text:
మోటార్ వాహన (సవరణ) చట్టం, 2019 ప్రకారం 15 రోజుల్లోగా 100 రూపాయలు కడితే చాలాన్ రద్దు అవుతుంది అనేది అవాస్తవం - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 10, 2022
“రోడ్డు పైన ఏదైనా వాహనం నడిపేటప్పుడు ఏదైనా ట్రాఫిక్ నియమాన్ని అతిక్రమించినా (లేదా) మీ దగ్గర లైసెన్సు మరియు ఇతర డాక్యుమెంట్లు లేవనే కారణంతో ట్రాఫిక్ పోలీసులు/RTO మీకు జరిమానా వేస్తే మీరు వెంటనే చెల్లించాల్సిన పని లేదు. 15 రోజుల లోపు మీరు సంబంధిత అధికారికి చూపిస్తే కేవలం ₹100 కట్టించుకొని మీ చల్లాన్ ను రద్దు చేస్తారు”  అని చెప్తున్న ఒక పోస్టు సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఇందులో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మోటార్ వాహన (సవరణ) చట్టం, 2019 ప్రకారం లైసెన్సు మరియు ఇతర డాక్యుమెంట్లు లేవనే కారణంతో ట్రాఫిక్ పోలీసులు/RTO జరిమానా వేస్తే, 15 రోజుల లోపు డాక్యుమెంట్లు సంబంధిత అధికారికి చూపిస్తే కేవలం ₹100 కట్టించుకొని జరిమానాను రద్దు చేస్తారు.
ఫాక్ట్: 2019లో సవరించిన చట్టం ప్రకారం వాహనానికి సంబంధించిన వివిధ డాక్యుమెంట్లను తప్పనిసరిగా వాహనాన్ని నడిపే సమయంలో కలిగి ఉండాలి (ఒరిజినల్ లేదా డిజిటల్). అయితే డిజిటల్ డాక్యుమెంట్లను అన్ని రాష్ట్రాల అధికారులు అన్ని  సందర్భాలలో ఆమోదించట్లేదు. ఒక వేల ఏదైనా ట్రాఫిక్ నియమం పాటించకుంటే వాహన దారుడికి చాలాన్ ( లేదా e -చాలాన్) విధిస్తారు. మరియు ఒక్కో రాష్ట్రంలో ఈ చట్టం అనేక మార్పులతో అమలులో ఉంటుంది. అయితే, 2013లో కూడా ఇటువంటి ప్రచారం జరిగినప్పుడు హైదరాబాద్ ట్రాఫిక్ పోలీస్ వారు దీనిని నిరాధారం అని  తేల్చారు. కావున, పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పు.
ముందుగా మేము ఇదే తరహా పోస్టు 2013 నుంచి వైరల్ అవుతున్నట్లు గుర్తించాము. ఈ విషయంపైన స్పష్టతనిస్తూ అప్పటి ఉమ్మడి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి చెందిన హైదరాబాద్ ట్రాఫిక్ పోలీస్ వారు ఈ విధంగా చెప్పారు, “ఎవరైనా ట్రాఫిక్ నిబంధనను ఉల్లంఘిస్తే చలాన్ వ్రాయబడుతుంది మరియు జరిమానా మొత్తాన్ని చెల్లించమని అడుగుతారు. వ్యక్తి వద్ద డబ్బు లేకపోతే, అతను తన ఒరిజినల్ రిజిస్ట్రేషన్ సర్టిఫికేట్ (RC) లేదా డ్రైవింగ్ లైసెన్స్ ను సరండర్ చేయాలి. ఒకవేళ ఆ వ్యక్తి దగ్గర ఈ డాక్యుమెంట్లు కూడా లేకుంటే అతని వాహన౦ అదుపులోకి తీసుకోని చలాన్ జారీ చేయబడుతుంది. అతను అదే రోజు జరిమానా చెల్లించాలనుకుంటే పోలీసు స్టేషన్‌లో చెల్లించి తన పత్రాలు మరియు వాహనాన్ని తిరిగి పొందవచ్చు . అతను మరుసటి రోజు లేదా ఆ తర్వాత చెల్లించినట్లయితే, అతను ట్రాఫిక్ కాంపౌండింగ్ బూత్‌లో చెల్లించాలి మరియు కాంపౌండింగ్ బూత్ నుండి అతని డాక్యుమెంట్లు పొందాలి. కాంపౌండింగ్ బూత్ జారీ చేసిన చెల్లించిన చలాన్ స్లిప్‌ను చూపించి సంబంధిత పోలీస్ స్టేషన్ నుండి వాహనాన్ని పొందవచ్చు. ఒకవేళ వ్యక్తి తనపైన అన్యాయంగా జరిమానా వేశారు అని కోర్టులో కేసు వేస్తే, కోర్టు ఆ వ్యక్తిదే తప్పు అని భావిస్తే, అతను జరిమానా కోర్టులో చెల్లించాలి మరియు కేసు అతనికి అనుకూలంగా వస్తే అతను ఏమీ  చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదు, కోర్టు అతనికి డాక్యుమెంట్లు లేదా వాహనాన్ని తిరిగి ఇవ్వాలని పోలీసులను ఆదేశిస్తుంది.”
ఇక ప్రస్తుతం ప్రచారంలో ఉన్న పోస్టులోని సమాచారం 2019 లో సవరించిన భారత్ మోటార్ వాహన (సవరణ) చట్టం లో ఉన్నది అంటూ చెప్తున్నారు. ఇక, ఈ చట్టంలో ఏముందో అని చూడగా,  సెక్షన్ 130(3) ప్రకారం, వాహన యజమాని లేదా అతను లేనప్పుడు డ్రైవర్ లేదా వాహనానికి బాధ్యత వహించే ఇతర వ్యక్తి సంబంధిత అధికారి డిమాండ్ చేస్తే, వాహనం యొక్క ఇన్సూరెన్స్ సర్టిఫికేట్ మరియు వాహనం రవాణా వాహనం అయితే, ఫిట్‌నెస్ సర్టిఫికేట్ మరియు పర్మిట్ ను కూడా చూపించాల్సి ఉంటుంది;  ఏదైనా ఒకటి లేదా అన్ని సర్టిఫికేట్లు లేదా పర్మిట్ అతని వద్ద లేకుంటే, అతను అధికారి డిమాండ్ చేసిన తేదీ నుండి పదిహేను రోజులలోపు, వ్యక్తిగతంగా ధృవీకరించబడిన వాటి ఫోటో కాపీలను సమర్పించాలి లేదా రిజిస్టర్డ్ పోస్ట్ ద్వారా సంబంధిత అధికారికి పంపాలి.
అయితే, ఈ నియమం కేవలం ఇన్షూరెన్స్ సర్టిఫికేట్, ఫిట్‌నెస్ సర్టిఫికేట్ మరియు పర్మిట్ ల గురించి మాత్రమే చెబుతోంది. మరియు దీనిని 1994 లోనే సెక్షన్ 39 తో మార్చబడింది. దాని ప్రకారం రిజిస్ట్రేషన్ లేకుండా వాహనాన్ని నడపడం నేరంగా పరిగణిస్తారు.
మరియు ఈ చట్టం రాష్ట్రాల ఉమ్మడి జాబితాలో ఉన్నందున, రాష్ట్రాలు తమ స్వంత నియమాలను కూడా పెట్టుకోవచ్చు. ఉదాహరణకు తెలంగాణలో తాజాగా సవరించిన జరిమానా రేట్లను ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కు సంబంధించిన వాటిని ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఇక వివిధ రాష్ట్రాలు, ఈ డాక్యుమెంట్‌లను డిజిటల్ కాపీ లుగా కూడా ఆమోదిస్తున్నాయి. అందుకు కొన్ని అప్లికేషన్లను కూడా రూపొందించడం జరిగినది.
చివరిగా, సవరించిన మోటార్ వాహన చట్టం ప్రకారం 15 రోజుల్లోగా 100 రూపాయలు కడితే చాలాన్ రద్దు అవుతుంది అనేది అవాస్తవం.

created: November 10, 2022


text:
మోటార్ వాహనాల (సవరణ) చట్టం, 2019 జరిమానా వివరాలను కొత్త నిబంధనలుగా ఇప్పుడు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 30, 2023
ట్రాఫిక్ నిబంధనలను ఉల్లంఘిస్తే ప్రస్తుతం విధించే జరిమానాను భారీగా పెంచుతూ కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయం తీసుకుంది అంటూ, 1 సెప్టెంబర్ 2023 నుండి ఇది అమలులోకి వస్తుంది అంటూ ఒక పోస్టు షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ పోస్టులో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: రోడ్లపై ట్రాఫిక్ నిబంధనలను ఉల్లంఘించే వాహనదారులపై జరిమానాను ప్రభుత్వం 1 సెప్టెంబర్ 2023 నుండి భారీగా పెంచబోతుంది.
ఫాక్ట్ (నిజం): ప్రభుత్వం వాహన నిబంధనలపై విధించే జరిమానా పెంచింది అన్న ఈ పోస్టులోని సమాచారం పాతది. ఈ జరిమానా వివరాలు మోటార్ వాహనాల (సవరణ) చట్టం, 2019 లోనివి. కావున, ఈ పోస్టు తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ముందుగా, ఈ పోస్టుకు సంబంధించిన వివరాలను ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, ఇటీవల ప్రభుత్వం మోటార్ వాహనాలకు సంబంధించి ఎటువంటి చట్టాన్ని సవరించలేదని తెలుస్తుంది. పైగా,  ఈ వివరాలు మోటార్ వాహనాల సవరణ చట్టం, 2019కు సంబంధించిన వివరాలు అని పలు వార్తా పత్రికలు (ఇక్కడ, ఇక్కడ  మరియు ఇక్కడ) 2019లో రిపోర్ట్ చేసాయి. రోడ్డు రవాణా మరియు రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ కూడా ఇదే విషయాన్నీ 2019లో ట్వీట్ చేసింది. ఈ నిబంధనలు 1 సెప్టెంబర్ 2019 నుండి అమలులోకి వచ్చాయి. అయితే, ఇప్పుడు అదే వార్తని 1 సెప్టెంబరు 2023కు ముందు ప్రచారం చేస్తున్నారు.
MoRTH has notified some provisions of the Motor Vehicles Amendment Act 2019. These will be applicable w.e.f. 1st Sept 2019. They include enhanced penalties for violation. Know more: https://t.co/BSEWVwQNNp
రోడ్డు రవాణా మరియు రహదారుల మంత్రిత్వ శాఖ రోడ్డు భద్రత కోసం, మోటార్ వాహనాల బిల్లు, 1988ను సవరించి, 15 జులై 2019న మోటారు వాహనాల (సవరణ) బిల్లును లోక్ సభలో ప్రవేశపెట్టింది. 9 ఆగస్టు 2019న రాష్ట్రపతి ఆమోదం పొంది ఇది మోటారు వాహనాల (సవరణ) చట్టం, 2019గా మారింది.
ఈ చట్టం, మోటారు వాహనాలకు సంబంధించిన లైసెన్సులు, అనుమతుల మంజూరు, మోటారు వాహనాల ప్రమాణాలు మరియు ఈ నిబంధనలను ఉల్లంఘించినందుకు జరిమానాలను నిర్దేశిస్తుంది. బిల్లు యొక్క కొన్ని ముఖ్య అంశాలు:
ప్రస్తుతం తెలుగు రాష్ట్రాలలో అమలులో ఉన్న జరిమానా వివరాలను ఇక్కడ (తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్) చూడవొచ్చు.
చివరిగా, మోటార్ వాహనాల (సవరణ) చట్టం, 2019 యొక్క జరిమానా వివరాలను కొత్త నిబంధనలుగా ఇప్పుడు షేర్ చేస్తున్నారు.

source: news-factly

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
రెండు వేరువేరు పథకాలని పోలుస్తూ ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 4, 2019
ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వై. ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి పెన్షన్ల మీద ఎన్నికల ముందు చెప్పింది ఒకటి, ఇప్పుడు చేస్తుంది ఒకటని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది ఒక వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఎన్నికల ముందు 45 ఏళ్ళకే పెన్షన్ ఇస్తానని చెప్పిన వై. ఎస్. జగన్ ఇప్పుడు ఎన్నికల తరువాత  పెన్షన్ కి అర్హత 65 ఏళ్ళ నుండి 60 ఏళ్ళకి మాత్రమే తగ్గించాడు.
ఫాక్ట్ (నిజం):  వై.ఎస్.ఆర్ కాంగ్రెస్ 2019 మేనిఫెస్టో చూస్తే 45 ఏళ్ళ అక్కలకి ఇస్తా అన్న సహాయం,  60 ఏళ్ళకే పెన్షన్ ఇస్తాం అని చెప్పిన పథకం వేరువేరే అని తెలుస్తుంది. పోస్ట్ లో ఉన్న వీడియో యొక్క పూర్తి వెర్షన్ చూస్తే కూడా జగన్ మేనిఫెస్టో లో ఉన్నదే చెప్పినట్టు తెలుస్తుంది. క్లిప్ చేసిన వీడియో పెట్టి, రెండు వేరువేరు పథకాలను పోలుస్తూ ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్ట్ లో ఉన్న వీడియో కోసం ‘Jagan pension to women’ అని గూగుల్ లో వెతికితే, AP24X7 వాళ్ళు యూట్యూబ్ లో పెట్టిన పూర్తి వీడియో సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తుంది. దాంట్లో జగన్ మాటలు వింటే 45 ఏళ్ళ అక్కలకు ఇచ్చే పథకం ‘వై.ఎస్.ఆర్. చేయూత’ అని చెప్తాడు. దానికి 60 ఏళ్ళ వృద్ధులకు ఇచ్చే పెన్షన్ పథకం (‘వై.ఎస్.ఆర్ పెన్షన్ పథకం’) కి సంబంధం లేదు. అంతే కాకుండా వై.ఎస్.ఆర్. కాంగ్రెస్ మేనిఫెస్టో చూస్తే కూడా ఇదే విషయం తెలుస్తుంది. మేనిఫెస్టో లో కూడా రెండు పథకాలు వేరు వేరు హామీలగా చూడవచ్చు. ‘వై.ఎస్.ఆర్. చేయూత’ పథకం హామీ మాత్రం ఏడాది తరువాత దశల వారిగా ఇస్తామని చెప్పినట్టుగా మేనిఫెస్టోలో చూడవచ్చు. పెన్షన్ అర్హత 60 ఏళ్ళకు తగ్గిస్తూ రిలీజ్ చేసిన జీ. ఓ. లో కూడా పథకం పేరు ‘.ఎస్.ఆర్ పెన్షన్ కానుక’ అని ఉంటుంది.
చివరగా, రెండు వేరువేరు పథకాలని పోలుస్తూ ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.


text:
ఈ వీడియోలో పోలీసు వాహనాలపై రాళ్లతో దాడి చేస్తున్నది వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా నిరసనలు చేస్తున్న రైతులు కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 6, 2021
ఇటీవల ఉత్తర్ ప్రదేశ్‌లో వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా నిరసనలు చేస్తున్న రైతులపై దాడి జరిగి కొంత మంది రైతులు, ఆ తర్వాతి హింసాత్మక సంఘటనలలో కొందరు బీజేపీ కార్యకర్తలు చనిపోయిన నేపథ్యంలో, కొందరు వ్యక్తులు రాళ్లతో దాడి చేస్తూ పోలీస్ వాహానాన్ని తరుముతున్న వీడియోని రైతుల ఉద్యమానికి ఆపాదిస్తూ, రైతులు ఉద్యమం పేరుతో ఇలా శాంతిభద్రతలకు విఘాతం కలిగిస్తున్నారని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా నిరసనలు చేస్తున్న రైతులు, పోలీస్ వాహనంపై రాళ్లతో దాడి చేసి తరుముతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఢిల్లీలోని సీమాపురి ప్రాంతంలో ఒక మాంసం వ్యాపారిపై కాల్పులు జరిపిన దుండగులను వెంబడిస్తూ పోలీసులు అక్కడి బెంగాలీ మురికివాడల్లోకి వెళ్ళగానే, అక్కడి స్థానిక ప్రజలు పోలీసులపై రాళ్లు మరియు కత్తులతో దాడి చేశారు. ఈ వీడియో ఆ ఘటనకి సంబంధించిందే. ఈ దాడికి వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా నిరసనలు చేస్తున్న రైతులకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వీడియో గురించిన మరింత సమాచారం కోసం యూట్యూబ్‌లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా, ఇదే వీడియోని రిపోర్ట్ చేసిన ఒక న్యూస్ వీడియో మాకు లభించింది. ఈ రిపోర్ట్ ప్రకారం ’01 అక్టోబర్ 2021 రాత్రి ఢిల్లీలోని సీమాపురి ప్రాంతంలో ఒక మాంసం వ్యాపారిపై దుండగులు కాల్పులు జరిపారన్న సమాచారం అందుకున్న పోలీసులు సంఘటనా స్థలానికి చేరుకున్నారు. ఇంతలో దుండగులు తప్పించుకుని బెంగాలీ మురికివాడల్లోకి పారిపోయారు. ఐతే పోలీసులు వారిని వెంబడిస్తూ మురికివాడల్లోకి వెళ్ళగానే, అక్కడి స్థానిక ప్రజలు పోలీసులపై రాళ్లు మరియు కత్తులతో దాడి చేశారు.’ పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో ఘటనకి సంబంధించిందే. ఐతే పోలీసులు ఈ ఘటనకి సంబంధించి పోలీసులపై దాడి చేసిన వారిలో 10 మందిని పట్టుకున్నట్టు ఈ కథనంలో పేర్కొన్నారు.
పైన తెలిపిన న్యూస్ రిపోర్ట్ ఆధారంగా గూగుల్‌లో వెతకగా, ఇదే వీడియోని రిపోర్ట్ చేస్తూ రాసిన ఒక వార్తా కథనం మాకు లభించింది. పైన చెప్పినట్టు ఈ కథనం కూడా ఈ వీడియో ఢిల్లీలోని సీమపురి ప్రాంతంలో పోలీసులపై కొందరు వ్యక్తులు చేసిన దాడికి సంబంధించిందని స్పష్టం చేస్తుంది. ఐతే ఈ వార్తా కథానాలేవి కూడా కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా నిరసనలు చేస్తున్న రైతులు ఈ దాడి చేసినట్టుగాని లేక వారికి ఈ దాడితో సంబంధం ఉన్నట్టుగాని రాయలేదు.
పోలీసులపై జరిగిన ఈ దాడికి సంబంధించి జరిగిన అరెస్ట్ వార్తను ప్రముఖ వార్తా సంస్థలు కూడా ప్రచురించాయి (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ ). ఈ కథనాలు కూడా ఈ దాడితో రైతులకు సంబంధం ఉన్నట్టు చెప్పలేదు. వీటన్నిటిబట్టి ఈ దాడికి, రైతులకి ఎటువంటి సంబంధంలేదని స్పష్టమవుతుంది.
Ten people including two women have been arrested, in connection with stone-pelting at a police vehicle in Seemapuri, Shahdara area on 1st October. A police team had visited the area for an investigation of a case when the incident occurred: Delhi Police
చివరగా, ఈ వీడియోలో పోలీసు వాహనాలపై రాళ్లతో దాడి చేస్తున్నది వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా నిరసనలు చేస్తున్న రైతులు కాదు, ఢిల్లీ సీమాపురి ప్రాంతంలోని స్థానిక ప్రజలు.

created: October 6, 2021


text:
వీడియోలోని వ్యక్తులందరూ స్పృహతప్పి పడిపోయి చనిపోలేదు; కొందరు సరదాగా చేస్తే, మరికొందరు పడి లేచారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 20, 2022
“మనుషులు ఎప్పుడు ఎలా చనిపోతారో తెలియదు. మానవత్వం చాటండి...”, అని చెప్తూ ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ వీడియోలో వివిధ క్లిప్స్ ఉన్నాయి; వాటిలో వ్యక్తులు స్పృహతప్పి పడిపోతున్నట్టు చూడవచ్చు. దీన్ని మనుషులు ఎప్పుడు ఎలా చనిపోతారో అంటూ, ఈ వీడియోలో వివిధ వ్యక్తులు చనిపోయే దృశ్యాలు ఉన్నాయని అర్థం వచ్చేలా షేర్ చేస్తున్నారు. అయితే, ఆ వ్యక్తులు చనిపోయారనడంలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అనుకోకుండా వ్యక్తులు స్పృహతప్పి పడిపోయి చనిపోతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: వీడియోలో చూపెట్టిన వ్యక్తులందరూ చనిపోయారనడంలో నిజం లేదు. వీడియోలోని క్లిప్స్‌కి సంబంధించి ఎక్కువ నిడివి ఉన్న దృశ్యాలు చూడగా, వాటిలోని చాలా మంది వ్యక్తులు పడిపోయి మళ్ళీ లేచినట్టు తెలిసింది. కొందరు ఊరికే సరదాగా కూడా పడిపోయారు. మిగితా క్లిప్స్‌ని కూడా సరదాగానే ఎప్పటినుండో ఇంటర్నెట్‌లో షేర్ చేస్తున్నారు. కావున పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్‌లోని వీడియోలో ఉన్న వివిధ క్లిప్స్ యొక్క స్క్రీన్‌షాట్స్‌ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, వాటిలో కొన్ని క్లిప్స్‌కి సంబంధించిన ఎక్కువ నిడివి ఉన్న వీడియోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్‌లో వస్తాయి. వాటిలో కొన్నిటిని ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లిప్ 1:
వీడియోలోని వ్యక్తి పడిపోయిన మాట వాస్తవమే. అయితే, తను తిరిగి లేచినట్టు ఈ యూట్యూబ్ వీడియోలో చూడవొచ్చు.
క్లిప్ 2:
ఈ వీడియో క్లిప్ గురించి ‘డైలీ మెయిల్’ అర్టికల్‌లో చదవొచ్చు. ఆ ఘటన కెనడాలో జరిగిందని, వీడియోలోని వ్యక్తి తిరిగిలేచాడని అర్టికల్‌లో ఉంటుంది.
క్లిప్ 3:
వీడియోలో వరుడు సరదాగా వెనక్కి పడగా, వెనక ఉన్న వారు తనని పైకి తోసినట్టు ‘న్యూస్ పోస్ట్’ అర్టికల్‌లో ఉన్న ఎక్కువ నిడివి గల వీడియోలో చూడవొచ్చు.
క్లిప్ 4:
‘ది సన్’ వెబ్‌సైట్‌లో ఈ వీడియోకి సంబంధించిన ఎక్కువ నిడివి గల వీడియోని చూడవొచ్చు. వీడియోలోని అమ్మాయిలు చనిపోయినట్టు ఎక్కడా కూడా లేదు.
వీడియోలోని ఇతర క్లిప్స్‌కి సంబంధించిన కచ్చితమైన సమాచారం లభించనప్పటికీ, వాటిని కూడా సరదాగానే ఎప్పటినుండో ఇంటర్నెట్‌లో షేర్ చేస్తున్నట్టు తెలిసింది. అలాంటి ఇతర ఫన్నీ వీడియోలను ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, వీడియోలోని వ్యక్తులందరూ స్పృహతప్పి పడిపోయి చనిపోలేదు. వాళ్ళలోని చాలా మంది వ్యక్తులు పడినా మళ్ళీ లేచారు. మరికొందరు సరదాగా పడినట్టు చేసారు.

created: January 20, 2022


text:
అదుపుతప్పిన ట్రాక్టర్ వెనక ప్రజలు పరిగెడుతున్న వీడియోని రైతులను తరుముతున్న గ్రామ ప్రజలంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 29, 2021
పొలాల్లోకి దూసుకెళ్తున్న ఒక ట్రాక్టర్ వెనకాల జనం పరిగెడుతున్న ఒక వీడియోని చూపిస్తూ ‘ఢిల్లీ లో విధ్వంసం సృష్టించిన ఫేక్ రైతుల ట్రాక్టర్లను తరుముతున్న పంజాబ్ సరిహద్దు గ్రామ ప్రజలు’ అని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఢిల్లీలో విధ్వంసం సృష్టించిన ఫేక్ రైతుల ట్రాక్టర్లను తరుముతున్న పంజాబ్ సరిహద్దు గ్రామ ప్రజలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో ఉత్తరప్రదేశ్ లోని మథురలో ట్రాక్టర్ స్టంట్స్ చేస్తుండగా ఒక డ్రైవర్ నడుపుతున్న ట్రాక్టర్ అదుపుతప్పి డ్రైవర్ పడిపోయాక , డ్రైవర్ లేకుండానే పొలాల్లోకి దూసుకెళ్ళిన ఘటనది. ఢిల్లీలో నిరసన తెలిపిన రైతుల ట్రాక్టర్లను తరుముతున్న పంజాబ్ సరిహద్దు గ్రామ ప్రజలు అన్న వాదనలో నిజం లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వీడియోకి సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం యూట్యూబ్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా పోస్టులో ట్రాక్టర్ దూసుకుపోతున్న వీడియోని వేరే కోణంలో చూపించిన ETV Bharat న్యూస్ వీడియో మాకు కనిపించింది. ఈ వీడియో కథనం ప్రకారం మథురలోని మొర్కి ఇంటర్ కాలేజీ గ్రౌండ్ లో భారతీయ కిసాన్ యూనియన్ సభ్యులు నిర్వహించిన ట్రాక్టర్ స్టంట్స్ లో ఒక డ్రైవర్ నడుపుతున్న ట్రాక్టర్ అదుపు తప్పి డ్రైవర్ పడిపోయాక , డ్రైవర్ లేకుండానే పొలాల్లోకి దూసుకెళ్ళింది. పోస్టులో ఉన్న వీడియో ఈ ఘటనకి సంబంధించిందే. ETV Bharat వార్తా కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు.
యూట్యూబ్ న్యూస్ వీడియో ఆధారంగా ఫేస్‌బుక్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ ఘటనకు సంబంధించిన వీడియోని ఒక వార్తా సంస్థ తమ ఫేస్‌బుక్ పేజీలో షేర్ చేసిన పోస్ట్ మాకు కనిపించింది. ఈ వీడియోలో ఉన్న విజువల్స్ పోస్టులో ఉన్న వీడియోలోని విజువల్స్ ఒకేలా ఉండడం గమనించొచ్చు. ఐతే ఈ వీడియో కథనం కూడా ఈ ఘటన ఉత్తరప్రదేశ్ లోని మథురలో ట్రాక్టర్ స్టంట్స్ నిర్వహించిన సమయంలో జరిగిందని ధృవీకరిస్తుంది. ఈ ఘటనని రిపోర్ట్ చేసిన న్యూస్18 వైరల్ వీడియో ఇక్కడ చూడొచ్చు.
రిపబ్లిక్ డే రోజున కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా నిరసన తెలుపుతున్న రైతులు ఢిల్లీలో నిర్వహించిన ట్రాక్టర్ పెరేడ్ లో హింస చోటుచేసుకున్న నేపథ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే వార్తలు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, మథురలో అదుపుతప్పిన ట్రాక్టర్ వెనక ప్రజలు పరిగెడుతున్న వీడియోని రైతులు  ట్రాక్టర్లను తరుముతున్న పంజాబ్ సరిహద్దు గ్రామ ప్రజలంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 29, 2021


text:
వర్షం నీళ్ళలో కొందరు సరదాగా జారుకుంటూ వెళ్తున్న ఈ వీడియో కరాచీ (పాకిస్తాన్) లో తీసినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 15, 2020
13 అక్టోబర్ 2020 న హైదరబాద్ లో భారీ వర్షం పడి, చాలా చోట్ల రోడ్ల పైకి నీళ్ళు వచ్చాయి. వాటికి సంబంధించిన వీడియోలని చెప్తూ చాలా వీడియోలను సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. వాటిల్లో కొన్ని నిజమైనవి ఉంటే, మరికొన్ని తాజాగా హైదరాబాద్ లో పడిన భారీ వర్షానికి సంబంధించినవి కావు. ‘హైదరాబద్ లో సముద్రం లేదు అని బాధ పడ్డా, ఇప్పుడు ఆ బాధ లేదు’ అని చెప్తూ, వర్షం నీళ్ళలో కొందరు సరదాగా జారుకుంటూ వెళ్తున్న వీడియోని చాలా మంది సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ వీడియో హైదరబాద్ కి సంబంధించిందో లేదో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హైదరాబాద్ లో వర్షం నీళ్ళలో కొందరు సరదాగా జారుకుంటూ వెళ్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: అది పాకిస్తాన్ లోని కరాచీ లో తీసిన పాత వీడియో. ఆ వీడియోకీ, తాజాగా హైదరాబాద్ లో పడిన భారీ వర్షాలకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, కొన్ని వీడియోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి. ఆ వీడియోని కొందరు ఆగస్టు 2020 లోనే పోస్ట్ చేసినట్టు ఇక్కడ , ఇక్కడ చూడవొచ్చు. కాబట్టి, అది తాజాగా హైదరాబాద్ లో పడిన భారీ వర్షాలకి సంబంధించిన వీడియో కాదు. అంతేకాదు, కొందరు ఆ వీడియో కరాచీ (పాకిస్తాన్) కి సంబంధించిన వీడియో అని పోస్ట్ చేసారు.
వీడియోలో వెనకాల ఉన్న ఆటో పాకిస్తాన్ కి చెందిన ‘సజ్గర్’ కంపెనీ వారు తాయారు చేసే ఆటో లానే ఉన్నట్టు కింద ఫోటోలో చూడవొచ్చు.
అంతేకాదు, ఒకరు అదే వీడియోని పోస్ట్ చేసి, కరాచీ లోని తారిక్ రోడ్డు లో ఆ వీడియోని తీసినట్టు రాసారు. తారిక్ రోడ్డు కి సంబంధించిన ఒక వీడియోలో, పోస్ట్ లోని వీడియోలో మొదట్లో కనిపించిన బిల్డింగ్స్ ని చూడవొచ్చు. కావున, వీడియో కరాచీ (పాకిస్తాన్) కి సంబంధించినదని కచ్చితంగా చెప్పవొచ్చు.
చివరగా, వర్షం నీళ్ళలో కొందరు సరదాగా జారుకుంటూ వెళ్తున్న వీడియో కరాచీ (పాకిస్తాన్) లో తీసినది. ఆ వీడియోకీ, తాజాగా హైదరాబాద్ లో పడిన భారీ వర్షాలకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు.

created: October 15, 2020


text:
మద్యం కోసం ఎగబడుతున్న ఈ వీడియోలోని వ్యక్తులు ఢిల్లీ లో నిరసన చేస్తున్న రైతులు కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 8, 2021
ఢిల్లీలో వ్యవసాయ చట్టాలకి వ్యతిరేకంగా చేస్తున్న నిరసనలో, రైతులు మద్యం సేవిస్తున్న దృశ్యాలంటూ ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. మద్యం కోసం జనాలు ఎగబడుతున్న ఒక వీడియోని ఈ పోస్టులో షేర్ చేసారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఢిల్లీ లో వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా చేస్తున్న నిరసనలో, రైతులు మద్యం సేవిస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ వీడియో పాతది. ఈ వీడియో కనీసం ఏప్రిల్ 2020 నుంచి ఇంటర్నెట్ లో షేర్ అవుతుంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలను, పార్లమెంట్  20 సెప్టెంబర్ 2020 నాడు ఆమోదం తెలిపింది. దీన్ని బట్టి, ఈ వీడియో కొత్త వ్యవసాయ చట్టాల ఆమోదం పొందక ముందు నుంచే ఇంటర్నెట్ లో షేర్ అవుతునట్టు చెప్పవచ్చు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే వీడియోని షేర్ చేస్తూ సోషల్ మీడియాలో పెట్టిన పాత పోస్టులు దొరికాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వీడియో ఏప్రిల్ 2020 నుండి ఇంటర్నెట్ లో బాగా షేర్ అయినట్టు తెలిసింది. మద్యంని ఇలా దానం చేస్తారని ఎవ్వరు ఉహించి ఉండరు, అని కామెంట్ చేస్తూ చాలా మంది యూసర్లు ఈ వీడియోని సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేసారు. లాక్ డౌన్ సమయంలో పేద ప్రజలకి మద్యం దానం చేస్తున్న దృశ్యాలని ఒక యూట్యూబ్ ఛానల్ ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తూ తెలిపింది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలని 14 సెప్టెంబర్ 2020 నాడు లోక్ సభలో ప్రవేశపెట్టింది. 17 సెప్టెంబర్ 2020 నాడు లోక్ సభ, ఈ చట్టాలకి ఆమోదం తెలిపింది. 20 సెప్టెంబర్ 2020 నాడు పార్లమెంట్ ఉభయ సభలు కొత్త వ్యవసాయ బిల్లులకి ఆమోదం తెలిపినట్టు PIB ప్రెస్ రిలీజ్ జారి చేసింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆమోదించిన వ్యవసాయ చట్టాలను వ్యతిరేకిస్తూ, వివిధ రైతు సంఘాలు తమ నిరసన కార్యక్రమాలని ఆ తరువాత ఉదృతం చేసారు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోకి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు తెలియనప్పటికీ, కేంద్ర ప్రభుత్వం వ్యవసాయ చట్టాలను ఆమోదించక ముందు నుంచే ఈ వీడియో ఇంటర్నెట్ లో షేర్ అయినట్టు ఈ వివరాల ఆధారంగా ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత వీడియోని చూపిస్తూ వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా చేస్తున్న నిరసనలో రైతులు మద్యం ఎగబడుతున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 8, 2021


text:
గత పదేళ్లలో కేంద్ర బడ్జెట్‌లో క్రీడలకు కేటాయించే నిధుల శాతం పెద్దగా పెరగలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 13, 2021
టోక్యో ఒలింపిక్స్ లో భారత్ ప్రదర్శన నేపథ్యంలో అసలు ప్రభుత్వాలు క్రీడలపై ఎంత ఖర్చు చేస్తున్నారన్న విషయంపై చర్చ జరుగుతోంది. ఈ నేపథ్యంలోనే ఇంతకు ముందున్న కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వంతో పోల్చితే తర్వాత వచ్చిన బీజేపీ ప్రభుత్వం బడ్జెట్‌లో క్రీడలకు ఎక్కువ నిధులు కేటాయిస్తుందని అర్ధం వచ్చేలా 2012-21 వరకు ప్రవేశ పెట్టిన బడ్జెట్‌లలో క్రీడలకు కేటాయించిన మొత్తం వివరాలను షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఐతే ఈ కథనంలో ఆ వివరాలకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గత కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వంతో పోల్చితే తర్వాత వచ్చిన బీజేపీ ప్రభుత్వం బడ్జెట్‌లో క్రీడలకు ఎక్కువ నిధులు కేటాయిస్తుంది.
ఫాక్ట్ (నిజం): గత కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం హయాంతో పోలిస్తే బీజేపీ హయాంలో క్రీడా రంగానికి నికరంగా జరిగిన కేటాయింపుల ఎక్కువే అయినప్పటికీ, ఇది సహజంగా జరిగే పెరుగుదల మాత్రమే. సాధారణంగా, ప్రతీ ఆర్ధిక వ్యవస్థ (జీడీపీ) పెరుగుతూ వస్తుంది కాబట్టి, ఈ పెరుగుదలకు అనుగుణంగానే బడ్జెట్ పెరుగుతూ ఉంటుంది. అదే విధంగా క్రీడా రంగానికి కేటాయింపులు పెరిగాయే తప్ప మొత్తంగా బడ్జెట్ కేటాయింపులలో క్రీడా రంగం వాటా గత ప్రభుత్వాల సమయాల్లో ఎలా ఉండేదో, ఇప్పుడు కూడా  అదే పంథా కొనసాగుతుంది.  గత పదేళ్లలో కేంద్ర బడ్జెట్‌లో క్రీడలకు కేటాయించే నిధుల శాతం పెద్దగా పెరగలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో బీజేపీ హయాంలో క్రీడా రంగానికి ఆయా సంవత్సరాల బడ్జెట్‌లలో జరిపిన కేటాయింపుల వివరాలు ఇంచుమించు సరైనవే. కాంగ్రెస్ హయాంకి సంబంధించిన రెండు సంవత్సరాల కేటాయింపులలో కొంత తేడా ఉంది. 2012-13 మరియు 2013-14 సంవత్సరాలకు సంబంధించి డిమాండ్ ఫర్ గ్రాంట్స్ వివరాలను క్రీడా రంగానికి జరిపిన కేటాయింపులుగా పేర్కొన్నారు, కాని ఈ వివరాలు ఫైనల్ కాదు. నిజానికి ఫైనల్ బడ్జెట్ కేటాయింపులు దీనికన్నా కొంత తక్కువగానే ఉన్నాయి, ఈ వివరాలు కింది టేబుల్‌లో చూడొచ్చు.
ఐతే పోస్టులో చెప్తున్నట్టు కాంగ్రెస్ హయాంతో పోలిస్తే బీజేపీ హయాంలో బడ్జెట్‌లో క్రీడలకు నికరంగా జరిపిన కేటాయింపుల విలువ పెరిగిన మాట నిజమైనప్పటికి, ఇది సహజంగా జరిగే పెరుగుదల మాత్రమే. సాధారణంగా ప్రతీ ఆర్ధిక వ్యవస్థ (జీడీపీ) పెరుగుతూ వస్తుంది కాబట్టి, ఈ పెరుగుదలకు అనుగుణంగానే బడ్జెట్ పెరుగుతూ ఉంటుంది. అదే విధంగా క్రీడా రంగానికి కేటాయింపులు పెరిగాయే తప్ప మొత్తంగా బడ్జెట్ కేటాయింపులలో క్రీడా రంగం వాటా గత ప్రభుత్వాల సమయాల్లో ఎలా ఉండేదో, ఇప్పుడు కూడా అదే పంథా కొనసాగుతుంది. కేవలం ఈ నికర విలువని పరిగణిస్తే కేటాయింపులపై మనకు స్పష్టమైన అవగాహన రాదు.
ఒకవేళ కేటాయింపులకు సంబంధించి వివిధ ప్రభుత్వాల వైఖరిని పోల్చాలనుకుంటే, ఆయా సంవత్సరాలలో ప్రభుత్వం అన్ని రంగాలకు కలిపి చేసిన మొత్తం కేటాయింపులలో క్రీడలకు ఎంత శాతం కేటాయించారో అన్న అంశాన్ని విశ్లేషిస్తే మనకు కొంత కచ్చితమైన అవగాహాన వస్తుంది. 2009 నుండి 2021 వరకు కేంద్ర బడ్జెట్ లో క్రీడలకు జరిపిన కేటాయింపులకు సంబంధించిన వివరాలు కింది టేబుల్ లో చూడొచ్చు.
పై టేబుల్‌లోని సమాచారాన్ని పరిశీలిస్తే 2011-12 నుండి ఇటీవల ప్రవేశపెట్టిన 2021-22 బడ్జెట్ వరకు కేంద్ర ప్రభుత్వం అన్ని రంగాలు కలుపుకొని చేసే మొత్తం కేటాయింపులలో  క్రీడా రంగం యొక్క వాటాలో పెద్దగా పెరుగుదలైతే  ఏమి లేదు. ఉదాహారణకి 2012-13లో అప్పటి కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం అన్ని రంగాలు కలుపుకొని చేసే మొత్తం కేటాయింపుల విలువ  రూ. 14.9 లక్షల కోట్లు కాగా ఇందులో 0.07% అంటే సుమారు రూ. 1,041 కోట్లు క్రీడా రంగానికి కేటాయించారు. 2014 నుండి అధికారంలో ఉన్న బీజేపీ ప్రభుత్వం కూడా 0.07% – 0.09% పరిధిలోనే క్రీడా రంగానికి కేటాయిస్తూ వచ్చింది.
2016లో రియో ఒలింపిక్స్, 2018లో కామన్వెల్త్ గేమ్స్, 2020/2021లో టోక్యో ఒలింపిక్స్ ఉన్న సందర్భాలలో కూడా బడ్జెట్ లో క్రీడా రంగం వాటా పెద్దగా పెరగలేదు. వీటన్నిటిబట్టి, గత కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వంతో పోలిస్తే ఇప్పుడున్న బీజేపీ ప్రభుత్వం క్రీడా రంగానికి బడ్జెట్ లో కేటాయించిన వాటాలో పెద్దగా మార్పు లేదన్న విషయం స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, గతంలోని కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం మరియు ప్రస్తుత బీజేపీ ప్రభుత్వం బడ్జెట్‌లో క్రీడా రంగానికి ఒకే రకంగా కేటాయింపులు జరిపాయి. గత పదేళ్లలో కేంద్ర బడ్జెట్‌లో క్రీడలకు కేటాయించే నిధుల శాతం పెద్దగా పెరగలేదు.


text:
ప్రొఫెషనల్ ఫిగర్ స్కేటర్ల ప్రదర్శన వీడియోని చైనా రోబోలు నృత్యం చేస్తున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 29, 2021
చైనా రోబోల నాట్య విన్యాస దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. చైనా దేశంలో తయారు చేసిన రోబోలు అక్కడి శాస్త్రీయ నృత్యాన్ని షాంఘైలోని డిస్నీ ల్యాండ్‌లో ప్రదర్శించినట్టు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: చైనా రోబోలు నాట్య విన్యాసం చేస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో నృత్యం చేస్తున్నది ప్రొఫెషనల్ ఫిగర్ స్కేటర్లు, చైనా రోబోలు కావు. ‘Ice Age Professional’s Cup’ టీవీ షోలో రష్యా ఫిగర్ స్కేటర్ అలెక్స్ టిఖోనోవ్, అమెరికా ఐస్ డాన్సర్ నోమి లాంగ్‌తో కలిసి ఈ ప్రదర్శన ఇచ్చారు. ఈ వీడియోతో  చైనా దేశానికి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ఇంటర్నేషనల్ ఫిగర్ స్కేటింగ్ క్లబ్ తమ ఫేస్బుక్ పేజిలో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ‘Ice Age’ టీవీ షోలో రష్యా ఫిగర్ స్కేటర్ అలెక్సే టిఖోనోవ్, అమెరికా ఐస్ డాన్సర్ నోమి లాంగ్‌తో కలిసి ప్రదర్శన ఇస్తున్న దృశ్యాలని ఈ పోస్టులో తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన నృత్య వీడియోకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతకగా, 2012లో ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని అలెక్సే టిఖోనోవ్ తన యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పోస్ట్ చేసినట్ట తెలిసింది. ‘Ice Age Professional’s Cup’ షోలో నోమి లాంగ్‌తో కలిసి ఇచ్చిన ప్రదర్శన దృశ్యాలని ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు.
అలెక్సే టిఖోనోవా రష్యా దేశానికి చెందిన ఒక ప్రముఖ ఫిగర్ స్కేటర్. అలెక్సే టిఖోనోవా తన భార్య పెట్రోవా టిఖోనోవాతో కలిసి పలు టీవీ షోలలో పెయిర్ స్కేటింగ్ ప్రదర్శన ఇచ్చాడు. ఆ ప్రదర్శన వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ‘Maria Petrova Alexey Tikhonov’ అధికారిక ఫేస్బుక్ పేజిలో అలెక్సే టిఖోనోవా ఇచ్చిన మరికొన్ని ప్రదర్శన వీడియోలని చూడవచ్చు.
అలాగే, నోమి లాంగ్ అమెరికా దేశానికి చెందిన ఒక ప్రముఖ ఫిగర్ స్కేటర్ మరియు ఐస్ డాన్సర్. నోమి లాంగ్ ఇచ్చిన పలు ఫిగర్ స్కేటింగ్ ప్రదర్శనలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. అమెరికా నేషనల్ ఐస్ ఛాంపియన్‌షిప్ ఐదు సార్లు గెలిచిన నోమి లాంగ్, 2002 ఒలింపిక్స్లో కూడా పోటి చేసింది. నోమి లాంగ్ ఇన్స్టాగ్రామ్ పేజిలలో ఆమె ఇచ్చిన మరికొన్ని ప్రదర్శన వీడియోలని చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో నృత్యం చేస్తున్నది ప్రొఫెషనల్ ఫిగర్ స్కేటర్లని, చైనా రోబోలు కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ప్రొఫెషనల్ ఫిగర్ స్కేటర్లు చేసిన ఒక నృత్య ప్రదర్శన వీడియోని చైనా రోబోలు నృత్యం చేస్తున్న దృశ్యాలుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
తెలంగాణలో నిరుద్యోగత 33.9% అని పీరియాడిక్ లేబర్ ఫోర్సు సర్వే రిపోర్ట్ తెలుపలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 10, 2020
మినిస్ట్రీ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ విడుదల చేసిన ది పీరియాడిక్ లేబర్ ఫోర్స్ నివేదిక ప్రకారం తెలంగాణలో నిరుద్యోగత 33.9 శాతంగా ఉందని చేప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మినిస్ట్రీ ఆఫ్ స్టాటిస్టిక్స్ విడుదల చేసిన ది పీరియాడికల్ లేబర్ ఫోర్స్ నివేదిక ప్రకారం తెలంగాణలో నిరుద్యోగత 33.9 శాతంగా ఉంది.
ఫాక్ట్ (నిజం): MoSPI విడుదల చేసిన పీరియాడిక్ లేబర్ ఫోర్సు అక్టోబర్- డిసెంబర్ 2019 క్వార్టర్లీ సర్వే ప్రకారం తెలంగాణలో అక్టోబర్- డిసెంబర్ 2019 త్రైమాసికంలో నిరుద్యోగత రేట్ 11.5% గా ఉంది. ఈ సర్వే రిపోర్ట్ ప్రకారం అక్టోబర్-డిసెంబర్ 2018 త్రైమాసికం నుండి అక్టోబర్- డిసెంబర్ 2019 త్రైమాసికం వరకు ఎప్పుడూ కూడా తెలంగాణలో నిరుద్యోగత రేట్ 33.9%గా లేదు. ఐతే ఈ నివేదిక ప్రకారం తెలంగాణలో జనవరి-మార్చ్ 2019 త్రైమాసికానికిగాను ‘worker population ration (WPR)’ అనగా మొత్తం జనాభాలో పనిచేసివారి శాతం 33.9%గా ఉంది. దీన్నిబట్టి WPR ఘనంకాన్ని తెలంగాణలో నిరుద్యోగత రేట్ గా తప్పుగా అర్ధం చేసుకునట్టు చెప్పొచ్చు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
‘Ministry of Statistics and Programme Implementation’ పీరియాడిక్ లేబర్ ఫోర్సు అక్టోబర్- డిసెంబర్ 2020 త్రైమాసికానికి సంబంధించిన సర్వే ద్వారా దేశంలోని పట్టణ ప్రాంతాల్లో నిరుద్యోగత, ఉద్యోగత గురించిన సాధారణ సమాచారంతో పాటు కరెంటు వీక్లీ స్టేటస్ సమాచారం విడుదల చేసింది. ఐతే ఈ సర్వే శాంపిల్ చాలా చిన్నది, అక్టోబర్- డిసెంబర్ 2020 క్వార్టర్ మొత్తం దేశంలో 1,79,838 మందిని సర్వే చేసారు.
Worker Population Ratio (WPR): మొత్తం జనాభాలో పనిచేసివారి శాతం, కరెంటు వీక్లీ స్టేటస్ ద్వారా సర్వే నిర్వహించిన తేదికి వారం రోజుల ముందు కనీసం ఒక గంట పని చేసిన వారిని వర్క్ ఫోర్సు కింద పరిగనిస్తారు.
కరెంటు వీక్లీ స్టేటస్ లో వర్కర్స్ ని మూడు భాగాలుగా విభజించారు.
1) స్వయం ఉపాధి పొందుతున్నవారు
2) రెగ్యులర్ వేజ్/ సాలరీడ్ ఎంప్లాయ్
3) సాధారణ లేబర్
కరెంటు వీక్లీ స్టేటస్ ప్రకారం సర్వే నిర్వహించిన తేది నుండి వారం రోజుల ముందు వరకు కనీసం ఒక గంట కూడా పని చేయని వారిని నిరుద్యోగులుగా పరిగనిస్తారు.
ఈ నివేదిక ప్రకారం తెలంగాణలో అక్టోబర్- డిసెంబర్ 2019 త్రైమాసికంలో నిరుద్యోగత రేట్ 11.5% గా ఉంది. ఇదే త్రైమాసికంలో పురుషులలో నిరుద్యోగత 10.2%గా ఉండగా మహిళల్లో మాత్రం 15.3%గా ఉంది. ఈ సర్వే రిపోర్ట్ ప్రకారం అక్టోబర్-డిసెంబర్ 2018 త్రైమాసికం నుండి అక్టోబర్- డిసెంబర్ 2019 త్రైమాసికం వరకు ఎప్పుడూ కూడా తెలంగాణలో నిరుద్యోగత రేట్ 33.9%గా లేదు. ఈ సర్వే ప్రకారం అక్టోబర్- డిసెంబర్ 2019 త్రైమాసికానికి గాను నిరుద్యోగత రేట్ లో జమ్మూకాశ్మీర్ (15.5%), కేరళ (12.5%), మధ్య ప్రదేశ్ (11.5%) తెలంగాణ కంటే ముందున్నాయి. ఇదే త్రైమాసికంలో భారత దేశంలో నిరుద్యోగత 7.9%గా ఉంది.
ఐతే ఈ నివేదిక ప్రకారం తెలంగాణలో జనవరి-మార్చ్ 2019 త్రైమాసికానికిగాను ‘worker population ration (WPR)’ అనగా మొత్తం జనాభాలో పనిచేసివారి శాతం 33.9%గా ఉంది. దీన్నిబట్టి WPR గణాంకాన్ని  తెలంగాణలో నిరుద్యోగత రేట్ గా తప్పుగా అర్ధం చేసుకునట్టు చెప్పొచ్చు.
చివరగా, పీరియాడిక్ లేబర్ ఫోర్సు సర్వే రిపోర్ట్ ప్రకారం తెలంగాణలో నిరుద్యోగత రేట్ 33.9% కాదు.

created: November 10, 2020


text:
పెరియార్ అశ్లీలతను సమర్థించారని ఆరోపిస్తున్న ఈ వైరల్ క్లెయిమ్ తప్పు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 21, 2023
ప్రఖ్యాత భారతీయ సామాజిక కార్యకర్త, రాజకీయవేత్త అయిన పెరియార్ రామస్వామి, పురుషులను తమ తల్లులు, సోదరీమణులతో లైంగిక సంబంధం పెట్టుకోమని ప్రోత్సహించారని ఆరోపిస్తున్న వాదన సోషల్ మీడియాలో ఊపందుకుంది. ఈ ఆరోపణకి రుజువుగా పెరియార్ స్థాపించిన ‘విదుతలై’ వార్తాపత్రికలో 11 మే 1953 న దీని గురించి రాసి ఉన్నట్లు చెప్తున్నారు. ఈ క్లెయిమ్ యొక్క విశ్వసనీయతను ఈ కథనం ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: సెక్స్ కోసం ఆతృతగా ఉన్న పరిస్థితుల్లో తమ తల్లులు మరియు సోదరీమణులతో లైంగిక సంబంధం పెట్టుకోవాలని పెరియార్ రామస్వామి 11 మే 1953 న ‘విదుతలై’ పత్రికలో పురుషులకు సూచించారు.
ఫాక్ట్(నిజం):  ‘విడుతలై’ పత్రిక తమ వెబ్సైటులో ఒక కథనం ద్వారా ఈ క్లెయిమ్ అవాస్తవం అని తేల్చి చెప్పింది. వైరల్ పోస్ట్‌లలో చేసిన వాదనలకు మద్దతు ఇవ్వడానికి 11 మే 1953 ‘విడుతలై’ పత్రికలో ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. కావున, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
ఈ క్లెయిమ్ యొక్క వాస్తవికతను ధృవీకరించడానికి, మేము మొదట ఇంటర్నెట్ కీ వర్డ్ శోధనను చేసాం, అది విదుతలై వెబ్‌సైట్‌లో ప్రచురించబడిన ఒక కథనానికి దారితీసింది. ఈ కథనం వైరల్ అవుతున్న  క్లైముని  ఖండించింది, ఇది చెడు ఉద్దేశ్యంతో ప్రచారం చేయబడిన అబద్దం అని లేబుల్ చేసింది.
కొందరు పెరియార్ అనుచరులు 11 మే 1953 నాటి విడుతలై వార్తాపత్రిక కాపీలను పొందారని కథనం పేర్కొంది. వైరల్ పోస్ట్‌లలో చేసిన ఆరోపణలకు విరుద్ధంగా, పెరియార్ పురుషులు తమ తల్లులు మరియు సోదరీమణులతో లైంగిక సంబంధం కలిగి ఉండమని సూచించినట్లు ఎటువంటి సమాచారం లేదని ఈ కథనంలో విడుతలై పేర్కొనింది.
దీన్ని ధృవీకరించడానికి, మేము మరొక ఇంటర్నెట్ శోధన చేయగా, ఆసిఫ్ అనే ఒక యూసర్ చేసిన ట్వీట్ దొరికింది. ఈ ట్వీట్‌లో 11 మే 1953న విడుదలైన విడుతలై వార్తాపత్రికలోని పేజీల చిత్రాలు ఉన్నాయి.
11.5.1953 விடுதலை இதழ்.. போட்டோஷாப் பண்ணினவனைப் பார்த்தா கொடுத்துருங்க.. 🙂 pic.twitter.com/SnTksDAw8x
ఫ్యాక్ట్-చెకింగ్ వెబ్‌సైట్ ఫ్యాక్ట్-క్రెసెండో తమిళ్, ఈ క్లెయిమ్ తప్పు అని ధృవీకరించడానికి సాక్ష్యంగా ఆసిఫ్ ట్వీట్‌ను వారు రాసిన ఫాక్ట్ చెక్ కథనంలో ఉపయోగించారు. “ఈ పేజీలలో ఎక్కడా పెరియార్ అటువంటి సూచనలు చేసినట్లు సమాచారం లేదు” అని వారి కథనంలో ఫ్యాక్ట్-క్రెసెండో తమిళ్ పేర్కొనింది.
చివరిగా, పురుషులు తమ తల్లులు మరియు సోదరీమణులతో  లైంగిక సంబంధం పెట్టుకోవాలని పెరియార్ చెప్పారు అనే వాదన తప్పు. వైరల్ పోస్ట్‌లలో చేసిన ఆరోపణలలో వాస్తవం లేదు.

created: September 21, 2023


text:
క్రీ.శ. 651 నుండి పర్షియాను ఇస్లామిక్ రాజ్యాలే పాలించడం వల్ల క్రమంగా పర్షియా ఇస్లామిక్ దేశంగా  మారిపోయింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 17, 2023
పర్షియా అనే దేశంలో 4000 మంది ముస్లింలకి ఉండడానికి అనుమతి ఇస్తే, 100 సంవత్సరాల తరువాత ఆ దేశాన్ని ఇరాన్ అనే ఇస్లామిక్ రాష్ట్రంగా ప్రకటించారని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది.  ముస్లింలకు ఉండడానికి చోటు ఇస్తే వారు దేశాన్ని ఇస్లాం రాజ్యంగా మార్చేశారనే ఉద్దేశంలో ఈ పోస్టు షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పర్షియాలో 4000 మంది ముస్లింలకి ఉండడానికి అనుమతిస్తే 100 సంవత్సరాల తరువాత ఆ దేశాన్ని  ఇరాన్ అనే ఇస్లామిక్ రాష్ట్రంగా ప్రకటించారు.
ఫాక్ట్(నిజం): క్రీ.శ. 651లో మొదటిసారి అరబ్ రాజ్యం పర్షియాపై దండయాత్ర చేసి ఆక్రమించుకున్నప్పటి నుండి పర్షియాను వివిధ ఇస్లామిక్ రాజ్యాలే పాలిస్తూ వచ్చాయి. అలా పర్షియాలో అంతకు ముందు ఉన్న జొరాస్ట్రియనిజం మొదలైన మతాలు క్రమంగా కనుమరుగైపోయి ఇస్లాం రాజ్యంగా మారిపోయింది. ఐతే అప్పట్లో ఉన్న సామ్రాజ్యవాద విధానం వల్ల పర్షియా ఇస్లామిక్ రాజ్యంగా మారిందే తప్ప వేరే కారణం చేత కాదు. అప్పటి సామ్రాజ్య విధానాన్ని ప్రస్తుతం మన దేశంలో అమలులో ఉన్న ప్రజాస్వామ్యంతో పోల్చలేం. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ముస్లింలకు దేశంలో ఉండానికి చోటిస్తే త్వరలో భారత్ కూడా ఇస్లామిక్ దేశంగా మారిపోతుందని చెప్పే క్రమంలో  పర్షియా యొక్క ఇస్లామీకరణను ఈ పోస్టులో  ఉదాహరణగా ఉపయోగించారు. ఐతే పోస్టులో చెప్తున్నట్టు కేవలం కొంత మంది ముస్లింలకు చోటిస్తే వారు పర్షియాను ఇస్లామిక్ రాష్ట్రమైన ఇరాన్‌గా మార్చరన్న వాదన కరెక్ట్ కాదు.
అప్పట్లలో సామ్రాజ్యవాద వ్యవస్థ ఉండేది, రాజులు ఇతర రాజ్యాలపై దాడి చేసి వాటిని తమ ఆదీనంలోకి తీసుకునేవారు. అలా తమ సామ్రాజ్యాన్ని విస్తరించే వారు. పర్షియా కూడా ఇలానే క్రీ.శ.650 దశకంలో అరబ్ దండయాత్రకు గురైంది. అలా పర్షియాలోకి ఇస్లాం మతం ప్రవేశించింది.
పర్షియా చరిత్ర:
అంతకుముందు క్రీ.పూ. 550-330 మధ్య కాలంలో అచెమెనిడ్ (Achaemenid) రాజవంశం మొదటి పెర్షియన్ సామ్రాజ్యాన్ని పాలించింది. అప్పట్లో ఈ సామ్రాజ్యం ఈజిప్ట్ నుండి భారత్ (ఇండస్ వ్యాలీ) వరకు విస్తరించి ఉండేది. ఆ సమయంలో పెర్షియాలో జొరాస్ట్రియనిజం (మతం) ఆచరణలో ఉండేది.
అచెమెనిడ్ రాజ్యంపై మొదటిసారి అలెగ్జాండర్ దండయాత్ర చేసి అచెమెనిడ్ సామ్రాజ్యాన్ని జయించాడు. ఆ తరవాత పార్థియన్, సస్సానియన్ సామ్రాజ్యాలు క్రీ.పూ.247 నుండి క్రీ.శ. 651 వరకు పాలించారు. ఆ కాలంలో పర్షియాలో జుడాయిజం, క్రైస్తవం మొదలైన మతాలు ఆచరణలో ఉండేవి. కాకపోతే ఇవి ఎక్కవ కాలం నిలవలేదు. అరబుల దండయాత్ర తరవాత ఇస్లాం ఎక్కువ వ్యాప్తి చెందింది.
మొదటిసారిగా పర్షియాన్ సామ్రాజ్యంలోకి క్రీ.శ. 651లో ఖలీఫ్ ఉమర్ ఇబ్న్ అల్-ఖత్తాబ్ నేతృత్వంలోని అరబ్ సైన్యాలు సస్సానియన్ సామ్రాజ్యంపై దండయాత్ర చేయడం ఆ సామ్రాజ్యాన్ని ఆక్రమించుకుంది. ఇలా పర్షియాలో ఇస్లాం ప్రవేశించింది. ఆ తరవాత క్రమంగా ఇస్లాం పర్షియా అంతటా వ్యాప్తి చెందింది. జొరాస్ట్రియనిజంతో పాటు ఇతర మతాలు మెల్లగా కనుమరుగైపోయాయి.
ఆ తరవాత కూడా పర్షియాను ఇస్లామిక్ రాజ్యాలే పాలించడం వల్ల పర్షియా ఇస్లామిక్ రాజ్యంగా మారింది. 1907లో  మొదటిసారిగా రాజ్యాంగాన్ని ప్రవేశపెట్టి, 1935లో ఇరాన్ అనే పేరును అధికారికంగా స్వీకరించారు. దశాబ్దాలుగా పర్షియాను ఎవరు పాలించారో, పర్షియాలో మతాలు ఎలా కనుమరుగై ఇస్లాం వ్యాప్తి చెందిందో ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఐతే అప్పట్లో ఉన్న సామ్రాజ్యవాద విధానం వల్ల కొన్ని వేల సంవత్సరాలు ఇస్లామిక్ రాజ్యాల దండయాత్రలు, ఇస్లామిక్ రాజ్యల పాలన వల్ల క్రమంగా పర్షియా ఇస్లామిక్ రాజ్యంగా మారిందే తప్ప వైరల్ పోస్టులో చెప్తునట్టు కేవలం కొంతమంది ముస్లింలకు ఉండడానికి అవకాశం ఇవ్వడం వల్ల కాదు. అప్పటి సామ్రాజ్య విధానాన్ని ప్రస్తుతం మన దేశంలో అమలులో ఉన్న ప్రజాస్వామ్యంతో పోల్చలేం.
చివరగా, క్రీ.శ. 651 నుండి పర్షియాను ఇస్లామిక్ రాజ్యాలే పాలించాయి. కాబట్టి కొంతమంది ముస్లింలకు ఉండడానికి అవకాశం ఇచ్చినందుకు పర్షియా ఇస్లామిక్ దేశంగా మారిందన్న వాదన కరెక్ట్ కాదు.


text:
ఫోటోలో కనిపిస్తున్న వ్యక్తి ఆంధ్రప్రదేశ్ జడ్జి కాదు, తెలంగాణ లోని జయశంకర్ భుపాలపల్లి జిల్లా కలెక్టర్ అబ్దుల్ అజీం - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 7, 2020
రెండు సంవత్సరాలుగా పెన్షన్ కోసం తిప్పలుపడుతున్న అవ్వ కోసం దిగివచ్చిన ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లా జడ్జి, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక ఫోటో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వై.యస్.జగన్ ప్రవేశపెట్టిన గ్రామ వాలంటీర్ పథకం యొక్క ఫలితాలు ఇవి, అంటూ ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పెన్షన్ కోసం తిప్పలుపడుతున్న అవ్వ కోసం దిగివచ్చిన ఆంధ్రప్రదేశ్ జిల్లా జడ్జి ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలో ముసలావిడతో పాటు మెట్లపై కూర్చున్నది తెలంగాణ రాష్ట్ర  జయశంకర్ భుపాలపల్లి జిల్లా కలెక్టర్ అబ్దుల్ అజీం. పెన్షన్ డబ్బులు అందడం లేదని ఫిర్యాదు చేయడానికి వచ్చిన ఆ ముసలావిడ బాధ తెలుసుకోవడం కోసం కలెక్టర్ అబ్దుల్ ఆజీం, ఇలా ఆమెతో పాటు కింద మెట్ల పై కూర్చున్నారు. ఈ ఫోటో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి సంబంధించినది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, అదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘The Hans India’ వారు ‘27 Feb 2020’ నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఒక ఆర్టికల్ దొరికింది. ఫోటోలో ముసలావిడతో పాటు కూర్చొని ఉన్న వ్యక్తి తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని జయశంకర్ భుపాలపల్లి జిల్లా కలెక్టర్ అబ్దుల్ అజీం అని ఆ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. చాలా సమయం నుంచి కలెక్టర్ ఆఫీస్ ముందున్న మెట్ల పై కూర్చున్న ముసలావిడను గమనించిన కలెక్టర్ అబ్దుల్ అజీం, ఆ ముసలావిడ ఫిర్యాదు తెలుసుకొనేందుకు ఆవిడతో పాటు మెట్ల పై కూర్చున్నట్టు ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. తనకు రావలిసిన పెన్షన్ డబ్బులు అందటం లేదు అని ఆమె ఫిర్యాదు చేయడంతో, వెంటనే కలెక్టర్ అబ్దుల్ అజీం అధికారులతో మాట్లాడి మంగమ్మ కు రావలిసిన పెన్షన్ డబ్బులు వచ్చేలా చర్యలు తీసుకున్నట్టు అందులో తెలిపారు.
ఈ ఘటనకు సంబంధించిన వివరాలు తెలుపుతూ ‘TV9 తెలుగు’ న్యూస్ వెబ్సైట్ వారు రాసిన ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఇదే ఫోటోని మనం జయశంకర్ భుపాలపల్లి జిల్లా అధికారిక వెబ్సైటులో చూడవచ్చు. అలాగే, కలెక్టర్ మహమ్మద్ అబ్దుల్ అజీం(IAS) ప్రొఫైల్ ను ఈ వెబ్సైటులో చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా ఫోటోలోని ఆ ఘటన తెలంగాణలోని జయశంకర్ భుపాలపల్లి జిల్లాలో చోటు చేసుకుందని,  ఫోటోలో ముసలావిడతో పాటు కూర్చున్న వ్యక్తి జిల్లా జడ్జి కాదు, జిల్లా కలెక్టర్ అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఇదే ఫోటోని చూపిస్తూ, భువనపల్లి జిల్లా జడ్జి ఫిర్యాదు చేయడం కోసం వచ్చిన ముసలావిడతో పాటు కింద కూర్చున్నట్టు షేర్ చేసినప్పుడు, ‘FACTLY’ దానికి సంబంధించి రాసిన ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, ఫోటోలో కనిపిస్తున్న వ్యక్తి ఆంధ్రప్రదేశ్ జడ్జి కాదు, తెలంగాణ లోని జయశంకర్ భుపాలపల్లి జిల్లా కలెక్టర్ అబ్దుల్ అజీం.

created: September 7, 2020


text:
ఈ వీడియోలో రామ భజన కీర్తన పాడుతున్నది పూజ్య ప్రేమ్ భూషణ్‌జీ మహారాజ్, ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 31, 2023
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ రామ భజన గీతాన్ని పాడుతునప్పుడు రికార్డ్ చేసిన ఆడియో క్లిప్ అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రామ భజన గీతాన్ని ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ పాడుతునప్పుడు రికార్డ్ చేసిన ఆడియో క్లిప్.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో రామ భజన కీర్తన పాడుతున్నది పూజ్య  ప్రేమ్ భూషణ్‌జీ మహారాజ్, ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోకి సంబంధించిన సంబంధిత పదాలను ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, ఇదే ఆడియోని షేర్ చేస్తూ సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేసిన పలు వీడియోలు దొరికాయి. ఈ ఆడియో క్లిప్‌లో  రామ భజన పాడుతున్నది పూజ్య ప్రేమ్ భూషణ్‌జీ మహారాజ్ అని కొంతమంది యూట్యూబ్ యూసర్లు ఈ రామ భజన వీడియోలని షేర్ చేస్తూ  తెలిపారు.
వీడియోలోని ఆడియోకీ సంబంధించిన స్పష్టమైన సమాచారం కోసం ఇంకొన్ని సంబంధిత పదాలను ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, వీడియోలోని అదే ఆడియో, పూజ్య ప్రేమ్ భూషణ్‌జీ మహారాజ్ యూట్యూబ్ చానెల్ పబ్లిష్ చేసిన ఒక వీడియోలో కనుగొనగలిగాము. పూజ్య ప్రేమ్ భూషణ్‌జీ మహారాజ్ 2021 మార్చి నెలలో నిర్వహించిన ఒక భజన ఆడియోని పోస్టులోని వీడియో షేర్ చేస్తుంది. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో రామ భజన పాడుతున్నది పూజ్య ప్రేమ్ భూషణ్‌జీ మహారాజ్ అని, ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ కాదని పై వివరాల ఆధారంగా ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ఈ వీడియోలో రామ భజన కీర్తన పాడుతున్నది పూజ్య ప్రేమ్ భూషణ్‌జీ మహారాజ్, ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ కాదు.

created: January 31, 2023


text:
ఈ ఫోటోలో జవహర్ లాల్ నెహ్రూ పార్థివ దేహం పక్కన నిలుచున్నది కంబోడియా బౌద్ధ గురువు, నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 29, 2022
జవహర్ లాల్ నెహ్రూ అంత్యక్రియలకు సుభాష్ చంద్రబోస్ హాజరైన దృశ్యం, అంటూ ఒక వార్తా పత్రిక ప్రచురించిన కథనం యొక్క ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. సుభాష్ చంద్రబోస్ మాదిరిగా ఉన్న ఒక వ్యక్తి  జవహర్ లాల్ నెహ్రూ పార్థివ దేహం పక్కన నిలిచున్న చిత్రాన్ని ఈ వార్తా కథనం ప్రచురించింది. ఈ దృశ్యాలు నెహ్రూ అంత్యక్రియల డాక్యుమెంటరిలో బయటపడినట్టు ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: జవహర్ లాల్ నెహ్రూ అంత్యక్రియలకు సుభాష్ చంద్రబోస్ హాజరైన దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటోలో జవహర్ లాల్ నెహ్రూ పార్థివ దేహం పక్కన నిలిచున్నది కంబోడియా బౌద్ధ గురువు వీర ధర్మవర మహాతెర, నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ కాదు. ఈ ఫోటోలో నెహ్రూ పక్కన నిలిచున్నది తానే అని వీర ధర్మవర మహాతెర జి డి ఖోస్లా కమిషన్‌కు స్పష్టం కూడా చేసారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ 18 ఆగష్టు 1945 నాడు జపాన్ తైహోకు విమానాశ్రయంలో జరిగిన విమాన ప్రమాదంలో మరణించినట్టు విశ్వసిస్తారు. అయితే, నేతాజీ మరణానికి సంబంధించి సందేహాలు వెలువెత్తడంతో, భారత ప్రభుత్వం నేతాజీ మరణంలో సత్యాలను వెలికితీయడానికి ఇప్పటివరకు మూడు కమిషన్లు ఏర్పాటు చేసింది. 2017లో ఒక RTI అభ్యర్ధనకు హోం మంత్రుత్వ శాఖ సమాధానమిస్తూ, సుభాష్ చంద్రబోస్ 18 ఆగష్టు 1945 నాడు తైహోకు విమానాశ్రయంలో జరిగిన ప్రమాదంలో మరణించినట్టు స్పష్టం చేసింది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఈ ఫోటోలో జవహర్ లాల్ నెహ్రూ పార్థివ దేహం పక్కన నిలిచున్న వ్యక్తి వివరాలని తెలుపుతూ ప్రముఖ భారతీయ రచయిత మరియు మాజీ పాత్రికేయుడు అనుజ్ దార్ 2015లో ట్వీట్ పెట్టినట్టు తెలిసింది. ఈ ఫోటోలో జవహర్ లాల్ నెహ్రూ పార్థివ దేహం పక్కన నిలిచున్నది కంబోడియా బౌద్ధ గురువు వీర ధర్మవర మహాతెర అని, నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ కాదని అనుజ్ దార్ తన ట్వీట్లో తెలిపారు. ఈ ఫోటోపై స్పష్టతనిస్తూ అనుజ్ దార్ తన యూట్యూబ్ ఛానెల్లో ఒక వీడియోని కూడా పబ్లిష్ చేసారు.
@BJPLucknowBJP Photo 1 shows Cambodian monk Veera Dhammavara. Photo 2 shows cremation of Shaulmari sadhu, who was not Netaji.
సుభాష్ చంద్రబోస్ మరణ వార్తలలో నిజాలని వెలికి తీయడానికి భారత ప్రభుత్వం 1970లో ఏర్పాటు చేసిన జి డి ఖోస్లా కమిషన్, ఈ ఫోటోపై స్పష్టత కోసం వీర ధర్మవర మహాతెరను విచారించారు. జవహర్ లాల్ అంత్యక్రియల సమయంలో తాను నెహ్రూ పార్ధివ దేహం పక్కన నిలుచొని సంతాపం వ్యక్తం పరుస్తున్నప్పుడు మీడియా వారు వీడియోని చిత్రికరించారని వీర ధర్మవర మహాతెర ఖోస్లా కమిషన్‌కు తెలిపారు. ఈ విషయాన్నీ రిపోర్ట్ చేస్తూ పబ్లిష్ అయిన న్యూస్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
కంబోడియకు చెందిన బౌద్ధ గురువు వీర ధర్మవర మహాతెర 1999లో అమెరికాలో మరణించారు. ‘ది న్యూయార్క్ టైమ్స్’ వార్తా సంస్థ వీర ధర్మవర మహాతెర మరణ వార్తను రిపోర్ట్ చేస్తూ, భారత మొట్టమొదట  ప్రధాని జవహర్ లాల్ నెహ్రూ అంతక్రియలకు వీర ధర్మవర హాజరయినట్టు పేర్కొంది. వీర ధర్మవర మహాతెరకు సంబంధించిన మరింత సమాచారాన్ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలో నెహ్రూ పార్థివ దేహం పక్కన నిలిచున్నది కంబోడియా బౌద్ధ గురువు వీర ధర్మవర మహాతెర అని, నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ఈ ఫోటోలో జవహర్ లాల్ నెహ్రూ పార్ధివ దేహం పక్కన నిలుచున్నది కంబోడియా బౌద్ధ గురువు వీర ధర్మవర మహాతెర, నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ కాదు.


text:
పర్సనలైజ్డ్ వీడియోలను షేర్ చేస్తూ మహిపాల్ రెడ్డి గెలుపును కోరుతూ అర్జున్ కపూర్, కుల్దీప్ యాదవ్ పోస్ట్ చేసిన వీడియోలు అంటున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 28, 2023
30 నవంబర్ 2023 నాడు తెలంగాణ అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరుగనున్న నేపథ్యంలో, పటాన్‌చెరు బీఆర్ఎస్ అభ్యర్ధి గూడెం మహిపాల్ రెడ్డి ఎన్నికలలో ఘన విజయం సాధించాలని కోరుకుంటూ నటుడు అర్జున్ కపూర్, క్రికెటర్ కుల్దీప్ యాదవ్  పోస్ట్ చేసిన వీడియో మెసేజెస్ అంటూ సోషల్ మీడియాలో రెండు వీడియోలు బాగా షేర్ అవుతునాయి. ఆ వీడియోలను ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఆ పోస్టులలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పటాన్‌చెరు బీఆర్ఎస్ అభ్యర్ధి గూడెం మహిపాల్ రెడ్డి గెలుపు కోరుకుంటూ నటుడు అర్జున్ కపూర్ మరియు క్రికెటర్ కుల్దీప్ యాదవ్ పోస్ట్ చేసిన వీడియోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): FNP మరియు  ‘auromaxdigital’ యూట్యూబ్ ఛానెల్స్ పబ్లిష్ చేసిన  పర్సనలైజ్డ్ వీడియోలను ఈ పోస్టులు షేర్ చేశాయి. మహిపాల్ రెడ్డి గెలుపును కోరుతూ అర్జున్ కపూర్ లేదా క్రికెటర్ కుల్దీప్ యాదవ్ ఎటువంటి వీడియోలను పోస్ట్ చేయలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
వీడియో-1:
మహిపాల్ రెడ్డి గెలుపును కోరుతూ అర్జున్ కపూర్ ఇటువంటి వీడియో ఏదైనా పోస్ట్ చేశారా అని వెతికితే, అటువంటి వీడియో ఏది మాకు అర్జున్ కపూర్ అధికారిక సోషల్ మీడియా హ్యాండిల్స్‌లో దొరకలేదు. ఇవే దృశ్యాలతో ఇతర సోషల్ మీడియా యూసర్లు షేర్ చేసిన మరికొన్ని వీడియోలలో, అర్జున్ కపూర్ ఇతర వ్యక్తుల పేర్లను పేర్కొంటూ వారికి పుట్టినరోజు శుభాకాంక్షలు తెలుపుతున్నట్టుగా ఉంది. ఈ వీడియోకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, ఈ అర్జున్ కపూర్ వీడియోని ‘ఫర్న్స్ ఎన్ పెటల్స్’ (FNP) అనే ఈ-కామర్స్ సంస్థ 27 జూన్ 2023 నాడు తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది.
“అర్జున్ కపూర్ FNP నుండి హృదయపూర్వక పుట్టినరోజు శుభాకాంక్షలు తెలుపుతున్నాడు. FNP వెబ్సైటుకి వెళ్ళడం ద్వారా ఈ సేవలను ఈ రోజే పొందండి.”, అని ఈ వీడియో వివరణలో రాశారు. అర్జున్ కపూర్ పర్సనలైజ్డ్ వీడియోలను రూ. 599కి అమ్ముతూ FNP వెబ్‌సైట్‌లో పబ్లిష్ చేసిన పోస్టర్లను ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. FNP యూట్యూబ్ ఛానెల్ పబ్లిష్ చేసిన మరికొన్ని పర్సనలైజ్డ్ వీడియోలను ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
వీడియో-2:
మహిపాల్ రెడ్డి గెలుపును కోరుతూ కుల్దీప్ యాదవ్ ఇటీవల తన సోషల్ మీడియా హ్యాండిల్స్‌లో ఎటువంటి వీడియోను పోస్ట్ చేయలేదు. ఇవే దృశ్యాలతో ఇతర సోషల్ మీడియా యూసర్లు షేర్ చేసిన మరికొన్ని వీడియోలలో, కుల్దీప్ యాదవ్ ఇతర వ్యక్తులకు పుట్టినరోజు శుభాకాంక్షలు లేదా స్పూర్తిదాయక సందేశాలు తెలుపుతున్నట్టుగా ఉంది. ఈ వీడియోని ‘auromaxdigital’ అనే యూట్యూబ్ ఛానెల్ 31 అక్టోబర్ 2023 నాడు పబ్లిష్ చేస్తూ, ఈ సూపర్ థాంక్స్ మెసేజ్ పొందడానికి రూ. 40 చెల్లించాలని వీడియోపై ఒక లింక్ పెట్టారు. ఈ యూట్యూబ్ ఛానెల్ రోహిత్ శర్మ మరియు ఇతర క్రికెటర్ల పర్సనలైజ్డ్ వీడియోలను కూడా పబ్లిష్ చేసింది. కుల్దీప్ యాదవ్‌కు సంబంధించి మరొక వెబ్సైటులో అందుబాటులో ఉన్న పర్సనలైజ్డ్ వీడియోను ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, పర్సనలైజ్డ్ వీడియోలను మహిపాల్ రెడ్డి గెలుపును కోరుతూ అర్జున్ కపూర్ మరియు కుల్దీప్ యాదవ్ పోస్ట్ చేసిన వీడియోలు అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు

created: November 28, 2023


text:
ఫోటోలో ఇందిరా గాంధీ ఎడమ పక్కన ఉన్నది నికోలస్ రోరిచ్ (రష్యన్ ఆర్టిస్ట్) మరియు యూనస్ ఖాన్ (ఫ్రీడమ్ ఫైటర్) - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 27, 2020
ఫోటోలో ఉన్నది ‘నెహ్రు,ఇందిరా, ఇందిరా మామ యూనస్ ఖాన్, మరియు ఇందిరా భర్త  ఫిరోజ్ ఖాన్’ అని చెప్తూ ఒక ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
ఫోటోలో ఇందిరా గాంధీ ఎడమ పక్కన ఉన్నది ఇందిరా మామ యూనస్ ఖాన్ మరియు ఇందిరా భర్త  ఫిరోజ్ ఖాన్.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలో ఇందిరా గాంధీ ఎడమ పక్కన ఉన్నది నికోలస్ రోరిచ్ (రష్యన్ ఆర్టిస్ట్) మరియు యూనస్ ఖాన్ (ఫ్రీడమ్ ఫైటర్). ఇందిరా గాంధీ మామ యూనస్ ఖాన్ కాదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పిందితప్పు.
ఫోటోని యాన్డెక్స్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే ఫోటో ‘alamy’ స్టాక్ వెబ్సైటులో దొరుకుతుంది. ఆ ఫోటోలో ఇందిరా పక్కన ఉన్నది నికోలస్ రోరిచ్ అని వెబ్సైటులో చదవొచ్చు. నికోలస్ రోరిచ్ ఒక రష్యన్ ఆర్టిస్ట్. ఇందిరా గాంధీ యొక్క భర్త తండ్రి పేరు ‘Faredoon Jehangir Ghandy’ అని ‘ది వీక్’ ఆర్టికల్ లో చదవొచ్చు.
ఫోటోలో నికోలస్ రోరిచ్ పక్కన ఉన్నది యూనస్ ఖాన్ అని ‘యూనస్ ఖాన్’ వికీపీడియా వెబ్సైటులో చూడవొచ్చు. అయితే, తను పోస్టులో చెప్పినట్టు ఇందిరా మామ కాదు. యూనస్ ఖాన్ గురించి ఇక్కడ చదవొచ్చు. ఇందిరా భర్త ఫిరోజ్ గాంధీ ఫోటో ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
నెహ్రు,ఇందిరా, నికోలస్ రోరిచ్ మరియు యూనస్ ఖాన్ ఉన్న మరో ఫోటోని ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, ఫోటోలో ఇందిరా గాంధీ ఎడమ పక్కన ఉన్నది నికోలస్ రోరిచ్ (రష్యన్ ఆర్టిస్ట్) మరియు యూనస్ ఖాన్ (ఫ్రీడమ్ ఫైటర్).
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
తాజాగా పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ ధరలు సుమారు ఆరు రూపాయలు తగ్గలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 20, 2020
తాజాగా పెట్రోల్ పై రూ. 6.40 మరియు డీజిల్ పై రూ. 6.80 పెట్రోల్ సంస్థలు తగ్గించాయని, కానీ ఏ మీడియా సంస్థ దాని గురించి ప్రచురించలేదని చెప్తూ ఒక పోస్ట్ ని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
తాజాగా పెట్రోల్ పై రూ. 6.40 మరియు డీజిల్ పై రూ. 6.80 తగ్గించిన పెట్రోల్ సంస్థలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): తాజాగా పెట్రోల్ ధర రూ. 6.40 మరియు డీజిల్ ధర రూ. 6.80 తగ్గలేదు. గత మూడు వారాల్లో పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ ధరలు కేవలం సుమారు రెండు రూపాయలు మాత్రమే తగ్గాయి. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
గత మూడు వారాల్లో (అంటే 1 మార్చి 2020 నుండి ఈ రోజు వరకు) పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ ధరలు కేవలం సుమారు రెండు రూపాయలు మాత్రమే తగ్గినట్టు ‘IOCL’ వెబ్సైటులో చూడవొచ్చు. ఆ సమయంలో క్రూడ్ ఆయిల్ ధర భాగ తగ్గినందున పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ ధరలు కూడా తగ్గుతాయని అందరు భావించారు, కానీ తాజాగా కేంద్ర ప్రభుత్వం పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ పై మూడు రూపాయులు ఎక్సైజ్ డ్యూటీ పెంచింది. కావున, తాజాగా పెట్రోల్ సంస్థలు పెట్రోల్ పై రూ. 6.40 మరియు డీజిల్ పై రూ. 6.80 తగ్గించలేదు.
పోస్టులోని విషయాన్నే చెప్తూ, కొందరు ‘మింట్’ వార్తాసంస్థ వారి ఆర్టికల్ ఫోటోని కూడా ఫేస్బుక్ లో పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్) చేస్తున్నారు. అయితే, 11 జనవరి 2020 తో పోలిస్తే ఇప్పటి క్రూడ్ ఆయిల్ బారెల్ ధర సగానికి పైగా తగ్గిందని, కానీ పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ ధరలు మాత్రం కేవలం సుమారు ఆరేడు రూపాయిలు మాత్రమే తగ్గిందని ఆ ఆర్టికల్ లో చదవొచ్చు. తాజాగా, ఆరేడు రూపాయులు తగ్గినట్టు వారు చెప్పలేదు. గత కొన్ని నేలలుగా క్రూడ్ ఆయిల్ బారెల్ ధరలు ఎలా ఉన్నాయో ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, గత మూడు వారాల్లో పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ ధరలు కేవలం రెండు రూపాయలు మాత్రమే తగ్గాయి.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
భారత్ లో కన్నా నేపాల్ మరియు శ్రీలంకలో పెట్రోల్ ధరలు తక్కువగా ఉన్నాయి - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 4, 2021
పాకిస్తాన్, నేపాల్ మరియు శ్రీలంకలో కన్నా భారత దేశంలోనే పెట్రోల్ ధరలు తక్కువగా ఉన్నాయి; పెట్రోల్ పై విధించే టాక్స్ లో రాష్ట్రాలకే ఎక్కువ వాటా వెళ్తుంది; BJP పాలిత రాష్ట్రాల కన్నా BJP ఎతర పార్టీలు పాలిస్తున్న రాష్ట్రాల్లోనే పెట్రోల్ ధరలు అధికంగా ఉన్నాయి. ఇలా పలు క్లెయిమ్స్ చేస్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పాకిస్తాన్, నేపాల్ మరియు శ్రీలంకలో కన్నా భారత దేశంలోనే పెట్రోల్ ధరలు తక్కువగా ఉన్నాయి.
ఫాక్ట్ (నిజం): పాకిస్తాన్, నేపాల్ మరియు శ్రీలంక లో లీటర్ పెట్రోల్ ధర భారత దేశంలో కన్నా తక్కువగా ఉంది. 2014లో నరేంద్ర మోదీ ప్రధానమంత్రిగా ప్రమాణం చేసే సమయానికి (26 మే 2014) డాలర్ తో పోలిస్తే రూపాయి మారకం విలువ 58.58గా ఉంది, అదే 01 ఫిబ్రవరి 2021 నాటికీ 73 అయింది. పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ పై వివిధ కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర టాక్స్ ల రూపంలో వసూలు చేసే దాంట్లో ఎక్కువ శాతం కేంద్రానికే వెళ్తుంది. దేశంలో పెట్రోల్ ధరలు అధికంగా ఉన్న మొదటి పది రాష్ట్రాల్లో ఆరు రాష్ట్రాలు BJP పాలిస్తున్నవే. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
శ్రీలంక, నేపాల్ మరియు పాకిస్తాన్ లో పెట్రోల్ ధరలు:
శ్రీలంక మినిస్ట్రీ అఫ్ పెట్రోలియం రిసోర్స్ డెవలప్మెంట్ వెబ్సైటు ప్రకారం ఆ దేశంలో  లీటర్ పెట్రోల్ ధర LKR 161. అంటే భారత కరెన్సీ లో ₹ 60.83 తో సమానం.
Shell కంపెనీ వెబ్సైటులో అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం పాకిస్తాన్ లో 01 ఫిబ్రవరి 2021 తేదిన లీటర్ పెట్రోల్ ధర PKR 111.9 గా ఉంది. ఇది భారత దేశ కరెన్సీలో ₹ 50.95.
గ్లోబల్ పెట్రోల్ ప్రైసెస్ వెబ్సైటులో అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం 01 ఫిబ్రవరి 2021 తేదిన నేపాల్ లో లీటర్ పెట్రోల్ ధర ఆ దేశ కరెన్సీలో 110 రూపాలు.  ఇది భారత  కరెన్సీ లో ₹ 68. 96 తో సమానం.
దీన్నిబట్టి పాకిస్తాన్, నేపాల్ మరియు శ్రీలంక లో లీటర్ పెట్రోల్ ధర మన దగ్గరి కన్నా తక్కువని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
మోదీ కన్నా ముందు, మోదీ వచ్చిన తరవాత డాలర్ తో పోలిస్తే రూపాయి మారకం విలువ:
Reserve Bank of India మరియు Financial Benchmarks India PVT LTD (FBIL) లో డాలర్ తో రూపాయి మారకం విలువకి సంబంధించిన సమాచారం ప్రకారం 2014లో నరేంద్ర మోదీ ప్రధానమంత్రిగా ప్రమాణం చేసే సమయానికి (26 మే 2014) డాలర్ తో పోలిస్తే రూపాయి మారకం విలువ 58.58గా ఉంది. అదే 01 ఫిబ్రవరి 2021 నాటికీ 73 అయింది. దీన్నిబట్టి రూపాయి విలువ నరేంద్ర మోదీ ప్రధానమంత్రి అయినాక రూపాయి విలువ పెరిగిందనడంలో నిజం లేదు.
పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ పై విదించే టాక్స్ లో కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర వాట:
పెట్రోల్ పై కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రస్తుతం ఈ క్రింద లిస్ట్ చేసిన నాలుగు విధాలుగా ఎక్సయిజ్ డ్యూటీని వసూలు చేస్తోంది.
ఐతే ఈ నాలుగింటిలో స్పెషల్ అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ, రోడ్ & ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ సెస్ మరియు అగ్రికల్చర్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ అండ్ డెవలప్మెంట్ సెస్స్ రూపంలో వసూలు చేసే దాంట్లో నుండి రాష్ట్రాలకు ఎటువంటి వాటా ఉండదు, ఇవి పూర్తిగా కేంద్ర ప్రభుత్వానికే వెళ్తాయి.  కేవలం బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ రూపంలో వసూలు చేసే రూ. 1.40 నుండి మాత్రమే రాష్ట్రాలకు ఫైనాన్సు కమిషన్ ప్రతిపాదించిన మేరకు 41% వాటా పంచుతారు. ఈ 41% లో నుండి కూడా ఫైనాన్స్ కమిషన్ సిఫారసు మేరకు ఒక్కో రాష్ట్రానికి ఒక్క నిష్పత్తిలో పంచుతారు .
Petroleum Planning & Analysis Cell (PPAC) వెబ్సైటులో అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం కేంద్ర ప్రభుత్వం పెట్రోల్ పై రూ. 32.90 ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ రూపంలో వసూలు చేస్తుంది. ఐతే ఈ రూ. 32.90లో స్పెషల్ అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ, రోడ్ & ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ సెస్ మరియు అగ్రికల్చర్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ అండ్ డెవలప్మెంట్ సెస్స్ రూపంలో వసూలు చేసే రూ. 31.5 రూపాయలు పూర్తిగా కేంద్రానికే వెళ్తాయి కాబట్టి ఇవి తీసేస్తే మిగిలిన బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ రూపంలో వసూలు చేసే రూ.1.4లో 41%(డివిసబల్ పూల్) మాత్రమే అన్ని రాష్ట్రాలకు (ఫైనాన్స్ కమిషన్ సిఫారసు చేసిన ప్రాతిపదికన ఒక్కో రాష్ట్రానికి ఒక్కో నిష్పత్తిలో)  పంచుతారు, మిగిలిన 59% కేంద్రానికి వెళ్తుంది.
ఐతే ఫైనాన్స్ కమిషన్ ప్రతిపాదించిన మేరకు పన్నుల్లో ఆంధ్రప్రదేశ్ కి 4.11% మరియు తెలంగాణకు 2.133% వాటా వస్తుంది. అంటే ఈ రూ. 1.4 పైసలలో ఆంధ్రప్రదేశ్ కి 4.11% అనగా సుమారు రూ. 0.02 పైసలు మరియు తెలంగాణకి 2.133% అనగా రూ. 0.01 పైసలు కేంద్రం చెల్లిస్తుంది. క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే దేశంలో (అన్ని రాష్ట్రాలు కలిపి) అమ్మే పెట్రోల్ మొత్తం మీద వసూలు చేసే కేంద్ర ప్రభుత్వ బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీలో లీటర్ కి 0.02 పైసలు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కి చెల్లిస్తే తెలంగాణకి 0.01 పైసలు చెల్లిస్తుంది. రాష్ట్రల వాటా తీసేసిన తరవాత మిగిలే రూ. 0.83 తోపాటు సెస్ రూపంలో వసూలు చేసే రూ. 31.5 తో కలిపి మొత్తం రూ. 32.33 పూర్తిగా కేంద్ర ఖజానాకి వెళ్తాయి.
ఉదాహరణకి కేవలం ఒక్క తెలంగాణని పరిగణలోకి తీసుకుంటే హైదరాబాద్ లో 03 జూన్ 2021 రోజున HP బంక్ లో లీటర్ పెట్రోల్ ధర రూ.103.11 పైసలుగా ఉంది. ఇందులో కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర పన్నులు మొత్తం విలువ రూ. 59.67 కాగా, ఈ మొత్తంలో కేంద్ర ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ (బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీలో కేంద్ర వాటా + స్పెషల్ అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ + రోడ్ & ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ సెస్ + అగ్రికల్చర్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ అండ్ డెవలప్మెంట్ సెస్స్) రూపంలో రూ. 32.33 కేంద్ర ఖజానాలోకి వెళ్తాయి. స్టేట్ VAT(35.2%) కింద రూ. 26.77 + ఎక్సయిజ్ డ్యూటీలో రాష్ట్ర వాటా కింద రూ. 0.01 పైసలు మొత్తం కలుపుకొని రూ. 26.78 తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఖజానాలోకి వెళ్తాయి. అంటే హైదరాబాద్ లో మనం కొనే లీటర్ పెట్రోల్ పై వసూలు చేసే పన్నుల్లో 44.9%(రూ. 26.78) రాష్ట్ర వాటా కాగా కేంద్ర వాటా 54.2%(రూ. 32.33). మిగిలిన 0.92% (రూ. 0.56, బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీలో తెలంగాణా రాష్ట్ర వాటా తీసేసిన తరవాత మిగిలింది) ఇతర రాష్ట్రాలకు పంచుతారు.
BJP పాలిత రాష్ట్రాలకన్నా బీజేపీయేతర పార్టీలు పాలిస్తున్న రాష్ట్రాల్లోనే పెట్రోల్ ధరలు అధికంగా ఉన్నాయి?
‘Petroleum Planning & Analysis Cell (PPAC)’ లో అందుబాటులో ఉన్న పెట్రోల్ ధరల సమాచారం ప్రకారం 04 ఫిబ్రవరి 2021 రోజున ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ (IOCL) తమ సంస్థ పెట్రోల్ పంప్స్ ద్వారా దేశంలోని వివిధ ప్రధాన పట్టణాల్లో లీటర్ పెట్రోల్ విక్రయిస్తున్న ధరని పరిగణలోకి తీసుకొగా, 04 ఫిబ్రవరి2021 వ తారికున బీజేపీ అధికారంలో ఉన్న మధ్యప్రదేశ్ లోని భోపాల్ పట్టణంలో దేశంలోనే అత్యధికంగా లీటర్ పెట్రోల్ ధర రూ. 94.54 పైసలుగా ఉంది. కాంగ్రెస్, దాని మిత్రపక్షాలు అధికారంలో ఉన్న మహరాష్ట్ర (93.2), రాజస్తాన్ (92.89) తరవాతి స్థానాల్లో ఉన్నాయి. దేశంలోనే అత్యల్పంగా అరుణాచల్ ప్రదేశ్ లోని ఇటానగర్ లో లీటర్ పెట్రోల్ ని రూ. 80.52 పైసలుగా ఉంది.
ఐతే బీజేపీయేతర పార్టీలు పాలిస్తున్న రాష్ట్రాల్లోనే పెట్రోల్ ధరలు అధికంగా ఉన్నాయన్న వాదన కరెక్ట్ కాదు. ఎందుకంటే దేశంలో లీటర్ పెట్రోల్ ధర అధికంగా ఉన్న మొదటి పది రాష్ట్రాల్లో ఆరు రాష్ట్రాలు (మధ్యప్రదేశ్, మేఘాలయ, మణిపూర్, నాగాలాండ్, కర్ణాటక, అస్సాం) బీజేపీ మరియు దాని మిత్ర పక్షాలు పాలిస్తున్నవే.
చివరగా, భారత్ లో కన్నా పాకిస్తాన్, నేపాల్ మరియు శ్రీలంకలో పెట్రోల్ ధరలు తక్కువగా ఉన్నాయి.
సవరణ (JULY 06, 2021): ఇంతకు ముందు ఈ ఆర్టికల్ లో పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ పై కేంద్ర ప్రభుత్వం వసూలు చేస్తున్న బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ మరియు స్పెషల్ అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ మొత్తం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు పంచే డివిజబుల్ పూల్ లోకి వెళ్తుంది అని తప్పుగా పేర్కొనడం జరిగింది. కానీ 2002 ఫైనాన్స్ ఆక్ట్ ద్వారా ప్రవేశపెట్టిన స్పెషల్ అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ డివిజబుల్ పూల్ లోకి రాదు, ఇందులో రాష్ట్రాలకు ఎటువంటి వాటా ఉండదు. కావున ఈ ఆర్టికల్ లోని వివరాలన్నీ అందుకు అనుగుణంగా మార్చటం జరిగింది. ఈ పొరపాటుకు చింతిస్తున్నాం.

created: February 4, 2021


text:
‘2041 లో భారతదేశంలో 84.5 శాతం ముస్లింలే ఉంటారు’ అని వైరల్ అవుతున్న మెసేజ్ లో నిజం లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 23, 2019
2041 లో భారతదేశంలో 84.5 శాతం ముస్లింలు ఉంటారు అని అంచనా వేస్తూ ‘The Institute of World Demographics Research’ వారు ఒక సూచిక విడుదల చేసినట్టు చెప్తూ ఒక లింక్ తో కూడిన పోస్ట్ ని సోషల్ మీడియా లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
2041 లో భారతదేశంలో 84.5 శాతం ముస్లింలే ఉంటారని అంచనా వేసిన ‘The Institute of World Demographics Research’.
ఫాక్ట్ (నిజం): ‘The Institute of World Demographics Research’ పేరుతో అంతర్జాతీయ సంస్థ ఉన్నట్టుగా ఎక్కడా కూడా సమాచారం లేదు. పోస్టులో ఇచ్చిన  ‘Pew  Research Center’ వారి ఆర్టికల్ లింక్ లో కూడా 2041 లో భారతదేశంలో 84.5 శాతం ముస్లింలే ఉంటారని ఎక్కడా కూడా లేదు.  ‘Pew Research Center’ వారి అంచనా ప్రకారం, 2050 లో భారత్ లో సుమారు 18.4 శాతం మాత్రమే ముస్లింలు ఉంటారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని అంకెలను ‘The Institute of World Demographics Research’ సంస్థ వారు విడుదల చేసినట్టు ఉంది. కావున, ఆ సంస్థ గురించి గూగుల్ లో వెతకగా, ఆ పేరుతో అంతర్జాతీయ సంస్థ ఉన్నట్టుగా ఎక్కడా కూడా సమాచారం దొరకలేదు. పోస్టులో ‘Pew  Research Center’ వారి ఆర్టికల్ లింక్ ఉంది. ఆ ఆర్టికల్ చదవగా, 2050 లో భారత్ లో సుమారు 18.4 శాతం మాత్రమే ముస్లింలు ఉంటారని ‘Pew  Research Center’ వారు అంచనా వేసినట్టు తెలుస్తుంది. 2050 నాటికి ఎక్కువ మంది ముస్లింలు మరియు హిందువులు ఉన్న దేశంగా భారత్ ఉంటుంది అని ఆ ఆర్టికల్ లో ఉంటుంది. అంతేకానీ, భారత్ ముస్లిం దేశంగా మారుతుందని ఉండదు. ‘Pew Research Center’ వారి ‘The Future of World Religions: Population Growth Projections, 2010-2050’ యొక్క పూర్తి రిపోర్ట్ ని ఇక్కడ చదవొచ్చు.
అంతేకాదు, పోస్టులో ఇచ్చిన మిగిలిన అంకెల్లో కూడా తప్పులు ఉన్నాయి. 2011 సెన్సస్ ప్రకారం భారతదేశంలో 14.2 శాతం ముస్లింలు ఉంటే, పోస్టులో మాత్రం అధికారిక డేటా ప్రకారం 2011 లో భారతదేశంలో 22.6 శాతం ముస్లింలు ఉన్నట్టు తప్పుగా రాసారు.
చివరగా, ‘2041 లో భారతదేశంలో 84.5 శాతం ముస్లింలే ఉంటారు’ అని వైరల్ అవుతున్న మెసేజ్ లో నిజం లేదు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: December 23, 2019


text:
ఫైజర్ కొత్తగా తయారు చేస్తున్న ఓరల్ యాంటీవైరల్ డ్రగ్‌ను ₹40 వేలకి విక్రయిస్తోంది, ముందు నుండి సరఫరా చేస్తున్న mRNA వ్యాక్సిన్‌ని కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 20, 2021
‘ఫైజర్ కంపెనీ US ప్రభుత్వానికి కోటి వ్యాక్సిన్లు ఒకొక్కటి ₹40 వేల చొప్పున అమ్మడానికి ఒప్పందం చేసుకుందని’ చేప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ విషయానికి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఫైజర్ కంపెనీ US ప్రభుత్వానికి కోటి వాక్సిన్లు ఒకొక్కటి ₹40 వేల చొప్పున అమ్ముతుంది.
ఫాక్ట్ (నిజం): అమెరికా ప్రభుత్వం 2020లో ఫైజర్ వ్యాక్సిన్ పరిశోధన దశలో ఉన్నప్పుడే ఒక్క టీకాకి 19.5 డాలర్లు చొప్పున విక్రయించేందుకు ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. ఇటీవల నవంబర్ 2021లో ఫైజర్ కొత్తగా డెవలప్ చేస్తున్న ‘PAXLOVID’ అనే ఓరల్ (నోటి ద్వారా తీసుకునే) యాంటీవైరల్ డ్రగ్‌ని అమెరికా ప్రభుత్వానికి ఒక్కో కోర్స్ సుమారు ₹40 వేలు చొప్పున అమ్మేందుకు చేసుకున్న ఒప్పందాన్ని, గతంలో విక్రయించిన టీకా కూడా అదే ధరకు అమ్ముతునట్టు తప్పుగా అర్ధం చేసుకున్నారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఫైజర్ కంపెనీ కరోనా వైరస్‌ను (SARS-CoV-2) ఎదురుకునేందుకు ‘PAXLOVID’ అనే ఓరల్ (నోటి ద్వారా తీసుకునే) యాంటీవైరల్ డ్రగ్‌ని అభివృద్ధి చేసింది. ఈ డ్రగ్‌ని ఒక కోర్స్ రూపంలో  వాడాల్సి ఉంటుంది, పైగా ఈ డ్రగ్ ఇంకా పరిశోధన (క్లినికల్ ట్రయల్స్) దశలోనే ఉంది.
‘ఫైజర్ కంపెనీ PAXLOVID అత్యవసర వినియోగ అధికారం కోసం అమెరికా ప్రభుత్వం యొక్క ఫెడరల్ డ్రగ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (FDA) వద్ద ప్రయత్నిస్తుందని, PAXLOVID  ఆమోదం పొందాక ఒక కోటి కోర్స్‌లు అమెరికా ప్రభుత్వానికి సప్లై చేసేందుకు ఒప్పందం కుదుర్చుకుందని, ఇందుకుగాను అమెరికా ప్రభుత్వం ఫైజర్‌కి 5.29 బిలియన్ డాలర్లు చెల్లించనుందని’ ఫైజర్ కంపెనీ 18 నవంబర్ 2021 విడుదల చేసిన ఒక ప్రెస్ రిలీజ్‌లో పేర్కొంది.
కోటి కోర్స్‌లకి 5.29 బిలియన్ డాలర్లంటే ఒక కోర్స్‌కి 529 డాలర్స్ లెక్క. ఈ రోజు డాలర్- రూపాయి మారక విలువ ప్రకారం ఒక్క కోర్స్ సుమారు ₹40 వేలు. పోస్టులో చెప్తున్నది ఫైజర్ విడుదల చేసిన ఈ ప్రెస్ రిలీజ్ నుండి సేకరించిందే.
ఐతే ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏంటంటే పోస్టులో ప్రస్తావించింది ఫైజర్ ఇప్పుడు కొత్తగా డెవలప్ చేస్తున్న ఓరల్ యాంటీవైరల్ డ్రగ్ గురించి మాత్రమే, టీకా (ప్రపంచ వ్యాప్తంగా ప్రస్తుతం కరోనా నియంత్రణ కోసం ఇస్తున్న) వ్యాక్సిన్ గురించి కాదు. కరోనా నియంత్రణ కోసం ఉపయోగించేందుకు ప్రభుత్వ అనుమతి పొందిన మొట్టమొదటి వ్యాక్సిన్లలో ఫైజర్ ఒకటి.
వ్యాక్సిన్ రీసెర్చ్ దశలో ఉన్నప్పుడే మాన్యుఫాక్చరింగ్ కంపెనీలతో ఒప్పందం చేసుకున్న దేశాలలో అమెరికా ఒక్కటి. ఫైజర్ తాము డెవలప్ చేసే వ్యాక్సిన్ వినియోగానికి సంబంధించి అన్ని ప్రభుత్వ అనుమతులు పొందిన నేపధ్యంలో అమెరికా ప్రభుత్వానికి ముందుగా ఒక 100 మిలియన్ డోసులు, ఆ తర్వాత మరో 500 మిలియన్ డోసులు  సరఫరా చేస్తామని వ్యాక్సిన్ రీసెర్చ్ దశలో ఉన్నప్పుడే ఒప్పందం చేసుకుంది. ఐతే ముందుగా ఈ 100 మిలియన్ డోసులకుగాను అమెరికా ప్రభుత్వం 1.95 బిలియన్ డాలర్లు చెల్లించింది, అంటే ఒక్క టీకాకి 19.5 డాలర్లు,  ఈ రోజు డాలర్- రూపాయి మారక విలువ ప్రకారం ఇది సుమారు ₹1500. ఇదే విషయాన్ని అన్ని ప్రముఖ వార్తా సంస్థలు కూడా ప్రచురించాయి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
అమెరికా ప్రభుత్వానికి 2021లో 200 మిలియన్ డోసులు, 2022లో మరో 300 మిలియన్ డోసులు తక్కువ ధరలకే అందించనుందని ఫైజర్ ఈ సంవత్సరం జూన్‌లో ప్రకటించింది. అమెరికా ప్రభుత్వం ఈ వాక్సిన్లను WHO నెలకొల్పిన COVAX ద్వారా తక్కువ ఆదాయ, తక్కువ మధ్య- ఆదాయ దేశాలకు పంచనుంది.
పైన తెలిపిన వివరణ ప్రకారం అమెరికా ప్రభుత్వం ఫైజర్ కొత్తగా తయారు చేస్తున్న ఓరల్ యాంటీవైరల్ డ్రగ్ ఒప్పందాన్ని, ఫైజర్ టీకాని (mRNA వ్యాక్సిన్‌ని) కూడా ఎక్కువ ధరకు ప్రభుత్వానికి విక్రయిస్తుందని తప్పుగా అర్ధం చేసుకున్నట్టు స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, ఫైజర్, US ప్రభుత్వానికి ఒక్క డోస్ ₹40 వేల చొప్పున అమ్ముతున్నది తాము కొత్తగా తాయారు చేస్తున్న యాంటీవైరల్ డ్రగ్‌ను, ముందునుండి సరఫరా చేస్తున్న mRNA టీకా కాదు.

created: November 20, 2021


text:
ఈ ఫోటోలో ఫైజర్ కోవిడ్-19 వాక్సిన్ (vaporizer cartridge) పేరుతో ఉన్నది ఫేక్ వాక్సిన్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 23, 2020
ఫోటోలో ఉన్నది చైనా లో తయారు చేయబడిన ఫైజర్ కోవిడ్-19 వాక్సిన్ (vaporizer cartridge) అని చెప్తూ, ఒక పోస్ట్ ని ఫేస్బుక్ లో కొందరు షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఫోటోలో ఉన్నది చైనా లో తయారు చేయబడిన ఫైజర్ కోవిడ్-19 వాక్సిన్ (vaporizer cartridge)
.ఫాక్ట్: ఫైజర్ వారి కోవిడ్-19 వ్యాక్సిన్ ని ఇంజెక్షన్ ద్వారా చేయికి ఇస్తారు; ఆవిరి లాగా పీల్చుకోవడానికి వీలుండదు. అంతేకాదు, ‘vaporizer cartridge’ అని ఉన్న కోవిడ్-19 వాక్సిన్ ఫేక్ అని ఫైజర్ వారు రాయిటర్స్ మీడియా సంస్థకి తెలిపారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
ఫైజర్ వారి కోవిడ్-19 వ్యాక్సిన్ కి సంబంధించిన వివరాల కోసం ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా, ఫైజర్/బ‌యోఎన్‌టెక్ కోవిడ్-19 వ్యాక్సిన్ ని ఇంజెక్షన్ ద్వారా చేయికి ఇస్తారని, ఆవిరి లాగా పీల్చుకోవడానికి వీలుండదని తెలిసింది. కానీ, పోస్ట్ చేసిన ఫోటోలో ఉన్న వాక్సిన్ ప్రోడక్ట్ మీద ‘vaporizer cartridge’ అని రాసి ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. ఫైజర్ వారి కోవిడ్-19 వాక్సిన్ ని రెండు డోసుల్లో ప్రజలకు ఇస్తారు.
ఫైజర్ వారి వెబ్సైటులో కూడా ‘vaporizer cartridge’ లాగా కోవిడ్-19 వాక్సిన్ ని తయారు చేస్తున్నట్టు ఎక్కడా రాసి లేదు. కేవలం ఇంజెక్షన్ ద్వారా ఇచ్చే ‘BNT162’ కోవిడ్-19 వాక్సిన్ గురించి మాత్రమే వారి వెబ్సైటులో ఉంది.
అంతేకాదు, ‘vaporizer cartridge’ అని ఉన్న కోవిడ్-19 వాక్సిన్ ఫేక్ అని ఫైజర్ వారు తమకి ఈ-మెయిల్ ద్వారా తెలిపినట్టు రాయిటర్స్ మీడియా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసింది. జర్మనీ, బెల్జియం మరియు అమెరికా దేశాల్లో ఫైజర్/ బ‌యోఎన్‌టెక్ కోవిడ్-19 వ్యాక్సిన్ యొక్క తయారీ జరుగుతున్నట్టు కూడా వారు రిపోర్ట్ చేసారు. ఫైజర్ కోవిడ్-19 వ్యాక్సిన్ తయారీకి సంబంధించిన మరిన్ని వివరాల కోసం ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు. ఫైజర్ వారికి FACTLY కూడా ఈ-మెయిల్ చేసింది; వారి నుండి సమాధానం రాగానే ఈ ఆర్టికల్ అప్డేట్ చేయబడుతుంది.
చివరగా, ఫోటోలో ఫైజర్ కోవిడ్-19 వాక్సిన్ (vaporizer cartridge) పేరుతో ఉన్నది ఫేక్ వాక్సిన్.

created: December 23, 2020


text:
జనతా కర్ఫ్యూ రోజు తీసిన ఫోటోని, సూర్యగ్రహణం రోజు ఖాళీగా ఉన్న రోడ్లు అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 24, 2020
‘సూర్య గ్రహణం పై ఉన్నంత భయం, ప్రజలకు కరోన వ్యాధి పైలేదు’ అని అర్ధం వచ్చేలా ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో తెలుసుకుందాం.
కరోనా వైరస్ సమయంలో రద్దీగా ఉన్న రోడ్లు, సూర్య గ్రహణం రోజ ఖాళీగా ఉన్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ): పోస్టులో ఉన్న ఫోటోలు కరోనా వైరస్ మరియు సూర్య గ్రహణం సమయంలో తీసినవి కావు. రోడ్లు రద్దీగా ఉన్న ఫోటో  కరోనా వ్యాప్తి కంటే ముందు 5 ఫిబ్రవరి 2020న తీస్తే, ఖాళీగా ఉన్న ఫోటో జనతా కర్ఫ్యూ రోజు, 22 మర్చి 2020న తీశారు. కావున పోస్ట్ లోని క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఈ ఫోటోలు 21 జూన్ 2020 నాడు వచ్చిన సుర్యగ్రహనానికి సంభందించినవి కావు, అని తెలిసింది. ఈ ఫోటోలు 22 మార్చ్ 2020 నాడు విధించిన జనతా కర్ఫ్యూ కి సంబంధించినవిగా, మంజునాథ్ కిరణ్ అనే బెంగుళూరుకి చెందిన ఫోటోగ్రాఫర్ ఈ ఫోటోలు చిత్రీకరించినట్టు ‘getty images’లో ఇచ్చిన వివరణ ద్వారా తెలిసింది. మార్చ్ 22 నాడు, భారత ప్రభుత్వం కరోన వ్యాప్తి నివారించడానికి దేశంలో జనతా కర్ఫ్యూ ప్రకటించింది. దీనికి సంఘీభావం తెలుపుతూ ప్రజలందరూ ఆ రోజు తమ తమ ఇళ్లకే పరిమితమయ్యారు. ఎప్పుడు ట్రాఫిక్ తో రద్దీగా ఉండే బెంగుళూరు లోని ఒక రోడ్డు జనతా కర్ఫ్యూ కారణంగా నిర్మానుష్యంగా మారిందంటూ మంజునాథ్ ఈ ఫోటోలను షేర్ చేసారు.
చివరగా, జనతా కర్ఫ్యూ రోజు  నిర్మానుష్యంగా ఉన్న రోడ్ల ఫోటోలని సూర్యగ్రహణం రోజు ఖాళీగా ఉన్న రోడ్లని షేర్ చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
పాత ఫోటో పెట్టి, లాక్ డౌన్ లో తిండి లేక కుటుంబమంతా ఆత్మహత్య చేసుకున్నారని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 6, 2020
‘ఈ కొరోనా లాక్ డౌన్లో ఎటు పోవాలో  తెలీక, నడిచి నడిచి అలసి, తిండి లేక దిక్కు దోచని స్థితిలో ఒక కుటుంబం ఉరివేసుకొని చని పోయారు‘ అని చెప్తూ ఒక ఫోటోని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. అయితే, ఆ ఫోటో పాతదని FACTLY విశ్లేషణ లో తేలింది. 2018 లో జరిగిన ఘటన కి సంబంధించినదని ‘నాగపూర్ టుడే’ ఆర్టికల్ లో చదవొచ్చు
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్: ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్: https://www.nagpurtoday.in/husband-wife-commit-suicide-wardha/06132134
https://www.youtube.com/watch?v=Ye-ltmrx2PQ
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
ఈ ఫోటో 2018లో జరిగిన రైతుల నిరసనలకు సంబంధించింది, ఇప్పటిది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 31, 2020
పోలీసులు ఆందోళనకారులపై భాష్ప వాయువు (టియర్ గ్యాస్)  ప్రయోగిస్తున్న ఫోటో చూపిస్తూ, ఈ ఘటన ఇటీవల కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా ఢిల్లీలో రైతులు తెలుపుతున్న నిరసనల సందర్భంగా జరిగిందని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా ఢిల్లీలో నిరసన తెలుపుతున్న రైతులపై పోలీసులు భాష్ప వాయువు ప్రయోగించిన ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటో 2018లో వ్యవసాయ రుణాల మాఫీ, కనీస మద్దతు ధర, పెరుగుతున్న ఇంధన ధరలు, స్వామినాథన్ కమిటీ సిఫారసులు అమలు మొదలైన పలు డిమాండ్స్ తో భారతీయ కిసాన్ యూనియన్ నేతృత్వంలో రైతులు హరిద్వార్ నుండి ఢిల్లీకి కిసాన్ క్రాంతి మార్చ్ నిర్వహించినపుడు వారిని పోలీసులు ఉత్తరప్రదేశ్-ఢిల్లీ బోర్డర్ లో అడ్డుకునే క్రమంలో వారిపై భాష్ప వాయువు, వాటర్ కానన్స్ ప్రయోగించినప్పుడు తీసింది, ఈ ఫోటోకి ఇప్పుడు జరుగుతున్న రైతుల నిరసనలకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని ప్రచురించిన ఒక 2018 వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం ఈ ఘటన 2018లో ఉత్తరప్రదేశ్-ఢిల్లీ బోర్డర్ లో రైతుల నిరసనలను పోలీసులు అడ్డుకుంటున్న సందర్భంలో జరిగింది.
ఈ వార్తా కథనం ఆధారంగా గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా 2018లో ఈ రైతుల నిరసనలకు సంబంధించిన మరిన్ని వార్తా కథనాలు మరియు న్యూస్ వీడియోలు మాకు కనిపించాయి. ఈ కథనాల ప్రకారం 2018లో వ్యవసాయ రుణాల మాఫీ, కనీస మద్దతు ధర, పెరుగుతున్న ఇంధన ధరలు, స్వామినాథన్ కమిటీ సిఫారసులు అమలు మొదలైన పలు డిమాండ్స్ తో భారతీయ కిసాన్ యూనియన్ నేతృత్వంలో రైతులు హరిద్వార్ నుండి ఢిల్లీకి కిసాన్ క్రాంతి మార్చ్ నిర్వహించారు. ఐతే వీరిని ఉత్తరప్రదేశ్-ఢిల్లీ బోర్డర్ లో పోలీసులు అడ్డుకునే క్రమంలో వారిపై భాష్ప వాయువు, వాటర్ కానన్స్  ప్రయోగించారు, పోస్టులోని ఫోటో ఈ సందర్భంలో తీసిందే. ఈ నిరసనలకు సంబంధించిన మరికొన్ని వార్తా కథనాలు మరియు న్యూస్ వీడియోలు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. వీటన్నిటి ఆధారంగా ఈ ఫోటో ఇప్పుడు జరుగుతున్న రైతుల నిరసనలకు సంబంధించింది కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం కొత్తగా ప్రవేశపెట్టిన వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా రైతులు నిర్వహిస్తున్న ఆందోళనల నేపథ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే పోస్టులు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, ఈ ఫోటో 2018లో జరిగిన రైతుల నిరసనలకు సంబంధించింది, ఇప్పటిది కాదు.

created: December 31, 2020


text:
ఒక సినిమాలోని ఫోటోని నాథురాం గాడ్సే గాంధీని చంపినప్పుడు తీసిన ఫోటో అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 4, 2022
నాథురాం గాడ్సే గాంధీని కాల్చి చంపినప్పుడు  తీసిన ఫోటో అని ఉన్న ఒక పేపర్ క్లిప్ ఫేస్‌బుక్ పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఇందులోని నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: గాంధీని గాడ్సే చంపినప్పుడు తీసిన అరుదైన ఫోటో.
ఫ్యాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటో ‘నైన్ అవర్స్ టు రామ (1963)’ అనే  సినిమాకి సంబంధించిన స్టిల్. గాంధీని చంపినప్పటిది కాదు. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో ఉన్న ఫోటోని  రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చెయ్యగా దానికి దెగ్గరగా ఉన్న ఒక ఫోటో ఒకటి జాగరణ్ వారి ఆర్టికల్  లో లభించింది. ‘మహాత్మా గాంధీ హత్యపైన తీసిన మొదటి సినిమాలో గాడ్సేగా ఒక ఇంగ్లీష్ అతను నటించాడు’ అనేది దాని శీర్షిక. 1962లో విడుదలైన ఈ సినిమా పేరు ‘నైన్ హవర్స్ టు కిల్’ అని ఉంది.
ఈ ఆధారాలతో ఇంటర్నెట్ లో వెతుకగా shutterstock.com లో వైరల్ పోస్టులో ఉన్న ఫోటో లభించింది.  ఫోటో కింద ‘1962-నైన్ హావర్స్  టు రామ’ అని రాసి ఉంది. IMDB ప్రకారం ‘నైన్ హావర్స్  టు రామ’ 1963లో విడుదలైంది, హోర్స్ట్ బుచోల్జ్ అనే నటుడు నాథురాం గాడ్సేగా నటించాడు.
అందులోని ఫోటో లిస్ట్ లో గాడ్సే గాంధీ వైపు తుపాకీ చూపిస్తూ నుంచున్న ఒక ఫోటోని ఇక్కడ చూడవచ్చు (ఇదే ఫోటో జాగరణ్ వారి ఆర్టికల్ లో కూడా ఉంది). నైన్ హావర్స్  టు రామ చిత్రంలోని క్లైమాక్స్ లో వచ్చే ఈ సన్నివేశాన్ని ఇక్కడ చూడవచ్చు (పూర్తి సినిమా). వైరల్ ఫోటోలో ఉన్న నటీనటులు ఈ సన్నివేశంలో ఉన్న నటీనటుల మధ్య  పోలికను కింద ఫొటోలో చూడవొచ్చు.
నాథురాం గాడ్సే గాంధీని 30 జనవరి 1948న తుపాకీతో కాల్చి చంపాడు. గాడ్సే అసలు ఫోటోని ఈ ఆర్టికల్ లో చూడవచ్చు.
చివరిగా, ‘నైన్ హావర్స్  టు రామ’ సినిమాకి సంబంధించిన ఫోటోని నాథురాం గాడ్సే గాంధీని చంపినప్పుడు తీసిన ఫోటో అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 4, 2022


text:
ఆఫ్రికాలో తీసిన ఫోటోని ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో గుంతల రోడ్లపై ప్రీ వెడ్డింగ్ షూట్ జరుపుకుంటున్న దృశ్యమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 22, 2023
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని గుంతల రోడ్లని ప్రజలు ప్రీ వెడ్డింగ్ ఘాట్ల కోసం వినియోగిస్తున్న దృశ్యమంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని గుంతల రోడ్లపై జంటలు ప్రీ వెడ్డింగ్ ఫోటోషూట్ జరుపుకుంటున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని ఈస్ట్ ఆఫ్రికాలోని మొజాంబిక్ దేశంలో తీశారు. ఈ ఫోటో 2022 ఆగస్టు నెల నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. ఈ ఫోటో ఆంధ్రప్రదేశ్‌కి సంబంధించినది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని ఆఫ్రికాకు చెందిన పలు వార్తా సంస్థలు, జర్నలిస్టులు సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆఫ్రికాలోని గుంతల రోడ్లు పర్యాటక ఆకర్షణగా నిలుస్తున్నాయని ఆఫ్రికా వార్తా సంస్థలు ఈ ఫోటోని షేర్ చేస్తూ తెలిపాయి. ఈ ఫోటో 2022 ఆగస్టు నెల నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది.
Our youth don't see opportunities.
This is a pothole somewhere in Africa and  it has been used and it's now attracting tourists.
We have a lot of potholes in this country but not used. pic.twitter.com/wgyiAjyesO
ఈ ఫోటోకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, ఆఫ్రికాలోని మొజాంబిక్ దేశంలోని N1 రోడ్డుపై పర్యాటకులు దిగిన ఫోటో అంటూ పలు సోషల్ మీడియా పేజీలు ఈ ఫోటోని 13 ఆగస్టు 2022 నాడు పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ పోస్టులని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. పై వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో పాతది మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి సంబంధించినది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ఆఫ్రికాలో తీసిన ఫోటోని ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని గుంతల రోడ్లపై జంటలు ప్రీ వెడ్డింగ్ షూట్ జరుపుకుంటున్న దృశ్యమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 22, 2023


text:
బంగ్లాదేశ్ కి చెందిన రిక్షా డ్రైవర్ పరిస్థితిని చూపిస్తూ భారత దేశంలో పేదలకి ప్రభుత్వం ఇస్తున్న గౌరవం ఇదా అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 12, 2020
తనకి రోజు ఉపాధి కల్పించే రిక్షాని సీజ్ చేసి పట్టుకెళ్లిపోతున్నారన్న బాధలో ఒక రిక్షా డ్రైవర్ ఏడుస్తున్నప్పుడు తీసిన ఫోటోలు ఇప్పుడు సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్నాయి. భారత దేశంలో పెదవారికి ఇస్తున్న గౌరవం ఇది, అంటూ ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉపాధి కల్పించే రిక్షాని సీజ్ చేసి పట్టుకెళ్లిపోతున్నారన్న బాధలో ఏడుస్తున్న భారత దేశంలోని ఒక రిక్షా డ్రైవర్.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది బంగ్లాదేశ్ కి చెందిన ఫజ్లుర్ రెహ్మాన్ అనే రిక్షా డ్రైవర్. తనకి ఉపాధి కల్పించే రిక్షాని ఢాకా మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ అధికారులు సీజ్ చేసి పట్టుకెళ్లిపోతున్నారన్న బాధలో ఫజ్లుర్ రెహ్మాన్ ఇలా ఏడ్చినట్టు విశ్లేషణలో తెలిసింది. ఈ ఘటన భారత దేశానికి సంబంధించింది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోలని జాగ్రత్తగా గమనించగా, ఆ ఫోటోలపై ‘bdnews24.com’` అనే వాటర్ మార్క్ ఉండటం మనం చూడవచ్చు. ‘bdnews24.com’ అనేది బంగ్లాదేశ్ కి చెందిన ఒక న్యూస్ వెబ్ సైట్ అని మా విశ్లేషణలో తెలిసింది. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలని ఈ వివరాల ఆధారంగా రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఇవే ఫోటోలని షేర్ చేస్తూ ‘bdnews24.com’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ ‘05 అక్టోబర్ 2020’ నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. ఫోటోలో కనిపిస్తున్న ఈ ఘటన బంగ్లాదేశ్ రాజధాని ఢాకా లోని జిగాతల ప్రాంతంలో చోటుచేసుకున్నట్టు అందులో తెలిపారు. ఫజ్లుర్ రెహ్మాన్ అనే రిక్షా డ్రైవర్, తన జీవనోపాధిగా భావించే రిక్షాని అక్కడి ప్రభుత్వ మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ అధికారులు సీజ్ చేసి పట్టుకెళ్లిపోతున్నారన్న బాధతో  ఇలా ఏడ్చినట్టు  ఆర్టికల్ లో తెలిపారు.
కరోన కారణంగా ఉద్యోగం కోల్పోయిన ఫజ్లుర్ రెహ్మాన్, 80000 టాకాల (బాంగ్లాదేశ్ కరెన్సీ) లోన్ తీసుకొని బాటరీతో నడిచే రిక్షాని కొనుగోలు చేసుకున్నాడు. అయితే, ఇటివలే బాటరీతో నడిచే రిక్షాలని బంగ్లాదేశ్ ప్రభుత్వం నిషేదించింది. ఢాకాలో బాటరీ తో నడిచే రిక్షాలన్నిటిని ఢాకా సౌత్ సిటీ కార్పొరేషన్ (DSCC) సీజ్  చేసి లారీలలో పట్టుకెల్తున్నప్పుడు జరిగిన ఘటన ఇది. ఇవే ఫోటోలని షేర్ చేస్తూ బంగ్లాదేశ్ కి చెందిన మరికొన్ని న్యూస్ వెబ్ సైట్స  పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ , ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఫజ్లుర్ రెహ్మాన్ ఏడుస్తున్నప్పుడు తీసిన ఈ ఫోటోలు సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవ్వడంతో అతనికి సహాయం చేయడానికి చాల మంది ముందుకొచ్చినట్టు ‘Dhaka Tribune’ ఫజ్లుర్ రెహ్మాన్ కి సంబంధించి పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ లో పేర్కొన్నారు. ‘Shwapno’ అనే ఈ-కామర్స్ కంపెనీ ఫజ్లుర్ రెహ్మాన్ కి రెండు రిక్షాలు కొని ఇచ్చింది అని అందులో తెలిపారు. ఈ ఘటనకి స్పందిస్తూ ఒక వ్యక్తి ఫజ్లుర్ రెహ్మాన్ తో పాటు మరో ఇద్దరికీ రిక్షాలని కొనిచ్చినట్టు ‘Times Now’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ లో పేర్కొన్నారు.
చివరగా, బంగ్లాదేశ్ కి చెందిన రిక్షా డ్రైవర్ ఫోటోలని చూపిస్తూ భారత దేశంలో పేదలకి ప్రభుత్వం ఇస్తున్న గౌరవం ఇదా అని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 12, 2020


text:
ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రానికి సంబంధించిన ఫోటోని జగిత్యాల కలెక్టర్ అధికార గర్వాన్ని ప్రదర్శిస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 1, 2022
తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి సిఎం కేసీఆర్ కూతురు కవిత ముందు మోకాళ్ళపై కూర్చొని వినయాన్ని ప్రదర్శించిన జగిత్యాల కలెక్టర్, సామాన్య మహిళా పేషెంట్ల ముందు బూటు కాళ్ళు చూపిస్తూ అధికార గర్వాన్ని ప్రదర్శిస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ రెండు ఫోటోలతో కూడిన ఒక పోస్టు సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: జగిత్యాల కలెక్టర్ కేసీఆర్ కూతురు కవిత ముందు మోకాళుపై కూర్చొని సామాన్య మహిళల ముందు బూటు కాళ్లు చూపిస్తూ అధికార గర్వాన్ని ప్రదర్శించిన ఫోటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం):  పోస్టులో షేర్ చేసిన మొదటి ఫోటోని 2017లో జగిత్యాల జిల్లాలో జరిగిన గణతంత్ర దినోత్సవం కార్యక్రమంలో తీసారు. ఈ ఫోటోలో కల్వకుంట్ల కవిత ముందు మోకాలిపై కూర్చున్నది అప్పటి మెట్‌పల్లి సబ్-కలెక్టర్ ముషారఫ్ అలీ,  జగిత్యాల కలెక్టర్ కాదు. పోస్టులో షేర్ చేసిన మరొక ఫోటో, 2016లో ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రానికి చెందిన ఐఏఎస్ అధికారి జగదీష్ సొంకర్, ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్న ఒక మహిళా పేషెంట్ బెడ్డుపై కాళ్ళు పెట్టి మాట్లాడిన దృశ్యాలని చూపిస్తుంది. పోస్టులో షేర్ చేసిన రెండు ఫోటోలలో కనిపిస్తున్నది ఇప్పటి జగిత్యాల కలెక్టర్ జి. రవి కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన రెండు వేర్వేరు ఫోటోల వివరాలని ఒక్కొక్కటిగా తెలుసుకుందాం.
ఫోటో-1:
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘డెక్కన్ క్రానికల్’ వార్తా సంస్థ 27 జనవరి 2017 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. మెట్‌పల్లి సబ్-కలెక్టర్ ముషారఫ్ అలీ కవిత ముందు మోకాలిపై కూర్చొని మాట్లాడుతున్న దృశ్యాలని ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు.
2017లో జగిత్యాల జిల్లాలో జరిగిన మొట్టమొదటి  గణతంత్ర దినోత్సవ కార్యక్రమానికి కవిత హాజరయినట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు. ఈ కార్యక్రమంలో మెట్‌పల్లి సబ్-కలెక్టర్ ముషారఫ్ అలీ కవితతో సంభాషిస్తుండగా ఈ ఫోటోని తీసారు. HMTV వార్తా సంస్థ ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని 27 జనవరి 2017 నాడు పబ్లిష్ చేసింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో పాతదని, అలాగే ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది జగిత్యాల కలెక్టర్ జి. రవి కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఫోటో-2:
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ 2016లో పబ్లిష్ అయిన న్యూస్ ఆర్టికల్స్ దొరికాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది ఛత్తీస్‌గఢ్ ఐఏఎస్ అధికారి జగదీష్ సొంకర్ అని ఈ ఆర్టికల్స్‌లో తెలిపారు. జగదీష్ సొంకర్ బల్రాంపూర్ పట్టణంలోని ఒక ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిని సందర్శించి అక్కడ చికిత్స పొందుతున్న మహిళా పేషెంట్ల పడకపై కాళ్ళు పెట్టి వారితో మాట్లాడినట్టు ఈ ఆర్టికల్స్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు.
అధికార గర్వం ప్రదర్శించిన విధంగా ఉన్న తన చర్యకు జగదీష్ సొంకర్ బహిరంగ క్షమాపణ తెలిపారు. ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ ‘ది ఇండియన్ ఎక్ష్ప్రెస్’ వార్తా సంస్థ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది ఛత్తీస్‌గఢ్ ఐఏఎస్ అధికారికి సంబంధించిన పాత ఫోటో అని, జగిత్యాల కలెక్టరుకు సంబంధించిన ఫోటో కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రానికి సంబంధించిన ఫోటోని జగిత్యాల కలెక్టర్ సామాన్య మహిళల ముందు అధికార గర్వాన్ని ప్రదర్శిస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 1, 2022


text:
దుబాయ్ కి సంబంధించిన ఫోటో పెట్టి, ఇండియాలో ఇళ్లపై నమాజ్ చేస్తున్నారని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 14, 2020
‘కరోనా కల్లోల సమయంలో ప్రభుత్వ ఆదేశాలను తూచా తప్పక అనుసరించాల్సిన తరుణంలో, సామాజిక హితంపట్ల ఎటువంటి బాధ్యత లేని వ్యక్తుల చర్యలు’ అని చెప్తూ, భారత్ లో ఇళ్లపై నమాజ్ చేస్తున్నారని అర్థం వచ్చే ఒక ఫోటోతో కూడిన పోస్ట్ ని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
ఇండియాలో ముస్లింలు ఇళ్లపై నమాజ్ చేస్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఆ ఫోటో ఇండియాలో తీసింది కాదు. ఫోటోలోని భవనాలు దుబాయ్ లో ఉన్నట్టు FACTLY విశ్లేషణలో తేలింది. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ చేసిన ఫోటో బ్యాక్ గ్రౌండ్ లో మసీదు లాంటి బిల్డింగ్ ఒకటి నీటి పక్కన ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. ఆ బిల్డింగ్ గురించి ఇంటర్నెట్ లో రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ మరియు కొన్ని పదాలతో వెతకగా, అది దుబాయ్ లో ఉన్న ఒక మసీదు అని తెలిసింది.
ఇళ్లపై నమాజ్ చేస్తున్నవారు నీటికి ఇటుపక్కన ఉన్నట్టు ఫోటోలో చూడవొచ్చు. కావున, గూగుల్ ఎర్త్ లో ఆ భవనాల గురించి నీటికి వేరే పక్కన వెతకగా, ఆ భవనాలు అన్నీ కనిపిస్తాయి. ఆ ఫోటో ఎప్పుడు మరియు ఏ సందర్భంలో తీసారో FACTLY కి సమాచారం దొరకలేదు, కానీ ఆ ఫోటో మాత్రం కచితంగా ఇండియాకి సంబంధించింది కాదు.
చివరగా, దుబాయ్ కి సంబంధించిన ఫోటో పెట్టి, ఇండియాలో ఇళ్లపై నమాజ్ చేస్తున్నారని షేర్ చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
కోల్‌కతాకు సంబంధించిన పాత ఫోటోని మార్ఫ్ చేసి తమిళనాడు ప్రజలు రోడ్లపై ‘వనక్కమ్ మోదీ’ గ్రాఫిటీలు గీస్తు నరేంద్ర మోదీకి స్వాగతం పలికారని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 12, 2023
తమిళనాడులో గోబ్యాక్ మోదీ నుండి వనక్కమ్ మోదీ అంటూ స్వాగతం పలికే ఆదరణ, మార్పు ప్రజలలో మొదలయ్యిందంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతోంది. రోడ్డుపై ప్రజలు “Vanakkam Modi” గ్రాఫిటీని పెయింటింగ్ గీస్తున్న చిత్రాన్ని ఈ పోస్టులో షేర్ చేశారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తమిళనాడు ప్రజలు రోడ్డుపై ‘వనక్కమ్ మోది’ గ్రాఫిటి పెయింటింగ్ గీస్తు నరేంద్ర మోదీకి స్వాగతం పలుకుతున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది. ఒరిజినల్ ఫోటోలో రోడ్డుపై ‘Vanakkam Modi’కి  బదులు ‘Go Back Modi’ అనే గ్రాఫిటి రాసి ఉంది. 2020లో నరేంద్ర మోదీ కోల్‌కతా పర్యటన సందర్భంగా, నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన CAA మరియు NRC బిల్లులను వ్యతిరేకిస్తూ కోల్‌కతా ప్రజలు రోడ్లపై ‘Go Back Modi’ గ్రాఫిటీలు గీసి నిరసన తెలిపారు. ఈ ఫోటోకు తమిళనాడుకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోతో పోలి ఉన్న చిత్రాన్ని  కోల్‌కతాకు చెందిన మయూఖ రంజన్ గోశ్ అనే జర్నలిస్ట్ 11 జనవరి 2020 నాడు ట్వీట్ చేసినట్టు తెలిసింది. మయూఖ్ రంజన్ గోశ్ షేర్ చేసిన ఒరిజినల్ ఫోటోలో రోడ్డుపై ‘Vanakkam Modi’కి బదులు ‘Go Back Modi’ అనే గ్రాఫిటి గీసి ఉంది. ఈ ఫోటో  కోల్‌కతా నగరంలోని యేస్ప్లాండ్ అనే వీధిలో తీసినట్టు మయూఖ్ రంజన్ గోశ్ తన ట్వీట్లో పేర్కొన్నారు.
This is one of the busiest roads in Kolkata. #Esplanade. Lakhs and lakhs of people commute, jam packed traffic r seen. Just look at this place tonight. Roads turned into graffitis, no traffic, all roads blocked, students protesting overnight.
This is #Kolkata #modiinkolkata pic.twitter.com/jDaf6vufXi
అంతేకాదు, మయూఖ్ రంజన్ గోశ్ షేర్ చేసిన ఒరిజినల్ ఫోటోలో కనిపిస్తున్న భవనం పై “METRO CHANNEL CONTROL POST, ARE STREET POLICE STATION” అని రాసి ఉంది.  గూగుల్ మ్యాప్స్‌లో ఈ భవనం కోసం వెతికి చూస్తే, ఈ భవనం కోల్‌కతా నగరంలోని యేస్ప్లాండ్ వీధిలో ఉన్నట్టూ చూపిస్తుంది.
ఈ ఒరిజినల్ గ్రాఫిటి పెయింటింగ్‌కు సంబంధించి 2020లో పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. 2020లో నరేంద్ర మోదీ కోల్‌కతా పర్యటన సందర్భంగా నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన CAA మరియు NRC బిల్లులని వ్యతిరేకిస్తూ కోల్‌కతా ప్రజలు రోడ్లపై ‘Go Back Modi’ గ్రాఫిటిలు గీసి నిరసన తెలిపినట్టు ఈ ఆర్టికల్స్‌లో రిపోర్ట్ చేశారు.
ఇదివరకు, ఒరిజినల్ ఫోటోని షేర్ చేస్తూ తమిళనాడు ప్రజలు ‘Go Back Modi’ అంటూ నరేంద్ర మోదీ తమిళనాడు పర్యటనను వ్యతిరేకించారంటూ షేర్ చేసినప్పుడు, ఫాక్ట్‌లీ పబ్లిష్ చేసిన ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్‌ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, కోల్‌కతాకు సంబంధించిన పాత ఫోటోని మార్ఫ్ చేసి తమిళనాడు ప్రజలు రోడ్లపై ‘వనక్కమ్ మోదీ’ అని గ్రాఫిటీలు గీస్తు నరేంద్ర మోదీకి స్వాగతం పలికారని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
మహారాష్ట్రలో తీసిన ఫోటోని దేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాల ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి దుస్థితిగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 20, 2021
పోస్ట్ తో పాటు ఉన్న ఫోటోను ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని ఒక  ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి ఫోటోగా షేర్ చేస్తున్నారు. మధ్యలో ఉన్న మహిళ 45 సంవత్సరాల వయస్సులో పెన్షన్ పొందింది అని, పక్కన నిద్రిస్తున్న వ్యక్తి వాహన మిత్ర పథకం ద్వారా పది వేలు పొందాడు అని, మంచంపై కూర్చున్న వ్యక్తి పనికిరాని ప్రాంతంలో ఇంటి స్థలం పట్టా అందుకున్నాడు అని షేర్ చేస్తున్నారు, ఇవన్నీ ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం అమలు చేస్తున్న సంక్షేమ పథకాలు. ఇదే ఫోటీని తెలంగాణ మరియు గుజరాత్ ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి పరిస్థితులకు ముడి పెడుతున్నారు. ఆ పోస్టు లో ఎంతవరకు నిజం ఉందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఆంధ్ర ప్రదేశ్, తెలంగాణ, గుజరాత్ ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి దుస్థితిని తెలియచేస్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్: పోస్ట్ లో ఉన్న ఫోటో తీసింది మహారాష్ట్ర లోని  నాగ్ పూర్ ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి లో. ఈ  ఫోటోకు ఆంధ్ర ప్రదేశ్, తెలంగాణ మరియు గుజరాత్ రాష్ట్రాలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఫోటోపై రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ నిర్వహించినప్పుడు, ‘టైమ్స్ నౌ’ న్యూస్ నెట్వర్క్  సీనియర్ న్యూస్ ఎడిటర్ మేఘా ప్రసాద్ పోస్ట్ చేసిన ట్విట్టర్ స్టేటస్ మాకు దొరికింది. ఈ ఫోటో మహారాష్ట్రలోని నాగ్ పూర్ కు చెందినదని తాను ఈ ట్వీట్ లో పేర్కొంది.
This is from a hospital in #nagpur #Maharashtra #COVID19 pic.twitter.com/AdKrZNFYnU
మరింత సమాచారం కోసం వెతికినప్పుడు, ఎన్ డిటివి మరియు న్యూస్18 వార్తలు నివేదికలను మనం చూడవచ్చు.  వీటిలో కూడా ఇది నాగ్ పూర్ లో అనేక మంది ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో ఒకే మంచంపై కూర్చున్న పరిస్థితి అని తెలిపారు. మహారాష్ట్రలో కోవిడ్-19 కేసులు పెరగడం వల్ల ప్రభుత్వ ఆసుపత్రుల్లో పడకల కొరత ఏర్పడింది. ఈ రిపోర్ట్స్ లోని ఫోటోలు పోస్ట్ లో ఇచ్చిన ఫోటోని పోలి ఉండడం మనం చూడొచ్చు.
మనం ఆ ఫోటోను సరిగ్గా చూస్తే, దిగువన ఉన్న బెడ్ నంబర్ మరాఠీలో రాసి ఉంది అని మనం చూడవచ్చు. కాబట్టి, పోస్ట్ తో పాటు ఉన్న ఫోటో మహారాష్ట్ర నుండే అయ్యే అవకాశం ఉంది. మహారాష్ట్రలో స్థానిక భాష మరాఠీ.
కావున, పైన ఉన్న ఫోటో కు ఆంధ్ర ప్రదేశ్, తెలంగాణ మరియు గుజరాత్ రాష్ట్రాలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. మహారాష్ట్ర లో తీసిన ఫోటో ని వివిధ రాష్ట్రాలకు సంబంధించింది అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
వివరణ (APRIL 21, 2021):మొదట ఈ ఆర్టికల్ లో కేవలం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కి సంబంధించిన ఫోటోగా క్లెయిమ్ లో తీసుకోగా, ఇప్పుడు తెలంగాణ మరియు గుజరాత్ రాష్ట్రాలకు ఇదే ఫోటోను ముడిపెడుతున్న నేపథ్యంలో, ఆర్టికల్ లో ఆ వివరాలను జత చేర్చాము.


text:
ఫోటోలో తన కుటుంబ సభ్యులను దూరం నుండి చూస్తున్న వ్యక్తీ ఇండోనేషియా డాక్టర్ హైడియో అలీ కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 27, 2020
ఫేస్బుక్ లో కొన్ని ఫోటోలతో ఒక పోస్టు ని పెట్టి, అందులోని ఒక ఫోటోలో ఉన్నది కొరోనా వైరస్ ఉన్నట్లుగా తేలిన ఇండోనేషియాకు చెందిన డాక్టర్ హైడియో అలీ అని, ఇకపై బ్రతక లేనని  భావించిన అతను, తన ఇంటికి వెళ్లి గేటు వెలుపలే నిలబడి, తన పిల్లలను మరియు గర్భిణీ అయిన తన భార్యను చివరిసారిగా చూసాడని, ఆ చిత్రాన్ని అతని భార్య తీసిందని చెప్తున్నారు. పోస్టులో ఆ ఫోటో గురించి చెప్పిన దాంట్లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం
తన పిల్లలను మరియు గర్భిణీ భార్యను చివరిసారిగా చూస్తున్న ఇండోనేషియా డాక్టర్ హైడియో అలీ ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటో లో ఉన్నది ఇండోనేషియా డాక్టర్ హైడియో అలీ కాదు. అందులో ఉన్నది మలేషియా కి చెందిన ఒక డాక్టర్. ఆ ఫోటో ని మలేషియా కి చెందిన ఒక వ్యక్తి ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, అందులోని డాక్టర్ తన బంధువు అని, దేశం లో COVID-19 తీవ్రంగా వ్యాప్తి చెందుతుండడం తో ఆయన కుటుంబాన్ని వదిలేసి నిరంతరంగా పని చేస్తున్నాడనీ, దాంతో తీరిక లేకపోవడంతో అతను తన పిల్లలను మరియు భార్యని దూరం నుండి చూసి వెళ్లాల్సి వస్తోందని, ఫోటో అందుకు సంబంధించినదని తెలిపారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
ఫోటో ని క్రాప్ చేసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, ఒక ఆన్ లైన్ వెబ్సైటు యొక్క కథనం లభించింది. దాని ద్వారా, ‘Ahmad Effendy Zailanudin’ అనే మలేషియా దేశపు వ్యక్తి ఆ ఫోటోని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసినట్లుగా తెలిసింది. అతని టైంలైన్ లో చూసినప్పుడు, ఆ పోస్టు లభించింది. 21 మర్చి న పెట్టిన ఆ పోస్టు లో అతను, ఫోటోలో ఉన్నది తన బంధువు అని, ఆయన ఒక డాక్టర్ అని, దేశం (మలేషియా) లో COVID-19 తీవ్రంగా వ్యాప్తి చెందుతుండడం తో ఆయన కుటుంబాన్ని వదిలేసి నిరంతరంగా పని చేస్తున్నాడని, తీరిక లేక అతను తన పిల్లలను మరియు భార్య ని దూరం నుండి చూసి వెళ్లాల్సి వస్తోందని తెలిపాడు. అంతేకాదు, ఆ పోస్టు లో జైలనుదిన్ తన ఫేస్బుక్ మిత్రులను ప్రభుత్వ ఆదేశాల మేరకు తమ ఇంట్లోనే సురక్షితంగా ఉండవలసిందిగా కోరాడు.
పోస్టులోని ఫోటో వైరల్ అవ్వడంతో జైలనుదిన్ ఫేస్బుక్ లో 26 మర్చి రోజు మరొక పోస్టు పెట్టి, తాను ఇంతకుముందు పెట్టిన ఫోటో తప్పుడు ఆరోపణతో చలామణీ అవ్తున్నట్లుగా తెలిపాడు. అంతేకాదు, ఒక ఇండియన్ జర్నలిస్ట్ ఫోటో గురించి అడిగినప్పుడు, అందులో ఉన్నది తన బంధువని, డాక్టర్ హైడియో కాదని తెలిపినట్లుగా మెసెంజర్ స్క్రీన్ షాట్లను చూడవచ్చు.
ఇండోనేషియా కి చెందిన ఒక ఫాక్ట్ చెక్ సంస్థ కుడా ఫోటోలో ఉన్నది డాక్టర్ హైడియో అలీ కాదని, అందులోని వ్యక్తి మలేషియా కి చెందిన ఒక డాక్టర్ అని రాసినట్లుగా ఇక్కడ చూడవచ్చు.
పోస్టులోని మరొక ఫోటోలో ఉన్న వ్యక్తి ఇండోనేషియా కి చెందిన డాక్టర్ హైడియో అలీ. అతను ఇటివల కొరోనావైరస్ సోకి చనిపోయినట్లుగా స్థానిక వార్తా సంస్థ ప్రచురించిన కథనం ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు.
చివరగా, ఫోటోలో తన కుటుంబ సభ్యులను దూరం నుండి చూస్తున్న వ్యక్తీ ఇండోనేషియా డాక్టర్ హైడియో అలీ కాదు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
పాకిస్థాన్ మసీదుకి సంబంధించిన ఫోటోని అజ్మీర్ దర్గాకు వచ్చిన ఆదాయాన్ని ముస్లింలు లెక్కిస్తున్న చిత్రమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 30, 2022
అజ్మీర్ దర్గాలో హిందువులు వేసిన డబ్బుని ముస్లింలు లెక్కిస్తున్న చిత్రం, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అజ్మీర్ దర్గాలో హిందువులు దానం చేసిన డబ్బులని లెక్కిస్తున్న చిత్రం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో పాకిస్థాన్ దేశానికి సంబంధించింది. లాహోర్ నగరంలోని డేటా దర్బార్ మసీదుకి వచ్చిన ఆదాయాన్ని లెక్కిస్తున్న దృశ్యాన్ని ఈ ఫోటోని చూపిస్తుంది. ఈ ఫోటోకి అజ్మీర్ దర్గాకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని ఒక ట్విట్టర్ యూసర్ 2015లో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. లాహోర్ నగరంలోని డేటా దర్బార్ మసీదులో పనివాళ్ళు మసీదు చారిటి ఆదాయాన్ని లెక్కిస్తున్న దృశ్యమని ఈ ట్వీట్లో తెలిపారు.
People are counting money received in charity data darbar Lahore pic.twitter.com/thhufqlANy
ఆ ఫోటోకి సంబంధించిన అధికారిక సమాచారం కోసం వెతికితే, ఇదే ఫోటోని పాకిస్థాన్ దేశానికి చెందిన ‘Quaid TV’ వెబ్సైట్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ ఫోటో లాహోర్‌లోని డేటా దర్బార్ మసీదుకి సంబంధించిందని ఈ వెబ్సైటులో స్పష్టంగా తెలిపారు. డేటా దర్బార్ మసీదు ఆదాయాన్ని లెక్కిస్తున్నప్పుడు తీసిన మరొక ఫోటోని ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోకు అజ్మీర్ మసీదుకి ఎటువంటి సంబంధం లేదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, పాకిస్థాన్ మసీదుకి సంబంధించిన ఫోటోని అజ్మీర్ దర్గాకు వచ్చిన ఆదాయాన్ని ముస్లింలు లెక్కిస్తున్న చిత్రమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఫోటో భారత దేశానికి సంబంధించినది కాదు. అది 2008 లో నేపాల్ లో జరిగిన ఒక ఘటనది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 6, 2020
ఫేస్బుక్ లో ఒక ఫోటో ని పోస్టు చేసి, అది భారత దేశానికి సంబంధించినదని అందులో పేర్కొంటున్నారు. పోస్టులో చెప్పిన దాంట్లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
ఒక సైనికుడు మహిళా నిరసనకారురాలిని టీ-షర్ట్ పట్టుకుని లాగుతున్న ఫోటో భారత దేశానికి సంబంధించింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటో 2008 లో ఖాట్మండు (నేపాల్) లో జరిగిన ఒక సంఘటనకి సంబంధించినది. కావున, పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని ఫోటోని ‘TinEye’ లో రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అది ‘Adobe Stock’ వారి ఇమేజ్ లైబ్రరీ లో లభించింది. అందులో, దాని గురించి ఉన్న వివరణ ద్వారా ఆ ఫోటో 2008 లో ఖాట్మండు (నేపాల్) లోని ఐక్యరాజ్యసమితి భవనం ముందు ఒక టిబెటన్ నిరసనకారురాలిని పోలీసు అధికారులు పట్టుకున్నప్పుడు, వారి నుండి ఆమె విడిపించుకోడానికి ప్రయత్నిస్తున్నప్పటిదని తెలుస్తుంది. కావున, ఆ ఫోటో భారత దేశానికి సంబంధించినది కాదు.
చివరగా, ఫోటో భారత దేశానికి సంబంధించినది కాదు. అది 2008 లో నేపాల్ లో జరిగిన ఒక ఘటనది.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 6, 2020


text:
మంగోలియాలో కనుగొన్న 200 ఏళ్ల మమ్మీఫైడ్ సన్యాసి ఫోటోను శ్రీరంగంలో రామానుజాచార్యుల పార్థివ దేహం అంటున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 16, 2022
‘శ్రీరంగంలో వెయ్యి సంవత్సరములు అయినా అలాగే ఉన్న శ్రీ రామానుజాచార్యుల పార్థివ దేహం’ అంటూ ఒక ఫోటోతో ఉన్న పోస్టును సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: శ్రీరంగంలో రామానుజాచార్యుల పార్థివ దేహం ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఇది 2015లో మంగోలియాలో కనుగొన్న 200 ఏళ్ల మమ్మీఫైడ్ సన్యాసి (మాంక్) యొక్క ఫోటో. ఈ ఫోటోకి రామానుజాచార్యుల వారికి సంబంధంలేదు. రామానుజాచార్యుల వారు 1017లో పుట్టి 1137లో శ్రీరంగం రంగనాథస్వామి గుడిలో సమాధి (బృందావనం లేదా తిరుమేని) అయినట్టు చెప్తారు. ప్రత్యేక లేపనాలను అద్ది రామానుజాచార్యుల వారి శరీరాన్ని శ్రీరంగంలో భద్రపరుస్తున్నారని కొంతమంది అంటారు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే ఫోటోతో ఉన్న ఒక ఆర్టికల్ లభించింది. మంగోలియాలో కనుగొన్న 200 ఏళ్ల మమ్మీఫైడ్ సన్యాసి (మాంక్) యొక్క ఫోటో అని తెలుస్తుంది. మంగోలియన్ రాజధాని ఉలాన్ బాతర్ లోని సోంగినోఖైర్ ఖాన్ జిల్లాలో ఈ మృతదేహం కనుగొనబడిందని 2015లో ప్రచురించిన ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. మమ్మీఫై చేయబడిన ఈ శరీరం ఇంకా ధ్యానం చేస్తున్నట్లుగా పద్మాసనంలో కూర్చునట్టుగా ఉందని, ఆ శరీరం సుమారు 200 సంవత్సరాల వయస్సు ఉండవచ్చని నిపుణులు భావిస్తున్నారు. ఇదే ఫోటోతో మరికొన్ని వార్తసంస్థలు 200 ఏళ్ల మమ్మీఫైడ్ మాంక్ పై ఆర్టికల్స్ ప్రచురించాయి, అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
రామానుజాచార్యులు విశిష్టాద్వైతం సిద్ధాంతాన్ని ప్రతిపాదించారు. 1017లో పుట్టి 1137లో శ్రీరంగం రంగనాథస్వామి గుడిలో సమాధి (బృందావనం లేదా తిరుమేని) అయినట్టు చెప్తారు. శ్రీరంగం రామానుజాచార్యుల వారి ప్రధాన కేంద్రంగా ఉండేది. ప్రత్యేక లేపనాలను అద్ది రామానుజాచార్యుల వారి శరీరాన్ని శ్రీరంగంలో భద్రపరుస్తున్నారని కొంతమంది ప్రాచుర్యంలోకి తెచ్చారు.
చివరగా, మంగోలియాలో కనుగొనబడిన 200 ఏళ్ల మమ్మీఫైడ్ మాంక్ యొక్క ఫోటోను పట్టుకొని శ్రీరంగంలో రామానుజాచార్యుల పార్థివ దేహం అంటున్నారు.

created: February 16, 2022


text:
చైనాలో ఉన్న ఒక ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే ఫోటోని జమ్మూలో ఉన్న జాతీయ రహదారి 44 అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 26, 2023
సవరణ (28 జూన్ 2023): చైనా ప్రభుత్వ అధికారిక సమాచారం మరియు గూగుల్ ఎర్త్ దృశ్యాలను జోడిస్తూ ఈ కథనం సవరించబడింది.
పర్వతాలు, నదీ ప్రాంతం మధ్య ఉన్న ఒక రహదారి ఫోటో, జమ్మూ జాతీయ రహదారి 44కి సంబంధించింది అని చెప్తూ సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఇందులోని నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: జమ్మూ జాతీయ రహదారి 44 యొక్క ఫోటో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ ఫోటో వెస్ట్ చైనాలోని గన్సు ప్రావిన్స్‌లోని వెయువాన్ – వుడు ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేది . కావున, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
వైరల్ ఫోటో గురించి మరిన్ని వివరాలను తెలుసుకోవడానికి, మేము పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో  రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసాము. ఈ సెర్చ్ మమ్మల్ని కైక్సిన్ గ్లోబల్ జూలై 2022లో ప్రచురించిన ఒక కథనానికి దారితీసింది “హైవే విస్తరణ కోసం చైనా పెద్ద ప్రణాళికలను కలిగి ఉంది,” అనేది ఈ కథనం యొక్క టైటిల్.  ఇందులో చైనాలో ఉన్న వివిధ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేల ఫోటోలు ఉన్నాయి, వాటిలో ఒకటి వైరల్ ఫోటో. ఈ కథనం ప్రకారం, ఫోటోలో కనిపిస్తున్న రోడ్డు, వెయువాన్ వుడూ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే, ఇది చైనాలోని G75 Lanhai Expresswayలోని ఒక భాగం.
ఈ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే, చైనా పాకిస్థాన్ ఎకనామిక్ కారిడార్ ప్రాజెక్టులో భాగం అని విరిలి అనే వెబ్సైట్ ఒక ఆర్టికల్ ద్వారా పేర్కొంది. ఇది కాకండా, ఈ ఫోటోలో ఉన్నది జాతీయ రహదారి 44 అని రుజువు చేయటానికి ఇంటర్నెట్లో ఎటువంటి విశ్వసనీయ సమాచారం లేదు. పైగా, చైనా ప్రభుత్వ అధికారిక సమాచారం ప్రకారం, లాంగ్నన్ ప్రాంతంలో ఉన్న ఈ రహదారిని 2020లో ప్రారంభించారు.
చైనాలో ఉన్న  లియాంఘేకౌ అనే గ్రామం గుండా వెళ్ళే ఈ రహదారి యొక్క గూగుల్ ఎర్త్ దృశ్యాలను ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరిగా, ఒక చైనీస్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే ఫోటో జమ్మూలో ఉన్న NH 44 అని  తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు


text:
ఫోటో లో ఉన్నది 'COVID-19' కి వాక్సిన్ కాదు, 'COVID-19'ని నిర్ధారించే డయాగ్నొస్టిక్ కిట్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 30, 2020
కరోనా వైరస్ (COVID-19) కి ‘Roche’ లాబరేటరీస్ వాళ్ళు ఔషధాన్ని కనిపెట్టారని, వచ్చే ఆదివారం కల్లా మిలియన్ డోసులు రిలీజ్ చేస్తారని క్లెయిమ్ చేస్తూ ఒక పోస్ట్ ఫేస్బుక్ లో ప్రచారం కాబడుతుంది. ఆ క్లెయిమ్ లో ఎంతవరకు నిజం ఉందో విశ్లేషిద్దాం.
కరోనా వైరస్ కి ‘Roche’ లాబరేటరీస్ వాళ్ళు ఔషధాన్ని కనిపెట్టారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలో ఉన్నది దక్షిణ కొరియా కి చెందిన ‘Sugentech’ అనే కంపెనీ తయారు చేసిన COVID-19 డయాగ్నొస్టిక్ కిట్; అది వాక్సిన్ కాదు. ఇప్పటివరకు (30 మార్చ్ 2020), COVID-19 ని నిర్ములించే ఏ ఔషధం లేదు. అంతేకాక, ట్రంప్ US లో కరోనా వైరస్ ను నిర్ధారించే వేగం పెరగాలని Roche’ లాబరేటరీస్ అభివృద్ధి చేసిన కరోనా వైరస్ (COVID-19) ‘టెస్ట్’ ని FDA ఆమోదించింది అని చెప్పాడు. తాను చెప్పింది వాక్సిన్కా గురుంచి కాదు. కావున, ఆ క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోను గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ టెక్నిక్ ద్వారా వెతికితే, ఒక జర్నలిస్ట్ పోస్ట్ చేసిన ట్వీట్ లో అదే ఫోటో కనిపించింది. ఆ ట్వీట్ ద్వారా అది కొరియా వాళ్ళు తయారు చేసిన COVID-19 డయాగ్నొస్టిక్ కిట్ అని తెలిసింది. కాబట్టి, ఫొటో లో ఉన్నది కరోనా వైరస్ వాక్సిన్ కాదు.
Korea finished developing the 10 minute Covid-19 diagnostic kit and is now ramping up production. They plan to export 300.000 test-kits per week – pic.twitter.com/DpJCph9RT7
పోస్టు లోని ఫొటోలో  ‘Sugentech’  అని ఉండడంతో, ఆ కంపెనీ వెబ్సైటు లోకి వెళితే వారు ‘COVID-19 IgM/IgG‘ గురించి వివరిస్తూ ఫోటో లో ఉన్నది  COVID-19 ని డిటెక్ట్ చేసే డయాగ్నొస్టిక్ కిట్ అని ఉంది. ‘Sugentech’ దక్షిణ కొరియా కి సంబంధించిన కంపెనీ.
WHO వెబ్సైట్ లో కూడా, ఇప్పటివరకు (మార్చ్ 30, 2020) COVID-19 ను తగ్గించే వాక్సిన్ కానీ ఆ వైరస్ ని నిరోధించే ఔషధం కానీ లేదని ఉంది. COVID-19 ని నిర్మూలించడానికి సాధ్యమయ్యే కొన్ని వాక్సిన్ లు, ఔషధ చికిత్సలు  పరిశోధనలో ఉన్నాయి.
ఇంతకముందు కూడా ఇలాంటి క్లెయిమ్ తోనే ఒక వీడియో (‘‘Roche’ మెడికల్ కంపెనీ వచ్చే ఆదివారం కరోనా వైరస్ (COVID-19) వ్యాధికి వాక్సిన్ విడుదల చేస్తుంది అని ప్రకటించిన డోనాల్డ్ ట్రంప్’) ప్రచారం కాబడుతుంటే, అది తప్పు అని ‘FACTLY’ ప్రచురించిన కథనాన్ని ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఆ వీడియోలో ట్రంప్ US లో కరోనా వైరస్ ను నిర్ధారించే వేగం పెరగాలని Roche’ మెడికల్ కంపెనీ అభివృద్ధి చేసిన కరోనా వైరస్ (COVID-19) ‘టెస్ట్’ ని FDA ఆమోదించింది అని చెప్పాడు, వాక్సిన్ ని కాదు.
చివరగా, ‘COVID-19’ డయాగ్నొస్టిక్ కిట్ కి సంబంధించిన ఫోటోను ‘COVID-19’ వాక్సిన్ అని తప్పు ప్రచారం చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
కేరళలో నిర్మంచిన ఒక ఇల్లు ఫోటోని వై.యెస్. జగన్ ప్రభుత్వం పేదలకు పంచనున్న ఇళ్ల చిత్రమని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 4, 2021
వై. యెస్. జగన్ ప్రభుత్వం పేదల కోసం నూతనంగా నిర్మిస్తున్న ఇళ్ల దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వై. యెస్. జగన్ ప్రభుత్వం పేదల కోసం నూతనంగా నిర్మిస్తున్న ఇళ్ల యొక్క ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలో కనిపిస్తున్న ఇల్లు కేరళ రాష్ట్రంలో నిర్మించారు. జగన్ ప్రభుత్వం ‘వైఎస్సార్ హౌసింగ్ స్కీమ్’ ద్వార పేద కుటుంబాలకు పంచనున్ను ఇళ్లు, ఫోటోలో కనిపిస్తున్న ఇంటితో పోలి లేవు. ఈ ఫోటో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి సంబంధించింది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని ‘Kerala Home Designs’ ఫేస్బుక్ పేజీ 25 డిసెంబర్ 2020 నాడు షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. కేరళ రాష్ట్రంలో మూడు లక్షలతో రూపొందించిన అద్భుత ఇల్లు ఇదని పోస్టులో తెలిపారు. తమ ప్రైవేటు ఫేస్బుక్ గ్రుప్ సభ్యులకి ఈ గృహ నిర్మాణం ప్లాన్‌ని ఉచితంగా అందిస్తామని పోస్టులో తెలిపారు. ఇదే విషయాన్ని తెలుపుతూ, మరో గృహ నిర్మాణ ఫేస్బుక్ గ్రూప్ కూడా ఈ ఇంటి ఫోటోని షేర్ చేసింది.
‘వైఎస్సార్ హౌసింగ్ స్కీమ్’ ద్వారా 30 లక్షల పేద కుటుంబాలకు ఉచిత ఇళ్లని అందించే కార్యక్రమాన్ని ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వై. యెస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి 03 జూన్ 2021 నాడు ప్రారంభించారు. 2020 ఆగష్టు నెలలో ‘వైఎస్సార్ హౌసింగ్ స్కీమ్’ కింద నిర్మించిన మోడల్ హౌస్‌ని ముఖ్యమంత్రి జగన్ పరిశీలించారు. ‘వైఎస్సార్ హౌసింగ్ స్కీమ్’ మోడల్ హౌస్ ఫోటోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
‘వైఎస్సార్ హౌసింగ్ స్కీమ్’ మోడల్ హౌస్ ఫోటోని పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోతో పోల్చి చూడగా, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలోని ఇల్లు ‘వైఎస్సార్ హౌసింగ్ స్కీమ్’ కింద నిర్మించినది కాదని స్పష్టమయ్యింది.
చివరగా, కేరళలో నిర్మంచిన ఒక ఇంటి ఫోటోని జగన్ ప్రభుత్వం ‘వైఎస్సార్ హౌసింగ్ స్కీమ్’లో భాగంగా పేదలకు పంచనున్న ఇళ్ల చిత్రాలని  షేర్ చేస్తున్నారు.

created: August 4, 2021


text:
ఈజిప్ట్ దేశంలో ఒక వ్యక్తి తన వాహనంపై మానిక్వీన్‌ను (బొమ్మను) తరలిస్తున్న ఫోటోని ముస్లిం వ్యక్తి మహిళ శవాన్ని తీసుకెళుతున్న ఫోటో అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 5, 2023
ఒక ముస్లిం మూటలో శవాన్ని కప్పేసి తన ద్విచక్ర వాహనంపై తీసుకెళుతున్న దృశ్యమంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో బాగా షేర్ అవుతోంది.  దీన్ని లవ్ జిహాద్ కోణంతో షేర్ చేస్తున్నారు. ఫొటోలో కనిపిస్తున్న ద్విచక్ర వాహనం వెనుక భాగంలో ఉన్న సంచి నుండి మనిషి పాదంలా కనిపించే ఒక భాగం భయటకి కనిపిస్తున్న దృశ్యాన్ని మనం చూడవచ్చు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ముస్లిం వ్యక్తి  మూటలో ఒక వ్యక్తి శవాన్ని కప్పేసి తన ద్విచక్ర వాహనంపై తీసుకెళుతున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈజిప్ట్ దేశం కైరో నగరంలో ఒక వ్యక్తి బట్టల షాప్ బయట పెట్టే మానిక్వీన్‌ను (బొమ్మను) రవాణా చేస్తుండగా తీసిన చిత్రమిది. ముహమ్మద్ నాసర్ అనే వ్యక్తి కైరో నగరం మక్కోటం ప్రాంతంలోని BG కలెక్షన్ స్టోరుకు మానిక్వీన్‌ను తీసుకెళ్తుండగా ఈ ఫోటోని తీశారు. ఈ ఫోటోలో బైకుపై తీసుకెళ్తున్నది వ్యక్తి శవం కాదు. అలాగే, ఈ ఫోటోను మతపరమైన నేపథ్యంతో  తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే చిత్రాన్ని షేర్ చేస్తూ ‘కైరో 24’ వార్తా సంస్థ 02 జూన్ 2023 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈజిప్ట్ దేశం కైరో నగరంలో ఒక వ్యక్తి మానిక్వీన్‌ను (బొమ్మను) రవాణా చేస్తుండగా తీసిన చిత్రమని ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. ‘కైరో 24’ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన రిపోర్టుకు స్పందించి అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ ఈ ఫోటోకు సంబంధించి స్పష్టతనిచ్చిందని, ట్రాన్స్‌పొర్ట్ కంపెనీలో పనిచేసే ఒక వ్యక్తి, బట్టల షాపుల బయట ఉంచే మానిక్వీన్‌ను (బొమ్మను) రవాణా చేస్తుండగా ఈ ఫోటోను తీసినట్టు అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ  స్పష్టం చేసిందని ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేశారు.
ఈ ఫోటోకు సంబంధించి వివధ వార్తా సంస్థలు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. కైరోలో ఒక వస్త్రాల షాప్ యజమాని ఒక మానిక్వీన్‌ను (బొమ్మను) తమ సంస్థకు చెందిన ఒక బ్రాంచ్ నుండి మరో బ్రాంచుకు తీసుకెళ్లాలని కొరడంతో, ట్రాన్స్‌పొర్ట్ కంపెనీకి చెందిన ముహమ్మద్ నాసర్ అనే ఒక ఉద్యోగి, ఆ మానిక్వీన్‌ను (బొమ్మను) గమ్యానికి తరలిస్తుండగా ఈ చిత్రం తీసినట్టు వార్తా సంస్థలు తమ ఆర్టికల్స్‌లో రిపోర్ట్ చేశాయి. సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న తన ఫోటోకు సంబంధించి ముహమ్మద్ నాసర్ మీడియాతో మాట్లాడుతూ, ఈ ఫోటోని ఎవరైతే తీశారో, వారు తన జీవితాన్ని నాశనం చేశారని, సోషల్ మీడియాలో ప్రజలు తన ఫోటోని తప్పుగా అర్ధం చేసుకుంటున్నారని, ఇది తన జీవితంపై తీవ్రమైన ప్రతికూల ప్రభావం చూపెట్టిందని తెలిపారు.
మానిక్వీన్‌ను (బొమ్మను) తరలించమని కోరిన BG కలెక్షన్ స్టోర్, ఈ ఫోటోకి సంబంధించి పలు ఫేస్‌బుక్ పోస్టులు పెట్టింది. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. గమల్ అబ్డెల్ నస్సర్ బ్రాంచ్ నుండి అల్-ముక్కట్టం బ్రాంచుకు తమ వ్యక్తి మానిక్వీన్‌ను (బొమ్మను) తరలిస్తుండగా ఈ ఫోటో తీసినట్టు BG కలెక్షన్ స్టోర్ ఒక పోస్టులో స్పష్టంగా పేర్కొంది.
చివరగా, ఈజిప్ట్ దేశంలో ఒక వ్యక్తి తన వాహనంపై మానిక్వీన్‌ను (బొమ్మను) తరలిస్తున్న ఫోటోని ముస్లిం వ్యక్తి ద్విచక్రవాహనంపై శవాన్ని తీసుకెళుతున్న చిత్రమని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఈ ఫోటో బంగ్లాదేశ్ లో జరిగిన ఊరేగింపుకి సంబంధించింది, దానిశ్ సిద్దిఖీ అంత్యక్రియలది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 20, 2021
కోవిడ్ నిబంధనలు ఉల్లంఘిస్తూ మాస్క్ ధరించకుండా వందల సంఖ్యలో జనాలు ఊరేగింపుగా వెళ్తున్న ఒక ఫోటోని షేర్ చేస్తూ, ఇది ఇటీవల ఆఫ్ఘానిస్తాన్ లో మృతి చెందిన జర్నలిస్ట్ దానిశ్ సిద్దీఖి అంత్యక్రియల ఊరేగింపుదంటూ చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ ఫోటోకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కోవిడ్ నిబంధనలు ఉల్లంఘిస్తూ మాస్క్ ధరించకుండా వందల సంఖ్యలో జనాలు జర్నలిస్ట్ దానిశ్ సిద్దీఖి అంత్యక్రియల ఊరేగింపులో పాల్గొన్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటో 2019లో బంగ్లాదేశ్‌లోని చిట్టగాంగ్‌లో ఈద్ మిలాద్ ఉన్ నబీ సందర్భంగా జరిగిన ఊరేగింపుకి సంబంధించింది. దానిశ్ సిద్దిఖీ అంత్యక్రియలు 18 జూలై 2021న ఢిల్లీలోని జామియా మిలియా ఇస్లామియాలో జరిగాయి. ఐతే పోలీసులు సూచించినప్పటికీ ఈ కార్యక్రమంలో ప్రజలు కోవిడ్ నియమాలను ఉల్లంఘిస్తూ భారీ సంఖ్యలో హాజరయ్యారు. కాకపోతే ఈ ఫోటోకి దానిశ్ సిద్దిఖీ అంత్యక్రియలకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఇవే విజువల్స్ కలిగిన ఒక యూట్యూబ్ వీడియో మాకు కనిపించింది. ఈ వీడియోని 13 నవంబర్ 2019న అప్లోడ్ చేసారు. ఈ వీడియోలోని వ్యాన్ పోస్టులోని ఫోటోలో ఉన్న వ్యాన్ ఒకేలా ఉండడం చూడొచ్చు. ఐతే యూట్యూబ్‌లోని ఈ వీడియో టైటిల్ ప్రకారం ఈ వీడియో బంగ్లాదేశ్‌కి సంబంధించినట్టు తెలుస్తుంది.
యూట్యూబ్ వీడియో సమాచారం ఆధారంగా కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా, యూట్యూబ్‌లో ఇదే ఊరేగింపుకి సంబంధించిన మరికొన్ని వీడియోలు (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ)తో పాటు బంగ్లాదేశీ న్యూస్ వీడియోలు (ఇక్కడ) కనిపించాయి. ఈ న్యూస్ వీడియో కింద ఇచ్చిన వివరణ ప్రకారం ఇది చిట్టగాంగ్‌లో ‘ఈద్ మిలాద్ ఉన్ నబీ’ సందర్భంగా జరిగిన  ఊరేగింపుకి సంబంధించింది.
గూగుల్‌లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా, 2019లో  బంగ్లాదేశ్‌లోని చిట్టగాంగ్‌లో జరిగిన ఊరేగింపుకి సంబంధించిన వార్తా కథనం కనిపించింది. హజ్రత్ ముహమ్మద్ అనే ప్రవక్త పుట్టిన,  మరణించిన రోజున ఈద్-ఎ-మిలాదున్నబి జరుపుకుంటారు. ఈ సందర్భంగా చిట్టగాంగ్‌లో ‘జష్నే జూలుష్’ అనే పేరుతో ఒక ఊరేగింపు నిర్వహించారు. ఫేస్ బుక్‌లో ఈ ఊరేగింపుకి సంబంధించిన ఒక యూసర్ షేర్ చేసిన వీడియోలో అచ్చం పోస్టులోని ఫోటోని పోలిన విజువల్స్ చూడొచ్చు. ఈ ఆధారాల్ని బట్టి ఈ ఫోటో 2019లో బంగ్లాదేశ్‌లో జరిగిన ఒక ఊరేగింపుదని స్పష్టంగా అర్ధమవుతుంది.
పులిట్జర్ బహుమతి గ్రహీత రాయిటర్స్ ఫోటో జర్నలిస్ట్ దానిశ్ సిద్దిఖీ ఇటీవల ఆఫ్ఘానిస్తాన్‌లో తాలిబన్లకి ,  ప్రభుత్వ దళాల మధ్య జరుగుతున్న దాడులను కవర్ చేస్తున్న సందర్భంలో తాలిబన్ల దాడిలో మరణించాడు. దానిశ్ సిద్దిఖీ అంత్యక్రియలు 18 జూలై 2021న ఢిల్లీలోని జామియా మిలియా ఇస్లామియాలో జరగగా, ఈ కార్యక్రమానికి చాలా మంది హాజరయ్యారు. పోలీసులు,  జామియా మిలియా ఇస్లామియా అడ్మినిస్ట్రేషన్ ఈ కార్యక్రమంలో సామాజిక దూరం పాటించాలని కోరినప్పటికీ, ఈ కార్యక్రమానికి సంబంధించి ట్విట్టర్ లో షేర్ అవుతున్న ఫోటోలని బట్టి ప్రజలు కోవిడ్ నియమాలు ఉల్లంగించారని అర్ధమవుతుంది.
Crowd swelling at Jamia now. Danish Siddiqui's funeral. pic.twitter.com/xuegSipwhE
చివరగా, ఈ ఫోటో బంగ్లాదేశ్ లో జరిగిన ఊరేగింపుకి సంబంధించింది, దానిశ్ సిద్దిఖీ అంత్యక్రియలది కాదు.