“Hiljadu i jedno otkriće i muslimansko naslijedje” – izložba u Londonskom muzeju nauke
Izložba želi ukazati na otkrića i obimno znanje koje je prenešeno kroz drevni muslimanski svijet i sasvim se razlikuje od gledišta neki
Hiljadu i jedno otkriće imuslimansko naslijedje. To je naziv izložbe u Muzeju nauke u Londonu, koja želiukazati na otkrića i obimno znanje koje je prenešeno kroz drevni muslimanskisvijet i sasvim se razlikuje od gledišta nekih koji smatraju da muslimanski izapadni svijet predstavljaju "sukob civilizacija". Postala je sastavni dio životaširom svijeta - šoljica kafe - late, kapućino, espreso. To je"Kawha", koja se prvo počela piti na Arapskom poluostrvu, na područjudanašnjeg Jemena. Profesor Salim al Hassani saUniveziteta Manchester objašnjava da su, ustvari, zrna kafe donesena u Jemen izEtiopije: "Naravno, kafa je otkrivena u veoma ranim godinama Islama.Otkrio ju je mladi pastir po imenu Khaled u Etiopiji dok je čuvao ovce." Ovce su izgleda voljele zrnakafe. I mladi pastir je, priča kaže, zrna donio u Jemen, i otkriveno je novopiće. Bilo je mnogo drugih otkrića ipronalazaka koji su nam ostali iz ranih godina islamskog svijeta, od 7. vijekana ovamo. "Jedno od njih jeuniverzitet. Prvi univerzitet je 850.godine osnovala mlada žena, Fatimaal-Firhi u gradu Fez u Maroku. Bio je to, koliko znamo, prvi univerzitet usvijetu, koji je davao titule i diplome", kaže profesor al Hassani. Ta su otkrića tema izložbe uLondonskom muzeju nauke. Izložba je nazvana "1001 invencija: Muslimanskonasljedje", asocirajući na poznatu arapsku zbirku priča Hiljadu i jednanoć. Izložba se, za razliku od bajke,fokusira na naučna i tehnološka dostignuća i unapredjenja koja su promijenilasvijet - od ranog univerziteta, do otkrića u medicini, do higijene, pumpi, iturbina. Da li je riječ o zaboravljenojistoriji. Ne, baš. Ako danas upitate bilo koga na ulicama Kaira ili Damaska oniće vam rado govoriti o slavnim danima islama, ne samo o osvajanjima, nego onjegovoj kulturi, nauci i tehnološkim otkrićima. Taj napredak je zabilježen tokomnajveće slave Islamskog carstva, koje se širilo od Srednjeg Istoka krozSjevernu Afriku, na jug Španije i dalje. "Tokom tog vremena, što jebilo oko hiljadu godina, ostvareni su izvanredni doprinosi u nauci i tehnologiji,zasnovani na onome što su prethodne veoma važne civilizacije ostavile drugojveoma važnoj civilizaciji, a to je Muslimanska civilizacija", kažeprofesor al Hassani. Muslimani su preuzeli znanje izIndije, Kine, Grčke i drevnog Egipta i prenosili ga dalje. O tome na izložbi svjedočiimitacija slona sata, kojeg je izumio muslimanski inovator, metamatičar iinžinjer al Jazari početkom 13-tog vijeka. Anne Marie Brennan na londonskomSouth Bank Univerzitetu predaje forenzičku biologiju i fascinirana je timizumom. Sat sa ogromnim indijskim slonom i kineskim zmajem je njen najdražieksponat. "Slon sat je izvanredan jerje kao sat Ujedinjenih naroda. On sadrži sve elemente različitih civilizacija ikao naučniku meni je posebno drag jer pokazuje da nauka ne treba biti dosadna isterilna, bez ukrasa, nego dekorativna i da može odavati poštovanje kulturamakoje su vodile do napretka." Tu je i matematika, algebra. Uopšte,brojeve koje danas koristimo zovemo Arapskim, ali su ih Arapi zvali drukčije. "Brojeve koje danas imamo,1, 2, 3, 4...-koje zovemo Arapskim brojevima, Arapi su, ustvari, zvaliIndijskim brojevima", objašnjava profesor al Hassani. Nulu, na primjer -"zephir" na Arapskom - su prvo koristili arapski naučnici kaosastavni dio matematičke jednačine. I to je dio svih značajnih formula sanulama i jedinicama od kojih su sastavljeni binarni brojevi ključni za razvojkompjutera i druge tehnologije. Jednako kao i bez kafe, šta bi mi danas bez toga?