Energetski izvor za budućnost: čisti ugljen
Tehnologija konverzije ugljena u sintetski plin dramatično smanjuje ispuštanje toksičnih i štetnih sastojaka u okoliš
Tehnologija čistog ugljena razvija se u Sjedinjenim Državama još od početka devedesetih godina prošlog stoljeća. U slijedećih nekoliko godina, daljnjih 20 elektrana na čisti ugljen bit će izgrađeno u različitim dijelovima zemlje. Posjetili smo jednu takvu elektranu u saveznoj državi Indiani. Ugljen je trenutno najizobilniji energetski izvor u Sjedinjenim Državama. Oko 600 elektrana na ugljen proizvodi više od pola električne energije u zemlji. No, ugljen je, isto tako, jedan od po okoliš najneugodnijih energetskih izvora: on zagađuje i kad ga se iskopava, i kada ga se transportira i, na koncu, kada izgara. Desetljećima su elektrane na ugljen diljem zemlje ispuštale čitav niz toksičnih tvari, uključujući i velike količine ugljičnog dioksida, koji pridonosi globalnom zatopljavanju. No, nova tehnologija čistog ugljena dramatično smanjuje ispuštanja otrovnih i štetnih spojeva. Jared Daniels, iz Ureda za tehnologiju čistog ugljena pri američkom ministarstvu energetike, kaže: "Iz perspektive Ministarstva energetike, mislim da je čisti ugljen dio budućnosti. U energetskoj tehnologiji nema nečega što bi se moglo smatrati magičnim konačnim rješenjem. Ako se pogledaju razne prognoze, negdje oko 2050, potražnja za električnom energijom u SAD bit će dvostruko veća nego danas." Elektrana Wabash Valley, u gradu Terre Haute, u Indiani, jedna je od dvije IGCC elektrane u Americi. Kratica dolazi od pojma Integrated Gasification Combined Cycle, označavajući tehnologiju konverzije ugljena u sintetički plin, zagrijavanjem na vrlo visoke temperature. Zagađivači u ugljenu – sumpor i ugljični dioksid – izdvajaju se i prodaju kao nusproizvodi na tržištu. Šljaka, netoksična krutina preostala nakon uplinjavanja, može se koristiti u građevinskim materijalima, kao i u asfaltu za ceste. Električnu struju u IGCC sistemu mogu stvarati dvije vrste turbina – jednu pogoni prirodni plin, a drugu para od vrućine stvorene uplinjavanjem. "Prednost je u tome što se upravo zbog uplinjavanja ugljena mogu očistiti zagađivači mnogo efikasnije, jer se bolje koncentriraju. A, što se tiče proizvodnje energije, prednost je u tome što se u seriju s parnom turbinom vezuje plinska turbina, koja je mnogo učinkovitija, te je povećana čitava efikasnost proizvodnog procesa," kaže Jared Daniels. No, ne slažu se svi da ugljen treba smatrati iskoristivim izvorom energije u budućnosti. Ekološka skupina Friends of Earth priznaje da tehnologija IGCC stvara daleko manje zagađenje zraka od tradicionalne elektrane s izgaranjem ugljena, ali, kažu, i dalje ostaje pitanje zagađenja i štete po okoliš pri iskapanju ugljena. Uz to, IGCC elekrane su skupe za izgradnju, tako da će od 150 elektrana na ugljen, čija se izgradnja planira u nekoliko slijedećih godina, samo 20 biti takve tehnologije. Jared Daniels priznaje da, sve dok elektranama ne budu nametnuti vrlo strogi standardi ispuštanja štetnih spojeva, elektroopskrbne kompanije neće imati financijske motivacije za izgradnju IGCC elektrana.