Da li je moguće pomirenje u BiH?
Zemlju, kako prenosi agencija Rojters u svom osvrtu, 20 godina nakon početka rata ujedinjuju tek najtanje niti
Datumi mogu da dehumanizuju rat, ali ako bosanski mora da ima početak, onda je to 6. april 1992. godine. Tada je Zapad priznao tu jugoslovensku republiku kao nezavisnu, a naoružani Srbi otvorili vatru na učesnike mirovnog marša u prijestonici Sarajevu na početku 43-omjesečne opsade koja bi nadživjela i Staljingrad. Kada su Hrvati i Muslimani 1992. izglasali odvajanje, Srbi su pod Radovanom Karadžićem i ratnim generalom Ratkom Mladićem, kojima se sada sudi u Hagu, uzeli oružje Jugoslovenske narodne armije i preuzeli kontrolu nad 70 odsto teritorije, čisteći je od ne-Srba i držeći Sarajevo pod opsadom. Tokom tri i po godinje gladi, života bez struje i redovnog snabdijevanja vodom, više od 11 hiljada stanovnika prijestonice ubijeno je u neprestanom granatiranju i snajperskoj vatri sa okolnih brda. Muslimani i Hrvati su uzvratili na napade, a tokom jednog perioda i ratovali jedni protiv drugih, u ratu koji je huškao susjeda protiv susjeda, a ponekad i dijelio porodice. Mirovne snage Ujedinjenih nacija bespomoćno su posmatrale, dok je oko stotinu hiljada ljudi umiralo. Rat je, 11 dana nakon početkao, zatekao hirurga Nijaza Pilava u istočnom gradu Srebrenici. Ono što je uslijedilo, kaže Pilav, je najveća moguća golgota. U prvoj godini rata, hiljade bosanskih Muslimana, koji su bili primorani da napuste svoje domove, našli su utočište u Srebrenici koja je bila pod zaštitom snaga Ujedinjenih Nacija. Pilav se prisjeća koliko je teško bilo obavljati posao hirurga tokom prvih mjeseci rata. Nijaz Pilav pobjegao je iz Srebrenice tri godine kasnije, istog julskog dana 1995 kada su otišli i holandski mirovnjaci. Srspke snage zatim su ubile 8000 muslimanskih muškaraca i dječaka i budložerima ubacile njihova tijela u jame, u okviru najgoreg masovnog ubistva na evropskom tlu od Drugog svjetskog rata. Među njima i sedamnaest Pilavovih rođaka. Posmrtni ostaci i dalje se iskopavaju iz masovnih grobnica u brdima na istoku Bosne. Zapad je tek 1995 pribjegao upotrebi sile i bombardovanjem natjerao Srbe da sjednu za pregovarački sto. Decembra iste godine, bosanski, srpski i hrvatski politički lideri potpisali su Dejtonski mirovni sporazuim, koji je okončao krvoproliće u Bosni. Tvroci sporazuma kažu da je njegova struktura trebalo da evolvira vremenom i uz pomirenje, a etničke linije da budu zamagljene. ”, kaže Pilav. Umjesto toga, produbile su se podjele, čiji rezultat je nova generacija sa malo ili bez ikakvog osjećaja zajedničkog nacionalnog identiteta. Manje od polovine od oko dva i po miliona ljudi, izbjeglih tokom rata, vratilo se u svoje domove. Svaka zajednica ima različitu priču o tome šta se dogodilo i kako su dospjeli u trenutnu situaciju. Rezultat je država sa oko 120 ministara, nadležnostima koje se preklapaju, višeslojnom vladom i državnom administracijom koja je najveći pojedinačni poslodavac i na koju ide polovina oskudnog državnog budžeta. Jugoslavija je pola vijeka živjela u miru. I prije toga postojali su dugi periodi mirne koegzistencije. Na početku rata, 30 odsto brakova u Sarajevu bilo je etnički pomiješano, što je nezamislivo za mlađe generacije. ”, kaže profesor sociologije Slavko Kukić. Predsjednik Republike Srpske, Milorad Dodik, ne krije svoje nezadovljstvo bosanskom državom, za koju većina Srba smatra da im je nametnuta. , Nijaz Pilav svjestan je da do promjena neće doći lako. Političari koji su izgradili karijere i mreže pokrovitelja na nacionalističkoj retorici mogu ga izgube mnogo od bilo kojeg napora da se Bosna usmjeri ka integraciji. Pilav vjeruje da je u ovakvoj Bosni, rat moguć koliko i mir.