text:
ఉచితంగా లిఫ్ట్ ఇవ్వటం నేరం కాదు, ప్రయివేట్ వాహనాన్ని పర్మిట్ లేకుండా రవాణా వాహనంగా వాడటం నేరం - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 27, 2022
*లిఫ్ట్ ఇవ్వటం నేరం.. ఫైన్ కట్టాల్సిందే* అని చెప్తున్న ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ చెయ్యబడుతోంది. ఇందులోని నిజానిజాలు ఏంటో తెలుసుకుందాం.
ముంబైకి చెందిన నితిన్ నాయర్‌కి జరిగిన అనుభవం గురించి ఈ పోస్ట్ చెప్తుంది. ఈ సంఘటన జూన్ 2018 లో జరిగింది. నితిన్ నాయర్ 18 జూన్ 2018 నాడు భారీ వర్షం కురుస్తున్నప్పుడు  తన కారులో గుర్తు తెలియని వ్యక్తులకు లిఫ్ట్ ఇచ్చారని, దాని మూలంగా తనకు ఎలా చలాన్ మరియు జరిమానా విధించబడిందో వివరిస్తూ, 22 జూన్ 2018 నాడు ఫేస్‌బుక్‌లో ఒక పోస్ట్ చేసారు. ఈ పోస్ట్ అప్పట్లో చాలా వైరల్  కూడా అయ్యింది.
రోడ్డుపై నిలబడిన గుర్తుతెలియని వ్యక్తులకు లిఫ్ట్ ఇచ్చినందుకు ట్రాఫిక్ పోలీసులు తనకు ఎలా చలాన్ జారీ చేశారో తన పోస్ట్‌లో పేర్కొన్నాడు. తనపై మోటారు వాహనాల చట్టంలోని సెక్షన్ 66 & 192 కింద కేసు నమోదు చేసినట్లు కూడా ఆయన పేర్కొన్నారు. గుర్తు తెలియని వ్యక్తులకు లిఫ్ట్ ఇవ్వడం నిజంగా నేరమా? మోటారు వాహనాల (MV)  చట్టం ఏమి చెబుతుంది? మనం ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా వాస్తవాలు ఏంటో తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: గుర్తు తెలియని వ్యక్తులకు లిఫ్ట్ ఇవ్వటం నేరం, ఆలా ఇచ్చినచో  జరిమానా కట్టాలిసిందే.
ఫాక్ట్ (నిజం): మోటారు వాహనాల (MV)  చట్టంలోని సెక్షన్ 66 ప్రకారం సరైన అనుమతులు లేకుండా వాహనాన్ని బహిరంగ ప్రదేశాల్లో రవాణా వాహనంగా వాడరాదు. అలా చేసినచో తగిన శిక్షార్హులు అవుతారు. అంతే కానీ లిఫ్ట్ ఇచ్చి డబ్బు ఏమి తీసుకోకపోతే అదేమీ నేరం కాదు. అంచేత ఈ పోస్ట్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
నితిన్ నాయర్  రాసిన పోస్ట్ కోసం  ఇంటర్నెట్‌లో  సరైన కీవర్డ్స్ తో వెతకగా మాకు అది లభించింది. ఆ పొస్ట్‌ని ఇప్పుడు వైరల్ అవుతున్న పొస్ట్‌ని  పోల్చినప్పుడు, కొన్ని తప్పులు ఉన్నా  కూడా, ఆయనకు జరిగిన సంఘటనను పొస్ట్‌లో పూర్తిగా వివరించారని అర్థం అవుతుంది. నితిన్ నాయర్ పూర్తి పోస్ట్ ఇక్కడ చదవచ్చు. తాను రాసిన పోస్ట్‌ని బట్టి  తాను గుర్తు తెలియని వ్యక్తులకు లిఫ్ట్ ఇచ్చినందుకు, తనపై మోటారు వాహనాల  (MV) చట్టంలోని సెక్షన్ 66/192 కింద జరిమానా వేశారని అర్థం అవుతుంది. అసలు ఈ సెక్షన్లు ఏంటో చూద్దాం.
మోటారు వాహనాల (MV) చట్టంలోని సెక్షన్ 66 అంటే ఏమిటి?
MV చట్టంలోని సెక్షన్ 66 రవాణా వాహనాల నియంత్రణకు సంబంధించింది. చట్టంలో పేర్కొన్న విషయాలు సెక్షన్ 66 దేనికి ఉద్దేశించబడిందో స్పష్టంగా వివరిస్తాయి.
వాణిజ్య ప్రయోజనం (రవాణా) కోసం ఉద్దేశించిన మోటారు వాహనాలు ప్రాంతీయ రవాణా అథారిటీ (RTA) నుండి అవసరమైన అనుమతిని పొందాలి. వీటిని ‘ఎల్లో ప్లేట్’ వాహనాలు అంటారు. మరోలాగ చెప్పాలంటే, చెల్లుబాటు అయ్యే పర్మిట్ లేకుండా మరియు పర్మిట్‌లో పేర్కొన్న ఏవైనా షరతులను ఉల్లంఘించి, రవాణా ప్రయోజనం కోసం వాహనాన్ని ఉపయోగించడం MV చట్టం ప్రకారం నేరం.
అదే సమయంలో, సెక్షన్ 66  కొన్ని మినహాయింపులను కూడా అందిస్తుంది.  ప్రభుత్వ వాహనాలు, ప్రకృతి వైపరీత్యాలు మరియు అత్యవసర సమయంలో ఇతర రాష్ట్రాలకు మళ్లించాల్సిన వాహనాల విషయంలో ఇవి వర్తిస్తాయి .
మోటారు వాహనం (MV) చట్టంలోని సెక్షన్ 192 అంటే ఏమిటి?
MV చట్టంలోని సెక్షన్ 66 కింద చేసిన ఉల్లంఘనలకు జరిమానాలను సెక్షన్ 192 నిర్దేశిస్తుంది. మరో మాటలో చెప్పాలంటే, ఎవరైనా చెల్లుబాటు అయ్యే అనుమతి లేకుండా వాణిజ్య (రవాణా) ప్రయోజనం కోసం మోటారు వాహనాన్ని ఉపయోగిస్తుంటే లేదా పర్మిట్ షరతులను ఉల్లంఘించినట్లు గుర్తించినట్లయితే,  జరిమానాల గురించి ఈ సెక్షన్  మాట్లాడుతుంది. ఈ సెక్షన్ ప్రకారం, మొదటి నేరానికి గరిష్ట జరిమానా రూ. 5,000 మరియు కనీస జరిమానా రూ. 2000. అదనంగా, ఒక వ్యక్తికి 3 నెలల వరకు జైలు శిక్ష కూడా విధించవచ్చు. ఈ సెక్షన్ లో కొన్ని మినహాయింపులు నిర్వచించబడ్డాయి, అనారోగ్యం లేదా గాయంతో బాధపడుతున్న వ్యక్తుల రవాణా కోసం అత్యవసర పరిస్థితుల్లో వాహనాన్ని ఉపయోగించడం వంటి వాటికి  ఎటువంటి జరిమానా ఉండదు.
నితిన్ నాయర్ యొక్క  కేసు సంగతేంటి?
2018లో నితిన్‌కి ఈ సంఘటన జరిగినప్పుడు, ఆయన దీని గురించి సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చెయ్యటంతో అది  వైరల్ అయింది.  అనేక వార్త సంస్థలు ఈ సంఘటనఫై కథనాలు కూడా పబ్లిష్ చేసాయి. ఈ సంఘటనపై డెక్కన్ క్రానికల్ వాళ్ళు రాసిన కథనంలో  వారు ఈ కేసు గురించి హైదరాబాద్ ట్రాఫిక్ పొలిస్‌లో అడిషనల్ కమిషనర్ గా  పని చేస్తున్న అనిల్ కుమార్‌ని సంప్రదించగా, ఆయన నితిన్ విషయంలో  పోలీసులు తాను లిఫ్ట్ ఇచ్చిన వారి దగ్గర నుండి డబ్బులు తీసుకొన్నట్లుగా పొరబడి ఉంటారని తన అభిప్రాయాన్ని వ్యక్త పరిచారు. అంతే కాకుండా, లిఫ్ట్ ఇవ్వటం నేరం కాదు అని, మోటారు  వెహికల్స్ చట్టంలోని సెక్షన్ 66, ప్రైవేటు వాహనాన్ని టాక్సీలుగా  వాడకూడదు అని చెప్తుంది అని చెప్పారు. ఆ అర్టికల్‌ని ఇక్కడ చదవచ్చు.
అంతే కాక నితిన్ నాయర్ తాను ముంబై మిర్రర్‌కి  ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో పోలీసులు తనని పర్మిట్ లేకుండా జనాలకి లిఫ్ట్ ఇచ్చి డబ్బులు వసూలు చేసే ప్రైవేట్ వాహనంగా  పొరబడి ఉంటారేమో అని చెప్పారు. ముంబై లోని ఐరోలిలో  ఇలా కొంతమంది కార్ ఓనర్లు చేస్తారని చెప్పారు. కాకపోతే తన కారులో ఉన్న ప్యాసెంజర్లని పోలీసులు ఎందుకు డబ్బు కట్టారా లేదు అని ప్రశ్నించలేదు అనేది ఆయనకీ అర్ధం కాలేదు అని చెప్పారు. ఆ పూర్తి అర్టికల్‌ని ఇక్కడ చదవచ్చు.
ఎకనామిక్ టైమ్స్ వారు ఇదే సంఘటనపై రాసిన కథనంలో చట్టం లిఫ్ట్ ఇవ్వడం నేరంగా  చూడదని, నితిన్ నాయర్‌ని శిక్షించిన చట్టం ప్రైవేట్ వాహనాన్ని కమర్షియల్‌గా వాడటాన్ని నిషేధిస్తుంది అని రాసారు. పొరపాటుగా నితిన్ నాయర్ తన వాహనాన్ని కమర్షియల్‌గా వాడుతున్నారు అని  పోలీసులు కేసు వేసి ఉంటారని  తమ అర్టికల్‌లో రాసారు .ఆ పూర్తి అర్టికల్‌ని ఇక్కడ చదవచ్చు.
నిజానికి ఆచరణలో, నితిన్ నాయర్ పైన విధించిన సెక్షన్స్ సాధారణంగా వాణిజ్య రవాణా వాహనాల పర్మిట్ ఉల్లంఘనలకు మరియు  పర్మిట్ లేకుండా ప్రైవేట్ వాహనాలను టాక్సీలుగా నడుపుతున్న సందర్భాల్లో విధించబడతాయి. చాలా అరుదుగా  నితిన్ నాయర్ లాంటి సందర్భంలో  చలాన్ జారీ చేయడం జరుగుతుంది. కాబట్టి, ఇది ఒక  అరుదైన సంఘటనగా అర్థం చేసుకోవచ్చు. లిఫ్ట్ ఇవ్వటం నేరం కాదు, సొంత వాహనాన్ని పర్మిట్ లేకుండా కమర్షియల్ వాహనంగా వాడటం నేరం అని గుర్తుంచుకోవాలి.
చివరిగా, ఉచితంగా లిఫ్ట్ ఇవ్వటం నేరం కాదు, ప్రయివేట్ వాహనాన్ని  పర్మిట్ లేకుండా రవాణా వాహనంగా వాడటం నేరం.


text:
ఫ్లాక్స్ ఆయిల్ టాబ్లెట్‌లను వాడటం వలన లాభాలతో పాటు, దుష్ప్రభావాలు కూడా ఉంటాయి అని పరిశోధనలు చెప్తున్నాయి - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 29, 2022
ఫ్లాక్స్ ఆయిల్‌ను(అవిసె నూనె) ఒక థర్మాకోల్ ముక్క పైన వెయ్యగా అని కరిగిపోయిన వీడియో చూపెడుతూ, ఇదే విధంగా ఈ ఆర్గానిక్ ఫ్లాక్స్ ఆయిల్ టాబ్లెట్‌లను వేసుకుంటే రక్త నాళాల్లో ఉండే కొవ్వు మొత్తం కరిగిపోయి గుండె జబ్బుల రాకుండా ఉంటాయి అని చెప్తున్న ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. దీంట్లో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ‘Vestige’ కంపెనీకి చెందిన ఫ్లాక్స్ ఆయిల్ టాబ్లెట్లు వేసుకుంటే రక్త నాళాల్లో ఉండే కొవ్వు మొత్తం కరిగిపోయి గుండె జబ్బుల రాకుండా ఉంటాయి.
ఫాక్ట్: కొన్ని పరిశోధనల ప్రకారం, అవిసె గింజలు మరియు అవిసె నూనె తీసుకోవడం వలన గుండెజబ్బు మరియు అధిక రక్తపోటు ఉన్న వ్యక్తులకు ఆయా జబ్బులు  అదుపులో ఉండడానికి సహాయపడవచ్చు. ఈ టాబ్లెట్లు తీసుకోవడం వలన కొలెస్ట్రాల్ తగ్గుతుంది అని కొన్ని అధ్యయనాలు చెపితే, అంత ప్రభావం ఏమీ లేదు అని మరికొన్నిట్లో తేలింది. ఎక్కువ మోతాదులో తీసుకున్నట్లు అయితే డయేరియా, గ్యాస్, అలెర్జీలు ఏర్పడే అవకాశం కూడా ఉంది. గర్భంతో ఉన్నప్పుడు దీనిని నివారించాలి. దీనిని ఔషధంగా ఉపయోగించడానికి “Food and Drug Administration” అనుమతి ఇవ్వలేదు. బీపీ, షుగర్ మరియు ఇతర ఆరోగ్య సమస్యల కోసం టాబ్లెట్లు వేసుకుంటున్న వాళ్ళు ఈ ఆయిల్ ను తీసుకుంటే, రెండింటి మధ్య రియాక్షన్ జరిగే ప్రమాదం ఉంది. ఇక ‘vestige’ కంపెనీ అమ్ముతున్న ఈ ఉత్పత్తి పైన ఎక్కడా కూడా FSSAI, AYUSH లేదా CDSCO వంటి ప్రభుత్వ సంస్థల నుంచి గుర్తింపు ఉన్నట్లు లేబల్ కనిపించలేదు. కావున పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పు దోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ముందుగా ఈ ఫ్లాక్స్ ఆయిల్ గురించి వివిధ పరిశోధనలను ఏం చెప్తున్నాయో చూద్దాం. Mayo clinic, Cleveland Clinic మరియు WebMD లో ఇచ్చిన సమాచారం ప్రకారం,  అవిసె గింజలు(Flax seeds) మరియు వీటి నుండి తయారు చేసే ఈ అవిసె నూనె(Flax Oil)లో గుండెకు సహాయపడే ‘Alpha-linolenic Acid (ALA)’ అనే ‘omega-3 fatty acid’ ఉంటుంది. కొన్ని పరిశోధనల ప్రకారం, ఈ అవిసె గింజలు మరియు అవిసె నూనె తీసుకోవడం వలన గుండెజబ్బు మరియు అధిక రక్తపోటు ఉన్న వ్యక్తులకు ఆయా జబ్బులు  అదుపులో ఉండడానికి సహాయపడవచ్చు అని తెలిసింది. కొలెస్ట్రాల్ విషయానికి వస్తే, ఈ నూనె తీసుకోవడం వలన కొలెస్ట్రాల్ తగ్గుతుంది అని కొన్ని అధ్యయనాలు చెపితే, అంత ప్రభావం ఏమీ లేదు అని మరికొన్నిట్లో తేలింది. ఒకవేళ ఈ నూనె ఎక్కువ మోతాదులో తీసుకుంటే   డయేరియా, గ్యాస్ ఏర్పడే అవకాశం కూడా ఉంది. గర్భంతో ఉన్నప్పుడు దీనిని నివారించాలి. కొన్ని సార్లు ఈ నూనె వల్ల అలెర్జీలు కూడా వస్తాయి. ఫ్లాక్స్ సీడ్ ఆయిల్ రక్తం గడ్డకట్టడాన్ని తగ్గిస్తుంది కాబట్టి, సర్జరీకి రెండు వారాల ముందు ఈ నూనెను ఉపయోగించడం మానేయాలి. బీపీ, షుగర్ మరియు ఇతర ఆరోగ్య సమస్యల కోసం టాబ్లెట్లు వేసుకుంటున్న వాళ్ళు ఈ ఆయిల్ ను తీసుకుంటే, రెండింటి మధ్య రియాక్షన్ జరిగే ప్రమాదం ఉంది. ఫ్లాక్స్ సీడ్ ఆయిల్‌ను ఔషధంగా ఉపయోగించడానికి “Food and Drug Administration” అనుమతి ఇవ్వలేదు.
ఇక వీడియోలో చూపించే దాని ప్రకారం, ఈ Flax Oil టాబ్లెట్లు  తయారు చేసిన కంపెనీ పేరు ‘Vestige Marketing Pvt Ltd’ అని తెలుస్తుంది. ఇది ఒక డైరెక్ట్ సెల్లింగ్ కంపెనీ. flipkart, amazon మరియు indiamart  ఉన్న ఫోటోలను గమనించగా, ఎక్కడా కూడా దీనికి FSSAI, AYUSH లేదా CDSCO వంటి ప్రభుత్వ సంస్థల నుంచి గుర్తింపు ఉన్నట్లు లేబల్ కనిపించలేదు.
మరియు థర్మాకోల్ ముక్కను ఈ నూనె కరిగించింది కాబట్టి శరీరంలో ఉన్న కొవ్వును కూడా అదే విధంగా కరిగించేస్తుంది అనుకోవడం పొరపాటు. ఎందుకంటే థర్మాకోల్ మరియు కొలెస్ట్రాల్ రెండూ వేరు వేరు పదార్ధాలు. ఈ నూనెలో కరిగినట్లుగానే పెట్రోల్, అసిటోన్ వంటి రసాయనాల్లో కూడా థర్మాకోల్ సులువుగా కరిగిపోతుంది.
మొత్తానికి, ఫ్లాక్స్ ఆయిల్ టాబ్లెట్‌లను వాడటం వలన లాభాలతో పాటు, దుష్ప్రభావాలు కూడా ఉంటాయి అని వివిధ పరిశోధనలు చెప్తున్నాయి

source: news-factly

created: November 29, 2022

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
ఉత్తర ప్రదేశ్ లో 12వ త‌ర‌గ‌తి వ‌ర‌కు స్కూల్ ఫీజు 20 వేల రూపాయ‌లు దాటితే విద్యా సంస్థ లైసెన్స్ ర‌ద్దు అన్న వార్తలో నిజం లేదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 31, 2020
ఉత్తర ప్రదేశ్ లో 12వ త‌ర‌గ‌తి వ‌ర‌కు స్కూల్ ఫీజు, పుస్తకాల ఖర్చు అన్నీ కలిపి 20 వేల రూపాయ‌లు దాటితే విద్యా సంస్థ లైసెన్స్ ర‌ద్దు చేస్తామ‌ని ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఆర్డినెన్స్ జారీచేసారని చేప్తున్న వార్త నిజమో కాదో తెలపమని మా వాట్సాప్ కి ఒక అభ్యర్థన వచ్చింది. ఇదే వార్త కొన్ని సంవత్సరాల నుండి సోషల్ మీడియాలో చక్కర్లు కొడుతుంది, దీనికి సంబంధించిన పోస్టులు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తలో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తర ప్రదేశ్ లో 12వ త‌ర‌గ‌తి వ‌ర‌కు స్కూల్ ఫీజు, పుస్తకాల ఖర్చు అన్నీ కలిపి 20 వేల రూపాయ‌లు దాటితే విద్యా సంస్థ లైసెన్స్ ర‌ద్దు చేస్తామ‌ని ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఆర్డినెన్స్ జారీచేసారు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఉత్తర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 2018లో విడుదల చేసిన ‘U.P. Self-Financed Independent Schools (Fee Regulation) Act, 2018’ అనే ఆర్డినెన్సు ప్రకారం వార్షిక ఫీజు 20,000 కంటే ఎక్కువ ఉన్న స్కూల్స్ అన్నీ వాళ్ళ సదుపాయాలకు తగ్గట్టు ఫీజు వసూలు చెయ్యొచ్చు అని స్పష్టంగా చెప్పింది. ఇంకా ఈ ఆర్డినెన్సు లో ఎక్కడ కూడా వార్షిక ఫీజు 20 వేల రూపాయ‌లు దాటితే విద్యా సంస్థ లైసెన్స్ ర‌ద్దు చేస్తారన్న ప్రస్తావన లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ పోస్టులో చెప్పిన ఆర్డినెన్సు కోసం వెతకగా 2018లో ఉత్తర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం “U.P. Self-Financed Independent Schools (Fee Regulation) Act, 2018 ” అనే ఆర్డినెన్సు జారి చేసింది. ఈ ఆర్డినెన్సు ప్రకారం, వార్షిక ఫీజు 20,000 కంటే ఎక్కువ ఉన్న స్కూల్స్ అన్ని వాళ్ళ సదుపాయాలకు తగ్గట్టు ఫీజు వసూలు  చెయ్యొచ్చు. ఒక జిల్లా స్థాయి ‘ఫీ రెగ్యులేటరీ కమిటీకి’ తమ ప్రతిపాదనలు సమర్పించి తమ సదుపాయాల ప్రకారం ఫీజు వసూలు చెయ్యొచ్చు అన్నది ఈ ఆర్డినెన్సు సారాంశం. ప్రతి ఏడాది ఫీజు ఎంత పెంచుకోవొచ్చో కూడా ఈ ఆర్డినెన్సు లో కూలంకషంగా చెప్పడం జరిగింది. అంతేకాని ఈ ఆర్డినెన్సు లో ఎక్కడ కూడా వార్షిక ఫీజు 20 వేల రూపాయ‌లు దాటితే విద్యా సంస్థ లైసెన్స్ ర‌ద్దు చేస్తారన్న ప్రస్తావన లేదు. ఈ ఆర్డినెన్సు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. దిన్నిబట్టి పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు అని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
చివరగా, ఉత్తర ప్రదేశ్ లో వార్షిక ఫీజు 20,000 కంటే ఎక్కువ ఉన్న స్కూల్స్ అన్ని వాళ్ళ సదుపాయాలకు తగ్గట్టు ఫీజు వసూలు  చెయ్యొచ్చు.


text:
స్కూల్ ఫీజులను నియంత్రిస్తూ ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చేసిన చట్టంలో గరిష్టంగా 20,000 ఫీజు అనే ఎటువంటి నిబంధన లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 26, 2022
‘ఉతరప్రదేశ్‌లో 12వ తరగతి వరకు స్కూల్ ఫీజు, పుస్తకాల ఖర్చులు అన్ని కలిపి 20వేల రూపాయల కంటే ఒక్క పైసా దాటినా ఆ స్కూల్/ కాలేజీ లైసెన్స్ రద్దు చేసే విధంగా’  ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఆర్డినెన్స్ జారీ చేసినట్టు చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ విషయానికి సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 12వ తరగతి వరకు స్కూల్ ఫీజు, పుస్తకాల ఖర్చులు అన్ని కలిపి 20వేల రూపాయలు దాటితే ఆ స్కూల్/ కాలేజీ లైసెన్స్ రద్దు చేసే విధంగా ఆర్డినెన్స్ జారీ చేసారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): స్కూల్ ఫీజుల నియంత్రణకు సంబంధించి ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 2018లో ‘Uttar Pradesh Self-Financed Independent Schools (Fee Regulation) Act, 2018’ తీసుకొచ్చింది. ఐతే ఈ చట్టంలో స్కూల్ ఫీజు 20,000 కంటే ఎక్కువగా ఉండకూడదని  ఎక్కడా చెప్పలేదు. ఈ చట్టం ద్వారా ఫీజు నిర్ణయించుకొనే అధికారం స్కూల్లకే అందించగా, ప్రభుత్వం పాత్ర కేవలం ఫీజు పెంచేటప్పుడు పాటించాల్సిన మార్గదర్శకాలను నిర్దేశించే, మరియు ఫీజుల విషయంలో అవకతవకలు జరిగినప్పుడు చర్యలు తీసుకునే వరకు మాత్రమే పరిమితం. ప్రకృతి వైపరీత్యాలు, యుద్ధాలు మరియు కరోనా లాంటి అసాధారణ/అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ప్రభుత్వానికి స్కూల్ ఫీజులు నియంత్రించే అధికారం ఉండేలాగా 2018లో చేసిన చట్టానికి కొన్ని సవరణలు చేస్తూ 2020లో ఒక ఆర్డినెన్స్ తీసుకొచ్చారు. ఐతే ఈ ఆర్డినెన్స్‌లో కూడా ఫీజు  20,000 కంటే ఎక్కువగా ఉండకూడదని నిబంధననేది లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
రాష్ట్రంలోని స్కూల్ విద్యార్థుల నుండి భారీగా ఫీజులు వసూలు చేయకుండా నిరోధించేందుకు ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 2018లో ‘Uttar Pradesh Self-Financed Independent Schools (Fee Regulation) Act, 2018’ పేరుతో ఒక చట్టాన్ని తీసుకొచ్చింది.
ఇండిపెండెంట్ ప్రీ- ప్రైమరీ స్కూల్స్‌ను మినహాయిస్తే, మైనారిటీ విద్యాసంస్థలతో పాటు CBSE, ICSE మరియు UP బోర్డ్ ద్వారా గుర్తింపు పొందిన అన్ని ప్రైవేటు స్కూల్స్‌కు ఈ చట్టం వర్తిస్తుంది. అలాగే ఒక విద్యార్థి నుండి సంవత్సరానికి 20,000 రూపాయల కంటే ఎక్కువ ఫీజు వసూలు చేసే ఏదైనా ఇతర బోర్డు (ప్రభుత్వం నోటిఫై చేసిన) గుర్తింపు పొందిన స్కూల్స్‌కు కూడా ఈ చట్టం వర్తిస్తుంది.
ఐతే ఈ చట్టంలో స్కూల్ ఫీజు 20,000 కంటే ఎక్కువగా ఉండకూడదనే నిబందనేది లేదు. పైగా తమకు అయ్యే ఖర్చులు, తాము అందించే సదుపాయాలు, మొదలైన వాటికి అనుగుణంగా ఫీజు నిర్ణయించుకొనే అధికారాన్ని ఈ చట్టం స్కూల్స్‌కు అందిస్తుంది, అయితే స్కూల్స్ చేసే ప్రతిపాదనలను జిల్లా కమిటీ పరిశీలించి ఆమోదిస్తాయి.
అదేవిధంగా సంవత్సరానికి ఒకసారి స్కూల్ ఫీజు పెంచుకొనే సౌలభ్యం కూడా ఈ చట్టం స్కూల్స్‌కు అందించింది. కాకపోతే ఫీజు పెంపుకు సంబంధించి రెండు మార్గదర్శకాలను పాటించాల్సిందిగా ఈ చట్టంలో పేర్కొన్నారు. అవి,
ఐతే ఫీజు పెంపుకు సంబంధించి పైన తెలిపిన నిబంధనలు అంతకు ముందు ఉన్న విద్యార్థులకు కాగా, కొత్తగా అడ్మిషన్ తీసుకునే విద్యార్థులకు ప్రభుత్వ నియమాలకు లోబడి ఫీజులు నిర్ణయించుకొనే అధికారన్ని ఈ చట్టం స్కూల్స్‌కు అందిస్తుంది.
పైగా రాష్ట్రంలోని ప్రతీ జిల్లాలో జిల్లా మేజిస్ట్రేట్ నేతృత్వంలో ఒక జిల్లా ఫీ నియంత్రణ కమిటీ ఏర్పాటు చేయాలని ఈ చట్టం సూచిస్తుంది. స్కూల్స్ ఇష్టానుసారంగా ఫీజులు పెంచకుండా ఈ కమిటీ చర్యలు తీసుకుంటాయి, అలాగే  ఈ చట్టాన్ని సరిగ్గా అమలు చేయని స్కూల్స్‌కు లక్ష నుండి ఐదు లక్షల వరకు ఫైన్ విధించే మరియు స్కూల్ లైసెన్స్ రద్దు చేయాలనీ బోర్డుకు ప్రతిపాదించే అధికారం ఈ కమిటీలకు అందించారు. కమిటీ నిర్ణయంతో ఏకీభవించనివారు 30 రోజులలోపు తీర్పును అప్పీల్ చేసుకోవడానికి స్టేట్ సెల్ఫ్ ఫైనాన్స్ ఇండిపెండెంట్ స్కూల్ అప్పీలేట్ అథారిటీ (SSFISA)ని ఏర్పాటు చేసారు.
ఈ చట్టం ద్వారా ఫీజు నిర్ణయించుకొనే అధికారం స్కూల్లకే అందించగా, ప్రభుత్వం పాత్ర కేవలం ఫీజు పెంచేటప్పుడు పాటించాల్సిన మార్గదర్శకాలను నిర్దేశించే, మరియు ఫీజుల విషయంలో అవకతవకలు జరిగినప్పుడు చర్యలు తీసుకునే వరకు మాత్రమే పరిమితం.
The Uttar Pradesh Self-Financed Independent Schools (Fee Regulation) (Amendment) Ordinance, 2020 :
ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 2020 కరోనా సమయంలో స్కూల్స్ ఇష్టానుసారం ఫీజులు పెంచకుండా 2018లో చేసిన చట్టానికి కొన్ని సవరణలు చేస్తూ ఒక ఆర్డినెన్స్ జారీ చేసింది. ప్రకృతి వైపరీత్యాలు, యుద్ధాలు మరియు కరోనా లాంటి అసాధారణ/అత్యవసర పరిస్థితుల్లో ప్రభుత్వానికి స్కూల్ ఫీజులు నియంత్రించే అధికారం ఉండేలాగా ఈ  ఆర్డినెన్స్ తీసుకొచ్చారు.
అలాగే 2018 చట్టంలో పేర్కొన్న  SSFISA స్థానంలో డివిజనల్ సెల్ఫ్-ఫైనాన్స్డ్ ఇండిపెండెంట్ స్కూల్ అప్పిలేట్ అథారిటీ (DSFISA)ను ఏర్పాటు చేసారు.
ఐతే ఈ ఆర్డినెన్స్ ద్వారా ఫీజు నియంత్రించే అధికారం ప్రభుత్వం పొందినప్పటికీ, స్కూల్ ఫీజు గరిష్టంగా 20,000 కంటే ఎక్కువగా ఉండకూడదని ఈ ఆర్డినెన్స్ ద్వారా ప్రభుత్వం ఎటువంటి నిబంధనను విధించలేదు. అలాగే కరోనా సమయంలో స్కూల్ ఫీజు గరిష్టంగా 20,000 కంటే ఎక్కువగా ఉండకూడదని ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఎటువంటి ఆర్డర్ కూడా జారీ చేయలేదు. 2018లో చేసిన చట్టంలో కూడా ఇలాంటి నిబంధనేది లేదు.
2018 చట్టంలో పేర్కొన్న 20,000 స్కూల్ ఫీజు అన్న అంశాన్ని మరియు ఇష్టానుసారం ఫీజులు పెంచకుండా 2020లో తీసుకొచ్చిన ఆర్డినెన్స్‌లోని అంశాలను తప్పుగా అర్థం చేసుకొని ఉండవచ్చు. అందుకే సోషల్ మీడియాలో 20,000 కంటే ఎక్కువ ఫీజు వసూలు చేస్తే స్కూల్ లైసెన్స్ రద్దు చేస్తారని తప్పుడు సమాచారాన్ని షేర్ చేస్తున్నారు. కాని నిజానికి ఇలాంటి నిబంధనేది ప్రభుత్వం తీసుకురాలేదు.
చివరగా, స్కూల్ ఫీజుల నియంత్రణకు సంబంధించి ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చేసిన చట్టంలో ఫీజు ఇరవై వేల కంటే ఎక్కువగా ఉండకూడదని ఎటువంటి నిబంధన లేదు.


text:
ఉత్తర్ ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం లక్నో పేరు లక్ష్మణపురిగా మారుస్తున్నట్టు ఎటువంటి గెజిట్ నోటిఫికేషన్ విడుదల చెయ్యలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 28, 2023
లక్నో పేరు మార్చబడింది. దాని అసలు పేరు  ‘లక్ష్మణపురి’గా  మార్చి ఉత్తరప్రదేశ్ లోని యోగి సర్కార్  గెజిట్ నోటిఫికేషన్ విడుదల చేసింది అంటూ ఒక పోస్టు సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. దీని వెనుక ఎంత నిజముందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: లక్నో నగరం పేరు దాని అసలు పేరైన లక్ష్మణపురిగా మారుస్తూ ఉత్తర్ ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం గెజిట్ నోటిఫికేషన్ విడుదల చేసింది
ఫాక్ట్(నిజం): ఉత్తర్ ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం లక్నో పేరును లక్ష్మణపురిగా మారుస్తున్నట్టు ఎటువంటి గెజిట్ నోటిఫికేషన్ విడుదల చేయటం కానీ ప్రకటన కానీ ఇవ్వలేదు. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
ఈ పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ గురించి తెలుసుకోవటానికి కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, ఇటువంటి గెజిట్ నోటిఫికేషన్ విడుదల చేయటం కానీ ప్రకటన కానీ ఉత్తర్ ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఇవ్వలేదు అని తెలుసుకున్నాం.
అయితే, ఈ దావా గురించి చాలా తరచుగా వార్తలు వస్తున్నట్లు మేము గమనించాం. లక్నో పేరు లక్ష్మణపురిగా మార్చాలి అని చాలా కాలం నుండి పలు బీజేపీకి చెందిన వారు ప్రభుత్వాన్ని విజ్ఞప్తి చేస్తున్నారు. దీనికి కారణం శ్రీ రాముడు శ్రీలంకను జయించిన తర్వాత తన సోదరుడు లక్ష్మణ్‌కు లక్నో భూభాగాన్ని బహుమతిగా ఇచ్చాడు కాబట్టి, లక్నో అసలు పేరు లక్ష్మణ్‌పూర్అని పిలుస్తారని. లక్నో అనే పేరు తరువాత కాలంలో లక్ష్మణ్‌పూర్, లఖన్‌పూర్ లేదా లచ్‌మణ్‌పూర్‌కి అనువదించబడిన సంస్కరణ అని తెలుపుతున్నారు (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
ఈ వాదనకు స్పందిస్తూ, ఫిబ్రవరి 2023లో కేంద్ర హోంమంత్రి అమిత్ షా, భారతదేశ చరిత్ర మరియు సంస్కృతికి మొఘల్ చక్రవర్తులు చేసిన సేవలను బీజేపీ గుర్తిస్తుందని, మొఘల్ వారసత్వాన్ని తుడిచివేయడానికి ప్రయత్నించమని స్పష్టం చేశారు (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ)
చివరిగా, ఉత్తర్ ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం లక్నో పేరు లక్ష్మణపురిగా మారుస్తున్నట్టు ఎటువంటి గెజిట్ నోటిఫికేషన్ విడుదల చెయ్యలేదు.

created: November 28, 2023


text:
రంజాన్ సందర్భంగా మాంసం దుకాణాలను మూసివేయాలంటూ ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం సూచించలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 27, 2023
రంజాన్ సందర్భంగా ఉత్తర ప్రదేశ్ సీఎం యోగి అదిత్యనాథ్ సూచనలతో ముస్లిం సోదరుల మాంసం దుకాణాలను స్వచ్ఛందంగా బంద్ చేసుకున్నారని చెప్తూ ఒకే వీడియో సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. దీంట్లో ఎంత నిజముందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రంజాన్ సందర్భంగా ఉత్తర ప్రదేశ్ సీఎం యోగి అదిత్యనాథ్ సూచనలతో మాంసం దుకాణాలను ముస్లిం వ్యాపారస్తులు స్వచ్ఛందంగా మూసివేస్తున్నట్లు చెప్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్: ఈ వీడియో ఏప్రిల్ 2022 నాటిది. చైత్ర నవ సందర్భంగా ఘజియాబాద్ నగర పాలక సంస్థ జిల్లాలో మాంసం విక్రయాన్ని నిషేధిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. ఇదే సమయంలో రంజాన్ మాసం ఉండటంతో ముస్లింలు ఈ నిర్ణయానికి ఎలా స్పందిస్తారనేది ఈ వీడియో చూపుతుంది. అయితే, ఈ నిషేధం కేవలం ఆలయాలకు 250 మీటర్ల పరిధి వరకు మాత్రమే వర్తిస్తుందని నగర పాలక సంస్థ తరువాత స్పష్టం చేసింది. ఈ సంవత్సరం ఇటువంటి ఉత్తర్వులు జారీ అయినట్లు ప్రభుత్వం ఎక్కడా అధికారికంగా ప్రకటించలేదు. కావున పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పు.
ముందుగా వైరల్ వీడియోకి సంబంధించిన వివరాలను ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, దీనికి సంబంధించిన పూర్తి వీడియో 05 ఏప్రిల్ 2022 న ‘Headlines India’ అనే ఫేస్ బుక్ ఛానెల్లో ప్రత్యక్షప్రసారం అయినట్లు గుర్తించాము. ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ఘజియాబాద్ ప్రాంతంలో రంజాన్ మాసంలో మాంసం దుకాణాలను మూసివేయగా అక్కడి ప్రజల స్పందన ఎలా ఉంది అనేది ఈ ఇంటర్వ్యూలో చూడవచ్చని వీడియో కింద వివరణలో పేర్కొన్నారు.
వార్తా కథనాల ప్రకారం, 2022లో ఏప్రిల్ 02 నుంచి ఏప్రిల్ 10 వరకు, చైత్ర నవ రాత్రుల సందర్భంగా ఘజియాబాద్ నగర పాలక సంస్థ జిల్లాలో మాంసం విక్రయాన్ని నిషేధిస్తూ ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. అయితే, ఈ ఉత్తర్వులను వెంటనే సవరిస్తూ కేవలం ఆలయాలకు 250 మీటర్ల పరిధిలో మాత్రమే ఈ నిషేధం అమలులో ఉంటుందని స్పష్టం చేసింది. ఇక ఈ సంవత్సరం చైత్ర నవరాత్రుల సందర్భంగా మాంస విక్రయాలను నిషేధిస్తున్నట్లు ఎక్కడా ప్రభుత్వం అధికారికంగా ప్రకటించలేదు.
చివరిగా, 2022లో ఘజియాబాద్ ప్రాంతంలో  చైత్ర నవరాత్రి సందర్భంగా చేసిన మాంస నిషేధానికి సంబంధించిన వీడియోని 2023లో రంజాన్ మాసం సందర్భంగా ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం మాంస నిషేధం చేసిందంటూ తప్పుడు ప్రచారం జరుగుతుంది.


text:
తెలంగాణ MLC ఎన్నికల ఫలితాలకు సంబంధించి ‘V6 వెలుగు’ దినపత్రిక ఎటువంటి సర్వే నిర్వహించలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 15, 2021
‘V6 వెలుగు’ దినపత్రిక హైదరాబాద్-రంగారెడ్డి-మహబూబ్ నగర్ నియోజకవర్గంలో నిర్వహించిన MLC వోటర్ సర్వే యొక్క ఫలితాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో కొన్ని పోస్టులు షేర్ అవుతున్నాయి. ఆ పోస్టులని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఒక పోస్టులో తెరాస అభ్యర్ధికి అత్యధికంగా 52 శాతం వోట్లు పడుతాయని తెలుపగా, మరొక పోస్టులో తెరాస అభ్యర్ధికి 6 శాతం వోట్లు మాత్రమే పడుతాయని ‘వెలుగు’ సర్వే తెలిపినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు. 14 మర్చి 2021 నాడు తెలంగాణ లో రెండు MLC స్థానాలకు ఎన్నికలు జరిగిన నేపథ్యంలో, ఈ పోస్టులు సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్నాయి. ఆ పోస్టులలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ‘V6 వెలుగు’ దినపత్రిక హైదరాబాద్-రంగారెడ్డి-మహబూబ్ నగర్ నియోజకవర్గంలో నిర్వహించిన MLC వోటర్ సర్వే యొక్క ఫలితాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ పోస్టులలో షేర్ చేసిన రెండు సర్వే ఫలితాలు ‘V6 వెలుగు’ దినపత్రిక నిర్వహించినవి కావు. ‘వెలుగు’ సర్వే పేరుతో అధికార పార్టీకి అనుకూలంగా తప్పుడు పోస్టులని షేర్ చేస్తున్నట్టు V6 ఛానల్ తెలిపింది. తెలంగాణలో జరిగిన MLC ఎన్నికలకు సంబంధించి ‘వెలుగు’ దినపత్రిక ఎటువంటి సర్వే నిర్వహించలేదని V6 న్యూస్ ఛానల్ స్పష్టం చేసింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
ఈ సర్వే లకు సంబంధించిన సమాచారం కోసం V6 న్యూస్ అధికారిక వెబ్సైటులో మరియు సోషల్ మీడియా అకౌంట్లలలో వెతికితే, సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్న ఈ సర్వే గురించి V6 న్యూస్ ఛానల్ స్పష్టతనిస్తూ ఫేస్బుక్ లో ఒక పోస్ట్ పెట్టినట్టు తెలిసింది. సోషల్ మీడియాలో ‘వెలుగు’ పేరుతో ఫేక్ సర్వే ఫలితాలు షేర్ చేస్తునట్టు V6 న్యూస్ ఛానల్ తెలిపింది. తెలంగాణలో జరిగిన రెండు MLC స్థానాల ఎన్నికలకు సంబంధించి తాము ఎటువంటి సర్వేలు నిర్వహించలేదని V6 ఛానల్ స్పష్టం చేసింది. ఈ ఫేక్ సర్వే లపై V6 ఛానల్ తెలిపిన సమాచారాన్ని యూట్యూబ్ లో కూడా చూడవచ్చు.
‘V6 వెలుగు’ ఈ ఫేక్ సర్వే ల గురించి తెలుపుతూ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చూడవచ్చు. అధికార పార్టికి చెందిన కొందరు ‘వెలుగు’ పేరుతో తప్పుడు సర్వేలని సృష్టించినట్టు V6 న్యూస్ ఛానల్ ఆరోపించింది. హైదరాబాద్ గ్రేటర్ ఎన్నికల సమయంలో కూడా ‘వెలుగు’ పేరుతో ఇలాంటి ఫేక్ సర్వే లనే సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసినట్టు V6 ఛానల్ తెలిపింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులలో షేర్ చేసిన సర్వే ఫలితాలు ‘V6 వెలుగు’ ప్రకటించలేదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, తెలంగాణ MLC ఎన్నికలకు సంబంధించి ‘V6 వెలుగు’ దినపత్రిక ఎటువంటి సర్వే నిర్వహించలేదు.


text:
వీడియోలో NRC మరియు CAAలను వ్యతిరేకిస్తూ యడ్యూరప్ప ముందు వచనానంద స్వామీ మాట్లాడలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 16, 2020
కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రి ‘యడ్యూరప్ప ముందే NRC మరియు CAA ను వ్యతిరేకించిన స్వామీజీ’ అని చెప్తూ ఒక వీడియోని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
యడ్యూరప్ప ముందే NRC మరియు CAA లను వ్యతిరేకించిన స్వామీజీ.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో స్వామీజీ అసలు NRC మరియు CAA గురించి మాట్లాడలేదు. లింగాయత్ వర్గానికి చెందిన బీజేపీ ఎమ్మెల్యే మురుగేష్ నిరానికి మంత్రి పదవి ఇవ్వాలని వీడియోలో వచనానంద స్వామీ మాట్లాడాడు. మురుగేష్ కి మంత్రి పదవి ఇవ్వకుంటే పంచమశాలి లింగాయత్ల మద్దత్తుని యడ్యూరప్ప కోల్పోతాడని స్వామీజీ అన్నాడు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని విషయం గురించి గూగుల్ లో ‘yeddyurappa swamiji on stage’ అని వెతకగా, చాలా వీడియోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి.
వీడియోలో వచనానంద స్వామీ మాట్లాడుతూ ‘లింగాయత్ వర్గానికి చెందిన 13 మంది శాసనసభ్యులు ఉన్నారు. వారిలో కనీసం ముగ్గురికి అయినా మంత్రి పదవులు ఇవ్వాలి. మాజీ మంత్రి మురుగేష్ నిరాని చాలా సహాయం చేసాడు, తనకు కేబినెట్ లో మంత్రి పదవి ఇవ్వాలి. మీరు మంత్రి పదవి ఇవ్వకుంటే, వీరశైవ లింగాయత్ పంచమశాలి వర్గం మొత్తం మీకు మద్దతు  ఉపసంహరించుకుంటుంది’ అని యడ్యూరప్ప తో అన్నట్టు ‘Indian Express’ ఆర్టికల్ లో చదవొచ్చు. ఈ విషయంపై ‘ANI’ చేసిన ట్వీట్ ని ఇక్కడ చూడవొచ్చు. ఈ ఘటన పై వివధ వార్తాసంస్థలు ప్రచురించిన ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. వీడియోలో స్వామీజీ అసలు NRC మరియు CAA గురించి మాట్లాడలేదు.
Karnataka: An argument broke out b/w CM BS Yediyurappa&Panchamasali Mutt seer Vachananda Swami on stage at event in Haveri as Vachananda Swami demanded ministership for Murugesh Nirani; said,"Yediyurappa will lose support of Panchamasali Lingayaths, if not accommodated."(14.01) pic.twitter.com/qybsL234q1
చివరగా, వీడియోలో NRC మరియు CAA లను వ్యతిరేకిస్తూ యడ్యూరప్ప ముందు వచనానంద స్వామీ మాట్లాడలేదు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 16, 2020


text:
నరేంద్ర మోదీ టీ అమ్మాడని ప్రచారంలో ఉన్న వాద్‌నగర్ రైల్వే స్టేషన్‌ని 1887లోనే నిర్మించారు, 1973లో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 2, 2021
నరేంద్ర మోదీ ఆరేళ్ళ వయసులో గుజరాత్‌లోని వాద్‌నగర్ రైల్వే స్టేషన్‌లో టీ అమ్మారన్న వార్త ప్రచారంలో ఉంది.  ఐతే ఇటీవల సోషల్ మీడియాలో వాద్‌నగర్ రైల్వే స్టేషన్‌ని 1973లో కట్టారని, అలాంటప్పుడు 1950లో పుట్టిన మోదీ ఆరేళ్ళ వయసులో అనగా 1956లో టీ ఎక్కడ అమ్మడాని ప్రశ్నిస్తున్న పోస్ట్ ఒకటి విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ విషయానికి సంబంధించిన నిజమెంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నరేంద్ర మోదీ టీ అమ్మానని చెప్పుకునే వాద్‌నగర్ రైల్వే స్టేషన్‌ని 1973లో నిర్మించారు. అంతకు ముందు ఆ స్టేషన్ లేదు.
ఫాక్ట్(నిజం): భారతీయ రైల్వే వెబ్సైటులో భారతీయ రైల్వే చరిత్రకి సంబంధించిన డాక్యుమెంట్‌లలో మెహసన-వాద్‌నగర్ మధ్య రైల్వే లైన్‌ని 21 మార్చ్ 1887న ప్రారంభించినట్టు పేర్కొన్నారు. భారత్‌లో రైల్వే నిర్వహణకు సంబంధించి మాకు లభించిన Administration Report on the Railways in India for 1887-88 డాక్యుమెంట్‌లో కూడా మెహసన – వాద్‌నగర్ మధ్య రైల్వే లైన్‌ని 21 మార్చ్ 1887న ప్రారంభించినట్టు పేర్కొన్నారు. అలాగే భారతీయ రైల్వే చరిత్రకి సంబంధించిన పలు పుస్తకాలు, రీసెర్చ్ పేపర్లలో కూడా వాద్‌నగర్ రైల్వే స్టేషన్ 1887 నుండే అందుబాటులో ఉందని చెప్తున్నాయి. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పశ్చిమ రైల్వేస్ వెబ్సైటులో 1973 కన్నా ముందునుండే వాద్‌నగర్ రైల్వే స్టేషన్ ఉందని  చెప్పడానికి ఆధారాలు మాకు లభించాయి. భారతీయ రైల్వే చరిత్రకి సంబంధించిన ఒక డాక్యుమెంట్‌లో మెహసన – వాద్‌నగర్ మధ్య రైల్వే లైన్‌ని 21 మార్చ్ 1887న ప్రారంభించినట్టు పేర్కొన్నారు. అలాగే వాద్‌నగర్–ఖేరాలు మధ్య మధ్య రైల్వే లైన్‌ని 12 డిసెంబర్ 1888న ప్రారంభించినట్టు పేర్కొన్నారు. దీన్నిబట్టి వాద్‌నగర్ రైల్వే స్టేషన్ 1887 నుండే అందుబాటులో ఉందని స్పష్టమవుతుంది.
అలాగే దక్షిణ మధ్య  రైల్వే వెబ్సైటులోని ఒక డాక్యుమెంట్‌లో భారతీయ రైల్వేలకు సంబంధించి అడ్మినిస్ట్రేషన్ రిపోర్ట్ గురించి ప్రస్తావించారు. ఇంటర్నెట్‌లో అడ్మినిస్ట్రేషన్ రిపోర్ట్‌కి సంబంధించిన సమాచారం కోసం వెతకగా 1887 -1888 మధ్య భారత్‌లో రైల్వే నిర్వహణకు సంబంధించి మాకు లభించిన Administration Report on the Railways in India for 1887-88 డాక్యుమెంట్‌లో కూడా మెహసన – వాద్‌నగర్ మధ్య రైల్వే లైన్‌ని 21 మార్చ్ 1887న ప్రారంభించినట్టు పేర్కొన్నారు. ఐతే ఈ డాక్యుమెంట్‌లో మెహసన – వాద్‌నగర్ మధ్య రైల్వే లైన్‌ని అప్పటి స్థానిక రాజులైన గైక్వాడ్స్ నిర్మించినట్టు పేర్కొన్నారు.
అలాగే వాద్‌నగర్ రైల్వే స్టేషన్ గురించి ప్రస్తావించిన భారతీయ రైల్వే చరిత్రకి సంబంధించిన పలు పుస్తకాలు, రీసెర్చ్ పేపర్లు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ పుస్తకాలు, రీసెర్చ్ పేపర్లు కూడా వాద్‌నగర్ రైల్వే స్టేషన్ 1887 నుండే అందుబాటులో ఉందన్న విషయన్ని పునరుద్ఘాటిస్తున్నాయి.
చివరగా, నరేంద్ర మోడీ టీ అమ్మాడని  ప్రచారంలో ఉన్న వాద్‌నగర్ రైల్వే స్టేషన్‌ని 1887లోనే నిర్మించారు, 1973లో కాదు.

created: November 2, 2021


text:
వారణాసిలోని శ్రీ మని మందిర్ దేవాలయంలోని దృశ్యాలని పునరుద్ధరించబడిన కాశీ విశ్వనాధ్ దేవాలయం అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 9, 2021
వారణాసిలో పునరుద్ధరించబడిన కాశీ విశ్వనాధ్ దేవాలయంలోని దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వారణాసిలో పునరుద్ధరించబడిన కాశీ విశ్వనాధ్ దేవాలయంలోని దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో కనిపిస్తున్నది వారణాసిలోని శ్రీ మని మందిర్ దేవాలయం, కాశీ విశ్వనాధ్ దేవాలయం కాదు. శ్రీ ధర్మ సంఘ్ అనే సంస్థ ఈ దేవాలయాన్ని నడుపుతున్నారు. కాశీ విశ్వనాధ్ దేవాలయ గర్భ గుడిలో ఎటువంటి మార్పులు చేయడం లేదని, దేవాలయ పరిసర ప్రాంతంలో చేస్తున్న కాశీ విశ్వనాధ్ కారిడార్ అభివృద్ధి పనులు నవంబర్ 2021 వరకు పూర్తవుతాయని కాశీ విశ్వనాధ్ దేవాలయం ట్రస్ట్ అధికారులు మీడియాకి తెలిపారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘InnovationMotiv Media’ అనే యూట్యూబ్ ఛానల్ పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నది వారాణసిలోని శ్రీ మని మందిర్ దేవాలయం లోని దృశ్యాలని వివరణలో తెలిపారు. ఈ శ్రీ మని మందిర్ దేవాలయాన్ని శ్రీ ధర్మ సంఘ్ సంస్థ వారు నడిపిస్తున్నట్టు ఇందులో తెలిపారు. శ్రీ మని మందిర్ దేవాలయంలోని మరికొన్ని దృశ్యాలని చూపుతూ పబ్లిష్ అయిన వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
‘InnovationMotiv Media’ యూట్యూబ్ ఛానల్ పోస్ట్ చేసిన వీడియోని ‘శ్రీ మని మందిర్ దేవాలయం’ వారు తమ వెబ్సైటులో పబ్లిష్ చేసారు. ఈ దేవాలయంలోని దృశ్యాలని చూపుతున్న మరికొన్ని ఫోటోలని కూడా తమ వెబ్సైటులో పబ్లిష్ చేసారు. శ్రీ మని మందిర్ దేవాలయంలో ఫిబ్రవరి 2020 లో జరిగిన ప్రాణ ప్రతిష్ట మహోత్సవం గురించి రిపోర్ట్ చేస్తూ ‘Amar Ujala’ న్యూస్ వెబ్సైటు ఒక ఆర్టికల్ కూడా పబ్లిష్ చేసింది.
‘శ్రీ ధర్మ సంఘ్’ వారి వెబ్సైటులో కూడా ఈ దేవాలయానికి సంబంధించి మరికొన్ని ఫోటోలని మనం చూడొచ్చు. శ్రీ మని మందిర్ దేవాలయానికి సంబంధించి షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోలు,  వీడియోలోని దృశ్యాలు పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలోని దృశ్యాలతో పోలి ఉన్నాయి. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో కనిపిస్తున్నది వారణాసిలోని శ్రీ మని మందిర్ దేవాలయమని, కాశీ విశ్వనాధ్ దేవాలయం కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం 2018లో ప్రారంభించిన కాశీ విశ్వనాధ్ కారిడార్ ప్రాజెక్ట్ నవంబర్ 2021 వరకు పూర్తి అవుతుందని ఆ ప్రాజెక్ట్ డివిజనల్ కలెక్టర్ మీడియాకి తెలిపారు. కాశీ విశ్వనాధ్ దేవాలయం పునరుద్ధికరణ సమాచారం కోసం ‘India Today’ న్యూస్ సంస్థ శ్రీ కాశీ విశ్వనాధ్ క్షేత్ర ట్రస్ట్ అధికారులని సంప్రదించగా, కాశీ విశ్వనాధ్ దేవాలయ గర్భగుడిలో ఎటువంటి పునరుద్ధరణ పనులు చేపట్టలేదని వారు స్పష్టం చేసారు. ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ ‘India Today’ పబ్లిష్ చేసిన ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, వారణాసిలోని శ్రీ మని మందిర్ దేవాలయంలోని దృశ్యాలని పునరుద్ధరించబడిన కాశీ విశ్వనాధ్ దేవాలయంలోని దృశ్యాలుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పాకిస్థాన్‌లోని వరుణ దేవాలయాన్ని ఇప్పుడు మరుగుదొడ్డిగా వాడుతున్నారు అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 25, 2022
పాకిస్థాన్‌లోని కరాచీ దగ్గర ఉన్న వరుణ దేవాలయాన్ని ఇప్పుడు మరుగుదొడ్డిగా వాడుతున్నారని, మైనారిటీ హిందువుల పరిస్థితి ఇది అని చెప్తున్న ఒక పోస్టు సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు.  దీంట్లో నిజమెంతో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: పాకిస్థాన్‌లోని కరాచీ దగ్గర ఉన్న వరుణ దేవాలయాన్ని ఇప్పుడు మరుగుదొడ్డిగా వాడుతున్నారు.
ఫ్యాక్ట్ (నిజం): కరాచీలోని మనోర దీవిలో ఉన్న వరుణ దేవాలయం దురవస్థలో ఉండగా, 2015లో అమెరికా ప్రభుత్వం వారి AFCP (యూ.ఎస్ అంబాసడార్స్ ఫండ్ ఫర్ కల్చరల్ పప్రేజర్వేషన్) ద్వారా బాగుచేసే పనులు మొదలయ్యి 2018లో పూర్తి అయ్యాయి. అంచేత పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చెప్తున్న వరుణ దేవాలయం పాకిస్థాన్‌లోని కరాచీలోని మనోర దీవిలో ఉంది. వార్త కథనాల ప్రకారం 1992లో జరిగిన బాబ్రీ మసీదు కూల్చివేత తర్వాత ఈ దేవాలయాన్ని మూసివేశారు. జియో టీవీ రిపోర్ట్ ప్రకారం, వేడిగాలులు మరియి ఆక్రమణల వల్ల ఈ దేవాలయం దురవస్థలోకి వెళ్ళింది.
అయితే 2015లో అమెరికా ప్రభుత్వం వారి AFCP (యూ.ఎస్ అంబాసడార్స్ ఫండ్ ఫర్ కల్చరల్ పప్రేజర్వేషన్) ద్వారా బాగుచేసే పనులు మొదలయ్యాయి. దీని గురించి పాకిస్థాన్‌లోని అమెరికన్ ఎంబసీ వారి వెబ్సైటులో ఉన్న సమాచారాన్ని  ఇక్కడ చదవచ్చు. ఈ పనుల కోసం AFCP $250,000 మొత్తాన్ని ఇస్తుందని ఇందులో రాసి  ఉంది.  దీని గురించి వచ్చిన వార్త కథనాల్ని మీరు ఇక్కడ, ఇక్కడ  మరియు ఇక్కడ చదవచ్చు.
వరుణ దేవాలయాన్ని బాగుచేసే పనులు 2018 జనవరి 25వ తారీఖున పూర్తయ్యాయి, ఈ ప్రాజెక్టు పూర్తయ్యిన  సందర్భంగా యూ.ఎస్ కాన్సల్ జనరల్ గ్రేస్ షెల్టన్ అక్కడికి వెళ్లారు. దీనికి సంభందించిన వార్త కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవచ్చు.
పోస్టులో ఉన్నట్లుగా వరుణ దేవాలయాన్ని మరుగుదొడ్డిగా వాడుతున్నారు అనడానికి ఏమైనా రుజువులున్నాయా అని వెతుకగా, కొన్ని బ్లాగ్ పోస్టులలో  జీవరాజ్ అనే ఒకతను ఈ దేవాలయాన్ని చూసుకొంటున్నట్టు రాసి ఉంది. దేవాలయం గదులు ఇప్పుడు మరుగుదొడ్లగా వాడుతున్నారు అతను 2008లో డైలీ టైమ్స్ వారికి చెప్పినట్లు వీటిలో రాసి ఉంది. కానీ డైలీ టైమ్స్ వారి ఆర్టికల్ కానీ కథనం కానీ మాకు లభించలేదు. వరుణ దేవాలయం దగ్గర కొందరు వ్లాగ్స్ షూట్ చేసారు ఆ వీడియోలని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ  చూడవచ్చు.
చివరిగా, పాకిస్థాన్‌లోని వరుణ దేవాలయాన్ని ఇప్పుడు మరుగుదొడ్డిగా వాడుతున్నారు అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ దేవాలయాన్ని 2018లోనే పునరుద్ధరించారు.

created: October 25, 2022


text:
పెట్రోల్, డీజిల్ పై రాష్ట్రాలు వసూలు చేసే VAT శాతాన్ని వినియోగదారుడికి విక్రయించే ధరపై లెక్కించరు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 16, 2021
తెలంగాణ ప్రభుత్వం పెట్రోల్‌పై రాష్ట్ర VAT రూపంలో రూ. 37 వసూలు చేస్తుందని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తెలంగాణ ప్రభుత్వం పెట్రోల్‌పై రూ. 37  VAT రూపంలో వసూలు చేస్తుంది.
ఫాక్ట్ (నిజం): స్టేట్ VATని లీటర్ పెట్రోల్ ధర ఆధారంగా లెక్కించరు. కేవలం ఆయిల్ కంపెనీలు డీలర్లకు అందించే ధర + కేంద్ర ఎక్ష్సైజ్ డ్యూటీ + డీలర్ కమిషన్ మూడు కలిపితే వచ్చేదానిపైన  రాష్ట్ర VATని లెక్కిస్తారు. తెలంగాణ ప్రభుత్వం VAT రూపంలో రూ. 27.45  వసూలు చేస్తుంది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
08 మార్చ్ 2021న లోక్ సభ సమావేశాల్లో పెట్రోల్‌పై విధించే టాక్స్ లకు సంబంధించి అడిగిన ప్రశ్నకు జవాబిస్తూ అప్పటి పెట్రోలియం శాఖ మంత్రి అప్పటి వరకు పెట్రోల్‌పై ఏ రాష్ట్రం ఎంత మేరకు VAT వసూలు చేస్తుందో వివరాలు అందించారు. పోస్టులో షేర్ చేసిన సమాచారం ఈ జవాబు నుండి సేకరించిందే.
ఈ సమాచరంలో తెలంగాణ ప్రభుత్వం పెట్రోల్ పై 35.2% రాష్ట్ర VAT వసూలు చేస్తుందని తెలిపారు. ఈ సమాచారం ఆధారంగా పెట్రోల్ ధర రూ. 105 ఉంటే, ఇందులో 35.2% రాష్ట్ర VAT అనగా రూ. 37  తెలంగాణ ప్రభుత్వం వసూలు చేస్తుందనే నిర్ధారణకు వచ్చినట్టు అర్ధవుతుంది.
కాని నిజానికి రాష్ట్ర VATని ఆ రోజు పెట్రోల్ పంప్ లో లీటర్ పెట్రోల్ ధర ఆధారంగా లెక్కించరు. ఆయిల్ కంపెనీలు డీలర్లకు అందించే ధర + కేంద్ర ఎక్ష్సైజ్ డ్యూటీ + డీలర్ కమిషన్ మూడు కలిపితే వచ్చేదాని పైన రాష్ట్ర VATని లెక్కిస్తారు. ఉదాహారణకి పెట్రోలియం మంత్రిత్వ శాఖ ఆద్వర్యంలోని పెట్రోలియం ప్లానింగ్ అండ్ ఎనాలిసిస్ సెల్ వెబ్సైటులో 01 సెప్టెంబర్ 2021 నాటికి అందుబాటులో ఉన్న ప్రైస్ బిల్డ్ అప్ ని పరిశీలిస్తే ఈ విషయం అర్ధమవుతుంది.
ఈ ప్రైస్ బిల్డ్ అప్‌లో ఢిల్లీ ప్రభుత్వం లీటర్ పెట్రోల్‌పై 30% (అనగా రూ. 23.4) రాష్ట్ర VAT విధిస్తుందని ఉంది. అలాగే అ రోజు ఢిల్లీలోని HP పెట్రోల్ పంప్ లో లీటర్ పెట్రోల్ ధర రూ. 101.39 అని ఉంది. కానీ పోస్టులో చెప్పినట్టు రాష్ట్ర VATని లీటర్ పెట్రోల్ ధర ఆధారంగా లెక్కిస్తే రాష్ట్ర VAT రూ. 30.4 అవ్వాలి (30% అఫ్ 101.39), కానీ ఢిల్లీ ప్రభుత్వం రాష్ట్ర VAT రూపంలో రూ. 23.4 మాత్రమే వసూలు చేస్తుంది.
అదే, పైన చెప్పినట్టు ఆయిల్ కంపెనీలు డీలర్లకు అందించే ధర + కేంద్ర ఎక్ష్సైజ్ డ్యూటీ + డీలర్ కమిషన్ మూడు కలిపితే వచ్చేదాని ఆధారంగా రాష్ట్ర VATని లెక్కిస్తే ఢిల్లీలో రాష్ట్ర VAT సరిగ్గా రూ. 23.4  వస్తుంది. దీన్నిబట్టి, పోస్టులో రాష్ట్ర VAT లెక్కించిన పద్ధతి తప్పని అర్ధమవుతుంది. అదే విధంగా తెలంగాణలో పెట్రోల్ ధర (రూ. 105)లో 35.2% VAT  అంటే రూ.37 అవుతుంది, కానీ నిజానికి స్టేట్ VAT రూ. 27.45 (35.2% అఫ్  (ఆయిల్ కంపెనీలు డీలర్లకు అందించే ధర + కేంద్ర ఎక్ష్సైజ్ డ్యూటీ+ డీలర్ కమిషన్)) మాత్రమే.
పెట్రోల్ పై కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల టాక్స్ లకిసంబంధించి FACTLY ఇంతకు ముందు రాసిన వివిధ  కథనాలు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ పై రాష్ట్రాలు వసూలు చేసే VAT శాతాన్ని వినియోగదారుడికి విక్రయించే ధరపై లెక్కించరు. తెలంగాణ ప్రభుత్వం లీటర్ పెట్రోల్‌పై VAT రూపంలో రూ. 27.45 వసూలు చేస్తుంది, రూ.37 కాదు.

created: September 16, 2021


text:
VHP అయోధ్య- జనక్‌పూర్ వరకు ‘రామ్ కి భారత్’ ఊరేగింపును 2004లో ప్రారంభించింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 5, 2023
స్వాతంత్య్ర  రాకముందు వరకు శ్రీరామనవమి సందర్భంగా అయోధ్య నుండి సీతాదేవి జన్మస్థలం అయిన నేపాల్‌లోని జనక్‌పూర్ వరకు తలంబ్రాలతో ఊరేగింపు వెళ్లేదని, కానీ ఆ తరవాత ఏర్పడిన భారత ప్రభుత్వం ఈ కార్యక్రమాన్ని నిలిపివేసిందని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఐతే చాలా కాలం నిలిచిపోయిన ఈ కార్యక్రమాన్ని 2019లో విశ్వహిందు పరిషద్ (VHP) తిరిగి ప్రారంభించిందని కూడా ఈ పోస్టులో చెప్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా పోస్టులో చెప్తున్న విషయానికి సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: శ్రీరామనవమి సందర్భంగా అయోధ్య నుండి నేపాల్‌లోని జనక్‌పూర్ వరకు జరిగే ఊరేగింపును స్వాతంత్య్రం వచ్చిన తర్వాత ఏర్పడిన ప్రభుత్వం రద్దు చేసింది.
ఫాక్ట్(నిజం): VHP ‘రామ్ కి భారత్’ పేరుతో అయోధ్య నుండి నేపాల్‌లోని జనక్‌పూర్ వరకు ఊరేగింపు నిర్వహించడం 2004లో ప్రారంభించింది. అప్పటినుండి ఐదేళ్ళకు ఒకసారి ఈ ఊరేగింపు నిర్వహిస్తోంది.  స్వాతంత్య్రం ముందు నుండే అయోధ్య- జనక్‌పూర్ ఊరేగింపు నిర్వహించేవారని, ఆ తరవాత ప్రభుత్వం రద్దు చేసిందనడానికి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. పొతే స్వాతంత్య్రం కన్నా ముందు నుండి ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ఆగ్రాలో కూడా ‘రామ్ భారత్’ పేరుతో ఊరేగింపు నిర్వహిస్తూ వస్తున్నారు. ఐతే చరిత్రలో ఇది కేవలం నాలుగు సార్లు (1947,1948, 2020 & 2021) మాత్రమే రద్దైంది.   కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
VHP ‘రామ్ కి భారత్’ :
సుప్రీంకోర్టు అయోధ్య రామ మందిరం తీర్పు వెల్లడించిన 2019లో విశ్వ హిందూ పరిషత్ (VHP) శ్రీరామనవమి సందర్భంగా అయోధ్య నుండి నేపాల్‌లోని సీతాదేవి జన్మస్థలం అయిన జనక్‌పూర్ వరకు ఊరేగింపు నిర్వహించింది. ఈ ఊరేగింపుకు ‘రామ్ కి భారత్’ అని పేరు.
ఐతే VHP నిర్వహించే ఈ రామ్ కి భారత్ ఊరేగింపు 2004లో మొదలైంది. అయోధ్యలోని వీహెచ్‌పీ అధికార ప్రతినిధి శరద్ శర్మ ది ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌తో మాట్లాడుతూ ‘రామ్ కి భారత్’ ఊరేగింపు 2004లో మొదలైంది. అప్పటినుండి ప్రతీ ఐదేళ్ళకు ఒకసారి ఈ ఊరేగింపు నిర్వహిస్తున్నాం. అంతకుముందు 2009 & 2014లో ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించాం’ అని తెలిపాడు.
VHP నిర్వహించే ఈ ఊరేగింపు 2004లో మొదలైందని, అలాగే ఇది ఐదేళ్ళకు ఒకసారి జరుగుతుందని ధృవీకరిస్తున్న మరికొన్ని వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఆగ్రాలో కూడా ‘రామ్ కి భారత్’ నిర్వహిస్తారు:
ప్రతీ సంవత్సరం శ్రీరామనవమి సందర్భంగా ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ఆగ్రా నుండి ‘రామ్ భారత్’ పేరుతో ఊరేగింపు నిర్వహిస్తారు. ఐతే ఈ ఊరేగింపు విశేషం ఏంటంటే, ప్రతీ సంవత్సరం ఆగ్రా చుట్టుపక్కల ఒక ప్రాంతాన్ని ఎంపిక చేసి ఆ ప్రాంతాన్ని జనక్‌పూర్‌గా అలంకరిస్తారు. ఆగ్రా నుండి ఈ ప్రాంతానికి ఊరేగింపు నిర్వహిస్తారు.
ఈ ఊరేగింపుకు సంబంధించిన కథనాల ప్రకారం ఈ ఊరేగింపు దేశానికి స్వాతంత్య్రం రాకముందు నుండే నిర్వహించేవారు. ఐతే చరిత్రలో ఈ ఊరేగింపు 1947 & 1948లో దేశ విభజన జరినప్పుడు, మళ్ళీ తిరిగి ఇటీవల కరోనా సమయంలో (2020 & 21) మాత్రమే రద్దైంది (ఇక్కడ & ఇక్కడ).
దీన్నిబట్టి 2004 కన్నా ముందు VHP ఇలాంటి ఊరేగింపు నిర్వహించలేదని స్పష్టమవుతుంది. ఐతే పోస్టులో చెప్తున్నట్టు ఇలాంటి (అయోధ్య- నేపాల్) ఊరేగింపు స్వాతంత్య్రం రాకముందు నుండి జరిగేదని, స్వాతంత్య్రం వచ్చిన తరవాత ఏర్పడ్డ ప్రభుత్వం నిలిపివేసిందన్న వాదనను ధృవీకరించే ఆధారలేవి మాకు లభించలేదు.
చివరగా, VHP అయోధ్య-జనక్‌పూర్ వరకు ‘రామ్ కి భారత్’ ఊరేగింపును 2004లో ప్రారంభించింది.


text:
యజీదీ ఎంపీ వియాన్ దఖిల్ ఇంటర్వ్యూ వీడియోను హమాస్ విడుదల చేసిన ఇజ్రాయెల్ మహిళ వీడియోగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 3, 2023
ఒక మహిళ తాను హమాస్ ఉగ్రవాదుల చేతిలో ఉన్నప్పటి అనుభవాలు పంచుకుంటున్న వీడియో అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియోను షేర్ చేస్తున్నారు. దీని వెనుక ఉన్న నిజానిజాలు ఏంటో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇది హమాస్ చెర నుండి విముక్తి పొందిన ఇజ్రాయెల్ మహిళ తన అనుభవాలను వివరిస్తున్న వీడియో
ఫాక్ట్(నిజం): వీడియోలో కనిపించిన మహిళ వియాన్ దఖిల్. ఆమె యజీదీ ఇరాకీ పార్లమెంటు సభ్యురాలు. 2017లో ఆమె ఇచ్చిన ఒక ఇంటర్వ్యూలో ఇస్లామిక్ స్టేట్ (ఐసిస్) ఉగ్రవాదులు చేసిన దారుణమైన దురాగతాలను వివరిస్తున్న వీడియో ఇది. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
వీడియో గురించి తెలుసుకోవటానికి,  కీ ఫ్రేములను ఉపయోగించి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చెయ్యగా, 2017 నాటి వార్తా కథనాలకు (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) దారితీసింది. వీటి ద్వారా వీడియోలోని మహిళ యజీదీ ఇరాకీ MP అయిన వియాన్ దఖిల్ అని తెలుసుకున్నాం.
ఈ ఇంటర్వ్యూలో ఇస్లామిక్ స్టేట్ ఉగ్రవాదులు యజీదీలపై చాలా దారుణానికి పాల్పడ్డారని, రోజుల తరబడి బందీగా ఉన్న ఒక మహిళ తన బిడ్డను తానే తినేలా మోసగించారని వియాన్ దఖిల్ చెప్పారు. అంతే కాకుండా, ఒక 10 ఏళ్ల బాలికను ఆమె తండ్రి, తోబుట్టువుల ఎదుటే అత్యాచారం చేసి చంపినట్లు దఖిల్ తెలిపారు.
దీని గురించి మరింత పరిశోదించగా, ఇటీవల, హమాస్ ఆరోగ్య  కారణాల వల్ల బందీలుగా ఉన్న ఇద్దరు ఇజ్రాయెలీ మహిళలను విడుదల చేసినట్లు మేము కనుగొన్నాము. వీరి ఇంటర్వ్యూని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరిగా, యజీదీ ఇరాకీ పార్లమెంటు సభ్యురాలు వియాన్ దఖిల్ 2017 ఇంటర్వ్యూ వీడియోను హమాస్ విడుదల చేసిన ఇజ్రాయెల్ మహిళ వీడియోగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 3, 2023


text:
ఆనందయ్యకు 'Z కేటగిరి' సెక్యూరిటీ కల్పించాలని ఉపరాష్ట్రపతి వెంకయ్యనాయుడు ఆదేశించలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 25, 2021
నెల్లూరు జిల్లాలోని కృష్ణపట్నంలో ఆనందయ్య అనే వ్యక్తి కరోనాకి అందించే ఆయుర్వేద మందు దేశ వ్యాప్తంగా చర్చనీయాంశం అయిన నేపథ్యంలో ‘ఆయుర్వేద వైద్యులు నెల్లూరు ఆనందయ్యకు Z కేటగిరి భద్రత కల్పిస్తున్నట్లు ఉపరాష్ట్రపతి వెంకయ్య నాయుడు ఆదేశాలు’ అని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తలో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ‘ఆయుర్వేద వైద్యులు నెల్లూరు ఆనందయ్యకు Z కేటగిరి భద్రత కల్పిస్తున్నట్లు ఉపరాష్ట్రపతి వెంకయ్య నాయుడు ఆదేశాలు’.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఆనందయ్యకు ఉప రాష్ట్రపతి వెంకయ్యనాయుడు Z కేటగిరి సెక్యూరిటీ కల్పించాలని ఆదేశించాడన్నది కేవలం కల్పిత వార్త మాత్రమే. సెక్యూరిటీ అనేది ఉప రాష్ట్రపతి పరిధిలోని అంశం కాదు, ఇది కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని అంశం. కాకపోతే ప్రస్తుత పరిస్థితులను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఆనందయ్యకు అదనపు భద్రత కల్పించామని నెల్లూరు ఎస్పీ తెలిపారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఆనందయ్య అందించే మందు కోసం జనాలు విపరీతంగా వస్తుండడంతో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఆ మందు శాస్త్రీయతపై నివేదిక వచ్చేవరకు మందు పంపిణిని నిలిపేయాలని ఆదేశించింది. ఈ మేరకు ఆయుష్ సభ్యులు కృష్ణపట్నంలో ఆనందయ్య తాయారు చేస్తున్న మందులో ఉపయోగించే పదార్థాలను పరిశీలించారు. ఈ నేపథ్యంలో ఆనందయ్యను పోలీసులు అరెస్ట్ చేసారని కొన్ని వార్తా సంస్థలు కథనాలు ప్రచురించాయి. ఐతే ఈ వార్తపై నెల్లూరు SP స్పందిస్తూ, ఆనందయ్యని అరెస్ట్ చేయలేదని, కేవలం ఆయనకు భద్రత కల్పిస్తున్నామని స్పష్టం చేసారు. ఆనందయ్య కూడా తనను పోలీసులు అరెస్ట్ చేయలేదని స్పష్టం చేశారు.
కృష్ణపట్నం ఆనందయ్య అందించే ఆయుర్వేద మందు కోసం ప్రజలు విపరీతంగా వస్తుండడంతో ఈ విషయం తెలిసి ఉపరాష్ట్రపతి వెంకయ్యనాయుడు ఈ మందుపై అధ్యయనం చేయాలని ఆయుష్ ఇన్ ఛార్జ్ మంత్రి కిరణ్ రిజిజు మరియు ఐసీఎంఆర్ డైరెక్టర్ జనరల్ ని కోరిన విషయం నిజమైనప్పటికి, ఆనందయ్యకు ‘Z కేటగిరి’ సెక్యూరిటీ అందించాలని ఉపరాష్ట్రపతి వెంకయ్యనాయుడు ఆదేశించలేదు. ఈ విషయానికి సంబంధించి ఎటువంటి అధికారిక సమాచారంగాని లేక వార్తా కథనాలు గాని లేవు. పైగా ‘Z కేటగిరి’ సెక్యూరిటీ అనేది ఉపరాష్ట్రపతి పరిధిలోని అంశం కాదు. సెక్యూరిటీ విషయాలు కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ చూసుకుంటుంది.
ఎవరెవరికి వివిధ కేటగిరీల కింద సెక్యూరిటీ అందిస్తారు :
కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ VIP మరియు  VVIPలకు వారివారి ముప్పు అంచనా ప్రకారం వివిధ కేటగిరీల భద్రత కల్పిస్తుంది.  రాష్ట్రపతి, ప్రధానమంత్రి, ఉప రాష్ట్రపతి, కేంద్ర మంత్రులు, సుప్రీంకోర్టు ప్రధాన న్యాయమూర్తులు మరియు న్యాయమూర్తులు, లోక్ సభ స్పీకర్లు, సుప్రీమ్ కోర్టు మరియు హై కోర్టు న్యాయమూర్తులు మొదలైన రాజ్యాంగబద్దమైన పదవులలో ఉన్నవారికి  తమ పదవి కారణంగానో లేక ఇతర కారణాల వల్లనో ఉగ్రవాదులు, మిలిటెంట్ గ్రూపులు లేదా క్రిమినల్ గ్యాంగ్స్ వల్ల ముప్పు ఉండే అవకాశం ఉన్నందున కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ వారివారి ముప్పు అంచనా ప్రకారం Z+, Z, Y, X మొదలైన కేటగిరీల కింద కేంద్ర బలగాల ద్వారా సెక్యూరిటీ అందిస్తుంది. కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఎప్పటికప్పుడు ఈ VIP, VVIP ముప్పుని అంచనా వేస్తూ వారికి ఉన్న ముప్పు అనుగుణంగా సెక్యూరిటీని అందిస్తుంది.
అలాగే పారిశ్రామిక వేత్తలకు మరియు ఇతర ప్రముఖులకు కూడా కేంద్ర ప్రభుత్వం వారికున్న ముప్పు అంచనా ప్రకారం సెక్యూరిటీ అందిస్తుంది. సెక్యూరిటీ కోసం ప్రభుత్వానికి అభ్యర్దన చేసుకోవచ్చు కూడా. ఐతే ప్రభుత్వం వారికి  ఉన్న ముప్పును అంచనా వేసి భద్రత కల్పించాలో లేదో నిర్ణయం తీసుకుంటుంది.
సాధారణంగా భారత ప్రధానమంత్రి మరియు వారి కుటుంబ సభ్యులకు Special Protection Group Act, 1988లో నిర్దేశించిన విధంగా భద్రత కల్పిస్తారు. భారత మాజీ ప్రధాని మరియు వారి కుటుంబ సభ్యులకు కూడా తన పదవీకాలం ముగిసినప్పటి నుండి ఐదేళ్లపాటు ఈ చట్టం ప్రకారమే భద్రత కల్పిస్తారు.
సాధారణంగా లా అండ్ ఆర్డర్ రాష్ట్ర పరిధిలోని అంశం కాబట్టి రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కూడా పార్లమెంట్ సభ్యులకు భద్రత కల్పిస్తుంటాయి. రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కేవలం పైన తెలిపిన వ్యక్తులకు మాత్రమే కాకుండా రాష్ట్ర పరిధిలో ముంపు పొంచి ఉన్న ఇతరులకు కూడా భద్రత కల్పిస్తూ ఉంటుంది.
ఐతే ఆనందయ్యకు ఉప రాష్ట్రపతి వెంకయ్యనాయుడు Z కేటగిరి సెక్యూరిటీ కల్పించాలని ఆదేశించాడన్నది కేవలం కల్పిత వార్త మాత్రమే. సెక్యూరిటీ అనేది ఉప రాష్ట్రపతి పరిధిలోని అంశం కాదు. కాకపోతే ప్రస్తుత పరిస్థితులను దృష్టిలో ఉంచుకుని ఆనందయ్యకు అదనపు భద్రత కల్పించామని నెల్లూరు ఎస్పీ తెలిపారు.
చివరగా, ఆనందయ్యకు Z కేటగిరి సెక్యూరిటీ కల్పించాలని ఉపరాష్ట్రపతి వెంకయ్యనాయుడు ఆదేశించలేదు.


text:
పంజాబీ గాయకుడు సిద్ధూ మూసేవాలా అంతిమ్ అర్దాస్ (చివరి ప్రార్థన)కి సంబంధించిన వీడియోను రైతు నిరసనలకు ముడిపెడుతూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 19, 2024
ఢిల్లీలో జరుగుతున్న రైతుల నిరసనల్లో రోహింగ్యా ముస్లింలు పంజాబ్ సిక్కు రైతులుగా వేషం మార్చుకొని పాల్గొంటున్నారు, వీరు ఢిల్లీలో అల్లర్లు సృష్టిస్తున్నారు అని చెప్తూ ఉన్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. దీనికి మద్దతుగా ఒక ముస్లిం వ్యక్తి తన టోపీని తీసి సిక్కు తలపాగా ధరిస్తున్న వీడియో ఒకటి జత చేసి షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఢిల్లీలో జరుగుతున్న రైతుల నిరసనలలో ఒక ముస్లిం వ్యక్తి తన టోపీని తీసి సిక్కు తలపాగా ధరించి పంజాబ్ సిక్కు రైతుగా వేషం మార్చుకొని పాల్గొంటున్న దృశ్యాలను చూపిస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): ప్రస్తుతం ఢిల్లీలో జరుగుతున్న రైతుల నిరసనలలో ముస్లిం వ్యక్తులు తమ వేషధారణ మార్చుకొని పంజాబ్ సిక్కు రైతుల లాగా నిరసనలలో పాల్గొన్నారని చెప్పే ఎలాంటి రిపోర్ట్స్  లభించలేదు. ఈ వైరల్ వీడియో జూన్ 2022న  మాన్సాలోని బహరాలీ అనాజ్ మండిలో జరిగిన పంజాబీ గాయకుడు సిద్ధూ మూసేవాలా యొక్క అంతిమ్ అర్దాస్ (చివరి ప్రార్థన) పాల్గొనేందుకు ఒక ముస్లిం వ్యక్తి తన టోపీని తీసి సిక్కు తలపాగా ధరిస్తున్న దృశ్యాలను చూపిస్తున్నది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ముందుగా మేము ప్రస్తుతం ఢిల్లీలో జరుగుతున్న రైతుల నిరసనలో ఇలా ముస్లిం వ్యక్తులు తమ వేషధారణ మార్చుకొని పంజాబ్ సిక్కు రైతుల లాగా నిరసనల్లో పాల్గొన్నారా అని ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా , మాకు ఎలాంటి రిపోర్ట్స్  లభించలేదు, ఒక వేళ ఇలాంటి సంఘటన చోటు చేసుకొని ఉంటే మీడియా ఖచ్చితంగా రిపోర్ట్ చేసేది.
ఆ తర్వాత మేము ఈ వైరల్ వీడియో గురించి మరింత సమాచారం కోసం, దీని స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని సర్దారియన్ ట్రస్ట్ పంజాబ్ (Sardarian Trust Punjab) అనే ఫేస్‌బుక్ పేజీలో 10 జూన్ 2022న షేర్ చేసినట్లు తెలిసింది. వీడియో వివరణలో “ సిద్ధూ మూసేవాలా యొక్క చివరి ప్రార్థనలో సర్దరియన్ ట్రస్ట్ తలపాగాలను ఎంకరేజ్ చేసింది, ముస్లిం మరియు హిందూ సోదరులు మేము కూడా అంటూ తలపాగాలను ధరించారు” అని పంజాబీలో రాశారు.
ఈ సిద్ధూ మూసేవాలా యొక్క చివరి ప్రార్థన గురించి మరింత సమాచారం కోసం ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, పలు రిపోర్ట్స్ (ఇక్కడ , ఇక్కడ & ఇక్కడ) లభించాయి. ఈ రిపోర్ట్స్ ప్రకారం “పంజాబ్‌కు చెందిన సింగర్ సిద్ధూ మూసేవాలా 29 మే 2022లో  మాన్సా జిల్లాలోని జవహర్కేలో జీపులో ప్రయాణిస్తుండగా కొందరు వ్యక్తులు ఆయన్ని కాల్చి చంపారు. అయిన కుటుంబ సభ్యులు సిద్ధూ యొక్క అంతిమ్ అర్దాస్ (చివరిప్రార్థన) మాన్సాలోని బహరాలీ అనాజ్ మండిలో 08 జూన్ 2022న ఏర్పాటు చేసారు. ఈ కార్యక్రమంలో వేలాది మంది ప్రజలు, అభిమానులు పాల్గొన్నారు”.
ఈ వైరల్ వీడియో, ఈ ఫేస్ బుక్ వీడియోను పోల్చి చూస్తే రెండు ఒకే సంఘటనను చూపిస్తున్నట్లు తెలుస్తుంది. దీన్ని బట్టి, ఈ వైరల్ వీడియో జూన్ 2022న  మాన్సాలోని బహరాలీ అనాజ్ మండిలో జరిగిన సిద్ధూ మూసేవాలా యొక్క అంతిమ్ అర్దాస్ (చివరి ప్రార్థన)  సంబంధించిన దృశ్యాలను చూపిస్తున్నది అని నిర్థారించవచ్చు.
చివరగా, సిద్ధూ మూసేవాలా యొక్క అంతిమ్ అర్దాస్ (చివరి ప్రార్థన)కి సంబంధించిన వీడియోను ప్రస్తుతం జరుగుతున్న రైతు నిరసనలకు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 19, 2024


text:
ఒక మూవీ క్లిప్ పెట్టి, ‘ఇటలీలో ప్రస్తుత పరిస్థితి ఇది’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 26, 2020
‘ఇటలీలో ప్రస్తుత పరిస్థితి ఇది’ అని చెప్తూ, కొన్ని శవాలను ప్లాస్టిక్ బ్యాగుల్లో కట్టి కుప్పలా వేస్తున్న వీడియోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
ఇటలీలో శవాలను కుప్పలా వేస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం):పోస్ట్ లోని వీడియో నిజమైనది కాదు. 2007 లో విడుదల అయిన ‘పాండమిక్’ అనే మినీ-సిరీస్ మూవీ క్లిప్ అది. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే వీడియో యొక్క పూర్తి వెర్షన్ యూట్యూబ్ లో కనిపిస్తుంది. ఆ వీడియోలో యాంకర్ మాట్లాడుతూ ‘రిప్టైడ్ వైరస్’ వల్ల ఆ మరణాలు సంభవించినట్టు చెప్తుంది. కావున, ‘రిప్టైడ్ వైరస్’ అని గూగుల్ లో వెతకగా, 2007 లో విడుదల అయిన ‘పాండమిక్’ అనే మినీ-సిరీస్ మూవీ ‘రిప్టైడ్ వైరస్’ మీద తీసినట్టు తెలుస్తుంది.
ఆ మూవీలో 2:27:39 సమయం దగ్గర పోస్టులో పెట్టిన వీడియో యొక్క సన్నివేశాలు చూడవొచ్చు. పూర్తి మూవీని యూట్యూబ్ లో  (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) చూడవొచ్చు.
చివరగా, ఒక మూవీ క్లిప్ పెట్టి, ‘ఇటలీలో ప్రస్తుత పరిస్థితి ఇది’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
ఆ వీడియో కశ్మీర్ లో ప్రస్తుతం నెలకొన్న పరిస్థితులది కాదు. అది ఒక పాత 2017 వీడియో - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 15, 2019
కొంతమంది మహిళలు నిరసన చేస్తున్నట్లుగా ఉన్న వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, అది కశ్మీర్ లో ప్రస్తుతం నెలకొన్న పరిస్థితులదని చాలా మంది ఆరోపిస్తున్నారు. అది ఎంతవరకు వాస్తవమో పరిశీలిద్దాం.
కశ్మీర్ లో ప్రస్తుతం నెలకొన్న పరిస్థితుల వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియో 2017లో కొంతమంది విద్యార్థులు కశ్మీర్ వ్యాలీలో చేసిన నిరసనలకు సంబంధించినది. అది ఈ మధ్య కాలం తీసిన వీడియో కాదు. కావున, పోస్టులో చేసిన ఆరోపణ తప్పు.
పోస్టులో ఉన్న వీడియో క్లిప్ మీద “RK” అని ఉండడం చూడవచ్చు. RK అనగా ‘Rising Kashmir’, అది జమ్మూ-కశ్మీర్ రాష్ట్రం ఆధారిత వార్తలు ప్రచురించే ఒక వార్తా సంస్థ. ఆ వార్తా సంస్థ యూట్యూబ్ ఛానెల్ లో ‘Kashmir Protests’ అనే కీవర్డ్స్ తో వెతికినప్పుడు, అదే క్లిప్ కి సంబంధించిన పూర్తి వీడియో సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో లభిస్తుంది. ఆ వీడియో కొంతమంది కశ్మీర్ విద్యార్థులు చేపట్టిన నిరసనలకు సంబంధించినదని దాని టైటిల్ ద్వారా తెలుస్తోంది. కానీ, ఆ వీడియో యొక్క టైం స్టాంప్ చూసినట్లయితే, దానిని యూట్యూబ్ లో ఏప్రిల్ 17, 2017న అప్లోడ్ చేసినట్లుగా తెలుస్తుంది. కావున అది ఈ మధ్య కాలంలో తీసిన వీడియో కాదు.
చివరగా, ఆ వీడియో కశ్మీర్ లో ప్రస్తుతం నెలకొన్న పరిస్థితులది కాదు. అది ఒక పాత వీడియో.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: September 15, 2019


text:
2010 కామన్వెల్త్ గేమ్స్ కి సంబంధించిన వీడియోని లండన్ లోని స్కూల్ అసెంబ్లీ ప్రార్థన పాట అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 10, 2021
కొందరు స్కూల్ విద్యార్థులు సంస్కృత శ్లోకాలు చదువుతున్న వీడియోని షేర్ చేస్తూ, ఈ వీడియో వెస్ట్ లండన్ లోని సెయింట్ జేమ్స్ స్కూల్ లో ఉదయం జరిగే అసెంబ్లీదని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వెస్ట్ లండన్ లోని సెయింట్ జేమ్స్ స్కూల్ లో ఉదయం జరిగే అసెంబ్లీలో విద్యార్థులు సంస్కృత శ్లోకాలు చదువుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియో 2010లో భారత్ లో జరిగిన కామన్వెల్త్ గేమ్స్ కి సంబంధించి అక్టోబర్ 2009లో బకింగ్‌హామ్ ప్యాలెస్ వద్ద నుండి ‘క్వీన్స్ బెటన్ రిలే’  ప్రారంభం సందర్భంగా జరిగిన కార్యక్రమంలో  సెయింట్ జేమ్స్ స్కూల్ కి చెందిన పిల్లలు సంస్కృత శ్లోకాలు చదివినప్పుడు తీసింది. ఇదే విషయాన్ని వార్త సంస్థలు కూడా ప్రచురించాయి. ఐతే లండన్ లోని సెయింట్ జేమ్స్ స్కూల్ లో సంస్కృతంలో బోదిస్తూ, సంస్కృతాన్ని ప్రోత్సహిస్తున్న మాట నిజమైనప్పటికీ,  ఈ వీడియో మాత్రం స్కూల్ అసెంబ్లీకి సంబంధించింది కాదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులోని వీడియోలో కనిపిస్తున్న వాటర్ మార్క్ ఆధారంగా wildfilmsindia యూట్యూబ్ ఛానల్ లో వెతకగా ఈ ఛానల్ లో దీనికి సంబంధించి రెండు వీడియోలు ఉన్నాయి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). ఈ  వీడియోలకి సంబంధించి ఇచ్చిన వివరణ ప్రకారం ఈ వీడియో 2010లో భారత్ లో జరిగిన కామన్వెల్త్ గేమ్స్ కి సంబంధించి అక్టోబర్ 2009లో బకింగ్‌హామ్ ప్యాలెస్ వద్ద నుండి ‘క్వీన్స్ బెటన్ రిలే’  ప్రారంభం సందర్భంగా సెయింట్ జేమ్స్ స్కూల్ కి చెందిన పిల్లలు సంస్కృత శ్లోకాలు చదివినప్పుడు తీసింది.
‘క్వీన్స్ బెటన్ రిలే’  అనేది 1958లో కార్డిఫ్ లో జరిగిన కామన్వెల్త్ గేమ్స్ లో మొదలైంది. అప్పటి నుండి ప్రతీ కామన్వెల్త్ గేమ్స్ లో ఇదే ఒక కర్టెన్ రైజర్ గా జరుగుతూనే ఉంది. కామన్వెల్త్ గేమ్స్ అధికారిక వెబ్సైటులో కూడా బకింగ్‌హామ్ ప్యాలెస్ వద్ద జరిగిన 2010 గేమ్స్ కి సంబంధించిన బెటన్ రిలే కార్యక్రమం యొక్క వీడియో ఉంది. ఈ వీడియోలో  పిల్లలు సంస్కృత శ్లోకాలు చదువుతున్న విజువల్స్ చూడొచ్చు. బకింగ్‌హామ్ ప్యాలెస్ వద్ద జరిగిన కార్యక్రమంలో సెయింట్ జేమ్స్ స్కూల్ కి చెందిన పిల్లలు సంస్కృత శ్లోకాలు చదివినట్టు వార్తా కథనాలు కూడా ప్రచురితమయ్యాయి.
ఐతే వెస్ట్ లండన్ లో 1975లో స్థాపించిన సెయింట్ జేమ్స్ స్కూల్ లో సంస్కృతం బోధిస్తున్న మాట నిజమే. ఈ స్కూల్ లో జూనియర్ స్కూల్ విద్యార్థులందరికీ సంస్కృతం బోధిస్తుండగా, సీనియర్ స్కూల్ విద్యార్థులుకు సంస్కృతం తప్పనిసరి కాకుండా, కేవలం ఇష్టమున్నవారు సంస్కృతం చదవాలనుకునే అవకాశం ఇస్తున్నారు. ఈ స్కూల్ సంస్కృతాన్ని ప్రోత్సహించే విషయాన్ని కొన్ని వార్తా సంస్థలు ఇంతకు ముందు కూడా ప్రచురించాయి. ఐతే పోస్టులో ఉన్న వీడియోలో సంస్కృత శ్లోకాలు చదువుతున్నది ఈ స్కూల్ విద్యార్థులే అయినా,  ఇది స్కూల్ అసెంబ్లీలో చదివింది కాదు, 2010 కామన్వెల్త్ గేమ్స్ కి సంబంధించి  బకింగ్‌హామ్ ప్యాలెస్ వద్ద జరిగిన కార్యక్రమంలో చదివింది.
చివరగా, 2010 కామన్వెల్త్ గేమ్స్ కి సంబంధించిన వీడియోని స్కూల్ అసెంబ్లీ దంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
బంగ్లాదేశ్ కి సంబంధించిన వీడియోని బెంగాల్ లో హిందూ అమ్మాయిపై TMC కార్యకర్తల దాడి అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 7, 2021
కొందరు వ్యక్తులు ఒక అమ్మాయిని ఎత్తుకెళ్తున్న ఒక 25 సెకండ్స్ నిడివి గల ఒక వీడియోని షేర్  చేస్తూ,  పశ్చిమ బెంగాల్ లో TMC కార్యకర్తలు ఒక హిందూ అమ్మాయిని బలాత్కరించి చంపిన సంఘటనదని చెప్తున్న పోస్టు ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పశ్చిమ బెంగాల్ లో TMC కార్యకర్తలు ఒక హిందూ అమ్మాయిని ఎత్తుకెళ్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో బంగ్లాదేశ్ లోని భోలా జిల్లాలోని దౌలత్ఖాన్ ప్రాంతంలో జరిగిన ఒక సంఘటనకి సంబంధించింది. ముస్లిం వ్యక్తిని ప్రేమించి ఇంట్లో నుండి వెళ్ళిపోయి ఆ అబ్బాయిని పెళ్ళిచేసుకొన్న ఒక హిందూ అమ్మాయిని ఆమె తల్లిదండ్రులు పోలీసుల సహాయంతో తీసుకెళ్తున్న సందర్భంలో తీసింది ఈ వీడియో. ఈ వీడియోలకి పశ్చిమ బెంగాల్ లో ఎన్నికల ఫలితాల తర్వాత జరిగిన హింసకి గాని లేక TMC కార్యకర్తలకి గాని ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వీడియో కి సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం గూగుల్ లో వెతకగా ఇదే ఘటనకి సంబంధించి ఎక్కువ నిడివి గల ఒక వీడియో ఫేస్ బుక్ లో షేర్ చేసిన ఒక పోస్టు కనిపించింది. ఈ పోస్ట్ లో చెప్తున్న దాని ప్రకారం ఈ వీడియో బంగ్లాదేశ్ లోని భోలా జిల్లాలోని దౌలత్ఖాన్ ప్రాంతంలో జరిగిన ఒక సంఘటనకి సంబంధించింది. హిందూ మతానికి చెందిన ఒక అమ్మాయి ముస్లిం మతానికి చెందిన ఒక అబ్బాయిని ప్రేమించి, తను ఇంట్లోనుండి వెళ్ళిపోయి ఇస్లాం మతానికి మారి ఆ ముస్లిం అబ్బాయిని పెళ్ళిచేసుకొంది. ఈ వీడియో పెళ్లి ఇష్టం లేని ఆ అమ్మాయి తల్లిదండ్రులు తనని ఆ అబ్బాయి దగ్గర నుండి తీసుకెళ్తున్న సందర్భంలో తీసింది.
పైన తెలిపిన పోస్టులో చెప్పిన దాని ఆధారంగా గూగుల్ లో వెతకగా ఈ ఘటనకి సంబంధించి ప్రచురించిన బంగ్లాదేశ్ వార్తా కథనాలు మాకు లభించాయి. ఈ కథనాలు కూడా పైన తెలిపిన ప్రేమ విషయాన్నే ధ్రువీకరించాయి. కాకపోతే ఈ కథనాల ప్రకారం ఆ అమ్మాయి యొక్క జనన ధృవీకరణ పత్రం, స్కూల్ సర్టిఫికేట్ ప్రకారం ఆ అమ్మాయి ఇంకా మైనర్ అయినందున అమ్మాయి కి సంబంధించిన మత మార్పిడి మరియు పెళ్లి చెల్లవని, అందుకే పోలీసులు ఆ అమ్మాయిని ఆమె తల్లిదండ్రులకి అప్పగించారని ఉంది.
ఈ ఘటనకి సంబంధించిన మరొక బంగ్లాదేశ్ వార్తా కథనం కూడా పైన తెలిపిన విషయాన్నే ధృవీకరిస్తుంది. అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం ఈ వీడియోకి, పశ్చిమ బెంగాల్ లో ఎన్నికల ఫలితాల తర్వాత జరిగిన హింసకి ఎటువంటి సంబంధంలేదని స్పష్టంగా చెప్పొచ్చు.
ఇదే వీడియోని షేర్ చేస్తూ కొందరు బెంగాల్ లో ఇటీవల జరిగిన ఒక యువతి అత్యాచారం మరియు హత్యకు ముడిపెడ్తున్నారు. ఈ సంఘటను సంబంధించి FACTLY ప్రచురించిన ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ ఇక్కడ చదవొచ్చు.
ఇటీవల 02 మే 2021న వెలువడ్డ పశ్చిమ బెంగాల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల ఫలితాల అనంతరం రాష్ట్రంలో హింసాత్మక ఘటనలు జరిగినట్టు వార్తా కథనాలు రిపోర్ట్ చేసిన నేపథ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే వార్తలు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతున్నాయి.
చివరగా, బంగ్లాదేశ్ కి సంబంధించిన ఒక వీడియోని బెంగాల్ లో TMC కార్యకర్తలు హిందూ అమ్మాయిపై దాడి చేసారంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
ఈ ఫాక్ట్-చెక్ భారత దేశంలోని ఆరు ఫాక్ట్-చెక్ సంస్థల సహకారంతో ఏర్పడ్డ ‘ఏక్తా న్యూస్ కూటమి‘ లో భాగంగా ప్రచురించబడింది.


text:
బ్రెజిల్‌కి సంబంధించిన వీడియోని శ్రీనగర్ పోలీసులు ఉగ్రవాదిని పట్టుకుంటున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 15, 2021
జమ్మూ కాశ్మీర్ కేంద్ర పాలిత ప్రాంతంలోని శ్రీనగర్‌లో పోలీసులు ఒక ఉగ్రవాదిని పట్టుకుంటున్న లైవ్ దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. భారత ఆర్మీ జవాన్లు ఇటీవల హిజ్బుల్ ముజాహిద్దీన్ సంస్థకు చెందిన ఒక ఉగ్రవాదిని జమ్మూ కాశ్మిర్‌లో అరెస్ట్ చేసిన నేపథ్యంలో, ఈ పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: శ్రీనగర్ పోలీసులు ఒక ఉగ్రవాదిని పట్టుకుంటున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్న ఘటన 01 ఆగష్టు 2021 నాడు బ్రెజిల్ దేశంలోని పేరోలా నగరంలో చోటుచేసుకుంది. పేరోలా నగరంలో మిలిటరీ పోలీసులు పాట్రోలింగ్ నిర్వహిస్తుండగా, బైక్ పై ప్రయాణిస్తున్న 17 సంవత్సరాల ఒక యువకుడు, పోలీసుల ఆదేశాలను లెక్కచేయకుండా వారి నుంచి వేగంగా  తప్పించుకున్నాడు. అనుమానాస్పదంగా కనిపించిన ఆ యువకుడిని పోలీసులు చేదించి ఇలా పట్టుకున్నారు. ఈ ఘటన భారతదేశంలోని శ్రీనగర్‌లో చోటుచేసుకోలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘Paraná no Ar’ అనే న్యూస్ ఛానల్ 03 ఆగష్టు 2021 నాడు తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్న ఘటన 01 ఆగష్టు 2021 నాడు బ్రెజిల్ దేశంలోని పేరోలా నగరంలో చోటుచేసుకున్నట్టు వివరణలో తెలిపారు. పోలీసుల ఆదేశాలను లెక్కచేయకుండా బైక్ మీద వేగంగా తప్పించుకొని వెళ్ళిన ఒక యువకుడిని, పేరోలా పోలీసులు చేదించి పట్టుకుంటున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియోలో తెలిపారు.
ఈ ఘటనకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలని తెలుపుతూ బ్రెజిల్ దేశానికి చెందిన ‘ricmais’ న్యూస్ సంస్థ 02 ఆగష్టు 2021 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. పేరోలా నగరంలో మిలిటరీ పోలీసులు పాట్రోలింగ్ నిర్వహిస్తుండగా, బైక్ పై ప్రయాణిస్తున్న 17 సంవత్సరాల ఒక యువకుడు, పోలీసుల ఆదేశాలను లెక్కచేయకుండా వారి నుంచి వేగంగా  తప్పించుకొని వెళ్లినట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. అనుమానాస్పదంగా కనిపించిన ఆ యువకుడిని పోలీసులు కారులో చేదించి పేరోలా నగరంలోని ‘Pearl Avenue Byington’ జంక్షన్ దగ్గర పట్టుకున్నట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు. ఆ యువకుడు మళ్ళీ పోలీసుల నుండి తప్పించుకోవాలని ప్రయత్నించడంతో, పెరోలా పోలిస్ ఒకరు అతన్ని ఇలా గాలిలో ఎగిరి తన్నిన్నట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో స్పష్టంగా తెలిపారు.
లైసెన్స్ లేకుండా డ్రైవింగ్ చేయడం, స్టాప్ ఆర్డర్‌లను బేఖాతరు చేయడం, ప్రమాదకరమైన డ్రైవింగ్, తప్పుడు మార్గంలో డ్రైవింగ్ చేయడం వంటి కారణాల కింద ఆ యువకుడిని పెరోలా పోలీసులు అరెస్ట్ చేసారు. ఈ ఘటనకు సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన మరికొన్ని న్యూస్ అర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలోని ఘటన బ్రెజిల్ దేశంలో చోటుచేసుందని, భారత దేశంలోని శ్రీనగర్‌లో జరగలేదని  ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, బ్రెజిల్ పోలీసులు ట్రాఫిక్ రూల్స్ ఉల్లంఘించిన ఒక యువకుడిని చేదించి పట్టుకున్న వీడియోని శ్రీనగర్ పోలీసులు ఒక ఉగ్రవాదిని పట్టుకుంటున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఢిల్లీలో కొందరు యువకుల్ని జనాలు కొడుతున్న వీడియోని ఘజియాబాద్ లో జరిగిన ఘటనకి ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 18, 2021
కొందరు యువకులపై ఒక గుంపు దాడి చేస్తున్న వీడియోని ఇటీవల ఉత్తరప్రదేశ్ లోని ఘజియాబాద్ లో ఒక ముస్లిం ముసలాయనని  కొంత మంది యువకులు కొట్టిన సంఘటనకి ముడిపెడ్తున్నారు. ఆ సంఘటనలో ముసలాయన గడ్డం కట్ చేసిన నిందుతుల ఇళ్ళల్లోకి చొరబడి వారిని చితక బాదిన హిందూ, ముస్లిం సోదరులంటూ అని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తలో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఘజియాబాద్ సంఘటన నిందుతులపై హిందువులు, ముస్లిములు  దాడి చేసిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో ఢిల్లీలోని జహంగీర్పురిలో కూరగాయలు అమ్ముకునే ఒక వ్యక్తి ఇంట్లో దోపిడీకి (మామూళ్లు వసూలుకి) వచ్చిన ముగ్గురు యువకుల్ని అక్కడి ప్రజలు పట్టుకొని కొట్టిన ఘటనకు సంబంధించింది, ఇదే విషయాన్ని చాలా వార్తా సంస్థలు కూడా రిపోర్ట్ చేసాయి. ఈ వీడియోకి ఉత్తరప్రదేశ్ లోని ఘజియాబాద్ లో జరిగిన సంఘటనకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వీడియో ఢిల్లీలోని జహంగీర్పురిలో జరిగిన సంఘటనకు సంబంధించింది. ఈ వీడియోకి సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ వీడియోని రిపోర్ట్ చేసిన చాలా వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి. NDTV ప్రచురించిన కథనం ప్రకారం ఢిల్లీ లోని జహంగీర్పురిలో కూరగాయలు అమ్ముకునే ఒక వ్యక్తి ఇంట్లో దోపిడీకి (మామూళ్ల వసూలు) వచ్చిన ముగ్గురు యువకుల్ని అక్కడి ప్రజలు పట్టుకొని కొట్టారు, ఈ వీడియో ఆ ఘటనకు సంబంధించింది.
ఆ ముగ్గురు యువకుల్ని పోలీసులు అరెస్ట్ చేసి వారిపై FIR కూడా నమోదు చేసారు. TV9 భారత్ వర్ష్, రిపబ్లిక్ భారత్ కూడా ఈ వీడియోకి సంబంధించిన ప్రచురించిన కథనాలలో ఈ ఘటన ఢిల్లీలోని జహంగీర్పురిలో జరిగిందంటూ పైన తెలిపిన విషయాన్నే పేర్కొంది. వీటన్నిటి బట్టి, ఈ వీడియోకి ఉత్తరప్రదేశ్ లోని ఘజియాబాద్ లో జరిగిన ఘటనకి ఎటువంటి సంబంధంలేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
చివరగా, ఢిల్లీలో కొందరు యువకుల్ని జనాలు కొడుతున్న వీడియోని ఘజియాబాద్ లో జరిగిన ఘటనకి ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
దుబ్బాక ఉప ఎన్నికలప్పటి వీడియోని హుజురాబాద్ ఎన్నికల ప్రచారంలో హరీష్ రావుని ప్రజలు అడ్డుకుంటున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 13, 2021
హుజురాబాద్ నియోజకవర్గంలో ఎన్నికల ప్రచారానికి వెళ్ళిన టిఆర్ఎస్ ముఖ్యనేత హరీష్ రావుని ఇల్లందుకుంట ప్రజలు అడ్డుకుంటున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నికముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హుజురాబాద్ నియోజకవర్గంలో ఎన్నికల ప్రచారానికి వెళ్ళిన హరీష్ రావుని ఇల్లందుకుంట ప్రజలు అడ్డుకుంటున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్న ఘర్షణ 2020లో దుబ్బాక ఉప ఎన్నికల సమయంలో చోటుచేసుకుంది. దుబ్బాక మండలం అప్పనపల్లి గ్రామంలో టిఆర్ఎస్ కార్యకర్తలకు బీజేపీ కార్యకర్తలకు మధ్య ఈ ఘర్షణ చోటుచేసుకుంది. ఈ వీడియో హుజురాబాద్ ఉప ఎన్నికలకు సంబంధించింది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘YOYO TV’ యూట్యూబ్ ఛానెల్ 28 అక్టోబర్ 2020 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. దుబ్బాక ఉప ఎన్నికల ప్రచారంలో తెరాస కార్యకర్తలు ఘర్షణ పడుతున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు.
ఈ వివరాల ఆధారంగా ఆ ఘర్షణకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాల కోసం వెతకగా, దుబ్బాకలో చోటుచేసుకున్న ఈ  ఘర్షణకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలని తెలుపుతూ ‘HMTV’ న్యూస్ ఛానల్  ‘28 అక్టోబర్ 2020’ నాడు ఒక వీడియోని పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. దుబ్బాక మండలం అప్పనపల్లి గ్రామంలో టిఆర్ఎస్ కార్యకర్తలకు బీజేపీ కార్యకర్తలకు మధ్య ఈ ఘర్షణ చోటుచేసుకున్నట్టు ఈ వీడియోలో రిపోర్ట్ చేసారు. దుబ్బాక ఉప ఎన్నికల సందర్బంగా అప్పనపల్లి గ్రామంలో ప్రచారానికి వెళ్ళిన టిఆర్ఎస్ కార్యకర్తలకు, అదే సమయంలో ప్రచారానికి వచ్చిన బీజేపీ కార్యకర్తలకు తోపులాట జరిగినట్టు ఈ వీడియోలో తెలిపారు. ఈ ఘర్షణకు కారణం టిఆర్ఎస్ నాయకుడు హరీష్ రావు అని ఎక్కడా రిపోర్ట్ కాలేదు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో చూపిస్తున్న ఘర్షణ తమ గ్రామంలో జరగలేదని ఇల్లందుకుంట టిఆర్ఎస్ కార్యకర్త ఒకరు ఆధారాలు చూపుతూ ట్విట్టర్‌లో వీడియోని పోస్ట్ చేసారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో దుబ్బాక ఉప ఎన్నికల సమయంలో జరిగిందని, హుజురాబాద్ ఉప ఎన్నికలకు సంబంధించినది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
హుజురాబాద్ లో బీజేపీ ఫేక్ ప్రచారలాను బట్ట బయలు చేస్తున్న టీఆర్ఎస్ సోషల్ మీడియా .
ఇక మీదట మీ ఫేక్ ఆటలు సాగవు రా సన్నాసులరా . pic.twitter.com/PkmhD1FFy3
చివరగా, దుబ్బాక ఉప ఎన్నికలకు సంబంధించిన వీడియోని హుజురాబాద్ ఎన్నికల ప్రచారంలో హరీష్ రావుని ఇల్లందుకుంట ప్రజలు అడ్డుకుంటున్న దృశ్యాలుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
హర్యానాకి సంబంధించిన వీడియోని పశ్చిమ బెంగాల్‌లో రోహింగ్యాలు చేస్తున్న అరచాకాలని హిందూ మహిళ వివరిస్తున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 1, 2022
రోహింగ్య ముస్లింలు తమపై దాడులు చేసి తమ ఇళ్ళను ఉన్నపళంగా ఖాళీ చేయాలని  బెదిరిస్తున్నారని పశ్చిమ బెంగాల్ హిందూ మహిళలు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. బంగ్లాదేశ్ మరియు మయన్మార్  నుండి అక్రమంగా వలస వచ్చిన బంగ్లాదేశీ రోహింగ్యా ముస్లింలు, స్థానికంగా ఉండే భారతీయ హిందువుల ఇళ్లను, ఆస్తులను కబ్జా చేస్తు ఆడవారిని టార్గెట్ చేస్తున్నారని ఈ మహిళ పేర్కొన్నట్టు పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఇతర దేశాల నుండి అక్రమంగా వలస వచ్చిన వారికి ప్రభుత్వం రేషన్ కార్డులు, ఆధార్ కార్డులు ఇస్తుందని, కేవలం తెలంగాణ హైదరాబాదులోనే రోహింగ్యాలు 40,000 పైగా ఉన్నారని, దేశంలో 12 కోట్లుపైగా రోహింగ్యాలు ఆశ్రయం పొందుతున్నారని ఈ పోస్టులో ఆరోపిస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రోహింగ్యా ముస్లింలు తమపై దాడులు చేస్తున్నారని పశ్చిమ బెంగాల్ హిందూ మహిళలు ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో హర్యానా రాష్ట్రం మేవత్ (ఇప్పుడు నుహ్) జిల్లాలో జరిగిన ఒక పాత మత ఘర్షణకు సంబంధించినది. 2020 మే నెలలో మేవత్ జిల్లా పున్హానలో చోటుచేసుకున్న మతపరమైన అల్లర్లలో 2000 మందికిపైగా ముస్లింలు తమ ఇళ్ళపై దాడి చేసారని ఒక హిందూ బాధితురాలు మీడియాకి ఆవేదన వ్యక్తం చేస్తున్న వీడియో ఇది. ఈ వీడియోతో పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రానికి గానీ రోహింగ్యాలకు గానీ  ఎటువంటి సంబంధం లేదు. భారత దేశంలో సుమారు 40,000 మంది రోహింగ్యాలు ఉండవచ్చని కేంద్ర ప్రభుత్వం పలు సంధర్భాలలో చెప్పింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోని జాగ్రత్తగా వింటే, వీడియోలోని 0:35 నిమిషాల దగ్గర ఈ మహిళ, ముస్లిం దాడుల కారణంగా తాము మేవత్ విడిచి వెళ్ళవలసి వచ్చేలా ఉందని పేర్కొన్నట్టు స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. మేవత్ (ఇప్పుడు నుహ్) అనేది హర్యానా రాష్ట్రంలోని ఒక జిల్లా. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలతో ఉన్న వీడియోని ‘మెట్రో ప్లస్’ అనే ఫేస్‌బుక్ పేజీ 17 మే 2020 నాడు పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. మేవత్ జిల్లా పున్హాన పట్టణంలో చెలరేగిన మత ఘర్షణలలో హిందువులు తమ ఇళ్లని విడిచి వెళ్ళవలసిన దుస్థితి ఏర్పడిందని ఈ వీడియోలో రిపోర్ట్ చేసారు. పున్హాన మత ఘర్షణల తరువాత ఒక హిందూ బాధితురాలు తమపై జరిగిన దాడులని వివరిస్తున్న దృశ్యాలను ఈ వీడియో చుపిస్తుంది.
2000 మంది ముస్లింలు తమ ఇళ్లపై దాడి చేసారని, రాళ్ళూ రువ్వుతూ తన కుటుంబంలోని పెద్దవారిని, పిల్లలను సైతం గాయపరిచారని, జిల్లా ప్రభుత్వ అధికారులు, పోలీసులు తమకు ఎటువంటి సహాయం అందించకపోగా తమ కుటుంబంలోని అందరిని వారు అడుపులోకి తీసుకున్నారని ఈ మహిళ ఆరోపించింది. 2020 మే నెలలో మేవత్ జిల్లా పున్హానలో చోటుచేసుకున్న మతపరమైన అల్లర్లకు సంబంధించి ‘నవభారత్ టైమ్స్’ వార్తా సంస్థ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. పున్హాన మత ఘర్షణలకు సంబంధించి పోలీసులు 300 మందిపై కేసు నమోదు చేసారని, ఈ ఘటనకు సంబంధించి పోలీసులు 12 మందిని ఇప్పటికే అరెస్ట్ కూడా చేసారని ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలుపుతున్నారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో హర్యానాలో జరిగిన పాత మత ఘర్షణలకు సంబంధించిందని, పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రానికి సంబంధించింది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
భారత దేశం మొత్తంలో సుమారు 18,000 శరణార్థులు (రోహింగ్యాలతో కలిపి) UNHCRతో రిజిస్టర్ అయ్యారని ఐక్యరాజ్య సమితి యొక్క శరణార్థుల విభాగమైన UNHCR ప్రకటించింది. దేశంలో ఉంటున్న రోహింగ్యాల సంఖ్యకు సంబంధించి కేంద్ర ప్రభుత్వం పలు సందర్భాలలో పార్లమెంట్‌లో ప్రస్తావిస్తూ,  ‘దేశంలో ఉంటున్న రోహింగ్యాలకు సంబంధించి ఖచ్చితమైన లెక్కలైతే లేవని, కాకపోతే అనధికారిక లెక్కల ప్రకారం దేశంలో సుమారు ఒక 40,000 మంది రోహింగ్యాలు ఉండవచ్చని’ తెలిపింది. హైదరాబాద్‌లో మొత్తం 4,835 మంది రోహింగ్యాలు ఉండగా, ఇందులో 4,561 మంది బయోమెట్రిక్ వివరాల సేకరణ పూర్తకాగా, ఇంకా 274 మంది వివరాల సేకరణ పెండింగ్ ఉన్నాయని రాచకొండ పోలీస్ 2020 నవంబర్ నెలలో ట్వీట్ ద్వారా  తెలిపారు. అలాగే, దేశంలోకి అక్రమంగా వలస వచ్చిన వారికి భారత ప్రభుత్వం ఎటువంటి ప్రభుత్వ సదుపాయాలు కల్పించవు. ఈ విషయాన్ని తెలుపుతూ FACTLY ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ కూడా పబ్లిష్ చేసింది.
#Velugu Telugu daily has published wrong news on Rohingyas in Hyderabad & those arrested for fake Indian identity documents. Correct statement enclosed for preventing misinformation. @V6News @sushilrTOI @TelanganaToday @ntdailyonline @DeccanChronicle @thenewsminute @the_hindu pic.twitter.com/36mW4dFznK
చివరగా, హర్యానా రాష్ట్రానికి సంబంధించిన వీడియోని పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో రోహింగ్యా ముస్లింలు చేస్తున్న అరచాకాలని హిందూ మహిళ వివరిస్తున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఇది చైనా పోలీసులు కరోనా వైరస్ రోగులను పట్టుకుంటున్న వీడియో కాదు. హాంగ్ కాంగ్ కి సంబంధించినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 17, 2020
చైనా లో పోలీసులు కరోనా వైరస్ సోకిన వారిని పట్టుకుంటున్న వీడియో అని క్లెయిమ్ చేస్తూ  ఒక పోస్ట్ ఫేస్బుక్ లో ప్రచారం కాబడుతుంది. ఆ పోస్ట్ చేసే క్లెయిమ్ లో ఎంతవరకు నిజం ఉందో  పరిశీలిద్దాం.
చైనాలో పోలీసులు కరోనా వైరస్ సోకిన వారిని పట్టుకుంటున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో చైనాకి పంపడానికి అనుమతినిచ్చే ఒక వివాదాస్పద బిల్ ను వ్యతిరేకిస్తున్న నిరసనకారుల పై హాంగ్ కాంగ్ పోలీసులు చేసిన దాడికి  సంబంధించిందిది. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లో షేర్ చేసిన వీడియో కీఫ్రేమ్ లను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ ద్వారా వెతికితే హాంకాంగ్‌లో పోలీసులకు  మరియు నిరసనకారులకు మధ్య జరిగిన గొడవలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో లభించాయి. ‘The Guardian’ వారు ప్రచురించిన కథనం ప్రకారం, ఆ వీడియోలోని సంఘటన హాంగ్ కాంగ్ పోలీసులు మరియు చైనా కి పంపడానికి అనుమతినిచ్చే ఒక వివాదాస్పద బిల్ కు వ్యతిరేకంగా నిరసన చేస్తున్న ప్రదర్శనకారుల మధ్య జరిగిన ఒక గొడవకి సంబంధించింది. ఆ వీడియోలో ఉన్నది ఆగస్టు 2019లో మాస్ ట్రాన్సిట్ రైల్వే స్టేషన్ ‘ప్రిన్స్ ఎడ్వర్డ్’ ను ధ్వంసం చేస్తున్న నిరసనకారులను పోలీసులు అరెస్ట్ చేస్తున్నప్పటిది. అదే విషయాన్ని ‘BBC’ ఆర్టికల్ లో కూడా చూడవచ్చు.
చైనాలో కరోనా వైరస్ వ్యాప్తి  డిసెంబర్ 2019 చివరి వారం లో మొదలయిందని రిపోర్ట్ అయితే, వీడియోలో ఉన్న సంఘటన దానికి మూడు నెలల ముందు హాంకాంగ్‌లో జరిగింది.
చివరిగా, హాంకాంగ్ పోలీసులు అక్కడ నిరసనకారుల మీద జరుపుతున్న దాడికి  సంబంధించిన వీడియోను చైనా పోలీసులు అక్కడ కరోనా వైరస్ సోకిన వారిని కస్టడీ లోకి తీసుకుంటున్న వీడియో అని తప్పు ప్రచారం చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
హాస్పిటల్ సిబ్బంది ఆనందంగా బయటికి వస్తున్న ఈ వీడియో న్యూజీలాండ్ ది కాదు, ఇటలీది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 12, 2020
న్యూజిలాండ్ లో చివరి కోవిడ్-19 పేషెంట్ డిశ్చార్జ్ అయిన అనంతరం అక్కడి వైద్య సిబ్బంది కోవిడ్-19 వార్డ్ నీ మూసివేస్తున్నారని చెప్తూ ఒక వీడియో ని ఫేస్‌బుక్‌లో చాలా మంది పోస్టు చేస్తున్నారు. ఈ వీడియోలో, వైద్య సిబ్బంది సంతోషంగా వార్డు నుండి బయటకు వస్తూ వారి హెడ్ క్యాప్స్ ని తొలగిస్తుంటారు. అనంతరం, ఇద్దరు సిబ్బంది ఆ వార్డు యొక్క తలుపులను మూస్తారు మరియు మిగిలిన వారు చప్పట్లు కొడుతుంటారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
న్యూజీలాండ్ లో చివరి కోవిడ్-19 పేషెంట్ డిశ్చార్జ్ అయిన అనంతరం అక్కడి వైద్య సిబ్బంది కోవిడ్-19 వార్డ్ నీ మూసివేస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియో మాతేరా (ఇటలీ) లోని ఆసుపత్రి లో కోవిడ్-19 వార్డ్ ని వైద్య సిబ్బంది మూసివేస్తున్నప్పటిది. న్యూజిలాండ్ లో తాజాగా ఆక్టివ్ కోవిడ్-19 కేసులు లేవని అక్కడి ప్రభుత్వం ప్రకటించిందనే విషయం వాస్తవమే కానీ, పోస్టు లోని వీడియో ఆ దేశానిది కాదు. కావున పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్ లను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, ఆ వీడియో ‘Matera News’ అనే ఫేస్‌బుక్ పేజ్ లో లభించింది. ఆ ఫేస్‌బుక్ పేజ్ లోని వివరణ లో వీడియో మాతేరా (ఇటలీ) లోని ‘మడోన్నా డెల్లే గ్రాజీ’ ఆసుపత్రి లో కోవిడ్-19 వార్డ్ ని మూసివేస్తున్నప్పటిది అని  ఉంది. ‘మాతేరా’ ఇటలీలోని బాసిలికాటా ప్రాంతంలోని ఒక నగరం.
ఆ పేజ్ లో పేర్కొన్న ఆసుపత్రి (‘మడోన్నా డెల్లే గ్రాజీ’) పేరుతో ఫేస్బుక్ లో వెతికినప్పుడు, అలాంటి వీడియో లు చాలా లభించాయి. అంతేకాదు, ఆ ఆసుపత్రి లో పని చేసే ఒక నర్సు (‘ఇంఫెర్మీయారి’) అదే వీడియోని మరియు అందుకు సంబంధించిన న్యూస్ ఆర్టికల్ ని తన అకౌంట్ లో పోస్టు చేశాడు. వీడియో గురించి అదే సమాచారాన్ని ‘Il Riformista’ అనే ఇటాలియన్ వార్తాపత్రిక కథనంలో కూడా చూడవచ్చు.
న్యూజిలాండ్ లో తాజాగా ఆక్టివ్ కోవిడ్-19 కేసులు లేవని అక్కడి ప్రభుత్వం ప్రకటించిందనే విషయం వాస్తవమే కానీ, పోస్టు లోని వీడియో ఆ దేశానిది కాదు.
చివరిగా, ఇటలీ దేశానికి సంబంధించిన వీడియో ని పోస్టు చేసి, ‘న్యూజీలాండ్ లో చివరి కోవిడ్-19 పేషెంట్ డిశ్చార్జ్ అయిన అనంతరం కోవిడ్-19 వార్డ్ నీ మూసివేస్తున్న వైద్య సిబ్బంది’ అని షేర్ చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
అది జోర్డాన్ దేశంలో జైలు నుండి విడుదలైనందుకు నిర్వహించిన ఆనందోత్సాహాలలో ప్రమాదవశాత్తు గన్ ఫైరింగ్ లో ఖైదీ చనిపోయిన వీడియో. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 28, 2020
ఒక వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, పాకిస్తాన్ లో కొరోనాని జయించి ఇంటికి వస్తున్న నాయకుడి కోసం తన కొడుకు ఆనందోత్సాహాలతో గాల్లోకి గన్ ఫైరింగ్ చేయడంతో బులెట్ తగిలి ఆ నాయకుడు చనిపోయాడని చెప్తున్నారు.  అయితే, FACTLY విశ్లేషణ లో ఆ వీడియో పాకిస్తాన్ దేశానికి సంబంధించింది కాదని, అది జోర్డాన్ దేశంలో జరిగిన ఒక ఘటన అని తేలింది. జోర్డాన్ లోని అమ్రావా పట్టణంలో సరి సేలం వార్దాత్ అనే వ్యక్తి  జైలు నుండి రిలీజ్ అయ్యి ఇంటికి వస్తుండడంతో, అతని బంధువు ఒకరు ఆనందోత్సాహాలతో గాల్లోకి గన్ ఫైరింగ్ చేసాడు. అప్పుడు పొరపాటుగా ఒక బుల్లెట్ సరి సేలం వార్దాత్ తలకి తగలడంతో అతను చనిపోయాడు. సరి సేలం వార్దాత్ ఒక నేరం కింద ఎనిమిది నెలలుగా జైలు శిక్ష అనుభవిస్తున్నాడు. కానీ, దేశంలో కోవిడ్-19 ని అరికట్టడానికి ఇటీవల జోర్డాన్ ప్రభుత్వం తీసుకున్న చర్యల వల్ల అతను శిక్షా కాలం పూర్తి అవ్వడానికంటే రెండు వారాల ముందే విడుదలయ్యాడు.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్: ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్:
1. న్యూస్ ఆర్టికల్ – https://www.aljazeera.com/news/2020/04/jordan-man-killed-day-released-prison-200417121506809.html
2. న్యూస్ ఆర్టికల్ – https://noticias.caracoltv.com/coronavirus-covid-19/salio-de-prision-por-emergencia-del-covid-19-y-su-primo-lo-mato-por-error-al-celebrar-su-liberacion-nid226970-ie134
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
రోడ్డుపై వాహానదారులు జారి పడుతున్న ఈ ఘటన పాకిస్తాన్‌లోని కరాచీలో జరిగింది, హైదరాబాద్‌కు ఎటువంటి సంబంధంలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 27, 2022
హైదరాబాద్‌లోని షేక్‌పేట్ ఫ్లైఓవర్‌పై జారిపడుతున్న వాహానదారులంటూ, ఫ్లైఓవర్‌పై వరుసగా బైక్‌లు జారి పడుతున్న ఓ వీడియో సోషల్ మీడియాలో విసృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకు సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హైదరాబాద్‌లోని షేక్‌పేట్ ఫ్లైఓవర్‌పై వరుసగా బైక్‌లు స్కిడై పడుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోతో హైదరాబాద్‌కు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్న ఘటన పాకిస్తాన్‌లోని కరాచీలో జరిగింది. భారీ వర్షం కురిసిన కారణంగా కరాచీలోని రషీద్ మిన్హాస్ రోడ్ ఫ్లైఓవర్‌పై ఇలా ప్రయాణికులు జారిపడ్డారు. అక్కడి వార్తా సంస్థలు ఈ వీడియోను రిపోర్ట్ చేసాయి. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
రోడ్డుపై వాహానదారులు జారి పడుతున్న ఈ వీడియోతో హైదరాబాద్‌కు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. వీడియోలో చూపిస్తున్న ఘటన పాకిస్తాన్‌లోని కరాచీలో జరిగింది
వైరల్ అవుతున్న వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్‌ను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఇవే దృశ్యాలను రిపోర్ట్ చేసిన పలు పాకిస్తాన్ వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి. ఈ కథనాల ప్రకారం మొదట భారీ దుమ్ముతో కూడిన గాలులు, ఆ తరవాత భారీ వర్షం కురిసిన కారణంగా కరాచీలోని రషీద్ మిన్హాస్ రోడ్ ఫ్లైఓవర్‌పై ఇలా ప్రయాణికులు జారిపడ్డారు.
ఈ వీడియో ఇటీవల పాకిస్తాన్‌లోని కరాచీలో జరిగిన ఘటన అంటూ రిపోర్ట్ చేసిన మరికొన్ని వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
పైగా వైరల్ వీడియోలో ఫ్లైఓవర్ పక్కన కనిపిస్తున్న Vivo మరియు Honda షో రూమ్,  గూగుల్ మ్యాప్స్‌లో కరాచీలోని రషీద్ మిన్హాస్ రోడ్‌లో కూడా చూడొచ్చు.
ఐతే ఇదే వీడియోను సూరత్ మరియు ముంబైలో జరిగినట్టు కూడా సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు.
सुरत मोटा वराछा पुल की तस्वीर आज की pic.twitter.com/r3kMVwH3yI
చివరగా, రోడ్డుపై వాహానదారులు జారి పడుతున్న ఈ ఘటన పాకిస్తాన్‌లోని కరాచీలో జరిగింది. హైదరాబాద్‌కు ఎటువంటి సంబంధంలేదు.


text:
పాకిస్తాన్ కి సంబంధించిన వీడియోని 'ఉస్మానియా ఆసుపత్రిలో కరోనా రోగుల దుస్థితి' అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 26, 2020
ఒక వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పెట్టి ‘ఉస్మానియా ఆసుపత్రిలో కరోనా రోగుల దుస్థితి’ అని దాని గురించి చెప్తున్నారు. ఆ వీడియో లో రోగులు హాస్పిటల్ వెలుపల బెడ్లు పై చికిత్స తీసుకుంటూ కనిపిస్తారు. అయితే, FACTLY విశ్లేషణ లో ఆ వీడియో పాకిస్తాన్ లోని ఒక హాస్పిటల్ కి  సంబంధించినదని, హైదరాబాద్ లోని ఉస్మానియా హాస్పిటల్ ది కాదని తేలింది. 13 జూన్ 2020 న లాహోర్ లోని ‘సర్వీసెస్ హాస్పిటల్’ ఎమర్జెన్సీ వార్డ్ లో అగ్ని ప్రమాదం జరగడంతో రోగులను అందులో నుండి ఖాళీ చేయించారు. దాంతో వారిని బయటకి తరలించాల్సి వచ్చింది. వీడియో లోని విజువల్స్ అందుకు సంబంధించినవే. ఆ ఘటనకి సంబంధించి వివిధ వార్తా పత్రికలు రాసిన కథనాలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ‘గూగుల్ మాప్స్’ పై  ‘సర్వీసెస్ హాస్పిటల్’ (లాహోర్) కి సంబంధించిన ఫొటోల్లో పోస్టు చేసిన వీడియోలో కనిపించే బిల్డింగ్ ని పోలి ఉన్నట్టు కూడా గమనించవొచ్చు. కావున, వీడియో లో కనిపించేది హైదరాబాద్ లోని ఉస్మానియా హాస్పిటల్ లో కరోనా రోగుల దుస్థితి కాదు.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్ – ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్ –
1.  ‘Gulf News’ కథనం – https://gulfnews.com/world/asia/pakistan/pakistan-video-of-patients-waiting-outside-after-lahore-hospital-catches-fire-causes-confusion-online-1.1592321600347
2. ‘The Nation’ కథనం – https://nation.com.pk/14-Jun-2020/woman-dies-during-evacuation-as-fire-erupts-in-services-hospital
Did you watch our new video?


text:
మహారాష్ట్ర కు సంబంధించిన వీడియోని షేర్ చేస్తూ నిజామాబాద్ ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో అంబులన్స్ డ్రైవర్ ని పోలీసులు కొడుతున్న దృశ్యాలంటున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 29, 2021
అంబులన్స్ గిరాకి కోసం ఒక డ్రైవర్ నిజామాబాద్ ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్న కరోనా రోగులకి ఆక్సిజన్ సరఫరా నిలిపివేసాడని సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. తన అంబులన్స్ గిరాకి కోసం కరోనా రోగుల ప్రాణాలని పణంగా పెట్టినందుకు పోలీసులు ఆ డ్రైవర్ ని చితకబాదుతున్నట్టు ఈ  పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నిజామాబాద్ ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్న కరోనా రోగులకి ఆక్సిజన్ సరఫరా నిలిపివేసిన అంబులన్స్ డ్రైవర్ ని పోలీసులు కొడుతున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలోని ఘటన మహారాష్ట్రలోని జల్నా జిల్లాలో చోటుచేసుకుంది. జల్నా నగరంలోని ప్రైవేటు హాస్పిటల్ లో చికిత్స పొందుతూ మరణించిన ఒక యువకుడి కుటుంబం, కొందరు బీజేపీ కార్యకర్తలతో కలిసి ఆ హాస్పిటల్ సిబ్బంది పై దాడి చేసారు. ఈ ఘటన 09 ఏప్రిల్ 2021 నాడు చోటుచేసుకుంది. ఈ దాడిలో ముఖ్యపాత్ర పోషించిన బీజేపీ కార్యకర్త శివరాజ్ నరియాల్వాలేని పోలీసులు పట్టుకొని ఇలా లాఠీలతో చితకబాదినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియో తెలంగాణలోని నిజామాబాద్ జిల్లాకు సంబంధించింది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియో ‘Times Now Marathi’ న్యూస్ వెబ్సైటు 27 మే 2021 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ లో దొరికింది. మహారాష్ట్ర లోని జల్నా జిల్లాకు సంబంధించిన ఒక బీజేపీ కార్యకర్తని పోలీసులు చితకబాదుతున్న దృశ్యాలని ఈ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. శివరాజ్ నరియాల్వాలే అనే బీజేపీ కార్యకర్త, జల్నా నగరంలోని ఒక ప్రైవేటు హాస్పిటల్ పై దాడి చేసాడనే కారణంతో పోలీసులు అతన్ని లాఠీలతో కొట్టినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో రిపోర్ట్ చేసారు. ఇదే  విషయాన్నీ రిపోర్ట్ చేస్తూ ‘News18Lokmat’ న్యూస్ వెబ్సైటు, ఈ వీడియోని తమ ట్వీట్ లో షేర్ చేసింది.
జల్నా నగరంలోని ఒక ప్రైవేటు హాస్పిటల్ లో చికిత్స పొందుతూ ఒక యువకుడు 09 ఏప్రిల్ 2021 నాడు మరణించాడు. దీనితో, ఆ యువకుడి కుటుంబ సభ్యులు, కొందరు బీజేపీ కార్యకర్తలతో కలిసి ఆ ప్రైవేటు హాస్పిటల్ సిబ్బంది పై దాడి చేసారు. ఈ దాడిలో ముఖ్యపాత్ర పోషించిన బీజేపీ కార్యకర్త శివరాజ్ నరియాల్వాలే ని పోలీసులు పట్టుకొని ఇలా లాఠీలతో చితకబాదారు. ఈ ఘటనకు సంబంధించి జల్నా పోలీసులు ఇచ్చిన వివరాలని ‘ANI’ న్యూస్ వెబ్సైటు 28 మే 2021 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ లో రిపోర్ట్ చేసింది.
ఈ ఘటనకి సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన మరికొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఇదిలా ఉంటే, తెలంగాణ రాష్ట్రం నిజామాబాద్ జిల్లాకి చెందిన కొందరు అంబులన్స్ డ్రైవర్లు, డబ్బులకు ఆశ పడి కరోనా రోగులకి ఆక్సిజన్ సప్లై ఆపేసినట్లు ‘News18’ న్యూస్ వెబ్సైటు 24 మే 2021 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ లో రిపోర్ట్ చేసింది. కానీ, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని నిజామాబాద్ జిల్లాకు సంబంధించింది కాదు.
చివరగా, మహారాష్ట్ర కు సంబంధించిన వీడియోని షేర్ చేస్తూ నిజామాబాద్ ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో కరోనా రోగులకు ఆక్సిజన్ నిలిపివేసిన అంబులన్స్ డ్రైవర్ ని పోలీసులు కొడుతున్న దృశ్యాలంటున్నారు.


text:
ఈ వీడియో పశ్చిమ బెంగాల్ మున్సిపల్ ఎన్నికలకు సంబంధించినది, ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ఇటీవల ముగిసిన ఎన్నికలతో సంబంధంలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 11, 2022
ఇతరుల ఓట్లను ఒకే వ్యక్తి వేస్తున్న వీడియోను ఒక పోస్ట్ ద్వారా షేర్ చేస్తూ, ఈ సంఘటన ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ఇటీవల ముగిసిన ఎన్నికలలో జరిగిందని సోషల్ మీడియాలో అంటున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఓట్లు రిగ్గింగ్ చేస్తున్న ఈ వీడియో ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ఇటీవల ముగిసిన ఎన్నికలకు సంబంధించింది.
ఫాక్ట్: ఒక ఏజెంట్ ఇతరుల ఓట్లను వేసిన ఈ విజువల్స్ ఇటీవల జరిగిన పశ్చిమ బెంగాల్ మున్సిపల్ ఎన్నికలకు సంబంధించినది. ఈ వీడియోకు ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ఇటీవల ముగిసిన ఎన్నికలకు సంబంధంలేదు. వీడియోలో ఉన్న విజువల్స్ సౌత్ డమ్డమ్ మున్సిపాలిటీలోని 33వ వార్డ్ యొక్క 106వ బూత్ నుండి తీసినట్లు తెలుస్తుంది. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
వీడియోను స్క్రీన్‌షాట్స్ తీసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే విజువల్స్‌తో ఉన్న ఒక వీడియో యూట్యూబ్‌లో లభించింది. పశ్చిమ బెంగాల్ మున్సిపల్ ఎన్నికలకు సంబంధించిన విజువల్స్ అని టీవీ9 బంగ్లా వారి యూట్యూబ్ ఛానల్‌లో ఈ వీడియో 27 ఫిబ్రవరి 2022న అప్లోడ్ చేసారు. టీవీ9 బంగ్లా వారి ఈ వీడియో రిపోర్ట్ ప్రకారం, ఒక ఏజెంట్ ఇతరుల ఓట్లను వేసిన ఈ విజువల్స్, సౌత్ డమ్డమ్ మున్సిపాలిటీలోని 33వ వార్డులోని ఒక బూత్ నుండి తీసినవని తెలిపారు.
ఆ సంఘటన జరిగిన కొద్దిసేపటికి, అటువంటి విజువల్స్ బీజేపీ, కాంగ్రెస్ పార్టీ వారు తమ బెంగాల్ ట్విట్టర్ అకౌంట్‌లలో షేర్ చేస్తూ త్రినమూల్ కాంగ్రెస్ ఈ పని చేసిందని ఆరోపించారు.
ఇటీవల పశ్చిమ బెంగాల్ లో 108 మున్సిపాలిటీలకు ఎన్నికలు జరిగాయి.  హింస, ఓటు రిగ్గింగ్ వంటి సంఘటనలు జరిగినట్టు వివిధ వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి, మరియు సోషల్ మీడియా వేదికలలో షేర్ చేసాయి. వైరల్ వీడియోలో ఉన్న విజువల్స్ సౌత్ డమ్డమ్ మున్సిపాలిటీలోని 33వ వార్డ్ యొక్క 106వ బూత్ నంబర్ నుండి తీసినట్లు తెలుస్తుంది.
చివరగా, ఈ విజువల్స్ పశ్చిమ బెంగాల్ మునిసిపల్ ఎన్నికలకు సంబంధించినవి, ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ఇటీవల ముగిసిన ఎన్నికలతో సంబంధంలేదు.


text:
ఒడిశాకి సంబంధించిన వీడియోని అనంతపురం డిప్యూటీ రిజిస్ట్రార్ జాతీయ పతాకంతో టేబుల్ తుడుస్తున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 24, 2023
అనంతపురం డిప్యూటీ రిజిస్ట్రార్ జాతీయ పతాకాన్ని అవమానించాడంటూ ఒక వ్యక్తి  జాతీయ పతాకంతో టేబుల్ తుడుస్తున్న వీడియోను షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అనంతపురం డిప్యూటీ రిజిస్ట్రార్ జాతీయ పతాకంతో టేబుల్ తుడుస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్(నిజం): ప్రభుత్వ అధికారి జాతీయ పతాకంతో టేబుల్ తుడుస్తున్న ఈ ఘటన ఒడిశా రాష్ట్రంలోని పూరీలో జరిగింది. పూరీలోని సిమిలి పంచాయతీ కార్యనిర్వాహక అధికారి ప్రశాంత్ కుమార్ స్వైన్ జాతీయ పతాకంతో ఆఫీస్‌లోని టేబుల్ తుడవడంతో, ఫ్లాగ్ కోడ్ ఆఫ్ ఇండియాను ఉల్లంఘించినందుకు పోలీసులు అతనిని అరెస్ట్ కూడా చేసారు. ఈ ఘటనకు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వానికి చెందిన ఫాక్ట్-చెకింగ్ విభాగం కూడా ఈ విషయాన్ని ద్రువీకరించింది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఈ వీడియోలో జాతీయ పతాకంతో టేబుల్ తుడుస్తున్న వ్యక్తి ప్రభుత్వ ఉద్యోగే, కానీ ఈ ఘటనకి ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. ఈ ఘటన ఒడిశా రాష్ట్రంలోని పూరీలో జరిగింది. వైరల్ వీడియోకు సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం గూగుల్‌లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ ఘటనకు సంబంధించి పలు వార్తా కథనాలు మాకు లభించాయి. ఈ కథనాలు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఈ కథనాల ప్రకారం వీడియోలో కనిపిస్తున్నది పూరీలోని సిమిలి పంచాయతీ కార్యనిర్వాహక అధికారి ప్రశాంత్ కుమార్ స్వైన్. ఈయన జాతీయ పతాకంతో ఆఫీస్‌లోని టేబుల్ తూడ్చాడు. ఐతే ఈ దృశ్యాలు సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవడంతో ఫ్లాగ్ కోడ్ ఆఫ్ ఇండియాను ఉల్లంఘించినందుకు పోలీసులు అతనిని అరెస్ట్ చేసారు. ఐతే అంతకుముందే ప్రశాంత్ కుమార్ స్వైన్ తాను చేసిన తప్పును అంగీకరిస్తూ క్షమాపణ కూడా చెప్పాడు.
ఈ ఘటన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో జరిగిందంటూ సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుండడంతో ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వానికి చెందిన ఫాక్ట్-చెకింగ్ విభాగం ఈ ఘటనతో ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు ఎటువంటి సంబంధంలేదని స్పష్టంచేసింది.
The video is not from Anantapur, but Odisha. Many such misleading tweets/posts with the same video in Telugu Language has been identified and sent for further action.
Misleading post with fake narrative is a legal offence.
Link: https://t.co/5lMOI5BrPp https://t.co/ZCsPIEfNVD
చివరగా, ఒడిశాలో పంచాయతీ అధికారి జాతీయ పతాకంతో టేబుల్ తుడుస్తున్న దృశ్యాలను ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జరిగిన ఘటనగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 24, 2023


text:
డోనాల్డ్ ట్రంప్ అహ్మదాబాద్ పర్యటనకి ఈ తోపుడు బండ్ల ధ్వంసానికి ఎటువంటి సంబంధం లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 24, 2020
కొంత మంది అధికారుల సమక్షంలో  తోపుడు బండ్లను ఒక జెసిబి ధ్వంసం చేస్తున్న వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, గుజరాత్ లోని బీజేపీ ప్రభుత్వం, అహ్మదాబాద్ లో ట్రంప్ పర్యటించనుండడంతో, ఫూట్ పాత్ వ్యాపారుల తోపుడు బండ్లను ధ్వంసం చేస్తున్నారని దాని గురించి పేర్కొంటున్నారు. పోస్టులో చెప్పిన విషయంలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
అహ్మదాబాద్ లో ట్రంప్ పర్యటించనుండడంతో గుజరాత్ ప్రభుత్వం ఫూట్ పాత్ వ్యాపారుల తోపుడు బండ్లను ధ్వంసం చేయిస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియో అసలు గుజరాత్ రాష్ట్రానికి సంబంధించినదే కాదు. అది భువనేశ్వర్ మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ (బీఎంసీ) వారు చేపట్టిన ఒక ‘తొలగింపు’ చర్యది. కావున, వీడియో ఒడిశా రాష్ట్రానికి సంబంధించినది. పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
యూట్యూబ్ లో ‘Fruit vendor carts destroyed by authorities’ అని వెతికినప్పుడు, ఒడియా న్యూస్ ఛానెల్ ‘OTV’ వారి వీడియో సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వచ్చింది. అది పోస్టులోని వీడియోలో ఉన్న ఘటనకి సంబంధించినదే, కానీ దానిని వేరే యాంగిల్ నుండి చిత్రీకరించారు. ఆ వీడియో టైటిల్ ద్వారా, అది భువనేశ్వర్ మున్సిపల్ కార్పొరేషన్ (బీఎంసీ) వారు చేపట్టిన ఒక ‘తొలగింపు’ చర్య లో భాగంగా, ఫూట్ పాత్ వ్యాపారుల తోపుడు బండ్లను అధికారులు ధ్వంసం చేయడానికి సంబంధించినదని తెలిసింది. కావున, వీడియో ఒడిశా రాష్ట్రానికి సంబంధించినది.
పోస్టులోని వీడియో వైరల్ అవ్వడంతో, తప్పుడు ఆరోపణతో మొట్టమొదటిసారిగా సోషల్ మీడియా లో పోస్టు చేసిన వ్యక్తిని క్రైమ్ బ్రాంచ్ వారు అరెస్ట్ చేసినట్లుగా ‘Times of India’ కథనం లో చూడవచ్చు.
చివరగా, పోస్టులోని వీడియో అసలు గుజరాత్ రాష్ట్రానికి సంబంధించినదే కాదు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: February 24, 2020


text:
జనాలు గుంపులుగా షాపింగ్ చేస్తున్న ఈ వీడియో పాకిస్థాన్ లో తీసింది, హైదరాబాద్ లోని చార్మినార్ దగ్గర కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 21, 2020
భౌతిక దూరం పాటించకుండా  జనాలు గుంపులుగా షాపింగ్ చేస్తున్న ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేసి తెలంగాణ ప్రభుత్వం లాక్ డౌన్ సడలించిన తరువాత చార్మినార్ (హైదరాబాద్), మదీనా దగ్గర పరిస్థితి అని చెప్తున్నారు. దీంట్లో ఎంతవరకు నిజం ఉందో చూద్దాం.
చార్మినార్ (హైదరాబాద్), మదీనా ప్రాంతం దగ్గర భౌతిక దూరం పాటించకుండా జనాలు గుంపులుగా షాపింగ్ చేస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఆ వీడియో ఫైసలాబాద్ (పాకిస్థాన్) లోని న్యూ అనార్కలి బజార్ లో తీశారు. ఆ వీడియోకి హైదరాబాద్ కి (తెలంగాణ) ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ టెక్నిక్ ద్వారా వెతికితే, యూట్యూబ్ లో అప్లోడ్ చేసిన అదే వీడియో, ‘New Anarkali Faisalabad 18 May k taaza manazir’ అనే శీర్షిక తో కనిపించింది. ఫైసలాబాద్, పాకిస్థాన్ లో ఒక పట్టణం. అంతేకాక, అదే వీడియోని హైదరాబాద్ (భారత దేశం) సందర్భం లో ఉపయోగించకముందే,  పాకిస్థాన్ కి చెందిన పలువురు ఫేస్బుక్ లో 18 మే 2020న  న్యూ అనార్కలి బజార్ (ఫైసలాబాద్, పాకిస్థాన్) పరిస్థితి అని పోస్ట్ చేసారు. పాకిస్థాన్ కి చెందిన ఒక వెరిఫైడ్ ట్విట్టర్ యూసర్ కూడా ఆ వీడియో లో ఉన్న సంఘటన ఫైసలాబాద్ మార్కెట్ లో జరిగిందని పెట్టిన ట్వీట్ ఇక్కడ చూడవచ్చు.
అంతే కాదు, పోస్టులోని వీడియో లో 10 సెకండ్ల దగ్గర ఉర్దూ పదాలతో (ట్రాన్సలేషన్ – ‘ఐని షూస్’) ఉన్న ఒక ప్లకార్డు ని గమనించవచ్చు. గూగుల్ మాప్స్ లో కూడా ఫైసలాబాద్ లోని న్యూ అనార్కలి బజార్ దగ్గర ‘ఐని షూస్‘ అనే షాప్ ఉన్నదని చూడవచ్చు.
అంతేకాక, తెలంగాణ ప్రభుత్వం గ్రేటర్ హైదరాబాద్ మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ (GHMC) పరిధి లో పక్క-పక్కన ఉన్న షాపులు దినం తప్పి దినం తెరవాలని 19 మే 2020 న అనుమతి ఇచ్చింది. కానీ, పోస్ట్ లోని వీడియో ఇంటర్నెట్ లో మొదటిసారి 18 మే 2020 నుండే కనిపించింది. చార్మినార్ ప్రాంతంలో షాప్ తప్పించి షాప్ తెరిచి ఉండడం  ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, పాకిస్థాన్ కి సంబంధించిన వీడియోను చార్మినార్ (హైదరాబాద్) ప్రాంతం లో భౌతిక దూరం పాటించకుండా జనాలు గుంపులుగా షాపింగ్ చేస్తున్న వీడియో అని తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
పాకిస్తాన్‌లో హిందూ దేవాలయాన్ని ధ్వంసం చేసిన వీడియోని బంగ్లాదేశ్, శ్రీలంకకు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 19, 2023
Update (19 June 2023):
ఇదే వీడియోని ‘శ్రీలంకలోని గ్రామంలో ముస్లిం జనాభా పెరగడంతో హిందూ దేవాలయాన్ని ద్వసం చేస్తున్న ముస్లింలు…’ అంటూ సోషల్ మీడియాలో కొందరు షేర్ చేస్తున్నారు. అయితే క్రింద వివరించినట్టు, ఈ వీడియో ఆగష్టు 2021లో పాకిస్తాన్‌లోని రహీమ్ యార్ ఖాన్ జిల్లాలోని సిధ్ధి వినాయక్ ఆలయంపై కొందరు గుర్తు తెలియని వ్యక్తులు దాడి చేసి విగ్రహాలను ధ్వంసం చేసిన ఘటనకు సంబంధించింది. అలాగే ధ్వంసం అయిన ఆలయానికి మరమ్మతుల చేసి హిందూ సమాజానికి అప్పగించినట్టు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి.
Published (18 October 2021):
ఇటీవల బంగ్లాదేశ్‌లో హిందూ ఆలయాలపై దాడి చేసి, ధ్వంసం చేసిన ఘటనలు చోటుచేసుకున్న నేపథ్యంలో కొందరు వ్యక్తులు హిందూ దేవుళ్ళ విగ్రహాలను ధ్వంసం చేస్తున్న ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో  షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ వీడియో బంగ్లాదేశ్‌లో హిందూ ఆలయాలపై దాడికి సంబంధించింది అని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బంగ్లాదేశ్‌లో హిందూ దేవాలయాలను ధ్వంసం చేస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో ఆగష్టు 2021లో పాకిస్తాన్‌లోని రహీమ్ యార్ ఖాన్ జిల్లాలోని సిధి వినాయక్ ఆలయంపై కొందరు గుర్తు తెలియని వ్యక్తులు దాడి చేసి విగ్రహాలను ధ్వంసం చేసిన ఘటనకు సంబంధించింది. ఈ వీడియోని అప్పట్లో  అన్ని వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. బంగ్లాదేశ్‌లో హిందూ దేవాలయాలపై ఇటీవల దాడులు జరిగినప్పటికీ, ఈ వీడియోకి బంగ్లాదేశ్‌కి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఈ వీడియోకి సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం గూగుల్‌లో వెతకగా, ఈ వీడియో ఆగస్ట్ 2021లో పాకిస్తాన్‌లో జరిగిన ఘటనకి సంబంధించినదిగా తెలిసింది. ఈ వీడియోని అనేక  భారతీయ మీడియా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. ఈ కథనాల ప్రకారం పాకిస్తాన్‌లోని రహీమ్ యార్ ఖాన్ జిల్లాలోని సిధి వినాయక్ ఆలయంపై కొందరు గుర్తు తెలియని వ్యక్తులు దాడి చేసి విగ్రహాలను ధ్వంసం చేసారు.
ఈ వీడియో పాకిస్తాన్‌లో హిందూ ఆలయంపై జరిగిన దాడిది  అంటూ రిపోర్ట్ చేసిన మరికొన్ని వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఐతే ఈ దాడికి సంబంధించి వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అయిన నేపథ్యంలో ఈ దాడిపై దర్యాప్తునకు పాకిస్థాన్ ప్రధాన మంత్రి కార్యాలయం ఆదేశించినట్టు పాకిస్తాన్ వార్తా కథనాలు ప్రచురించాయి. అలాగే ధ్వంసం అయిన ఆలయానికి మరమ్మతుల చేసి హిందూ సమాజానికి అప్పగించినట్టు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి.
ఇదిలా ఉండగా ఇటీవల బంగ్లాదేశ్‌లో ఓ ఫేస్‌బుక్ పోస్ట్‌పై చెలరేగిన వివాదం నేపథ్యంలో అక్కడి ముస్లింలు హిందూ దేవాలయాలని ధ్వంసం చేసారు. ఈ దాడులకు సంబంధించిన కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఐతే పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోకి, బంగ్లాదేశ్‌లో జరుగుతున్న దాడులకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు.
చివరగా, పాకిస్తాన్‌లో హిందూ దేవాలయాన్ని ధ్వంసం చేసిన వీడియోని బంగ్లాదేశ్‌లో జరిగిన ఘటనగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పంజాబ్‌కి (భారత్) సంబంధించిన వీడియోని పాకిస్థాన్‌లో ఒక సిక్కు వ్యక్తిని కొడుతున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 21, 2022
పాకిస్థాన్‌లో సిక్కుల పరిస్థితిని చూపెడుతున్నట్టు చెప్తూ, ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది పోస్ట్ చేస్తున్నారు. ఆ వీడియోలో ఒక వ్యక్తి మరొక వ్యక్తిని రక్తం వచ్చేలా కొడుతున్నట్టు చూడవచ్చు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పాకిస్థాన్‌లో ఒక సిక్కు వ్యక్తిని కొడుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: పోస్ట్‌లోని వీడియో పాకిస్థాన్ దేశానికి సంబంధించింది కాదు. వీడియోలోని ఘటన భారతదేశంలోని పంజాబ్ రాష్ట్రంలో జరిగింది. కావున పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్‌లోని వీడియో గురించి ఇంటర్నెట్‌లో కొన్ని పంజాబీ పదాలతో వెతకగా, అలాంటి వీడియోనే ఒకటి దొరుకుతుంది. ఒక యూట్యూబ్ ఛానల్ వారు ఆ వీడియోని పోస్ట్ చేసి, వీడియోలోని ఘటన పంజాబ్‌లోని లుథియానాలో, టిబ్బా పోలీస్ స్టేషన్ పరిధిలో జరిగినట్టు చెప్పారు.
‘సిఖ్ సంగత్ ఉత్తరాఖండ్’ ఫేస్బుక్ పేజీ వారు వీడియోలోని ఘటనపై 05 మార్చి 2022న ఒక లైవ్ వీడియో పెట్టినట్టు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఆ వీడియోలో యాంకర్‌తో పంజాబ్ పోలీసు వారు మాట్లాడుతూ, వీడియోలోని ఘటన 01 మార్చి 2022న టిబ్బా పోలీస్ స్టేషన్ పరిధిలో జరిగిందని చెప్పినట్టు వినవచ్చు. ఆ ఘటనకి సంబంధించిన FIR కాపీని ఇక్కడ చూడవచ్చు. వీడియోలో దెబ్బలు తింటున్న వ్యక్తి ఫోన్ దొంగలించడానికి ప్రయత్నించినట్టు తెలిసింది.
అయితే, వీడియోలో సిక్కు వ్యక్తిని రక్తం వచ్చేలా కొడుతున్న వ్యక్తిపై తగిన చర్యలు తీసుకోవాలని చెప్తూ కొందరు సిక్కులు కోరుతున్నారు. ఆ అభ్యర్థనలకు సంబంధించిన వీడియోలను ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, పంజాబ్‌కి (భారత్) సంబంధించిన వీడియో పెట్టి, పాకిస్థాన్‌లో ఒక సిక్కు వ్యక్తిని కొడుతున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఈ వీడియో జైపూర్ లో జరిగిన సంఘటనది, అస్సాం ఎన్‌ఆర్‌సి కి సంబంధం లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 22, 2020
NRC, CAA బిల్ అమలు వల్ల అస్సాంలో పోలీసులు అక్కడి ప్రజలను వాళ్ళ ఇంటిలో నుంచి బలవంతంగా బయటకు పంపిస్తున్నారని క్లెయిమ్ చేస్తూ  ఒక వీడియో ఫేస్బుక్ లో ప్రచారం కాబడుతుంది. ఆ పోస్ట్ యొక్క క్లెయిమ్ లో ఎంతవరకు నిజం ఉందో పరిశీలిద్దాం.
NRC, CAA బిల్ తరువాత అస్సాం లో ప్రజలని పోలీసులు వాళ్ళ ఇళ్లల్లో నుండి బలవంతంగా బయటకు పంపుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఆ వీడియో జైపూర్ డెవలప్మెంట్ అథారిటీ (JDA)  ఒక కాలనీ లో అక్రమ  కట్టడాలను కూలగొట్టడానికి  జరిపిన ఒక డ్రైవ్ లో పోలీసులను ప్రజలు అడ్డుకుంటున్న సంఘటనకు  సంబంధించింది. కావున, పోస్ట్ లోని క్లెయిమ్ అబద్ధం.
‘DD News‘ ఆర్టికల్ ద్వారా అస్సాం ఫైనల్ NRC లిస్ట్ లో మొత్తం 19 లక్షల మంది పౌరుల పేర్లు తీసెయ్యబడ్డాయని తెలిసింది.
ఆ వీడియోలో ఉన్న పోలీసు వారి ఉనిఫారం మీద లోగో అస్సాం పోలీసుది కాకుండా, రాజస్థాన్ పోలీసుది ఉంది.
ఆ వీడియో స్క్రీన్ షాట్స్ ని  రివర్స్ ఇమేజ్ టెక్నిక్ ద్వారా వెతకగా, అదే వీడియో, కానీ వేరే క్లెయిమ్ తో  ఉన్న ఒక ట్వీట్ కనిపించింది. ఆ ట్వీట్ కింద కామెంట్స్ లో జైపూర్ పోలీసులు ఒక న్యూస్ పేపర్ లో ఈ వీడియో స్టిల్ తో  వచ్చిన ఒక ఆర్టికల్ క్లిప్ ను పెట్టారు. దాని ప్రకారం, జైపూర్ డెవలప్మెంట్ అథారిటీ (JDA) అక్రమ కట్టడాలను కూలగొట్టడానికి జరిపిన డ్రైవ్ లో ఒక కాలనీ లో కొన్ని భవనాలను ధ్వంసం చేసారు. అంతేకాదు, చట్ట విరుద్ధ ఆక్రమణలను ఆపడానికి పోలీసులు చేస్తున్న ఆ  డ్రైవ్ ని అడ్డుకోవడానికి  వారి ముందు స్త్రీలను ఉంచారని తెలిపారు. కావున, పోస్ట్ లోని వీడియో రాజస్థాన్ కి సంబంధించిన సంఘటన. పోస్టులో చెప్పినట్టు అస్సాం – NRC, CAA  కి సంబంధించినది కాదు.
చివరగా, రాజస్థాన్ కి సంబంధించిన ఒక వీడియోను, NRC, CAA బిల్ వలన అస్సాం లో పోలీసులు ప్రజలను వాళ్ళ ఇంట్లో నుండి వెళ్లగొడుతున్నారని తప్పు ప్రచారం చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 22, 2020


text:
ఈ వీడియోలో రొమేనియా పోలీసులు కొడుతున్నది మాస్క్ ధరించకుండా ఇతరుల పై ఉమ్మేసినందుకు కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 16, 2020
‘ఫ్రాన్స్ దేశంలోని పారిస్ మెట్రో రైల్లో ఇస్లామిక్ తీవ్రవాదులకు చెందిన వాడు మాస్క్ ధరించకుండా ఇతర ఫ్రాన్స్ పౌరులపై ఉమ్మి వేయడంతో పోలీసులు మంచి సత్కారం చేశారు’, అని చెప్తూ ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో కొంతమంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పారిస్ మెట్రో రైల్లో మాస్క్ ధరించకుండా ఇతరుల పై ఉమ్మేసినందుకు ముస్లిం తీవ్రవాదులను పోలీసులు కొడుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: ఆ వీడియో ఫ్రాన్స్ లోని పారిస్ కి చెందినది కాదు. అది రొమేనియా దేశానికి సంబంధించిన వీడియో. రెండు ఫుట్బాల్ టీం లకు చెందిన ఫాన్స్ గొడవపడకుండా పోలీసులు ఆపినప్పుడు, వారిలో కొందరు పోలీసులను కొట్టి మెట్రో రైల్లో ఎక్కడంతో వారిని పోలీసులు పట్టుకుంటున్నప్పుడు తీసిన వీడియో. వారి దగ్గర చట్టవిరుద్ధమైన ఆయుధాలు కూడా దొరికాయి. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే వీడియోని అక్టోబర్ 2020 లో పలు మీడియా సంస్థలు ప్రచురించినట్టు తెలుస్తుంది. రొమేనియా మీడియా సంస్థ ‘డీజీ 24’ వారు ప్రచురించిన ఆర్టికల్ లో ఆ వీడియో బుకారెస్ట్ (రొమేనియా) కి సంబంధించినదని చూడవొచ్చు. రెండు ఫుట్బాల్ టీం లకు చెందిన ఫాన్స్ గొడవపడకుండా పోలీసులు ఆపినప్పుడు, వారిలో కొందరు పోలీసులను కొట్టి మెట్రో రైల్లో ఎక్కడంతో వారిని పోలీసులు పట్టుకుంటున్నప్పుడు తీసిన వీడియో అని ఆ ఆర్టికల్ లో చదవొచ్చు. వారి దగ్గర చట్టవిరుద్ధమైన ఆయుధాలు కూడా దొరికాయని తెలుస్తుంది. ఇతర వార్తాసంస్థలు ప్రచురించిన ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
ఈ ఘటన పై రొమేనియా అధికారులు చేసిన పోస్ట్ లను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు. అంతేకాదు, వీడియోలోని రైలు బుకారెస్ట్ కి సంబంధించిన రైలుతో పోలి ఉన్నట్టు మరియు ‘Ștefan cel Mare’ మెట్రో స్టేషన్ కి సంబంధించిన ఫోటోలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. వీడియోలోని వ్యక్తుల మతపరమైన వివరాలు తెలియలేదు.
చివరగా, పోస్ట్ లోని వీడియోకీ, ఫ్రాన్స్ కి అసలు సంబంధంలేదు. అది రొమేనియా దేశంలో జరిగిన ఒక ఘటనకు సంబంధించిన వీడియో.

created: November 16, 2020


text:
తైవాన్‌కి సంబందించిన వీడియోని యూరో 2020 కప్ గెలిచిన ఆనందంలో ఇటలీ అభిమానులు చేసుకుంటున్న వేడుకలని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 14, 2021
యూరో 2020 ఫుట్‌బాల్ కప్ గెలిచిన ఆనందంలో ఇటలీ అభిమానులు బాణసంచా కాలుస్తూ తమ దేశంలో వేడుకలు చేసుకుంటున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: యూరో 2020 ఫుట్‌బాల్ కప్ గెలిచిన తరువాత ఇటలీ అభిమానులు వేడుకలు చేసుకుంటున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో కనిపిస్తున్న దృశ్యాలు తైవాన్ ప్రజలు ప్రతి సంవత్సరం జరుపుకునే ‘బైషాతున్ మజు’ తీర్థయాత్ర వేడుకలకు సంబంధించింది. ‘బైషాతున్ మజు’ వేడుకలలో భాగంగా ‘మత్సు’ సముద్ర దేవత విగ్రహాన్ని బైషాతున్ నగరంలోని గాంగ్ టియన్ దేవాలయం నుంచి యున్లిన్ ప్రాంతంలోని చావోటియన్ దేవాలయం వరకు పల్లకిలో ఉరేగిస్తూ తీసుకెళ్ళి, మళ్ళీ గాంగ్ టియన్ దేవాలయానికి తీసుకువస్తారు. ఈ తీర్థయాత్రలో పాల్గొన్న తైవాన్ భక్తులు, ‘మత్సు’ దేవత పల్లకి వెళ్ళే దారుల్లో బాణాసంచా కాలుస్తూ సంబరాలు జరుపుకుంటారు. ఈ వీడియోకి ఇటలీ ఫుట్‌బాల్ అభిమానులు యూరో 2020 కప్ గెలిచినందుకు చేసుకున్న సంబరాలకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోలని కొందరు యూట్యూబ్ యూసర్లు ఏప్రిల్ 2021లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ యూట్యూబ్ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. వీడియోలో కనిపిస్తున్న దృశ్యాలు తైవాన్ ప్రజలు ప్రతి సంవత్సరం జరుపుకునే ‘బైషాతున్ మజు’ తీర్థయాత్ర వేడుకలకు సంబంధించినవని ఈ పోస్టులలో తెలిపారు. ఆ వీడియోకి సంబంధించిన అధికారిక వివరాల కోసం గూగుల్‌లో వెతకగా, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని చైనా దేశానికి చెందిన ‘SCTN’ న్యూస్ ఛానల్ 16 ఏప్రిల్ 2021 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ‘బైషాతున్ మజు’ తీర్థయాత్ర వేడుకల సందర్భంగా 500 మీటర్ల పొడువుగా పేర్చిన బాణసంచాని భక్తులు కాలుస్తున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు.
‘బైషాతున్ మజు’ తీర్థయాత్ర వేడుకకి సంబంధించిన వివరాలు తెలుపుతూ ‘Taipei Times’ న్యూస్ వెబ్సైటు ఒక ఆర్టికల్‌ని పబ్లిష్ చేసింది. ‘బైషాతున్ మజు’ వేడుకలలో భాగంగా ‘మత్సు’ సముద్ర దేవత విగ్రహాన్ని బైషాతున్ నగరంలోని గాంగ్ టియన్ దేవాలయం నుంచి యున్లిన్ కౌంటీలోని చావోటియన్ దేవాలయం వరకు పల్లకిలో ఉరేగిస్తూ తీసుకెళ్ళి, మళ్ళీ గాంగ్ టియన్ దేవాలయానికి తీసుకువస్తారని ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. ఈ తీర్థయాత్ర వేడుకలని గాంగ్ టియన్ దేవాలయ యాజమాన్యం నిర్వహిస్తుందని ఇందులో తెలిపారు. ‘మత్సు’ దేవత పల్లకి వెళ్ళే దారులలో భక్తులు బాణసంచా కాలుస్తూ సంబరాలు జరుపుకుంటారని ‘Taiwan Today’ న్యూస్ సంస్థ తమ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసింది.
‘బైషాతున్ మజు’ వేడుకలలో తైవాన్ ప్రజలు బాణాసంచా కాలుస్తూ సంబరాలు చేసుకుంటున్న మరికొన్ని వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. అంతేకాదు, వీడియోలో కనిపిస్తున్న కొందరు వ్యక్తుల టీ-షర్టుల పై చైనీస్ భాషలో రాసి ఉన్న అక్షరాలు ఉండటాన్ని మనం చూడవచ్చు.
11 జూలై 2021 నాడు ఇటలీ-ఇంగ్లాండ్ దేశాల మధ్య జరిగిన యూరో 2020 ఫైనల్ మ్యాచ్‌లో ఇటలీ, ఇంగ్లాండ్‌పై విజయం సాధించి యూరో 2020 కప్పుని కైవసం చేసుకుంది. ఇటలీ యూరో 2020 కప్ గెలవడంతో ఆ దేశ ఫుట్‌బాల్ అభిమానుల సంబరాలు మిన్నంటాయి. 12 జూలై 2021 నాడు యూరో 2020 కప్‌తో ఇటలీ చేరుకున్న తమ ఫుట్‌బాల్ జట్టు సభ్యులని  ఇటలీ ప్రజలు ఘనంగా స్వాగతించారు. కాని, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో ఇటలీ ఫుట్‌బాల్ అభిమానులు వేడుకలకి సంబంధించింది కాదు.
చివరగా, తైవాన్ ‘భైశాటున్ మాజు’ వేడుకలకి సంబంధించిన వీడియోని యూరో 2020 కప్ గెలిచిన తరువాత ఇటలీ అభిమానులు వేడుకలు చేసుకుంటున్న దృశ్యాలుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఉత్తర్‌ప్రదేశ్‌కి సంబంధించిన వీడియోని పశ్చిమ బెంగాల్ లో రోహింగ్యాలు హిందువులపై దాడి చేస్తున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 13, 2021
పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో రోహింగ్యాలు హిందువుల పై దాడి చేస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతోంది. పశ్చిమ బెంగాల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల ఫలితాల తరువాత ఆ రాష్ట్రంలోని పలు చోట్ల హింసాత్మక ఘటనలు చోటుచేసుకున్న నేపథ్యంలో, ఈ పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో రోహింగ్యాలు హిందువుల పై దాడి చేస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్న  ఘటన 03 మే 2021 నాడు ఉత్తర్‌ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని  ముజఫర్ నగర్ లో  చోటుచేసుకుంది. ముజఫర్ నగర్ జిల్లా సిక్రీ గ్రామంలో ఫాల్ట్ లైన్ ని మార్చడానికి వచ్చిన అనుజ్ కుమార్ అనే లైన్ మాన్ పై  ఆ గ్రామానికి చెందిన కొందరు వ్యక్తులు ఇలా దాడి చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియో పశ్చిమ బెంగాల్ కి సంబంధించింది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ఒక యూసర్ 05 మే 2021 నాడు తన ట్వీట్లో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఉత్తర్‌ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని ముజఫర్ నగర్ జిల్లాకి చెందిన ముస్లింలు ఒక లైన్ మ్యాన్ పై దాడి చేస్తున్న దృశ్యాలని ఈ ట్వీట్ లో తెలిపారు. ముజఫర్ నగర్ జిల్లా భోపా పోలీస్ స్టేషన్ పరిధిలోని ఒక గ్రామంలో ఈ ఘటన చోటుచేసుకున్నట్టు ఈ ట్వీట్ లో తెలిపారు. వీడియోలోని  ఘటన భోపా పోలీస్ స్టేషన్ పరిధి గ్రామంలో జరిగిందని ఒప్పుకుంటూ ముజఫర్ నగర్ పోలీస్ వారు ట్వీట్ పెట్టారు. ఈ ఘటనకు సంబంధించి భోపా పోలీసులు కేసు నమోదు చేసారని, నిందితులని తొందర్లోనే పట్టుకుంటామని ముజఫర్ నగర్ పోలీసు వారు తమ ట్వీట్ లో తెలిపారు.
थाना भोपा पुलिस द्वारा 07 नामजद व 10-12 अज्ञात अभियुक्तों के विरुद्ध सुसंगत धाराओं में अभियोग पंजीकृत किया गया है। अभियुक्तों की शीघ्र गिरफ्तारी की जाएगी, स्थानीय पुलिस द्वारा अन्य विधिक कार्यवाही की जा रही है।
ఈ వీడియోకి సంబంధించిన పూర్తి వివరాల కోసం కొన్ని పదాలు ఉపయోగించి గూగుల్ లో వెతకగా, ఈ ఘటనకు సంబంధించిన వివరాలు తెలుపుతూ ‘Amar Ujala’ న్యూస్ వెబ్సైటు 05 మే 2021 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ ఘటన 03 మే 2021 నాడు ముజఫర్ నగర్ జిల్లాలోని సిక్రీ గ్రామంలో చోటుచేసుకుందని ఈ ఆర్టికల్ తెలిపింది. సిక్రీ గ్రామంలో ఫాల్ట్ లైన్ ని మర్చడానికి వెళ్ళిన అనుజ్ కుమార్ అనే లైన్ మ్యాన్ పై కొంతమంది గ్రామస్థులు దాడి చేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. అనుజ్ కుమార్, అతని సహచరులు సల్మాన్ అనే వ్యక్తి  ఇంట్లో కేబుల్ మార్చడానికి నిరాకరించినందుకు, అతని పై సల్మాన్ సన్నిహితులు దాడి చేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్ రిపోర్ట్ చేసింది. అనుజ్ కుమార్ సహచరులు అక్కడి నుంచి తప్పించుకొని పోలీసులకి సమాచారం ఇవ్వడంతో , పోలీసులు ఘటన స్థలానికి వచ్చి అనుజ్ కుమార్ ని విడిపించట్టు ఆర్టికల్ లో తెలిపారు.
ఈ దాడిలో అనుజ్ కుమార్ కి గాయాలైనట్టు ‘Jagran’ న్యూస్ సంస్థ ఆర్టికల్ రిపోర్ట్ చేసింది. ఈ దాడికి సంబంధం ఉన్న నిందితులని వెంటనే అరెస్ట్ చేసి చర్యలు తీసుకుంటామని పోలీసులు మీడియాకి తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పశ్చిమ బెంగాల్ కి సంబంధించింది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ఉత్తర్‌ప్రదేశ్‌కి సంబంధించిన వీడియోని పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో రోహింగ్యాలు హిందువులపై దాడి చేస్తున్న దృశ్యాలని అని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఇది ఒక వీడియో గేమ్ క్లిప్, ఇరాన్ జనరల్ పై అమెరికా జరిపిన డ్రోన్ దాడి వీడియో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 9, 2020
ఇటీవల అమెరికా చేపట్టిన డ్రోన్ దాడి లో ఇరాన్ యొక్క జనరల్, ఖాసిం సులేమని, చనిపోయిన విషయం తెలిసిందే. అయితే, అమెరికా డ్రోన్ తో  జనరల్ సులేమని పై దాడి చేసిన వీడియో అని చెప్తూ ఒక పోస్ట్ ఫేస్ బుక్ లో ప్రచారం  కాబడుతుంది. ఆ  క్లెయిమ్ లో ఎంత వరకు నిజం ఉందో పరిశీలిద్దాం.
అమెరికా డ్రోన్ ద్వారా ఇరాన్ యొక్క జనరల్, ఖాసిం సులేమని పై దాడి జరుపుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఆ వీడియో లో ఉన్న ఫుటేజ్ ఒక వీడియో గేమ్ ది. అంతేకాక, ఆ వీడియోని యూట్యూబ్ లో 2015లోనే అప్లోడ్ చేసారు. కావున, ఆ పోస్ట్ లోని  క్లెయిమ్ అబద్ధం.
ఆ వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని ‘Yandex’ రివర్స్ ఇమేజ్ టెక్నిక్ ద్వారా వెతికితే, అదే వీడియోతో కూడుకున్న  సెర్చ్ రిజల్ట్స్ చాలా వచ్చాయి. వాటి ద్వారా, ఆ వీడియోని యూట్యూబ్ లో 2015లోనే ‘Byte Conveyor Studios’ అనే ఆర్జెంటినాకి చెందిన ఒక వీడియో గేమ్ డెవలప్మెంట్ స్టూడియో అప్లోడ్ చేసిందని తెలిసింది.  ఆ వీడియో కింద వారు ఇచ్చిన వివరణ మేరకు అది మొబైల్ ప్లాట్ఫార్మ్  కోసం వారు తయారు చేస్తున్న ఒక గేమ్ యొక్క ప్రివ్యూ అని తెలిసింది. కావున, అది ఒక వీడియో గేమ్ యొక్క పాత వీడియో.
అంతేకాక, ఇంతకముందు రష్యా కూడా అదే వీడియోని తప్పుగా ఉపయోగించి అమెరికా ISIS తో కలిసి పని చేస్తుందని క్లెయిమ్ చేసింది.
చివరగా, ఒక వీడియో గేమ్ క్లిప్ ని  తీసుకొని  ఇరాన్ యొక్క  జనరల్, ఖాసిం సులేమని పై అమెరికా జరిపిన డ్రోన్ దాడులు అని తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 9, 2020