text:
“పాతబస్తీలో పోలీసు అన్న పరిస్థితి ఇది”, అని షేర్ చేస్తున్న ఈ వీడియో 2017లో జరిగిన ఘటనకి సంబంధించినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 11, 2022
“పాతబస్తీలో పోలీసు అన్న పరిస్థితి ఇది”, అని చెప్తూ ఒక పోలీస్ అధికారి ఏడుస్తూ మాట్లాడుతున్న వీడియోని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పాతబస్తీలో పోలీసులకే రక్షణ లేదు. తనపై దాడి చేయడంతో పోలీస్ అధికారి ఏడుస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: వీడియోలోనిది తాజాగా జరిగిన ఘటన కాదు; అది 2017లో జరిగింది. దాడి చేసిన వ్యక్తిపై 2017లోనే FIR నమోదు చేసారు. ప్రస్తుతం ఆ కేసు కోర్టులో నడుస్తుంది. కావున, పోస్ట్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్ట్‌లోని వీడియో గురించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, అది ఒక పాత వీడియో అని తెలిసింది. “ఆసిఫ్‌నగర్ ఎస్ఐ వేంకటేశ్వర్లుపై మహ్మద్ సయ్యద్ అనే వ్యక్తి దాడి”, అని అదే వీడియోతో ‘టీవీ5 న్యూస్’ ఛానల్ వారు 2017లో పెట్టిన యూట్యూబ్ వీడియోని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
పాత వీడియో తాజాగా వైరల్ అవ్వడంతో ఆ ఘటనకి సంబంధించి హైదరాబాద్ పోలీసులు పెట్టిన ట్వీట్‌ని ఇక్కడ చూడవచ్చు. దాడి చేసిన వ్యక్తిపై 2017లోనే FIR నమోదు చేసారు. ప్రస్తుతం ఆ కేసు కోర్టులో నడుస్తుంది. అయితే, వేరే ఘటనలపై తాజాగా ఏప్రిల్ నెలలో ‘ఈనాడు’ వార్తసంస్థ వారు “పాతబస్తీ విధులంటే సుస్తీ!”, అని రాసిన అర్టికల్‌ని ఇక్కడ చదవచ్చు.
చివరగా, “పాతబస్తీలో పోలీసు అన్న పరిస్థితి ఇది”, అని పెట్టిన పోస్ట్‌లోని వీడియో 2017లో జరిగిన ఘటనకి సంబంధించినది.


text:
వీడియోలో కన్పిస్తున్నది లంగోవన్ (ఇండోనేషియా) లోని మార్కెట్, వుహాన్ (చైనా) లోని మార్కెట్ కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 31, 2020
జంతువులను అమ్ముతున్న మార్కెట్ కి సంబంధించిన వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పెట్టి, అందులో ఉన్నది  కరోనా వైరస్ వ్యాప్తికి కారణంగా భావిస్తున్న వుహాన్ (చైనా) లోని మార్కెట్ అని పేర్కొంటున్నాను. పోస్టులో చెప్పిన విషయం ఎంతవరకు వాస్తవమో విశ్లేషిద్దాం.
వుహాన్ (చైనా) లో జంతువులను అమ్మే మార్కెట్ వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో కన్పిస్తున్నది లంగోవన్ (ఇండోనేషియా) లో జంతువులను అమ్మే మార్కెట్, వుహాన్ (చైనా) లోని మార్కెట్ కాదు. కావున, పోస్టు లో చెప్పింది తప్పు.
వీడియో మొదలయ్యేటప్పుడు, ‘Pasar EXTREME Langowan’ అనే పదాలు వీడియో మీద చూడవచ్చు. (దాని తెలుగు అనువాదం- ‘మార్కెట్ ఎక్స్ట్రీమ్ లంగోవన్’). ఆ పదాలతో గూగుల్ లో వెతికినప్పుడు, అలాంటివే చాలా వీడియోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వచ్చాయి. ఒక యూట్యూబ్ వినియోగదారుడు, అదే వీడియో ని, డిసెంబర్ 2019 లో ‘VIRALL Pasar EXTREME Langowan INDONESIA’ అనే టైటిల్ తో అప్లోడ్ చేసాడు. ‘లంగోవన్’ అనేది ఇండోనేషియా లోని ఒక ప్రాంతం.
వీడియోలో 0.20 సెకండ్స్ దగ్గర, ఒక పోస్టర్ మీద ‘KANTOR PASAR LANGOWAN’ అని రాసి ఉండడం చూడవచ్చు. దాని తెలుగు అనువాదం- ‘లంగోవన్ మార్కెట్ ఆఫీస్’. దీనిని బట్టి వీడియోలో కన్పిస్తున్నది లంగోవన్ (ఇండోనేషియా) లో జంతువులను అమ్మే మార్కెట్ అని తెలుస్తుంది.
అంతేకాదు, లంగోవన్ మార్కెట్ కి సంబంధించి ‘Getty Images’ వెబ్సైటులో ఉన్న ఫొటోస్ ని మరియు వీడియోలోని విజువల్స్ ని పోల్చినప్పుడు, అవి ఒకేలా ఉండడం కూడా గమనించవచ్చు.
చివరగా, వీడియోలో కన్పిస్తున్నది లంగోవన్ (ఇండోనేషియా) లోని మార్కెట్, వుహాన్ (చైనా) లోనిది కాదు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

source: news-factly

created: January 31, 2020

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
వీడియోలో బారాముల్లా (జమ్మూ కాశ్మీర్) లోని క్వారంటైన్ సెంటర్ లో క్రికెట్ ఆడుతున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 12, 2020
హాస్పిటల్ బెడ్ల పక్కన కొంత మంది క్రికెట్ ఆడుతున్న వీడియోని సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేసి, వాళ్ళు క్రికెట్ ఆడుతున్నది కేరళలోని కోవిడ్ హాస్పిటల్ లో అని షేర్ చేస్తున్నారు. అయితే, ఆ వీడియోలోని వారు క్రికెట్ ఆడుతున్నది బారాముల్లా (జమ్మూ కాశ్మీర్) లోని క్వారంటైన్ సెంటర్ లో అని FACTLY విశ్లేషణలో తేలింది. ఇంతకముందు, అదే వీడియో పెట్టి, ‘ముంబై లోని క్వారంటైన్ సెంటర్’ అని షేర్ చేసినప్పుడు, అది తప్పు అని చెప్తూ FACTLY రాసిన ఫ్యాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చదవొచ్చు.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్ – ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్ –
1.  ‘Times of India’ వీడియో – https://timesofindia.indiatimes.com/videos/news/covid-19-guys-play-cricket-inside-a-quarantine-facility-in-jks-baramulla-video-goes-viral/videoshow/76303468.cms
2.    జర్నలిస్ట్ ట్వీట్ – https://twitter.com/rifatabdullahh/status/1270387671580409856
Did you watch our new video?


text:
వీడియోలోని దృశ్యాలు 1994 నాటి ఎన్.టి.ఆర్ ప్రమాణస్వీకారాన్ని చూపిస్తున్నాయి; 1983 ప్రమాణస్వీకారాన్ని కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 18, 2023
1983 జనవరి 09న నందమూరి తారక రామారావు మొదటిసారిగా సీఎం అయిన రోజు. ఆయన ఆ రోజు ప్రమాణ స్వీకారం చేస్తున్న వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. దీంట్లో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 09 జనవరి 1983న ఎన్. టి. రామారావు మొదటిసారిగా ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: వైరల్ అవుతున్న వీడియో 12 డిసెంబర్ 1994న ఎల్బీ స్టేడియంలో ఎన్.టి.ఆర్ ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణస్వీకారం చేసిన దృశ్యాలను చూపిస్తుంది. అయితే 09 జనవరి 1983న ఆయన మొదటిసారి ముఖ్యమంత్రిగా ఇదే స్టేడియంలో ప్రమాణ స్వీకారం చేశారు. కానీ, ఈ వైరల్ వీడియోలోని  దృశ్యాలు 1983వి కావు. కావున పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ముందుగా సంబంధిత పదాలతో వెతకగా, వైరల్ అవుతున్న వీడియో క్లిప్‌కు సంబంధించిన పూర్తి వీడియో ‘Mana Stars’ యూట్యూబ్ ఛానెల్ లో లభించింది. ఈ వీడియో ప్రారంభంలోనే, “… on the 12 December of 1994 Krishan Kant, Shri N.T. RamaRao garu” అని చెప్పడం వినవచ్చు. ఈ వీడియోలో 1993లో ఎన్.టి.ఆర్ ను పెళ్లి చేసుకున్న లక్ష్మీ పార్వతిని చూడవచ్చు. అలాగే ప్రమాణ స్వీకారం చేయిస్తున్న అప్పటి ఉమ్మడి ఆంధ్ర ప్రదేశ్ గవర్నర్ (1990-97) క్రిషన్ కాంత్‌ను చూడవచ్చు.
ఈ కార్యక్రమం 12 డిసెంబర్ 1994న హైదరాబాద్‌లోని లాల్‌బహదూర్ స్టేడియంలో జరిగింది. సంబంధిత వీడియోలు మరియు వార్తా కథనాలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
అయితే, ఎన్.టి.ఆర్ మొదటిసారి 1983లో గెలిచినప్పుడు కూడా ఇదే స్టేడియంలోనే జనవరి 09న ప్రమాణ స్వీకార కార్యక్రమం జరిగింది. అప్పటి గవర్నర్ కె. సి. అబ్రహం ఎన్.టి.ఆర్ చేత ప్రమాణ స్వీకారం చేయించారు. దీనికి సంబంధించిన ఫొటోలను ఈనాడు పత్రిక ప్రచురించిన కథనంలో చూడవచ్చు, వీడియోని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరిగా, 1994 ఎన్.టి.ఆర్ ప్రమాణ స్వీకారానికి చెందిన వీడియోని 09 జనవరి 1983న జరిగిన మొట్టమొదటి ప్రమాణ స్వీకారం యొక్క వీడియోగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 18, 2023


text:
ఈ వీడియోలో పాకిస్థాన్ అధికారులు అక్రమ నిషిద్ధ వస్తువులను ధ్వంసం చేస్తున్నారు; ఇది అఫ్గానిస్థాన్ వీడియో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 9, 2022
“అఫ్గానిస్థాన్‌లో కొత్త చట్టం: మొబైల్ ఫోన్‌లు నిషేదించబడ్డాయి. మొబైల్‌లను స్వచ్చందంగా తాలిబాన్‌కు అప్పగించాలి. మొబైల్‌తో దొరికిన ఎవరైనా మరణశిక్షను ఎదుర్కొంటారు”, అని చెప్తూ ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అఫ్గానిస్థాన్‌లో మొబైల్ ఫోన్‌లను పూర్తిగా నిషేదించడంతో వాటిని అఫ్గాన్ అధికారులు ధ్వంసం చేస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: వీడియో అఫ్గానిస్థాన్‌కి సంబంధించింది కాదు. వీడియోలో పాకిస్థాన్ కస్టమ్ అధికారులు స్వాధీనం చేసుకున్న అక్రమ నిషిద్ధ వస్తువులను ధ్వంసం చేస్తున్నారు. అంతేకాదు, అఫ్గానిస్థాన్‌లో మొబైల్ ఫోన్‌లను పూర్తిగా నిషేదించినట్టు ఎక్కడా ఎటువంటి అధికారిక సమాచారం లేదు. కావున పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్‌లోని వీడియోలో ఉన్న అధికారుల యూనిఫాం సరిగ్గా గమనిస్తే, యూనిఫాం మీద పాకిస్థాన్ లోగో ఉన్నట్టు చూడవచ్చు.
కొన్ని కీ-వర్డ్స్ సహాయంతో ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, అలాంటి చాలా వీడియోలు (వెనకాల అదే నీలం రంగు కంటైనర్ ఉన్న వీడియోలు) సెర్చ్ రిజల్ట్స్‌లో వచ్చాయి. వాటిలో కొన్ని వీడియోలను ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. పాకిస్థాన్ కస్టమ్ అధికారులు (యూనిఫాం మీద లోగో గమనించవచ్చు) స్వాధీనం చేసుకున్న అక్రమ నిషిద్ధ వస్తువులను ధ్వంసం చేస్తున్నట్టు ఆ వీడియోల వివరణల్లో చదవచ్చు. అక్రమంగా తరలించడానికి చూసిన నిషిద్ధ వస్తువులను ధ్వంసం చేయటానికి అధికారులు అలాంటి కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తారని, వీడియోలో ఉన్నది అలాంటి ఒక కార్యక్రమం అని తెలిసింది. ఆ కార్యక్రమాలకు సంబంధించిన సమాచారం ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవచ్చు.
అంతేకాదు, అఫ్గానిస్థాన్‌లో మొబైల్ ఫోన్‌లను పూర్తిగా నిషేదించినట్టు ఎక్కడా ఎటువంటి అధికారిక సమాచారం లేదు. కొన్ని ప్రదేశాల్లో మాత్రం కొన్ని పరిమితులు ఉన్నట్టు వార్తసంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. అంతేకానీ, దేశం మొత్తం నిషేధం ఉన్నట్టు ఎవరూ రిపోర్ట్ చేయలేదు.
చివరగా, పాక్ అధికారులు అక్రమ నిషిద్ధ వస్తువులను ధ్వంసం చేస్తున్న వీడియోని, ‘అఫ్గానిస్థాన్‌లో మొబైల్ ఫోన్‌లు నిషేదించబడ్డాయి’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 9, 2022


text:
వీడియోలో క్రికెట్ ఆడుతున్నది బారాముల్లా (జమ్ము కాశ్మీర్) లోని క్వారంటైన్ సెంటర్ లో, ముంబై లో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 11, 2020
క్వారంటైన్ సెంటర్ లో కొంతమంది వ్యక్తులు క్రికెట్ ఆడుతున్న వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, ఆ ఘటన ముంబై లో ని క్వారంటైన్ సెంటర్ లో జరిగిందని చెప్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
ముంబై లోని క్వారంటైన్ సెంటర్ లో క్రికెట్ ఆడుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియో లో క్రికెట్ ఆడుతున్నది ముంబై లోని క్వారంటైన్ సెంటర్ కాదు, అది బారాముల్లా (జమ్మూ & కాశ్మీర్) లోని క్వారంటైన్ సెంటర్. కావున పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టు లోని వీడియో గురించి గూగుల్ లో కీవర్డ్స్ తో వెతికినప్పుడు, అదే వీడియో తో ఉన్న ‘Times of India’ కథనం లభించింది. ఆ కథనం లో, వీడియో లోని వారు క్రికెట్ ఆడుతున్నది బారాముల్లా(జమ్మూ & కాశ్మీర్) లోని క్వారంటైన్ సెంటర్ లో అని ఉంది. కాశ్మీర్ కి చెందిన ఒక జర్నలిస్ట్ కూడా అదే వీడియోని ట్విట్టర్ లో పెట్టి, ఆ ఘటన  బారాముల్లా జిల్లా లోని క్వారంటైన్ సెంటర్ లో జరిగిందని పేర్కొన్నాడు.
ఏప్రిల్ 2020 లో బారాముల్లా లోని ఇన్ డోర్ స్టేడియంని కోవిడ్-19 క్వారంటైన్ సెంటర్ గా జమ్మూ & కాశ్మీర్ ప్రభుత్వం మార్చినప్పుడు ‘Republic TV’ న్యూస్ ని ప్రసారం చేసింది. ఆ న్యూస్ వీడియో లో కూడా ఆ స్టేడియం ని చూడవచ్చు.
చివరిగా, వీడియో లోని వారు  క్రికెట్ ఆడుతున్న క్వారంటైన్ సెంటర్ ముంబై లోనిది కాదు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
రాహుల్ గాంధీ తినడం ప్రారంభించక ముందు తీసిన వీడియోని మాస్క్ ధరించి భోజనం చేస్తున్న రాహుల్ గాంధీ అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 1, 2022
కాంగ్రెస్ నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ మాస్క్ ధరించి గురుద్వారాలో లంగర్ (భోజనం) చేస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. నిజానికి రాహుల్ గాంధీ అక్కడ తినలేదని, కేవలం ఫోటో కోసం మాత్రమే భోజనం ముందు కూర్చొని ఫోజులిచ్చాడని ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కాంగ్రెస్ నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ మాస్క్ ధరించి గురుద్వారాలో లంగర్ (భోజనం) చేస్తున్న దృశ్యాలు
.ఫాక్ట్ (నిజం): రాహుల్ గాంధీ పంజాబ్ ఎన్నికల నేపథ్యంలో ఇటీవల అమృత్సర్లోని శ్రీ హర్మందిర్ సాహిబ్ (గోల్డెన్ టెంపుల్)ని సందర్శించినప్పుడు తీసిన వీడియో ఇది. రాహుల్ గాంధీ లంగర్ తినడాన్ని ప్రారంభించకముందు తీసిన దృశ్యాలని ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. తినే సమయంలో రాహుల్ గాంధీ మాస్క్ ధరించలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలోని స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఈ వీడియోని పంజాబ్ ఎన్నికల నేపథ్యంలో ఇటీవల కాంగ్రెస్ నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ అమృత్సర్లోని శ్రీ హర్మందిర్ సాహిబ్ (గోల్డెన్ టెంపుల్)ని సందర్శించినప్పుడు తీసినట్టు తెలిసింది.  శ్రీ హర్మందిర్ సాహిబ్ (గోల్డెన్ టెంపుల్)లో తను భోజనం చేసిన వీడియోని రాహుల్ గాంధీ తన ట్విట్టర్ హండిల్‌లో షేర్ చేసారు. ఈ వీడియోలో రాహుల్ గాంధీ తన మొఖంపై ధరించిన మాస్కుని తీసివేసి భోజనం చేసిన దృశ్యాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నాయి. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో, రాహుల్ గాంధీ తినడాన్ని ప్రారంభించక ముందు తీసిన దృశ్యాలని చూపిస్తుంది.
हरमंदिर साहिब में पंजाब के भविष्य के लिए कांग्रेस उम्मीदवारों के साथ प्रार्थना की।
साथ बैठके लंगर का प्रसाद खाया। https://t.co/Qk8PdD00v4
శ్రీ హర్మందిర్ సాహిబ్ గురుద్వారాలో రాహుల్ గాంధీ మాస్క్ తొలగించి భోజనం చేసిన ఫోటోలని, వీడియోలని పలు వార్తా సంస్థలు పబ్లిష్ చేసాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో,  శ్రీ హర్మందిర్ సాహిబ్ గురుద్వారలో రాహుల్ గాంధీ తినడాన్ని ప్రారంభించక ముందు తీసిన దృశ్యాలని చూపిస్తున్నట్టు ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు .
ఇదివరకు, తమిళనాడులో జరిగిన ఒక  ప్రచార కార్యక్రమంలో రాహుల్ గాంధీ తన భోజనం ముగించుకొని తనతో పాటు కూర్చున్న వ్యక్తులతో మాస్క్ ధరించి మాట్లాడిన ఫోటోలని ఇదే క్లెయింతో సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసినప్పుడు, ఫ్యాక్ట్‌లీ దానికి సంబంధించి ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది.
చివరగా, రాహుల్ గాంధీ శ్రీ హర్మందిర్ సాహిబ్ గురుద్వారాలో తినడం ప్రారంభించక ముందు తీసిన వీడియోని రాహుల్ గాంధీ మాస్క్ ధరించి భోజనం చేస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 1, 2022


text:
బంగ్లాదేశ్ కి సంబంధించిన వీడియోలని పశ్చిమ బెంగాల్ లో ముస్లింల అరాచకాలని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 6, 2021
పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో జిహదిలు అరాచకం సృష్టిస్తున్న వీడియో, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతుంది. మరొక పోస్టులో పశ్చిమ బెంగాల్ ఎన్నికల విధి నిర్వహణకు వెళుతున్న సైన్యాన్ని ముస్లింలు అడ్డుకుంటున్న వీడియో అని షేర్ చేసారు. ఆ పోస్టులలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో ముస్లింల అరాచకాన్ని చూపుతున్న వీడియోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలు బంగ్లాదేశ్ కి సంబంధించినవి. మొదటి వీడియో, బంగ్లాదేశ్ కి చెందిన ఛత్రా దళ్ కార్యకర్తలు,  హిఫాజత్-ఇ-ఇస్లాం సంస్థ జరిపిన హర్తాళ్కి  మద్దతు తెలుపుతూ రోడ్ల పై విధ్వంసాలు సృష్టించిన  ఘటనకు సంబంధించింది. మరొక వీడియో బంగ్లాదేశ్ కి చెందిన ముస్లింలు అక్కడి ఆర్మీ అధికారులని అడ్డుకున్న ఘటనకు సంబంధించినది. ఈ రెండు వీడియోలు పశ్చిమ బెంగాల్ కి సంబంధించినవి కావు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
వీడియో-1:
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘Bangla News’ ఛానల్  28 మర్చి 2021 నాడు తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. హిఫాజత్-ఇ-ఇస్లాం సంస్థ బంగ్లాదేశ్ వ్యాప్తంగా జరిపిన  హర్తాళ్  కి మద్దతు పలుకుతూ అక్కడి ముస్లింలు రోడ్ల పైకి వచ్చి విధ్వంసం  సృష్టిస్తున్న దృశ్యాలని వివరణలో తెలిపారు. ఛత్రా లీగ్ కి చెందిన సభ్యులు హిఫాజత్ హర్తాళ్ కి మద్దతు పలికిన  జుబా దళ్ కార్యకర్తలతో ఘర్షణకు దిగినట్టు ఇందులో తెలిపారు.
ఈ ఘర్షణకు సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ఘర్షణలో పోలీసులు కూడా గాయపడినట్టు ఈ ఆర్టికల్స్ రిపోర్ట్ చేసాయి.  ప్రధాని నరేంద్ర మోది బంగ్లాదేశ్ పర్యటనని వ్యతిరేకిస్తూ హిఫాజత్-ఇ-ఇస్లాం సంస్థ, బంగ్లాదేశ్ వ్యాప్తంగా హర్తాళ్ నిర్వహించింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో బంగ్లాదేశ్ కి చెందిందని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
వీడియో-2:
ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్న అంబులన్స్ పై అలాగే, ఆర్మీ అధికారులు ధరించిన యునిఫోర్మ్ పై కనిపిస్తున్నది బంగ్లాదేశ్ ఆర్మీ యొక్క అధికారిక చిహ్నం అని తెలిసింది. దీనిబట్టి, ఈ వీడియో బంగ్లాదేశ్ కి చెందినది అని మనం చెప్పవచ్చు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కోసం కొన్ని పదాలు వాడి గూగుల్ లో వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని, బంగ్లాదేశ్ డిఫెన్సె అనలిస్ట్ సంస్థ ‘Defseca.com’ తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఇస్లామిక్ ఉగ్రవాదులు బంగ్లాదేశ్ ఆర్మీ అంబులన్స్ ని అడ్డుకుంటున్న దృశ్యాలని వివరణలో తెలిపారు.  ‘Defseca.com’ సంస్థ ఈ వీడియోని తమ అధికార ఫేస్బుక్ పేజిలో కూడా షేర్ చేసింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా వీడియోలోని ఘటన బంగ్లాదేశ్ లో చోటుచేసుకున్నట్టు ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, బంగ్లాదేశ్ కి సంబంధించిన వీడియోలని షేర్ చేస్తూ పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో ముస్లింలు అరాచకాలు సృష్టిస్తున్న ద్రుశ్యాలంటున్నారు.


text:
కర్ణాటకకు సంబంధించిన ఈ వీడియోలను భైంసాలో శ్రీ రామ నవమి శోభాయాత్రకు సంబంధించినవిగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 11, 2022
తెలంగాణలో  భైంసాలో జరిగిన శ్రీరామనవమి వేడుకలకు సంబంధించిన దృశ్యాలు అంటూ కొన్ని వీడియోలు (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఇదే వీడియోని షేర్ చేస్తూ మరొక పోస్టులో ఇది హైదరాబాద్ శ్రీరామ నవమి శోభాయాత్రకు సంబందించిన వీడియో అని కూడా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తెలంగాణలోని  భైంసాలో జరిగిన శ్రీరామనవమి వేడుకలకు సంబంధించిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్: మొదటి వీడియో కర్ణాటకలోని చిత్రదుర్గ ప్రాంతానికి సంబంధించింది. రెండొవ వీడియో కర్ణాటకలోని గుల్బర్గాలో రామనవమి ఉత్సవాల్లో భాగంగా తీసింది. 10 ఏప్రిల్ 2022న నిర్మల్ జిల్లాలోని భైంసా ప్రాంతంలో శ్రీ రామ నవమి శోభాయాత్ర ఘనంగా జరిగింది. కానీ, ఈ వీడియోలు మాత్రం భైంసా ప్రాంతానికి సంబంధించినవి కావు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
వీడియో 1:
వీడియోను స్క్రీన్‌షాట్స్ తీసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే విజువల్స్‌తో ఉన్న వీడియోలు (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) కనీసం 2020 నుండి యూట్యూబ్‌లో షేర్ అవుతున్నట్టు తెలుస్తుంది. కానీ, ఈ దృశ్యాలు ఏ ప్రాంతం నుండి తీసినవో ఆ వీడియోలలో తెలపలేదు. కొంచం క్లారిటీతో ఉన్న వీడియోను జాగ్రత్తగా గమనించగా, హోటల్ ప్రజ్వల్ అని ఇంగ్లీష్ మరియు కన్నడ భాషలో ఉన్న బోర్డ్ చూడొచ్చు. హోటల్ ప్రజ్వల్ అని గూగుల్లో వెతకగా, కర్ణాటకలోని చిత్రదుర్గ ప్రాంతంలో ఈ హోటల్ ఉన్నట్టు తెలుస్తుంది. గూగుల్లో దొరికిన హోటల్ యొక్క ఫోటోతో వీడియోలోని స్క్రీన్‌షాట్ పోల్చగా అవి ఒకటే అని తెలుస్తుంది.
వీడియో 2:
వీడియోను స్క్రీన్‌షాట్స్ తీసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే విజువల్స్‌తో ఉన్న యూట్యూబ్ వీడియో దొరికింది. యూట్యూబ్ వీడియో ప్రకారం, ఆ విజువల్స్ కర్ణాటకలోని గుల్బర్గాలో రామనవమి ఉత్సవాల్లో భాగంగా తీసింది. గుల్బర్గాలోని దర్గా ఫోటో (గూగుల్ మ్యాప్స్ నుండి తీసుకోబడింది) వీడియోలో కనిపించే ఇస్లామిక్ నిర్మాణంలా ఉన్నట్టు చూడొచ్చు.
2021లో ఇదే వీడియో మహారాష్ట్రకు సంబంధించిందని వైరల్ అయినప్పుడు, దాన్ని తప్పని చెప్తూ ఫాక్ట్‌లీ రాసిన ఆర్టికల్ ఇక్కడ చూడొచ్చు.
10 ఏప్రిల్ 2022న నిర్మల్ జిల్లాలోని భైంసా ప్రాంతంలో శ్రీ రామ నవమి శోభాయాత్ర ఘనంగా జరిగింది. శోభాయాత్రకు సంబంధించిన వీడియోలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. కానీ వైరల్ అవుతున్న వీడియోలు మాత్రం భైంసా ప్రాంతానికి సంబంధించినవి కావు.
చివరగా, కర్ణాటకకు సంబంధించిన ఈ వీడియోలను భైంసాలో శ్రీ రామ నవమి శోభాయాత్రకు  సంబంధించినవిగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
కశ్మీర్‌లో విద్యాభారతి గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా హిందూ సాంప్రదాయాలను పాటిస్తూ స్కూల్స్ నిర్వహిస్తోంది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 25, 2023
ప్రధానమంత్రి మోదీ ఆర్టికల్ 370ని రద్దు చేసిన తరవాత కశ్మీర్‌లోని పిల్లలు తిలకం బొట్టు ధరించి ఉత్సాహంగా స్కూల్‌కు వస్తున్నారంటూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. మోదీ ఆర్టికల్ 370ని రద్దు చేసిన తరవాతే అక్కడి పిల్లలు చదువుకుంటున్నారని అర్ధం వచ్చేలా ఈ వీడియోను షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్‌లో నిజమెంతుందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మోదీ ఆర్టికల్ 370ని రద్దు చేసిన తరవాత కశ్మీర్‌లోని పిల్లలు తిలకం బొట్టు ధరించి ఉత్సాహంగా స్కూల్‌కు వస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): విద్యాభారతి సంస్థలు గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా దేశంలో కశ్మీర్‌తో పాటు అనేక ప్రాంతాలలో వివిధ పేర్లతో స్కూల్స్ నిర్వహిస్తున్నాయి. అప్పటినుండే ఈ స్కూల్స్‌లో చాలా వరకు హిందూ సంప్రదాయాలను పాటిస్తూ వస్తున్నాయి. మోదీ ఆర్టికల్ 370ని రద్దు చేయడానికి, ఈ స్కూల్స్ నిర్వహణకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న  వీడియో కశ్మీర్‌లోని భదేర్వః ప్రాంతంలో 1989లో ఏర్పాటైన విద్యాభారతి స్కూల్‌కు సంబంధించింది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న వీడియో కశ్మీర్‌లోని విద్యాభారతి స్కూల్ విద్యార్థులు వేసవి సెలవులు అనంతరం తిరిగి స్కూల్‌కు వచ్చినప్పుడు ఆ స్కూల్ టీచర్స్ వారిని తిలకం బొట్టుతో ఆహ్వానించిన సందర్భానికి సంబంధించింది (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). ఐతే పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నట్టు మోదీ ఆర్టికల్ 370ని రద్దు చేయడానికి ఈ పిల్లలు స్కూల్‌కు వెళ్ళడానికి ఎటువంటి సంబంధం లేదు.
విద్యాభారతి సంస్థలు 1952 నుండే తమ పాఠశాలల ద్వారా విద్యను అందిస్తున్నాయి. యూపీలో సరస్వతీ శిశు మందిర్ పేరుతో ఒక చిన్న పాఠశాలగా ప్రారంభించబడి, ఇప్పుడు ఈ విద్యాభారతి సంస్థలు శిశు వాటిక, శిశుమందిర్, విద్యా మందిర్ సరస్వతీ విద్యాలయం మొదలైన వివిధ పేర్లతో పనిచేస్తున్నాయి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
కశ్మీర్‌లో కూడా విద్యాభారతి అనేక సంవత్సరాల నుండి స్కూల్స్ నడిపిస్తోంది. ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న వీడియో కశ్మీర్‌లోని భదేర్వః ప్రాంతంలో 1989లో ఏర్పాటైన విద్యాభారతి స్కూల్‌కు సంబంధించింది. దీన్నిబట్టి ఈ స్కూల్స్ నిర్వహణకు మోదీ ఆర్టికల్ 370ని రద్దు చేయడానికి ఎటువంటి సంబంధం లేదని, ఇవి గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా కశ్మీర్‌లో నడుస్తున్నాయని అర్ధం చేసుకోవచ్చు.
ఈ స్కూల్స్‌కు సంబంధించిన సోషల్ మీడియా మరియు యూట్యూబ్ చానల్స్‌లో పిల్లలు గతంలో కూడా హిందూ సంప్రదాయాలను పాటిస్తున్న వీడియోలు కనిపిస్తాయి (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). ఉదాహారణకు ఈ స్కూల్ పిల్లలు 2018లో మాతృ పితృ పూజ దివస్‌లో పాల్గొన్న వీడియో ఇక్కడ చూడొచ్చు. దీన్నిబట్టి ఆగస్ట్ 2019లో ఆర్టికల్ 370 రద్దు కాకముందు నుండే ఈ స్కూల్స్ హిందూ సంప్రదాయాలు పాటిస్తున్నాయని స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, కశ్మీర్‌లో విద్యాభారతి గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా హిందూ సాంప్రదాయాలను పాటిస్తూ స్కూల్స్ నిర్వహిస్తోంది.


text:
ముంబైలోని విజయ్ మాల్యాకు చెందిన కింగ్‌ఫిషర్ బంగ్లాను డెట్ రికవరీ ట్రిబ్యునల్ 2021 ఆగస్టులో 52.25 కోట్లకు విక్రయించింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 5, 2022
ముంబైలోని విజయ్ మాల్యా బంగ్లాను స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (SBI) వేలం వేయబోతుందని సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతోంది. 35,000 స్క్వేర్ ఫీట్ల ఏరియా కలిగిన ఈ బంగ్లాకు SBI ప్రారంభ ధర 450 కోట్లు అని ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (SBI) వేలం వేయబోతున్న ముంబైలోని విజయ్ మాల్యా బంగ్లా యొక్క చిత్రం.
ఫాక్ట్ (నిజం):  విజయ్ మాల్యాకు చెందిన ముంబైలోని కింగ్‌ఫిషర్ బంగ్లాను బెంగుళూరులోని రుణ వసూలు ట్రిబ్యునల్ (DRT) 2021 ఆగస్టు నెలలోనే విక్రయించింది. హైదరాబాద్‌కు చెందిన సాటర్న్ రియల్టర్స్ సంస్థ కింగ్‌ఫిషర్ హౌస్‌ను 52.25 కోట్లకు కొనుగోలు చేసింది. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది బెంగళూరులోని కింగ్‌ఫిషర్ టవర్స్ భవనం. ఈ భవన నిర్మాణంలో విజయ్ మాల్యాకు చెందిన యునైటెడ్ బ్రూవరీస్ హోల్డింగ్స్ లిమిటెడ్ (UBHL) సంస్థకు 55 శాతం, ప్రెస్టీజ్ ఎస్టేట్స్ ప్రాజెక్ట్స్ లిమిటెడ్ సంస్థకు 45 శాతం వాటాలు కలిగి ఉన్నాయి. ఈ భవనంలో విజయ్ మాల్యాకు చెందిన 39 ఫ్లాట్లు మరియు పెంట్ హౌస్‌ను మాత్రమే SBI నేతృత్వంలోని కన్సార్టియం విక్రయించగలదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
బ్యాంకుల నుంచి వేల కోట్ల రుణాలను తీసుకొని విదేశాలకు పారిపోయిన వ్యాపారవేత్త విజయ్ మాల్యకు చెందిన 6,203.35 కోట్ల విలువ గల ఆస్తులను SBI నేతృత్వంలోని కన్సార్టియం విక్రయించడానికి  బెంగళూరు డెట్ రికవరీ ట్రిబ్యునల్ (DRT) 2017 జనవరి నెలలో ఆమోదం తెలిపింది. 2013లో SBI నేతృత్వంలోని కన్సార్టియం క్లెయిమ్ చేసిన 6,203.35 కోట్ల రుణాలను, 11.5% వార్షిక వడ్డీ రేటుతో మొత్తాన్ని తిరిగి పొందే ప్రక్రియను ప్రారంభించాలని DRT ఈ ఆర్డర్లో తెలిపింది. దీనిలో భాగంగా విజయ్ మాల్యాకు సంబంధించిన కింగ్‌ఫిషర్ ఎయిర్ లైన్స్ మరియు యునైటెడ్ బ్రువెరీస్ లిమిటెడ్ షేర్లని, విజయ్ మాల్యాకు చెందిన భవనాలని, ఫ్లాట్లని జప్తు చేయడానికి DRT ఆమోదం తెలిపింది. ఇదే విషయాన్ని కర్ణాటక హైకోర్టు 2017 ఫిబ్రవరి నెలలో ఇచ్చిన జడ్జిమెంట్లో తెలిపింది.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించి ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, ముంబైలో విజయ్ మాల్యాకు చెందిన కింగ్‌ఫిషర్ బంగ్లాను బెంగళూరు రుణ వసూలు ట్రిబ్యునల్ 2021 ఆగస్టు నెలలోనే వేలం వేసి అమ్మేసినట్టు తెలిసింది. ‘కింగ్‌ఫిషర్ హౌస్’ విక్రయానికి సంబంధించి DRT 2020 సెప్టెంబర్ నెలలో రిలీజ్ చేసిన ప్రకటనని ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ప్రకటనలో కింగ్‌ఫిషర్ హౌస్‌ను 65.2 కోట్ల రిజర్వ్ ధర కంటే తక్కువ విక్రయించబడదని తెలిపారు. అయితే, ఈ ఆస్తి విక్రయానికి సంబంధించి 2016 నుంచి వేలం వేస్తూ, ఎనిమిది సార్లు విఫలమయ్యి, తొమ్మిదోసారి 2021 ఆగస్టు నెలలో 52.25 కోట్లకు కొనుగోలయినట్టు తెలిసింది.
SBI కన్సార్టియం తరుపున DRT ఈ ఆస్తిని వేలం వేసి అమ్మినట్లు తెలిసింది. హైదరాబాద్‌కు చెందిన సాటర్న్ రియల్టర్స్ అనే సంస్థ, కింగ్‌ఫిషర్ హౌస్‌ను 52.25 కోట్లకు కొనుగోలు చేసింది. ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ పలు వార్తా సంస్థలు 2021 ఆగస్టు నెలలో ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ  చూడవచ్చు.
ఇకపోతే, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది బెంగళూరులోని విటల్ మాల్యా రోడ్డులోని కింగ్‌ఫిషర్ టవర్స్  భవనం. ఈ భవన నిర్మాణంలో విజయ్ మాల్యాకు చెందిన యునైటెడ్ బ్రూవరీస్ హోల్డింగ్స్ లిమిటెడ్ (UBHL) సంస్థకు 55 శాతం, ప్రెస్టీజ్ ఎస్టేట్స్ ప్రాజెక్ట్స్ లిమిటెడ్ సంస్థకు 45 శాతం వాటాలు కలిగి ఉన్నట్టు తెలిసింది. విజయ్ మాల్యా మనీ లాండరింగ్  కేసుకి సంబంధించి 2016 సెప్టెంబర్ నెలలో ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్ (ఈడీ) అటాచ్ చేసిన విజయ్ మాల్యా ఆస్తుల వివరాలలో కింగ్‌ఫిషర్ టవర్స్‌లోని ఫ్లాట్లను కూడా జత చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ భవనంలో విజయ్ మాల్యాకు చెందిన 39 ఫ్లాట్లు మరియు విజయ్ మాల్యా కోసం ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన మాన్షన్ స్టైల్ పెంట్ హౌస్‌ను మాత్రమే DRT అమ్మగలదు. కింగ్‌ఫిషర్ టవర్లో ప్రెస్టీజ్ ఎస్టేట్స్ ప్రాజెక్ట్స్ లిమిటెడ్ సంస్థకు 42 ఫ్లాట్లపై యాజమానత్వం కలిగి ఉంది. ప్రెస్టీజ్ ఎస్టేట్స్ సంస్థ ఇటీవల కింగ్‌ఫిషర్ టవర్లోని ఒక ఫ్లాట్‌ని 35 కోట్లకి విక్రయించింది.
చివరగా, ముంబైలో విజయ్ మాల్యాకు చెందిన కింగ్‌ఫిషర్ బంగ్లాను బెంగళూరు డెట్ రికవరీ ట్రిబ్యునల్ 2021 ఆగస్టు నెలలోనే అమ్మేసింది.

created: September 5, 2022


text:
రైలు ప్రయణికులకి అత్యవసర పరిస్థితుల్లో మందులు సరఫరా చేసే సేవలని విజయ్ మెహతా నిలిపివేశారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 23, 2021
రైలు ప్రయణికులకి అత్యవసర పరిస్థితుల్లో మందులు సరఫరా చేస్తున్న విజయ్ మెహతా, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతుంది. ప్రాణాపాయం నుండి కాపాడే మందులని, అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ప్రయాణికులకి అందచేయడమే లక్ష్యంగా విజయ్ మెహతా పనిచేస్తునట్టు పోస్టులో తెలిపారు. మందుల కోసం విజయ్ మెహతా ఫోన్ కి కాల్ చేస్తే, తరువాత వచ్చే స్టేషన్ లో వాటిని సముకురుస్తాడని ఈ పోస్టులో తెలిపారు. అంతేకాదు, దేశంలోని 400 రైల్వే స్టేషన్లలో ఈ సేవలు అందుబాటులో ఉంటాయని ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రైలు ప్రయణికులకి అత్యవసర పరిస్థితుల్లో మందులు సరఫరా చేస్తున్న విజయ్ మెహతా.
ఫాక్ట్ (నిజం): విజయ్ మెహతా అనే ముంబై కి చెందిన రైల్వే ఫుడ్ సప్లయర్, అత్యవసర  పరిస్థితుల్లో   ప్రయాణికులకి ప్రత్యేక రుసుము లేకుండా మందులు అందచేసేవారు. కాని, విజయ్ మెహతా ఆ సేవలని ఇప్పుడు నిలిపివేసారు. తన సేవల గురించి కొందరు షేర్ చేసిన పోస్టులు వాట్సప్ లో వైరల్ అవ్వడంతో, చిన్నపాటి మందుల కోసం కొన్ని వందల మంది రోజు విజయ్ మెహతా కి ఫోన్ చేయడం మొదలుపెట్టారు. ప్రతి ఒక్కరికి సమాధానం ఇవ్వలేక విజయ్ మెహతా, తన సేవలని నిలిపేసారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ కు సంబంధించిన వివరాల కోసం గూగుల్ లో వెతికితే, విజయ్ మెహతా కు సంబంధించిన వివరాలను తెలుపుతూ ‘The Indian Express’  2017 లో ఒక ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. విజయ్ మెహతా అనే ముంబై కి చెందిన రైల్వే ఫుడ్ సప్లయర్, అత్యవసర పరిస్థితిలో ప్రయాణికులకి ఎలాంటి ప్రత్యేక రుసుము తీసుకోకుండా మందులు అందించేవారని ఈ ఆర్టికల్ తెలిపింది. అయితే, తన సేవల గురించి తెలుపుతూ షేర్ చేసిన మెసేజ్ లు వాట్సాప్ లో  వైరల్ అవ్వడంతో, చిన్నపాటి మందుల కోసం  కొన్ని వందల మంది రోజు విజయ్ మెహతా కి ఫోన్ చేయడం మొదలుపెట్టినట్టు ఆర్టికల్ రిపోర్ట్ చేసింది. ప్రతి ఒక్కరికి సమాధానం ఇవ్వలేక విజయ్ మెహతా, తన సేవలని నిలిపేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన విజయ్ మెహతా మొబైల్ నెంబర్ ఇప్పుడు వాడకంలో లేదు. అలాగే, పోస్టులో కనిపిస్తున్న వ్యక్తి విజయ్ మెహతా కాదు. విజయ్ మెహతా తన సేవలని నిలిపివేయడానికి కారణాలు తెలుపుతూ ‘Navabharat Times’ 2017లో ఒక ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. అది ఇక్కడ చూడవచ్చు.
రైలు ప్రయాణాలలో అత్యవసర వైద్యం లేదా మందుల కొరకు తమ రైలులోని TTE లేదా, రైల్వే లో పనిచేస్తున్న  స్టాఫ్ మెంబెర్ కి సమాచారం ఇస్తే, వారు కంట్రోల్ రూమ్ కి సమాచారం ఇస్తారు. మీ రైలు వెళ్ళే తరువాతి స్టేషన్ లో మీకు కావలిసిన వైద్య సదుపాయాలు, మందులని రైల్వే సిబ్బంది అందుబాటులో ఉంచుతారు. మెడికల్ ఎమర్జెన్సీ కొరకు ప్రయాణికులు 138 నెంబర్ కి కాల్ చేసి సంప్రదిస్తే రైల్వే సిబ్బంది వెంటనే స్పందిస్తారు.
చివరగా,  రైలు ప్రయణికులకి అత్యవసర  పరిస్థితుల్లో మందులు అందించే సేవలని విజయ్ మెహతా నిలిపివేశారు.

created: February 23, 2021


text:
గత సంవత్సరం విజయనగరంలో తీసిన ఫోటోని పెట్టి ‘తెలంగాణలో’ మరియు ‘తాజాగా ఆంధ్రప్రదేశ్ లో’ తీసినట్టు తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 9, 2019
ఆసుపత్రిలో కింద కూర్చొని చికిత్స పొందుతున్న అమ్మాయిల ఫోటోని ఫేస్బుక్ లో పెట్టి, ఆ ఫోటోని తెలంగాణా లో తీసినట్టు కొందరు షేర్ చేస్తుంటే, మరికొందరు తాజాగా (వై.ఎస్.ఆర్.కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వ హయాంలో) ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని ఆసుపత్రి లో తీసినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టుల్లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
ఆసుపత్రిలో కింద కూర్చొని చికిత్స పొందుతున్న అమ్మాయిల ఫోటో తెలంగాణ కి సంబంధించినది.
క్లెయిమ్ 2 ఆసుపత్రిలో కింద కూర్చొని చికిత్స పొందుతున్న అమ్మాయిల ఫోటోని తాజాగా (వై.ఎస్.ఆర్.కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వ హయాంలో) ఆంధ్రప్రదేశ్ లో తీసారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ లోని ఫోటోని గత సంవత్సరం సెప్టెంబర్ లో విజయనగరం జిల్లా లోని సాలూర్ ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి లో తీసారు. ఆ ఫోటోకి, తెలంగాణకి అసలు సంబంధం లేదు. అంతేకాదు, మరో పోస్ట్ లో చెప్పినట్టు ఫోటోలోని సంఘటన వై.ఎస్.ఆర్.కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వ హయాంలో జరగలేదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే ఫోటోతో కూడిన ‘The Hindu’ ఆర్టికల్ ఒకటి సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తుంది. ఆ ఆర్టికల్ లో ఫోటోలోని సంఘటన గత సంవత్సరం సెప్టెంబర్ లో జరిగినట్టు ఉంటుంది. విజయనగం జిల్లాలోని సాలూర్ ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి లో ఆ ఫోటోని తీసినట్టు ఆ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది. ఈ సంఘటన పై మరింత సమాచారం కోసం, అప్పట్లోనే ఈ సంఘటన కి సంబంధించి సాక్షి వార్తాసంస్థ వారు ప్రచురించిన కథనాన్ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, గత సంవత్సరం విజయనగరంలో తీసిన ఫోటోని పెట్టి ‘తెలంగాణలో’ మరియు ‘తాజాగా ఆంధ్రప్రదేశ్ లో’ తీసినట్టు తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: September 9, 2019


text:
టెర్రరిస్టులు వచ్చి ఎయిడ్స్ ఇంజెక్షన్లను వేస్తూన్నారంటూ విజయవాడ పోలీసులు ఎటువంటి హెచ్చరిక జారీ చేయలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 25, 2020
‘ఎవరైనా మీ ఇంటి దగ్గరికి వచ్చి, మేము ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి నుంచి వచ్చాము. ఇన్సులిన్, విటమిన్ ఇంజక్షన్స్ ఉచతంగా వేస్తాం అని చెప్తే, తొందరపడి వేయించుకోవద్దు. టెర్రరిస్టులు ఈ విధంగా వచ్చి ఎయిడ్స్ ఇంజెక్షన్లను చేేస్తూన్నారంట  జాగ్రత్త’ అని విజయవాడ సిటీ పోలీసులు ఒక హెచ్చరిక జారీ చేసినట్లుగా సోషల్ మీడియా లో ప్రచారం జరుగుతోంది. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
టెర్రరిస్టులు మెడికల్ విద్యార్థుల వేషం లో వచ్చి ఎయిడ్స్ ఇంజెక్షన్లును వేస్తూన్నారంటూ హెచ్చరికలు జారీ చేసిన విజయవాడ పోలీసులు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ): విజయవాడ పోలీసులు అటువంటి హెచ్చరిక తాము జారీ చేయలేదని గతం లోనే స్పష్టం చేశారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టు లో చెప్పిన విషయం గురించి సమాచారం వెతికినప్పుడు, ఆ మెసేజ్ కనీసం 2018 నుండి సోషల్ మీడియా లో చలామణీ అవుతోందని తెలిసింది. విజయవాడ పోలీసులు ఆ మెసేజ్ జులై 2019 లో కూడా షేర్ అవడం తో అప్పుడు స్పష్టత ఇచ్చారు. విజయవాడ పోలీస్ కమిషనర్ ద్వారకా తిరుమల రావు ఆ హెచ్చరిక తాము జారీ చేయలేదని అది ‘ఫేక్’ న్యూస్ అని తెలిపారు.
గతం లో అదే మెసేజ్ ఉత్తర్ ప్రదేశ్ పోలీసుల పేరు మీద చలామణీ అవడంతో FACTLY, ఆ మెసేజ్ ని  సరి చూసి ఫాక్ట్ చెక్ ఆర్టికల్ ని రాసింది. మెసేజ్ మళ్ళీ విజయవాడ పోలీసుల పేరు మీద షేర్ అవుతుండడంతో FACTLY వారిని సంప్రదించింది. విజయవాడ పోలీసుల నుండి సమాధానం రాగానే ఆర్టికల్ అప్డేట్ చేయబడుతుంది.
చివరగా, ‘టెర్రరిస్ట్ గ్రూప్ లు మెడికల్ విద్యార్థుల వేషం లో వచ్చి ఇంజెక్షన్లు ఇస్తామని సిటీ లో తిరుగుతున్నారు జాగ్రత్త’ అంటూ విజయవాడ పోలీసులు ఎటువంటి హెచ్చరిక జారీ చేయలేదు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
‘Village Defence Guards’ అనేది జమ్మూ కశ్మీర్‌లో కేవలం హిందువులకు ఆయుధాలు ఇవ్వడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం కొత్తగా తీసుకువచ్చిన పథకం కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 10, 2023
“జమ్మూకాశ్మీర్‌లో హిందువులను ఆధార్ కార్డులను చూసి మరీ చంపుతుండటంతో..ఇక హిందూ యువకులను శిక్షణ ఇచ్చి, ఆయుధాలు ఇవ్వాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. వీరిని Village Defence Guards అని పిలువనున్నారు”, అని చెప్తూ ఒక పోస్ట్‌ని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇకపై ‘Village Defence Guards’ పథకం కింద జమ్మూకశ్మీర్ హిందూ యువకులకు ఆయుధాలు ఇవ్వాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది.
ఫాక్ట్: మిలిటెన్సీకి వ్యతిరేకంగా ‘Village Defence Groups’ను ఏర్పాటు చేస్తూ 1995లోనే ప్రభుత్వం నిర్ణయం తీసుకుంది. ఇటీవల ఆగస్టు 2022లో ‘Village Defence Guards’ పథకానికి సంబంధించి ప్రభుత్వం కొత్త జీఓ ఇచ్చింది. అయితే, పాత మరియు కొత్త పథకాల్లో కేవలం హిందువులకు మాత్రమే ఆయుధాలు ఇవ్వాలని ఎక్కడా కూడా లేదు. కావున, పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్ట్‌లో చెప్పిన ‘Village Defence Guards’ గురించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, మిలిటెన్సీకి వ్యతిరేకంగా ‘Village Defence Groups’ను ఏర్పాటు చేస్తూ1995లోనే  ప్రభుత్వం నిర్ణయం తీసుకున్నట్టు తెలిసింది. ఆ నిర్ణయానికి సంబంధించిన జీవోని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
‘Village Defence Guards’ పథకానికి సంబంధించి ఆగస్టు 2022లో ఇచ్చిన జీవోని ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఆ పథకానికి సంబంధించిన మరిన్ని వివరాలు జీవో డాక్యుమెంట్‌లో చదవచ్చు. అయితే, పాత మరియు కొత్త పథకాల్లో కేవలం హిందువులకు మాత్రమే ఆయుధాలు ఇవ్వాలని ఎక్కడా కూడా లేదు.
‘Village Defence Guards’పై వివిధ వార్తా సంస్థలు ప్రచురించిన ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చదవచ్చు. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ‘Village Defence Groups’లో ఎక్కువ శాతం హిందువులే ఉన్నట్టు కొన్ని వార్తాసంస్థలు ప్రచురించిన ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, ‘Village Defence Guards’ అనేది జమ్మూ కశ్మీర్‌లో కేవలం హిందువులకు ఆయుధాలు ఇవ్వడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం కొత్తగా తీసుకువచ్చిన పథకం కాదు.

created: January 10, 2023


text:
కుకీలందరూ శరణార్థులగా భారత్‌లో ప్రవేశించారని సంబంధంలేని ఒక లెటర్‌ను షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 1, 2023
మణిపూర్‌లోని కుకీలు అసలు భారతీయులే కారని, వీరు బర్మా (మయన్మార్) నుండి శరణార్థులుగా వచ్చారని చెప్తూ, ఈ వాదనకు మద్దతుగా 1968 నాటి ఒక లేఖను షేర్ చేసిన పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. అప్పటి కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వ సమయంలో కూడా వీరిని బర్మాకి చెందిన కాందిశీకులు గానే అభివర్ణించారని, ఆ తరవాతే వోట్ల కోసం మణిపురి హిందువుల మీద వీళ్ళను కూర్చోబెట్టారని ఈ పోస్టులో వాదిస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మణిపూర్‌లోని కుకీ తెగలు నిజానికి బర్మా (మయన్మార్) నుండి శరణార్థులుగా వచ్చావచ్చారని తెలిపే 1968 నాటి లేఖ.
ఫాక్ట్(నిజం):  ఈ లెటర్ 1967లో ఖదావ్మీ ఆపరేషన్ సమయంలో మణిపూర్‌కు పారిపోయి వచ్చిన కుకీలకు భారత ప్రభుత్వం అందించబోయే మానవతా సహాయం అమలుకు సంబంధించింది. పైగా ఈ అంశానికి సంబంధించిన లెటర్లలో ఎక్కడ కూడా కుకీలందరు శరణార్థులని ప్రస్తావించలేదు. ఇదిలా ఉంటే పోస్టులో చెప్తున్న దానికంటే ముందే, అనగా 1972లో మణిపూర్ రాష్ట్రం ఏర్పడక ముందు 1950లోనే కుకీలను (అస్సాంలో) STలుగా గుర్తించారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
కుకీలు :
భారత్, బంగ్లాదేశ్ మరియు మయన్మార్‌లలో కనిపించే అనేక కొండ తెగలలో కుకీలు ఒకరు. మనదేశంలో కుకీలు మణిపూర్, మిజోరాం, మేఘాలయ, అస్సాం, త్రిపుర మరియు నాగాలాండ్ మొదలైన ఈశాన్య రాష్ట్రాలలో కనిపిస్తారు. బ్రిటీష్ పాలనలో వీరితో సంబంధం ఉన్న తెగలన్నిటిని కలిపి ‘కుకీ’ అని పిలిచేవారు. కుకీలు 1777లోనే లుషై కొండల(మిజోరంలో) ఆవాసం చేసుకొని నివసించేవారని 1907 నాటి ‘ఫ్రాంటియర్ అండ్ ఓవర్సీస్ ఎక్స్‌పెడిషన్స్ ఫ్రమ్ ఇండియా’ అనే పుస్తకంలో పేర్కొన్నారు. ఆ తరవాత కూడా 1820 నుండి వివిధ రాజ్యాల కాలంలో కుకీ ప్రజల గురించి ప్రస్తావన ఉంది.
దీన్నిబట్టి కుకీలకు చాలా సంవత్సరాల నుండే భారత్‌తో సంబంధం ఉందని స్పష్టమవుతుంది. ఇదిలా ఉంటే పోస్టులో చెప్తున్న దానికంటే ముందే, అనగా 1972లో మణిపూర్ రాష్ట్రం ఏర్పడక ముందు 1950లోనే కుకీలను (అస్సాంలో) STలుగా గుర్తించారు.
ఇకపోతే పోస్టులో షేర్ చేసిన లెటర్ విషయాని వస్తే ఈ లెటర్ 1967లో ఖదావ్మీ ఆపరేషన్ సమయంలో మణిపూర్‌కు పారిపోయి వచ్చిన కుకీలకు భారత ప్రభుత్వం అందించబోయే మానవతా సహాయం అమలుకు సంబంధించిందని తెలుస్తుంది. మీడియా కథనాలు మరియు ఈ విషయానికి సంబంధించి అంతకు ముందు రాసిన లెటర్లు పరిశీలిస్తే ఈ విషయం స్పష్టమవుతుంది. పైగా ఈ లెటర్లలో ఎక్కడ కూడా మణిపూర్‌లోని కుకీలందరు శరణార్థులని ప్రస్తావించలేదు.
చివరగా, కుకీలందరు శరణార్థులగా భారత్‌లో ప్రవేశించారని సంబంధంలేని ఒక లెటర్‌ను షేర్ చేస్తున్నారు.

created: August 1, 2023


text:
కొరోనావైరస్ పై సోషల్ మీడియా గ్రూపుల్లో ఎటువంటి మెసేజులు పెట్టినా శిక్షార్హులని కేంద్ర హోం శాఖ ఆదేశాలు ఇవ్వలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 1, 2020
కేంద్ర హోం శాఖ ఒక హెచ్చరిక జారీ చేసిందని, దాని ప్రకారం కొరోనావైరస్ కి సంబంధించి సోషల్ మీడియా గ్రూపుల్లో ఎటువంటి మెసేజులు కానీ, వీడియోలు కానీ పెట్టొద్దని, పెడితే వారు శిక్షర్హులని చెప్తూ ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది పోస్టు చేస్తున్నారు. ఆ మెసేజ్ ని కేంద్ర హోం శాఖ లో ప్రిన్సిపల్ సెక్రటరీ గా పని చేసే రవి నాయక్ అనే వ్యక్తి  జారీ చేసినట్లు ఉంది. దాంట్లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
కొరోనావైరస్ కి సంబంధించి సోషల్ మీడియా గ్రూపుల్లో ఎటువంటి మెసేజులు పెట్టినా శిక్షార్హులని ఆదేశాలు జారీ చేసిన కేంద్ర హోం శాఖ.
ఫాక్ట్ (నిజం): కేంద్ర హోం శాఖ అటువంటి హెచ్చరిక జారీ చేసినట్లుగా న్యూస్ రిపోర్ట్స్ ఏమీ లభించలేదు. ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో (PIB) వారు కూడా హోం శాఖ అటువంటి హెచ్చరిక జారీ చేయలేదని స్పష్టం చేసింది. కావున, పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులో చెప్పినట్లుగా కొరోనావైరస్ కి సంబంధించి సోషల్ మీడియా గ్రూపుల్లో మెసేజులు పెట్టవద్దని కేంద్ర హోం శాఖ ఆదేశాలు జారీ చేసిందా అని వెతికినప్పుడు, ఆ విషయాన్ని దృవీకరిస్తూ మీడియా న్యూస్ రిపోర్ట్స్ ఏమీ లభించలేదు. ఫేస్బుక్ పోస్టులో ఆ మెసేజ్ ని కేంద్ర హోం శాఖ లో ప్రిన్సిపల్ సెక్రటరీ గా పని చేసే రవి నాయక్ అనే వ్యక్తి  జారీ చేసినట్లుగా ఉంది. కానీ, కేంద్ర హోం శాఖ వెబ్సైటు లో చూసినప్పుడు, అందులో రవి నాయక్ పేరుతో ఉన్న వ్యక్తి పని చేస్తున్నట్లుగా కానీ, ‘ప్రిన్సిపల్ సెక్రటరీ’ అనే హోదా కానీ లేదు.
పోస్టులోని మెసేజ్ వైరల్ అవడంతో, ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో (PIB) వారు కూడా హోం శాఖ అటువంటి హెచ్చరిక జారీ చేయలేదని స్పష్టం చేసింది. అంతేకాదు, నెటిజేన్లు సురక్షితంగా ఉండడానికి కొరోనావైరస్ కి సంబంధించి కేవలం అధికారికమైన మరియు కచ్చితమైన సమాచారాన్ని మాత్రమే షేర్ చేయమని తెలిపింది.
చివరిగా, కొరోనావైరస్ కి సంబంధించి సోషల్ మీడియా గ్రూపుల్లో ఎటువంటి మెసేజులు పెట్టినా శిక్షార్హులని కేంద్ర హోం శాఖ నుండి ఆదేశాలు వచ్చాయంటూ చలామణీ అవుతున్న వార్తలో నిజం లేదు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
రూ 500 నుండి 5000 గూగుల్ పే స్క్రాచ్ కార్డును పొందండి అంటూ ప్రచారం అవుతున్న వార్త ఫేక్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 5, 2019
‘FACTLY’ వాట్సాప్ నెంబర్ కి ఒక వ్యక్తి మెసేజ్ ని పంపించించి, దానిని పరిశీలించాల్సిందిగా కోరారు. ఆ మెసేజ్ లో ‘గూగుల్ పే వినియోగదారులకు ఇది శుభవార్త. స్క్రాచ్ కార్డును రూ 500 నుండి 5000 వరకు పొందండి’ అని ఉంది మరియు దాని క్రింద ఒక లింక్ కూడా ఉంది. ఆ మెసేజ్ సోషల్ మీడియా లో విస్తారంగా చలామణి అవుతోంది. అందులో ఉన్నది ఎంతవరకు వాస్తవమో తెలుసుకుందాం.
వాట్సాప్ లో ‘గూగుల్ పే’ పేరుతో వస్తున్న లింక్ (http://bit.ly/free-scratch-card) లోని స్క్రాచ్ కార్డు ద్వారా డబ్బులు పొందవచ్చు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ‘గూగుల్ పే’ పేరుతో వస్తున్న ఆ లింక్ ద్వారా డబ్బులు రావు. ఆ లింక్ ని క్లిక్ చేసినచో వినియోగదారుడి మొబైల్ లో ఉన్న వ్యక్తిగత సమాచారం (ఫోటోలు, వీడియోలు, ఈమెయిల్, బ్యాంక్ అకౌంట్ వివరాలు, పాస్వర్డ్, పిన్ నెంబర్, సోషల్ మీడియా వివరాలు) అవతలివారికి చేరిపోయే ప్రమాదం ఉంది. కావున, ఆ మెసేజ్ లో ఉన్న లింక్ నకిలీది.
వాట్సాప్ మెసేజ్ లో ఉన్న లింక్ (http://bit.ly/free-scratch-card) ని తెరిచినప్పుడు, ‘https://scratchandwin444.blogspot.com/’ అని వచ్చింది. సాధారణంగా ‘గూగుల్ పే’ వారి లింక్స్ ‘https://pay.google.com/’ తో మొదలవుతాయి. ‘గూగుల్ పే’ పేరుతో ఆ మెసేజ్ లో ఉన్న లింక్ సందేహాస్పదం అనిపించడంతో, దాని గురించి సమాచారం వెతికినప్పుడు, ఫేస్బుక్ లో ఒక పోస్టు లభించింది. అందులో, ఆ మెసేజ్ లో ఉన్న లింక్ క్లిక్ చేసినచో వినియోగదారుడి మొబైల్ లో ఉన్న వ్యక్తిగత సమాచారం గల్లంతయ్యే అవకాశం ఉందని తెలుపుతూ, ‘Andhra Jyothi’ వారి న్యూస్ క్లిప్ ని జతపరిచారు. ఆ కథానం ‘Andhra Jyothi’ వార్తా పత్రిక యొక్క ఈ-పేపర్ వెర్షన్ లో లభించింది. దాంట్లో ‘గూగుల్ పే’ పేరుతో వాట్సాప్ లో వస్తున్న లింక్ తెరవడం వల్ల కొంతమంది మొబైల్ వినియోగదారులు తమ బ్యాంకు ఖాతాల్లో నుండి డబ్బు కోల్పోయినట్లుగా ఉంది. ఆ కథనంలో సైబరాబాద్ సైబర్ క్రైమ్ ఇన్స్పెక్టర్ కూడా ఫోన్ కు మెసేజ్, వాట్సాప్ రూపంలో వస్తున్న గూగుల్ లింక్ లను ఓపెన్ చెయ్యొద్దని, దాన్ని ఓపెన్ చేసినచో మొబైల్ లోని పూర్తి సమాచారం సైబర్ నేరగాళ్ల చేతిలోకి వెళ్లే ప్రమాదం ఉందని తెలిపినట్లుగా ఉంది.
‘న్యూస్18’ వారు అలాంటి లింక్ లను తెరిచినచో జరిగే ప్రక్రియ గురించి తెలుపుతూ రాసిన  కథనాన్ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, ‘గూగుల్ పే వినియోగదారులకు ఇది శుభవార్త.. స్క్రాచ్ కార్డును రూ 500 నుండి 5000 వరకు పొందండి’ అంటూ సోషల్ మీడియాలో చలామణి అవుతున్న లింక్ నకిలీది.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: December 5, 2019


text:
కడప నుండి చెన్నై పోర్టుకి 30 కంటైనర్లలో నగదు తరలిస్తుండగా ED స్వాధీనం చేసుకుంది అనే ప్రచారం ఫేక్. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 7, 2024
కడప నుండి చెన్నై పోర్టుకి 30 కంటైనర్లలో నగదు తరలిస్తుండగా ED స్వాధీనం చేసుకుంది అని చెప్తూ ఉన్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కడప నుండి చెన్నై పోర్టుకి 30 కంటైనర్లలో నగదు తరలిస్తుండగా ED స్వాధీనం చేసుకుంది.
ఫాక్ట్(నిజం): కడప నుండి చెన్నై పోర్టుకి 30 కంటైనర్లలో నగదు తరలిస్తుండగా ED స్వాధీనం చేసుకున్నట్లు ఎటువంటి మీడియా రిపోర్ట్స్ లభించలేదు. అయితే, కడప నుండి చెన్నై పోర్టుకి కంటైనర్లలో రక్షణశాఖకు సంబంధించిన సామాగ్రిని తరలిస్తుండగా, కంటైనర్లలో ద్వారా వేలకోట్ల రూపాయల నగదు తరలిస్తున్నారంటూ కొంతమంది సోషల్ మీడియాలో తప్పుడు ప్రచారం చేసారని కడప డీఎస్పీ స్పష్టం చేశారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వైరల్ పోస్టుకి సంబంధించిన సమాచారం కోసం తగిన కీవర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, కడప నుండి చెన్నై పోర్టుకి 30 కంటైనర్లలో తరలిస్తుండగా ED స్వాధీనం చేసుకున్నట్లు ఎటువంటి మీడియా రిపోర్ట్స్ లభించలేదు. అయితే కడప నుండి చెన్నై పోర్టుకి కంటైనర్లలో రక్షణశాఖకు సంబంధించిన సామాగ్రిని తరలిస్తుండగా, కంటైనర్లలో ద్వారా వేలకోట్ల రూపాయల నగదు తరలిస్తున్నారంటూ కొంతమంది సోషల్ మీడియాలో తప్పుడు ప్రచారం చేయడాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ ప్రచురించిన పలు మీడియా కథనాలు మాకు లభించాయి (ఇక్కడ, ఇక్కడ & ఇక్కడ).
ఇదే అంశంపై  కడప డీఎస్పీ స్పందిస్తూ “కంటైనర్లలో రక్షణశాఖకు సంబంధించిన సామాగ్రిని చెన్నై తరలిస్తున్నట్లు,సామాగ్రి వెళ్తున్న రూటులో ఎలాంటి అవాంతరాలు లేకుండా చూడాలన్న రక్షణ శాఖ విజ్ఞప్తి మేరకు, జిల్లా ఎస్.పి శ్రీ సిద్దార్థ్ కౌశల్ సూచనల ప్రకారం పోలీస్ ఎస్కార్ట్ ఇచ్చామన్నా్రు. ఈ నేపథ్యంలోనే వాస్తవాలను దాచి సోషల్ మీడియా వేదికగా అసత్యాలు, అభూతకల్పనలు ప్రచారం చేయడాన్ని తీవ్రంగా పరిగణిస్తున్నామని, దుష్ప్రచారం చేసిన వారిపై కఠిన చర్యలు తీసుకుంటామని హెచ్చరించారు.” ఇదే విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తున్న మీడియా కథనాలు ఇక్కడ & ఇక్కడ చూడచ్చు.
అలాగే కడప జిల్లా పోలీసులు తమ అధికారిక X(ట్విట్టర్) ద్వారా కూడా ఇదే విషయాన్ని స్పష్టం చేశారు.
✅ కంటైనర్లలో  రక్షణ శాఖకు సంబంధించిన సామాగ్రిని తరలిస్తున్న నేపథ్యంలో భారీ భద్రత ఏర్పాటు.
✅ వేల కోట్ల తరలిస్తున్నట్లు సోషల్ మీడియాలో ప్రచారం చేసిన వారిపై కఠిన చర్యలు తీసుకుంటాం.
*సోషల్ మీడియాలో అవాస్తవాలు ప్రచారం చేస్తే కఠిన చర్యలు.#KADAPAPOLICE #APPOLICE #RESPECT pic.twitter.com/LBUpmUmpYQ
ఒకవేళ నిజంగా ఎన్ఫోర్స్మెంట్ డైరెక్టరేట్ (ఈడీ) ఇలాంటి భారీ నగదు స్వాధీనం చేసుకుంటే తమ వెబ్సైటులో ప్రెస్ రిలీజ్ రూపంలో తెలియచేస్తుంది. అటువంటి సమాచారమేదీ మాకు ఈడీ వెబ్సైటులో లభించలేదు.
చివరగా, కడప నుండి చెన్నై పోర్టుకి 30 కంటైనర్లలో రక్షణశాఖకు సంబంధించిన సామాగ్రిని తరలిస్తుండగా, కంటైనర్లలో నగదు తరలిస్తున్నారంటూ సోషల్ మీడియాలో తప్పుడు ప్రచారం చేసారు.

created: February 7, 2024


text:
పోలిష్ టీవీ సిరీస్‌లోని ఒక దృశ్యాన్ని, గోవాలో చర్చి ఫాదర్ సనాతన ధర్మానికి మారాడంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 20, 2023
చర్చిలో ఒక ఫాదర్ నిలబడి ఉన్నట్లు చూపించే ఫోటో షేర్ చేస్తూ, గోవాలో కాథలిక్ జియోనిస్ట్ చర్చిలోని ‘ఫాదర్ ఆంథోనీ ఫెర్నాండెజ్’ కుటుంబం గత 4 దశాబ్దాల నుండి క్రైస్తవ మతానుయాయులు అని,  ఇపుడు అతడు తన మూల సనాతన ధర్మానికి వచ్చేశాడు అని, అందుకు కారణం, “సత్యంతో బ్రతకడానికి నాకు ఒక స్థలం కావాల్సి ఉండింది. అందుకే సనాతన ధర్మానికి తిరిగి వచ్చాను. రోజూ 24 నాలుగు గంటలూ అబద్ధాలు చెప్పి అలసిపోయాను” అన్నాడు అని పోస్టులో చెప్తున్నారు. దీని వెనుక ఎంత నిజముందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గోవాలో కాథలిక్ జియోనిస్ట్ చర్చిలోని ‘ఫాదర్ ఆంథోనీ ఫెర్నాండెజ్’ తన మూల సనాతన ధర్మానికి మారిపోయాడు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఇది 2000 సంవత్సరంలోని ‘ఫాదర్ మాథ్యూ’ అనే పోలిష్ టీవీ సిరీస్‌లోని ఒక సన్నివేశం. ఇందులో ఫాదర్ మాథ్యూ పాత్రలో నటించింది ఆర్తుర్ జ్మిజెవ్‌స్కీ. కావున, ఈ పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
ఈ ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చెయ్యగా, పోలాండ్‌లోని నిర్మాణ సంస్థ ATM గ్రూపా వెబ్‌సైట్‌లో ఈ చిత్రం లభించింది.
ఈ సిరీస్ గురించి ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, ఇది 2000 సంవత్సరంలో రిలీజ్ అయిన ‘ఫాదర్ మాథ్యూ’ అనే  పోలిష్ టీవీ సిరీస్‌లోని ఒక సన్నివేశం అని, ఇందులో ఉన్నది ఫాదర్ మాథ్యూ పాత్రలో నటించిన ఆర్తుర్ జ్మిజెవ్‌స్కీ అనే నటుడు అని తెలిసింది. ఈ సిరీస్ యొక్క ట్రైలర్ వెతకగా, ఇదే దృశ్యం ట్రైలర్లో కూడా ఉండటం గమనించవచ్చు.
చివరిగా, పోలిష్ టీవీ సిరీస్‌లోని ఒక దృశ్యాన్ని, గోవాలో చర్చి ఫాదర్ సనాతన ధర్మానికి మారాడంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: September 20, 2023


text:
రాజస్థాన్ హత్యకేసు నిందితులకు సంబంధించిన వీడియోను ఉత్తరప్రదేశ్‌లో సైకిల్‌పై నుండి పడి అమ్మాయి చనిపోయిన ఘటనకు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 27, 2023
కొందరు యువకులు కాళ్లకు కట్టు కట్టుకుని నేలపై పాకుతున్న వీడియోను ఉత్తరప్రదేశ్‌లో సైకిల్‌పై వెళ్తున్న ఒక అమ్మాయి దుపట్టాను యువకులు లాగడంతో ఆమె కిందపడి చనిపోయిన ఘటనకు ముడిపెడుతున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఆ అమ్మాయి మరణానికి కారణమైన యువకులపై యోగి ప్రభుత్వం చర్య తీసుకుందని చెప్తూ ఈ వీడియోను షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తరప్రదేశ్‌లో సైకిల్‌పై వెళ్తున్న అమ్మాయి మరణానికి కారణమైన వ్యక్తులపై యోగి ప్రభుత్వం చర్య తీసుకున్న వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఉత్తరప్రదేశ్‌లో సైకిల్‌పై వెళ్తున్న అమ్మాయి మరణానికి కారణమైన ముగ్గురు ముస్లిం యువకులు పారిపోయే క్రమంలో పోలీసులు వీరిపై కాల్పులు జరిపిన ఘటన నిజమైనప్పటికీ, ప్రస్తుతం వైరల్ అవుతున్న వీడియో మాత్రం ఈ ఘటనకు సంబంధించింది కాదు. ఈ వీడియో రాజస్థాన్‌లో జరిగిన ఒక హత్య కేసుకు సంబంధించింది.   కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
సైకిల్‌పై వెళ్తున్న అమ్మాయి దుపట్టా లాగడంతో ఆ అమ్మాయి కిందపడిపోయి, వెనకనుండి వస్తున్న  మోటార్‌సైకిల్ ఢీకొట్టడంతో చనిపోయిన ఘటన ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని అంబేద్కర్‌నగర్‌లో చోటుచేసుకుంది. ఈ ఘటనలో ముగ్గురు ముస్లిం యువకులను నిందితులుగా పోలీసులు గుర్తించారు (ఇక్కడ & ఇక్కడ).
కాగా వైద్యపరీక్షలకు తీసుకెళ్తున్న సమయంలో ఈ నిందితులను పారిపోయే ప్రయత్నం చేయడంతో పోలీసులు వీరిపై కాల్పులు జరిపినట్టు వార్తా కథనాలు తెలిపాయి. ప్రస్తుతం వైరల్ అవుతున్న వీడియో ఈ ఘటనకు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు.
కానీ, ఈ వీడియోకు పైన తెలిపిన ఘటనతో ఎటువంటి సంబంధం లేదు. ఈ వీడియో స్క్రీన్ షాట్స్‌ను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ దృశ్యాలను రాజస్థాన్‌లో జరిగిన హత్యకేసుకు ముడిపెడుతూ రిపోర్ట్ చేసిన పలు వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి (ఇక్కడ & ఇక్కడ).
ఈ కథనాల ప్రకారం వీడియోలో కనిపిస్తున్న తేజ్వీర్, యువరాజ్ మరియు బంటీ ఖుషాల్ అనే ముగ్గురు యువకులు రాజస్థాన్‌లో ఒక హత్య కేసు నిందితులు. వీరిని అరెస్ట్ చేసే క్రమంలో పోలీసులు జరిపిన కాల్పులలో వీరు గాయపడ్డారు. దీన్నిబట్టి వైరల్ పోస్టులో చెప్తున్న నిజమే అయినప్పటికి, ఆ వీడియో మాత్రం ఆ ఘటనకు సంబంధించింది కాదని స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, రాజస్థాన్‌లో జరిగిన హత్యకేసు నిందితులకు సంబంధించిన వీడియోను ఉత్తరప్రదేశ్‌లో దుపట్టా లాగడంతో సైకిల్‌పై నుండి పడి అమ్మాయి చనిపోయిన ఘటనకు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: September 27, 2023


text:
గాంధీనగర్ రైల్వే స్టేషన్‌లోని దృశ్యాలని అయోధ్య రైల్వే స్టేషన్‌లోని దృశ్యాలుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 15, 2021
అయోధ్యలో నిర్మించిన కొత్త రైల్వే స్టేషన్‌లోని దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అయోధ్యలో నిర్మించిన కొత్త రైల్వే స్టేషన్‌లోని దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్న దృశ్యాలు గుజరాత్ రాజధాని గాంధీనగర్‌లో నిర్మించిన కొత్త రైల్వే స్టేషన్‌కి సంబంధించినవి. 2020లో అయోధ్య రైల్వే స్టేషన్ ఆధునీకరణ కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం 104.77 కోట్ల రూపాయిలని కేటాయించింది. కానీ, అయోధ్య రైల్వే స్టేషన్ పునరుద్దీకరణ పనులు ఇంకా పూర్తి కాలేదు. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో అయోధ్య రైల్వే స్టేషన్‌కి సంబంధించింది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని కొందరు తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్స్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నవి గుజరాత్ రాజధాని గాంధీనగర్‌లో ఆధునీకరించిన కొత్త రైల్వే స్టేషన్‌లోని దృశ్యాలని ఈ పోస్టులలో తెలిపారు. ఒక యూట్యూబ్ యూసర్ పోస్ట్ చేసిన స్పష్టమైన వీడియోలో, రైల్వే స్టేషన్ ప్లాట్‌ఫాం బోర్డులపై  హిందీ, ఇంగ్లీష్ మరియు గుజరాతీ భాషలో రాసి ఉన్న అక్షరాలు కనిపిస్తున్నాయి. అంతేకాదు, వీడియోలో కనిపిస్తున్న రైల్వే స్టేషన్ గోడలపై గుజరాత్ టూరిజం లోగో మరియ గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని కొన్ని పర్యాటక ప్రాంతాల బొమ్మలని చిత్రీకరించినట్టు స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.
ఆధునికరించబడిన గాంధీనగర్ రైల్వే స్టేషన్ ఫోటోలని ‘Central Railway’ తమ ట్విట్టర్ హేండిల్ లో పబ్లిష్ చేసింది. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలోని అవే దృశ్యాలు ఈ ఫోటోలలో కనిపిస్తుండటం మనం గమనించవచ్చు. ‘One India Hindi’ న్యూస్ ఛానల్ గాంధీనగర్ రైల్వే స్టేషన్‌కి సంబంధించి పబ్లిష్ చేసిన వీడియోలో కూడా ఈ దృశ్యాలని చూడవచ్చు.
గాంధీనగర్ కొత్త రైల్వే స్టేషన్‌కు సంబంధించి గూగుల్ మ్యాప్స్‌లో పోస్ట్ చేసిన ఫోటోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. గాంధీనగర్ రైల్వే స్టేషన్‌కు సంబంధించి ‘The Tribune’ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌లో కూడా ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన ఫోటోని షేర్ చేసారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో గాంధీనగర్ రైల్వే స్టేషన్‌కి సంబంధించిందని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
2020లో అయోధ్య రైల్వే స్టేషన్ ఆధునీకరణ కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం 104.77 కోట్ల రూపాయిల నిధులని కేటాయించింది. అయోధ్య పట్టణ అభివృద్ధి పనులపై ఇటీవల ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వ అధికారులతో సమీక్ష జరిపిన ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, భారతీయ సాంప్రదాయాలు,  సంస్కృతి ప్రతిబింబించేలా అయోధ్య నగరం ఉండాలని అధికారులని ఆదేశించారు. అయోధ్య రైల్వే స్టేషన్ ఆధునీకరణ పనులు ఇంకా పూర్తి అవలేదు.
చివరగా, గాంధీనగర్ రైల్వే స్టేషన్‌లోని దృశ్యాలని అయోధ్య రైల్వే స్టేషన్‌లోని దృశ్యాలుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఈ వీడియోలోని దృశ్యాలు కరహ పూజకు సంబంధించినవి, ఈ పూజలో భాగంగా మరుగుతున్న పాల కుండలను మంచు గడ్డలపై పెడతారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 18, 2024
మంచు గడ్డ మీద పెట్టిన పాలు మరుగుతున్న దృశ్యాలు అని చెప్తూ వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది (ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ & ఇక్కడ). ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మంచు గడ్డ మీద పెట్టిన పాలు మరుగుతున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియోలోని దృశ్యాలు రాజస్థాన్, ఉత్తరప్రదేశ్ మొదలైన ఉత్తర భారత రాష్ట్రాల్లో నిర్వహించే కరహ పూజకు సంబంధించినవి. ఈ పూజలో భాగంగా పాలను మట్టి కుండల్లో పోసి పేడతో చేసిన పిడకలలో పెట్టి మరిగించాక ఆ కుండలను పెద్ద మంచు గడ్డలపై లేదా నీటిలో గానీ పెడుతారు. అలాగే, ఈ పూజలో భాగంగా దేవతలను ఆరాదిస్తూ పెద్ద పూజారులు మరుగుతున్న ఖీర్ (పాలు,అన్నంతో చేసిన పాయసం), పాలు, నెయ్యిలను తన ఒంటి పై పోసుకొంటారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఈ వైరల్ వీడియోలో కనిపిస్తున్న దృశ్యాలు రాజస్థాన్, ఉత్తరప్రదేశ్ మొదలైన ఉత్తర భారత రాష్ట్రాల్లో నిర్వహించే కరహ పూజకు సంబంధించినవి. ఈ పూజ ప్రధానంగా నవరాత్రులలో నిర్వహించబడుతుంది.
ముఖ్యంగా తూర్పు ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని అహిర్ (పశువుల కాపరులు), గదరియా (గొర్రెల కాపరులు) సమూహాలు ప్రత్యేకంగా ఆచరించే ఒక రకమైన కృష్ణుడి ఆరాధననే ఈ కరహ పూజ, ఈ పూజలో భాగంగా దేవతలను ఆరాదిస్తూ పెద్ద పూజారులు మరుగుతున్న ఖీర్ (పాలు,అన్నంతో చేసిన పాయసం), పాలు, నెయ్యిలను తన ఒంటి పై పోసుకొంటారు. దీని తరువాత, వారు అగ్నిదేవుడుని సంతోషపెట్టడానికి తమ తలను కూడా అగ్నిలోకి పెడుతారు.
ఈ కరహ పూజకు సంబంధించిన కొన్ని వీడియోలు ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ & ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వీడియోల్లో పాలను మట్టి కుండల్లో పోసి పేడతో చేసిన పిడకలలో పెట్టి మరిగించాక ఆ కుండలను పెద్ద మంచు గడ్డల పై లేదా నీటిలో గానీ పెట్టడం మనం స్పష్టంగా చూడవచ్చు. అంతేగానీ, ఆ పాలు మంచు గడ్డలపై పెట్టడం వల్లన మరగడం లేదు. బాగా మరుగుతున్న పాలను అలా మంచు గడ్డల పై పెట్టిన కొంచెం సమయం మరుగుతూ పొంగుతూనే ఉంటాయి.
ఇలాంటి కరహ పూజలను రిపోర్ట్ చేస్తున్న పలు వార్త కథనాలను ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ & ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, ఈ వీడియోలోని దృశ్యాలు కరహ పూజకు సంబంధించినవి, ఈ పూజలో భాగంగా ముందుగానే మరుగుతున్న పాల కుండలను మంచు గడ్డలపై పెడతారు.


text:
2021 కడప జిల్లా వరదలకు సంబంధించిన వీడియోని, ఇప్పటి భద్రాచలం వరదలకు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 18, 2022
తెలంగాణ వ్యాప్తంగా భారీ వర్షాల నేపధ్యంలో “భద్రాచలంలో వరద నీటి ప్రవాహం, #floods2022” అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. ఈ పోస్టులో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 2022 భద్రాచలం వరదలకు సంబంధించిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): 19 నవంబర్ 2021న  కడప జిల్లాలోని అన్నమయ్య ప్రాజెక్టు కట్ట తెగిపోవడం వల్ల దిగువన ఉన్న గ్రామలలోకి భారీగా వరద నీరు వచ్చి చేరింది. వీడియోలో ఉన్న దృశ్యాలు ఈ ఘటనకు సంబంధించినవి, ఇప్పటి భద్రాచలం వరదలకు సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
వీడియోలో ఉన్న దృశ్యాలను రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేస్తే, ఇదివరకే ఈ వీడియోను “తెగిపోయిన అన్నమయ్య ప్రాజెక్టు” అని ఒక యూట్యూబ్ ఛానెల్ 20 నవంబర్ 2021లో అప్లోడు చేసింది. ఇదే వీడియోను వేరే యూట్యూబ్ ఛానెళ్ళు కూడా అన్నమయ్య ప్రాజెక్టుకు సంబంధించిన వీడియోగా అప్లోడు చేశాయి. వాటిని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
వివరాల్లోకి వెళ్తే, నవంబర్ 2021లో కురిసిన భారీ వర్షాలకు కడప  జిల్లాలో ఉన్న అన్నమయ్య ప్రాజెక్టు కట్ట తెగిపోయింది. దానివల్ల దిగువ ఉన్న గ్రామాలకు భారీగా వరద నీరు వచ్చింది. దానికి సంబంధించిన వార్తా కథనాలను ఇక్కడ చూడవచ్చు.
అయితే, 2022 జులైలో భద్రాచలంలో భారీ వర్షాలు పడుతున్నప్పటికీ, వైరల్ అవుతున్న వీడియో భద్రాచలానికి సంబంధించినది కాదు. భద్రాచలం వరదలకు సంబంధించిన వార్తా కథానాలని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరిగా, 2021లో కడపలోని అన్నమయ్య ప్రాజెక్టు కట్ట తెగడం వల్ల వచ్చిన వరదకు సంబంధించిన వీడియోని, 2022 భద్రాచలం వరద వీడియో అంటూ ప్రచారం చేస్తున్నారు.


text:
హైదరాబాద్ బోరబండలో రెండు గ్రూపుల మధ్య జరిగిన గొడవ దృశ్యాలను మతపరమైన దాడిగా తప్పుడు ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 16, 2024
హైదరాబాద్‍లోని బోరబండ హరినగర్  పరిధిలో 15 జనవరి 2024న ముస్లిం మతానికి చెందిన కొందరు వ్యక్తులు వచ్చి సంక్రాంతి వేడుకలు జరుపుకుంటున్న హిందువులపై విచక్షణారహితంగా దాడి చేశారు అని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. దీనికి మద్దతుగా దాడికి సంబంధిచిన వీడియో ఒకటి జత చేసి షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా ఇందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్:  హైదరాబాద్ బోరబండ పరిధిలోని హరినగర్‌లో సంక్రాంతి వేడుకలు జరుపుకుంటున్న హిందువులపై ముస్లిములు దాడి చేసిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోలీసుల నమోదు చేసిన FIR పరిశీలించగా ఫిర్యాదుదారుడు ఎక్కడా  తనపై మతపరమైన కోణంలో దాడి జరిగిందని ఫిర్యాదు చేయలేదు. అంతే కాదు, FIRలో నిందితులగా పేర్కొన్న వారిలో ముస్లింలతో (అబ్బాస్, ఇమ్రాన్) పాటు హిందువులు (రాహుల్, జై, నిఖిల్, ఇతరులు) కూడా ఉన్నారు. దీన్ని బట్టి ఇది కేవలం రెండు గ్రూపులకు చెందిన యువకుల మధ్య జరిగిన గొడవ అని అర్థమవుతుంది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది
తగిన కీవర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, ETV భారత్ రిపోర్ట్ చేసిన ఒక వార్తా కథనం లభించింది. ఈ కథనం ప్రకారం “హైదరాబాద్లోని సనత్నగర్ పోలీస్ స్టేషన్  పరిధిలోని బోరబండ బస్టాండ్ దగ్గరలో హరినగర్, రామానగర్లో అర్ధరాత్రి యువకుల మధ్య గొడవ జరిగింది. వారందరూ మద్యం మత్తులో ఉన్నారని గమనించిన స్థానికులు వారిని అదుపు చేసేందుకు ప్రయత్నించారు. వారు వినిపించుకోకుండా కర్రలు, రాళ్లతో చెలరేగిపోయారు. దీంతో కొంతమంది యువకులకు తీవ్రగాయాలయ్యాయి. వెంటనే బస్తీవాసులు చూసి 100 నంబర్కు ఫోన్ చేసి పోలీసులకు సమాచారం ఇచ్చారు. వారు వెంటనే ఘటనా స్థలానికి చేరుకుని కొంత మంది యువకులను అదుపులోకి తీసుకున్నారు. అనంతరం కేసు నమోదు చేసుకుని దర్యాప్తు చేస్తున్నారు. యువత గొడవ పడుతున్న వీడియోలు సీసీ కెమెరాల్లో రికార్డు అయ్యాయి. దీంతో ప్రస్తుతం సామాజిక మాధ్యమాల్లో వైరల్గా మారాయి”.
తదనంతరం, యూట్యూబ్‌లో దాడికి సంబంధిచిన వీడియోల కోసం సంబంధిత కీవర్డ్స్ ఉపయోగించి వెతకగా, వైరల్ వీడియోతో కూడిన వార్తాకథనం TV11 NEWS 15 జనవరి 2024న పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ కథనం ప్రకారం “కొందరు యువకులు గాలిపటాలు ఎగురవేస్తు భవనం పైనుండి ఉమ్మివేయగా కింద బండిపై వెళ్తున్న యువకుల మీద పడింది, ఇదే విషయంపై యువకుల మధ్య వాగ్వాదం జరిగింది, తర్వాత ఒకరిపై ఒకరు దాడి చేసుకున్నారు”.
ఇదే విషయంపై సనత్‌నగర్ పోలీస్ స్టేషన్ సిబ్బందిని సంప్రదించగా, హరినగర్‌లో 14 జనవరి 2024న రాత్రి సమయంలో రెండు గ్రూపులకి చెందిన యువకుల మధ్య గొడవ జరిగిన మాట వాస్తవమే కానీ ఇది మతపరమైన కోణంలో జరిగిన దాడి కాదని స్పష్టం చేశారు.అలాగే ఈ దాడిలో పలువురికి గాయాలు అయినట్టు, ఈ ఘటనకు సంబంధించి  FIR నమోదు చేసి ముగ్గురు వ్యక్తులను అరెస్ట్ చేసినట్టు, ఇంకా ఈ సంఘటన గురించి దర్యాప్తు కొనసాగుతుంది అని తెలిపారు.
తెలంగాణ రాష్ట్ర పోలీస్ వెబ్‌సైట్‌లో వెతకగా ఈ ఘటనకు సంబంధించిన FIR లభించింది. FIR ప్రకారం, ఫిర్యాదుదారు (జయంత్ ధర్మ తేజ) తన స్నేహితుడు రాబిన్‌తో కలిసి గాలిపటాలు కొనడానికి ‘ఈగిల్ కైట్ షాప్’ బబ్బుగూడకు వెళ్లాడు, అక్కడ అతను తన బైక్‌ను పార్క్ చేసి గాలిపటాలు కొనడానికి వెళ్ళాడు, తిరిగి వచ్చేసరికి బైక్ దగ్గర నిలబడి ఉన్న రాబిన్‌తో తమ బైక్ ప్రక్కన ఉమ్మివేసాడు అంటూ రాహుల్, అబ్బాస్ గొడవ పడటం గమనించాడు. గొడవను శాంతింపజేయడానికి ప్రయత్నించినా రాహుల్ & అబ్బాస్ అలాగే గొడవ పడుతున్న నేపథ్యంలో రాబిన్&తేజ అక్కడి నుంచి వెళ్లిపోయారు. తర్వాత సాయంత్రం 05.15 నిమషాలకు భవనంపై ఫిర్యాదుదారు (తేజ) గాలిపటాలు ఎగురవేస్తుండగా, అతని స్నేహితులు రాబిన్, ప్రశాంత్, విశాల్ బయటికి వెళ్తున్నారు. ఇంతలో జై, రాహుల్ మరియు ఇతరులు మూడు బైక్‌ల ద్వారా వచ్చి వారిని అసభ్య పదజాలంతో దూషించారు మరియు దాడి చేశారు. ఇది గమనించిన ఫిర్యాదుదారుడు, ఇతరులు కిందకు రావడంతో సదరు వ్యక్తులు అక్కడి నుంచి పరుగులు తీశారు. కొంత సమయం తరువాత సదరు వ్యక్తులు మళ్ళీ తిరిగి వచ్చి కొత్తగా నిర్మిస్తున్న భవనంలోని ఇటుకలు, రాళ్లు, కర్రలు తీసుకుని వారిపై దాడికి పాల్పడ్డారు, ఫిర్యాదుదారుడు మరియు రాబిన్, పృథ్వీ , ఇతరులకు గాయాలయ్యాయి. రాహుల్, అబ్బాస్, జై, ఇమ్రాన్, నిఖిల్ తదితరులు ఉద్దేశపూర్వకంగానే తమ పై దాడి చేశారు అని ఫిర్యాదుదారుడు పేర్కొన్నాడు. FIR పరిశీలించగా ఫిర్యాదుదారుడు ఎక్కడా తనపై మతపరమైన దాడి జరిగిందని ఫిర్యాదు చేయలేదు,  FIRలో నిందితులగా పేర్కొన్న వారిలో ముస్లింలతో (అబ్బాస్, ఇమ్రాన్) పాటు హిందువులు (రాహుల్, జై, నిఖిల్, తదితరులు) కూడా ఉన్నారు. దీన్ని బట్టి ఇది కేవలం రెండు గ్రూపులకు చెందిన యువకుల మధ్య జరిగిన గొడవ అని అర్థమవుతుంది”.
చివరగా, హైదరాబాద్ బోరబండ హరినగర్‌లో రెండు గ్రూపుల యువకుల మధ్య జరిగిన గొడవకు సంబంధించిన దాడి దృశ్యాలను మతపరమైన దాడిగా దాడిగా తప్పుడు ప్రచారం చేస్తున్నారు.

created: January 16, 2024


text:
అప్పుడే పుట్టిన పిల్లల ఫోటోలను సంబంధంలేని ఒక పాత కథకి ఆపాదిస్తూ షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 27, 2022
జోధ్‌పూర్‌లో ఒక మహిళ 11 ఏళ్ల తర్వాత తల్లి అయ్యే భాగ్యాన్ని పొందిందని, ఐతే తల్లి లేదా బిడ్డలో ఒకరే బతికే అవకాశం ఉన్నప్పుడు ఆ మహిళ తన కూతురిని రక్షించాలని నిర్ణయించుకొని, కూతురు పుట్టిన తర్వాత ఆ తల్లి కూతుర్ని కౌగిలించుకుని శాశ్వతంగా కన్ను మూసింది అని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. పోస్టులో ఆ మహిళ ఫోటోతో పాటు మరొక ఫోటో కూడా షేర్ చేసారు. ఇదే కథని గుజరాత్‌లోని ఒక మహిళకు ఆపాదిస్తూ, కొన్ని ఫోటోలు షేర్ చేసిన మరొక పోస్టు కూడా సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఐతే కథనం ద్వారా ఆ రెండు పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలకు సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
ఈ పోస్ట్ యొక్క ఆర్కైవ్డ్ వెర్షన్ ఇక్కడ చూడవచ్చు.
క్లెయిమ్: జోధ్‌పూర్‌లో, గుజరాత్‌లో ఒక మహిళ ఒక బిడ్డకు జన్మనిచ్చి తను చనిపోయిన ఘటనకు సంబంధించిన ఫోటోలు.
ఫాక్ట్: జోధ్‌పూర్‌కి చెందిన సుహాని చోప్రా అనే మహిళ ఒక పాపకి జన్మనిచ్చిన తర్వాత మరణించింది. వైరల్ అయిన మహిళ ఫోటో సుహానిదే. సుహాని మరణించిన తరవాత తన కుటుంబం ఆమె రెండు కళ్ళని దానం చేసింది. ఐతే ఈ ఘటనకు సంబంధించి పోస్టులో చెప్తునట్టు ‘తల్లి లేదా బిడ్డలో ఒక్కరే బతికే అవకాశమున్న సందర్భంలో, ఆ మహిళ తన బిడ్డకి జన్మనిచ్చి తను చనిపోయిందన్న’ నేపథ్యమేది లేదు, 11 ఏళ్ళ తర్వాత తల్లి అయింది అన్నది కూడా తప్పే, అదంతా కల్పితం. ఈ కథ చాలా సంవత్సరాల నుండి ఇంటర్నెట్‌లో చక్కర్లు కొడుతుంది. ఇకపోతే ఈ పోస్టులో, ఇంకో పోస్టులో షేర్ చేస్తున్న అప్పుడే పుట్టిన పిల్లల ఫోటోలు చాలా రోజుల నుండే ఇంటర్నెట్‌లో అందుబాటులో ఉన్నాయి. ప్రత్యేకించి ప్రసవానికి సంబంధించిన క్షణాలను వీడియో/ఫోటో తీసే కొన్ని ఫోటోగ్రఫీ సంస్థలు తమ ఫేస్‌బుక్ పేజీలలో ఈ ఫోటోలను షేర్ చేసాయి. ఈ ఫోటోలకు భారత దేశానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదు.  కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్ట్ 1:
ఇటీవల జోధ్‌పూర్‌కి చెందిన సుహాని చోప్రా అనే మహిళ ఒక పాపకి జన్మనిచ్చిన తర్వాత మరణించింది. పోస్టులో వైరల్ అయిన ఫోటోలో ఉన్నది తనే. సుహాని మరణించిన తరవాత తన కుటుంబం ఆమె రెండు కళ్ళని దానం చేసింది. ఇదే విషయాన్ని కేంద్ర మంత్రి గజేంద్ర సింగ్ షెకావత్ కూడా ట్వీట్ చేసాడు.ఈ ఘటనకి సంబంధించిన వార్తా కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు.
जिंदगी के बाद भी जीना इसे कहते हैं।
जोधपुर की बिटिया सुहानी की आंखों से अब जरूरतमंदों को रोशनी मिल सकेगी। सुहानी के परिवार की सोच को मेरा सलाम है जो उन्होंने यह निर्णय लिया। आपने बहुतों को प्रेरित किया है। यही सच्ची समाजसेवा है।#Rajasthan pic.twitter.com/NzwB4KixGc
ఐతే ఈ ఘటనకు సంబంధించి పోస్టులో చెప్తునట్టు ‘తల్లి లేదా బిడ్డలో ఒక్కరే బతికే అవకాశమున్న సందర్భంలో, ఆ మహిళ తన బిడ్డకి జన్మనిచ్చి తను చనిపోయిందన్న’ నేపథ్యమేది లేదు, అదంతా కల్పితం మాత్రమే. అలాగే, 11 ఏళ్లుగా తనకు పిల్లలు లేరు అని కూడా ఎక్కడా లేదు. ఇదే కథ చాలా సంవత్సరాల నుండే ఇంటర్నెట్‌లో చక్కర్లు కొడుతుంది. ఈ కథకి, జోధ్‌పూర్‌లో జరిగిన ఘటనకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు.
ఇకపోతే ఈ పోస్టులో షేర్ చేసిన అప్పుడే పుట్టిన ఒక బిడ్డ ఫోటో చాలా రోజుల నుండి ఇంటర్నెట్‌లో అందుబాటులో ఉంది. ప్రత్యేకించి, ప్రసవానికి సంబంధించిన క్షణాలను వీడియో/ఫోటో తీసే ఒక ఫోటోగ్రఫీ సంస్థ తమ ఫేస్‌బుక్ పేజీలో ఈ ఫోటోను షేర్ చేసింది. ఈ ఫోటోకి మరియు జోధ్‌పూర్‌లో జరిగిన ఘటన/ వైరల్ కథకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు.
పోస్ట్ 2:
ఈ పోస్టులో ఉన్న అప్పుడే పుట్టిన పిల్లల ఫోటోలు చాలా రోజుల నుండే ఇంటర్నెట్‌లో అందుబాటులో ఉన్నాయి. ప్రత్యేకించి ప్రసవానికి సంబంధించిన క్షణాలను వీడియో/ఫోటో తీసే కొన్ని ఫోటోగ్రఫీ సంస్థలు తమ ఫేస్‌బుక్ పేజీలలో ఈ ఫోటోలను షేర్ చేసాయి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). ఈ ఫోటోలకు, గుజరాత్/ జోధ్‌పూర్‌కు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. అదే విధంగా ఈ ఫోటోలకు పోస్టులో చెప్పిన కథకి కూడా ఎటువంటి సంబంధంలేదు. పైన చెప్పినట్టు ఆ కథ చాలా సంవత్సరాల నుండి ఇంటర్నెట్‌లో చక్కర్లు కొడుతుంది.
ఇక ఈ పోస్టులో సర్జికల్ ఆప్రాన్ ధరించి ఏడుస్తున్న వ్యక్తి ఫోటో కూడా చాలా సంవత్సరాల నుండే ఇంటర్నెట్‌లో అందుబాటులో ఉంది. ఈ ఫోటో మొదట 2017లో ‘ozgemetinphotography’ అనే బేబీ ఫోటోగ్రఫీ  ఇన్‌స్టాగ్రామ్ ఖాతాలో షేర్ చేయబడింది.
ఈ ఎకౌంటు నిర్వహిస్తున్న వ్యక్తి ఈ ఫోటోకి కింద వచ్చిన ఒక కామెంట్‌కి స్పందిస్తూ, ఈ ఫోటో తానే తీసానని, ఫోటోలో ఉన్న వ్యక్తి బిడ్డ ఆరోగ్యంగా పుట్టినందుకు ఏడుస్తున్నాడని, భార్య చనిపోయినందుకు కాదని స్పష్టం చేసాడు. పైగా ఈ ఫోటోకి ఆపాదిస్తూ వైరల్ అవుతున్న కథ తప్పని కూడా స్పష్టం చేసాడు. ఈ ఫోటోలకు, గుజరాత్/ జోధ్‌పూర్‌కు గాని ఎటువంటి సంబంధంలేదు.
చివరగా, అప్పుడే పుట్టిన పిల్లల ఫోటోలను సంబంధంలేని ఒక పాత కథకి ఆపాదిస్తూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 27, 2022


text:
అంతరిక్షంలోకి రాకెట్‌ని ప్రవేశపెట్టిన దృశ్యాలను, చైనా కృత్రిమ సూర్యుడిని ప్రయోగించిందంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 13, 2022
చైనా కృత్రిమ సూర్యుడిని ప్రయోగించిందంటూ ఒక వీడియోని షేర్ చేస్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్  అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: చైనా కృత్రిమ సూర్యుడిని ప్రయోగించిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): చైనా ఇటీవల కృత్రిమ సూర్యుడికి సంబంధించిన న్యూక్లియర్ రియాక్టర్ పరిశధన మాత్రమే జరిపింది. అంతేగాని చైనా కృత్రిమ సూర్యుడిని అంతరిక్షంలోకి ప్రవేశపెట్టలేదు. ఈ పరిశోధన ద్వారా న్యూక్లియర్ ఫ్యూషన్ రియాక్టర్ సుమారు 18 నిముషాలు పాటు 158 మిలియన్ డిగ్రీల ఫారెన్‌హీట్ (70 మిలియన్ డిగ్రీల సెల్సియస్) ఉష్ణోగ్రతను అందించింది. వైరల్ ద్యుశ్యాలు ఒక రాకెట్ ప్రయోగానికి సంబంధించినవి. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
చైనా కృత్రిమ సూర్యుడిని సృష్టించే ప్రాజెక్ట్‌ని 2006లోనే ప్రారంభించింది. దీనిని ఎక్స్‌పెరిమెంటల్ అడ్వాన్స్‌డ్ సూపర్‌కండక్టింగ్ టొకమాక్ (ఈస్ట్) న్యూక్లియర్ ఫ్యూషన్ రియాక్టర్ లేదా కృత్రిమ సూర్యుడు అని కూడా పిలుస్తారు. ఇందులో భాగంగా ఇటీవల జరిపిన పరిశధనల్లో ఈ న్యూక్లియర్ ఫ్యూషన్ రియాక్టర్ 1,056 సెకన్ల పాటు (సుమారు 18 నిముషాలు) 158 మిలియన్ డిగ్రీల ఫారెన్‌హీట్ (70 మిలియన్ డిగ్రీల సెల్సియస్) ఉష్ణోగ్రతను అందించింది. ఇది సాధారణంగా సుర్యాడు అందించే ఉష్ణోగ్రత కన్నా ఇదు రేట్లు ఎక్కువ. దీనికి సంబంధించిన వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఐతే ఇటీవల జరిగింది కేవలం న్యూక్లియర్ రియాక్టర్ పరిశధన మాత్రమే, చైనా కృత్రిమ సూర్యుడిని అంతరిక్షంలోకి ప్రవేశపెట్టలేదు. ఒకవేళ ఇలా జరిగి ఉంటే వార్తా సంస్థలు ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేసి ఉండేవి, కాని అలాంటి రిపోర్ట్స్ ఏవి కూడా లభించలేదు. ఐతే న్యూక్లియర్ రియాక్టర్ పరిశధనకు సంబంధించిన ఈ వార్తను చైనా కృత్రిమ సూర్యుడిని ప్రయోగించిందంటూ సంబంధంలేని వీడియోలను సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కూడా అలాంటిదే.
వైరల్ వీడియో?
ఈ వీడియోకి సంబంధించిన సమాచారం కోసం గూగుల్‌లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా, చైనా ఇటీవల వేన్చంగ్ రాకెట్ ప్రయోగశాల నుండి లాంగ్ మార్చ్-7A రాకెట్ ద్వారా శియాన్- 12 01 మరియు శియాన్- 12 02 అనే రెండు ఉపగ్రహాలను అంతరిక్షంలోకి  ప్రవేశపెట్టినట్టు తెలిసింది.
China launched a Long March-7A rocket to place two satellites in space on Thursday. The rocket blasted off at 6:12 p.m. from Wenchang Spacecraft Launch Site in S China's Hainan Province and soon sent Shiyan-12 01 and Shiyan-12 02 satellites into preset orbit. pic.twitter.com/hNiVgxG8wE
ఈ రాకెట్ ప్రయోగానికి సంబంధించిన మరొక వీడియో ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ వీడియో రాకెట్ పైకి వెళ్ళేటప్పుడు భారీ తెల్లటి మేఘం రూపంలో విడుదలైన ఎగ్జాస్ట్ వాయువుల యొక్క రూపురేఖలు (ఆకారము), వైరల్ వీడియోలో ఎగ్జాస్ట్ వాయువుల యొక్క రూపురేఖలు (ఆకారము) ఒకేలా ఉండడం గమనించొచ్చు.
పైగా ఈ రాకెట్ ప్రయోగశాల Longlou అనే పట్టణంలో ఉంది. గూగుల్‌లో కీవర్డ్ చేయగా ఈ రాకెట్ ప్రయోగశాల దగ్గరలోని బీచ్ ఫోటోలు పబ్లిష్ చేసిన పలు వార్తా కథనాలు (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) మాకు కనిపించాయి, ఈ ఫోటోలలోని లొకేషన్ వైరల్ వీడియోలోని లొకేషన్ ఒకేలా ఉండడం గమనించొచ్చు.
సాధారణంగా రాకెట్ ప్రయోగించినప్పుడు కూడా వైరల్ వీడియోలో దృశ్యాలలాగే ఒక ఫైర్‌బాల్ గాలిలోకి లేస్తుంది. దీనికి సంబంధించి కొన్ని రాకెట్ ప్రయోగాల సందర్భంలో ఇలా జరిగిన వీడియోలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఐతే వైరల్ వీడియో ఇటీవల చైనా జరిపిన మార్చ్-7A రాకెట్ ప్రయోగానిదేనని మేము కచ్చితంగా వెరిఫై చేయలేకపోయినప్పటికి, పైన తెలిపిన వివరాల ఆధారంగా వైరల్ వీడియో చైనా కృత్రిమ సూర్యుడిని ప్రయోగించింది కాదని, అది ఒక రాకెట్ ప్రయోగించిన దృశ్యాలని మాత్రం కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
చివరగా, అంతరిక్షంలోకి  రాకెట్‌ని ప్రవేశపెట్టిన దృశ్యాలను, చైనా కృత్రిమ సూర్యుడిని ప్రయోగించిందంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 13, 2022


text:
ఉత్తరప్రదేశ్‌లో కనిపించిన చిరుత పులి దృశ్యాలని తెలంగాణలోని మంథని దగ్గర పులి సంచరిస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 9, 2021
మంథని తాడిచర్ల మైన్స్ దగ్గర పెద్ద పులి సంచరిస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మంథని తాడిచర్ల మైన్స్ దగ్గర పెద్ద పులి సంచరిస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం సోనభద్ర జిల్లాలోని NCL క్రిష్ణశిల మైన్ దగ్గర ఇటీవల చిరుత పులి సంచరించిన దృశ్యాలని ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. ఈ వీడియోని NCL క్రిష్ణశిల మైనులో పనిచేస్తున్న కార్మికులు తీసారు. ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్న పులి తెలంగాణ మంథని తాడిచర్ల మైన్స్ దగ్గర కనిపించలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘గోరఖ్పూర్ సిటి న్యూస్’ ఛానల్ 07 డిసెంబర్ 2021 నాడు తమ ఫేస్‌బుక్ పేజిలో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం సోనభాద్ర జిల్లాలోని NCL క్రిష్ణశిల మైన్ దగ్గర పులి సంచరిస్తున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియోలో రిపోర్ట్ చేసారు.
ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన ఫోటోని ‘లైవ్ హిందూస్తాన్’ వార్తా సంస్థ 06 డిసెంబర్ 2021 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌లో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. సోనభద్ర జిల్లాలోని NCL క్రిష్ణశిల మైన్ దగ్గర చిరుత పులి సంచరించిన దృశ్యాలని అక్కడి కార్మికులు వీడియో తీసినట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు. NCL క్రిష్ణశిల, ఇతర మైనింగ్ కంపనీల కారణంగా వాటికి ఆనుకొని ఉన్న అడవి అంతరిస్తుండడంతో, అడవి ప్రాణులు ఈ మైనింగ్ కంపెనీల పరిసరాలలో  కనిపిస్తున్నట్టు ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ పబ్లిష్ చేసిన మరికొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్ మరియు వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
పెద్దపల్లి జిల్లా మంథని మండలంలో పులి సంచరిస్తున్న విషయాన్ని ఇటీవల పలు వార్తా  సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. పెద్దపల్లి జిల్లాకు సమీపంలో ఉన్న జయశంకర్-భుపాలపల్లి జిల్లా మీదుగా ఈ పులి మంథని మండలంలోకి ప్రవేశించిందని వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. కాని, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోని ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని NCL క్రిష్ణశిల మైన్ దగ్గర తీసారు, మంథని తాడిచర్ల మైన్స్ దగ్గర కాదు.
చివరగా, ఉత్తరప్రదేశ్ NCL క్రిష్ణశిల మైనులో పులి కనిపించిన దృశ్యాలని మంథని తాడిచెర్ల మైన్స్ దగ్గర పెద్ద పులి సంచరిస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 9, 2021


text:
ఒక వీడియో క్రియేటర్ విజువల్స్‌ని A.I తయారు చేసిన రోబోట్ అని సోషల్ మీడియాలోతప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 27, 2023
ఒక A.I తయారు చేసిన రోబోట్ (నామి) అని చెప్తూ ఒక ఫ్యాషనబుల్ అమ్మాయి వీడియోను సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. అసలు ఇందులో ఎంత నిజం ఉందో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నది ఒక A.I ద్వారా తయారు చేయబడిన నామి అనే రోబోట్.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియోలో ఉన్నది రోబోట్ కాదు, qian_princess పేరుతో ఇంస్టాగ్రామ్ లో ఉన్న ఒక డిజిటల్ వీడియో క్రియేటర్. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
వైరల్ వీడియో గురించి మరిన్ని వివరాలు తెలుసుకోవడానికి, విడియోపైన ఉన్న ఒక టిక్ టాక్ యూసర్ నేమ్ Seabin008ని గురించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతుకగా, qian_princess అనే ఒక ఇంస్టాగ్రామ్ అకౌంట్‌లో వైరల్ వీడియోలో కనిపిస్తున్న అమ్మాయికి చెందిన వీడియోలు (ఇక్కడ, ఇక్కడ ) దొరికాయి.
A post shared by qian_princess (@qian__princess)
Qian_princess ఇంస్టా బయో బట్టి తను ఒక వీడియో క్రియేటర్. తన పేరుతో ఇంటర్నెట్‌లో వెతికితే, తాను రోబోట్ అని చెప్తూ ఎటువంటి వార్త కథనాలు లేదా ఆర్టికల్స్ లభించలేదు.
అదనంగా, అసలు నామి అనే A.I తయారు చేసిన రోబోట్ నిజంగా ఉందా అని ఇంటర్నెట్‌లో వెతుకగా, దాన్ని రుజువు చేయడానికి ఎటువంటి వార్తా కథనాలు లేవు.
చివరిగా, ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నది రోబోట్ కాదు, ఒక వీడియో క్రియేటర్.

created: October 27, 2023


text:
హిజాబ్ ముసుగులో అక్రమంగా మద్యాన్ని రవాణా చేస్తూ పట్టుబడ్డ దృశ్యాలను ప్రస్తుత హిజాబ్ నిరసనలకు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 22, 2022
ఇటీవల కర్ణాటకలో జరుగుతున్న హిజాబ్ నిరసనల నేపథ్యంలో ‘హిజాబ్ ముసుగులో ప్రజలపైకి రాళ్లు రువ్వి అల్లర్లు సృష్టించే పురుషులైన మతోన్మాద శక్తులను రెడ్ హ్యాండెడ్ గా పట్టుకున్న ఆంధ్ర, తెలంగాణ మరియు కర్నాటక పోలీసులు’ అంటూ ఒక వీడియోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హిజాబ్ ముసుగులో ప్రజలపైకి రాళ్లు రువ్వి అల్లర్లు సృష్టించే పురుషులను పోలీసులు పట్టుకున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ దృశ్యాలు ఆగస్ట్ 2020లో కొందరు యువకులు తెలంగాణ నుండి ఆంధ్రకు హిజాబ్ ముసుగులో అక్రమంగా మద్యాన్ని తరలిస్తూ పట్టుబడ్డ ఘటనకు సంబంధించినవి. ఈ ఘటనను అప్పట్లో అనేక మీడియా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. ఈ వీడియోకు ప్రస్తుతం జరుగుతున్న హిజాబ్ నిరసనలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వీడియోలో చుపిస్తునట్టు హిజాబ్ ముసుగులో ఉన్న పురుషులను పోలీసుల అరెస్ట్ చేసింది రాళ్లు రువ్వి అల్లర్లు సృష్టించినందుకు కాదు, వీరిని అరెస్ట్ చేసింది హిజాబ్ ముసుగులో అక్రమంగా మద్యాన్ని తరలిస్తున్నందుకు.
వీడియోకి సంబంధించి సమాచారం కోసం గూగుల్‌లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా ఇవే దృశ్యాలను రిపోర్ట్ చేసిన ఒక వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం వీరు తెలంగాణ నుండి ఆంధ్రాకు హిజాబ్ ముసుగులో అక్రమంగా మద్యాన్ని తరలిస్తుండగా కర్నూల్ పోలీసులు వారిని పట్టుకున్నారు, పైగా ఈ ఘటన ఆగస్ట్ 2020లో జరిగింది.
ఈ ఘటనను రిపోర్ట్ చేసిన మరొక వార్తా కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ కథనం ద్వారా ఇది మద్యం అక్రమ రవాణాకు సంబంధించిందని స్పష్టం అవుతుంది. వీటన్నిటి బట్టి ఈ వీడియోకి రాళ్లు రువ్వడానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదని తెలుస్తుంది.
చివరగా, హిజాబ్ ముసుగులో అక్రమంగా మద్యాన్ని రవాణా చేస్తూ పట్టుబడ్డ దృశ్యాలను ప్రస్తుత హిజాబ్ నిరసనలకు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 22, 2022


text:
యాడ్-ఫిల్మ్ షూటింగ్ దృశ్యాలను ముంబయి మెట్రోరైల్లో చంద్రముఖి ప్రత్యక్షమైందని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 25, 2023
‘చంద్రముఖి ముంబై మెట్రో రైలులో ప్రత్యక్షమైంది’ అని సినీనటి జ్యోతిక నటించిన చంద్రముఖి సినిమాలోని ఆమె పాత్ర యొక్క వస్త్రధారణలో ఉన్న ఒక అమ్మాయి, మెట్రోరైలులో ప్రయాణికుల్ని ఇబ్బంది పెడుతుందంటూ సోషల్ మీడియాలో  కొన్ని దృశ్యాలను షేర్ చేస్తున్నారు. అసలు ఈ వీడియో వెనుక ఉన్న నిజానిజాలు ఏంటో ఈ పోస్టు ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: చంద్రముఖి వేషంలో ఉన్న ఒక అమ్మాయి ముంబయి మెట్రోరైల్లో ప్రయాణికులకి ఇబ్బంది కలిగించింది.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియోలోని దృశ్యాలు ఎలక్ట్రానిక్స్ కంపెనీ ‘బోట్’ వారు ఢిల్లీ మెట్రో రైల్లో చిత్రీకరించిన ఒక యాడ్- ఫిలిం షూటింగ్‌కి సంబంధించినవి. Netflixలో స్ట్రీమ్ అవుతున్న కొన్ని టి.వి. సిరీస్ మరియు సినిమాలకి సంబంధించిన కొన్ని పాత్రల వేషంలో ఉన్న నటులు ఈ యాడ్-ఫిలింలో కనిపిస్తారు. వైరల్ అయిన ఈ దృశ్యాలు ‘బోట్ ఎయిర్ డోప్స్’ యొక్క యాడ్ ఫిలిం షూటింగ్‌కి సంబంధించినవి అని నోయిడా మెట్రో రైల్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (NMRC) మ్యానేజింగ్ డైరెక్టర్ ట్విట్టర్ ద్వారా వివరణ ఇచ్చారు. కావున, పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పు.
వీడియోకు సంబంధించిన మరింత సమాచారాన్ని తెలుసుకొనుటకు, ఈ ఘటన గురించి ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, దీనికి సంబంధించిన అనేక మీడియా కథనాలు లభించాయి.
ఈ కథనాల ప్రకారం, మంజులికా (చంద్రముఖి సినిమా హిందీ వెర్షన్ ‘భూల్ భులయ్య’లో చంద్రముఖి పాత్ర పేరు) మరియు స్క్విడ్ గేమ్స్, మనీ హైయెస్ట్ వెబ్ సిరీస్‌లలో పాత్రల వేషాలలో ఉన్న నటీనటులతో ఎలక్ట్రానిక్స్ కంపెనీ ‘బోట్’ వారు ఢిల్లీ మెట్రో రైల్లో ఒక యాడ్- ఫిలిం చిత్రీకరించారు. వైరల్ అవుతున్న ఈ దృశ్యాలు ఆ షూటింగ్‌కి సంబంధించినవే. వైరల్ వీడియోకి సంబంధించిన వార్తా కథనాల్ని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ  చూడవచ్చు. బోట్ కంపెనీ అధికారిక ఇంస్టాగ్రామ్ పేజీలో కూడా ఈ యాడ్ ఉంది.
నోయిడా మెట్రో రైల్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ (NMRC) మ్యానేజింగ్ డైరెక్టర్ రీతు మహేశ్వరీ ఈ వైరల్ వీడియోపై ట్విట్టర్ ద్వారా వివరణ ఇచ్చారు.  వైరల్ అవుతున్న వీడియో బోట్ కంపెనీ వారి యాడ్- ఫిలిం షూటింగ్ యొక్క దృశ్యాలు అని, NMRC అనుమతితోనే ఈ వీడియోని షూట్ చేశారని తను వెల్లడించారు.
PRESS STATEMENT REGARDING noida metro VIDEO VIRAL ON VARIOUS SOCIAL MEDIA PLATFORMS;
This is to clarify that video going viral on various Social Media Platforms is a part of a commercial advertisement shooting which was held on 22.12.2022 under approved NMRC Policy…
ఈ వీడియోలో చంద్రముఖి/మంజులిక గా నటించిన మహిళ పేరు ప్రియా గుప్తా, చంద్రముఖి వేషంలో తాను ఉన్న కొన్ని చిత్రాలు మరియు వీడియోలను ప్రియా ఇంస్టాగ్రామ్ ద్వారా షేర్ చేసింది. వాటిని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరిగా, మెట్రో రైలులో బోట్ కంపెనీ చిత్రీకరించిన ఒక యాడ్-ఫిలిం షూట్ యొక్క దృశ్యాలని చంద్రముఖి మెట్రోలో ప్రత్యక్షమైంది అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 25, 2023


text:
తమిళనాడులో మూర్ఛ రోగంతో బాధపడుతున్న ఒక వ్యక్తి స్పృహ తప్పి మరుగుతున్న గంజి గిన్నెలో పడిన దృశ్యాలని తప్పగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 5, 2022
మద్యం మత్తులో ఉన్న ఒక వ్యక్తి గోడ అనుకొని సాంబార్ గిన్నెకి ఒరిగి అందులో పడటంతో చర్మం కాలిపోయి మరణించినట్టు సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. ఈ ఘటన తమిళనాడు రాష్ట్రం మధురై జిల్లాలోని పలంగానట్టి ప్రాంతంలో చోటుచేసుకున్నట్టు ఈ పోస్టులో తెలిపారు. ఈ వీడియోని ఇదే వివరణతో ‘10TV’ వార్తా సంస్థ కూడా తమ ఫేస్‌బుక్ పేజీలో పబ్లిష్ చేసింది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తమిళనాడులో మద్యం మత్తులో ఉన్న ఒక వ్యక్తి గోడ అనుకొని సాంబార్ గిన్నెలో పడి మరణించిన ఘటన యొక్క దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): 29 జులై 2022 నాడు తమిళనాడు మధురై జిల్లాలోని ముత్తుమారియమ్మన్ దేవాలయం సమీపంలో భక్తుల కోసం ప్రసాదం తయారుచేస్తుండగా, ముత్తుకుమారన్ అనే వ్యక్తి స్పృహ తప్పి మరుగుతున్న గంజి గిన్నెలో పడి కాలిపోయాడు. శరీరంపై చాలా వరకు కాలిన గాయాలతో ఆసుపత్రిలో చేరిన ముత్తుకుమారన్, అదే రోజు రాత్రి 10:30 గంటలకు చికిత్స పొందుతూ మరణించారు. ముత్తుకుమారన్ మూర్ఛ రోగంతో బాధపడుతున్నాడని అతని భార్య తమిళమని పోలీస్ కంప్లైంటులో స్పష్టం చేసింది. ముత్తుకుమారన్ మద్యం మత్తులో మరుగుతున్న గంజి గిన్నెలో పడి మరణించలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని షేర్ చేస్తూ ‘ఇండియా టుడే’ వార్తా సంస్థ 02 ఆగష్టు 2022 నాడు ఒక ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. తమిళనాడు మధురై జిల్లాలోని ముత్తుమారియమ్మన్ దేవాలయం దగ్గర భక్తుల కోసం గంజి ప్రసాదాన్ని తయారుచేస్తున్న సమయంలో ముత్తుకుమారన్ అనే వ్యక్తి స్పృహ తప్పి ప్రమాదవశాత్తు మరుగుతున్న గంజి గిన్నెలో పడినట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. ‘ఆడి వెళ్లి’ పండగ సందర్బంగా  భక్తులకు గంజి ప్రసాదాన్ని ఇవ్వడం ఆనవాయితీ. ముత్తుమారియమ్మన్ దేవాలయంలో గంజి ప్రసాదం  తయారుచేసే పనిని పర్యవేక్షిస్తున్న సమయంలో ముత్తుకుమారన్, స్పృహ తప్పి మరుగుతున్న గంజి గిన్నెలో పడి అతని శరీరం కాలిపోయిన్నట్టు తెలిసింది.
ఈ ఘటనకు సంబంధించిన మరికొన్ని వివరాలని తెలుపుతూ పలు తమిళనాడు వార్తా సంస్థలు ఆర్టికల్స్ మరియు వీడియోలని పబ్లిష్ చేసాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఒంటి  నిండా కాలిన గాయాలతో ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో చేరిన ముత్తుకుమారన్, అదే రోజు రాత్రి 10:30 నిమిషాలకు మరణించినట్టు ముత్తుకుమారన్ భార్య తమిళమని FIRలో తెలిపింది. తన భర్త మూర్ఛ రోగంతో బాధపడుతూ గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా చికిత్స పొందుతున్నాడని, అందులో భాగంగానే స్పృహ తప్పి మరుగుతున్న గంజి పాత్రలో పడినట్టు తమిళమని పోలీస్ కంప్లైంటులో స్పష్టం చేసింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో కనిపిస్తున్న వ్యక్తి మద్యం మత్తులో మరుగుతున్న వంట గిన్నెలో పడలేదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, తమిళనాడులో మూర్ఛ రోగంతో బాధపడుతున్న వ్యక్తి స్పృహ తప్పి మరుగుతున్న గంజి గిన్నెలో పడిన దృశ్యాలని తప్పగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: August 5, 2022


text:
మెక్సికో వీధుల్లో గుంపులుగా ఉన్న పక్షుల దృశ్యాలను జపాన్‌కి ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 15, 2023
ఇటీవల టర్కీ, సిరియాలలో సంభవించిన భారీ భూకంపానికి కొంత సమయం ముందే పక్షులు వింతగా ప్రవర్తించాయని వస్తున్న కథనాల నేపథ్యంలో జపాన్‌లోని హోన్షు దీవిలో వేలాదిగా కాకులు వీధులలోకి వచ్చాయంటూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. దీంట్లో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: జపాన్‌లోని హోన్షు దీవిలో వేలాదిగా కాకులు వీధులలోకి వచ్చిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్: ఈ వీడియో మొదటగా 23 జనవరి 2023లో మెక్సికోకి చెందిన ‘Josue Resendiz’ అనే వ్యక్తి ‘టిక్ టాక్’లో అప్‌లోడు చేశాడు. స్థానిక మీడియా కథనాల ప్రకారం ఈ ఘటన మెక్సికోలో జరిగింది. జపాన్ హోన్షు దీవిలో జరిగినట్లు ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. కావున పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ముందుగా, వైరల్ అవుతున్న వీడియోల కింద కామెంట్లను పరిశీలించగా, ఈ దృశ్యాలు జపాన్‌కు చెందినవి కావని, మెక్సికోలో జరిగి ఉండవచ్చని కొందరు ట్విట్టర్ యూసర్లు అభిప్రాయపడ్డారు. దీని ఆధారంగా, మెక్సికోలో ఇటీవల ఇటువంటి సంఘటనలు ఏమైనా జరిగాయా అని ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, స్థానిక మీడియా ప్రచురించిన కొన్ని వార్తా కథనాలు లభించాయి. వాటిని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఈ కథనాల ప్రకారం, మెక్సికోకి చెందిన ‘Josue Resendiz’ అనే వ్యక్తి 23 జనవరి 2023 నాడు దీనికి సంబంధించిన పూర్తి వీడియోని ‘టిక్ టాక్’ యాప్‌లో అప్‌లోడు చేశాడు.
వీడియోలో కనిపించే కారు నెంబర్ ప్లేట్‌ని బట్టి మరియు ‘Josue Resendiz’ ఇన్స్టాగ్రామ్ పోస్టులని బట్టి అతను మెక్సికోలోని ‘Guanajuato’ రాష్ట్రానికి చెందిన వ్యక్తిగా నిర్ధారించవచ్చు. ఇక ఈ సంఘటన గురించిన మరిన్ని విషయాల కోసం మేము అతనిని సంప్రదించాము. తగిన సమాచారం అందిన వెంటనే ఈ కథనం అప్‌డేట్ చేయబడుతుంది.
చివరిగా, మెక్సికోలో వీధులలో గుంపులుగా ఉన్న పక్షుల దృశ్యాలని జపాన్‌కి ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 15, 2023


text:
వాతావరణ మార్పు గురుంచి నిరసన చేస్తున్న వారిని ప్యారిస్‌లో ప్రజలు రోడ్డుపై నుండి పక్కకు ఈడ్చివేసిన దృశ్యాలను తప్పుడు కథనంతో షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 22, 2022
‘రోడ్ల మీద #మసాజ్ (అర్థం చేసుకోండి జుకర్ గాడి దెబ్బకు అన్నీ మార్చాల్సి వస్తుంది) చేస్తున్న శాంతి మతస్తులకు ఈడ్చి అవతల పడేసి కాళ్ళతో తంటున్న ఫ్రాన్స్ ప్రజలు’ అని చెప్తున్న వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు.  పోస్టు వివరణలో రాసిన మసాజ్ అనే అక్షరం నమాజ్ ను సూచిస్తుంది అని అర్ధం చేసుకోవచ్చు.  అసలు ఈ పోస్టులోని నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: రోడ్ల మీద నమాజ్ చేస్తున్న ముస్లిం మతస్థులను ఈడ్చి పక్కన పడేసిన ఫ్రాన్స్ ప్రజలు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఫ్రాన్స్ దేశంలోని ప్యారిస్ నగరంలో కొందరు వాతావరణం కాలుష్యానికి వ్యతిరేకంగా రోడ్డు పైన ట్రాఫిక్ కి అడ్డంగా కూర్చొని నిరసన చేస్తుండగా, కొందరు వాహనదారులు వారిని పక్కకు ఈడ్చి వేశారు. ఈ సంఘటనకు సంబంధించిన వీడియోని ముస్లింలు రోడ్డుపైన నమాజ్ చేస్తుంటే వారిని ఫ్రాన్స్ ప్రజలు పక్కకు ఈడ్చివేశారు అనే తప్పుడు కథనంతో  షేర్ చేస్తున్నరు. కావున ఈ క్లెయిమ్ తప్పు.
సంబంధిత  కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఫ్రాన్స్ లో రోడ్డుపై నుండి కొందరిని పక్కకు ఈడ్చివేసిన సంఘటనలపై ఏమైనా వార్త కథనాలు ఉన్నాయా అని ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, వైరల్ వీడియోలో ఉన్న దృశ్యాలు కలిగి ఉన్న ఒక వార్తా కథనం మాకు లభించింది. యునైటెడ్ కింగ్డమ్ కి చెందిన ‘ఎక్సప్రెస్’ వార్తా సంస్థ వారి వెబ్సైటులో డిసెంబర్ 2వ తారీఖు ప్రచురితమైన ఈ కథనం ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఈ కథనం ప్రకారం ఫ్రాన్స్ దేశంలోని ప్యారిస్ నగరంలో వాతావరణ కాలుష్యం గురించి వ్యతిరేకంగా రోడ్డుకు అడ్డంగా కూర్చొని కొందరు నిరసన ప్రకటిస్తుండగా, కొందరు వాహనదారులు వారిని పక్కకు ఈడ్చివేశారు. కొన్ని నెలలుగా ఇటువంటి నిరసనలు జరుగుతున్నాయి అని ఆ వార్త కథనంలో రాసారు (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). ఇదే విషయంపై ఉన్న ఇంకొన్ని వార్త కథనాలు మీరు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.  నవంబర్ 26వ తేదీన లేపారిసియన్ అనే వెబ్సైటులో ప్రచురితమైన ఈ వీడియోలో  కూడా వైరల్ వీడియోలో రోడ్డు పైనుండి నిరసనకారులని కొందరు వ్యక్తులు పక్కకు ఈడ్చివేస్తున్న దృశ్యాలని వేరే కెమెరా యంగిల్‌లో చూడవచ్చు. వీటన్నిటిని బట్టి,  ఈ దృశ్యాలు కచ్చితంగా ఫ్రాన్సులో రోడ్డుపై నమాజ్ చేస్తున్న వారిని పక్కకు ఈడ్చివేసినవి కాదని అర్ధం అవుతుంది.
చివరిగా, వాతావరణ నిరసనకారులను (Climate activists) ప్యారిస్‌లో ప్రజలు రోడ్డుపైనుండి పక్కకు ఈడ్చివేసిన దృశ్యాలను నమాజ్ చేస్తున్న ముస్లింలను ఈడ్చివేసిన దృశ్యాలు అంటూ  తప్పుడు కథనంతో షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 22, 2022


text:
సీఎం జగన్ జుట్టు సరిచేసుకుంటున్న వీడియోని, పూజారి అక్షింతలు వేసినందుకు తనని తిట్టి తల దులుపుకున్నాడు అని తప్పుడు ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 20, 2023
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ సీఎం వై.ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి, కొందరు పూజారుల ఎదురుగా కూర్చొని తన జుట్టును సరి చేసుకుంటున్న వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది.  “…ఆక్షింతలు వేసినందుకు పూజారిని  తిట్టి, దులిపేసుకున్నాడు..” అని ఈ వీడియో గురించి వివరణ ఇస్తున్నారు. ఈ క్లెయిమ్ వెనుక ఉన్న నిజానిజాలు ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: తన తలపై అక్షింతలు వేశారని ఒక పూజారిని తిట్టి, వాటిని దులిపివేసుకొన్న వై.ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి.
ఫాక్ట్(నిజం): ప్రభుత్వం తరపున పట్టు వస్త్రాలు బహుకరించటానికి సీఎం జగన్ ఇటీవల తిరుమల దేవాలయానికి వెళ్ళారు. అప్పుడు తన తలకి ఉన్న పాగాను తీసి జుట్టు సరిచేసుకొంటున్నప్పుడు తీసిన వీడియోను, పూజారి తన తలపై అక్షింతలు వేసినందుకు ఆయన్ని తిట్టి దులుపుకొన్నారు అని తప్పుడు కథనంతో షేర్ చేస్తున్నారు. కావున, ఈ క్లెయిమ్ తప్పు.
ముందుగా, సీఎం జగన్ పూజలో కూర్చున్న వీడియోల కోసం తగిన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతుకగా, వైరల్ వీడియో యొక్క పూర్తి వెర్షన్ దొరికింది. శ్రీవారి బ్రహ్మోత్సవాల సందర్భంగా, పట్టు వస్త్రాలు బహుకరించటానికి సీఎం జగన్ తిరుమల దేవాలయాన్ని దర్శించినప్పటి వీడియో ఇది (ఇక్కడ).
వైరల్ వీడియోలో ఉన్న దృశ్యాలు ఈ వీడియోలో 30:15 సెకన్ల మార్కు దగ్గర నుండి కనిపిస్తాయి. ఇక్కడ తను తల దులుపుకుంటున్నట్లు కనిపించినా, వీడియోని కొంచెం వెనక్కి చేసి చూస్తే, తన తలకి ఉన్న పాగాని ఒక  పూజారి తీసిన తర్వాత జగన్ తన జుట్టును సరి చేసుకుంటారు అని అర్ధం అవుతుంది. ఆ తలపాగాను తీసేస్తున్న దృశ్యాల్ని తీసేసి, జుట్టు దులుపుకొంటున్న దృశ్యాలను మాత్రమే కట్ చేసి తప్పుడు కథనాన్ని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరిగా, సీఎం జగన్ తన తలపాగా తీసాక జుట్టు సరి చేసుకుంటున్న వీడియోని, పూజారి అక్షింతలు వేసినందుకు తనని తిట్టి తల దులుపుకున్నారు అని తప్పుడు ప్రచారం చేస్తున్నారు.


text:
చైనాలోని డ్రాగన్ పడవ షో  దృశ్యాలని కేరళలో 240 పడవలతో నదిలో దీపోత్సవం దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 5, 2022
‘కేరళలో 240 పడవలతో నదిలో దీపోత్సవం’, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. కేరళ మీరళం మండిలోని మహంకాళేశ్వర దేవాలయం సమీపంలో ఈ అద్భుతమైన ప్రదర్శన చేసినట్టు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కేరళలో 240 పడవలతో నదిలో దీపోత్సవం నిర్వహించిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో, చైనాలో గ్వాంగ్సీ జువాంగ్ ప్రాంతంలోని యూలంగ్ నదిపై రాత్రి వేళలో నిర్వహించే ప్రత్యేక డ్రాగన్ పడవల షో దృశ్యాలని చూపిస్తుంది. 700 మీటర్ల పొడవైన ఈ డ్రాగన్ ఆకారంలో ఉన్న పడవను 80 వెదురు తెప్పలతో రూపొంధించారు. గ్వాంగ్సీ జువాంగ్ ప్రాంతంలో యాత్రికులను ఆకర్షించేందుకు ఈ ప్రత్యేక ఫాంటసీ డ్రాగన్ పడవ పర్యటనను 2022 మే నెలలో ప్రారంభించారు. ఈ వీడియో కేరళకి సంబంధించినది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘Xi’s Moments’ అనే ఫేస్బుక్ యూసర్ 25 మే 2022 నాడు షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. చైనాలోని గ్వాంగ్సీ జువాంగ్ ప్రాంతంలో యూలంగ్ నదిపై నిర్వహించే వార్షిక డ్రాగన్ రాఫ్ట్ వేడుక దృశ్యాలని ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు. ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ పలు వార్తా సంస్థలు ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోలని 2022 మే నెలలో పబ్లిష్ చేశాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
సుమారు 700 మెటర్ల పొడవైన ఈ డ్రాగన్ ఆకారంలో ఉన్న పడవను 80 వెదురు తెప్పలతో రూపొంధించినట్టు తెలిసింది. సౌత్ చైనాలోని గ్వాంగ్సీ జువాంగ్ ప్రాంతంలో యాత్రికులను ఆకర్షించే లక్ష్యంతో ఈ ప్రత్యేక ఫాంటసీ డ్రాగన్ పడవ పర్యటనను 2022 మే నెలలో ప్రారంభించినట్టు CGTN వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసింది. ఈ విషయాన్ని  రిపోర్ట్ చేస్తూ మరికొన్ని వార్తా సంస్థలు కూడా ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేశాయి.
240 పడవలతో ఇటీవల కేరళలో దీపోత్సవం నిర్వహించినట్టు ఎక్కడా సమాచారం దొరకలేదు. కేరళలో ఓనమ్ పండగ సందర్భంగా నిర్వహించే పడవ పోటీల దృశ్యాలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, చైనాలోని యూలంగ్ నదిపై నిర్వహించే డ్రాగన్ పడవ పర్యటన దృశ్యాలని కేరళలో 240 పడవలతో నదిలో దీపోత్సవం నిర్వహించిన దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 5, 2022


text:
మయాన్మార్ దేశంలోని పచ్చ గనుల ప్రదేశాన్ని చంద్రబాబు హయాంలో పోలవరం ప్రాజెక్ట్ పనులు జరిగిన దృశ్యంగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 31, 2023
టీడీపీ అధినేత నారా చంద్రబాబు నాయుడు పరిపాలనలో పోలవరం పనులు జరిగిన దృశ్యంలో ఒక భాగం అంటూ ఒక ఫోటోను సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. దీనిలో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఆంధ్రప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయిడు పరిపాలనలో పోలవరం పనులు జరిగిన ప్రదేశం ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటో మయాన్మార్ దేశంలోని, కాచిన్ రాష్ట్రం, హ్పకాంత్ (Hpakant) పట్టణంలో ఉన్న పచ్చ గనులు (Jade mines) ప్రదేశాన్ని చూపిస్తుంది. ఈ ఫోటోకి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని పోలవరం ప్రాజెక్టుకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, ఈ పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
వైరల్ ఫోటోను గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఈ ఫోటో మయాన్మార్ దేశంలోని కాచిన్ రాష్ట్రం, హ్పకాంత్ పట్టణంలో ఉన్న పచ్చ గనులు (Jade mines) గల ప్రదేశం అని తెలిసింది. ఈ ఫోటో కేకే న్యూస్ అనే చైనీస్ న్యూస్ వెబ్సైటులో మయన్మార్ దేశంలోని పచ్చ గనులలోని నిజ జీవిత దృశాలు అంటూ అప్లోడ్ చేసిన ఫోటోలలో ఒకటి.
మయన్మార్ యొక్క పచ్చ పరిశ్రమ గురించి ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, ఈ పరిశ్రమ గురించి వివరిస్తూ పలు మీడియా రిపోర్టులు (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) మరియు ఆర్టికల్స్ (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) లభించాయి. పచ్చ పరిశ్రమ,  మయాన్మార్ దేశ ఆర్థిక వ్యవస్థలో అత్యంత ముఖ్యమైన, వివాదాస్పద రంగాలలో ఒకటి. సంపదతో పాటు వనరుల దుర్వినియోగం, పర్యావరణ క్షీణత లాంటి సమస్యలతో ఈ పరిశ్రమ ఉంది. ఈ పరిశ్రమకు చైనా నిధులు అందించే చట్టవిరుద్ధమైన కంపెనీల నుంచి ఎక్కువ డిమాండ్ వస్తుందని, మిలిటరీ, సరిహద్దు గార్డ్లు,  ఇతర అధికారులు పచ్చ వ్యాపారులతో ముడిపడి, తరచుగా వారు నియంత్రించే సరిహద్దుల ద్వారా ఈ రాళ్లను చట్టవిరుద్ధంగా తరలింపులు చేస్తారని ఈ రిపోర్ట్స్ పేర్కొన్నాయి.
మానవ హక్కుల మండలి 2017లో మయన్మారుకు U.N. ఇండిపెండెంట్ ఇంటర్నేషనల్ ఫ్యాక్ట్ ఫైండింగ్ మిషన్ను అత్యవసరంగా పంపాలని నిర్ణయించింది. ఈ ఫ్యాక్ట్ ఫైండింగ్ మిషన్, టాట్‌మాడావ్ అని పిలవబడే మిలిటరీ నిర్వహిస్తున్న సంస్థలపై యుఎన్ భద్రతా మండలి,  సభ్య దేశాలు తక్షణమే ఆంక్షలు విధించాలని పేర్కొంది. దేశీయ, విదేశీ వ్యాపార ఒప్పందాల నుండి సైన్యం సంపాదించే ఆదాయాలు మానవ హక్కుల ఉల్లంఘనలను పెంచుతాయని మిషన్ పేర్కొంది. ఇకపోతే,
పోలవరం ప్రాజెక్ట్ సైట్ దృశ్యాలు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరిగా, మయాన్మార్ దేశంలోని పచ్చ గనుల ప్రదేశాన్ని పోలవరం ప్రాజెక్ట్ సైట్ దృశ్యంగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
గుజరాత్ సోమనాథ్ దేవాలయం దృశ్యాలని శ్రీ కాశీ విశ్వనాధ్ దేవాలయం పునఃనిర్మాణం తరువాత తీసిన వీడియో అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 25, 2021
కాశీ శ్రీ విశ్వనాధ్ దేవాలయం పునఃనిర్మాణ పనుల తర్వాత మొదటి సంగ్రహావలోకనం, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఆ వీడియోలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: శ్రీ కాశీ విశ్వనాధ్ దేవాలయం పునఃనిర్మాణం తరువాత తీసిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నది గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని సోమనాథ్ దేవాలయం, వారణాసిలోని కాశీ శ్రీ విశ్వనాధ్ దేవాలయం కాదు. ఈ వీడియో 2021 మార్చ్ నెల నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘bharatmotivarass’ పేరుతో ఉన్న ఒక ఇన్‌స్టాగ్రామ్ యూసర్ 11 మార్చ్ 2021  నాడు షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నది సోమనాథ్ దేవాలయమని ఈ యూసర్ వివరణలో స్పష్టంగా తెలిపారు.
ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్న అదే దేవాలయం యొక్క ఫోటోని ‘The Times of India’ సంస్థ 11 నవంబర్ 2021 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌లో షేర్ చేసింది. ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని శ్రీ సోమనాథ్ మందిరమని ఈ ఆర్టికల్‌లో కూడా రిపోర్ట్ చేసారు. శ్రీ సోమనాథ మందిరంలో దీపావళి పండగ వేడుకకి సంబంధించి దేవాలయ సంస్థ వారు షేర్ చేసిన వీడియోలో, పోస్టులో కనిపించిన అవే దృశ్యాలని మనం చూడవచ్చు.
శ్రీ కాశీ విశ్వనాధ్ కారిడార్ పునఃనిర్మాణ పనులకి సంబంధించి ఇటీవల పబ్లిష్ అయిన న్యూస్ ఆర్టికల్స్ మరియు వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. శ్రీ కాశీ విశ్వనాధ్ కారిడార్ పనులు చివరిదశలో ఉన్నాయని, 13 డిసెంబర్ 2021 నాడు ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ఈ కారిడార్‌ను ప్రారంభించనున్నట్టు తెలిపారు.
చివరగా, గుజరాత్ సోమనాథ్ దేవాలయాన్ని చూపిస్తూ శ్రీ కాశీ విశ్వనాధ్ దేవాలయం పునఃనిర్మాణ పనుల తరువాత తీసిన దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 25, 2021


text:
హార్స్‌హెయిర్ వార్మ్ అనే పరాన్నజీవి వీడియోని శివ నాగం చెట్టు అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 26, 2021
శివ నాగం అనబడే చెట్టు మూలాన్ని కత్తిరించిన 15 రోజుల వరకు దాని వేర్లు ఇలా బ్రతికే ఉంటాయని ఒక వీడియోతో ఉన్న పోస్టును సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. అవి పాములా మెలితిప్పినట్లు ఉంటాయని పోస్ట్ ద్వారా అంటున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మూలాన్ని కత్తిరించినా కూడా వేర్లు 15 రోజుల వరకు జీవించి ఉండే శివ నాగం చెట్టు వీడియో.
ఫాక్ట్: శివ నాగం చెట్టు, దాని వేర్లు గురించి వెతకగా, అలాంటి ఒక చెట్టు ఉన్నట్టు ఎక్కడా కూడా ఎటువంటి ఆధారాలు దొరకలేదు. వీడియోలో ఉన్నది హార్స్‌హెయిర్ వార్మ్ అనే పరాన్నజీవి (parasite). ఈ పరాన్నజీవులు ఇతర కీటకాలపై దాడి చేసి వాటి లోపల పెరుగుతాయి. అవి పూర్తిగా ఎదిగిన తరువాత, కీటకాన్ని నీటిలోకి దూకేలా చేసి శరీరం నుండి నిష్క్రమించేలా చేస్తాయి. ‘మలయాళం సమయం’ వారు ఈ వీడియోకు సంబంధించి రాసిన ఆర్టికల్‌లో కేరళ ఫారెస్ట్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లోని డాక్టర్ సుజనపాలన్ గారిని అడిగినప్పుడు వీడియోలో ఉన్నది ఒక చెట్టుకి సంబంధించిన వేర్లు కాదని, అది హార్స్‌హెయిర్ వార్మ్ అని తేల్చిచెప్పారు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
శివ నాగం చెట్టు, దాని వేర్లు గురించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, అలాంటి ఒక చెట్టు ఉన్నట్టు ఎక్కడా కూడా ఎటువంటి సమాచారం లభించలేదు.
వీడియోను స్క్రీన్‌షాట్స్ తీసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే విజువల్స్‌తో ఉన్న ఒక యూట్యూబ్ వీడియో లభించింది. కానీ, వీడియోలో ఉన్నది హార్స్‌హెయిర్ వార్మ్ అనే పరాన్నజీవి (parasite). ఈ పరాన్నజీవులు ఇతర కీటకాలపై దాడి చేసి వాటి లోపల పెరుగుతాయి. అవి పూర్తిగా ఎదిగిన తరువాత, కీటకాన్ని నీటిలోకి దూకేలా చేసి శరీరం నుండి నిష్క్రమించేలా చేస్తాయి. ఈ యూట్యూబ్ వీడియోలో నీళ్లల్లో ఎలా బయటికి వస్తాయో చూపించారు.
గోర్డియన్ పురుగులు అని కూడా పిలువబడే హార్స్‌హెయిర్ వార్మ్ నెమటోమార్ఫా సమూహానికి చెందినవి. ఇవి నెమటోడ్ లను పోలి ఉంటాయి, అయితే చాలా పొడవుగా (4 అంగుళాలు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ) మరియు చాలా సన్నగా ఉంటాయి (1/80 నుంచి 1/10 అంగుళాల వ్యాసం(diameter)). ఇవి నీరు లేదా తడి ప్రాంతాల్లో బాగా కనిపిస్తాయి.
మలయాళం సమయం వారు ఈ వీడియోకు సంబంధించి రాసిన ఆర్టికల్‌లో కేరళ ఫారెస్ట్ రీసెర్చ్ ఇన్‌స్టిట్యూట్‌లోని డాక్టర్ సుజనపాలన్ గారిని అడిగారు. వీడియోలో ఉన్నది ఒక చెట్టుకి సంబంధించిన వేర్లు కాదని, అది హార్స్‌హెయిర్ వార్మ్ అని తేల్చిచెప్పారు.
చివరగా, హార్స్‌హెయిర్ వార్మ్ అనే పరాన్నజీవిని పట్టుకొని మూలాన్ని కత్తిరించినా కూడా వేర్లు 15 రోజుల వరకు జీవించి ఉండే శివ నాగం చెట్టు వీడియో అని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 26, 2021


text:
2019లో జరిగిన 'హౌడీ మోదీ' కార్యక్రమానికి సంబంధించిన విజువల్స్‌ని ప్రస్తుత మోదీ అమెరికా పర్యటనవంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 24, 2021
ఐక్యరాజ్య సమితి జనరల్ అసెంబ్లీ మరియు క్వాడ్ దేశాల (భారత్, అమెరికా, జపాన్ మరియు ఆస్ట్రేలియా) అధినేతలతో జరిగే సమావేశంలో పాల్గొనేందుకు భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ఇటీవల అమెరికా పర్యటనకు వెళ్ళిన నేపథ్యంలో ఇప్పటి మోదీ అమెరికా పర్యటనకి సంబంధించినవంటూ కొన్ని వీడియోలు మరియు ఫోటోలు షేర్ చేసిన పోస్టులు (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతున్నాయి. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోలు మరియు ఫోటోలకు సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ప్రస్తుత అమెరికా పర్యటనకు సంబంధించిన విజువల్స్.
ఫాక్ట్ (నిజం): ప్రస్తుత అమెరికా పర్యటనలో మోదీ ఎటువంటి సభలో పాల్గొనడం లేదు. ఈ వీడియో 2019లో మోదీ అమెరికా పర్యటనలో భాగంగా జరిగిన హౌడీ మోదీ కార్యక్రమానికి సంబంధించింది. ఇక ఫోటోలోని పై భాగం కూడా 2019 హౌడీ మోదీ కార్యక్రమానికి సంబంధించింది కాగా, కింది స్టేడియం ఫోటో 2017లో అమెరికాలో జరిగిన సూపర్ బౌల్ ఫుట్ బాల్ లీగ్‌కి సంబంధించింది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
వీడియో:
ఐక్యరాజ్య సమితి జనరల్ అసెంబ్లీ మరియు క్వాడ్ దేశాల అధినేతలతో జరిగే సమావేశంలో పాల్గొనేందుకు ప్రధాని మోదీ వెళ్లారు. ఈ పర్యటన 22-25 సెప్టెంబర్ వరకు సాగనుంది. ఐతే ఈ పర్యటనకి సంబంధించి విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ విడుదల చేసిన వివరాల ప్రకారం అమెరికా పర్యటనలో మోదీ ఎటువంటి సభలో పాల్గొనడం లేదు. వార్తా కథనాలు ఈ షెడ్యూల్ ని ప్రచురించాయి. దీన్నిబట్టి ఈ వీడియో ఇప్పటి పర్యటనకు సంబంధించింది కాదని అర్ధమవుతుంది.
ఈ వీడియో 2019 సెప్టెంబర్ లో మోదీ అమెరికా పర్యటనలో భాగంగా హౌస్టన్ లో జరిగిన హౌడీ మోదీ కార్యక్రమానికి సంబంధించింది. ఈ కార్యక్రమాన్ని అన్ని మీడియా సంస్థలు ప్రసారం చేసాయి. పోస్టులోని వీడియోలో మోదీ స్టేజిపై నేతలకు కరచాలనం చేస్తున్న విజువల్స్ ఈ కథనాలలో చూడొచ్చు.
ఫోటో:
ఈ ఫోటో పై భాగంలో మోదీకి స్వాగతం తెలుపుతున్న హార్డింగ్ కూడా 2019లో జరిగిన మోదీ అమెరికా పర్యటనకి సంబంధించిందే. ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేస్తే  2019లో జరిగిన హౌడీ మోదీ కార్యక్రమంలో భాగంగా ఇలా హార్డింగ్లను ఏర్పాటు చేసినట్టు ఇదే ఫోటోని ప్రచురించిన వార్తా కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఇక ఈ ఫోటోలోని కింది భాగమైన స్టేడియం ఫోటో 2017లో అమెరికాలో జరిగిన సూపర్ బౌల్  ఫుట్ బాల్ లీగ్‌కి సంబంధించింది. రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ ద్వారా చేస్తే 2017లో జరిగిన సూపర్ బౌల్ లీగ్ న్యూస్ రిపోర్ట్ లో ఇదే ఫోటోని పబ్లిష్  చేసారు. ఈ ఫోటోకి మోదీ అమెరికా పర్యటనకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. దీన్ని బట్టి, 2019లో జరిగిన హౌడీ మోదీ కార్యక్రమం ఫోటోని మరియు ఈ సూపర్ బౌల్ ఫోటోని డిజిటల్ గా అతికించినట్టు అర్ధం చేసుకోవచ్చు.
పైన తెలిపినట్టు ఇప్పటి అమెరికా పర్యటనలో ప్రధాని మోదీ ఎటువంటి సభలో పాల్గొనడం లేదు, కాబట్టి ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది మోదీ ప్రసంగాన్ని వినడం కోసం వచ్చిన జనాలనడంలో నిజం లేదు.
చివరగా, 2019లో జరిగిన హౌడీ మోదీ కార్యక్రమానికి సంబంధించిన విజువల్స్‌ని ప్రస్తుత మోదీ అమెరికా పర్యటనవంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: September 24, 2021


text:
హిమాచాల్ ప్రదేశ్‌లోని ఖాబ్ సంఘం బ్రిడ్జి దృశ్యాలని రిషికేశ్-కేదార్‌నాథ్ మధ్య నిర్మించిన కొత్త రహదారి అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 1, 2022
ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలో రిషికేశ్ నుంచి కేదార్‌నాథ్ మధ్య నూతనంగా నిర్మించిన రహదారి దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రంలో రిషికేశ్ నుంచి కేదార్‌నాథ్ మధ్య నూతనంగా నిర్మించిన రహదారి దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో కిన్నౌర్ జిల్లాలోని ఖాబ్ సంఘం వంతెన దగ్గరలో ఉన్న రోడ్డు దృశ్యాలని ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో కనిపిస్తున్నది రిషికేశ్-కేదార్‌నాథ్ మధ్య నిర్మించిన రహదారి దృశ్యాలు కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన విడియోని జాగ్రత్తగా గమనిస్తే, 0:30 నిమిషాల దగ్గర వీడియోలో మాట్లాడుతున్న వ్యక్తి, తాము ఖాజా వెళ్తున్న దారిలో కనిపించిన అద్భుత దృశ్యాలని పేర్కొనడం మనం చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కోసం వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలతో పోలి ఉన్న వీడియోని ఒక ఇన్‌స్టాగ్రామ్ పేజీ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రం కాజా సమీపంలోని స్పీటి వ్యాలీకి వెళ్తుండగా కనిపించే అందమైన రోడ్లు మరియు పర్వతాల దృశ్యాలని ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తూ ఆ ఇన్‌స్టాగ్రామ్ యూసర్ తెలిపారు.
ఇదివరకు, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోని అదే క్లెయింతో కొందరు సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసినప్పుడు, కొందరు ఫేస్‌బుక్ యూసర్లు ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నది రిషికేశ్-కేదార్‌నాథ్ మధ్య ఉన్న రహదారి కాదని, హిమాచల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఖాబ్ సంఘం వంతెన దగ్గర నిర్మించిన రహదారి దృశ్యాలని స్పంధించారు. పై వివరాల ఆధారంగా వీడియోకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, హిమాచాల్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రం సిమ్లా నుండి కాజాకు వెళ్తుండగా కీన్నౌర్ జిల్లాలోని ఖాబ్ సంఘం వంతెన దగ్గరలో ఉన్న అద్భుత రహదారి దృశ్యాలంటూ చాలా యూట్యూబ్ ఛానెల్స్ ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోలను పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
కాజా మార్గంలో ఖాబ్ సంఘం బ్రిడ్జ్ దగ్గర నిర్మించిన రహదారి దృశ్యాలని గూగుల్ మాప్స్ లో కూడా చూడవచ్చు. రిషికేశ్-కేదార్‌నాథ్ మధ్య ఉన్న రహదారి దృశ్యాలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో కనిపిస్తున్నది రిషికేశ్-కేదార్‌నాథ్ మధ్య నిర్మించిన రహదారి దృశ్యాలు కావని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, హిమాచాల్ ప్రదేశ్‌లోని ఖాబ్ సంఘం బ్రిడ్జ్ దగ్గర ఉన్న రహదారి దృశ్యాలని రిషికేశ్-కేదార్‌నాథ్ మధ్య నిర్మించిన కొత్త రహదారి దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 1, 2022


text:
మథురలోని ‘ప్రేమ మందిరం’ దేవాలయం దృశ్యాలని అయోధ్య రామ మందిరం దృశ్యాలుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 3, 2021
అయోధ్య రామ మందిరం దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. అయోధ్య రామ మందిర నిర్మాణ పనులు దాదాపుగా పూర్తి అయినట్టు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అయోధ్య రామ మందిరం దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నది ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం మథుర జిల్లాలోని ‘ప్రేమ మందిరం’ దేవాలయం, అయోధ్య రామ మందిరం కాదు. మథుర జిల్లా బృందావనం సమీపంలో నిర్మించబడిన ఈ ‘ప్రేమ మందిరం’ దేవాలయంలో రాధాకృష్ణులని మరియు సీతారాములని పుజిస్తారు. అయోధ్య రామ మందిర నిర్మాణ పనులు ఇంకా పూర్తి కాలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ఒక యూట్యూబ్ యూసర్ 2019 పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నది ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం మథుర జిల్లాలోని ‘ప్రేమ మందిరం’ దేవాలయమని ఆ యూసర్ వివరణలో తెలిపారు.  పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోని జాగ్రత్తగా గమనిస్తే, ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్న భవనం పై ‘प्रेम मंदिर’ అనే హిందీ అక్షరాలు రాసి ఉన్నట్టు స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. పోస్టులో షేర్ చేసిన అదే దేవాలయం యొక్క ఫోటోలని పలు టూరిస్ట్ వెబ్సైట్లు షేర్ చేస్తూ, ఈ ఫోటోలలో కనిపిస్తున్నది మథుర జిల్లా బృందావనం సమీపంలో నిర్మించిన ‘ప్రేమ మందిరం’ దేవాలయమని తెలిపారు. టూరిస్ట్ వెబ్సైట్లు ‘ప్రేమ మందిరం’ దేవాలయానికి సంబంధించి తెలిపిన సమాచారాన్ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
‘Amar Ujala’ మరియు ‘Zee News’ న్యూస్ సంస్థలు ‘ప్రేమ మందిరం’ దేవాలయ ఫోటోలని  తమ అర్టికల్స్‌లో పబ్లిష్ చేసాయి. ఆ అర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో కనిపిస్తున్న అదే దేవాలయ భవన దృశ్యాలు ఈ ఫోటోలలో మనం చూడవచ్చు. మథుర జిల్లా బృందావనం సమీపంలో నిర్మించిన ఈ ‘ప్రేమ మందిరం’లో రాధాకృష్ణులని మరియు సీతారాములని కొలుస్తారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో కనిపిస్తున్నది ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం మథుర జిల్లాలోని ‘ప్రేమ మందిరం’ దేవాలయమని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
అయోధ్య రామ మందిర నిర్మాణ పనుల ఫోటోలను శ్రీ రామ జన్మభూమి తీర్థ క్షేత్ర ట్రస్ట్ వారు 31 మే 2021 నాడు పెట్టిన ట్వీట్ లో షేర్ చేసారు. ఈ ఫోటోలలో రామ మందిర నిర్మాణ పనుల ప్రక్రియలో ఇంకా పునాది రాళ్లు కూడా వేయనట్టు స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. ‘India TV’ న్యూస్ సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌లో డిసెంబర్ 2021 నుండి అయోధ్య రామ మందిర రాతి పనులు మొదలవుతాయని తెలిపింది. 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల వరకు అయోధ్య రామ మందిర నిర్మాణ పనుల పూర్తి అవొచ్చని ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో అయోధ్య రామ మందిరానికి సంబంధించింది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
After discussions with experts regarding foundation of Shri Ram Janmbhoomi Mandir, it has been decided that foundation work will be done using Roller Compacted Concrete technique. Total 40-45 layers of concrete will be put in 1,20,000 sq feet area. 4 layers have been completed. pic.twitter.com/qwID39hhjH
చివరగా, మథుర జిల్లాలోని ‘ప్రేమ మందిరం’ దేవాలయంలోని దృశ్యాలని అయోధ్య రామ మందిరం దృశ్యాలుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: August 3, 2021


text:
ఢిల్లీలో జరిగిన శివ గుర్జర్ అనే వ్యక్తి హత్యకు సంబంధించి మతపరమైన కోణమేది లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 29, 2022
ఇటీవల ఢిల్లీలో శివ గుర్జర్ అనే వ్యక్తి హత్యకు సంబంధించిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. పోస్టులో శివ గుర్జర్‌ను ముస్లిం మతానికి చెందిన వారు హత్య చేసారంటూ ఈ వార్తని మతపరమైన కోణంలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా పోస్టులో చెప్తున్నదానికి సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఢిల్లీలో శివ గుర్జర్ అనే హిందూ వ్యక్తిని ముస్లిం మతానికి చెందినవారు హత్య చేసారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): శివ గుర్జర్ బైక్ తగలడం వల్ల గొడవ మొదలై, చివరికి హత్యకు దారితీసిందే తప్ప ఈ హత్యలో మతపరమైన ఉద్దేశం లేదని ఢిల్లీ పోలీసులు స్పష్టం చేసారు. శివ గుర్జర్‌పై దాడి చేసిన ఐదుగురిలో (ధర్మేందర్ రాయ్, సచిన్ రాయ్, రామానుజ్ రాయ్, వకీల్ అహ్మద్ మరియు ఒక మైనర్ వ్యక్తి) ఒక ముస్లిం ఉన్నప్పటికీ, శివ గుర్జర్‌ను కత్తితో పొడిచి, అతని మరణానికి కారణమైంది మాత్రం హిందూ అయిన ఒక మైనర్ వ్యక్తి. పోలీసులు ఇదే విషయం స్పష్టం చేసారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఇటీవల ఢిల్లీలో జరిగిన శివ గుర్జర్ అనే వ్యక్తి హత్యకు సంబంధించిన వార్తా కథనాల ప్రకారం 18 మార్చ్ 2022 రాత్రి వకీల్ అహ్మద్ అనే పాన్ షాప్‌లో పని చేసే వ్యక్తికి శివ గుర్జర్ బైక్ తగలడంతో గొడవ మొదలైంది, ఈ క్రమంలోనే వకీల్ అహ్మద్‌తో పాటు పాన్ షాప్ యజమాని ధర్మేందర్ రాయ్, అతని కుమారులు సచిన్ రాయ్, రామానుజ్ రాయ్ మరియు పాన్ షాప్ యజమాని బంధువైన ఒక మైనర్ వ్యక్తి, మొత్తం ఐదుగురు శివ గుర్జర్‌పై దాడి చేసారు. ఆ గొడవ చివరికి శివ గుర్జర్ హత్యకు దారితీసింది.
ఐతే శివ గుర్జర్‌పై పైన తెలిపిన ఐదుగురు దాడి చేసినప్పటికీ, కత్తితో పొడిచి అతని మరణానికి కారణమైంది మాత్రం హిందూ అయిన ఒక మైనర్ వ్యక్తి. కేవలం చిన్న గొడవ హత్యకు దారి తీసిందని, అంతేగాని హత్యకు సంబంధించి మతపరమైన కొనమేది లేదని, పోలీసులు ఆ ఐదుగురిని అరెస్ట్ చేసినట్టు కూడా వార్తా పత్రికలు రిపోర్ట్ చేసాయి.
ఢిల్లీ వెస్ట్ DCP ఈ హత్యకు సంబంధించి వివరణ ఇస్తూ, ఇందులో మతపరమైన కోణమేది లేదని స్పష్టం చేసాడు. ఈ ఘటనకు సంబంధించి హత్యకు గురైన వ్యక్తి మరియు హత్య చేసిన వ్యక్తి ఇద్దరు ఒకే మతానికి చెందినవారని కూడా DCP స్పష్టం చేసాడు.
पश्चिमी जिले के नारायणा थाना इलाके में हुई युवक की हत्या पर #दिल्ली_पुलिस ने तत्काल कार्यवाही की है।@DCPWestDelhi ने बताया कि मामला साम्प्रदायिक नहीं, बल्कि आपसी मारपीट से जुड़ा है।
घटना से संबंधित सभी अभियुक्तों को गिरफ्तार किया जा चुका है।#DelhiPoliceUpdates@ANI@CPDelhi pic.twitter.com/twtXlcuQUs
పైన తెలిపిన వివరాల ప్రకారం శివ గుర్జర్‌పై దాడి చేసిన ఐదుగురిలో ఒక ముస్లిం వ్యక్తి ఉన్నప్పటికీ, శివ గుర్జర్‌ను అతను పొడవలేదని, పొడిచిన వ్యక్తి కూడా హిందూ మతానికే చెందిన వాడని స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, ఢిల్లీలో జరిగిన శివ గుర్జర్ అనే వ్యక్తి హత్యకు సంబంధించి మతపరమైన కోణమేది లేదు.


text:
చైనాలో జరిగిన పాత సంఘటనను రష్యా ఉక్రెయిన్‌పై బాంబుల వర్షం కురిపిస్తున్న దృశ్యాలంటున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 25, 2022
తాజాగా రష్యా ఉక్రెయిన్‌పై సైనిక చర్యకు దిగిన నేపథ్యంలో, రష్యా ఉక్రెయిన్‌పై బాంబుల వర్షం కురిపిస్తున్న దృశ్యాలంటూ ఒక వీడియోతో ఉన్న పోస్టును సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రష్యా ఉక్రెయిన్‌పై బాంబుల వర్షం కురిపిస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్: ఈ వీడియో 2015లో చైనాలో జరిగిన సంఘటనకు సంబంధించింది; తాజాగా రష్యా ఉక్రెయిన్‌పై జరిపిన సైనిక చర్యతో దీనికి సంబంధంలేదు. చైనా నగరమైన టియాన్జిన్ లో చట్టవిరుద్ధంగా పనిచేస్తోన్న రసాయనాల గోదాము వలన భారీ పేలుళ్లు జరిగాయి. 170 మందికి పైగా చనిపోయారు, మరియు సుమారు 1.1 బిలియన్ డాలర్ల ఆర్ధిక నష్టం జరిగింది. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
వీడియోను స్క్రీన్‌షాట్స్ తీసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే విజువల్స్‌తో ఉన్న వీడియో బీబీసీ న్యూస్ అధికారిక యూట్యూబ్ ఛానల్‌లో 2015లోనే అప్లోడ్ చేసారు. చైనా నగరమైన టియాన్జిన్ లో జరిగిన రెండు భారీ పేలుళ్ళ విజువల్స్  ప్రత్యక్ష సాక్షి చేత తీయబడిందని యూట్యూబ్ వీడియో యొక్క వివరణ తెలిపారు.
12 ఆగష్టు 2015న టియాన్జిన్ లో భారీ పేలుళ్లు జరిగాయి. చైనాలో దశాబ్దాలలో జరిగిన అతి ఘోరమైన పారిశ్రామిక ప్రమాదాల్లో ఇది ఒకటి. న్యూస్ రిపోర్ట్స్ ప్రకారం, 170 మందికి పైగా చనిపోయారు, మరియు సుమారు 1.1 బిలియన్ డాలర్ల ఆర్ధిక నష్టం జరిగింది. ఈ పేలుళ్లు బలమైన రాజకీయ సంబంధాల కారణంగా ఎన్నో సంవత్సరాలుగా చట్టవిరుద్ధంగా పనిచేస్తోన్న రసాయనాల గోదాము వలన జరిగింది.
చివరగా, చైనాలో జరిగిన పాత సంఘటనను పట్టుకొని రష్యా ఉక్రెయిన్‌పై బాంబుల వర్షం కురిపిస్తున్న దృశ్యాలంటున్నారు.

created: February 25, 2022


text:
చంద్రయాన్-2 లాంచ్ సమయంలో ప్రధాని మోదీ చప్పట్లు కొట్టిన వీడియోని రాహుల్ గాంధీ భారత్ జోడో యాత్ర వీడియోతో ఎడిట్ చేసారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 31, 2022
ప్రధాని మోదీ, రాహుల్ గాంధీ భారత్ జోడో యాత్రలో ప్రజలతో కలిసి పరుగెత్తిన వీడియోని టీ.వీ.లో చుస్తూ చప్పట్లు కొడుతున్న వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఈ వీడియోలోని నిజానిజాల్ని ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: రాహుల్ గాంధీ భారత్ జోడో యాత్రలో ప్రజలతో పాటు పరిగెత్తిన దృశ్యాలని చూసి చప్పట్లు కొట్టిన ప్రధాని మోదీ.
ఫాక్ట్(నిజం): జులై 2019లో ప్రధాని మోదీ చంద్రయాన్-2 లాంచ్‌ని టీ.వీలో చూస్తూ చప్పట్లు కొట్టారు. ఆ వీడియోలో కనిపిస్తున్న రాకెట్ లాంచ్ దృశ్యాల చోట, రాహుల్ గాంధీ ఇటీవల చేపట్టిన భారత్ జోడో యాత్ర సమయంలో తాను ప్రజలతో కలిసి పరిగెత్తిన వీడియోని ఎడిట్ చేసి వైరల్ వీడియోని తయారు చేసారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ చేపట్టిన భారత్ జోడో యాత్ర సమయంలో తెలంగాణాలోని గొల్లపల్లిలో ప్రజలతో కలిసి పరిగెత్తారు. వైరల్ వీడియోలో కనిపిస్తున్న దృశ్యాలు అనేక మీడియా చానెల్స్ యొక్క రిపోర్ట్స్ లో లభించాయి, వాటిని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఈ దృశ్యాలను చూస్తూ ప్రధాని మోదీ చెప్పట్లు కొట్టినట్లు ఉన్న వైరల్ వీడియోలో ఎంత నిజం ఉందో అని తగిన కీ వర్డ్స్ తోటి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా నరేంద్ర మోదీ చంద్రయాన్-2 రాకెట్ లాంచ్‌ని టీ.వీలో చూస్తూ హర్షిస్తున్న వీడియో లభించింది. ఇదే వీడియోని జులై  2019లో అనేక న్యూస్ ఛానళ్ళు యూట్యూబ్లో అప్లోడ్ చేసారు, వాటిని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వీడియోలో టి.విలో కనిపిస్తున్న చంద్రయాన్ లాంచ్ దృశ్యాల చోట రాహుల్ గాంధీ భారత్ జోడో దృశ్యాలను పెట్టి వైరల్ వీడియోని ఎడిట్ చేసారు.
చివరగా, చంద్రయాన్-2 లాంచ్ సమయంలో ప్రధాని మోదీ చప్పట్లు కొట్టిన వీడియోని, ఆయన రాహుల్ గాంధీ భారత్ జోడో యాత్ర యొక్క వీడియోని చూస్తున్నట్లు ఎడిట్ చేసారు.

created: October 31, 2022