదనపు సమాచారం కావాలంటే 'ఆ ప్రమాదం ఫలితం ఏమిటని ప్రశ్నిస్తే ' మృతిచెందిన ...లేదా గాయపడిన వారి సంఖ్య తెలుస్తుంది. వారివివరాల కోసం __ఆ ప్రమాద బాధితులు ఎవరు ? అని ప్రశ్నిస్తే బాధితుల వివరాలు లభిస్తాయి.
ఇదే ప్రశ్నలు-సమాధానాలు మన బయోడేటాల లోనూ లభిస్తాయి. ఒక అభ్యర్థి ఉద్యోగం కోసం పంపే దరఖాస్తు ___ ఆ అభ్యర్థి ఎవరు?, ఏమి చదువుకున్నాడు? ఎక్కడ చదువుకున్నాడు? ఎప్పుడు చదువుకున్నాడు? వంటి వివరాలు తెలియజేస్తుంది. అందుకే వ్యక్తిత్వ వికాస నిపుణులు ప్రశ్నించడం నేర్చుకోండి... ఆ ప్రశ్నలకు సమాధానం పొందడం ద్వారా ఆ సమాచారాన్ని ఆకళింపు చేసుకుంటూ మరింత అదనపు సమాచారం కోసం మరిన్ని సందేహాలు మీలో ప్రశ్నల రూపంలో మొదలవుతాయి. ఆయా ప్రశ్నలకు సమాధానాలు తెలుసుకొనే కొద్దీ అవే మిమ్మల్ని విజ్ఞానం వైపు నడిపిస్తాయంటూ సలహా ఇస్తుంటారు.
పత్రికా విలేకరులు ఇలాటి ప్రశ్నలకు సమాధానం పొందడం ద్వారా విషయ సేకరణ చేస్తుంటారు.

title: ఆగడు

text: ఈ కథ శంకర్ అనే తెలివైన అనాథని రాజానరసింగరావు అనే పోలీస్ చేరదీయడంతో మొదలవుతుంది. అనుకోని కారణాల వల్ల శంకర్ ఒక కుర్రాడిని చంపేయడంతో రాజానరసింగరావు అతనితో తెగతెంపులు చేసేసుకుంటాడు. మర్డర్ కేసులో అరెస్ట్ అయిన శంకర్ బోస్టన్ స్కూల్ లో చదివి పోలీస్ అవుతాడు. అప్పుడే అనతపురం జిల్లాలోని తాడిపత్రి దగ్గర బుక్క పట్టణంలో దామోదర్ చేస్తున్న అరాచకాలను అరికట్టడానికి శంకర్ ని బుక్క పట్టణం సిఐగా పంపిస్తాడు. అక్కడ సరోజ అనే అమ్మాయితో ప్రేమలో పడతాడు. మధ్యలో శంకర్ కి ఓ నమ్మలేని నిజం తెలుస్తుంది. ఆ నిజం ఏమిటి ? దామోదర్ ఆగడాలను ఎలా అడ్డుకున్నాడు ? అలాగే శంకర్ చేసిన మర్డర్ వెనకున్న నిజా నిజాలేమిటి ? అనేది మిగిలిన కథ.

title: అనుశాసనిక పర్వము పంచమాశ్వాసము

text:
" పార్వతీ ! నరుడు మరణించగానే జన్మించిన అతడికి పూర్వజన్మ స్మృతి ఉంటుంది. వాడిని జాతి అమరుడు అంటారు. కాని వయసు వచ్చేసరికి పూర్వజన్మ స్మృతి పోయి మామూలు మనిషి ఔతాడు. ఇలా కొంత మందికి మాత్రమే జరుగుతుంది. ఇలా పూర్వజన్మ స్మృతి కలగడణం వలన పూర్వజన్మ ఉందని రుజువు మానవులకు ఔతుంది. ఒక్కోసారి మరణించిన మానవుడు తిరిగి బ్రతకడం జరుగుతుంది. ఒక్కోసారి యమభటులు పొరపాటున ఒకరికి బదులు ఒకరిని తీసుకు పోతుంటారు. యముడు ఆ పొరపాటును సరిదిద్ది తిరిగి భూలోకానికి పంపిస్తాడు. ఇలాంటివి అక్కడక్కడా జరుగుతుంటాయి " అని చెప్పాడు శివుడు.
పార్వతీదేవి " మహాదేవా ! స్వప్నము అంటే ఏమిటి ? " అని అడిగింది. " పార్వతీ ! నరుడు నిద్రించే సమయంలో ఇంద్రియములు పని చెయ్యవు. కేవలము మనసు మాత్రమే పనిచేస్తుంది. ఆ మనస్సు దర్శించేది స్వప్నము లేక కల అంటారు. ఒక్కోసారి ఈ స్వప్నంలో జరగబోయే విషాయాలు కూడా కనిపిస్తాయి " అని చెప్పాడు మహేశ్వరుడు.

title: శాంతి పర్వము షష్టమాశ్వాసము

text: ఆరోజు గడిపాడు. మరునాడు జనకుడు శుకుడి వద్దకు వచ్చి " వచ్చిన కారణమేమిటి ? " అని అడిగాడు. శుకుడు " మా తండ్రిగారు చెప్పగా ! నేను మీ వద్దకు మోక్షమార్గ ఆసక్తుడనై వచ్చాను. విప్రుడి కర్తవ్యం ఏమిటి ? మోక్షం ఎలా పొంద వచ్చు వివరించండి " అని అడిగాడు. జనకుడు " లోక పూజ్యుడైన చరిత్ర కలవాడా ! బ్రాహ్మణుడు ఉపనయనం చేసుకుని యజ్ఞోపవీతం ధరించి, బ్రహ్మచర్యం పాటిస్తూ వేదములు అభ్యసించాలి. తరువాత వివాహము చేసుకుని భార్య వలన సంతానం పొందాలి. యజ్ఞ యాగములు చెయ్యాలి. దేవతలను, పితృదేవతలను తృప్తిపరచాలి. అతిథులను సత్కరించాలి. తరువాత వానప్రస్థ ఆశ్రమం స్వీకరించి అడవులకు వెళ్ళాలి. అక్కడ కాషాయాంబర ధారణ చేసి అతిథి సత్కారం చేసి వైరాగ్యం పొందాలి. తన ఆత్మ అందు అగ్నిని వ్రేల్చి అందు కోరికలను వేల్చాలి. తుదకు పరమపదమైన బ్రహ్మపదం చేరాలి " అన్నాడు జనకుడు.

title: సౌప్తిక పర్వము ద్వితీయాశ్వాసము

text: ఈ విషయం విని ధర్మరాజు మూర్ఛ పోయాడు. అందరూ అతడికి శైత్యోపచారాలు చేసారు. మూర్ఛ నుండి తేరుకుని కన్నీరు మున్నీరుగా ఏడుస్తూ " యుద్ధంలో మరణించడం సహజమే ! కాని నేన్ము విజయంసాధించి విజయోత్సాహంలో ఉన్న తరుణంలో ఈ దారుణం ఏమిటి ? సముద్రం దాటి పిల్ల కాలువలో పడి మరణించి నట్లయింది నా పరిస్థితి. అసలే తండ్రిని పోగొట్టుకున్న ద్రౌపది, తన కుమారుల మరణం, సోదరుల మరణం తట్టుకుని జీవించ కలదా. ద్రౌపదికి ఈ విషయం ఎరుక చెయ్యండి.

title: శాంతి పర్వము పంచమాశ్వాసము

text: ధర్మరాజు " పితామహా ! పరమాత్మలో చేరిన జీవుడు తన పూర్వ వృత్తాంతము గురించి తలచుకుంటాడా లేక మరచిపోతాడా ! మోక్షము చెందిన తరువాత జీవుడి పరుస్థితి ఏమిటి ? తన పూర్వస్థితికన్నా భిన్నంగా ఉంటాడా ? మోక్షం పొందిన జీవుడు పూర్వచింత ఉంటుందా ! వివరించండి ? " అని అడిగాడు. భీష్ముడు " ధర్మనందనా ! కపిలమహర్షి ఈ విషయం గురించి వివరంగా చెప్పాడు. మానవుడు స్పర్శ చేత కాని వినడం చేత కాని ఆత్మను తెలుసుకోలేడు. మనసు ద్వారానే ఇంద్రియములను తెలుసుకోగలడు. జ్ఞానస్వరూపుడైన మానవుడు మనసు ద్వారా ఇంద్రియములను తెలుకున్నా లేకున్నా ఒకటే. ముక్తి పొందిన మానవుడికి ఇంద్రియములు జడపదార్ధముతో సమానము. వాటిపని అవి మనసుతో పని లేకుండా చేసుకు పోతుంది. సాధకుడు ఈశరీరములో ఉండగానే మోక్షంపొందిన తరువాత ఇంద్రియములను అవి చేసే పనులను నిర్వికారంగా చూస్తుంటాడు. సాధకుడు తన లోని పంచభూతములను, బుద్ధిని, మనసుని అణిచిపెట్టి, పరమాత్మను చేరుకుంటాడు. అలా పరమాత్మను చేరుకున్న వాడికి ఇక జన్మ ఉండదు. జన్మరాహిత్యం పొందడమే మోక్షం. ఇంతకు మించిన దశ వేరేలేదు. దీనిని మానవుడు గురువు వద్ద ఉపదేశం పొంది నియమానుసారం సాధించాలి. ధర్మరాజా ! దీనిని సాంఖ్య పద్ధతి అంటారు. పరమపదాన్ని చేరడానికి ఇంతకంటే ఉత్తమమార్గం వేరేలేదు. ఈ పద్ధతిని బ్రహ్మదేవుడు కూడా గౌరవిస్తాడు. నీవు కూడా ఇలా నిర్మల మనస్కుడవై మోక్షం పొందు. ధర్మనందనా యోగులు జ్ఞానుల మధ్యతేడా చాలా స్వల్పం. యోగి చూసిన విధంగానే సాంఖ్యుడు చూస్తాడు వారిద్దరి దృష్టికూడా ఒకటే. కనుక మునులు, యోగులు, సాంఖ్యులు ఒకే మార్గంలో పయనిస్తాడు. వారి పేర్లలో బేధమే కాని అవి ఒక దానిలో ఒకటి సంచరిస్తాయి. తత్వవేత్తలు కూడా దీనిలో అభేదం చూడరు. మానవుడు యోగ మార్గం లేక సాంఖ్యమార్గమున సంచరిస్తూ మోక్షప్రాప్తికి ప్రయత్నించే సమయంలో దారి తప్పి మోక్షముకు చేర లేకపోయినా అతడికి స్వర్గ ప్రాప్తి తదథ్యం. స్వర్గ సుఖాలు అనుభవించిన తరువాత తిరిగి జ్ఞానుల ఇంట మానవుడుగా జన్మను ఎత్తి సాధన కొనసాగించి మోక్షం పొందుతాడు. కనుక ధర్మజా ! నీవు కూడా ఈ మార్గమే అవలంబించు " అని భీష్ముడు ధర్మరాజుకు చెప్పాడు " అని వైశంపాయనుడు జనమేజయునకు భారత కథను చెప్పాడు.

title: శాంతి పర్వము పంచమాశ్వాసము

text: ధర్మరాజు సందేహం తీరని మనసుతో " పితామహా ! మీరు చెప్పినట్లు దమమము, సత్యము, క్షమ అంతటి ఉత్తమమైన గుణాలా ? " అని అడిగాడు. భీష్ముడు " ధర్మనందనా ! నీవు హంసగీత వింటే నీ సందేహములు తీరగలవు. ధర్మరాజా ! ఒక సారి బ్రహ్మదేవుడు హంసరూపంతో ఒక కొలనులో క్రీడించసాగాడు. అప్పుడు కొంత మంది సాధ్యులు ఆ హంసను చూసారు. " హంసరాజమా ! మేము సాధ్యులము అనే దేవతలము. నీకు అన్ని విద్యలు తెలుసు కనుక మా సందేహములు సమాధానం చెప్పండి. అన్నిటింటి కంటే ఉత్తమమైనది ఏది ? చిత్తము ఎప్పుడూ దేని అందు లీనమై ఉంటుంది. పురుషుడు ఈ కర్మ బంధము వలన ఎలా విముక్తుడు కాగలడు " అని అడిగారు. హంసరూపం లోని బ్రహ్మ ఉన్న బ్రహ్మ " క్షమ, సత్యము, ఇంద్రియ నిగ్రహము, సత్యము పలకడము, అత్యంత మహిమ కలిగినవి. సమస్త ధర్మములలో అవి కీర్తించ తగినవి. అవి నీతికరమైనవి, ఇతరులను బాధపెట్టేవి, నిష్ఠూరమైన మాటలు, ధర్మకార్యముకు పనికి రానివి సత్యములు కావు కనిక నిజమే అయినా సజ్జనుడు అలాంటి వాటిని పలకడు. సజ్జనుడు ఇతరుల నిందలకు, అవమానములకు చలించక శాంతం వహిస్తాడు. అతడి కీడుచేసిన వాడికి మేలుచేస్తాడు, కొట్టిన వాడిని కూడా క్షమిస్తాడు. వాదసారము సత్యము, సత్యసారము ఇంద్రియనిగ్రహము, ఇంద్రియనిగ్రసారము మోక్షము. కనుక సత్యవ్రతుడికి మోక్షము తధ్యము. పంచ జ్ఞానేంద్రియము, పంచ కర్మేంద్రియములను అదుపులో పెట్టుకున్న వాడు సర్వ ధర్మములను ఆచరించినట్లే . ఇంద్రియనిగ్రహంతో పాపం నశించి ఆత్మ నిర్మలమై మోక్షప్రాం ప్రాప్తిస్తుంది. మనసును అదుపులోఉంచిన వాడికి మోక్షము కరతలామలకం అని పెద్దలు చెప్తారు. పరులను నిందించినప్పుడు అతడి పాపములు తనకు అంటుకుంటాయి. కనుక ఇతరులను నిందించతగదు. కోపము అన్ని విధాలా అనర్ధం. కోపిష్టి చేసిన తపసు, జపము, దేవతార్చన, వ్రతములు, దానములు, యజ్ఞము, పితృకార్యములు మొదలైన పుణ్యకార్యములు నిష్ఫలములు. మౌనం కంటే మంచి పలుకు మేలు. ఈతరులకు ప్రీతి కలిగించే సత్యము పలికే వాడిని దేవతలు కూడా మెచ్చుకుంటాడు " అని హంస రూపములో ఉన్న బ్రహ్మ సాధ్యులకు చెప్పాడు. సాధ్యులు " హంసరాజమా ! ఈ లోకము దేని వలన కప్పబడి ఉన్నది ? జీవుడు ఎందుకు ప్రాకాశ హీనుడౌతాడు ? మిత్రులు విడి పోవడానికి కారణం ఏమిటి ? మోక్షం లభించడానికి కారణం ఏమిటి ? అని అడిగారు. హంస రూపంలో ఉన్న బ్రహ్మ " సాధ్యులారా ! ఈ లోకమంతా అజ్ఞానము చేత కప్పబడి ఉంది. మాత్సర్యముకు లోనైన జీవుడు ప్రకాశించ లేడు. లోభి మిత్రులను కోల్పోతాడు. సదా విషయవాంఛలలో తేలే వాడికి మోక్షం లభించదు " అని హంసరూపంలోని బ్రహ్మ చెప్పాడు. సాధ్యులు " తమలోతాము లీనం అయ్యే వాడు ఎవరు ? అందరికీ ప్రీతి కలిగించే వాడు ఎవడు ? బలవంతుడు ఎవడు ? కలహ మార్గము నుండి తొలిగి పోగలిగిన వాడు ఎవడు ? " అని అడిగారు. హంసరూపం లోని బ్రహ్మ " ప్రాజ్ఞుడు తనలో తానే లీనమై బలవంతుడై కలహస్వభావమును వదిలి వేస్తాడు " అని చెప్పాడు. సాధ్యులు " హంసరాజమా ! విప్రుడు దైవత్వం ఎప్పుడు పొందగలడు ? ఎందు వలన సాధుత్వం పొందుతాడు ? ఎందు వలన దుర్జనుడౌతాడు ? ఎందు వలన మనిషిగా చరిస్తాడు ? వివరించ గలరా ! " అని అడిగారు. హంసరూపం లోని బ్రహ్మ " విప్రుడు వేదాధ్యనంతో దైవసమానుడౌతాడు. పుణ్యకార్యాచరణతో సాధుత్వం లభిస్తుంది. దుర్మార్గము వలన దుర్మార్గుడు ఔతాడు. శుచిశుభ్రత విడిచి విషయవాంఛలలో మునిగి పోయిన వాడు మానవుడౌతాడు " అని చెప్పి బ్రహ్మ తన నిజరూపం ధరించి వారిని దీవించి బ్రహ్మలోకం వెళ్ళాడు " అని చెప్పిన భీష్ముడు " ధర్మనందనా ! ఈ హంస గీత వలన నీ సందేహం తీరిందా ! " అని అడిగాడు.

title: అశ్వమేధ పర్వము ద్వితీయాశ్వాసము

text: లలనామణీ ! నీకు అధర్వునికి యజ్ఞములు చేసే యాజకుడికి జరిగిన సంవాదం వివరిస్తాను. ఒకసారి ఒక యజ్ఞములో ఒక మేకను అలంకరించి దానిని బలి ఇవ్వడానికి సిద్దం చేసి దాని మీద నీళ్ళను చల్లుతున్న యాజకుడిని చూశీ ఒక యతి " అయ్యా ! ఇంతటి పవిత్ర యజ్ఞములో జీవహింస చేయడం తప్పు కాదా ! ? అని అడిగాడు. అప్పుడు ఆ యాజకుడు " అయ్యా ! మీరు వేదములు పఠించినట్లు లేదు. ఇది వేదములలో చెప్పిన విధి. ఈ మేక చనిపోయిన తరువాత స్వర్గసుఖములు అనుభవిస్తుంది. అప్పుడు ఆ యతి " మీరు చెప్పినట్లు ఈ మేక స్వర్గలోకం పోయినా ! ఈ మేకను బలి ఇచ్చినందుకు మీకు కలిగు ఫలం ఏమిటి ? " అని అడిగాడు. యాజకుడు " యజ్ఞములో జంతువును బలి ఇవ్వ వచ్చని వేదములు ఘోషిస్తున్నాయి. అందువలన యజ్ఞము చేసిన వారు యజ్ఞములు చేయిస్తున్న మేము స్వర్గముకు నిశ్చయముగా వెడతాము. ఇందులో తప్పేమిటి " అని అన్నాడు. యతి " మీరు చెప్పేది సరికాదు. వేదములలో జీవహింస తప్పని పదేపదే చెప్పారు " అన్నాడు. యాజకుడు " మీరు అలా చెప్తున్నారు కదా ! తమరు సమాధిలో ఉన్న సమయాన ఉఛ్వాస నిశ్వాసములను బంధించి శరీరములు హింస్తున్నారు కదా ! అది కూడా హింసే కదా ! " అప్పుడు యతి " నేను చేసేది తపస్సు నేను దానిలో పరిపక్వత పొందాను. జ్ఞానస్వరూపమైన అక్షరతత్వాన్ని తెలుసుకున్నాను. క్షరతత్వాన్ని నా జ్ఞానంతో వివేకంతో నశింపచేసాను. ఐహిక సుఖములను విడిచి మోక్షప్రాప్తి కొరకు నేను చేస్తున్న యాగమును హింస అనడం మూర్ఖత్వము కాక మరేమిటి ? " అని అడిగాడు. యాజకుడు " యతీంద్రా ! నాకు అదేమి తెలియదు. యజ్ఞములో బలి ఇవ్వమని వేదములు చెప్తున్నాయి. నేను యజ్ఞము చేస్తున్నాను. నేను వేదవిధిని నిర్వహిస్తున్నాను. ఈ యజ్ఞము చేసిన నాకు పాపము అంటదు. యజ్ఞమును చేసిన ఉత్తమగతులు పొందవచ్చన్నది మాత్రమే నాకు తెలిసిన విషయం " అన్నాడు. యతి " నీవు చేసే జీవహంసతో కూడిన యజ్ఞము కంటే నేను చేసే తపోయజ్ఞము గొప్పది అన్నాను కాని వేరేమి కాదు " అన్నాడు. యాజుకుడు ఆ మాటలకు అంగీకరించాడు.

title: అనుశాసనిక పర్వము పంచమాశ్వాసము

text: పార్వతీదేవి " నాథా ! మీరు పాపములు అని చెప్పారు కదా ! అసలు పాపమంటే ఏమిటి ? " అని అడిగింది. పరమేశ్వరుడు " పార్వతీ ! మానవుడు మూడు విధములైన పాపములు చేస్తాడు. అవి మనస్సుతోనూ, వాక్కుతోనూ, శరీరంతో చేస్తాడు. ఇతరులకు ధనం ఉందే అని ఏడుస్తూ వాటిని అపహరించాలని అనుకోవడము, తన ఎదుటగా చెడ్డ పనులు, చెయ్య కూడని పనులు జరుగుతుంటే చూసి ఆనందించడమూ అడ్డు చెప్పక పోవడం, ధర్మకార్యములు, దైవ కార్యములు చేసే వాడికి అడ్డు దగలడం, చెయ్యనీయకుండా ఆపడం ఇవన్నీ మనసుతో చేసే పాపములు. అబద్దాలు చెప్పడం, ఇతరులను తిట్టడం, కఠోరంగా మాట్లాడడం ఇవి వాక్కుతో చేసే పాపములు. ఇతరులను కొట్టడం, చంపడం, అక్రమంగా బంధించడం, అడ్డమైన తిండులు తినడం, మద్యం త్రాగడం. పరాయి స్త్రీలను చెరపట్టుట, అనుభవించడం ఇవి శరీరంతో చేసే పాపములు. ఈ పాపాలన్నింటికీ మద్యపానం మహా పాపము. దీని వలన ఎన్నో అనర్ధాలు కలుగుతాయి. ఇలా మానవులు పాపకూపంలోకి పోతుంటారు " అన్నాడు.

title: అనుశాసనిక పర్వము చతుర్థాశ్వాసము

text: శ్రీకృస్ఘ్ణుడు మునులతో " మునిసత్తములారా ! మీ సందర్శన భాగ్యము కలగడం నా అదృష్టంగా భావిస్తున్నాను. మీరు కూడా ఒక పుణ్యకథను నాకు వినిపించండి " అని అడిగాడు. మునులు " మహాత్మా ! మీరు ముల్లోకాలకు పెద్దలు. మీకు తెలియనిది ఏముంది. నీకు ఈ మూడు యుగములలో తెలియని కథ ఈ భూమండలములో ఏముంది ? " అన్నారు. అందుకు మునులు నవ్వి " మహా మునులారా ! నేను మానవ గర్భసంజాతుడను కనుక మానవ మాతృడను. నా బుద్ధికూడా అదే స్థితిలో ఉన్నది. కనుక మీరు ఆ విషయము మరువకూడదు. ఈ పరిస్థితిలో మీరు చెప్పే కథ నాకు తెలియనిదే ఔతుంది " అని అన్నాడు. మునులంతా " శ్రీకృష్ణా ! నీకు చెప్పగల సమర్ధుడు నారదుడే కనుక నారదుడే ఒక కథ చెప్తాడు " అని వారు నారదుడిని చూసి " నారదా ! నీవు ఇంతకు ముందు చూసినది విన్నది అయిన ఒక కథను శ్రీకృష్ణుడికి వినిపించండి " అన్నాడు. నారదుడు పరమసంతోషంతో శ్రీకృష్ణుడికి మునులకు భక్తితో నమస్కరించి వారికి ఉమామహేశ్వర సంవాదము వినిపించ సాగాడు " నేను ఒక సారి తీర్ధసేవనము చేస్తూ తిరుగుతూ తిరుగుతూ హిమవత్పర్వతానికి వచ్చి అక్కడ ఒక అందమైన ఉద్యానవనంలో ప్రధమ గణములు, దేవతలు, సిద్ధులు, సాధ్యులు, విద్యాధరులు, మునులు, భూతగణములు మొదలైన వారితో కొలువు తీరిన మహేశ్వరుడిని చూసాను. నేను కూడా ఈశ్వరుడికి నమస్కరించి వారితో పాటు అక్కడ కూర్చున్నాను. ఆ సమయంలో అక్కడకు వచ్చిన పార్వతీదేవి పరిహాసంగా వెనుక నుండి ఈశ్వరుడి కన్నులు మూసింది. ఆ హటాత్పరిణామానికి జగమంతా చీకటి అయిపోయి సూర్యుడు చంద్రుడు కళతప్పి లోకములన్నీ అంధకారంలో మునిగి పోయాయి. ఆ సమయంలో పరమేశ్వరుడు తన మూడవ కంటిని తెరిచాడు. పరమేశ్వరుడి మూడవ కంటి నుండి అగ్ని జ్వాలలు చెలరేగి హిమవత్పర్వతాన్ని దహించసాగాయి. హిమవంతుడు పార్వతీదేవి తండ్రి. అందువలన తన తండ్రికి కలిగిన కష్టానికి పార్వతీదేవి తల్లడిల్లి పోయింది. వెంటనే పార్వతీదేవి శివుడి పాదాల మీద పడి నమస్కరించింది. శివుడు ప్రసున్నుడై మూడవ కన్ను మూసాడు. అప్పుడు హిమవత్పర్వతం మీద చెలరేగిన మంటలు చల్లారిపోయాయి. అప్పుడు పార్వతి శివుడితో " పరమేశ్వరా ! ఈ సమయంలో నీవు నొసటి కన్ను తెరవడానికి కారణం ఏమిటి ? ఇది రహస్యము కాకపోతే నాకు చెప్పండి. పరమేశ్వరుడు " పార్వతీ ! నీకు చెప్పడానికి వీలు కాని రహస్యములు ఏమున్నాయి ? నేను లోకపాలకుడను. నాకు ఏది జరిగితే లోకాలకు అదే జరుగుతుంది. నీవు నా కళ్ళు మూసినప్పుడు నాకు ఏమీ కనిపించ లేదు కనుక లోకాలు అంధకారంలో మునిగి భయభ్రాంతం అయిపోయాయి. నీ చేతులు తియ్యకుండా ఈ లోకాల అంధకారము పోగొట్టడానికి నేను మూడవ కన్ను తెరవవలసి వచ్చింది " అని అన్నాడు. వెంటనే పార్వతి " పరమేశ్వరా ! నీకు నాలుగు ముఖాలు ఉండడానికి కారణం ఏమిటి ? " అని అడిగింది. శివుడు " పార్వతీ ! సుందోపసుందులు అని భుజబలసంపన్నులైన ఇద్దరు రాక్షసులు ఉన్నారు. వారు ఏ అస్త్రశస్త్రములకు చావు రాకుండా వరం పొందారు. వారిని చంపడానికి మయుడు లోకములో ఉన్న అందచందాలను, లావణ్యాలను పోగుచేసి అందాల రాశి అయిన తిలోత్తమను సృష్టించాడు. అతడు ఆమెను నా వద్దకు తీసుకు వచ్చాడు. తిలోత్తమ నా చుట్టూ ప్రదక్షిణం చేసింది. దేవకార్య నిమిత్తము సృష్టించబడిన ఆమె నా చుట్టూ తిరిగే సమయంలో నేను ఆమెను నాలుగు వైపుల నుండి ఆమెను చూసాను. అందుకని నాకు నాలుగు ముఖాలు ఏర్పడ్డాయి " అన్నాడు. పార్వతి " ఈశ్వరా ! నీకు కంఠంలో నలుపు ఎలా కలిగింది " అని అడిగింది. పరమశివుడు " పార్వతీ ! పూర్వము దేవతలు, దానవులు అమృతం కొరకు పాల సముద్రాన్ని మధించే సమయంలో ముందుగా పుట్టిన హాలాలం లోకాలను దహించడం ఆపడానికి దేవతల వేడుకోలు మన్నించి ఆ విషాన్ని నేను మింగి దానిని లోకరక్షార్ధం మింగకుండా కంఠములో ఉంచిన కారణంగా నా కంఠము నలుపు అయింది " అని చెప్పాడు. పార్వతి " మహాదేవా ! నీకు అన్ని ఆయుధములో పినాకిని అంటే ఎందుకు అంత ఇష్టము " అని అడిగింది. శివుడు " పార్వతీ ! కృతయుగంలో కణ్వుడు అనే మహాముని తపస్సు చేస్తున్నాడు. అతడి మీద పుట్టాలుపెరిగాయి. ఆ పుట్టమీద ఒక వెదురుగడ పెరిగింది. ఆ వెదురుగడ లోకములో లేని విధంగా పొడవుగా పెరుగింది. ఆ సమయంలో బ్రహ్మదేవుడు ప్రత్యక్షమై కణ్వుడికి వరాలు ప్రసాదించాడు. అతడి మీద పెరిగిన వెదురుతో బ్రహ్మ విష్ణువుకు శార్ఘము, నాకు పినాకము చేసి మిగిలిన ముక్కతో గాండీవము చేసి దానిని తాను తీసుకువెళ్ళాడు. బ్రహ్మదేవుడు ఇచ్చినది కానుక నాకు పినాకము అంటే ఇష్టము. పార్వతి " ఈశ్వరా ! ఈ భూమి మీద ఇన్ని జంతువులు ఉండగా నీవు మాత్రము ఎద్దును వాహనముగా చేసుకోవడానికి ఏమి కారణము ? " అని అడిగింది. " పార్వతీ ! పూర్వము నేను హిమాలయము మీద తపస్సు చేసుకొను సమయంలో నా చుట్టూ ఆవులు మేస్తూ నా తపస్సుకు భంగం చేసిన తరుణంలో నేను వాటిని కోపంగా చూడగా అవి బాధ పడ్డాయి. అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు వచ్చి వాటిని ఓదార్చి నాకు ఒక ఎద్దును దానంగా ఇచ్చాను. అప్పటి నుండి ఎద్దు నాకు వాహనం అయింది. పార్వతి " దేవా ! ఈ భూమి మీద ఇన్ని భవనములు, నివాస స్థలాలు ఉండగా ఎప్పుడూ వెండ్రుకలు, కపాలాలు, ఎముకలు, దుర్ఘంధం నిండి మురికిగా ఉండే శ్మశానంలో ఎందుకు నివసిస్తున్నారు " అని అడిగింది. శివుడు " పార్వతీ ! క్రూరమైనభూతములు జనులను బాధపెడతాయి. ఆ భూతకోటి ధాటికి ప్రాణికోటి అంతా నాశనం అయింది. ఈ విషయం తెలుసుకున్న బ్రహ్మ నా వద్దకు వచ్చి దీనికి ప్రతీకారం చేయమని నన్ను వేడుకున్నాడు. నేను కూడా ఆ భూతముల నుండి జనులను కాపాడాలని నిశ్చయించుకుని ఆ భూతములు నివశించు శ్మశానంలో నివసించి వాటిని నాశనం చేస్తుంటాను. లోకరక్షణార్ధమై నేను శ్మశానవాశిని అయ్యాను. మునులు సహితం శ్మశానంలో నివసించడానికి ఇష్టపడతారు " అని చెప్పాడు. పార్వతి " నాధా ! నీవు బూడిద శరీరానికి పూసుకుని, ఎముకలను పాములను ఆభరణంగా చేసుకుని, త్రిశూలధారి అయి భీకర రూపంలో ఉండడానికి కారణం ఏమిటి ? " అని అడిగింది. శివుడు " పార్వతీ ! ఈ లోక స్వరూపము రెండు విధములుగా ఉంటుంది కదా ! శీతలము, ఉష్ణములతో సకల లోకములు నిండి ఉన్నాయి. ఈ జగత్తు అంతా సౌమ్యము, ఆగ్నేయము అనే రెండు యోగముల సంయోగము. అందులోని సౌమ్యతను విష్ణువు భరించాడు, ఉగ్రతను నేను భరించాను. అందుకని నేను ఉగ్ర స్వరూపముతో ఉంటాను. ఇంకా ఏమైనా సందేహాలు ఉన్నాయా " అని అడిగాడు. పార్వతి " ఈశ్వరా వర్ణాశ్రమ ధర్మాలు తెలపండి ఈ లోకాలు తరిస్తాయి " అని అడిగింది అని నారదుడు మునులకు చెప్పాడని భీష్ముడు ధర్మరాజుకు చెప్పాడు.

title: అనుశాసనిక పర్వము పంచమాశ్వాసము

text: పార్వతీదేవి " నాథా ! పాపములగురించి చెప్పారు మరి పుణ్యకార్యముల అంటే ఏమిటి ? అవి ఎలాఉంటాయి ? " అని అడిగింది. పరమశివుడు " పార్వతీ ! పుణ్యలు కూడా మూడు రకాలు. ఔపరమికము, నిరుపకరణము, సోపకరణము అని మూడు విధములు.

title: శాంతి పర్వము ద్వితీయాశ్వాసము

text: మరునాడు ఉదయం ధర్మరాజాదులు మంగళ స్నానమాచరించి భీష్ముడి వద్దకు పయన మయ్యారు. ధర్మరాజు అర్జునుడితో " ఈ రోజు మనతో సైనికులు పరిచారికలు వద్దు. ధృతరాష్ట్రాదులు మాత్రం వస్తే చాలు " అని చెప్పాడు. ధర్మరాజు, అర్జునుడు ఒక రథం మీద, భీముడు నకుల సహదేవులు ఇంకొక రథం మీద శ్రీకృష్ణుడు మరొక రథం మీద, కృపాచార్యుడు, సంజయుడు, యుయుత్సుడు మరొక రథం ఎక్కి భీష్ముడి వద్దకు చేరుకున్నారు. వారికంటే ముందుగా నారదాది మునులు భీష్ముడి వద్దకు చేరుకున్నారు. శ్రీకృష్ణుడు, ధర్మరాజాదులు భీష్ముడికి నమస్కరించారు. ముందుగా మాట్లాడేది ఎవరని ఒకరి ముఖం ఒకరు చూసుకొను చుండగా ధర్మరాజు కృష్ణుడితో " కృష్ణా ! భీష్ముడితో మాటాడ తగిన వారు నీవు తప్ప ఎవరు లేరు కనుక నీవు సంభాషణ మొదలు పెట్టు " అన్నాడు. శ్రీకృష్ణుడు భీష్ముడికి దగ్గరగా వెళ్ళి అతడి యోగక్షేమములు విచారించాడు. భీష్ముడు " దేవా! నీ దయ వలన నాకు ఆకలి, దప్పిక, అలసట లేదు. వయోవృద్ధుడినైన నేను ప్రస్థుతం బాలుడి వలె ఉత్సాహభరితుడనై ఉన్నాను. నీవు చెప్పిన విధంగా నేను పాండవులకు ధర్మ సూక్ష్మములు చెప్తాను. కాని సర్వజ్ఞుడవైన నీవు నా చేత చెప్పించడం లోని అంతర్యం ఏమిటి ? " అని అడిగాడు.

title: ల్యారీ పేజ్

text: జాన్ బట్టేల్లె , సహవ్యవస్థాపకుడు వైర్డ్ ? అతను లెక్క అర్హత ఒక పద్ధతిని కనిపెట్టాడు అని అన్ని తరువాత, ఒక లింక్ అంటే citation ఏమిటి - పత్రిక, పేజీ "వెబ్ మొత్తం వదులుగా ప్రశంసా ఆవరణలో ఆధారంగా ఆయన చెప్పారు రాశాడు . వెబ్ లో ప్రతి బ్యాక్లింక్, వంటి పేజీ 'వెబ్ మరింత విలువగల స్థానంలో మారింది' ఇది ఉంచుతుంది " బట్టేల్లె మరింత పేజ్ మరియు బ్రిన్ కలిసి ఆ ప్రాజెక్ట్ లో పని ప్రారంభించారు వివరించారు:

title: చెరువు

text:
చిన్న పాటి చెరువులు.చిక్కిశల్యమైన చెరువులు కుంటల చరిత్ర తెలుసుకునేందుకు మండలాల వారీగా సర్వే జరుపు తున్నారు.2007లో 100 ఎకరాల ఆయకట్టులోపు ఉన్న చెరువులను పంచాయతీరాజ్‌శాఖ నుంచి నీటిపారుదలశాఖకు బదిలీ చేశారు.దురాక్రమణ, తూములు పాడవడం, పారని చప్టాలు, ఫీడర్ ఛానెళ్లు లేకపోవడం, సాగునీరు అందే సమయంలో గట్లకు గండిపడడం ఇలా ఎన్నో అవస్థలున్నాయి. చెరువు ఆయకట్టు ఎంత ? ప్రస్తుతం ఏ దశలో ఉంది ? ఎంత ఆక్రమణలకు గురైంది తదితర వివరాలు సేకరిస్తారు. తూముల వివరాలు, వాటి పరిస్థితిని గుర్తిస్తున్నారు. ఫీడర్ ఛానెళ్ల పరిస్థితి అంచనా వేస్తారు. చెరువు గట్ల పరిస్థితి, చప్టాలు నిర్మించారా ? వాటి స్థితిగతులు ఏమిటి అన్న అంశాలు పరిగణలోనికి తీసుకుంటారు. వీటితో పాటు ఆయా చెరువులు సమగ్రంగా అభివృద్ధి చెందాలంటే భౌగోళికంగా అక్కడి పరిస్థితులను బట్టి ఎలాంటి చర్యలు తీసుకోవాలన్నది పరిశీలిస్తారు. ఇలా 44 అంశాలతో సమాచారం మొత్తం క్రోడీకరించి సమగ్ర రికార్డులు తయారుచేస్తారు.100 ఎకరాలు దాటిన ఆయకట్టు చెరువుల అభివృద్ధికి ప్రపంచ బ్యాంకు నిధులు కేటాయిస్తోంది.
చెరువుల నుంచి సాధారణంగా నీటిని బయటకు రాబట్టడానికి తూములు అనబడే ద్వారాలు ఉంటాయి. వీటి ద్వారా నీటిని కొద్ది కొద్ది పరిమాణాల్లో నీటిని పంటలకు వదులుతూ ఉంటారు. వేసవి సమయంలో మరీ నీరు అడుగంటినపుడు మోటార్లు, ఇంజన్ల ద్వారా కూడా నీటిని బయటకు తోడుతారు. వర్షాకాలంలో చెరువులు పూర్తిగా నిండినపుడు పెద్ద మొత్తంలో నీటిని బయటకు విడిచిపెట్టడానికి కలుజులు కూడా ఉంటాయి. ఇవి నీళ్ళు నిండిన చెరువులు తెగిపోకుండా కాపాడుతాయి.

title: శాంతి పర్వము పంచమాశ్వాసము

text: ధర్మరాజు " పితామహా ! అఖిల జనులకు ప్రియము కలిగించు వారు ఎవరు ? " అని అడిగాడు. భీష్ముడు " ధర్మనందనా ! ఈ సందర్భంలో శ్రీకృష్ణుడికి ఉగ్రసేనుడికి జరిగిన సంవాదము వినిపిస్తాను. ఒకసారి ఉగ్రసేనుడు శ్రీకృష్ణుడితో " కృషా ! లోకంలోని జనులంతా నారదుడిని భక్తి ప్రమత్తులతో పూజిస్తారు కదా ! అతడు అంతటి గొప్ప వాడా ! నారదుడిలో ఉన్న గొప్పతనము ఏమిటి ? " అని అడిగాడు. శ్రీకృష్ణుడు ఇలా చెప్పాడు " నారదుడిలో వేదవిద్య, ఆచారము సమృద్ధిగా ఉన్నాయి కాని అహంకారము కొంచము కూడా లేదు. సచ్చీలవంతుడు నిరాడంబర వేషధారి, మత్సరము, గర్వము, మదము, మచ్చుకైనా లేవు. నారదుడు తన పుట్టుకచేత, తపస్సుచేత, తేజముచేత, బుద్ధిచేత, నీతిచేత ప్రసిద్ధిపొందాడు. నారదుడు ధీరుడు, మృదుమధురంగా మాటాడువాడు. కాఠిన్యము, దైన్యము, క్రోధము, లోభము, నిరాసక్తత మచ్చుకూడా లేదు. నారదుడుకు ఈర్ష్య, అసూయ అనేవి, ఎలా ఉంటాయో తెలియదు. కనుక జనులు నారదుడిని కీర్తిస్తారు. ధర్మజా నీవడిగిన ప్రశ్నకు సమాధానము ఇదే ! " అని అన్నాడు.

title: కర్ణ పర్వము ద్వితీయాశ్వాసము

text: శల్యుడు " అదేమిటి కర్ణా ! అలా అంటావు ఉన్న మాట చెప్పడంలో తప్పేమిటి. సుయోధనుడికి సాయం చేయ వచ్చాను కనుక అతడికి అతడి మిత్రుడవైన నీకు నాకు తోచిన హితవు చెబుతున్నాను. సారధి అంటే ఏమిటి ? అశ్వముల బలము, రధికుని బలము, రధికుని పరిస్థితి తెలిసి మెలగాలి. సమయస్పూర్తితో రధికుని కాపాడుతుండాలి. ఆయుధప్రయోగము, యుద్ధములో మెళుకువలు తెలిసి ఉండాలి. అన్నీ తెలిసిన నేను నీ హితవు కోరి నాకు తోచిన మాటలు చెప్పడంలో తప్పేమిటి. నీకు కోపం వచ్చినా సారధిగా చెప్పడం నా ధర్మము, నీతి. నేనేం తప్పు చేసానని నా తల బద్దలు కొడతావు. నీవు ఎన్ని చెప్పినా నీ శ్రేయోభిలాషిగా నీకు హితవు చేయక మానను. నీకు ఒక దృష్టాంతం చెప్తాను విను . అది విని నీవు నేను చెప్పినట్లు చేయక పోయినా నాకు బాధ లేదు.

title: హేమా రామచంద్రన్

text:
హేమా రామచంద్రన్ స్కూల్‌లో చదివేసమయంలో 5-6 సంవత్సరాల వయసులో కొన్ని సబ్జెక్టులలో అత్యధిక మార్కులు సంపదించుకున్నందుకు ప్రత్యేక బహుమతులు అందుకున్నది.
అప్పుడు రెండవ స్థానంలో వచ్చిన బాలుని అతని తల్లితండ్రులు " ఆడపిల్ల ప్రధమ స్థానానికి రావడానికి అనుమతించడానికి నీకు సిగ్గుగా లేదా " అని తిట్టడం గమనించింది. అప్పుడావిషయం ఆమెను బాధించకున్నా నిదానంగా సింహావలోకనం చేదినప్పుడు తల్లితండ్రులు వారి పసిబాలుర మనసులో వారు ఆడపిల్లకంటే అత్యుములన్న బిజాలు నాటుతున్నారని భావించింది. ఎంచుమించు ఇలాంటి సంఘటన మళ్ళీ బి.ఎస్.సి ముగించి ఎం.ఎస్.సిలో చేరినప్పుడు జరిగింది. హేమా రామచంద్రన్ ముంబయి ఐ.ఐ.టిలో స్థానం సంపాదించిన సమయంలో ఆమె కారణంగా ఆస్థానాన్ని కోల్పోయిన యువకుడు " నీవు ఒక యువకుడి అవకాశాన్ని పాడుచేస్తున్నావు. కేరీరు మీద సరైన లక్ష్యం ఉండనప్పుడు ఆడపిల్ల ఐ.ఐ.టిలో చదవాలని ఎందుకు అనుకుంటారో ? నీవు పూర్తిగా ఒక ఐ.ఐ.టి స్థానం వ్యర్ధం చేస్తున్నావు. ఒక యువకుడికి అది లేకుండా చేశావు " అని వ్యాఖ్యానించడం భారతీయ సమాజంలో స్త్రీపురుష భేదం పరిస్థితికి అద్దం పడుతుందని ఆమె భావించింది. అంతేకాక ముంబయి వంటి కాస్మోపాలిటన్ నగర వాతావరణంలో పెరిగిన మంచి విద్యావంతుడైన యువత అంతరంగం ఇలా ఉంటే
సామాన్యుల స్థితి ఏమిటి ? ప్రశ్న ఉదయించింది.

title: అనుశాసనిక పర్వము చతుర్థాశ్వాసము

text: ధర్మరాజు " పితామహా ! యజ్ఞములు చేయవలెనని మీరు అనేకమార్లు చెప్పారు కాని యజ్ఞములు చెయ్యడానికి ఎంతో ధనము కావాలి కదా ! మరి యజ్ఞములు చేయలేని వారి సంగతి ఏమిటి ? వారు ఎలాంటి పుణ్యకర్మలు ఆచరించాలి " అని అడిగాడు. భీష్ముడు " ధర్మనందనా ! అందరికీ యజ్ఞములు యాగములు అందరికీ సాధ్యం కాదు కనుక అంగీరసుడు ఉపవాస వ్రతం ఉపదేశించాడు. ఉపవాస వ్రతం చెయ్యడం కష్టమని కదా యజ్ఞముల గురించి అడిగావు. ఉపవాసము చెయ్యడంలో తేలికైన విధము చెప్తాను విను. రోజుకు రెండు సార్లు అనగా పగటి పూట ఒక సారి రాత్రి పూట ఒక సారి మాత్రమే భోజనము చేసి భోజన సమయంలో మాత్రమే నీరుత్రాగి మధ్యలో ఏమీ తినకుండా త్రాగకుండా ప్రతి రోజు అగ్నిని ఆరాధించే వారు ఉపవాస వ్రతము ఆచరించినట్లేనని పెద్దలు చెబుతారు. ఇది కూడా ఆచరించండం కష్టమని తలచిన అంగీరసుడు చెప్పిన మిగిలిన ఉపవాసవ్రతములు ఆచరించవచ్చు " అని భీష్ముడు ధర్మరాజుకు చెప్పాడు.

title: అశ్వమేధ పర్వము తృతీయాశ్వాసము

text: ఉదంకుడు ఒక అడవిలో సౌదాసుడిని కలుసుకున్నాడు. మిత్రసఖుడికి సౌదాసుడన్న పేరుకూడా ఉంది. ఉదంకుడు కలుసుకున్న సమయంలో సౌదాసుడు ఆ నిర్జన ప్రదేశంలో ఎర్రటి కళ్ళతో రక్తసిక్త శరీరముతో భయంకరముగా ఉన్నాడు. అయినా ఉదంకుడు సౌదాసుడిని చూసి భయపడ లేదు. ధైర్యంగా తన ముందు నిలబడిన ఉదంకుడిని చూసిన సౌదాసుడు " ఎవరు నువ్వు ఎక్కడకు వెడుతున్నావు. ఈ రోజు ఆహారము దొకక అవస్థ పడుతున్నాను. సరి అయిన సమయంలో వచ్చిన నిన్ను ఇక చంపి తినకవదలను " అన్నాడు. అందుకు ఉదంకుడు " రాజా ! నేను మాగురువు గారి పనిమీద వెళుతున్నాను. గురుకార్యము మీద వెళ్ళే నన్ను చంపుట మహా పాపము. ఇంతటి అధర్మకార్యానికి ఒడిగట్టుతావా " అని అన్నాడు. సౌదాసుడు " బ్రాహ్మణా ! నీకు దినములో మూడవ ఝామున మనుష్య మాంసము తినమని దేవతలు ఆదేశించారు. కనుక నా ఆకలిని నిన్నుతిని తీర్చుకుంటాను అని అన్నాడు. ఉదంకుడు " అలాగా సరే నేను ముందు నాగురువుగారి కార్యము నెరవేర్చి తరువాత నీ ఆకలి తీర్చగలను నన్ను నమ్ము. అయ్యా ! తమరు మిమ్మలిని యాచించిన వారి కోరికలను తీరుస్తారు కదా ! నేనిది నా కొరకు కోరడము లేదు. గురుపత్ని కొరకు అడుగుతున్నాను. కనుక నా కోరిక తప్పక తీరుస్తారని నమ్ముతున్నాను " అని అడిగాడు ఉదంకుడు. ఆ మాటలకు సౌదాసుడు " నీ కోరిక ఏమిటి ? " అని అడిగాడు. ఉదంకుడు " మహాత్మా ! నా గురుపత్ని తమరి భార్య కుండలములు కావాలని అడిగింది. అవి మీరు ఇప్పిస్తే నేను వాటిని గురుపత్నికి సమర్పించి తిరిగి వచ్చి మీకు ఆహారము కాగలను " అని అన్నాడు. అందుకు సౌదాసుడు " ఆ కుండలములు నావి కాదు కదా ! పరుల సొమ్ము నేను ఎలా ఇవ్వగలను " అన్నాడు. ఉదంకుడు " నేను మీ భార్య కుండలములు కోరుతున్నాను అది పరుల సొమ్ము ఎలా ఔతాయి " అన్నాడు. సౌదాసుడు " అయితే నువ్వు నా భార్య వద్దకు వెళ్ళి నేను చెప్పానని చెప్పి కండలములు తీసుకో " అన్నాడు. ఉదంకుడు " అయ్యా మీ భార్య ఉండే ప్రదేశము నాకు చెప్పండి " అని అడిగాడు. సౌదాసుడు " ఆ కనపడేదే ఆమె నివాసము " అని చెప్పాడు. ఉదంకుడు సౌదాసుడి భార్య వద్దకు వెళ్ళి " మా గురుపత్ని అహల్య. మీ కుండలములు అడిగి తెమ్మని నన్నుపంపింది. మీరు కుండలములు ఇస్తే నేను వెడతాను " అని అన్నాడు. సౌదాసుడి భార్య " నువ్వు ఉదంకుడివి అని నా భర్త సౌదాసుడు నిన్ను పంపాడనినాకు నమ్మకము ఏమిటి ? " అని అడిగింది. ఉదంకుడు తిరిగి సౌదాసుడి వద్దము వెళ్ళి " నీ భార్య నన్ను గుర్తు తీసుకురమ్మని అడిగింది కనుక నాకు ఏదైనా గుర్తు ఇచ్చి పంపు" అన్నాడు. సౌదాసుడు "నేను చెప్పే మాటలు జాగ్రత్తగా చెపితే నా భార్య నిన్ను గుర్తించి కుండలము ఇస్తుంది" అన్నాడు. ఉదంకుడు సౌదాసుడి భార్య వద్దకు వెళ్ళి సౌదాసుడి మాటలు చెప్పగానే సౌదాసుడి భార్య మదయంతి సంతోషముతో " కుమారా ! ఈ కుండలముల కొరకు దేవతలు, గంధర్వులు, నాగులు పొంచి ఉన్నారు. వారు ఈ కుండలములు పొందడానికి అనేక ఉపాయములు పన్నుతుంటారు. కనుక నీవు జాగ్రత్త వహించాలి. ఈ కుండలములను నీవు నేల మీద పెట్టినా, ఈ కుండలములకు ఎంగిలి సోకినా, ఏమరుపాటున నిద్రించినా వీటిని అపహరించే ప్రమాదము ఉంది. నీవు ఈ కుండలములను భక్తితో సేవించి పూజించిన నీకు ఆకలిదప్పులు ఉండవు. నీకు అగ్నివలన, విషమువలన, భూత ప్రేత పిశాచములవలన భయము ఉండదు. ఈ కుండలములను పిల్లలు అయినా పెద్దలు అయినా ఎవరికైనా ఖచ్చితంగా సరిపోతాయి. ఈ కుండలములు బంగారమును కురిపిస్తాయి. అందువలన వీటిని అత్యంత అప్రమత్తతతో తీసుకు వెళ్ళి నీ గురుపత్నికి సమర్పించాలి " అని మదయంతి తగు జాగ్రత్తలు చెప్పి కుండలములను ఉదంకుడికి ఇచ్చి ఆశీర్వదించి పంపింది.

title: అనుశాసనిక పర్వము చతుర్థాశ్వాసము

text: ధర్మరాజు " పితామహా ! ఉపవాసవ్రతము బ్రాహ్మణులకు క్షత్రియులకు మాత్రమే నిర్దేశింపబడింది. మిగిలిన వర్ణములకు కాదు అంటారు కదా ! పైగా ఎక్కువ ఉపవాసములు చెయ్యడం దోషము అంటారు కదా ! అసలు ఉపవాసము అంటే ఏమిటి ? దానికి ఉండవలసిన యోగ్యతలు ఏమిటి ? ఉపవాసము వలన కలుగు ఫలితం ఏమిటి " అని అడిగాడు. భీష్ముడు " ధర్మనందనా ! నువ్వు అడిగినట్లే నేను అంగీరసుడు అనే మునీశ్వరుడిని అడిగాను. ఆయన చెప్పినది నీకు చెప్తాను విను. బ్రాహ్మణుడు, క్షత్రియుడు మూడు రాత్రులు ఉపవసించ వచ్చు. శరీరము సహకరించి అనారోగ్యము పాలుకాకున్న మరి కొన్ని రోజులు ఉపవశించ వచ్చు. వైశ్యులు, శూద్రులు నాలుగు పూటలు మించి ఉపవసించ రాదు. పౌర్ణమి, శుక్లపక్ష అష్టమి, చతుర్ధశి, శుక్లపక్ష పంచమి, షష్టి, అలాగే బహుళ పంచమి, షష్టి ఉపవాసముకు తగిన పర్వ దినములు. రోజుకు ఒక రోజు మాత్రమే తిని ఉపవాసము ఉండు బ్రాహ్మణుడికి అందమైన భార్య, సంతానం కలుగి ఐశ్వర్యవంతుడు ఔతాడు. ఇలా ఒక్క సంవత్సరము ఉపవాసము ఉన్న అతడికి ఈ లోకములోని సౌఖ్యములన్నీ పొందుతారు. ఎన్ని రోజులు ఉపవాసము ఉంటే అన్ని సౌఖ్యములు కలుగుతాయి. ఒక సంవత్సరములో 15 రోజులు ఉపవసించిన పుణ్యలోకప్రాప్తి కలిగుతుంది. ఒక మాసము ఉపవసించిన బ్రహ్మలోకప్రాప్తి కలుగుతుంది. కాని ఎవరూ సంవత్సరంలో ఒక మాసము మించి ఉపవసించ రాదు. యుగయుగానికి మనుష్యునికి ఉపవాస సామర్ధ్యము మారుతుంది కనుక వారి కాల ప్రమాణం అనుసరించి ఉపవాస దినముల సంఖ్య మారుతుంటుంది. తల్లిని మించిన గురువు, వేదముకు మించిన శాస్త్రము, ధర్మముకు మించిన లాభము లేదు. పవిత్రములైన వాటిలోక్లెల్లా బ్రాహ్మణుడు పవిత్రుడు. కనుక బ్రాహ్మణుడిని భక్తితో పూజించాలి. పూర్వము దేవతలు మునులు ఉపవాసధర్మము అనుసరించి గొప్పవాళ్ళు అయ్యారు. విశ్వామిత్రుడు తన జీవితమంతా ఏక భుక్త్వము చేసి బ్రాహ్మణత్వము పొందాడు. కనుక ఉపవాసముకు మించిన వ్రతము లేదు. ఉపవాసవ్రతము అనుసరించడం వలన మనసు శరీరము పవిత్రమౌతాయి. పైన చెప్పిన ఉపవాస ధర్మము లోకముకు అంగీరస మహర్షి అందించాడు. అంగీరసుడు చెప్పిన విధంగా వ్రతాచరణ చేసిన మానవుడికి పాపములు అంటవు " అని భీష్ముడు ధర్మరాజుకు చెప్పాడు.

title: శాంతి పర్వము ప్రథమాశ్వాసము

text: తరువాత ధర్మరాజు మనస్థాపం నివారించుటకు నకులుడు ఇలా చెప్పాడు. " అన్నయ్యా ! బ్రాహ్మణులు తమ విద్యుక్త ధర్మమైన యజ్ఞయాగాదులు చేసినపాపము నుండి విముక్తులు ఔతున్నారు. కేవలం యజ్ఞయాగాదులు చేసినందువలన ఏమి ప్రయోజనం ఉంటుంది. ఫలాపేక్ష లేకుండా ధనమును సంపాదించి యజ్ఞయాగాదులు చేసి బ్రాహ్మణులను తృప్తిపరిచిన అది నిస్సంగప్రవృత్తి ఔతుంది కాని మనలోని కామక్రోధాలను, శోకమోహాలను విడిచి పెట్టకుండా అడవులకు పోయి తపస్సు చేసినందువలన ప్రయోజనం ఏమిటి ? అదియును కాక గృహస్థాశ్రమధర్మం, బ్రహ్మచర్యం, వానప్రస్థం, సన్యాసధర్మాలలో గృహస్థాశ్రమం శ్రేష్టమైంది. క్షత్రియులు ధనమును కూడబెట్టి క్రతువులు చెయ్యకపోయిన పాపం వస్తుందని వేదములు చెప్తున్నాయి, గాఢాంధకార బంధురమైన ఈ విశాలవిశ్వానికి వెలుగునిచ్చే ఈశ్వరుడే ఆశ్రమధర్మాలను వర్ణవ్యవస్థను ఏర్పాటు చేసాడు. ఈ యుద్ధం కూడా ఆయన కల్పించినదే ! భగవంతుడు నిర్ణయించిన యుద్ధమున జరిగిన హింసను తలచి నీవిలా శోకించి నీ ఆశ్రమధర్మమును విడుచుట తగునా ! యుద్ధంలో హింస జరిగిందని బాధపడుతున్నావు. మనకు ముందు పాలించినరాజులు యుద్ధములు చేయలేదా వారు ఉత్తమగతులు పొందలేదా ! నీకు ఈ యుద్ధమున ఏమీ పాపం అంటదు. ధర్మాత్ముడవైన నీకు తప్పక ఉత్తమగతులు ప్రాప్తిస్తాయి. క్షత్రియుని పాలనలో ప్రజలు రక్షణ కోరుకుంటారు. ప్రజలు సుఖంగా జీవించడానికి కావలసిన పరిస్థితులను కల్పించడం రాజువిధి. అది నెరవేర్చకపోవడం పాపంకాదా ! దానధర్మాలు చెయ్యడం క్షత్రియధర్మం. అర్హులైన వారికి నీవు దానధర్మాలు చెయ్యాలి. అవన్ని వదిలి నీవిలా అడవులకు పోవడం ఉత్తమధర్మమా ! నీకిది భావ్యమా ! " అని పలికాడు నకులుడు.

title: ద్రోణ పర్వము ప్రథమాశ్వాసము

text: ద్రోణుని పరాక్రమవంతమైన యుద్ధం గురించి సంజయుడు వివరించసాగాడు. " మహారాజా ! సర్వసన్యాధిపత్యం వహించిన ద్రోణుడు చాలా సంతోషించి అందరూ వింటూ ఉండగా సుయోధనా ! నన్ను ఇంతగా గౌరవించినందుకు ప్రతి ఫలంగా నీవు ఏదైనా ఒకటి కోరుకో నెరవేర్చెదను " అన్నాడు. సుయోధనుడు కర్ణ, దుశ్శాసనులతో " ఆచార్యా ! మీరు కోరుకోమన్నారు కనుక కోరుకుంటున్నాను . ధర్మరాజును ప్రాణముతో పట్టి నాకు తెచ్చివ్వండి " అని కోరాడు. ద్రోణుడు అందుకు విస్మయపడి " సుయోధనా ! అజాతశత్రువైన ధర్మరాజును చంపమని కోరక ప్రాణములతో పట్టి ఇవ్వమని కోరడంలో ఆంతర్యం ఏమిటి ? వారికి అర్ధరాజ్యం కట్టబెడతావా! ధర్మరాజును ప్రాణములతో పట్టి తెస్తే ఏమి చేస్తావు ? " అన్నాడు. అందుకు సుయోధనుడు " గురువర్యా ! ధర్మరాజును యుద్ధంలో చంపిన ఎన్నో అనర్ధములు జరుగుతాయి. అర్జునుడు తన గాడీవంతో సమస్త కురు సైన్యాలను వధించి తన పగ తీర్చుకుంటాడు. ఒక వేళ మేము పాండవులను అందరను చంపినా కృష్ణుడు సుదర్శన చక్రంతో కురు వంశాన్ని అంతమొందించి కుంతీదేవికైనా రాజ్యాన్ని కట్టబెడతాడు. అలా కాక మీరు ధర్మరాజును అప్పగించిన జ్యూద ప్రియుడైన ధర్మరాజును అతడిని అతని తమ్ములు, భార్యా, బిడ్డలతో జీవితాంతం అరణ్యములకు పంపి నేను సమస్త కురు సామ్రాజ్యాన్ని ఏకచ్ఛత్రాధిపత్యంగా ఏలుకుంటాను " అన్నాడు. సుయోధనుని కుటిల బుద్ధికి మనసులోనే అసహ్యపడి ఆనాలోచితంగా తాను ఇచ్చిన వరముకు విఘాతం కలిగించ తలచి " సుయోధనా ! నీ కోరిక సమంజసమే ఇందులో చిన్న చిక్కు ఉన్నది ధర్మరాజు పక్కన అర్జునుడు ఉన్నంత కాలం దేవతలు సైతం అర్జునుని కన్నెత్తి చూడలేరు. ఇది జగమెరిగిన సత్యము కనుక అర్జునుని ఎలాగైనా ధర్మరాజుకు దూరముగా తీసుకు వెళితే నేను నీకు ధర్మరాజును ప్రాణములతో పట్టి ఇవ్వగలను " అన్నాడు ద్రోణుడు. ఆమాటలకు సుయోధనుడు పొంగి పోయాడు. అప్పుడే ధర్మరాజును ప్రాణములతో పట్టి ఇచ్చినట్లు పొంగి పోయి ఈ విషయాన్ని కౌరవప్రముఖు లందరికి చెప్పాడు. కౌరవవీరులు ఆనందోత్సాహాలతో సింహనాదం చేసారు. భేరి మృదంగ నాదాలు మిన్నంటాయి.

title: అశ్వమేధ పర్వము ద్వితీయాశ్వాసము

text: ఒకప్పుడు మనసుకు ఇంద్రియములకు వాగ్వివాదం జరిగింది. మనసుతో ఇంద్రియములు ఒకసారి ఇలా అన్నాయి. " ఓ మనసా ! మనస్సు ఇంద్రియములు ఒకటే కదా ! ఇందులో మనసు గొప్ప ఏమిటి ? " అని అడిగాయి. అప్పుడు మనసు ఇంద్రియములతో " ఇంద్రియములారా ! నేను సంకల్పించక ఉన్న మీరు ఏపని చెయ్య లేరు. నేను లేకపోతే కళ్ళు, ముక్కు, చెవులు, పని చెయ్య లేవు. నేను లేకున్న ఇంద్రియములు ఉన్నా లేకున్నా ఒకటే కనుక మీ కంటే నేనే గొప్ప " అన్నది. ఇంద్రియములు " మనసా ! అంతమాత్రం చేత నీవు గొప్పదానివి అయ్యావా ! మేము లేకుండా నీవు దేనినీ అనుభవించ లేవు. ముక్కు లేకుండా నీవు వాసన చూడలేవు, కళ్ళు లేకుండా నీవు రూపమును గ్రహించ లేవు. మాలో ఏ ఒక్కటి లేకున్నా నీవు ఏమీ చెయ్య లేవు. పోనీ ఒక దానితో మరొక్క దాని పని చేయించగలవా అంటే అదీ చెయ్యలేవు. కనుక మేమంతా ఉంటేనే నువ్వు అన్నీ అనుభవించగలవు. ఇందులో నీ గొప్పతనం ఏమిటి ? అదీ కాక మేము అనుభవించిన తరువాతే నువ్వు అనుభవిస్తున్నావు. అంతేకాదు నీవు ఏ కారణం చేత అయినా పని చేయ లేక పోతే నీవు మా లోని ప్రాణశక్తి వలననే నీవు తిరిగి పనిచెయ్యగలవు. మేము ఉంటేనే నీవు అనుభవించగలుగుతున్నావు. లేకున్న నీవు ఏమీ అనుభవించ లేవు. కనుక నీకు స్వతఃసిద్ధంగా ఏమీ అనుభవం లేదు కనుక మామీద అధారపడక తప్పదు. కనుక నువ్వు మేము కలిస్తేనే ఈ శరీరం సుఖములను అనుభవిస్తుంది. ఇందులో ఎవరి గొప్పతనం లేదు " అన్నాయి ఇంద్రియములు. ఆవాదనకు మనసు బదులు చెప్పలేక పోయింది " అని చెప్పాడు బ్రాహ్మణుడు భార్యతో.

title: ద్రోణ పర్వము ద్వితీయాశ్వాసము

text:
వ్యాసుని మాటలతో ఊరట చెందిన ధర్మరాజు క్షత్రియ ధర్మమును అనుసరించి వీరస్వర్గమలంకరించిన అభిమన్యుడు స్వర్గ సుఖాలు అనుభవిస్తాడు కదా అనుకుని " మునీంద్రా ! ఇది వరకు ఉన్న మహారాజులు చేసిన యజ్ఞయాగములు ఏమిటి ? వాటి ఫలితము ఏమిటి " అని అడిగాడు. ధర్మరాజు మనసులో మాట గ్రహించిన వ్యాసుడు " ధర్మరాజా ! నీ కుమారుడు అభిమన్యుడు కూడా పూర్వపు మహారాజుల వంటి వాడే కనుక అభిమన్యునికి ఎలాంటి పుణ్యలోకాలు లభిస్తాయో అని ఆలోచిస్తున్నావు కదా " అన్నాడు. ధర్మరాజు మహాత్మా ! నీ దివ్యచిత్తముకు తెలియనిది ఏమున్నది దానిని గురించి వినగోరుతున్నాను " అని అన్నాడు. వ్యాసుడు " ఎన్నో యజ్ఞ యాగములు చేసిన వారు, తపస్సు చేసిన వారు, దానధర్మములు చేసిన వారు, ఉదాత్తమైన సద్గుణములు కలవారు తాము మరణించిన తరువాత పుణ్యలోకాలకు వెళ్ళి సుఖపడుతున్నారు. నిశ్వార్ధంగా అభిమన్యునిలా యుద్ధము చేసి వీరమరణం పొందిన వారు అంతకంటే ఉన్నతమైన పుణ్యలోకాలు పొందగలరు. అదీ కాకుండా మహితాత్ములైన మహారాజులు చేసిన యజ్ఞయాగాదులు వారి కర్మానుష్టానం గురించి తెలుసుకోవాలని అనుకున్నావు కనుక చెప్తాను విను.
వ్యాసుడు ధర్మరాజుకు సృంజయుని కథ వివరించుట. " పూర్వము సృంజయుడు అనే రాజు పాలిస్తుండే వాడు. అతనికి సంతానము లేదు సంతానము కొరకు అతడు ఎప్పుడూ బ్రాహ్మణులను పూజిస్తుండే వాడు. అతడికి నారదుడు ప్రియ మిత్రుడైనందు వలన సృంజయుని వద్దకు పలుమార్లు వస్తుండే వాడు. ఒక రోజుక్కడ ఉన్న బ్రాహ్మణులు అంతా కలిసి సృంజయుని కోరిక తీర్చమని ప్రార్ధించారు. నారదుడు సృంజయిని వద్దకు పోయి " మిత్రమా ! నీ మనసులో ఉన్న కోరిక ఏమిటి ? నాకు ఇంత కాలము ఎందుకు చెప్పలేదు? " అని అడిగాడు. సృంజయుడు " నారదునితో తనకు గుణవంతుడు రూపవంతుడు అయిన కుమారుడు కావాలని ఆ పుత్రుని స్వేదము, మూత్రము, పురీషము, కన్నీరు అన్నీ బంగారుమయంగా ఉండాలని అలాంటి కుమారుడు కావాలని కోరుకున్నాడు. నారదుడు నవ్వి సృంజయుని కోరిక తీరుతుందని చెప్పాడు. నారదుని వర ప్రభావమున జన్మించిన కుమారునికి సృంజయుడు సువర్ణష్ఠీవి అని నమకరణం చేసి అల్లారుముద్దుగా పెంచుకుంటున్నాడు. ఆ కుమారుని వలన అతడి ఇంట్లో బంగారం దినదినాభివృద్ధిగా పెరగ సాగింది. అతడి ఇంట్లో ప్రతి వస్తువు బంగారు మయం అయింది. పడుకునే మంచము, కూర్చునే ఆసనము, ఇళ్ళు, ప్రాకారం మొదలైన సమస్త వస్తువులు బంగారుమయం అయ్యాయి. ఇది చూసిన కొందరు దొంగలు ఒక రోజు సృంజయుని కుమారుని అపహరించుకుని అరణ్యముకు పారి పోయారు. అక్కడ వారు రాజకుమారుని చంపి పొట్ట చీల్చి చూసి బంగారం కనపడక పోయేసరికి ఆ శవమును అక్కడ పారవేసి పోయారు. కాని వారు చేసిన హత్య వారిని వెంటాడి వారిలో వారికి తగాదాలు వచ్చి వారిలో వారు కొట్టుకుని మరణించారు. సృంజయుడు తన కుమారుని కానక అతడి కొరకు వెతికించి అడవిలో అతడి మృతదేహాన్ని చూసి అంత్యక్రియలు చేసాడు.

title: అనుశాసనిక పర్వము పంచమాశ్వాసము

text: పార్వతీదేవి " నాథా ! చావు అనునది ఏమి ? దాని స్వరూపము ఏమిటి ? " అని అడిగింది. పరమశివుడు " దేవి ! ఆత్మ నిత్యము, శాశ్వతము. దేహము అశాశ్వతము. దేహము ముసలితనముచేత రోగములచేత కృంగి కృశించి పోతుంది. దేహము వాసయోగ్యము కానప్పుడు జీవాత్మ ఈ దేహమును వదిలిపోతుంది. అదే మరణము. జీవాత్మ కృశించి వడలిన దేహమును వదిలి తిరిగి వేరొక శరీరమును ధరించి శిశువుగా జన్మించడమే పుట్టుక. కనుక జీవుడు ఈ జననమరణ చక్రములో నిరంతరం పరిభ్రమిస్తూ ఉంటాడు " అని పరమేశ్వరుడు చెప్పాడు. పార్వతీ దేవి " నాథా ! బాలుడు చిన్నతనంలో చనిపోతే వృద్ధుడు చాలా కాలము బ్రతకడానికి కారణం ఏమిటి ? " అని అడిగింది పార్వతి. పరమేశ్వరుడు " దేవీ ! ఈ కాలము శరీరమును కృశింప చేస్తుంది కాని చంపదు. మానవులు పూర్వజన్మలో చేసిన కర్మల ఫలితంగా జీవితం పొడిగించబడడం తగ్గించబడడం జరుగుతూ ఉంటుంది. పొడిగిస్తే చాలా కాలం బ్రతుకుతాడు. తగ్గిస్తే మరణం సంభవిస్తుంది " అని చెప్పాడు ఈశ్వరుడు. పార్వతీదేవి " నాథా ! మనిషికి ఆయుష్షు ఎందువలన పెరుగుతుంది ? ఎందువలన తగ్గుతుంది ? " అని అడిగింది పార్వతి. పరమేశ్వరుడు " పార్వతీ ! మానవుడు ప్రశాంతముగా బ్రతికితే ఆయువు పెరుగుతుంది. అశాంతిగా జీవిస్తే ఆయువు క్షీణిస్తుంది. మానవుడు క్షమించడం నేర్చుకోవాలి. శుచిగా ఉండాలి. అందరి మీద దయకలిగి ఉండాలి. గురువుల ఎడ భక్తికలిగి ఉండాలి. వీటన్నింటిని మానవుడి ఆయువు వృద్ధిపొందుతుంది. అధికమైన కోపము కలిగి ఉండడం, అబద్ధాలు చెప్పడం, ఇతరుల ఎడల క్రూరంగా ప్రవర్తించడం, అపరిశుభ్రంగా ఉండడం, గురువులను ద్వేషించడం వీటివలన ఆయువు క్షీణిస్తుంది. పార్వతీ " తపస్సుచేతనూ, బ్రహ్మచర్యముచేతనూ, మితాహారం చేతనూ, రోగం వచ్చినప్పుడు తగిన ఔషధములు సేవించడం చేతనూ ఆయుర్ధాయము పెరుగుతుంది. పైన చెప్పిన కర్మలు అతడు తన పూర్వజన్మ సుకృతంగా చేస్తాడు. ముందు జన్మలో పుణ్యం చేసుకున్న వాళ్ళు స్వర్గానికి పోయి అక్కడ సుఖములు అనుభవించి తిరిగి భూలోకములో జన్మిస్తారు. వారికి ఆయుష్షు ఎక్కువగా ఉంటుంది. వారు అకాల మరణం చెందరు. ముందు జన్మలో పాపము చేసుకున్న వాళ్ళు నరకానికి పోయి కష్టములు అనుభవించి భూలోకములీ తిరిగి జన్మిస్తాడు. అతడు అల్పాయుష్కుడౌతాడు. అందువలన అకాలమరణం సంభవిస్తుంది " అని పరమేశ్వరుడు చెప్పాడు.

title: అనుశాసనిక పర్వము ప్రథమాశ్వాసము

text: ధర్మరాజు " పితామహా ! ఏది శ్రేష్టమైన ధర్మము ఏది ? ఉత్కృష్టమైన జ్ఞానము ఏది ? " అని అడిగాడు. భీష్ముడు " ఒక రోజు కొంతమంది బ్రాహ్మణులు శ్రీకృష్ణుడు వింటుండగా మధ్రదేశీధీశుడితో శల్యమహారాజా ! యజ్ఞమూర్తి, యజ్ఞ కర్త మూర్తి, యజ్ఞ కలన మూర్తి అయిన విష్ణుమూర్తిని తెలుసుకోవడమే జ్ఞానముల కంటే ఉత్తమమైన జ్ఞానము. ఆ విష్ణుమూర్తియే శ్రీకృష్ణుడు. ఈ బాలుడు వసుదేవుడి కుమారుడు కంసుడి చెల్లెలు అయిన దేవకి సుతుడు. ఇతడిని యజ్ఞ పురుషుడు అనడానికి కారణం ఏమిటి ? " అని అడిగారు. ఆ మాటలు విన్న కృష్ణుడు నన్ను చూసి ఈ ప్రశ్నకు సమాధానం ఇవ్వకలిగిన వాడివి నువ్వే కనుక నువ్వే జవాబు చెప్పు అని నన్ను అన్నాడు. నేను కృష్ణుడికి నమస్కరించి " శ్రీకృష్ణుడే సర్వమయుడు, వేదమయుడు, వేదములకు అర్ధము, వేదములు ఎరిగిన వాడికి ఇష్టుడు, శ్రీకృష్ణుడే సాక్షాత్తు విష్ణువు అని తెలుసుకొనడమే ఉత్తమ బ్రాహ్మణత్వానికి ఫలము " అని చెప్పాను. నా మాటలు విన్న బ్రాహ్మణులు శ్రీకృష్ణత్త్వము చక్కగా తెలుసుకున్నారు. అని చెప్పిన తరువాత మద్రదేశాధీశుడి సందేహము తొలగి పోయినది. ధర్మనందనా ! నీకు కృష్ణ తత్వము తెలుసునని నాకు తెలుసు. అయినా నీ ప్రజ్ఞను ఒక్క సారి జ్ఞాపకము చెయ్యడానికిది చెప్పాను " అని చెప్పాడు.

title: శాంతి పర్వము షష్టమాశ్వాసము

text:
సన్యాసం స్వీకరిస్తే గృహస్థాశ్రమంలో ఉన్న దుఃఖములు తొలగి పోతాయని చాలా మంది సన్యాసం స్వీకరిస్తారు. కాషాయం ధరిస్తారు. రాజుగా నాకు పట్టే ఛత్రం వంటిదే
కాషాయము ధరించడము. సుఖాన్నిచ్చినా దుఃఖాన్ని ఇచ్చినా నాకు రాజలాంఛనాలు తప్పవు. సన్యాసులకు కాషాయం మోక్షం ఇచ్చినట్లు నాకు ఛత్రమూ మోక్షం ఇస్తుంది. కనుక మోక్షము జ్ఞానము వలన వస్తుంది కాని కాషాయ వస్త్రధారణా కమండలము ఇవ్వదు. నేను రాజునైనా ఈ ప్రాపంచిక సుఖములను త్యజించి మోక్షమార్గాన్ని అవలింబించాను. కనుక నాకీ రాజలాంఛనాలు అడ్డురావు కాని నీవు ఎవరు ? ఎందుకు నన్ను పరీక్షించ వచ్చావు. దాని వలన నీకు కలిగే ప్రయోజనము ఏమిటి ? ఓ మగువా ! నీవు బ్రాహ్మణ స్త్రీవి, యోగినివి, పరుల భార్యవు ప్రస్తుతము నీవు భర్త వద్ద లేనట్లుంది. నేను క్షత్రియుడను రాజును గృహస్థాశ్రంలో ఉన్న వాడిని. నిష్టగా ఆచార వ్యవహారములు పాటించు వాడిని. నీవు నా మీద మరులు కొనడం అపకీర్తి హేతువు ఇందుకు బాధ్యురాలవు నీవే. ఇందుకు ఫలితము నీదే. నన్ను కోరి నీవిలా సుందర రూపంలో వచ్చావు. యోగశక్తిని ఉపయోగించి అధర్మంగా కోరిక తీర్చుకోవడానికి మలినమైన బుద్ధితో నీ స్వస్వరూపము దాచి నా వద్దకు వచ్చావు. ఇది యోగినులు అవలంబించే పద్ధతి కాదు. నీ కుటిల ప్రయత్నము మాను. ఇంతటి చిన్న వయసులో నీకీ యోగవిద్య ఎలా అబ్బింది " అని అడిగాడు. అందుకు బదులుగా సులభ " మహారాజా ! చెప్పే వాడికి వినే వాడికి ఇంపైన మాటలే మంచి మాటలు ఔతాయి కాని మిగిలినవన్నీ మూర్ఖపు మాటలే. ఈ ప్రపంచం పంచ భూతాత్మకము. పంచ భూతములు కలిసినట్లే కనిపించినా వేటికి అవి స్వతంత్ర ప్రతిపత్తిని కలిగి ఉంటాయి ఒక దాని మీద ఒకటి ఏదీ ఆధారపడదు. శరీరంలో పంచ భూతములు, పది ఇంద్రియములు మనసు ఇవన్నీ కలిసినట్లు ఉన్నా వేటికి అవే ప్రత్యేకత కలిగి ఉంటాయి. అలాగే మానవులందరూ పైగుణాలు కలిగి కలిసినట్లు కనిపించినా ఎవరికి వారే ప్రత్యేకత కలిగి ఉంటారు. ఈ చైతన్యము జవనాశ్వము వలె పరుగులు తీస్తూ ఉంటుంది కనుక ఎవరు ఎక్కడ ఉంటారో ఎక్కడి నుండి వచ్చారో ఎవరికి తెలుసు. మహారాజా ! నిన్ను నీవు ఎలా దర్శిస్తావో లోకంలోని ప్రజలందరిని అలాగే దర్శించాలి కదా ! అటువంటి నీవు నన్ను చూసి నీవు ఎవరు ? అలా వచ్చావు ? అని అడగవచ్చునా ! క్షత్రియుడవైన నీవు నీ పాలనలో ఉన్న ప్రజలను మంచివారు, మధ్యస్థులు, చెడ్డవారని విభజించి వారిని సామ, దాన, బేధ, దండోపాయాలతో పాలిస్తుంటావు అలాగే శత్రువులను జయిస్తావు.అటువంటి నీవు ముక్తి మార్గంలో పయనించే యోగివి ఎలా ఔతావు ? ముక్తి మార్గం అంటే ఇదేనా ? రాజా ! విషయవాంఛలకు, జయాభిలాషకు లోబడిన నీవు యోగివి కావు" అన్నాడు.

title: అనుశాసనిక పర్వము చతుర్థాశ్వాసము

text: ధర్మరాజు " పితామహా ! శ్తాయుష్మాన్భవ అనేది వేద వాక్కు కదా ! అయినా చాలామంది అల్పాస్కులుగా మరణించాడానికి కారణం ఏమిటి ? ఆయుస్షు వృద్ధి చెందడానికి కారణం ఏమిటి ఆయుస్షు క్షీణించడానికి కారణం ఏమిటి ? " అని అడిగాడు. భీష్ముడు ధర్మనందనా ! సదాచారము, నియమబద్ధ జీవితము ఆయుస్షును పెంచి వాడికి సంపదలు, కీర్తి కలిగిస్తుంది. దురాచారము, నియము లేని జీవితము ఆయువును క్షీణింపజేస్తుంది. సృష్టిలోని సమస్త భూతములు వాడిని తిరస్కరిస్తాయి. కనుక సదాచారము నియమబద్ధంగా జీవించుట మంచిది. ఉత్తములు నడచుమార్గమున నడిచిన నియమబద్ధ జీవితము అలవడుతుంది.