text:
తమిళనాడులోని కలత్తూరు గ్రామంలో దేవాలయాల్లో పూజలను నిషేధించాలని డిఎంకే నాయకులు పిటిషన్ ధాఖలు చేసినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ పోస్ట్ తప్పు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 20, 2023
తమిళనాడు రాష్ట్రం పేరంబాలూరు జిల్లాలోని కలత్తూరు గ్రామంలో హిందూ ఆలయాలలో నిర్వహించే పూజలు ఇస్లాం మత ఆరాధన విధానాలకు విరుద్ధంగా ఉన్నందున వాటిని నిషేధించాలని స్టాలిన్ నేతృత్వంలోని డిఎంకే ప్రభుత్వంలో మంత్రులుగా పని చేస్తున్న మస్తాన్, నాజర్‌లు ఇటీవల హైకోర్టులో వ్యాజ్యం ధాఖలు చేసినట్టు సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. స్వాతంత్య్రం వచ్చినప్పటి నుంచి మెజారిటీ హిందువులు ఇలాగే ఆలోచించివుంటే, మీ గతి ఏంటని ముస్లింలని ఉద్దేశిస్తూ హైకోర్టు ఈ వ్యాజ్యాన్ని కొట్టిపారేసినట్టు పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తమిళనాడులోని కలత్తూరు గ్రామంలో దేవాలయాలలో పూజలను నిషేధించాలని ప్రస్తుత డిఎంకే ప్రభుత్వంలోని ముస్లిం మంత్రులు పిటిషన్ ధాఖలు చేస్తే, హైకోర్టు ఆ పిటిషన్‌ను కొట్టిపారేసింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోని మలయాళం వార్తా సంస్థ ‘Karma News’ 10 మే 2021 నాడు పబ్లిష్ చేసింది. కలత్తూరు గ్రామంలో హిందూ ఊరేగింపు వేడుకలను ముస్లింలు నివసిస్తున్న వీధుల నుండి వెళ్ళకుండా ఆంక్షలు విధిస్తూ 2018 డిసెంబర్ నెలలో ఇచ్చిన తీర్పుని కొట్టిపారేస్తూ మద్రాసు హైకోర్టు 30 ఏప్రిల్ 2021 నాడు తీర్పు ప్రకటించింది. భారత దేశం ఒక సెక్యులర్ దేశమని, ఒక మత సమూహం నిర్ధిష్ట ప్రాంతంలో మెజారిటీగా ఉన్నంత మాత్రాన మిగిలిన మతాల వారు ఆ ప్రాంతంలో పండగ ఊరేగింపు జరపకూడదని ఆదేశించే అధికారం ఎవ్వరికీ ఉండదని మద్రాసు హైకోర్టు తమ తీర్పులో వెల్లడించింది. తమిళనాడులో డిఎంకే ప్రభుత్వం రాకముందే ఈ తీర్పు ప్రకటించబడింది. అలాగే, కలత్తూరు గ్రామంలో హిందూ దేవుళ్ళ ఊరేగింపులకు వ్యతిరేకంగా ధాఖలైన వ్యాజ్యలలో పోస్టులో తెలుపుతున్న డిఎంకే నాయకుల పేర్లు ఏవి లేవు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోపై ‘Karma News’ అనే లోగో కనిపించడాన్ని మనం చూడవచ్చు. ఈ వివరం ఆధారంగా వీడియో కోసం ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోని ‘Karma News’ వార్తా సంస్థ 10 మే 2021 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. తమిళనాడు రాష్ట్రం పేరంబాలూరు జిల్లాలోని కలత్తూరు గ్రామంలో ముస్లింలు తాము మెజారిటీగా ఉన్నామని తమ ప్రాంతాలలో హిందూ ఊరేగింపులను నిర్వహించకుండా అడ్డుకునే హక్కు లేదని మద్రాసు హైకోర్టు ఒక కేసు తీర్పులో వెల్లడించిందని ఈ వీడియోలో తెలిపారు.
ఈ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేస్తున్న కేసుకి సంబంధించిన వివరాల కోసం వెతికితే, ఈ కేసుకి సంబంధించి ‘ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్’ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. తమిళనాడులోని వి.కలత్తూరు గ్రామంలో ముస్లింలు నిర్ధిష్ట ప్రాంతాలలో హిందూ ఊరేగింపులకు అభ్యంతరం వ్యక్తం చేయడంపై ధాఖలైన ఒక పిటిషన్‌కు సంబంధించి మద్రాస్ హైకోర్టు తీర్పు వెల్లడిస్తూ, మత అసహనాన్ని అనుమతిస్తే, అది లౌకిక (సెక్యులర్) దేశానికి మంచిది కాదని, మత సమూహాలలో ఈ మతఅసహనాన్ని తగ్గించాలి మరియు నిషేధించాలని తెలిపింది.
కలత్తూరు గ్రామంలో హిందూ పండగ వేడుకలలో భాగంగా దేవుడి ఊరేగింపులను ముస్లింలు నివసిస్తున్న వీధుల నుండి వెళ్ళకుండా ఆంక్షలు విధిస్తు 2018 డిసెంబర్ నెలలో హైకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పుని సవరిస్తూ మద్రాసు హైకోర్టు 30 ఏప్రిల్ 2021 నాడు తీర్పు ప్రకటించినట్టు తెలిసింది. భారత దేశం ఒక సెక్యులర్ దేశం, ఒక మత సమూహం నిర్ధిష్ట ప్రాంతంలో మెజారిటీగా ఉన్నంత మాత్రాన మిగిలిన మతాల వారు ఆ ప్రాంతంలో పండగ ఊరేగింపు జరపకూడదని ఆదేశించే అధికారం ఉండదని మద్రాసు హైకోర్టు తమ తీర్పులో వెల్లడించింది.
కేసు బ్యాక్ గ్రౌండ్ వివరాలు:
కలత్తూరు గ్రామ ప్రజలు గత 500 సంవత్సరాల నుండి గ్రామంలో మూడు రోజుల పండగ ఉత్సవాలు జరుపుకుంటూ వస్తున్నారని, 2011 వరకు ఎటువంటి ఇబ్బందులు లేకుండా ఉత్సవ ఊరేగింపులు జరిగాయని, 2012లో ఇస్లాం మతానికి చెందిన గ్రామస్థులు ఈ ఉత్సవాలు వారికి హరామ్ అని పేర్కొంటూ దేవుడి ఊరేగింపులను అడ్డుకోవడం మొదలు పెట్టారని 2018లో రామస్వామి ఉడయర్ అనే వ్యక్తి తను ధాఖలు చేసిన పిటిషన్లో తెలిపినట్టు తెలిసింది. 2016 వరకు మూడు రోజులు జరిగే ఈ ఉత్సవాలు, ఆ తరువాత  కేవలం ఒక రోజుకి, అది కూడా పోలీస్ బందోబస్తు సహాయంతో జరగడం మొదలయ్యాయని రామస్వామి ఉడయర్ తెలిపారు.
అయితే, కలత్తూరు గ్రామంలో మళ్ళీ మూడు రోజుల పండుగ ఉత్సవ ఊరేగింపులు జరుపడానికి అనుమతి కొరడంతో, రెవెన్యూ అధికారులు మరియు డిప్యూటీ సుపెరిండెంట్ ఆఫ్ పోలీస్ కొన్ని ఆంక్షలు విధిస్తూ ఉత్సవ ఊరేగింపుకు అనుమతి ఇచ్చినట్టు తెలిసింది. అయితే, డిప్యూటీ సుపెరిండెంట్ ఆఫ్ పోలీస్ విధించిన ఆంక్షలను మరింత సులభతరం చేయాలని కోరుతూ రామస్వామి ఉడయర్ మద్రాస్ హైకోర్టుని ఆశ్రయించారు. రామస్వామి ఉడయర్ ఫైల్ చేసిన పీటీషన్లను కొట్టేస్తూ 21 డిసెంబర్ 2018 నాడు మద్రాస్ హైకోర్టు ఆర్డర్ పాస్ చేసింది.
మూడు రోజుల ఉత్సవ ఊరేగింపు కార్యక్రమానికి పలు ఆంక్షలు విధిస్తూ మద్రాస్ హైకోర్టు ఇచ్చిన ఈ ఆర్డర్లో, మొదటి మరియు రెండో రోజు జరిగే మొట్టమొదటి దేవుడి ఊరేగింపును ముస్లింలు నివసిస్తున్న ప్రాంతాల గుండా కాకుండా కేవలం మెయిన్ రోడ్లపై మాత్రమే నిర్వహించాలని మద్రాస్ హైకోర్టు ఆదేశించింది. మొదటి రెండు రోజులలో జరిపే రెండో ఊరేగింపును మాత్రం ముస్లింలు నివసిస్తున్న ప్రదేశాలలో కేవలం రాత్రి 10 గంటల నుండి 2 గంటల మధ్య, అది కూడా కఠినమైన ఆంక్షల, మధ్య నిర్వహించుకోవాలని హైకోర్టు ఆదేశాలిచ్చింది.
21 డిసెంబర్ 2018 నాడు హైకోర్టు ఇచ్చిన తీర్పుని సవాలు చేస్తూ ధాఖలైన పిటిషన్‌కు సంబంధించి మద్రాసు హైకోర్టు 30 ఏప్రిల్ 2021 నాడు తీర్పు వెల్లడించింది. మొదటి రెండు రోజులలో జరిగే మొదటి ఊరేగింపును ముస్లింలు నివసిస్తున్న ప్రాంతాలలో నిర్వహించకూడదని కోర్టు ఇచ్చిన తీర్పుని సవాల్ చేస్తూ ఈ పిటిషన్ ధాఖలు చేశారు.
ఎం. కే స్టాలిన్ తమిళనాడు ముఖ్యమంత్రిగా 07 మే 2021 నాడు పదవి స్వీకారం చేశారు. పోస్టులో తెలిపిన తీర్పుని మద్రాసు హైకోర్టు 30 ఏప్రిల్ 2021 నాడు, అంటే 2021లో తమిళనాడులో డిఎంకే ప్రభుత్వం రాక ముందే ప్రకటించినట్టు స్పష్టమయ్యింది. అలాగే, పై తెలిపిన కేసుకి పోస్టులో తెలుపుతున్న డిఎంకే నాయకులకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు.
Chennai: DMK Chief MK Stalin takes oath as the Chief Minister of Tamil Nadu.
He is being administered the oath by Governor Banwarilal Purohit pic.twitter.com/e8IZT1aNFz
చివరగా, తమిళనాడులోని కలత్తూరు గ్రామంలో దేవాలయాలలో పూజలను నిషేధించాలని డిఎంకే నాయకులు పిటిషన్ ధాఖలు చేసినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ పోస్ట్ తప్పు.


text:
120 ఐఏఎస్ ఆఫీసర్లు ఎలక్షన్ కమిషన్‌లో జరిగిన మోసాన్ని సుప్రీంకోర్టులో బయటపెట్టనున్నారంటూ నిరాధారమైన పాత వార్తను మళ్ళీ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 3, 2022
‘రాహుల్ గాంధీ, మమతా బెనర్జీ మరియు 120 మంది ఐఏఎస్ ఆఫీసర్లు ఎలక్షన్ కమిషన్‌లో జరిగిన మోసాన్ని  సుప్రీంకోర్టులో బయటపెట్టనున్నారని’ చెప్తున్న  పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. బీజేపీ మరియు వైసీపీ ఎన్నికల్లో టాంపరింగ్ చేసినట్టు కూడా పోస్టులో ఆరోపిస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా పోస్టులో చెప్పిన వార్తలో  నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ‘రాహుల్ గాంధీ, మమతా బెనర్జీ మరియు 120 మంది ఐఏఎస్ ఆఫీసర్లు ఎలక్షన్ కమిషన్‌లో జరిగిన మోసాన్ని  సుప్రీంకోర్టులో బయటపెట్టనున్నారు’.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఇదే వార్త 2019 జనరల్ ఎన్నికల ఫలితాల వచ్చినప్పటి నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతూనే ఉంది. ఐతే 2019లో గానీ లేక ఆ తర్వాత గానీ ఇలా భారీ సంఖ్యలో ఐఏఎస్ ఆఫీసర్లు ఈవీఎం టాంపరింగ్ జరిగిందంటూ సుప్రీంకోర్టును సంప్రదించినట్టు ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. పలు జాతీయ నేతలు మరియు ఐఏఎస్ ఆఫీసర్లు టాంపరింగ్ ఆరోపణలు చేసారే తప్ప ఆరోపణలు రుజువైనట్టు గానీ, కోర్టులో కేసు వేసినట్టు గానీ ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఇలా 120 మంది ఐఏఎస్ ఆఫీసర్లు ఎలక్షన్ కమిషన్‌లో జరిగిన మోసాన్ని  సుప్రీంకోర్టులో బయటపెట్టనున్నారంటూ 2019 నుండే సోషల్ మీడియాలో పోస్టులు (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) షేర్ చేసారు. 2019లో జరిగిన సాధారణ ఎన్నికల ఫలితాలు వచ్చిన తర్వాత నుండి ఈ వార్త ప్రచారంలోకి వచ్చింది.
ఐతే 2019లో గాని లేక ఆ తర్వాత గాని ఇలా భారీ సంఖ్యలో ఐఏఎస్ ఆఫీసర్లు ఈవీఎం టాంపరింగ్ జరిగిందంటూ సుప్రీంకోర్టును అశ్రయించినట్టు ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. ఒకవేళ ఇలా నిజంగా జరిగుంటే మీడియా ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేసి ఉండేది, కాని అటువంటి కథనాలేవి మాకు కనిపించలేదు. అలాగే బీజేపీ లేదా వైసీపీ ఎన్నికల్లో టాంపరింగ్ చేసినట్టు ఆరోపణలే తప్ప రుజువైనట్టు ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు.
2019 ఎన్నికల ముందు మమతా బెనర్జీ, చంద్రబాబు నాయుడు మొదలైన నాయకులు ఈవీఎం టాంపరింగ్ చేయవచ్చని, ఎన్నికలు బ్యాలెట్ ద్వారా నిర్వహించాలని డిమాండ్ చేసారు. అలాగే ఎన్నికల ఫలితాల అనంతరం ఒకరిద్దరు ఐఏఎస్ అధికారులు ఈవీఎం టాంపరింగ్ జరిగిందని ఆరోపించారు, ఐతే ఈ ఆరోపణలు రుజువు కాలేదు. అంతేగాని పోస్టులో చెప్తునట్టు అందరు కలిసి సుప్రీంకోర్టును ఆశ్రయించినట్టు ఎటువంటి కథనాలు లేవు.
చివరగా, 120 ఐఏఎస్ ఆఫీసర్లు ఎలక్షన్ కమిషన్‌లో జరిగిన మోసాన్ని  సుప్రీంకోర్టులో బయటపెట్టనున్నారంటూ నిరాధారమైన పాత వార్తను మళ్ళీ షేర్ చేస్తున్నారు.

source: news-factly

created: February 3, 2022

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
బెంగాల్‌లో ఫేక్ ఓటరు ఐడి తయారు చేసే గ్యాంగ్ వెలుగులోకి వచ్చిన పాత వార్తని ప్రస్తుతం సందర్భ రహితంగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 21, 2022
ఇండో – బంగ్లాదేశ్ ఇంటర్నేషనల్ బార్డర్ సమీపంలోని బొంగాన్ పట్టణంలో ఫేక్ ఓటరు ఐడి కార్డ్ తయారు చేసే రాకెట్‌ను బెంగాల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీ పట్టుకుందని క్లెయిమ్ చేస్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తలో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇండో – బంగ్లాదేశ్ ఇంటర్నేషనల్ బార్డర్ సమీపంలోని బొంగాన్ పట్టణంలో ఫేక్ ఓటరు ఐడి కార్డ్ తయారు చేసే రాకెట్‌ను పట్టుకున్న బెంగాల్ ఇంటెలిజెన్స్ ఏజెన్సీ.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఇటీవల కాలంలో పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని బొంగాన్ పట్టణంలో ఫేక్ ఓటరు ఐడి కార్డ్ తయారు చేసే రాకెట్‌ను పోలీసులు పట్టుకున్న ఘటనేది జరగలేదు. గతంలో (2018) పలు సార్లు బొంగాన్ పట్టణంలో ఫేక్ ఓటరు ఐడి కార్డ్ తయారు చేసే రాకెట్‌లు వెలుగులోకి వచ్చాయి. ఐతే ప్రస్తుతం ఇలాంటి ఘటనేది జరగనప్పటికీ, పాత వార్తని  ప్రస్తుతం సందర్భ రహితంగా షేర్ చేస్తున్నారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఇటీవల కాలంలో పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని బొంగాన్ పట్టణంలో ఫేక్ ఓటరు ఐడి కార్డ్ తయారు చేసే రాకెట్ వెలుగులోకి వచ్చినట్టు ఎటువంటి సమాచారం లేదు. ఒకవేళ ఇలాంటి ఘటన జరిగి ఉంటే, మీడియా ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేసి ఉండేది, కాని ఈ విషయానికి సంబంధించి మాకు ఎటువంటి వార్తా కథనాలుగాని లేక ఇతర సమాచారంగాని లభించలేదు.
ఐతే డిసెంబర్ 2018లో బొంగాన్ పట్టణంలో ఫేక్ ఓటరు ఐడి కార్డ్ తయారు చేసే రాకెట్‌ను పట్టుకున్నట్టు పోలీసులు తెలిపారు. ఈ విషయానికి సంబంధించిన వార్తా కథనాల ప్రకారం ఈ గ్యాంగ్ ఓటరు ఐడితో పాటు ఆధార్, డ్రైవింగ్ లైసెన్స్, పాస్ పోర్ట్ కూడా ప్రింట్ చేస్తున్నారని తెలిసింది.
ఐతే అంతకుముందు ఆగస్ట్ 2018లో కూడా బొంగాన్ పట్టణంలో ఫేక్ ఓటరు ఐడి కార్డ్ తయారు చేస్తున్నవారిని పోలీసులు పట్టుకున్నారు. ఐతే ప్రస్తుతం ఇలాంటి ఘటనేది జరగనప్పటికీ, పాత వార్తని  ప్రస్తుతం సందర్భ రహితంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, బెంగాల్‌లో ఫేక్ ఓటరు ఐడి తయారు చేసే గ్యాంగ్ వెలుగులోకి వచ్చిన పాత వార్తని ప్రస్తుతం సందర్భ రహితంగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 21, 2022


text:
రెండేళ్ళ క్రితం వార్తను తీసుకుని, తాజాగా ‘పాక్ అణ్వాయుధ క్షేత్ర ఆడ్రస్ లు దొరికాయి’ అంటూ ప్రజలను తప్పుదోవపట్టిస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 3, 2019
భారత్ పై పాకిస్తాన్ వాళ్ళు యుద్ధం చేస్తామని చెప్తున్న సమయంలో పాక్ అణ్వాయుధ క్షేత్రల ఆడ్రస్ లను అమెరికాకి చెందిన ఒక స్వచ్ఛంద సంస్థ ప్రకటించిందంటూ ‘journalist sai’ అనే యూట్యూబ్ ఛానల్ పెట్టిన వీడియోని కొందరు సోషల్ మీడియా లో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ వీడియోలో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
తాజాగా దొరికిన పాక్ అణ్వాయుధ క్షేత్ర ఆడ్రస్ లు.
రెండేళ్ళ క్రితం ‘Federation of American Scientists (FAS)’ వారు ప్రచురించిన పాక్ అణ్వాయుధ క్షేత్రల ఆడ్రస్ లను తీసుకొని, తాజాగా వెలువడిన వివరాలు అంటూ ప్రజలను తప్పుదోవపట్టిస్తున్నారు.
పోస్ట్ లోని వీడియోలో చెప్పిన విషయాల గురించి గూగుల్ లో ‘Pakistan Nuclear Weapons locations’ అని వెతకగా, ఈ విషయం పై 2017 లో ‘Zee News’ మరియు ‘Times of India’ ప్రచురించిన ఆర్టికల్స్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి. వీడియోలో చెప్పిన తొమ్మిది ప్రదేశాల ఆడ్రస్ లను ఒక్క పదం తేడా లేకుండా ‘Zee News’ ఆర్టికల్ లో చూడవచ్చు. ‘Federation of American Scientists (FAS) అనే సంస్థ ఆ అడ్రస్ లను ప్రచురించినట్టుగా ఆ ఆర్టికల్ లో చదవచ్చు.
ఇదే విషయాన్నీ ‘Federation of American Scientists (FAS)’ వెబ్సైటు లో 2016 లో ప్రచురించిన ఒక ఆర్టికల్ లో చూడొచ్చు. ఆ ఆర్టికల్ లో ప్రతి పాక్ అణ్వాయుధ క్షేత్ర ఆడ్రస్ యొక్క వివరణ ఉంది. ఇదే విషయాన్నీ, అవే  వివరాలతో  వీడియో లో చూడొచ్చు.
చివరగా, రెండేళ్ళ క్రితం వార్తను తీసుకుని తాజాగా ‘పాక్ అణ్వాయుధ క్షేత్ర ఆడ్రస్ లు దొరికాయి’ అంటూ ప్రజలను తప్పుదోవపట్టిస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: September 3, 2019


text:
జగ్గీ వాసుదేవ్ మార్గనిర్దేశానుసారం సమంత హిందూ మతాన్ని స్వీకరించిందని పాత ఫోటోను తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 12, 2023
కోట్ల రూపాయలున్నా, కార్పొరేట్ ఆసుపత్రులు ఉన్నా, సమంత ఆరోగ్య సమస్యకు లక్ష ఓంకార జపంతో నయం చేసి ఉపశమనం పొందేలా జగ్గీ వాసుదేవ్ మార్గనిర్దేశం చేసారంటూ ఈషా ఫౌండేషన్ వ్యవస్థాపకుడు జగ్గీ వాసుదేవ్‌తో సమంత కలిసి దిగిన ఒక ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. సమంత  జగ్గీ వాసుదేవ్ గారి వద్ద తన క్రైస్తవ మతాన్ని వదిలి హిందూ ధర్మాన్ని స్వీకరించిందని, ధర్మానుసారం ఎన్నో ప్రశ్నలకు తనకు హిందూ ధర్మంలో సమాధానం దొరికాయని సమంత తెలిపినట్టు మరొక పోస్టులో ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: సమంత ఇటీవల జగ్గీ వాసుదేవ్ మార్గనిర్దేశానుసారం క్రైస్తవ మతాన్ని వదిలి హిందూ మతాన్ని స్వీకరించింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని సమంత 2021 జనవరి నెలలో తన ఇన్‌స్టాగ్రామ్ పేజీలో షేర్ చేశారు. సమంత ఇటీవల జగ్గీ వాసుదేవ్ మార్గనిర్దేశానుసారం క్రైస్తవ మతాన్ని వదిలి హిందూ మతాన్ని స్వీకరించిందని చెప్పడానికి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో కోసం ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, ఇదే ఫోటోని సినీ నటి సమంత 2021 జనవరి నెలలో తన ఇన్‌స్టాగ్రామ్ పేజీలో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. సమంత కోయంబత్తూర్లోని ఈశా ఫౌండేషన్ ఆశ్రమంలో జగ్గీ వాసుదేవ్‌ను కలుసుకున్న చిత్రమని ఈ ఫోటోని పలు వెబ్సైట్లు 2021 జనవరి నెలలో పబ్లిష్ చేశాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
A post shared by Samantha (@samantharuthprabhuoffl)
సమంత తాను మయోసైటీస్ అనే అరుదైన వ్యాధితో బాధపడుతున్నానని 29 అక్టోబర్ 2022 నాడు ప్రకటించింది. డాక్టర్ల హయాంలో తన వ్యాధికి చికిత్స పొందుతున్నట్టు సమంత అప్పుడు తన పోస్టులో స్పష్టంగా తెలిపింది. జగ్గీ వాసుదేవ్ మార్గనిర్దేశానుసారం తన వ్యాధికి చికిత్స పొందుతున్నట్టు గానీ, క్రైస్తవ మతాన్ని వదిలి హిందూ మతంలోకి మారినట్టు గానీ సమంత ప్రకటించలేదు. సమంత జగ్గీ వాసుదేవ్ మార్గర్దేశానుసారం హిందూ మతానికి మారినట్టు ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదు. సమంత పలు సందర్భాలలో జగ్గీ వాసుదేవ్‌ను కలుసుకున్న చిత్రాలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
pic.twitter.com/z43d9zqCei
2016లో నాగచైతన్యతో పెళ్లి ప్రకటించిన తరువాత సమంత తన క్రైస్తవ మతం వదిలి హిందూ మతాన్ని స్వీకరించినట్టు పుకార్లు వచ్చాయి. కానీ, ఈ వార్తాలలో నిజం లేదని అప్పుడు పలు వార్తా సంస్థలు స్పష్టం చేశాయి. అంతేకాదు, నాగచైతన్య సమంతల వివాహం హిందూ మరియు క్రైస్తవ సాంప్రదయాలలో జరిగింది. సమంత తాను క్రైస్తవ మతాన్ని వదిలి హిందూ మతాన్ని స్వీకరిస్తునట్టు, ధర్మానుసారం ఎన్నో ప్రశ్నలకు తనకు హిందూ ధర్మంలో సమాధానం దొరికాయని ఎప్పుడూ తెలుపలేదు.
చివరగా, పాత ఫోటోని షేర్ చేస్తూ సమంత ఇటీవల జగ్గీ వాసుదేవ్ మార్గనిర్దేశానుసారం క్రైస్తవ మతాన్ని వదిలి హిందూ మతాన్ని స్వీకరించిందని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 12, 2023


text:
కేరళ పాత ఫోటోని అయోధ్యలో దీపాలతో నిలిచున్న వందలాది భక్తులంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 17, 2020
అయోధ్యలో దీపావళి పండగ సందర్భంగా భక్తులు రోడ్డు పక్కన దీపాలతో నిలిచున్న దృశ్యం అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక ఫోటో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. వందలాది మహిళలు ఒక రోడ్డు పక్కన వరుసగా దీపాలతో నిలిచున్న ఫోటో, ఈ పోస్టులో షేర్ చేసారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అయోధ్యలో దీపావళి పండగ సందర్భంగా వందలాది భక్తులు రోడ్డు పక్కన దీపాలతో నిలిచున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో పాతది. 2018లో సుప్రీం కోర్ట్ శబరిమల దేవాలయంలోకి  స్త్రీలని అనుమతిస్తూ ఇచ్చిన ఆదేశాలని వ్యతిరేకిస్తూ కేరళ మహిళలు ఇలా రోడ్డుల పై దీపాలతో నిలుచోని నిరసన తెలిపారు. CPI(M) పార్టీ నిర్వహించాలనుకున్న ‘Women Wall’ కార్యక్రమానికి వ్యతిరేకంగా శబరిమల దేవస్థాన యాజమాన్యం ‘Ayyappa Jyothi’ అనే పేరుతో ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించింది. ఈ ఫోటోకి అయోధ్యలోని రామ మందిరానికి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘Swarajya’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. 2018లో కేరళ రాష్ట్రంలో నిర్వహించిన ‘Ayyappa Jyothi’ కార్యక్రమానికి సంబంధించిన ఫోటో ఇదని ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. సుప్రీం కోర్ట్ శబరిమల దేవాలయంలోకి  స్త్రీలని అనుమతిస్తూ ఇచ్చిన ఆదేశాలని వ్యతిరేకిస్తూ వేలమంది మహిళలు ఇలా దీపాలతో నిలిచున్నట్టు అందులో తెలిపారు.
సుప్రీమ్ కోర్ట్ శబరిమల దేవస్థానానికి సంబంధించి ఇచ్చిన ఆదేశాలకి సంఘీభావం తెలుపుతూ CPI(M) పార్టీ ‘Women Wall’ అనే కార్యక్రమాన్ని జనవరి 2019లో నిర్వహించాలనుకుంది. CPI(M) పార్టీ నిర్వహించాలనుకున్న ‘Women Wall’ కార్యక్రమానికి వ్యతిరేకిస్తూ శబరిమల దేవస్థాన యాజమాన్యం ‘Ayyappa Jyothi’ అనే పేరుతో ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించింది. 795 కిలోమీటర్ల దూరం వరకు కేరళ మహిళలు ఇలా దీపాలతో నిలిచున్నట్టు పలు న్యూస్ వెబ్ సైట్స పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్స్ ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
దీపావళి పండగ సందర్భంగా అయోధ్యలోని రామ మదిరం దీపాలతో అలంకరించిన మాట వాస్తవం. కానీ, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో అయోధ్య రామ మందిరానికి సంబంధించింది కాదు.
చివరగా, కేరళ రాష్ట్రానికి సంబంధించిన పాత ఫోటోని చూపిస్తూ అయోధ్య రామ మందిర సమీపంలో దీపాలతో నిలిచున్న వందలాది మహిళలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 17, 2020


text:
ఇటలీ దేశం మిలాన్ నగరానికి సంబంధించిన పాత ఫోటోని విజయవాడలో ఇటీవల ఎండల ధాటికి ట్రాఫిక్ లైట్లు కరిగిపోయిన దృశ్యమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 10, 2023
విజయవాడలో ఎండతీవ్రతకు ట్రాఫిక్ లైట్లు కరిగిపోయిన దృశ్యమంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో బాగా షేర్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: విజయవాడలో ఎండతీవ్రతకు ఇటీవల ట్రాఫిక్ లైట్లు కరిగిపోయిన దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో ఇటలీ దేశం మిలాన్ నగరంలోని ట్రాఫిక్ సిగ్నల్ లైట్‌ను చూపిస్తుంది. 2022 జులై నెలలో మిలాన్ నగరంలోని వియా బెర్గామో మరియు వియాలే రేజీనా మార్గేరీటా వీధులను కలిపే జంక్షన్ దగ్గర ఒక స్కూటర్ అగ్ని ప్రమాదానికి గురవడంతో పక్కనే ఉన్న ట్రాఫిక్ సిగ్నల్ లైట్ మంటలకు కరిగిపోయింది. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోకి విజయవాడ నగరంతో ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఈ ఫోటో 2022 ఆగస్టు నెల నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్నట్టు తెలిసింది. కరిగిపోయిన ట్రాఫిక్ సిగ్నల్ లైట్ చిత్రాన్ని చూపిస్తున్న ఈ ఫోటోని కొందరు టర్కి దేశానికి సంబంధించిందని, మరికొందరు గ్రీస్ దేశంలోని యుననిస్తాన్ నగరంలో తీశారని 2022లో సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేశారు. ఈ ఫోటోని షేర్ చేస్తూ 2022లో పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్స్‌ను ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
అయితే, పోస్టులో షేర్ చేసిన అదే ట్రాఫిక్ సిగ్నల్ లైట్‌తో పోలి ఉన్న చిత్రాన్ని ఒక ఫేస్‌బుక్ యూసర్ 2022 జులై నెలలో షేర్ చేస్తూ, ఇటలీ దేశం మిలాన్ నగరంలో ఎండల దాటికి ట్రాఫిక్ సిగ్నల్ లైట్ కరిగిపోయిన దృశ్యామని తెలిపారు. అయితే, ఈ పోస్టుకి సంబంధించి ఇటలీ ఫాక్ట్-చెకింగ్ సంస్థ ‘Open’ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేస్తూ, ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్న ట్రాఫిక్ లైట్ మిలాన్ నగరంలోని వియా బెర్గామో మరియు వియాలే రేజీనా మార్గేరీటా వీధులను కలిపే జంక్షన్ దగ్గర ఉందని తెలిపారు. 2022 జులై నెలలో ఈ  జంక్షన్ దగ్గర ఒక స్కూటర్ అగ్ని ప్రమాదానికి గురికావడంతో పక్కనే ఉన్న ట్రాఫిక్ సిగ్నల్ లైట్ మంటలను తాకి కరిగిపోయిందని నగర ఫైర్ డిపార్ట్మెంట్ అధికారులు తమకు స్పష్టం చేశారని ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలోని దృశ్యాలని, గూగుల్ మ్యాప్స్‌లో వియా బెర్గామో మరియు వియాలే రేజీనా మార్గేరీటా విధులలో ఉన్న ట్రాఫిక్ సిగ్నల్ లైట్ దృశ్యాలతో పోలి చూడగా, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మిలాన్ నగరానికి సంబంధించినదే అని స్పష్టమయ్యింది. విజయవాడలో ఇటీవల ఎండల తీవ్రతకు ట్రాఫిక్ లైట్లు కరిగిపోయినట్టు ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ ఇటీవల రిపోర్ట్ చేయలేదు.
చివరగా, ఇటలీ దేశం మిలాన్ నగరానికి సంబంధించిన పాత ఫోటోని ఇటీవల విజయవాడలో ఎండాల దాటికి ట్రాఫిక్ సిగ్నల్ లైట్ కరిగిపోయిన దృశ్యమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఖలిస్తాన్ వేర్పాటువాదులు భారత దేశ జెండాని అవమానిస్తున్న పాత ఫోటోని రైతుల అందోళనలకు తప్పుగా ముడిపెడుతున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 8, 2020
కొందరు వ్యక్తులు భారత దేశ జెండాని తొక్కుతూ అవమానిస్తున్న ఫోటోని షేర్ చేస్తూ, ఈ ఘటన ఢిల్లీలో రైతులు  చేస్తున్న ఆందోళనల్లో జరిగిందని అని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఢిల్లీలో రైతులు  చేస్తున్న ఆందోళనల్లో కొందరు వ్యక్తులు భారత దేశ జెండాని తొక్కుతూ అవమానించారు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ ఫోటో ‘Dal Khalsa. U.K’ అనబడే ఖలిస్తాన్ వేర్పాటువాద సంస్థ 2013లో భారత స్వాతంత్ర దినోత్సవం నాడు లండన్ లో భారత్ కి వ్యతిరేకంగా నిర్వహించిన నిరసన కార్యక్రమానికి సంబంధించింది. ఈ ఫోటోలో భారత జెండాని అవమానిస్తూ కనిపిస్తున్న సిక్కు వ్యక్తి ‘Dal Khalsa. U.K’ వ్యవస్థాపకుడు. ఈ ఫోటోకి ఇప్పుడు ఢిల్లీలో కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న నిరసనలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులోని ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని షేర్ చేసిన కొన్ని పాత సోషల్ మీడియా పోస్టులు కనిపించాయి, ఈ పోస్టులు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. దీన్నిబట్టి ఈ ఫోటో పాతదని చెప్పొచ్చు. పోస్టులో ఉన్న ఫోటోలో మరియు పాత పోస్టుల్లో ఉన్న ఫోటోలో ‘Dal Khalsa. U.K’ లోగో కనిపిస్తుంది. దిని ఆధారంగా గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటో ‘Dal Khalsa. U.K’ అనే బ్లాగ్ లో కనిపించింది. ఈ బ్లాగ్ లో ఇండియాలో మైనారిటీల పట్ల జరుగుతున్న అణచివేతకి వ్యతిరేఖంగా  15 ఆగస్ట్ 2013న సెంట్రల్ లండన్ లో జరిగిన నిరసన కార్యక్రమాల్లో సిక్కులు, కాశ్మీరీలు మరియు ఇతర మైనారిటీ వర్గాలు పాల్గొన్నప్పటి సందర్భంలో ఈ ఫోటో తీసినట్టు ఉంది. ‘Dal Khalsa’ అనేది సిక్కుల కోసం ప్రత్యేక దేశం కోసం పోరాడే ఖలిస్తానీ వేర్పాటువాద  సంస్థ.
ఈ నిరసనలకు సంబంధించి భారత దేశ జెండాని అవమానించిన మరికొన్ని ఫోటోలు కూడా ఈ బ్లాగ్ లో చూడొచ్చు. 2015 భారత స్వతంత్రత దినోత్సవం రోజున ‘Dal Khalsa. U.K’ లండన్ లో నిర్వహించిన కార్యక్రమానికి సంబంధించిన వీడియో ఇక్కడ చూడొచ్చు. పోస్టులోని ఫోటోలో భారత దేశ జెండాని అవమానిస్తూ కనిపిస్తున్న సిక్కు వ్యక్తి  ‘Dal Khalsa. U.K’ వ్యవస్థాపకుడు మన్మోహన్ సింగ్ ఖల్సా అని తెలిసింది. వీటన్నిటి బట్టి ఈ ఫోటోకి ఇప్పుడు ఢిల్లీలో జరుగుతున్న రైతుల అందోళనలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదని చెప్పొచ్చు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం కొత్తగా తెసుకొచ్చిన వ్యవసాయ చట్టాలకి వ్యతిరేకంగా రైతులు చేస్తున్న ఆందోళన నేపధ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే పోస్టులు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, ఖలిస్తాన్ మద్దతుదారులు 2013లో లండన్ లో భారత్ కి వ్యతిరేకంగా నిర్వహించిన నిరసన కార్యక్రమానికి సంబంధించిన ఫోటోని ఇప్పుడు జరుగుతున్న రైతుల అందోళనలకు ముడిపెడుతూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 8, 2020


text:
ఫోటో 2018లో తమిళనాడుకి చెందిన పదకొండు మంది మహిళలు శబరిమలకి వెళ్లాలని ప్రయత్నించినప్పుడు పోలీసులు అడ్డుకున్నప్పటిది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 18, 2019
‘ఆంధ్రప్రదేశ్ కు చెందిన 10 మంది మహిళలను వెనక్కి తిప్పి పంపిన శబరిమల దేవస్థాన కమిటీ’ అని చెప్తూ ఒక ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. అందులో చెప్పిన దాంట్లో ఎంతవరకు నిజమో పరిశీలిద్దాం.
ఇటీవల శబరిమల దేవస్థాన కమిటీ ఆంధ్రప్రదేశ్ కు చెందిన పది మంది మహిళలను వెనక్కి తిప్పి పంపినప్పటి ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటో 2018లో తమిళనాడుకి చెందిన పదకొండు మంది మహిళలు శబరిమలకి వెళ్లాలని ప్రయత్నించినప్పుడు పోలీసులు అడ్డుకున్నప్పటిది. కావున, పోస్ట్ లో తాజాగా జరిగిన ఘటనగా చెప్తూ ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
ఇటీవల ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కి చెందిన పది మంది మహిళలు శబరిమలకి వెళ్లాలని ప్రయత్నించినప్పుడు పోలీసులు అడ్డుకున్నట్లుగా ‘Mathrubhumi’ పత్రిక వారి నవంబర్ 16, 2019 కథనం ద్వారా తెలుస్తుంది.
పోస్టులో ఉన్న ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అది ‘Puthiya Thalaimurai’ వారు డిసెంబర్ 24, 2018న ప్రచురించిన కథనం లో లభించింది. ఆ ఆర్టికల్ ద్వారా, పోస్టులోని ఫోటో శబరిమలకి వెళ్లాలని ప్రయత్నించిన పదకొండు మంది తమిళనాడు మహిళలను పోలీసులు అడ్డుకున్నప్పటిదని తెలిసింది.
ఆ ఫోటోలోని మహిళలు తమిళనాడుకు చెందిన ఒక సంస్థ కి సంబంధించిన మహిళలని ‘Sakshi’ వారి కథనం లో కూడా చూడవచ్చు. ఈ మహిళల బృందం తమిళనాడు కు చెందిన మణితి స్వచ్ఛంద సంస్థ కి చెందిందని అప్పట్లోనే చాలా పత్రికలు రాసాయి.
చివరగా, ఫోటో 2018లో తమిళనాడుకి చెందిన పదకొండు మంది మహిళలు శబరిమలకి వెళ్లాలని ప్రయత్నించినప్పుడు పోలీసులు అడ్డుకున్నప్పటిది.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: November 18, 2019


text:
పాత ఫోటోని ఇటీవల తమిళనాడు ప్రభుత్వం అన్ని కులాల వారిని పౌరోహిత్యానికి అర్హులను చేస్తూ జారీ చేసిన ఆదేశాలకు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 24, 2021
ఇటీవల తమిళనాడు ప్రభుత్వం తమ రాష్ట్రంలోని దేవాలయాలలో అన్ని కులాలకు చెందిన వ్యక్తులని అర్హులను చేస్తూ ఆదేశాలు జారీ చేసి,  పలువురు ఇతర కులాలకు చెందిన వారిని అర్చకులుగా నియమించింది. ఐతే ఈ నేపథ్యంలోనే ఒక అర్చకుడు దేవుడి విగ్రహాంపై కాలు పెట్టిన ఫోటోని తమిళనాడు ప్రభుత్వం జారీ చేసిన ఈ ఆదేశాలకి ముడిపెడుతూ షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ ఫోటోకి సంబంధించి  నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తమిళనాడులో ఇటీవల అర్చకుడు దేవుడి విగ్రహాంపై కాలు పెట్టిన ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఇది పాత ఫోటో, ఈ ఫోటో ఫిబ్రవరి 2020 నుండే ఇంటర్నెట్ లో అందుబాటులో ఉంది. ఐతే ఈ ఫోటోలోని ఘటన ఎక్కడ, ఎప్పుడు జరిగిందో కచ్చితమైన సమాచారం తెలియనప్పటికీ, ఈ ఫోటో ఇంటర్నెట్ లో అందుబాటులో ఉన్న తేదీని బట్టి ఈ ఫోటోకి ఇటీవల తమిళనాడు ప్రభుత్వం అన్ని కులాల వారిని పౌరోహిత్యానికి అర్హులను చేస్తూ జారీ చేసిన ఆదేశాలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఇది పాత ఫోటో, ఈ ఫోటోకి ఇటీవల అన్ని కులాల వారిని పౌరోహిత్యానికి  అర్హులను చేస్తూ తమిళనాడు ప్రభుత్వం జారీ చేసిన ఆదేశాలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఇదే ఫోటోని 2020లో షేర్ చేసిన సోషల్ మీడియా పోస్టులు అనేకం మాకు కనిపించాయి. ఈ పోస్టులు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
பெரிய திருவடி மேல்
பார்ப்பான் திருவடி?:)
தீட்டு, பாபம், நரகம்.. என்பதெல்லாம் உங்களுக்கே!
அவாளுக்கு ஸ்வாமியே இல்லை!:)
ஆனானப்பட்ட பகவானே, அவாளுக்கு அடிமை தான்!
பாருங்கோ!
அன்று பகவானையே காலால் உதைச்சார், பிருகு மஹரிஷி!
இன்று பகவானையே காலால் மிதிக்கிறான், பார்ப்பனீய அர்ச்சகர்!:( pic.twitter.com/pW4JoOUQ56
ఐతే ఈ ఫోటోలోని ఘటన ఎక్కడ, ఎప్పుడు జరిగిందో కచ్చితమైన సమాచారం మాకు తెలియనప్పటికీ, ఈ ఫోటో ఇంటర్నెట్ లో అందుబాటులో ఉన్న తేదీని బట్టి ఈ ఫోటోకి ఇటీవల తమిళనాడు ప్రభుత్వం అన్ని కులాల వారిని పౌరోహిత్యానికి  అర్హులను చేస్తూ జారీ చేసిన ఆదేశాలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు, ఎందుకంటే ఈ ఫోటో ఇంటర్నెట్ లో అందుబాటులో ఉన్న సమయానికి ఈ ఆదేశాలు అమలు కాలేదు, పైగా డిఎంకె ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయలేదు.
చివరగా, పాత ఫోటోని ఇటీవల తమిళనాడు ప్రభుత్వం అన్ని కులాల వారిని పౌరోహిత్యానికి  అర్హులను చేస్తూ జారీ చేసిన ఆదేశాలకు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పాత ఫోటో చూపించి ప్రస్తుతం కెనడాలో చర్చిలకు నిప్పు పెడుతున్న ప్రజలు అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 6, 2021
కెనడా లో మతం మారనందుకు వందలాది మంది చిన్నపిల్లల్ని చంపిన కాథలిక్ చర్చిల దుర్మార్గం బయటికి వచ్చాక ఆగ్రహం తో చర్చీలకి నిప్పుపెడుతున్న ప్రజలు అని ఒక ఫోటోతో కూడిన సోషల్ మీడియా పోస్ట్ బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల కెనడా లో చర్చి లకు ప్రజలు నిప్పు పెట్టిన ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఈ ఫోటో 2014 లో తీసింది, ఇప్పటిది కాదు. టొరంటోలోని బ్రాంప్టన్ లోని ఉక్రేనియన్ క్యాథలిక్ చర్చి 2014 లో నిప్పులకు ధ్వంసం అయింది. ఈ ఫోటో ఆ చర్చికు సంబంధించినదే. కెనడా అంతటా ఇటీవల చర్చి దహనకాండ  జరిగింది. స్వదేశీ స౦స్కరణ కోస౦ మాజీ బోర్డింగ్ పాఠశాలల భూమిలో 1,000 కు పైగా గుర్తుతెలియని సమాధులు కనుగొనబడిన తర్వాత రెండు వారాల్లో ఏడు చర్చిలు కాల్చివేసారు. కానీ, పోస్టులో ఫోటోకు ప్రస్థుత కెనడా పరిస్థితులకు సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, ఒక న్యూస్ ఆర్టికల్ లో ఈ ఫోటో లభించింది. టొరంటో లోని బ్రాంప్టన్ లోని ఉక్రేనియన్ క్యాథలిక్ చర్చిని బేస్మెంట్ లో మొదలైన మంటలు పూర్తిగా నాశనం చేశాయని 05 ఏప్రిల్ 2014 లో పబ్లిష్ చేసిన ఈ ఆర్టికల్ లో తెలుస్తుంది. 1995 లో ఈ ఉక్రేనియన్ క్యాథలిక్ చర్చిని కట్టారని, అక్కడ ఉన్న పారిష్ కమ్యూనిటీకి ఇది ఎంతగానో ఇష్టమైన చర్చి అని ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. బ్రాంప్టన్ లో జరిగిన ఈ సంఘటన గురించి ఆర్టికల్స్ ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
2014 లో బ్రాంప్టన్ చర్చిని నాశనం చేసిన మంటలు ఒక ఆక్సిడెంట్ గా తీర్పు ఇవ్వబడ్డాయి అని,  దానికి కారణం ఇంకా కచ్చితంగా తెలియనప్పటికీ, ఇన్వెస్టిగేషన్ అపివేసరని, బ్రాంప్టన్ ఫైర్ డిప్యూటీ చీఫ్ బ్రియాన్ మాల్ట్బీ తెలిపారు. “100 శాతం ఖచ్చితంగా” ఎలాంటి ఫౌల్ ప్లే లేదని,  ముందు రోజు రాత్రి ఒక సేవ నుండి మంటలు చెలరేగి ఉండొచ్చని అనుమానిస్తున్నారు అని ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది.
2014లో ఉక్రేనియన్ క్యాథలిక్ చర్చి అగ్ని ప్రమాదం తరువాత, బ్రాంప్టన్ చర్చి ఇప్పుడు తిరిగి తెరవబడింది అని, రెండు సంవత్సరాల తరువాత దానిని ప్రారంభించినట్టు ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది.
ఇటీవల కెనడా అంతటా చర్చి దహనకాండ జరిగింది. స్వదేశీ స౦స్కరణ కోస౦ మాజీ బోర్డింగ్ పాఠశాలల భూమిలో 1,000 కు పైగా గుర్తుతెలియని సమాధులు కనుగొనబడిన తర్వాత రెండు వారాల్లోపు ఏడు చర్చిలు కాల్చివేసారు. కెనడా అంతటా 1880 నుండి 1990 వరకు ఇందిజినస్ చిల్ద్రెన్ పట్ల వ్యవహరించిన తీరును వివరించడానికి “సాంస్కృతిక మారణహోమం” అనే పదం ఉపయోగించబడింది. 110 స౦వత్సరాలకు పైగా, దాదాపు 1,50,000 మ౦ది ఇందిజినస్ చిల్ద్రెన్ ను బోర్డింగ్ పాఠశాలలకు ప౦పి౦చారు. వారి భాష, స౦స్కృతిని మార్చడానికి, ఈ ప్రక్రియలో భయానకభావోద్వేగ, శారీరక, లై౦గిక వేధింపులను ఎదుర్కొన్నారని, ట్రూత్ అండ్ రీకాన్సిలేషన్ కమీషన్ నివేదిక లో తేలినట్టు ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది. కెనడా లోని ఈ ఘటనలకు సంబంధించి ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ ఆర్టికల్స్ చూడొచ్చు. అయితే పోస్ట్ లోని ఫొటోకు కెనడా లోని ఈ ఘటనలకు సంబంధం లేదు.
చివరగా, పాత ఫోటో చూపించి ప్రస్తుతం కెనడా లో చర్చిల పరిస్థితిగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఒక జంటను యూపీ పోలీసులు విచారిస్తున్న పాత ఫోటోని పెట్టి, ‘లవ్ జీహాద్’ కథ చెప్తూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 14, 2021
యోగీ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన యాంటీ-రోమియో స్క్వాడ్ తాజగా నోయిడాలో ఒక జంటని విచారించినప్పుడు, అబ్బాయి తన పేరు లలిత్ అని, అమ్మాయి తన పేరు వందన అని చెప్పారని, కానీ పోలీసులు ఐడీ కార్డు చూపించమన్నప్పుడు అబ్బాయి పేరు రెహాన్ అని తెలిసిందని చెప్తూ, ఒక ఫోటోతో కూడిన పోస్ట్ ని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. అమ్మాయి అప్పటివరకు అబ్బాయి ఒక హిందువు అని అనుకుందని, ఇలాంటి లవ్ జీహాద్ మోసాలు ఇకపై జరగకుండా ఉండటానికి ఈ విషయాలను షేర్ చేయండని పోస్ట్ లో చెప్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తాజాగా నోయిడా లో హిందూ లాగా నటించి ఒక అమ్మాయిని మోసం చేసిన రెహాన్. ఆ లవ్ జిహాద్ ఘటన కి సంబంధించిన ఫోటో.
ఫాక్ట్: పోస్ట్ లోని ఫోటో 2017 లో యోగీ ప్రభుత్వం మొదలుపెట్టిన యాంటీ-రోమియో స్క్వాడ్ లక్నోలో కొంత మందిని విచారిస్తుండగా తీసినది; ఫోటోని తీసింది తాజగా నోయిడా లో కాదు. పోస్ట్ లో చెప్పిన కథ, ఫోటోకి సంబంధించింది అని చెప్పటానికి ఎక్కడా ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివెర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, ఆ ఫోటోతో ఉన్న చాలా న్యూస్ ఆర్టికల్స్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి. 2017 లో యోగీ ప్రభుత్వం మొదలుపెట్టిన యాంటీ-రోమియో స్క్వాడ్ లక్నోలో కొంత మందిని విచారిస్తుండగా ఆ ఫోటో తీసినట్టు తెలిసింది. ఆ ఫోటోని 2017 లోనే ప్రచురించిన కొన్ని న్యూస్ వెబ్ సైట్లను ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. ఫోటో తాజా ఘటన కి సంబంధించింది కాదు మరియు ఫోటో లక్నోలో తీసింది, నోయిడా లో కాదు.
అంతేకాదు, పోస్ట్ లో చెప్పిన కథ, పై ఫోటోకి సంబంధించింది అని చెప్పటానికి ఎక్కడా ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. ఫోటోలో కనిపిస్తున్న పోలీస్ అధికారితో ‘ఆల్ట్ న్యూస్’ వారు మాట్లాడగా, ఫోటోలోని ఘటన చాలా ఏళ్ళ క్రితం జరిగినందున తనకు దాని గురించి గుర్తులేదని, తనకు గుర్తున్నంత వరకు లవ్ జీహాద్ కి, ఆ ఘటనకి సంబంధంలేదని తను తెలిపినట్టు తెలిసింది.
అయితే, తాజాగా నోయిడా లో ఒక ముస్లిం వ్యక్తి తను హిందూ అని చెప్పి ఒక మహిళను మోసం చేసినట్టు ‘టైమ్స్ నౌ’ ఆర్టికల్ లో చదవొచ్చు. కానీ, పోస్ట్ లో చెప్పిన పోలీస్ విచారణ కథకి, ఈ ఘటనకి సంబంధంలేదు.
చివరగా, ఒక జంటను యూపీ పోలీసులు విచారిస్తున్న పాత ఫోటోని పెట్టి, ‘లవ్ జీహాద్’ కథ చెప్తూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
లండన్‌లో ఖలిస్థానీ ర్యాలీకి సంబంధించిన పాత ఫోటోను భారతదేశంలోని రైతులకు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 10, 2022
ఖలిస్థాన్ వేర్పాటువాదులను రైతులుగా గుర్తిస్తున్న ప్రతిపక్షాలు మరియు అమ్ముడుపోయిన మీడియా అంటూ ఒక ఫోటోతో ఉన్న పోస్టును సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఖలిస్థాన్ వేర్పాటువాదులను రైతులుగా గుర్తిస్తున్న ప్రతిపక్షాలు మరియు అమ్ముడుపోయిన మీడియా; దానికి సంబంధించిన ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఈ ఫోటో 2015లో లండన్‌లో తీసింది. ఖలిస్థాన్ వేర్పాటువాద అనుకూల సంస్థ దాల్ ఖాల్సా యుకే గ్రూప్ భారతదేశానికి వ్యతిరేకంగా యుకేలో నిర్వహించిన ర్యాలీకి సంబంధించిన ఫోటో ఇది. దీనికి, ఇటీవలో కాలంలో రైతులు చేసిన నిరసనలకు సంబంధం లేదు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అటువంటి ఫోటో ఒకటి స్టాక్ ఫోటో వెబ్సైటు alamy లో లభించింది. ఈ ఫోటోను 15 ఆగష్టు 2015న లండన్‌లో తీసారని తెలిపారు. ఖలిస్థాన్ వేర్పాటువాద అనుకూల సంస్థ దాల్ ఖాల్సా యుకే గ్రూప్ ఒకటి భారతదేశానికి వ్యతిరేకంగా యుకేలో నిర్వహించిన ర్యాలీకి సంబంధించిన ఫోటో ఇది. ఆ ర్యాలీకి సంబంధించిన విజువల్స్ దాల్ ఖాల్సా యుకే యూట్యూబ్ ఛానల్‌లో అప్లోడ్ చేసిన వీడియోలో చూడొచ్చు. కావున, ఈ ఫోటో పాతది, ఇటీవల వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన నిరసనలకు సంబంధించింది కాదు.
అయితే, ఖలిస్థాన్ వేర్పాటువాద అనుకూల సంస్థలపై కేంద్ర హోంమంత్రిత్వ శాఖ దర్యాప్తును ముమ్మరం చేయబోతోందని ఒక ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా జరిగిన నిరసనలలో ఖలిస్థానీ మద్దతుదారులు కొంతమంది ఉన్నారని జనవరి 2021లో అటార్నీ జనరల్ కెకె వేణుగోపాల్ సుప్రీంకోర్టుకు తెలిపారు.
చివరగా, లండన్‌లో ఖలిస్థానీ ర్యాలీకి సంబంధించిన పాత ఫోటోను పట్టుకొని ఖలిస్థాన్ వేర్పాటువాదులను రైతులుగా గుర్తిస్తున్న ప్రతిపక్షాలు అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 10, 2022


text:
ఈ ఫోటో బీహార్ కి సంబంధించిన ఒక రోడ్డు పాత ఫోటో - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 30, 2020
గుంటలతో నిండి ఉన్న ఒక రోడ్డు యొక్క ఫోటోని పెట్టి, ‘జగనన్న ప్రభుత్వం కేటాయించిన ఇంటింటికి స్విమ్మింగ్ పూల్ పథకం’ అని వ్యంగ్యంగా అది ఆంధ్రప్రదేశ్ కి చెందిన రోడ్డు అని చెప్తూ ఒక పోస్ట్ ని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో గుంతలు పడి ఉన్న ఒక రోడ్డు ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ లోని ఫోటో బీహార్ రాష్ట్రం లోని ‘భాగల్పూర్ – పిర్ పైంటి’ ప్రాంతాల మధ్య ఉన్న NH-80 రోడ్డుకి సంబంధించిన పాత ఫోటో. ఫోటోలోని రోడ్డుకీ, ఆంధ్రప్రదేశ్ కి సంబంధం లేదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటో ని ‘టైమ్స్ అఫ్ ఇండియా’ వార్తా సంస్థ బీహార్ లోని భాగల్పూర్ ప్రాంతంలో ఉన్న రోడ్ల దుఃస్థితిని వివరిస్తూ 2017 లో రాసిన ఒక కథనం లో చూడవచ్చు.
అయితే, 2017 లో ఇదే ఫోటో బీహార్ రోడ్డు ఫోటో అని వైరల్ అవ్వగా, అది ఒక పాత ఫోటో అని, ఆ రోడ్డు అసలు ఎలా ఉందో చూడండి అంటూ, మరొక ఫోటోని అప్పటి బీహార్ రోడ్డు రవాణా శాఖ మంత్రి అయిన తేజస్వి యాదవ్ ట్వీట్ చేసారు. ‘ఏబీపీ’ ఛానల్ వారు కూడా ఫోటోలో ఉన్న ప్రదేశానికి వెళ్లి, ఫోటోలో ఉన్న రోడ్డు పరిస్థితి పాతదని, కొత్తగా రోడ్డు వేయబడిందని 2017 లోనే రిపోర్ట్ చేసారు.
అంతేకాదు, పోస్ట్ లోని ఫోటో ఇంతకముండు పలుసార్లు వివిధ రాష్ట్రాలకి సంబంధించిన ఫోటోగా వైరల్ అయినప్పుడు FACTLY రాసిన ఫ్యాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్స్ ని కింద చూడవొచ్చు.
తెలంగాణ:
కేరళ: (రాహుల్ గాంధీ వయనాడ్ నియోజికవర్గం)
ఉత్తరప్రదేశ్:
చివరగా, ఫోటోలోని రోడ్డుకీ, ఆంధ్రప్రదేశ్ కి సంబంధం లేదు. అది బీహార్ కి సంబంధించిన ఒక రోడ్డు యొక్క పాత ఫోటో.


text:
మనిషి మాంసం కుక్కలు తింటున్న పాత ఫోటోని ఇటీవల తీసిన ఫోటో అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 18, 2021
కుక్కలకి మనిషి మాంసం పెడుతున్న భారత దేశం అని, ఇది గంగా నది యొక్క ప్రస్థుత పరిస్థితి అంటూ ఫోటో పెట్టి ఒక సోషల్ మీడియా పోస్ట్ ద్వారా బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల గంగా నదిలో మనిషి మాంసం కుక్కలు తింటున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్: 2008లో భారతదేశంలో కొన్ని నెలలు గడిపిన ఒక సందర్శకుడి యొక్క అకౌంట్ లో  పోస్ట్ చేసిన సుమారు 50 చిత్రాలు చైనాలో వైరల్ అయ్యాయి. అందులో మనిషి మాంసం తింటున్న ఈ కుక్కల ఫోటో ఒకటి. ఈ ఫోటో 2010 నుండి ఇంటర్నెట్ లో పలు వెబ్ సైట్ లలో గంగా నదికి సంబంధించినదిగా షేర్ చేసారు.  కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్ట్ లోని ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, 27 అక్టోబర్ 2010 లో పబ్లిష్ అయిన ‘ఫిల్తి ఇండియా ఫొటోస్, చైనీస్ నెటిజెన్ రియాక్షన్స్’ అనే ఆర్టికల్ ఒక వెబ్ సైట్ లో లభించింది. ఈ ఆర్టికల్ లోని ఫోటోలు 2008 సంవత్సరం నుండి చైనీస్ ఇంటర్నెట్ లో షేర్ చేస్తున్నట్టు  అందులో తెలిపారు. అందులో పోస్టులోని ఫోటో కాప్షన్ గా, ‘భారతదేశంలో కుళ్లిపోయిన శవాలను ఏరుకునే వీధి కుక్కలు’ అని ఉన్నట్టు తెలిసింది. 2008లో భారతదేశంలో కొన్ని నెలలు గడిపిన ఒక సందర్శకుడి యొక్క అకౌంట్ లో పోస్ట్ చేసిన సుమారు 50 చిత్రాలు చైనాలో వైరల్ అయ్యాయి అని, అనేక చైనీస్ ఫోరమ్ లు మరియు కాలమ్ లు వాటిని ప్రచురించాయి అని ఒక వెబ్ సైట్ లోని ఆర్టికల్ ద్వారా తెలిసింది.
ఈ ఫోటో 2010 సంవత్సరం నుండి ఇంటర్నెట్ లో పలు వెబ్ సైట్ లలో గంగా నదికి సంబంధించినదిగా షేర్ చేసారు. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఇటీవల పబ్లిష్ చేసిన వార్త కథనాల ఆధారంగా, మరణించిన కోవిడ్ రోగులను గంగా నదిలో వదిలేస్తున్నారని కొందరు ఆరోపిస్తున్నారని, ఆ మృతదేహాలను జంతువులు పీక్కు తింటున్నట్టు తెలిపారు. గంగా నదిలో అపుడప్పుడు ఒకటి రెండు శవాలు కొట్టుకు రావడం సహజమే అని ఒక పండిట్ మీడియాకు చెప్పారని ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది. దీనికి సంబంధించి మరో ఆర్టికల్ ఇక్కడ చూడొచ్చు. కానీ, పోస్ట్ లోని ఫోటో చాలా సంవత్సరాల క్రితం నాటిది, ఇప్పటిది కాదు.
చివరగా, మనిషి మాంసం కుక్కలు తింటున్న పాత ఫోటోని ఇటీవల గంగా నదికి సంబంధించినదిగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
శ్రీలంక మాజీ ప్రధానమంత్రి మహీంద రాజపక్స యొక్క పాత ఫోటోను ఇటీవల జరిగిన సంఘటనదిగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 19, 2022
శ్రీలంక మాజీ ప్రధానమంత్రి మహీంద రాజపక్స యొక్క ఫోటోను షేర్ చేస్తూ, ఇటీవల శ్రీలంకలోని పరిస్థితిగా ఒక పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల తీసిన శ్రీలంక మాజీ ప్రధానమంత్రి మహీంద రాజపక్స యొక్క ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఈ ఫోటో 2004లో శ్రీలంక ప్రధాన మంత్రి మహీంద రాజపక్స వెలి ఓయాలోని మిలిటరీ ఫ్రంట్‌లైన్‌ను సందర్శించినప్పుడు తీసింది; ఇటీవల తీసింది కాదు. 2004లో శ్రీలంక ఇంకా అంతర్యుద్ధంలోనే ఉండేది. ముల్లైతీవు జిల్లాలో ఉన్న ఒక వివాదాస్పద ప్రాంతంలో లిబరేషన్ టైగర్స్ మరియు శ్రీలంక ప్రభుత్వం తలపడటానికి రెడీగా ఉన్నప్పుడు, ఫార్వర్డ్ డిఫెన్స్ లైన్స్‌పై రక్షణను ఆయన ఇలా తనిఖీ చేశాడు. ఆర్థిక సంక్షోభానికి వ్యతిరేకంగా హింసాత్మక నిరసనల మధ్య ప్రధానమంత్రి పదవికి రాజపక్స రాజీనామా చేయవలసి వచ్చింది, తర్వాత భద్రతతో నౌకాదళ శిబిరంలో ఆశ్రయం పొందాడు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే ఫోటోతో ఉన్న 2004 ఆర్టికల్ ఒకటి లభించింది. ఈ ఆర్టికల్‌లోని సమాచారం ప్రకారం, అప్పటి శ్రీలంక ప్రధాన మంత్రి మహీంద రాజపక్స వెలి ఓయాలోని మిలిటరీ ఫ్రంట్‌లైన్‌ను 2004లో సందర్శించారు. 2004లో శ్రీలంక ఇంకా అంతర్యుద్ధంలోనే ఉండేది. ముల్లైతీవు జిల్లాలో ఉన్న ఒక వివాదాస్పద ప్రాంతంలో లిబరేషన్ టైగర్స్ మరియు శ్రీలంక ప్రభుత్వం తలపడటానికి రెడీగా ఉన్నప్పుడు, ఫార్వర్డ్ డిఫెన్స్ లైన్స్‌పై రక్షణను ఆయన తనిఖీ చేశారు. అప్పుడు తీసిన ఫోటో ఇది, ఇటీవల తీసింది కాదు.
శ్రీలంక మాజీ ప్రధానమంత్రి మహీంద రాజపక్స ఇటీవల రాజీనామా చేసిన తర్వాత 18 మే 2022న పార్లమెంటులో మొదటిసారిగా కనిపించారు. ఆర్థిక సంక్షోభానికి వ్యతిరేకంగా హింసాత్మక నిరసనల మధ్య అతను ప్రధానమంత్రి పదవికి రాజీనామా చేయవలసి వచ్చింది, తర్వాత అధిక భద్రతతో నౌకాదళ శిబిరంలో ఆశ్రయం పొందాడు. గతంలో మూడుసార్లు దేశ ప్రధానిగా  76 ఏళ్ల మహింద రాజపక్స చేసారు.  గత వారం తన నివాసానికి నిప్పు పెట్టారు. తన భార్య మరియు కుటుంబంతో సహా, తన అధికారిక నివాసం – టెంపుల్ ట్రీస్ ఖాళీ చేసి ట్రింకోమలీలోని నౌకాదళ స్థావరంలో ఆశ్రయం పొందాడు.
చివరగా, శ్రీలంక మాజీ ప్రధానమంత్రి మహీంద రాజపక్స యొక్క పాత ఫోటోను ఇటీవల జరిగిన సంఘటనగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పంజాబ్ ప్రభుత్వ కార్యాలయంపై ఖలిస్తాన్ జెండా ఎగరేసిన నిందితులని పోలీసులు పట్టుకున్న ఫోటోని రైతుల నిరసనలకు తప్పుగా ముడిపెడుతున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 10, 2020
రైతు ఉద్యమకారుల ముసుగులో ఉన్న ఖలిస్తాన్ ఉగ్రవాదులను ఢిల్లీలో అరెస్ట్ చేసిన ఢిల్లీ స్పెషల్ క్రైమ్ సెల్ అని చెప్తూ దీనికి సంబంధించిన ఫోటో షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రైతు ఉద్యమకారుల ముసుగులో ఉన్న ఖలిస్తాన్ ఉగ్రవాదులను ఢిల్లీలో అరెస్ట్ చేసిన ఢిల్లీ స్పెషల్ క్రైమ్ సెల్.
ఫాక్ట్(నిజం): ఇదీ 14 ఆగస్ట్ 2020 పంజాబ్ లో మోగా పట్టణ డిప్యూటీ కమీషనర్ కార్యాలయంపై ఖలిస్తాన్ జెండా ఎగరేసిన నిందితులని 29 ఆగస్ట్ 2020లో ఢిల్లీలో పోలీసులు పట్టుకున్న ఘటనకి సంబంధించిన పాత ఫోటో. ఈ ఫోటోకి ఇప్పుడు వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న నిరసనలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులోని ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని ప్రచురించిన 30 ఆగస్ట్ 2020 వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి. అలాంటి ఒక వార్తా కథనం ప్రకారం పోస్టులోని ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది ఇంద్రజీత్ సింగ్ గిల్, జస్పాల్ సింగ్ అనబడే ఇద్దరు నిషేధించబడ్డ ఖలిస్తాన్ ఉగ్రవాద సంస్థ సభ్యులు. వీరిద్దరూ 14 ఆగస్ట్ 2020న పంజాబ్ మొగా పట్టణంలోని డిప్యూటీ కమీషనర్ కార్యాలయంపై ఖలిస్తాన్ జెండా ఎగరేసి తప్పించుకు తిరుగుతున్నారు. ఐతే వీరిని ఢిల్లీ పోలీస్ 29 ఆగస్ట్ 2020న పట్టుకున్నారు.
ఇదే ఘటనకి సంబంధించిన న్యూస్ వీడియో రిపోర్ట్ ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ న్యూస్ రిపోర్ట్ కూడా ఫోటోలో ఉన్నది పంజాబ్ లో ఖలిస్తాన్ జెండా ఎగరేసి తప్పించుకు తిరుగుతున్న నిషేధించబడ్డ ఖలిస్తాన్ ఉగ్రవాద సంస్థతో సంబంధమున్న వ్యక్తులని, వీరిని 29 ఆగస్ట్ 2020న ఢిల్లీ పోలీస్ అరెస్ట్ చేసిందని తెలుపుతుంది. దీన్నిబట్టి వీరికి ఇప్పుడు వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న నిరసనలకు సంబంధంలేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు ఎందుకంటే ఈ ఘటన కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలు పార్లమెంట్ ఆమోదం పొందక ముందే జరిగింది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం కొత్తగా తెసుకొచ్చిన వ్యవసాయ చట్టాలకి వ్యతిరేకంగా రైతులు చేస్తున్న ఆందోళన నేపధ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే పోస్టులు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, పంజాబ్ డిప్యూటీ కమీషనర్ కార్యాలయంపై ఖలిస్తాన్ జెండా ఎగరేసిన నిందితులని పోలీసులు పట్టుకున్న ఫోటోని రైతుల నిరసనలకు తప్పుగా ముడిపెడుతున్నారు.

created: December 10, 2020


text:
పాత ఫోటోని GHMC ఎన్నికల నేపధ్యంలో స్మ్రితి ఇరానీని ఓవైసీ రహస్యంగా కలిసాడని ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 30, 2020
GHMC ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా హైదరాబాద్ కి వచ్చిన కేంద్ర మంత్రి స్మ్రితి ఇరానీని రహస్యంగా కలిసిన ఓవైసీ అని చెప్తూ, దీనికి సంబంధించిన ఫోటో షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: GHMC ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా హైదరాబాద్ కి వచ్చిన కేంద్ర మంత్రి స్మ్రితి ఇరానీని రహస్యంగా కలిసిన ఓవైసీ.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటో 2016 లో ఢిల్లీలో జరిగిన పవర్లూం ఇండస్ట్రీ స్టేక్ హోల్డర్స్ మీటింగ్ లో స్మ్రితి ఇరానీ మరియు ఓవైసీ పాల్గొన్నప్పుడు తీసింది. ఈ మీటింగ్ కి సంబంధించి కొన్ని ఫోటోలు ఓవైసీ తన ట్విట్టర్ ఎకౌంటులో షేర్ చేసాడు, ఈ ఫోటోలో ఓవైసీ మరియు స్మ్రితి ఇరానీ పోస్టులో ఉన్న ఫోటోలో కనిపించే దుస్తుల్లో ఉండటం గమనించొచ్చు. దీన్నిబట్టి ఈ ఫోటో ఇటీవల GHMC ఎన్నికల ప్రచారం సందర్భంగా స్మ్రితి ఇరానీ హైదరాబాద్ వచ్చినప్పుడు ఒవైసీ ఆమెని కలిసినప్పుడు తీసిన ఫోటో కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ ఫోటో గురించి మరింత సమాచారం కోసం వెతకగా ఈ ఫోటోని ఒక ట్విట్టర్ యూసర్ 2016 ఓవైసీని ట్యాగ్ చేస్తూ చేసిన ట్వీట్ మాకు కనిపించింది. ఓవైసీ ఒక పక్క BJPని విమర్శిస్తూ మరోవైపు BJP నేతలతో తిరుగుతున్నాడు అన్న వాదనతో ఈ ఫోటోలను షేర్ చేసాడు, ఐతే దీనికి సమాధానమిస్తూ ఓవైసీ ఈ ఫోటో పవర్ లూమ్స్ కి సంబంధించి జరిగిన మీటింగ్ సంధర్బంలో తీసినట్టు అర్ధం వచ్చేటు ట్వీట్ చేసాడు.
Your old party MPs didn't attend powerlooms meeting &UP is on your mind not realising that Weavers in UP r suffering https://t.co/SboO5eBfUI
ఓవైసీ ఈ మీటింగ్ కి సంబంధించి మరికొన్ని ఫోటోలు తన ట్విట్టర్ ఎకౌంటులో షేర్ చేసాడు, వీటిలో ఓవైసీ మరియు స్మ్రితి ఇరానీ పోస్టులో ఉన్న ఫోటోలో కనిపించే దుస్తుల్లో ఉండటం గమనించొచ్చు. ఈ ఫోటోలో 22 ఆగస్ట్ 2016న ఢిల్లీలో జరిగిన పవర్లూంకి సంబంధించిన మీటింగ్ అని స్పష్టంగా రాసి ఉండటం గమనించొచ్చు. దీన్ని బట్టి ఈ ఫోటో ఇటీవల GHMC ఎన్నికల ప్రచారం సందర్భంగా స్మ్రితి ఇరానీ హైదరాబాద్ వచ్చినప్పుడు ఓవైసీ ఆమెని కలిసినప్పుడు తీసిన ఫోటో కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
2 crores people get employment through 50 lakh powerlooms country which is in dire straits needs review AntiDumping pic.twitter.com/p84Mv5DV28
ఇంకా 2016లో జరిగిన మీటింగ్ కి సంబంధించి సమాచారం కోసం గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ మీటింగ్ కి సంబంధించి కొన్ని వార్తా కథనాలు లభించాయి, వీటిని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
01 డిసెంబర్ 2020న జరగనున్న GHMC ఎన్నికల నేపధ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే పోస్టులు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, ఈ ఫోటో 2016లో పవర్లూం ఇండస్ట్రీకి సంబంధించి జరిగిన మీటింగ్ లో ఓవైసీ స్మ్రితి ఇరానీని కలిసినప్పటిది.

created: November 30, 2020


text:
రైతు నిరసనలకు సంబంధించిన పాత ఫోటోని పోలీసులు ఇటీవల రెజ్లర్ సాక్షి మాలిక్ తలపై బూట్ ఉంచి క్రూరంగా ప్రవర్తిస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 29, 2023
“కొత్త పార్లమెంట్ భవనం ప్రారభోత్సవం సందర్భంగా మన దేశ ఖ్యాతిని ప్రపంచానికి చాటిన మన ఆడబిడ్డ ఒలంపిక్ మెడలిస్ట్ సాక్షి మల్లిక్ గారికి మోడీ గారు ఇచ్చిన గొప్ప గౌరవం”, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతోంది. పోలీసులు ఒక వ్యక్తి తలపై బూటు పెట్టి ఆ వ్యక్తిని అదుపు చేస్తున్న చిత్రాన్ని ఈ ఫోటోలో చూడవచ్చు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పోలీసులు రెజ్లర్ సాక్షి మాలిక్ తలపై బూటు పెట్టి ఆమెతో క్రూరంగా ప్రవర్తిస్తున్న   దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): 2021లో వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా రైతులు నిర్వహించిన నిరసనలో, రంజిత్ సింగ్ అనే వ్యక్తి, పోలీస్ అధికారిపై కత్తితో దాడి చేసి గాయపరిచాడని పోలీసులు అతని తలపై బూట్ పెట్టి అదుపులోకి తీసుకున్న చిత్రాన్ని ఈ ఫోటో చూపిస్తుంది. ఈ ఫోటోకు రెజ్లర్ సాక్షి మాలిక్‌కు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా’ పబ్లిష్ 01 ఫిబ్రవరి 2021 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా రైతులు చేస్తున్న ఆందోళనలో భాగంగా రంజిత్ సింగ్ అనే వ్యక్తి, పోలీస్ అధికారిపై కత్తితో దాడి చేసి గాయపరిచాడని, పోలీసులు అతని తలపై బూట్ పెట్టి అదుపులోకి తీసుకున్న చిత్రమని ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేశారు.
ఈ ఫోటోని షేర్ చేస్తూ పలు వార్తా సంస్థలు ఇదే విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేశాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
రెజ్లింగ్ ఫెడరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (WFI) అధ్యక్షుడు, బీజేపీ ఎంపీ బ్రిజ్ భూషణ్ శరణ్ సింగ్‌పై లైంగిక వేధింపుల ఆరోపణ చేస్తూ భారత రెజ్లర్‌లు ఢిల్లీ జంతర్ మంతర్‌లో నిరసన చేపట్టిన విషయం తెలిసిందే. అయితే, 28 అక్టోబర్ 2023 నాడు, జంతర్ మంతర్ నుంచి కొత్త పార్లమెంట్ భవనం వైపు మార్చ్ చేసేందుకు ప్రయత్నించిన రెజ్లర్లను భద్రతా సిబ్బంది బలవంతంగా అదుపులోకి తీసుకున్నారు. పోలీసులు రెజ్లర్ సాక్షి మాలిక్‌ను అదుపులోకి తీసుకుంటున్న చిత్రాలను ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. కానీ, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో పాతది మరియు సాక్షి మాలిక్‌కు సంబంధించినది కాదు.
చివరగా, రైతు నిరసనలకు సంబంధించిన పాత ఫోటోని పోలీసులు ఇటీవల రెజ్లర్ సాక్షి మాలిక్ తలపై బూట్ ఉంచి క్రూరంగా ప్రవర్తిస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
కనీసం ఏడేళ్ల పాత ఫోటో షేర్ చేస్తూ, 2024 రైతు ఉద్యమంలో పాల్గొన్న నకిలీ సిక్కు అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 12, 2021
కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకువచ్చిన తాజా వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న రైతు ఉద్యమంలో నకిలీ సిక్కు అని చెప్తూ, ఒక వ్యక్తి తలపాగా పెట్టుకుని నమాజ్ చేస్తున్నట్టు కనిపిస్తున్న ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఫోటోలో నమాజ్ చేస్తున్నది తాజా రైతు ఉద్యమంలో పాల్గొన్న నకిలీ సిక్కు.
ఫాక్ట్: పోస్ట్ లోని ఫోటో చాలా పాతది. కనీసం జనవరి 2016 నుండి ఇంటర్నెట్ లో షేర్ చేయబడుతుంది. ఆ ఫోటో తాజా రైతు ఉద్యమం కి సంబంధించింది కాదు.కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే ఫోటోని ఒకరు 2016 లోనే ‘సిఖ్ అవేర్నెస్’ అనే వెబ్సైటులో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. ఆ ఫోటోని ఒకరు ఫేస్బుక్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు ఆ వెబ్సైటులోని ఫోటోలో చూడవొచ్చు.
ఫేస్బుక్ లో కీ-వర్డ్స్ తో వెతకగా, జనవరి 2016 లో చాలా మంది ఆ ఫోటోని ఫేస్బుక్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. కాబట్టి, పోస్ట్ లోని ఫోటో తాజా రైతు ఉద్యమం కి సంబంధించింది కాదు. ఫోటో లోని వ్యక్తికి సంబంధించి ఎటువంటి సమాచారం దొరకలేదు.
చివరగా, కనీసం ఐదేళ్ళ పాత ఫోటోని పెట్టి, తాజా రైతు ఉద్యమంలో పాల్గొన్న నకిలీ సిక్కు అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 12, 2021


text:
పాత ఫోటోని ‘ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం తాజాగా ఆధునిక ఆరోగ్య సేవలతో ప్రారంభించిన ‘108’ అంబులెన్స్ వాహనంలో కాన్పు జరిగిన ఫోటో’ అంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 8, 2020
ఒక ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, ‘108’ వాహనాల్లో అన్ని సౌకర్యాలు పెట్టటం వలన హాస్పిటల్ కి వెళ్లకుండా అంబులెన్సు లోనే ప్రసవించిన తల్లి అని దాని గురించి చెప్తున్నారు. ‘108’ అనేది ఉచిత అత్యవసర టెలిఫోన్ నంబర్ సేవ. దానిని ఆంధ్ర ప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి వై.ఎస్ రాజశేఖర్ రెడ్డి 2005 లో ప్రారంభించారు. అయితే, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం తాజాగా ‘1 జులై 2020’ న ఆధునిక లైఫ్ సపోర్ట్ వ్యవస్థలతో కూడిన మరో 412 కొత్త ‘108’ అంబులెన్స్ లను ప్రారంభించింది. వాటిలో నియో-నాటల్ అంబులెన్సులు కూడా ఉన్నాయి. పోస్టులోని ఫోటోని ఈ సందర్భంగా షేర్ చేస్తున్నారు. పోస్ట్ లో చెప్పిన దాంట్లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ‘1 జులై 2020’ న ఆధునిక ఆరోగ్య సేవలతో ప్రారంభించిన ‘108’ అంబులెన్స్ లో కాన్పు జరిగిన ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటో పాతది. అది కనీసం ‘మార్చ్ 2017’ నుండి ఇంటర్నెట్ లో ఉన్నట్లుగా తెలిసింది. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం తాజాగా ‘1 జులై 2020’ న ఆధునిక లైఫ్ సపోర్ట్ వ్యవస్థలతో కూడిన మరో 412 కొత్త ‘108’ అంబులెన్స్ లను ప్రారంభించింది. వాటిలో 26 నియో-నాటల్ అంబులెన్సులు కూడా ఉన్నాయి.
పోస్టులోని ఫోటోని మేము రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ పద్దతి ద్వారా వెతకినప్పుడు, అందుకు సంబంధించిన చాలా సెర్చ్ రిజల్ట్స్ వచ్చాయి. ‘టైం ఫిల్టర్’ పెట్టి వెతికినప్పుడు, ఆ ఫోటోని మొదటగా మలయాళం నటి చించు మోహన్ ‘మార్చ్ 2017’ లో తన ఫేస్బుక్ అకౌంట్ లో పోస్టు చేసినట్లుగా తెలిసింది. ఆమె ఆ ఫోటో ని ‘7 గంటల పాటు ఆపరేషన్ చేసి చావుబతుకుల్లో ఉన్న తల్లిని మరియు బిడ్డను రక్షించిన డాక్టర్’ అనే వివరణతో పోస్టు చేసింది. కానీ, FACTLY కి ఆ ఫోటో గురించి మరేయితర సమాచారం లభించలేదు. అయితే ఆ ఫోటో కనీసం మూడు సంవత్సరాలు పాతది కాబట్టి, దానికి మరియు తాజాగా ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రారంభించిన కొత్త ‘108’ అంబులెన్స్ లకు సంబంధం లేదు.
చివరగా, పాత ఫోటోని పోస్టు చేసి ‘ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం తాజాగా ఆధునిక ఆరోగ్య సేవలతో ప్రారంభించిన ‘108’ అంబులెన్స్ లో కాన్పు జరిగిన ఫోటో’ అంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పాత ఫోటోలను చూపించి ప్రస్తుత కుంభమేళాలోవి అని ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 19, 2021
ప్రస్తుతం దేశంలో కోవిడ్-19 కేసులు బాగా పెరగటంతో, సోషల్ మీడియాలో (ఈ పోస్టు మరియు ఈ పోస్టు) కుంభమేళాకు సంబంధించి, అక్కడకు అమిత్ షా, యోగి ఆదిత్యనాథ్ వెళ్ళటం గురించి మరియు అక్కడ జనాలు మాస్కులు సరిగ్గా ధరించకపోవటం గురించి బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టుల్లో ఎంతవరకు నిజం ఉందొ చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అమిత్ షా, యోగి ఆదిత్యనాథ్ మరియు ఇతర సాధువులు మాస్కులు ధరించకుండా ప్రస్తుత కుంభమేళాలో పాలుగొంటున్న ఫోటోలు.
ఫాక్ట్: రెండు ఫోటోలు ప్రస్తుత 2021 కుంభమేళాలోవి కాదు. మొదటి ఫోటో (అమిత్ షా, యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఉన్న ఫోటో) 2019 ప్రయాగరాజ్ కుంభమేళాలో తీశారు. రెండొవ ఫోటో కూడా కుంభమేళాలో 2013 లో తీసింది. కావున, పోస్ట్ లో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
ఫోటో 1 :
మొదటి ఫోటో ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు మనకు న్యూస్ 18 యొక్క అమిత్ షా ఫోటో గేలరీ కనపడుతుంది. దీనిలో స్పష్టంగా మనకు తెలిసేది, అమిత్ షా 2019లో ప్రయాగరాజ్ కుంభమేళా కి వెళ్ళినప్పుడు తీసిన ఫోటో ఇది అని. అక్కడ అయన యోగి ఆదిత్యనాథ్ తో కలిసి పవిత్ర స్నానం చేసినట్టుగా తెలుస్తుంది.
ఇంకా ఆ ఫోటో గురించి వెతికినప్పుడు, కొన్ని పత్రిక కథనాల్లో కూడా ఈ విషయం గురించి ప్రస్తావన ఉన్నది. అవి మనం ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. కావున, ఈ ఫోటో ప్రస్తుతం కుంభమేళాది కాదు అని కచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఫోటో 2 :
రెండొవ ఫోటో ను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు 2013 లో పబ్లిష్ ఐన ఈ ఆర్టికల్ లో మనకు ఆ ఫోటో కనబడుతుంది. ఈ ఆర్టికల్ రాసిన ఆ రచయిత 2013 లో తాను చూసిన కుంభమేళా ను, తన అనుభవాలను ఇందులో షేర్ చేసుకొన్నారు. కావున, ఈ ఫోటో ప్రస్తుత కుంభమేళాది కాదు, 2013 లో జరిగినది.
హరిద్వార్ లో జరుగుతున్న కుంభమేళాలో రెండు రోజుల్లో కనీసం 1000 కోవిడ్-19 కేసులు ఉన్నట్లు వచ్చిన వార్తల దృష్ట్యా, ఇలాంటి పోస్ట్ లు తప్పుదోవ పట్టించే వాదనలతో షేర్ చేస్తున్నారు. వార్తా నివేదికల ప్రకారం, ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న కుంభమేళాను కోవిడ్-19 నిబంధనల ప్రకారం నిర్వహిస్తున్నారు. అలాగే, కుంభ్ కోసం గుమిగూడే భక్తులకు రాకకు 72 గంటల ముందు నెగటివ్ ఆర్ టి-పిసిఆర్ పరీక్షా నివేదిక తప్పనిసరి చేయబడింది. హరిద్వార్ లో జరుగుతున్న కుంభమేళా యొక్క కొన్ని చిత్రాలను ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరకు, పాత ఫోటోలను చూపించి  ప్రస్తుత కుంభమేళాలోవి అని తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.


text:
నరేంద్రమోదీ స్టేడియంలో పిచ్‌ను ఆరబెట్టడానికి ఇస్త్రీ పెట్టె, డ్రైయర్ ఉపయోగించారని పాత ఫోటోలను షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 31, 2023
“అహ్మదాబాద్‌లోని నరేంద్రమోడీ స్టేడియం ప్రపంచంలో అతి పెద్దది, కానీ వర్షం పడితే ఆటోమేటిక్ డ్రయింగ్ మెషిన్స్ లేవు, బట్టలతో తూడుస్తున్నారు, ఇస్తిరిపెట్టేతో ఆరపెడుతునారు” అంటూ క్రికెట్ పిచ్‌ను ఇస్త్రీ పెట్టె, డ్రైయర్‌తో ఆరబెడుతున్న ఫోటోలు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతున్నాయి. ఈ కథనం ద్వారా ఆ ఫోటోలకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అహ్మదాబాద్‌లోని నరేంద్రమోడీ స్టేడియంలోని పిచ్‌ను ఇస్త్రీ పెట్టె, డ్రైయర్‌తో ఆరబెడుతున్న ఫోటోలు.
ఫాక్ట్(నిజం):  నరేంద్రమోదీ స్టేడియంలో జరిగిన IPL ఫైనల్‌లో తడిచిన పిచ్‌ను ఇస్త్రీ పెట్టె, డ్రైయర్‌తో ఆరబెట్టారంటూ షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటోలు జనవరి 2020లో గౌహతిలో ఇండియా-శ్రీలంక మధ్య జరిగిన మ్యాచ్‌కు సంబంధించినవని. మోదీ స్టేడియంలో జరిగిన IPL ఫైనల్‌లో పిచ్‌ను ఆరబెట్టడానికి స్పాంజ్‌లను ఉపయోగించినట్టు వార్తా కథనాలు రిపోర్ట్ చేసాయి.  కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఇటీవల అహ్మదాబాద్‌లోని నరేంద్రమోదీ స్టేడియంలో గుజరాత్ టైటాన్స్- చెన్నై సూపర్ కింగ్స్ మధ్య 2023 IPL ఫైనల్ జరిగింది. మ్యాచ్ మధ్యలో వర్షం పడడంతో ఓవర్‌లను కుదించారు. ఐతే ఈ నేపథ్యంలోనే వర్షంతో తడిచిన పిచ్‌ను ఇస్త్రీ పెట్టెతో, డ్రైయర్‌తో ఆరబెట్టారంటూ ఫోటోలు షేర్ చేస్తున్నారు. కాని నిజానికి ఈ ఫోటోలు ఇటీవల మోదీ స్టేడియంలో జరిగిన IPL ఫైనల్‌కు సంబంధించినవి కావు.
వైరల్ అవుతున్న ఈ ఫోటోలను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇవే ఫోటోలను జనవరి 2020లో రిపోర్ట్ చేసిన ఒక వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం ఈ ఫోటోలు ఇండియా-శ్రీలంక మధ్య గౌహతిలో జరగాల్సిన T20 మ్యాచ్‌కు సంబంధించినవని తెలిసింది.
ఆ మ్యాచ్ సమయంలో వర్షం పడడంతో స్టేడియం సిబ్బంది పిచ్‌ను ఇలా ఇస్త్రీ పెట్టెతో, డ్రైయర్‌తో ఆరబెట్టె ప్రయత్నం చేసారు. అప్పట్లో ఇలా చేసినందుకు BCCI విమర్శలు ఎదురుకోవాల్సి వచ్చింది.
ఇదిలా ఉంటే ఇటీవల మోదీ స్టేడియంలో జరిగిన IPL ఫైనల్‌లో వర్షం వల్ల తడిచిన పిచ్‌ను స్పాంజ్‌లు ఉపయోగించి ఆరబెట్టారని కొన్ని వార్తా కథనాలు రిపోర్ట్ చేసాయి (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). అలాగే వీటికి సంబంధించి కొన్ని ఫోటోలు కూడా ప్రచురించాయి. వైరల్ పోస్టులో షేర్ చేసిన ఇతర ఫోటోలు, ఈ కథనాలలో షేర్ చేసిన ఫోటోలు ఒక్కటే. కాగా కొన్ని వార్తా కథనాలు ఇస్త్రీ పెట్టెతో, డ్రైయర్‌లు ఉపయోగించినట్టు రాసుకొచ్చాయి కాని ఈ కథనాలు మాత్రం పైన తెలిపిన పాత ఫోటోలనే షేర్ చేసాయి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
చివరగా, నరేంద్రమోదీ స్టేడియంలో పిచ్‌ను ఆరబెట్టడానికి ఇస్త్రీ పెట్టె, డ్రైయర్ ఉపయోగించారని పాత ఫోటోలను షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
సంబంధం లేని పాత ఫోటోలను కంగనా రనౌత్ రక్షణ కోసం వెయ్యి వాహనాలతో బయలుదేరిన కర్ణి సేన అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 10, 2020
బాలీవుడ్ నటి కంగనా రనౌత్ రక్షణ కోసం వెయ్యి వాహనాలతో బయలుదేరిన హిందూ కర్ణీ సేన (రాజపుత్రులు), అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. కంగనా రనౌత్ మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం కు మధ్య జరుగుతున్న ఘర్షణలో, కర్ణి సేన కంగనా రనౌత్ కు తమ మద్దతు ప్రకటించింది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కంగనా రనౌత్ రక్షణ కోసం వెయ్యి వాహనాలతో ముంబై కి బయలేదేరిన హిందూ కర్ణి సేన.
ఫాక్ట్ (నిజం):  పోస్టులో షేర్ చేసినవి దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాలలో తీసిన పాత కాన్వాయ్  ఫోటోలు. ఈ ఫొటోలకి  కంగనా రనౌత్ మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి మధ్యలో జరుగుతున్న ఘర్షణకి ఎలాంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
ఫోటో-1:
పోస్టులోని ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సేర్చ్ చేయగా, అదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ఫేస్బుక్ లో ‘22 డిసెంబర్ 2019’ నాడు పెట్టిన ఒక పోస్ట్ దొరికింది. ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది గుజరాత్ రాష్ట్రంలో కర్ణి సేన చేసిన ర్యాలికి సంబంధించినది అని అందులో తెలిపారు. మరొక యూసర్ కూడా ఈ ఫోటోను ఫేస్బుక్ లో పోస్ట్ చేస్తూ ఇదే విషయాన్నీ తెలిపారు. ఈ ఫోటో గుజరాత్ కి సంబంధించిందని అధికారిక ఆధారాలు దొరకనప్పటికి, పోస్టులోని ఈ ఫోటో పాతది అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఫోటో-2:
ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, అదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ఫేస్బుక్ లో  ‘14 జూలై 2020’ నాడు ఒక యూసర్ పెట్టిన పోస్ట్ దొరికింది. ఇదే ఫోటోని 2018లో ఇంకో యూసర్ తన ట్వీట్ లో షేర్ చేసారు. ఈ రెండు పోస్టులలో కూడా ఆ ఫోటో రాజస్తాన్ మాజీ ఉపముఖ్యమంత్రి సచిన్ పైలట్ కాన్వాయ్ కి సంబంధించినది అని తెలిపారు. కాని, దానికి సంబంధించి ఎలాంటి అధికారిక ఆధారాలు దొరకలేదు.
ఫోటో-3:
పోస్టులోని ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, అదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘05 మార్చ్ 2017’ నాడు పోస్ట్ చేసిన ఒక ట్వీట్ దొరికింది. మరొక ఫేస్బుక్ యూసర్, ఈ ఫోటో ఒక బ్రాహ్మణ సంఘానికి సంబంధించిన ర్యాలీది అని తెలుపుతూ పోస్ట్ చేసారు. కాని, ఈ ఫోటోకి సంబంధించిన అధికారిక వివరాలు ఏవి దొరకలేదు.
బాలీవుడ్ నటి కంగనా రనౌత్ కి మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి మధ్య జరుగుతున్న ఘర్షణలో తమ మద్దతు కంగనా రనౌత్ కి ఉంటుంది అని కర్ణి సేన ’07 సెప్టెంబర్ 2020’ నాడు ప్రకటించింది. ‘09 సెప్టెంబర్ 2020’ నాడు కంగనా రనౌత్ ముంబైకి వస్తున్న నేపధ్యంలో తాము కంగనాకు విమానాశ్రయం నుండి తన ఇంటి వరకు రక్షణగా ఉంటామని కర్ణి సేన ప్రకటించింది. ముంబై నగరాన్ని ‘పాకిస్తాన్ ఆక్రమిత కాశ్మీర్’ అని పోలుస్తూ కంగనా పెట్టిన ట్వీట్ వల్ల ఈ వివాదం మొదలైంది. ముందుగా ప్రకటించినట్టుగానే కర్ణి సేన కంగనా రనౌత్ రక్షణ ఇవ్వడానికి ముంబై విమానాశ్రయం కి వచ్చారు. ఆ దృశ్యాలని ఇక్కడ చూడవచ్చు. కానీ పోస్టులో పెట్టినా ఏ ఒక్క ఫోటో కూడా దీనికి సంబంధించింది కాదు.
చివరగా, సంబంధం లేని ఫోటోలను చూపిస్తూ కంగనా రనౌత్ రక్షణ కోసం వెయ్యి వాహనాలతో బయలుదేరిన కర్ణి సేన అని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: September 10, 2020


text:
చడ్డి గ్యాంగ్ పాత ఫొటోలని చూపిస్తూ గొంతులు కోసే కొత్త గ్యాంగ్ అని చెప్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 23, 2020
గొంతులు కోసే గ్యాంగ్ తిరుగుతుంది, తెలుగు ప్రజలు జాగ్రతగా ఉండండి అని చెప్తూ కొన్ని ఫొటోస్ తో కూడిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో చాలా వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
తెలుగు రాష్ట్రలలో ఇతర రాష్ట్రాల నుండి వచ్చిన దోపిడి దొంగల ముఠాలు సంచరిస్తున్నారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఒకప్పుడు చడ్డి గ్యాంగ్ ముంబై, హైదరాబాద్ లో దొంగతనాలు చేసిన వార్త నిజమైనప్పటికి, 2016 & 2017 లో ఆ గ్యాంగ్ చేసిన దొంగతనాల ఫొటోలని చూపించి ఇప్పుడు గొంతులు కోసే కొత్త గ్యాంగ్ అని చెప్తూ తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
ఈ ఫొటోల గురించిన సమాచారం కొరకు మేము యూట్యూబ్ లో వెతకగా, పోస్ట్ లో చూపించిన ఫొటోలని పోలిన వీడియోలు చాలా కనిపించాయి.
ఫోటో 1:
ఈ ఫోటో 2016లో చడ్డి గ్యాంగ్ అనే దొంగల గ్యాంగ్ కి సంబంధించింది. ఆ గ్యాంగ్ ముంబైలో దొంగతనం చేస్తూనప్పుడు cctvలో రికార్డు అయినప్పటి ఫోటో అది. దీనికి సంబంధించిన వార్త కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఫోటో 2,3,4 & 5:
ఈ ఫొటోలు 2017లో హైదరాబాద్ లోని కూకట్ పల్లి లో చడ్డి గ్యాంగ్ అనే దొంగల గ్యాంగ్ దొంగతనం చేసే ప్రయత్నం లో CCTVలో రికార్డు అయినవి. దీనికి సంబంధించిన వార్త కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
పోస్ట్ లో చూపించిన చడ్డిగ్యాంగ్ తెలుగు రాష్ట్రాలలో చాలా దొంగతనాలు చేసిన మాట నిజమైనప్పటికి, అవి పాత ఫోటోలు. ఇప్పుడు కొత్తగా గొంతులు కోసే గ్యాంగ్ వచ్చి, ఇంటి ముందు చిన్న పిల్లలు ఎడిచినట్టు శబ్దం చేసి దాడి చేస్తారన్న దానిపై ఎక్కడా ఎటువంటి సమాచారం లేదు.
చివరగా, 2016 & 2017లో చడ్డి గ్యాంగ్ చేసిన దొంగతనాలకు సంబంధించిన ఫొటోస్ ని చూపించి గొంతులు కోసే కొత్త గ్యాంగ్ గా చెప్తున్నారు.


text:
పాత ఫోటోలను పెట్టి, ప్రస్తుతం చైనాలో ఇస్లాం విస్తరించడానికి సంబంధించిన ఫోటోలని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 20, 2020
తాజాగా చైనాలో ఇస్లాం విస్తరిస్తోంది అని చెప్తూ ఫేస్బుక్ లో కొన్ని ఫోటోలను పోస్టు చేస్తున్నారు. కానీ, ‘FACTLY’ విశ్లేషణలో ఆ ఫొటోలు తాజాగా తీసినవి కావని, చాలా సంవత్సరాలుగా ఇంటర్నెట్ లో ఉన్నాయని తెలిసింది. ఇంతకుముందు కూడా చైనా నాయకులు మసీదులకు వెళ్ళడానికి సంబంధించిన పాత వీడియోలను పెట్టి, వారు ప్రస్తుతం దేశాన్ని కోవిడ్-19 నుండి రక్షించవలసిందిగా ప్రార్ధన చేయడానికి సందర్శించారు అనే ఆరోపణలతో కొంత మంది షేర్ చేసినప్పుడు, అవి తప్పు అని చెప్తూ ‘FACTLY’ రాసిన కథనాలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్: ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్:
1. ఫోటో 1 – https://www.facebook.com/XinhuaNewsAgency/photos/pcb.1331804346847006/1331794396848001/?type=3&theater
2. ఫోటో 2 – https://www.facebook.com/XinhuaNewsAgency/photos/pcb.1331804346847006/1331794363514671/?type=3&theater
3. ఫోటో 3 – https://annabaa.org/arabic/rights/2899
4. ఫోటో 4 – https://www.telegraph.co.uk/news/picturegalleries/worldnews/7994568/Muslims-around-the-world-celebrate-the-end-of-Ramadan-with-the-festival-of-Eid-al-Fitr.html?image=6
5. ఫోటో 5 – https://twitter.com/bajisitanren/status/1030269207194361857
6. ఫోటో 6 – http://arabic.china.org.cn/news/txt/2011-11/07/content_23847859.htm
7. ఫోటో 7 – https://www.zawaj.com/ramadan-in-china-photos/
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
ముస్లిం మహిళలు బీజేపీ కండువా వేసుకొని ఉన్న ఈ ఫోటోలు తెలంగాణలో తీసినవి కావు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 27, 2020
‘బీజేపీ ని నమ్ముకున్న భారతీయ మహిళలు; GHMC ఎన్నికల మీటింగ్ లలో స్వచ్చందంగా పాల్గొన్న ముస్లిం మహిళలు’ అని మరియు ‘BJP లోకి పాతబస్తీ ముస్లిం మహిళలు’ అని చెప్తూ రెండు ఫోటోలను సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టుల్లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: GHMC ఎన్నికల సందర్భంగా బీజేపీ మీటింగ్లలో పాల్గొన్న ముస్లిం మహిళల ఫోటోలు.
ఫాక్ట్: పోస్టుల్లోని ఫోటోలు GHMC ఎన్నికలకు సంబంధించినవి కావు. అసలు అవి తెలంగాణ లో తీసిన ఫోటోలే కావు. ఒక ఫోటో కర్ణాటక కి సంబంధించినది; మరొకటి వారణాసి (యూపీ) కి సంబంధించినది. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
ఫోటో 1: (ఆర్కైవ్డ్)
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే ఫోటోని అస్సాం బీజేపీ నేత హిమంత బిస్వా శర్మ 2018 లో ట్వీట్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. 2018 కర్ణాటక ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా ప్రధాని మోదీ నిర్వహించిన మీటింగ్ కి సంబంధించిన ఫోటో అని తన ట్వీట్ లో హిమంత బిస్వా రాసాడు. అదే విషయం చెప్తూ బీజేపీ అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్ వారు కూడా పోస్ట్ లోని ఫోటోని మే 2018 లో ట్వీట్ చేసారు. కావున, పోస్ట్ లోని ఫోటో GHMC ఎన్నికలకు సంబంధించింది కాదు.
ఫోటో 2: (ఆర్కైవ్డ్)
ఈ ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, పలు వార్తాసంస్థలు ఇదే ఫోటోని పెట్టి 2018 లో ఆర్టికల్స్ ప్రచురించినట్టు తెలుస్తుంది. ప్రధాని మోదీ నియోజికవర్గం అయిన వారణాసి లో అక్టోబర్ 2018 లో ముస్లిం మహిళలు బీజేపీ లో చేరినప్పుడు తీసిన ఫోటో అది. ఆ ఫోటోకి సంబంధించి వార్తాసంస్థలు ప్రచురించిన ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు. అంతేకాదు, ఆ కార్యక్రమానికి సంబంధించిన వీడియోని ఇక్కడ చూడవొచ్చు. కావున, ఈ ఫోటో కూడా GHMC ఎన్నికలకు సంబంధించింది కాదు.
ఇంకో వీడియోని (ఆర్కైవ్డ్) కూడా కొంత మంది సోషల్ మీడియాలో పెట్టి, ‘పాతబస్తి లో భారీగా BJP పార్టీ లో చేరిన ముస్లిం సోదరీమణులు ఎన్నికల ప్రచార కార్యక్రమంలో జైశ్రీరామ్ భారత్ మాతా కీ జై అంటు నినదిస్తు అంతటా ప్రచారంలో పాల్గొంటున్నారు’ అని షేర్ చేస్తున్నారు
అయితే, ఈ వీడియో ఎక్కడిదో కచ్చితమైన సమాచారం దొరకలేదు. కానీ, కనీసం డిసెంబర్ 2018 నుండి ఇంటర్నట్ లో షేర్ అవుతున్నట్టు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, ముస్లిం మహిళలు బీజేపీ కండువా వేసుకొని ఉన్న ఈ ఫోటోలు GHMC ఎన్నికలకు సంబంధించినవి కావు. అసలు అవి తెలంగాణ లో తీసిన ఫోటోలే కావు.

created: November 27, 2020


text:
పాత ఫోటోలు పెట్టి, ‘షహీన్ బాగ్ లో బురఖాలో పోలీసులకి పట్టుబడ్డ యువకుడు’ అని చెప్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 7, 2020
ఫేస్బుక్ లో రెండు ఫోటోలు పెట్టి, ఢిల్లీ షహీన్ బాగ్ లో CAA కి వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న ఉద్యమంలో బురఖాలో పోలీసులకి పట్టుబడ్డ యువకుడు అంటూ చెప్తున్నారు. పోస్టులో చెప్పిన దాంట్లో ఎంతవరకు నిజముందో పరిశీలిద్దాం.
షహీన్ బాగ్ లో జరుగుతున్న ఉద్యమంలో బురఖాలో పోలీసులకి పట్టుబడ్డ యువకుడి ఫోటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): షహీన్ బాగ్ వద్ద మహిళలు CAA కి వ్యతిరేకంగా ‘15 డిసెంబర్ 2019’ నుండి నిరసన వ్యక్తం చేస్తున్నారు. కానీ, పోస్టులోని ఫోటోలు ఇంటర్నెట్ లో కనీసం అక్టోబర్ 2015 నుండి ఉన్నట్లుగా చూడవొచ్చు. కావున, పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
పౌరసత్వ సవరణ చట్టం (CAA) కు వ్యతిరేకంగా మహిళలు షహీన్ బాగ్ వద్ద ‘15 డిసెంబర్ 2019’ నుండి నిరసనలు తెలుపుతున్నట్లు ‘Indian Express’ కథనం ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు.
పోస్టులోని ఫోటోలను గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, ‘Schoop Whoop’ వారి కథనం లో లభించింది. ఆ కథనం ని ‘1 అక్టోబర్ 2015’ న ప్రచురించినట్లుగా ఉంది. ఆ కథనంలో ఫొటోలోని వ్యక్తి ఆరెస్సెస్ కార్యకర్త అనీ, బురఖ ధరించి గోమాంసాన్ని గుడిలోకి విసిరినప్పుడు అతన్ని పట్టుకున్నారంటూ ఫేస్బుక్ లో ప్రచారం అవుతున్నట్లుగా ఉంది. ఆ ఫోటోల గురించి మరింత సమాచారం ఏమీ లభించలేదు. కానీ, ఆ ఫోటోలు షహీన్ బాగ్ వద్ద మహిళలు CAA కి వ్యతిరేకంగా నిరసనలు చేస్తున్న దాని కంటే ముందు నుండి ఉన్నట్లుగా గుర్తించబడినవి కాబట్టి, వాటికి ఆ నిరసనలకి సంబంధం లేదని చెప్పవచ్చు.
చివరగా, పాత ఫోటోలని పెట్టి, ‘షహీన్ బాగ్ లో బురఖాలో పోలీసులకి పట్టుబడ్డ యువకుడు’ అని చెప్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: February 7, 2020


text:
బీజేపీ నిర్వహించిన పాత బహిరంగ సభల ఫోటోలని అమిత్ షా పశ్చిమ బెంగాల్ లో నిర్వహించిన బహిరంగ సభ ఫోటోలగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 21, 2020
బెంగాల్ లోని కమ్యూనిస్టుల కంచుకోట మిడ్నపూర్ లో అమిత్ షా బహిరంగ సభకు హజరైన ప్రజలు, అని షేర్ చేస్తున్న కొన్ని ఫోటోలు సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్నాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. బహిరంగ సభలలో భారీగా తరలి వచ్చిన జనాల ఫోటోలు, ఈ పోస్టులలో షేర్ చేసారు. పశ్చిమ బెంగాల్ లో అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరుగబోతున్న నేపధ్యంలో, ఈ పోస్టులు సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్నాయి. ఆ పోస్టులలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అమిత్ షా పశ్చిమ బెంగాల్ లో ఇటీవల జరిపిన రోడ్ షో కి హాజరైన ప్రజల ఫోటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ పోస్టులలో షేర్ చేసిన ఫోటోలు పాతవి. మొదటి ఫోటో 2014లో అమిత్ షా పశ్చిమ బెంగాల్ లో నిర్వహించిన బహిరంగ సభకు సంబంధించినది. మరొక పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో కూడా ఇటీవల తీసినది కాదు. ఈ ఫొటోలకి అమిత్ షా ఇటీవల పశ్చిమ బెంగాల్ లో నిర్వహించిన రోడ్ షో లకి సంబంధించినవి కావు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
ఫోటో-1:
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటో ‘Alamy’ వెబ్సైటులో దొరికింది. అమిత్ షా పశ్చిమ బెంగాల్ లో ‘30 నవంబర్ 2014’ నాడు నిర్వహించిన బహిరంగ సభకు హాజరైన బీజేపీ సపోర్టర్లు, అని ఈ ఫోటో వివరణలో తెలిపారు.
ఈ వివరాల ఆధారంగా ఆ ఫోటోకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, పోస్టులోని అదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘Daily Mail’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ ‘01 డిసెంబర్ 2014’ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. బీజేపీ అధ్యక్షుడిగా అమిత్ షా ‘30 నవంబర్ 2014’ నాడు పశ్చిమ బెంగాల్ లో నిర్వహించిన బహిరంగ సభకు భారీగా హాజరైన బీజేపీ సపోర్టర్ల ఫోటో, అని ఆర్టికల్ లో తెలిపారు.
‘30 నవంబర్ 2014’ నాడు పశ్చిమ బెంగాల్ లో నిర్వహించిన ఈ బహిరంగ సభకు సంబంధించిన దృశ్యాలని బీజేపీ, అమిత్ షా తమ యూట్యూబ్ ఛానల్ మరియు ట్విట్టర్ అకౌంట్లో పోస్ట్ చేసారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో పాతది అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఫోటో-2:
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ తన అధికారిక ‘Flick’ వెబ్ సైట్ అకౌంట్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ ఫోటోని నరేంద్ర మోదీ ‘06 ఏప్రిల్ 2018’ లో పోస్ట్ చేసారు. బీజేపీ స్థాపన దినత్సోవం సందర్భంగా బీజేపీ కార్యకర్తలకి శుభాకాంక్షలు తెలుపుతూ, మోది ఈ ఫోటోని పోస్ట్ చేసారు.
ఇదే ఫోటోని కొందరు సోషల్ మీడియా యూసర్లు మరియు న్యూస్ వెబ్ సైట్స్ 2018లో పోస్ట్ చేసారు. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోకి అమిత్ షా ఇటీవల పశ్చిమ బెంగాల్ లో నిర్వహించిన బహిరంగ సభలకి సంబంధం లేదు అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, బిజెపి నిర్వహించిన పాత బహిరంగ సభల ఫోటోలని చూపిస్తూ అమిత్ షా పశ్చిమ బెంగాల్ లో ఇటీవలనిర్వహించిన బహిరంగ సభ ఫోటోలని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 21, 2020


text:
చైనా ఇంజనీర్లు ఎకె-47 పట్టుకుని ఉన్న పాత ఫోటోలను పాకిస్తాన్‌లో ఇటీవల జరిగిన పేలుడు తర్వాత తీసిన ఫోటోలని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 29, 2021
చైనా పాకిస్థాన్ ఎకనామిక్ కారిడార్ (CPEC) ప్రాజెక్ట్‌లో పనిచేస్తున్న చైనీస్ ఇంజనీర్లు ఈ మధ్య ఎకె-47 పట్టుకొని తిరుగుతున్నారని ఒక పోస్ట్ ద్వారా షేర్ చేస్తున్నారు. మోన్న జులై 14న పాకిస్తాన్ దేశపు ఉగ్రమూకలు చేసిన దాడులకు భయపడి ఎకె-47 మరియు అస్సాల్ట్ రైఫిల్స్‌తోనే తమ పని ప్రదేశాలకు వెళుతున్నారని పోస్ట్ ద్వారా అంటున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పాకిస్తాన్‌లో ఇటీవల జరిగిన పేలుడు తరువాత చైనా ఇంజనీర్లు ఎకె-47ను మోస్తున్న ఫోటోలు.
ఫాక్ట్: మొదటి ఫోటో 2020లో ఆఫ్రికాలో తీసినది. రెండొవ ఫోటో 2006 లో పాకిస్తాన్‌లో తీసినది. రెండు ఫోటోలు పాతవి, ఇటీవల తీసినవి కాదు. జూలై 14న పాకిస్తాన్‌లోని ఖైబర్ పఖ్తుంఖ్వా ప్రాంతంలోని ఒక నిర్మాణ స్థలానికి తీసుకువెళుతున్న బస్సు పేలుడుకి గురి అయ్యింది. లోయలోకి దూసుకెళ్లడంతో తొమ్మిది మంది చైనీస్, ముగ్గురు పాకిస్తానీలు మరణించగా, మరో 28 మంది గాయపడ్డారు. ఈ సంఘటన జరిగిన వెంటనే చైనీస్ ఎకె-47ను పనికి తీసుకెలుతున్నారన్న  కచ్చితమైన సమాచారం మాకు లభించలేదు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉన్నది.
ఫోటో 1:
మొదటి ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, పాకిస్తాన్ వారి డిఫెన్స్ వెబ్సైటులో ఒక ఫాక్ట్ చెక్ ఆర్టికల్ లభించింది. ఆ వెబ్సైటులో, ఈ యొక్క ఇమేజ్ 2020లో రాసిన ఒక బ్లాగ్‌లోని ఇమేజ్ అని తెలిపింది. ఇండియన్ మీడియాలో ఈ ఫోటోల గురించి వస్తున్న వార్తలు కూడా తప్పని అందులో తెలిపారు. బ్లాగ్‌ను ఓపెన్ చేసినప్పుడు, అది 05 మే 2020 లో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. ఫోటోను ఆఫ్రికాలో చైనీస్ ప్రొఫెషనల్స్ ట్రైనింగ్‌కు వెళ్ళినప్పుడు తీసినట్టు తెలిపారు.
ఫోటో 2:
రెండొవ ఫోటోను బింగ్ వెబ్సైటులో రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, ఒక ఫేస్బుక్ పోస్ట్ లభించింది. 31 జులై 2015 లో పబ్లిష్ చేసిన ఈ ఫేస్బుక్ పోస్టులో అదే ఫోటో ఉన్నది. అంటే ఇది ఒక పాత ఫోటో అని అర్ధమవుతుంది. ఈ ఫోటో యొక్క కరెక్ట్ సోర్స్ కనుక్కోటానికి టార్ బ్రౌజరులో బైడు వెబ్సైటు ఓపెన్ చేసి రివర్స్ ఇమేజ్ చేసాము. ఒక వెబ్సైటులో ఫొటో తీసిన వ్యక్తిని ఇంటర్వ్యూ చేసారు, అయితే అతను 2006లో పాకిస్తాన్‌లో ఉన్నప్పుడు తీసినట్టు తెలిపాడు.
జూలై 14న పాకిస్తాన్ లోని ఖైబర్ పఖ్తుంఖ్వా ప్రాంతంలోని ఒక నిర్మాణ స్థలానికి తీసుకువెళుతున్న బస్సు పేలుడుకి గురి అయ్యింది. లోయలోకి దూసుకెళ్లడంతో తొమ్మిది మంది చైనీస్, ముగ్గురు పాకిస్తానీలు మరణించగా, మరో 28 మంది గాయపడ్డారు.
చైనా విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ విదేశీ భద్రతా వ్యవహారాల శాఖ డిప్యూటీ డైరెక్టర్ జనరల్ వు వీ నేతృత్వంలోని 15 మంది సభ్యుల బృందానికి పేలుడు ప్రదేశాన్ని పర్యటించినట్టు, దర్యాప్తు గురించి వారికి పాకిస్తానీ అధికారులు వివరించినట్టు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, పాత ఫోటోలను చూపిస్తూ ఇటీవల పాకిస్తాన్‌లో పేలుడు తరవాత చైనీయుల పరిస్థితి అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పాత ఫోటోలని చూపిస్తూ కరోనా టైంలో మోదీ ప్రచారం కోసం ఫోటోషూట్ లో పాల్గొన్నాడని తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 28, 2020
కరోనా లాంటి విపత్కర పరిస్థితుల్లో ప్రధానమంత్రి మోదీ  పబ్లిసిటీ కోసం ఫోటో షూట్ లో పాల్గొన్నాడని చెప్తూ ఉన్న పోస్టు (ఆర్కైవ్డ్) ఒకటి వైరల్ అవుతుంది. ఇలాంటి క్లెయిమ్ తోనే  ఉన్న మరికొన్ని పోస్టులు ఇక్కడ (ఆర్కైవ్డ్) మరియు ఇక్కడ (ఆర్కైవ్డ్) చూడొచ్చు.  ఈ ఫోటో షూట్ కి సంబంధించి కొన్ని ఫోటోలు కూడా ఈ పోస్టుల ద్వారా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా ఆ పోస్టుల్లో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కరోనా లాంటి విపత్కర పరిస్థితుల్లో ప్రధానమంత్రి మోదీ పబ్లిసిటీ కోసం ఫోటో షూట్ లో పాల్గొన్నాడు
ఫాక్ట్(నిజం): పోస్టులో ఉన్న కొన్ని ఫోటోలు మోదీ తన వెబ్సైటు లో 2011లో తను గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు షేర్ చేసాడు. మిగతా ఫోటోలు కూడా ఇంచుమించు అప్పటి నుంచే  ఇంటర్నెట్ లో చక్కర్లు కొడుతున్నాయి. దీన్నిబట్టి ఈ ఫోటోలు పాతవని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఫోటో 1:
చెట్టు కింద పేపర్ చదువుతున్నట్టుగా ఉన్న ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా 2013 ఈ ఫోటోని ప్రచురించిన ఒక లిస్టికిల్ మాకు కనిపించింది. ఈ లిస్టికిల్ 14 సెప్టెంబర్ 2013న ప్రచురించబడింది. ఈ ఫోటో కింద ఇచ్చిన వివరణ ప్రకారం ఈ ఫోటో మోదీ గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు గాంధీనగర్ లోని తన నివాసంలో తీసింది. దీన్నిబట్టి ఈ ఫోటో చాలా పాతదని చెప్పొచ్చు.
ఫోటో 2:
‘Narendra Modi Ducks’ అనే కీవర్డ్స్ తో గూగుల్ లో సెర్చ్ చేయగా ఈ ఫొటోస్ నరేంద్ర మోదీ అధికారిక వెబ్సైటులో దొరికాయి. ఈ వెబ్సైటు లో ‘With my Friends’ అన్న వివరణతో ఈ ఫొటోస్ ని షేర్ చేసారు. ఐతే  ఈ ఫొటోస్ షేర్ చేసిన తేది 10 మే 2011గా ఉంది. దీన్నిబట్టి ఈ ఫొటో పాతదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
ఫోటో 3:
ఈ ఫోటోని జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే ఈ ఫోటో కూడా పైన ఫోటో తీసిన సమయంలో తీసిందని చెప్పడానికి కొన్ని ఆధారాలు మాకు దొరికాయి. పై ఫోటోలో, ఈ ఫోటోలో మోదీ వేసుకున్న దుస్తులు ఒకేలా ఉన్నాయి. ఇంకా రెండు ఫోటోల్లో మోదీ వెనకాల ఉన్న చెట్లు మొదలైన బ్యాక్ గ్రౌండ్ ఒకేలా ఉన్నాయి. దీన్నిబట్టి ఈ ఫోటోకూడా 2011వ సంవత్సరానికి సంబంధించిందని చెప్పొచ్చు.
ఫోటో 4:
ఈ ఫోటోకి సంబంధించి ఒరిజినల్ సోర్స్ దొరకలేదు. కాని ప్రోఫ్ఫెస్సోర్ నాలపాట్ తను మోదీని 2012లో ఇంటర్వ్యూ చేసిన సంధర్బంలో జరిగిన సంభాషణ గురించి తన బ్లాగ్ లో ఒక ఆర్టికల్ ప్రచురించాడు. ఇదే ఆర్టికల్ లో కొన్ని మోదీ ఫోటోలని కూడా తాను ప్రచురించాడు. ఈ ఆర్టికల్ లో ప్రచురించిన ఒక ఫోటోలో మోదీ ధరించిన దుస్తులు, పోస్టులో మోదీ ధరించిన దుస్తులు ఒకేలా ఉన్నాయి. దీన్నిబట్టి పోస్టులో ఉన్న ఈ ఫోటో కూడా పాతదని చెప్పొచ్చు.
ఇటీవలే నరేంద్ర మోదీ తన ట్విట్టర్ ఎకౌంటు ద్వారా  నెమలులతో  తాను కనిపించే వీడియో ఒకటి షేర్ చేసిన నేపథ్యంలో పోస్టులో ఉన్న ఫోటోలు తప్పుడు క్లెయిమ్స్ తో వైరల్ అవుతున్నాయి.
చివరగా, పోస్టులో షేర్ చేస్తున్న ఫోటోలు మోదీ కరోనా టైం నిర్వహించిన ఫోటో షూట్ కి సంబంధించినవి కావు.


text:
పాత ఫోటోలు పెట్టి 'భారత్ చేరిన అమెరికా బలగాలు' అనే తప్పుడు సమాచారం షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 3, 2020
చైనా ని ఎదురుకోవడానికి భారత్ కి మద్దతుగా  అమెరికా బలగాలు దేశానికి వచ్చాయని చెప్తూ రెండు ఫోటోలను ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
ఫోటోలు చైనా ని ఎదురుకోవడానికి భారత్ కి మద్దతుగా వచ్చిన అమెరికా బలగాలకి  సంబంధించినవి.
ఫాక్ట్ (నిజం): అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మైక్ పోంపీయో భారతదేశం, ఆగ్నేయాసియా దేశాలకు ఉన్న చైనా ముప్పును ఎదుర్కొనేందుకు అమెరికా సైన్యాన్ని మోహరిస్తునట్టు  చెప్పారు. అయితే, భారత్ కి అమెరికా బలగాలు వచ్చినట్లుగా ఎటువంటి సమాచారం లేదు. అంతేకాదు, పోస్టులో ఫోటో పాతవి. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
భారత్ మరియు చైనా మధ్య నెలకొన్న ఉద్రిక్తతల నేపథ్యంలో  అమెరికా విదేశాంగ మంత్రి మైక్ పోంపీయో భారతదేశం, ఆగ్నేయాసియా దేశాలు చైనా ముప్పును ఎదుర్కొనేందుకు అమెరికా సైన్యాన్ని మోహరిస్తునట్టు చెప్పారు. అయితే, భారత్ కి అమెరికా బలగాలు వచ్చినట్లుగా ఎటువంటి సమాచారం లేదు. ఇక పోస్టులో పెట్టిన ఫోటోలు ఎప్పటివో చూద్దాం.
ఫోటో-1:
ఫోటో ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికినప్పుడు, అది ‘Alamy’ స్టాక్ ఫొటోస్ లో లభించింది. ఆ వెబ్సైట్ లో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం, ఫోటో 2013 లో ఇండియన్ ఆర్మీ మేజర్ ప్రశాంత్ మిశ్రాని అమెరికా సైన్యానికి చెందిన కెప్టెన్ కల్లెన్ లిండ్ తమ ఆయుధ శ్రేణిని పరిచయం చేసే ట్రైనింగ్ ప్రోగ్రాంకి  స్వాగతం తెలిపినప్పుడు తీసింది.
ఫోటో- 2:
ఫోటో ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికినప్పుడు, అది ‘Reddit’ లోని ఒక కథనం లో లభించింది. 2016 లో భారత సైన్యం మరియు యుఎస్ ఆర్మీ పసిఫిక్ మధ్య వార్షిక ద్వైపాక్షిక ఎక్సర్సైజ్ ‘యుధ్ అభ్యాస్’ 12వ ఎడిషన్ సందర్భంలో ఆ  ఫోటోని తీశారు. ఆ ఫోటో క్రింద ‘ఫీల్డ్ ట్రామా మేనేజ్‌మెంట్ ట్రైనింగ్ సమయంలో ఒక భారతీయ సైనికుడు యుఎస్ సైనికుడిని మోసుకెళ్తున్నాడు’ అనే వివరణ ఉంది.
చివరగా, పాత ఫోటోలు పెట్టి ‘భారత్ చేరిన అమెరికా బలగాలు’ అనే తప్పుడు సమాచారం  షేర్ చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
పోస్ట్ లో ఫోటోలు మోదీ మామల్లాపురం బీచ్ లో చెత్త ఏరినప్పుడు ఏర్పాట్ల ఫోటోలు కావు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 16, 2019
మోదీ మామల్లాపురం బీచ్ లో చెత్త ఏరడానికి  జరిగిన తంతుకి సంబంధించిన  ఫోటోలంటూ ఒక నాలుగు ఫొటోలతో కూడిన పోస్ట్ సోషల్ మీడియా లో ప్రచారం కాబడుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంత వరకు నిజం ఉందో కనుక్కుందాం.
మోదీ చెత్త ఏరడానికి జరిగిన ఏర్పాట్లు అని చూపిస్తున్న ఫోటోలు
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ లో షేర్ చేసిన ఫోటోల్లో ఒక ఫోటో ఏప్రిల్ 2019లో మోదీ రాక సందర్భం లో కోజికోడ్ బీచ్ లో సెక్యూరిటీ తనిఖీ నిర్వహిస్తున్న బాంబు స్క్వాడ్ ది. ఇంకొక ఫోటో, ‘Tayscreen’ వెబ్సైటు నుంచి తీసుకోబడిన పాత ఫోటో. కావున, పోస్ట్ లోని క్లెయిమ్ అబద్ధం.
ఫోటో-1:
ఇదే ఫోటో తో కూడిన వేరే పోస్ట్ కింద ఒక వ్యక్తి పెట్టిన కామెంట్ లో ఈ ఫోటో ‘Tayscreen’ వెబ్సైటు కి సంబంధించింది అని తెలిసింది. ఈ ఫోటో గురించి  ‘Tayscreen’ వెబ్సైటులో వెతికితే ఇలాంటి ఫోటోనే కనిపించింది. అంతేకాక, ఆ వెబ్సైటు లోని వివరాల ప్రకారం ఆ ఫోటో  2012 లోనే తీశారు అని తెలుస్తుంది.
ఫోటో-2:
ఈ ఫోటో ‘The Hindu‘ వార్తా పత్రిక లో ఏప్రిల్ 11, 2019 లో ప్రచురించబడింది. ఆ ఫోటో కింద ఇచ్చిన సమాచారం ప్రకారం అది ఒక పబ్లిక్ ఈవెంట్ కోసం మోడీ రాక సందర్భంలో బాంబు స్క్వాడ్  సిబ్బంది కోజికోడ్ బీచ్ లో చేసిన సెక్యూరిటీ తనిఖీ గా తెలుస్తుంది.
ఫోటో-3:
కొంతమంది వ్యక్తులు బీచ్ లో చెత్త ఏరుతున్న ఈ ఫోటోని  ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా ఎటువంటి వివరాలు దొరకలేదు. కావున, ఆ నాలుగు ఫొటోల్లో ఒక్క మోదీ ఉన్న ఫోటో మినహాయించి, మిగితా మూడు ఫొటోల్లో, రెండు ఫోటోలకి అసలు ఆ కార్యక్రమంతో సంబంధమే లేదు.
చివరగా, అసలు  ఏ సంబంధం లేని  కొన్ని ఫోటోలను మోదీ మామల్లాపురం బీచ్ లో చెత్త ఏరడానికి  జరిగిన ఏర్పాట్లు అన్నట్టు గా ప్రచారం చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: October 16, 2019


text:
సంబంధం లేని పాత ఫోటోలని దుబ్బాక నియోజకవర్గం ఉప ఎన్నికల ప్రచారానికి ముడి పెడుతున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 21, 2020
‘03 నవంబర్ 2020’ నాడు దుబ్బాక నియజకవర్గంలో ఉప ఎన్నికలు జరుగబోతున్న నేపథ్యంలో  తెరాస పార్టీ లీడర్లు ప్రచారంలో భాగంగా మద్యం పంచుతున్న దృశ్యాలని చెప్తూ కొన్ని ఫోటోలు సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్నాయి. ఆ ఫోటోలని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. దుబ్బాక నియజకవర్గం ఉప ఎన్నికల ప్రచారాలకి సంబంధించిన ఫోటోలు అని క్లెయిమ్ చేస్తున్న ఈ పోస్టులలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: దుబ్బాక నియోజకవర్గం ఉప ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా తెరాస పార్టీ మద్యం పంపణీ  చేస్తున్న ఫోటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం):  ఈ పోస్టులలో షేర్ చేసిన ఫోటోలు పాతవి. ఈ ఫొటోలకి దుబ్బాకలో జరుగబోతున్న ఉప ఎన్నికలకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న ఈ క్లెయిమ్ తప్పు.
ఫోటో-1:
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ సోషల్ మీడియాలో పెట్టిన పాత పోస్టులు దొరికాయి. వీటిలో కొన్ని పోస్టులు 2016లోనే సోషల్ మీడియాలో కొందరు పోస్ట్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. ఆ పోస్టులని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ఫోటో బీహార్ రాష్ట్రంలో జరిగిన ఒక గ్యాంగ్ స్టార్ కూతురి వివాహానికి సంబంధించిందని ఒక పోస్టులో తెలిపారు.
In Bihar State one of gangster daughter marriage  like … this ..🤗 pic.twitter.com/CgPPaKDZ5z
ఇదే ఫోటోని ‘imgur’ అనే ఇమేజ్ షేరింగ్ వెబ్సైటులో ‘27 మే 2016’ నాడు ఒక యూసర్ అప్లోడ్ చేసారు. భారత దేశంలో జరిగిన ఒక వివాహానికి సంబంధించిన ఫోటోలని ఆ యూసర్ ఈ వెబ్సైటులో తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో పాతది అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఫోటో-2 :
ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ సోషల్ మీడియాలో పెట్టిన పాత పోస్ట్ ఒకటి దొరికింది. ఈ ఫోటోని ఒక యూసర్ ‘07 నవంబర్ 2018’ నాడు ట్విట్టర్లో పోస్ట్ చేసి ఈ ఫోటో తెలంగాణ రాష్ట్రంలో జరిగిన 2018 అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు సంబంధించిందని పేర్కొన్నారు. దీన్నిబట్టి ఈ ఫోటో పాతది అని మనం చెప్పవచ్చు.
బాతాల పోషెట్టి గారి ఆశయ సాధనలో నిమఘ్నమైన గులాబీ శ్రేణులు.#TelanganaElections2018 pic.twitter.com/ZyIQNctG0d
చివరగా, సంబంధం లేని పాత ఫోటోలని చూపిస్తూ దుబ్బాక ఎన్నికల ప్రచారానికి సంబంధించిన ఫోటోలని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 21, 2020


text:
సోనియా గాంధీ మరియు మాల్దీవ్స్ దేశ మాజీ అధ్యక్షుడు మౌమూన్ అబ్దుల్ గయూమ్ యొక్క పాత ఫోటోషాప్ చేసిన ఫోటోని మళ్ళీ షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 23, 2020
మాల్దీవ్స్ దేశ మాజీ అధ్యక్షుడు మౌమూన్ అబ్దుల్ గయూమ్ మీద కాంగ్రెస్ పార్టీ అధ్యక్షురాలు సోనియా గాంధీ కూర్చున్నట్లుగా ఉన్న ఫోటో ని సోషల్ మీడియాలో విస్తారంగా షేర్ చేస్తున్నారు. కానీ, FACTLY విశ్లేషణ లో ఆ ఫోటో ఫోటోషాప్ చేసినదని తేలింది. ఒరిజినల్ ఫోటో లో ఇద్దరు నాయకులు వేరువేరు కుర్చీల్లో కూర్చుని ఉంటారు. ఆ ఫోటో 2015 లో అప్పుడు మాల్దీవ్స్ దేశానికి  అధ్యక్షుడిగా ఉన్న మౌమూన్ అబ్దుల్ గయూమ్ తన భారత్ పర్యటనలో భాగంగా సోనియా గాంధీ ని కలిసినప్పుడు తీసినది. గతం సంవత్సరం కూడా ఇదే ఫోటో సోషల్ మీడియా లో చలామణీ అయినప్పుడు, FACTLY రాసిన కథనాన్ని ఇక్కడ చదవొచ్చు.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్: ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్:
1. ఒరిజినల్ ఫోటో – https://www.gettyimages.in/detail/news-photo/president-of-the-republic-of-maldives-maumoon-abdul-gayoom-news-photo/52489969
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
హిందూ దేవాలయాలపై ప్రభుత్వ పరిపాలనకు సంబంధించి వీడియోలో చెప్పిన బిల్ ను ప్రవేశపెట్టింది మోదీ ప్రభుత్వం కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 11, 2020
‘బ్రేకింగ్ న్యూస్…హిందూ దేవాలయాలను ప్రభుత్వ పరిపాలన నుండి స్వేచ్చ ఇచ్చే బిల్ పార్లమెంట్ లో ప్రవేశ పెట్టిన మోడీ ప్రభుత్వం’ అని చెప్తూ, ‘Times Now’ వారి న్యూస్ వీడియోని సోషల్ మీడియా లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
హిందూ దేవాలయాలను ప్రభుత్వ పరిపాలన నుండి స్వేచ్చ ఇచ్చే బిల్ పార్లమెంట్ లో ప్రవేశ పెట్టిన మోదీ  ప్రభుత్వం.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో చెప్పిన బిల్ ని లోక్ సభ లో ప్రవేశ పెట్టింది మోదీ ప్రభుత్వం కాదు. అది ఒక ప్రైవేట్ మెంబెర్ బిల్. దానిని బీజేపీ కి చెందిన ఎంపీ (మంత్రి కాదు) సత్యపాల్ సింగ్ లోక్ సభ లో 22 నవంబర్ 2019 న ప్రవేశ పెట్టాడు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని వీడియో గురించి కీ-వర్డ్స్ తో వెతకగా, అదే వీడియోని (ఫుల్ వీడియోని) ‘Times Now’ వారు 22 నవంబర్ 2019 న తమ ఫేస్బుక్ అకౌంట్ లో పోస్ట్ చేసినట్టుగా చూడవొచ్చు. కావున, పోస్ట్ లో చెప్పినట్టు అది ఇప్పటి ‘బ్రేకింగ్ న్యూస్’ కాదు; అదొక పాత న్యూస్
వీడియోలో చెప్పింది సరిగ్గా వింటే, ఆ బిల్ ని లోక్ సభ లో ప్రవేశ పెట్టింది బీజేపీ ఎంపీ సత్యపాల్ సింగ్ మరియు అది ఒక ప్రైవేట్ మెంబెర్ బిల్ అని తెలుస్తుంది. మంత్రులు కాకుండా ఇతర ఎంపీలు ఎవరైనా, ఏ పార్టీ కి చెందిన వారైనా (సాధారణ బీజేపీ ఎంపీలు కూడా) బిల్ ప్రవేశపెడితే దాన్ని ప్రైవేట్ మెంబెర్ బిల్ అంటారు. బీజేపీ ఎంపీ సత్యపాల్ సింగ్ మంత్రి కాదు కాబట్టి, తను ప్రవేశపెట్టిన బిల్ కూడా ప్రైవేట్ మెంబెర్ బిల్ అవుతుంది. ఇదే విషయాన్ని లోక్ సభ వెబ్సైటులో కూడా చూడవొచ్చు. కావున, ఆ బిల్ ని మోదీ ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టలేదు. ఆ బిల్ ని ‘The Constitution (Amendment) Bill, 2019’ పేరుతో లోక్ సభ లో 22 నవంబర్ 2019 న సత్యపాల్ సింగ్ ప్రవేశ పెట్టాడు. ఆ బిల్ ని ఇక్కడ చదవొచ్చు.
హిందూ దేవాలయాలకు సంబంధించి మరొక బిల్ ని రాజ్యసభలో బీజేపీ ఎంపీ అజయ్ ప్రతాప్ సింగ్ ప్రవేశ పెట్టాడు. అయితే, అది కూడా ఒక ప్రైవేట్ మెంబెర్ బిల్ మాత్రమే. ఆ బిల్ ని ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, హిందూ దేవాలయాలపై ప్రభుత్వ పరిపాలనకు సంబంధించి వీడియోలో చెప్పిన బిల్ ను ప్రవేశపెట్టింది మోదీ  ప్రభుత్వం కాదు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
ఉత్తరప్రదేశ్‌కి సంబంధించిన పాత వీడియోని త్రిపురలో ముస్లింలు చేసిన ర్యాలీ అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 5, 2021
త్రిపుర ముస్లింలు తమ పై జరుగుతున్న దాడులకు నిరసన తెలుపుతూ భారీ ర్యాలీ నిర్వహిస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. త్రిపుర హిందువుల గుండెల్లో ధడ పుట్టించేలా అక్కడి ముస్లింలు భారీ ర్యాలీ నిర్వహించారని ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. త్రిపురలో ఇటీవల చోటుచేసుకున్న మత ఘర్షణలు నేపథ్యంతో, ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ వీడియోలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: త్రిపుర ముస్లింలు తమ పై జరుగుతున్న దాడులకు నిరసన తెలుపుతూ భారీ ర్యాలీ నిర్వహిస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కనీసం 2021 మే నెల నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఉత్తర ప్రదేశ్ బదౌనికి చెందిన హజ్రత్ అబ్దుల్ హమీద్ ముహమ్మద్ సలిముల్ ఖాద్రి అనే వ్యక్తి అంత్యక్రియల దృశ్యాలని ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. ఈ వీడియోకి త్రిపుర మత ఘర్షణలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన స్పష్టమైన వీడియోని ఒక ఫేస్‌బుక్ యూసర్ 09 మే 2021 నాడు పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. హజ్రత్ పీర్ సాలిం మియా సహబ్ బదౌని అంత్యక్రియల దృశ్యాలని ఈ పోస్టు వివరణలో తెలిపారు. అంతేకాదు, ఈ వీడియో మధ్యలో ‘పీర్ సాహాబ్ జిందాబాద్’, ‘లా ఇలః ఇల్లాలః’ అనే నినాదాలు వినవచ్చు.
ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతకగా, ఇవే దృశ్యాలతో పోలి ఉన్న ఫోటోలని ‘AAJ TAK’ న్యూస్ సంస్థ 10 మే 2021 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌లో చేసినట్టు తెలిసింది. ఉత్తరప్రదేశ్ బదౌనిలో 09 మే 2021 నాడు  మరణించిన హజ్రత్ అబ్దుల్ హమీద్ ముహమ్మద్ సలిముల్ ఖాద్రి  అంత్యక్రియల దృశ్యాలని ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు.
ఈ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసిన ఒక ఫోటో బ్యాక్ గ్రౌండ్లో, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో కనిపిస్తున్న మినార్ (గేటు లాంటి కట్టడం) కనిపించడాన్ని మనం చూడవచ్చు. దీన్ని బట్టి, వీడియోలోని ఘటన ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో చోటుచేసుకుందని స్పష్టమయ్యింది.
2021 మే నెలలో జరిగిన ఈ అంత్యక్రియలకు సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన మరికొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ఊరేగింపు కార్యక్రమం ఎందుకు జరిగిందో కచ్చితంగా తెలియనప్పటికీ, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది అని, త్రిపుర మత ఘర్షణలకు సంబంధించింది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ఉత్తరప్రదేశ్‌కి సంబంధించిన పాత వీడియోని త్రిపుర హింసా ఘటనలకు నిరసన తెలుపుతూ అక్కడి ముస్లింలు నిర్వహించిన ర్యాలీ దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 5, 2021


text:
పాత ఊరేగింపు వీడియోని బెంగాల్ లో ఈ మధ్య కాలంలో జరిగిందంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 14, 2021
కొందరు వ్యక్తులు చేతుల్లో కత్తులు, కర్రలతో ఊరేగింపు చేసిన వీడియోని షేర్ చేస్తూ, ఈ ఊరేగింపు ఇప్పుడు బెంగాల్ లో జరిగినట్టు చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఈ వీడియోకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల బెంగాల్ లో కొందరు వ్యక్తులు చేతుల్లో కత్తులు మరియు కర్రలతో ఊరేగింపు చేసిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో 2017 నుండే యూట్యూబ్ లో అందుబాటులో ఉంది. దీన్నిబట్టి ఈ వీడియో ఈ మధ్య కాలంలో బెంగాల్ లో జరిగిన ఊరేగింపుకి సంబంధించింది కాదని స్పష్టంగా అర్ధమవుతుంది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఈ వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని రివర్స్ ఇమేజ్ చేయగా ఇదే వీడియో 2017 నుండే యూట్యూబ్ లో అందుబాటులో ఉందని తెలిసింది. 01 అక్టోబర్ 2017న  ముహమ్మద్ అహ్ఫాజ్ అనే యూట్యూబ్ ఛానల్ లో ‘Muharram in 2017 Labbyk Ya Hussain’ అనే టైటిల్ తో ఇదే వీడియో అప్లోడ్ చేయబడి ఉంది.
2018లో కూడా ఇదే వీడియోని ‘Sarangpur mohram 2018’ అనే టైటిల్ తో యూట్యూబ్ లో అప్లోడ్ చేసారు.
యూట్యూబ్ లో ఈ వీడియో మొహ్రామ్ కి సంబంధించిందంటూ అప్లోడ్ చేసినప్పటికీ, మాకు ఈ వీడియో ఎప్పుడు, ఏ సందర్భంలో తీశారో కచ్చితమైన సమాచారం తెలియలేదు. ఐతే యూట్యూబ్ లో అందుబాటులో ఉన్న తేదీ బట్టి ఈ వీడియో ఈ మధ్య కాలంలో జరిగిన  ఊరేగింపుకి సంబంధించింది కాదని స్పష్టంగా అర్ధం అవుతుంది.
చివరగా, పాత ఊరేగింపు వీడియోని బెంగాల్ లో ఈ మధ్య కాలంలో జరిగిందంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఆర్టికల్ 370, 35A పునరుద్ధరణ కోరుతున్న ఈ ఫోటోలు రైతుల తాజా నిరసనలకి సంబంధించినవి కావు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 30, 2020
‘తాజాగా రైతులు నిర్వహిస్తున్న ఆందోళనలో కాశ్మీర్ లో ఆర్టికల్ 370, 35A పునరుద్ధరణ చేయమని, తీవ్రవాద నిరోధక చట్టం UAPA ను రద్దు చేయమని బ్యానర్ లను ప్రదర్శించారు. కాశ్మీర్ ఆర్టికల్ 370కి, UAPA చట్టానికి రైతు సమస్యలకు ఉన్న లింక్ ఏమిటి..?’, అని అడుగుతూ రెండు ఫోటోలను సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తాజా నిరసనల్లో ఆర్టికల్ 370, 35A పునరుద్ధరణ చేయమని, తీవ్రవాద నిరోధక చట్టం UAPA ను రద్దు చేయమని కోరుతూ బ్యానర్ లను ప్రదర్శిస్తున్న రైతుల ఫోటోలు.
ఫాక్ట్: పోస్ట్ లోని రెండు ఫోటోలు రైతుల తాజా నిరసనలకి సంబంధించినవి కావు. రెండు ఫోటోలు గత సంవత్సరం నుండి ఇంటర్నెట్ లో షేర్ అవుతున్నట్టు చూడవొచ్చు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని మొదటి ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే ఫోటోతో కూడిన ఆర్టికల్ ఒకటి సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తుంది. ఆ ఆర్టికల్ ని సెప్టెంబర్ 2019 లోనే ప్రచురించినట్టు చూడవొచ్చు. ‘ది ట్రిబ్యూన్’ వారు సెప్టెంబర్ 2019 లో ప్రచురించిన ఆర్టికల్ లో అదే బ్యానర్ ని చూడవొచ్చు. కావున, ఫోటో పాతది; తాజా రైతు నిరసనలకి సంబంధించిన ఫోటో కాదు.
పోస్ట్ లోని మరో ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో కొన్ని కీ-వర్డ్స్ సహాయంతో వెతకగా, ఆ ఫోటోని ‘Shiromani Akali Dal Amritsar’ అనే ఫేస్బుక్ పేజీ ఆగష్టు 2019 లోనే పోస్ట్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. కాబట్టి, ఈ ఫోటో కూడా తాజా రైతు నిరసనలకి సంబంధించింది కాదు.
చివరగా, 2019లో ఆర్టికల్ 370, 35A పునరుద్ధరణ కోరుతున్న నిరసనలకి సంబంధించిన ఫోటోలను, రైతుల తాజా నిరసనలకి ముడి పెడుతున్నారు..


text:
కర్ణాటకలో హిజాబ్‌కి వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న నిరసనల నేపథ్యంలో శ్రీలంకలో జరిగిన పాత ర్యాగింగ్ వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 9, 2022
కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని పలు ప్రాంతాలలో హిజాబ్ అనుకూల, వ్యతిరేక నిరసనలు జరుగుతున్న విషయం తెలిసిందే. ఈ నేపథ్యంలోనే కొందరు అబ్బాయిలు బుర్ఖా ధరించిన స్త్రీలపై బకెట్లతో నీళ్ళు జల్లుతున్న వీడియోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్  అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కర్ణాటక హిజాబ్ వివాదం నేపథ్యంలో అబ్బాయిలు బుర్ఖా ధరించిన స్త్రీలపై బకెట్లతో నీళ్ళు జల్లుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో 2019లో శ్రీలంకలోని ఈస్టర్న్ యూనివర్సిటీలో జరిగిన ర్యాగింగ్‌కి సంబంధించింది. శ్రీలంకకు చెందిన పలు స్థానిక వార్తా సంస్థలు ఈ వీడియోని రిపోర్ట్ చేసాయి. పలు శ్రీలంక సోషల్ మీడియా పేజీలు కూడా ఈ వీడియోని ఈస్టర్న్ యూనివర్సిటీకి ఆపాదిస్తూ షేర్ చేసాయి. ఐతే కర్ణాటకలో ప్రస్తుతం కొనసాగుతున్న పరిస్తితుల నేపథ్యంలో ఇలాంటి వీడియోలను షేర్ చేయడం వల్ల సమాజంలో ఉద్రిక్తలకు దారితీసే అవకాశం ఉంది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఈ వీడియో పాతది, ఇంకా ఈ వీడియోకి, భారత దేశానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. వీడియోలోని దృశ్యాలు శ్రీలంకలోని ఒక కాలేజీలో జరిగిన ర్యాగింగ్‌కి సంబంధించినవి.
వైరల్ వీడియోకి సంబంధించిన సమాచారం కోసం కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా శ్రీలంకకు చెందిన ఒక మీడియా సంస్థ 2019లో తమ యూట్యూబ్ ఛానల్‌లో ఇదే వీడియోని ఈస్టర్న్ యూనివర్సిటీకి ఆపాదిస్తూ అప్లోడ్ చేసింది. ఈ వార్తా సంస్థ ఈ వీడియోని రిపోర్ట్ చేసిన కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఇదే వీడియోని శ్రీలంకలోని ఈస్టర్న్ యూనివర్సిటీలో జరిగిన ర్యాగింగ్ అంటూ షేర్ శ్రీలంకకు చెందిన లంక సన్ న్యూస్ అనే మరొక మీడియా సంస్థ తమ ఫేస్‌బుక్ పేజీలో 2019లోనే  షేర్ చేసిన వీడియో ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఇదే వీడియోని 2019లో ఈస్టర్న్ యూనివర్సిటీకి ఆపాదిస్తూ షేర్ చేసిన ఫేస్‌బుక్ పోస్టులు మరియు యూట్యూబ్ వీడియోలు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. వీటన్నిటిబట్టి ఈ వీడియోకి భారత్‌కు సంబంధంలేదని స్పష్టమవుతుంది. గతంలో కూడా ఈ వీడియో వైరల్ అయినప్పుడు FACTLY ఈ వీడియోని డీబంక్ చేస్తూ రాసిన కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ప్రస్తుతం కర్ణాటకలో విద్యార్థులు హిజాబ్ అనుకూల, వ్యతిరేక నిరసనలు జరుగుతున్న విషయం తెలిసిందే. ఈ నిరసనలో భాగంగా మాండ్యాలో ఒక విద్యార్థి హిజాబ్ ధరించి కాలేజీ రావడంతో, కాషాయ కండువాలు ధరించిన కొందరు విద్యార్థులు ఆ అమ్మాయిని హిజాబ్ తీసేయలంటూ నినాదాలు చేస్తూ అడ్డుకోవడానికి ప్రయత్నించారు. ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అయ్యింది. దీని నేపథ్యంలోనే పోస్టులో షేర్ చేసిన లాంటి వీడియోలు వైరల్ అవుతున్నాయి.
కర్ణాటకలో హిజాబ్‌కి వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న నిరసనలు, రిపోర్ట్ అవుతున్న ఘటనల నేపథ్యంలో భారత్‌కు సంబంధంలేని వీడియోలు షేర్ చేస్తున్నారు. అయితే ఈ వీడియోలు భారతదేశానికి చెందినవని పోస్ట్ క్లెయిమ్ చేయనప్పటికీ ప్రస్తుత సందర్భంలో ఇవి సమాజంలో ఉద్రిక్తలకు దారితీసే అవకాశం ఉంది.
చివరగా, కర్ణాటకలో హిజాబ్‌కి వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న నిరసనల నేపథ్యంలో శ్రీలంకలో జరిగిన పాత ర్యాగింగ్ వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 9, 2022


text:
ఛత్తీస్‌గఢ్ కవర్ధా మతఘర్షణలకు సంబంధించిన పాత ర్యాలీ వీడియోని హిందువులు ఇటీవల మథుర నగరంలో నిర్వహించిన ర్యాలీ అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 13, 2021
శౌర్య దివస్ రోజున మథురలోని హిందువులు భారీ ర్యాలీ నిర్వహించిన దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. మథురలో కృష్ణుడి భక్తులు పోలీసుల బారికేడ్లను దాటుకొని మరీ నిరసన తెలుపుతున్న దృశ్యాలని, మరికొందందు ఇవే దృశ్యాలతో కూడిన స్పష్టమైన వీడియోని ఫేస్‌బుక్‌లో షేర్ చేసారు. ఆ పోస్టులలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: శౌర్య దివస్ రోజు మథురలోని హిందువులు భారీ ర్యాలీ నిర్వహించిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో 2021 అక్టోబర్ నెలలో ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రం కోర్భ నగరంలో విశ్వ హిందూ పరిషత్  వారు నిర్వహించిన హిందూ హుంకర్ ర్యాలీలోని దృశ్యాలని చూపిస్తుంది. కవర్ధాలో చోటుచేసుకున్న మతఘర్షణలను నిరసిస్తూ విశ్వ హిందూ పరిషత్ వారు ఈ ర్యాలీ నిర్వహించారు. ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్న హిందూ ర్యాలీ మథురలో జరగలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలతో పోలి ఉన్న వీడియోని ఒక యూట్యూబ్ ఛానల్ 13 అక్టోబర్ 2021 నాడు షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఛత్తీస్‌గఢ్ కోర్భ నగరంలో విశ్వ హిందూ పరిషత్ వారు నిర్వహించిన హిందూ హుంకర్ ర్యాలీలోని దృశ్యాలని ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు. పోస్టులో కనిపిస్తున్న అవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోలని పలు న్యూస్ ఛానల్స్, ఫేస్బుక్ యూసర్లు ఇదే వివరణతో షేర్ చేసారు. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఈ వివరాల ఆధారంగా వీడియోలో కనిపిస్తున్న ర్యాలీకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, ఈ ర్యాలీ యొక్క అవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘ETV Bharat’ వార్తా సంస్థ 12 అక్టోబర్ 2021 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌లో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఛత్తీస్‌గఢ్ కవర్ధాలో అక్టోబర్ నెలలో చోటుచేసుకున్న మత ఘర్షణలను నిరసిస్తూ విశ్వ హిందూ పరిషత్ వారు ఈ ర్యాలీని నిర్వహించినట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు. ఇదే విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ ‘The Times of Chhattisgarh’ అనే న్యూస్ సంస్థ కూడా ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది.
అంతేకాదు, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో మథుర నగరానికి సంబంధించిందని సోషల్ మీడియాలో వైరల్ చేసినప్పుడు, ఈ వీడియో మథుర నగరానికి సంబంధించింది కాదని స్పష్టం చేస్తూ మథుర పోలీసులు ట్వీట్ కూడా చేసారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కవర్ధా మత ఘర్షణలకు సంబంధించి నిర్వహించిన బహిరంగ ర్యాలీది అని, ఈ ర్యాలీ మథుర నగరంలో జరగలేదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
इस वीडियो का सम्बन्ध जनपद मथुरा से नहीं है, जिस व्यक्ति द्वारा इस भ्रामक वीडियो को पोस्ट किया गया है उसके विरूद्ध मुकदमा पंजीकृत किया गया है । वैधानिक कार्यवाही की जा रही है । कृपया अफवाह न फेलायें । शांति व्यवस्था बनाये रखने में सहयोग करें ।
చివరగా, ఛత్తీస్‌గఢ్ కవర్ధా మతఘర్షణలకు సంబంధించిన పాత ర్యాలీ వీడియోని హిందువులు ఇటీవల మథుర నగరంలో నిర్వహించిన ర్యాలీ అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 13, 2021


text:
పాత ర్యాలీ వీడియోని దేవేంద్ర ఫడణవీస్ మద్దతుదారులు ఇటీవల ముంబై నగరానికి తరలివెళుతున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 5, 2022
బీజేపీ నేత మరియు మహారాష్ట్ర ఉపముఖ్యమంత్రి  దేవేంద్ర ఫడణవీస్ మద్దతుదారులు భారీ కార్ ర్యాలీ నిర్వహిస్తూ ముంబై నగరానికి తరలివస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. శివసేన-బీజేపీ కూటమి ప్రభుత్వంలో దేవేంద్ర ఫడణవీస్‌ని ఉప ముఖ్యమంత్రిగా ఎంపిక చేయడాన్ని నిరసిస్తూ ఫడణవీస్ మద్దతుదారులు ఈ  ర్యాలీ నిర్వహించినట్టు పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. అంతేకాదు, ఈ వీడియోని కొందరు హైదరాబాదులో ఇటీవల బీజేపీ నిర్వహించిన విజయ సంకల్ప సభకు జోడిస్తూ సోషల్ మీడియాలో తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారని ఈ పోస్టులో తెలిపారు.  ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: దేవేంద్ర ఫడణవీస్ మద్దతుదారులు భారీ కార్ ర్యాలీ నిర్వహిస్తూ ముంబై నగరానికి తరలివస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కనీసం 2021 నవంబర్ నెల నుండి ఇంటర్నెట్లో షేర్ అవుతుంది. వీడియోలో కనిపిస్తున్న ర్యాలీ ఇటీవల మహారాష్ట్రలో శివసేన-బీజేపీ కూటమి ప్రభుత్వం ఏర్పడిన తరువాత జరిగలేదు. అలాగే, ఈ వీడియోకి హైదరాబాదులో ఇటీవల బీజేపీ నిర్వహించిన విజయ సంకల్ప సభకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు.  కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోలు కనీసం 2021 నవంబర్ నెల నుండి ఇంటర్నెట్లో షేర్ అవుతునట్టు తెలిసింది. ఆ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. బీజేపీ భారీ ర్యాలీ దృశ్యాలంటూ ఈ వీడియో వివరణలలో ఆ యూసర్లు తెలిపారు.
25 నవంబర్ 2021 నాడు ఒక యూట్యూబ్ ఛానల్ ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తూ, బీజేపీ నాయకుడు నరేంద్ర భాటి ఢిల్లీ ఎన్‌సీఆర్ ప్రాంతంలో భారీ ర్యాలీ నిర్వహించిన దృశ్యాలంటూ వివరణలో తెలిపారు. కాని, ఈ విషయాన్నీ దృవికరిస్తూ ఇంటర్నెట్లో మాకు ఎటువంటి ఆధారాలు దొరకలేదు.
శివసేన-బీజేపీ కూటమిలో దేవేంద్ర ఫడణవీస్‌ని ఉప ముఖ్యమంత్రిగా ఎంపిక చేయడం పట్ల నాగపూర్ బీజేపీ కార్యకర్తలు ఆగ్రహం వ్యక్తం చేసినట్టు కొన్ని వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. కాని, వారందరూ తమ ఆగ్రహాన్ని మౌన నిరసనల రూపంలో మాత్రమే వ్యక్తపరిచినట్టు ఈ వార్తా పత్రికలు స్పష్టం చేసాయి. దేవేంద్ర ఫడణవీస్‌కు మద్దతు పలుకుతూ అతను మద్దతుదారులు ముంబైకి ర్యాలీగా తరలివెల్లినట్టు ఏ ఒక్క వార్తా పత్రిక రిపోర్ట్ చేయలేదు. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో ఎక్కడిదో స్పష్టంగా తెలియనప్పటికీ, పై వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది అని, దేవేంద్ర ఫడణవీస్ మద్దతుదారుల ర్యాలీ దృశ్యాలు కావని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఈ వీడియోని ఇటీవల బీజేపీ విజయ సంకల్ప సభకు సంబంధించినదిగా సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసినప్పుడు, ఫ్యాక్ట్‌లీ దానికి సంబంధించి ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది.
చివరగా, పాత ర్యాలీ వీడియోని దేవేంద్ర ఫడణవీస్ మద్దతుదారులు ఇటీవల భారీ కార్ ర్యాలీ నిర్వహిస్తూ ముంబై నగరానికి తరలివెళుతున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
సన్నిహితంగా ఉన్న ఈ జంట ఫోటో షహీన్ బాగ్ నిరసనల్లో తీసింది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 4, 2020
ఒక జంట సన్నిహితంగా ఉన్న ఫోటోను ఫేస్బుక్ లో పోస్ట్ చేసి  షహీన్ బాగ్ నిరసన కి  సంబంధించిన ఫోటోలు అని క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ యొక్క క్లెయిమ్ లో ఎంత నిజం ఉందో పరిశీలిద్దాం.
షహీన్ బాగ్ నిరసనలో ఒక జంట సన్నిహితంగా ఉన్నప్పుడు తీసిన ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఆ ఫోటో ఇంటర్నెట్ లో మార్చ్ 2018 నుండే ఉన్నట్టు  తెలిసింది. కానీ, షహీన్ బాగ్ నిరసనలు ఇటీవల డిసెంబర్, 2019 లోనే మొదలు అయ్యాయి. కావున, ఆ పోస్ట్ లో చేసిన క్లెయిమ్ అబద్ధం.
పోస్ట్ లోని ఫోటోను ‘yandex’ రివర్స్ ఇమేజ్ టెక్నిక్ ద్వారా వెతకగా, అదే ఫోటోని ట్విట్టర్ లో ఒకతను మార్చ్, 2018 లోనే ట్వీట్ చేసినట్టు  తెలిసింది. కానీ,  షహీన్ బాగ్ నిరసనలు CAA (Citizenship Amendment Act) పార్లమెంట్లో పాస్ కాగానే దానికి  వ్యతిరేకంగా డిసెంబర్, 2019 లో ప్రారంభం అయ్యాయి .
Meğer bu sözleri kendilerine söylüyorlarmış pic.twitter.com/xMN3OT6qEd
చివరగా, ఏ సంబంధం లేని ఒక పాత  ఫోటోను పోస్ట్ చేసి షహీన్ బాగ్ నిరసనల్లో ఒక జంట సన్నిహితంగా ఉన్నప్పుడు తీసిన  ఫోటోగా తప్పు ప్రచారం చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: February 4, 2020


text:
పాత ఫోటోని, ‘LAC వద్ద చైనా దాడుల్లో గాయపడిన భారతీయ జవాను’ అని తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 22, 2020
ఒక వ్యక్తి వీపు పైన గాయాలు ఉన్న ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, అది LAC వద్ద చైనా దాడుల్లో గాయపడిన భారతీయ జవాను ఫోటో అని చెప్తున్నారు. భారత్ మరియు చైనా సైన్యాల మధ్య 15 జూన్ 2020న గాల్వాన్ వ్యాలీ లో ఘర్షణలు జరిగాయి. ఆ ఘర్షణల్లో సుమారు ఇరవై మంది భారత జవాన్లు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. అయితే, పోస్టు లోని ఫోటో పాతదని FACTLY విశ్లేషణ లో తెలిసింది. ఆ ఫోటో 2016 నుండి అనేక దేశాల బ్లాగుల్లో ఉన్నట్లుగా ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఆ ఫోటో లో ఉన్నది ఏ దేశానికి చెందిన సైనికుడిదనే ఖచ్చితమైన  సమాచారమేమీ లభించలేదు. కానీ అది 2016 నుండి సోషల్ మీడియా లో చలామణీ లో ఉంది. కాబట్టి దానికి మరియు తాజాగా భారత్ -చైనా మధ్య జరిగిన ఘర్షణకు ఎటువంటి సంబంధం లేదని చెప్పవచ్చు.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్ – ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్ –
1. బ్లాగ్ కథనం – http://kaupyime.blogspot.com/2016/11/4.html
2. బ్లాగ్ కథనం – https://blogmazeer.blogspot.com/2016/05/ingat-senang-nak-jadi-komando-saksikan.html
3. బ్లాగ్ కథనం – https://bulletinmedia.blogspot.com/2016/08/gilaa-15-foto-sulit-latihan-komando.html
Did you watch our new video?


text:
పాత ఫోటోలను పోస్టు చేసి, ‘ఇటీవల ఒడిశా లో బిచ్చగాళ్ళ వేషం లో పట్టుబడ్డ అవయవ సరఫరా ముఠా ఫోటోలు’ అని ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 22, 2020
‘ఒరిస్సా నుంచి ఈ రోజు అందిన సమాచారం ఏమిటంటే బీహార్ నుంచి జార్ఖండ్ మధ్యలో బిచ్చగళ్ళ వేషంలో ఒక 500 వందల మంది బయలుదేరారు. మార్గమధ్యంలో ఒంటరిగా దొరికిన వాళ్ళను చంపి మెడికల్ కాలేజీలకు, మరియు కిడ్నీల దందా లకు సరఫరా చేస్తున్నారు. వీరిలో 6,7 మంది పట్టు బడినారు ఆ 6,7 మందిని విచారిస్తే వారు మేము కాక ఇంకా 500 వందల మంది ఉన్నాం అని ఒప్పుకున్నారు. అందుకే బ్రదర్స్ ఎంత వీలైతే అంత మందికి ఈ మెసేజ్ ని మీ మీ మిత్రులకు వాట్సాప్ ఇతరత్రా ద్వారా చేరవేయగలరు’ అని చెప్తూ కొన్ని ఫోటోలను ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేస్తున్నారు. పోస్ట్ లో చెప్పిన దాంట్లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
ఇటీవల ఒడిశా లో బిచ్చగాళ్ళ వేషం లో పట్టుబడ్డ అవయవ సరఫరా ముఠా ఫోటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ లోని ఫోటోలు పాతవి, అవి చాలా సంవత్సరాలుగా ఇంటర్నెట్ లో ఉన్నాయి. రెండు ఫోటోలు మధ్య ప్రదేశ్ లో ఆగస్ట్ 2019 లో జరిగిన ఒక ఘటనవి. మూడవ ఫోటో గుజరాత్ కి సంబంధించింది. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
ఫోటో 1 & 2:
ఫోటోలు గత సంవత్సరం (2019) ఆగష్టు లో మధ్యప్రదేశ్ లో జరిగిన ఒక ఘటన వి. గ్వాలియర్ లో కొంతమంది వ్యక్తులను పిల్లల కిడ్నాపర్లనే ఆరోపణతో అక్కడి జనం కొట్టడంతో స్థానిక పోలీసులు ఆ వ్యక్తులను తీసుకువెళ్తున్నారు. కావున ఫోటోలు మధ్య ప్రదేశ్ లో ఆగస్ట్ 2019 లో జరిగిన ఘటనవి.
ఫోటో 3:
ఫోటో 2016 లో గుజరాత్ లో జరిగిన ఒక ఘటన ది. రాజ్ కోట్ లోని ఒక హోటల్ లో పోలీసులు అక్రమాయుధాలు పట్టుకుని ఆ హోటల్ వారిని అరెస్ట్ చేశారు. ఆ ఘటనకి సంబంధించి ఇతర వార్తా పత్రికలు ప్రచురించిన కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. కావున ఫోటో గుజరాత్ రాష్ట్రం లో మార్చ్ 2016 లో జరిగిన ఘటనది.
చివరగా, పాత ఫోటోలను పోస్టు చేసి, ‘ఇటీవల ఒడిశా లో బిచ్చగాళ్ళ వేషం లో పట్టుబడ్డ అవయవ సరఫరా ముఠా ఫోటోలు’ అని ప్రచారం చేస్తున్నారు.


text:
పాత ఫోటో పెట్టి, ‘లాక్ డౌన్ లో ముస్లిం యువతికి ఆహారం పెట్టినందుకు పెద్దావిడను RSS వారు కొట్టారు’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 29, 2020
దేశంలో లాక్ డౌన్ ఉన్నందున రంజాన్ మాసంలో ఒక ముస్లిం యువతికి ఉదయం ఆహారం ఏర్పాటు చేసినందుకు RSS  వారు ఒక పెద్దావిడను కొట్టారని చెప్తూ రెండు ఫోటోలతో కూడిన పోస్ట్ ని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
లాక్ డౌన్ ఉన్నందున రంజాన్ మాసంలో ఒక ముస్లిం యువతికి ఉదయం ఆహరం ఏర్పాటు చేసినందుకు RSS  వారు ఒక పెద్దావిడను కొట్టారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): గాయపడిన యువతి ఫోటో పాతది. అది లాక్ డౌన్ లో తీసిన ఫోటో కాదు. ఫిబ్రవరి 2020 నుండి ఇంటర్నెట్ లో షేర్ అవుతున్నట్టు చూడవొచ్చు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని మొదటి ఫోటో గురించి ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా, దాన్ని తాజాగా తీసినట్టు అందరు పోస్ట్ చేస్తున్నారు. ఆ ఫోటో మీద కూడా 25 ఏప్రిల్ 2020 న తీసినట్టు టైం స్టాంప్ ఉంది. అయితే, అది ఎప్పుడు మరియు ఎక్కడ తీసారు అనేది FACTLY నిర్ధారించలేకపోయింది. కానీ, ఆ ఫోటో ఇంతకముందు ఇంటర్నెట్ లో షేర్ అయినట్టుగా మాత్రం ఎటువంటి ఆధారం దొరకలేదు.
इस हिंदू परिवार को सलाम, जो रात में उठकर, हमारी बहन को सेहरी कराता है। 😍
रमजान का पहला दिन। ❤ pic.twitter.com/ni4aZn4f3j
పోస్టులోని గాయపడిన యువతి ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే ఫోటోని ఫిబ్రవరిలోనే చాలా మంది పోస్ట్ చేసినట్టుగా తెలుస్తుంది. ఆ ఫోటోని ఒకరు 23 ఫిబ్రవరి 2020 న పోస్ట్ చేసి, ఆ ఫోటోలోని మహిళ గుజరాత్ లో జరిగిన అల్లర్లలో ముస్లింల చేతుల్లో గాయపడినట్టు రాసారు. అయితే, దాంట్లో ఎంత వరకు నిజముందో FACTLY నిర్ధారించలేకపోయింది. కానీ, ఫోటో ఫిబ్రవరి నుండి ఇంటర్నెట్ లో షేర్ అవుతున్నందున, దానికీ లాక్ డౌన్ కీ సంబంధంలేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు. అంతేకాదు, మొదటి ఫోటోలో ఉన్న యువతి మరియు గాయపడిన యువతి ఒకటని చెప్పడానికి కూడా ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు.
गुजरात मे मुस्लिमो ने हिन्दुओ पे हमला किया
हिन्दू बच्चे दरगाह की जमीन पर खेलने गए थे बस बात इतनी थी ओर फिर देख लो
ओर हमारे कुछ सेक्युलर इनको भाई बनाकर रखना चाहते है
जो आप के बच्चो को खेलने नही दे रहे वो आप की बहन बेटियों के प्रति क्या सोच कर बैठे होंगेअभी भी समय है हिन्दू बनो pic.twitter.com/iNx3YvnxaL
చివరగా, పాత ఫోటో పెట్టి, ‘లాక్ డౌన్ లో ఒక ముస్లిం యువతికి ఉదయం ఆహరం ఏర్పాటు చేసినందుకు ఆర్ఎస్ఎస్ వారు ఒక పెద్దావిడను కొట్టారు’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
బిర్యానీ ఫోటోకి, టాబ్లెట్ల ఫొటోలకి అసలు సంబంధం లేదు. టాబ్లెట్ల ఫోటోలు శ్రీలంక కి సంబంధించినవి - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 11, 2023
Update (11 July 2023):
‘కోయంబత్తూరులో బిర్యానీలో గర్భనిరోధక మాత్రలు కలిపి హిందువులకు… ముస్లింలు బిర్యానీ సరఫరా చేస్తున్నారు. అమ్మిన ముస్లిం దుకాణదారులు అరెస్ట్…..’ అంటూ కొన్ని ఫొటోలతో ఉన్న పోస్టు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు. అయితే క్రింద వివరించినట్టు, బిర్యానీ ఫోటోకి, టాబ్లెట్ల ఫొటోలకి అసలు సంబంధం లేదు, టాబ్లెట్ల ఫోటోలు శ్రీలంకకి సంబంధించినవి. అలాగే కొంతమంది వ్యక్తులు పోలీసులతో ఉన్న ఫోటోలు ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లో 2019లో జరిగిన ఘటనకి సంబంధించినవి. వివరాలు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
Published (02 March 2020):
‘రెండు బోగణలు పెట్టాడు. ఒకటి హిందువుల కోసం, ఇంకొకటి ముస్లిముల కోసం. హిందువులు తినే ఫుడ్ లో కెమికల్ కలపుతున్నాడు’ అని చెప్తూ, కొన్ని ఫోటోలతో కూడిన పోస్ట్ ని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
హిందువులు తినే ఆహరంలో కెమికల్ కలుపుతున్న ఫోటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): బిర్యానీ పట్టుకొని ఉన్న వ్యక్తి ఫోటో కనీసం 2016 నుండి ఇంటర్నెట్ లో ఉంది. టాబ్లెట్స్ ఫోటోలు అసలు భారతదేశంలో తీసినవి కావు. శ్రీలంకలో అమ్మడానికి నిషేధించబడ్డ టాబ్లెట్లను శ్రీలంక స్పెషల్ టాస్క్ ఫోర్సు వారు మే 2019 లో పట్టుకున్నప్పటి ఫోటోలు అవి. బిర్యానీ ఫోటోకి, టాబ్లెట్స్ ఫొటోలకి అసలు సంబంధం లేదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
ఒక వ్యక్తి ప్లేట్ పట్టుకొని ఉన్న ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే ఫోటో 2016 నుండి ఇంటర్నెట్ లో ఉన్నట్టు తెలుస్తుంది. బిర్యానీ తాయారు చేసే విధానం అంటూ యూట్యూబ్ లో ఉన్న కొన్ని వీడియోలకి ఆ ఫోటోని థంబ్‌నైల్ గా పెట్టినట్టు చూడవొచ్చు.
టాబ్లెట్స్ ఫొటోలు సెర్చ్ చేయగా, వాటిని శ్రీలంక కి సంబంధించి 2019 లో ప్రచురించబడిన ఆర్టికల్స్ లో చూడవొచ్చు. అవి శ్రీలంకలో అమ్మడానికి నిషేధించబడ్డ టాబ్లెట్లను శ్రీలంక స్పెషల్ టాస్క్ ఫోర్సు వారు 2019 లో పట్టుకున్నప్పటి ఫోటోలు అని ‘The Daily Mirror’ ఆర్టికల్ లో చూడవొచ్చు. పాకిస్తాన్లో తయారు చేయబడి, శ్రీలంకలో అమ్మడానికి నిషేధించబడ్డ ట్రామాడోల్ మరియు అనేక అక్రమ మందులను కొలంబో లో పట్టుకున్నట్టు ఆర్టికల్ లో చదవొచ్చు. ఆ ఫోటోల్లోని ఆఫీసర్ల ఉనిఫారం కూడా శ్రీలంక స్పెషల్ టాస్క్ ఫోర్సు వారి ఉనిఫారంతో మ్యాచ్ అవుతున్నట్టు చూడవొచ్చు. ఆ ఫోటోలు శ్రీలంక కి సంబంధించిన ఫోటోలని మరికొన్ని ఆర్టికల్స్ లో (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ)  కూడా చూడవొచ్చు.
ఇవే ఫోటోలతో 2019 లో కూడా ఇలాంటి వార్తనే వైరల్ అయినప్పుడు ‘యూ టర్న్’ వారు రాసిన ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చూడవొచ్చు. వేరే మందుల ఫోటోని పెట్టి కూడా ఇలానే తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత ఫోటోలను పెట్టి, హిందువులు తినే ఆహరంలో కెమికల్ కలుపుతున్నారని షేర్ చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?