text:
2012 వీడియోని ఇప్పుడు రాజమండ్రిలోని రైల్వే బ్రిడ్జిపై పొంగుతున్న గోదావరి వరద అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 16, 2020
ఇటీవల వర్షాలకు రాజమండ్రిలోని రైల్వే బ్రిడ్జిపై పొంగుతున్న గోదావరి అని చెప్తూ దీనికి సంబంధించిన వీడియో షేర్ చేసిన  పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఐతే ఇదే వీడియోను చూపిస్తూ ఇప్పుడు కురుస్తున్న వర్షాలకు  తునిలోని తాండవ బ్రిడ్జి మునిగిపోయిందని కొన్ని వార్తా సంస్థలు ప్రచారం చేస్తున్నాయి, వీటిని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రాజమండ్రిలోని రైల్వే బ్రిడ్జిపై పొంగుతున్న గోదావరి వరద వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియోని 2012 తుని వరదల్లో తాండవ బ్రిడ్జి మునిగిపోయిందన్న వివరణతో చాలా మంది యూట్యూబ్ లో అప్లోడ్ చేసారు. దీన్నిబట్టి ఈ వీడియోకి ఇటీవల కురుస్తున్న వర్షాలకు సంబంధం లేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
“tuni tandava bridge” అనే కీ వర్డ్స్ తో యూట్యూబ్ లో వెతకగా పోస్టులో ఉన్న వీడియోలోని విజువల్స్ పోలి ఉన్న వీడియో ఒక మాకు కనిపించింది. ఐతే ఈ వీడియో యూట్యూబ్ లో 04 నవంబర్ 2012న అప్లోడ్ చేయబడింది, ఇంకా ఈ వీడియో గురించిన వివరణ ఇలా ఉంది “Tuni flood water on Tandava railway bridge”. ఇదే వీడియోని తునిలోని తాండవ బ్రిడ్జి వరదలకి సంబంధించినదిగా చెప్తున్న కొన్ని 2012 వీడియోలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. దీన్నిబట్టి ఈ వీడియో పాతదని, ఇటీవల సమయంలో తీసింది కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
“tuni tandava bridge floods 2012” అనే కీవర్డ్స్ తో గూగుల్ సెర్చ్ చేయగా నవంబర్ 2012న తుని వరదలకు సంబంధించిన కొన్ని వార్తా కథనాలు మాకు లభించాయి. వీటిని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఐతే ఈ వార్తా కథనాలలో, తుని బ్రిడ్జి వరదలో పాక్షికంగా మునిగినట్టు రాసుంది, సౌత్ సెంట్రల్ రైల్వే జనరల్ మేనేజర్ వరదల్లో మునిగిపోయిన తుని తాండవ బ్రిడ్జిని సందర్శినట్టు రైల్వే వారు విడుదల చేసిన నోట్ మాకు కనిపించింది, ఇంకా ఈ వార్తను ప్రచురించిన వార్తా కథనం కనిపించింది.
పోస్టులో చూపిస్తున్న వీడియో వైరల్ అయినందున సౌత్ సెంట్రల్ రైల్వే వారు ఈ వీడియో పాతదని, తునిలో తాండవ బ్రిడ్జి సురక్షితంగా ఉందని, ప్రజలు ఎలాంటి వదంతులు నమ్మొద్దని ఒక ప్రెస్ నోట్ రిలీజ్ చేసినట్టు రాసిన ఒక వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. వీటన్నిటిని బట్టి ఈ వీడియో ఇటీవల కురుస్తున్న వర్షాలకు సంబంధించింది కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
ఇటీవల ఆంధ్రప్రదేశ్ లో విస్తృతంగా కురుస్తున్న వర్షాల నేపథ్యంలో పోస్టులో ఉన్న వార్తల లాంటి తప్పుదోవ పట్టించే వార్తలు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, 2012 వీడియోని ఇప్పుడు రాజమండ్రిలోని రైల్వే బ్రిడ్జిపై పొంగుతున్న గోదావరి వరద అని షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ వీడియోకి ఇటీవల ఆంధ్రప్రదేశ్ లో కురుస్తున్న వర్షాలకు సంబంధం లేదు.

created: October 16, 2020


text:
2012లో రైతులకు యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఆర్ధిక సహాయం చేస్తున్న దృశ్యాలని ప్రస్తుత ఉత్తరప్రదేశ్ ఎన్నికలకు జత చేస్తు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 14, 2022
ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ వోట్ల కోసం ప్రజలకు డబ్బులు పంచుతున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్టు షేర్ అవుతుంది. ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో శాసనసభ ఎన్నికలు జరుగనున్న నేపథ్యంలో, ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ వోట్ల కోసం ప్రజలకు డబ్బులు పంచుతున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో చాలా పాతది. 2012లో కరువుతో ఆర్ధిక ఇబ్బందులు ఎదుర్కొంటున్న గోరఖ్‌పూర్ జిల్లాలో రైతులకు యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఆర్ధిక సహాయం చేస్తున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. పార్లమెంట్ సభ్యుడి హోదాలో యోగి ఆదిత్యనాథ్, తన ఎంపి ఫండ్ నిధులతో గోరక్పూర్ కరువు బాధితులకు 1000-2000 వరకు డబ్బులు పంచారు. ఈ వీడియో ప్రస్తుత ఉత్తరప్రదేశ్ ఎన్నికలకు సంబంధించినది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని చాలా మంది సోషల్ మీడియా యూసర్లు 2019 లోక్‌సభ ఎన్నికలకు నేపథ్యంలో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ వీడియోలను ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. అయితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన ఒక వీడియోలోని సంబాషణల బట్టి, యోగి ఆదిత్యనాథ్ డబ్బులు పంచుతున్నది గోరఖ్‌పూర్ ప్రజలకు అని, భూమి స్థలాల సంఖ్య ఆధారంగా యోగి ఆదిత్యనాథ్ ప్రజలకు డబ్బులు పంచుతున్నారని స్పష్టమయ్యింది. దీన్ని బట్టి, ఈ వీడియో పాతది అని, ఎన్నికలకు సంబంధించి కాదని చెప్పవచ్చు.
ఈ వీడియోకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, 2019లో యోగి ఆదిత్యనాథ్ గోరఖ్‌పూర్ జిల్లా రైతులకు ఆర్ధిక సహాయం చేసారని తెలుపుతూ ఈ వీడియోని ఎటువంటి వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదని తెలిసింది. అయితే, ఈ వీడియోకి సంబంధించి ‘The Quint’ న్యూస్ సంస్థ 2019లో ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. ఈ వీడియోని మొట్టమొదట వినయ్ కుమార్ గౌతం అనే జర్నలిస్ట్ తన యూట్యూబ్ ఛానల్లో పబ్లిష్ చేసారని ‘The Quint’ తెలిపింది. 2012లో గోరఖ్‌పూర్ జిల్లాలో కరువుతో బాధపడుతున్న రైతులకు యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఆర్ధిక సహాయం చేస్తున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియో చూపిస్తుందని వినయ్ కుమార్ ‘The Quint’కు తెలిపారు. పార్లమెంట్ సభ్యుడి హోదాలో యోగి ఆదిత్యనాథ్, తన ఎంపి ఫండ్ నిధులతో గోరఖ్‌పూర్ కరువు బాధితులకు 1000-2000 వరకు డబ్బులు పంచినట్టు వినయ్ కుమార్ తెలిపారు. కానీ, ప్రస్తుతం ఈ వీడియోని వినయ్ కుమార్ గౌతం తన యూట్యూబ్ ఛానల్ నుండి తొలగించారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, 2012లో యోగి ఆదిత్యనాథ్ కరువుతో నష్టపోయిన రైతులకు ఆర్ధిక సహాయం చేస్తున్న దృశ్యాలని ప్రస్తుత ఉత్తరప్రదేశ్ ఎన్నికలకు జత చేస్తున్నారు.

source: news-factly

created: February 14, 2022

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
హాస్పిటల్ లో నిద్రిస్తున్న రోగి పై అనుకోకుండా ఒక పావురం కూర్చున్న పాత దృశ్యాన్ని తప్పుడు సారాంశంతో షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 2, 2021
హాస్పిటల్ లో అడ్మిట్ అయిన ఒక రోగిని పావురం పరామర్శిస్తున్న దృశ్యమంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతోంది. హాస్పిటల్ లో చేరిన ఆ వ్యక్తి కోసం అతని బంధువులు ఎవరూ రాలేదని ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. స్ట్రెచర్ పై పడుకొని ఉన్న వ్యక్తి ప్రతిరోజు ఆ పావురానికి తిండి పెట్టేవాడని, ఆ అనుభందంతోనే పావురం క్రమం తప్పకుండా అతన్ని పరామర్శించడానికి హాస్పిటల్ కు వచ్చేదని ఈ పోస్టులో తెలిపారు.  అంతేకాదు, ఈ ఫోటోని ఆ హాస్పిటల్ లోని ఒక నర్స్ తీసినట్టు ఈ పోస్టులో తెలిపారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హాస్పిటల్ లో అడ్మిట్ అయిన రోగిని ఒక పావురం పరామర్శిస్తున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోని గ్రీస్ దేశంలోని ఒక హాస్పిటల్ లో తీసారు. ఈ ఫోటోని లోనిస్ ప్రోటోనోటారియోస్ అనే వ్యక్తి 19 అక్టోబర్ 2013 నాడు తీసినట్టు తెలిసింది. ప్రోటోనోటారియోస్ తండ్రి, ఫోటోలో నిద్రిస్తూ కనిపిస్తున్న వ్యక్తి ఒకే హాస్పిటల్ వార్డ్ రూమ్ లో ఉన్నప్పుడు అతను ఈ ఫోటో తీసాడు. హాస్పిటల్ లో చేరిన ఆ వ్యక్తి కోసం అతని బంధువులు ఎవరూ రాలేదని, ఆ పావురానికి రోజు అతను తిండి పెట్టేవాడని  చెప్పాడనికి ఎటువంటి ఆధారాలు లభించలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటో ‘Flickr ఇమేజ్ షేరింగ్ వెబ్సైటులో లభించింది. ఈ ఫోటోని లోనిస్ ప్రోటోనోటారియోస్ అనే యూసర్ 19 అక్టోబర్ 2013 నాడు పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ ఫోటోని గ్రీస్ దేశం ఏథెన్స్ నగరంలోని ఒక హాస్పిటల్ లో తీసినట్టు వివరణలో తెలిపారు.
ఈ ఫోటోకి సంబంధించిన పూర్తి వివరాల కోసం ‘The Quint’ న్యూస్ సంస్థ లోనిస్ ప్రోటోనోటారియోస్ ని సంప్రదించారు. ప్రోటోనోటారియోస్ ‘The Quint’  న్యూస్ సంస్థతో మాట్లాడుతూ, ఈ ఫోటోని  19 అక్టోబర్ 2013 నాడు ఏథెన్స్ నగరంలోని రెడ్ క్రాస్ హాస్పిటల్ లో తీసినట్టు చెప్పారు. ఫోటోలో నిద్రిస్తూ కనిపిస్తున్న వ్యక్తి, తన తండ్రి ఒకే హాస్పిటల్ వార్డులో చికిత్స పొందినట్టు  ప్రోటోనోటారియోస్ తెలిపారు. చికిత్స పొందుతున్న తన తండ్రి దగ్గర అతను కూర్చున్నప్పుడు, ఒక పావురం పక్కన పడుకొని ఉన్న పేషెంట్ పై వాలినట్టు ప్రోటోనోటారియోస్ తెలిపారు. ఈ దృశ్యాన్ని తాను ఫోటో తీసి ‘Flickr’ వెబ్సైటులో షేర్ చేసినట్టు ప్రోటోనోటారియోస్ స్పష్టం చేసారు. తన తండ్రి వేరే వార్డుకి షిఫ్ట్ అవ్వడంతో, మళ్ళీ ఆ పేషెంట్ ని గాని, ఆ పావురాన్ని గాని చూడలేదని ప్రోటోనోటారియోస్ ‘The Quint’ న్యూస్ సంస్థ కు తెలిపారు. ఈ ఫోటోకి సంబంధించి ప్రోటోనోటారియోస్ ఇచ్చిన స్పష్టతని రిపోర్ట్ చేస్తూ ‘The Quint’ ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది.
ఈ ఫోటోకి సంబంధించిన మరికొన్ని వివరాలని లోనిస్ ప్రోటోనోటారియోస్ ‘Lead Stories’ న్యూస్ సంస్థకి కి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ లో తెలిపారు. ఈ ఇంటర్వ్యూ కి సంబంధించిన వివరాలని రిపోర్ట్ చేస్తూ ‘Lead Stories’ న్యూస్ సంస్థ 27 జనవరి 2021 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులోని సారాంశం తప్పని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, హాస్పిటల్ లో నిద్రిస్తున్న రోగి పై అనుకోకుండా ఒక పావురం కూర్చున్న పాత దృశ్యాన్ని తప్పుడు సారాంశంతో ఇప్పుడు షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
2013 కుంభమేళాకి సంబంధించిన ఫోటోని రైతుల నిరసనలకు ముడిపెడుతూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 6, 2021
చాలా పెద్ద ఎత్తున టెంట్స్ వేసిన ఉన్న ఒక ఫోటోని చూపిస్తూ ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్న టెంట్స్ కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా ఆందోళనలు నిర్వహిస్తున్న రైతులు సింఘు బోర్డర్ లో నిర్మించినవని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా ఆందోళనలు నిర్వహిస్తున్న రైతులు సింఘు బోర్డర్ లో చాలా పెద్ద ఎత్తున టెంట్స్ వేసారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటో 2013లో ఉత్తరప్రదేశ్ లోని అలహాబాద్ లో జరిగిన కుంభమేళాలో తీసింది. ఈ ఫోటోకి కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా ఇప్పుడు జరుగుతున్న రైతుల నిరసనలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులోని ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని ప్రచురించిన ఒక వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం ఈ ఫోటో 2013లో అలహాబాద్ లో జరిగిన కుంభమేళాకి సంబంధించినట్టుగా ఉంది.
ఐతే ఇన్విడ్ టూల్ ద్వారా ఈ ఫోటోకి సంబంధించిన EXIF వివరాలు తెలుసుకోగా, ఈ ఫోటో 2013లో జరిగిన కుంభమేళాలో తీసినట్టుగా తెలుస్తుంది.
పైన తెలిసిన వివరాల ఆధారంగా గూగుల్ లో వెతకగా పోస్టులోని ఫోటోని పోలిన ఒక ఫోటో అలామి వెబ్సైటు లో కనిపించింది, అలామిలో ఉన్న ఈ ఫోటో పోస్టులోని ఫోటోలో ఉన్న ప్రదేశాన్ని వేరే సమయంలో తీసినట్టు తెలుస్తుంది. రెండు ఫోటోలను పోల్చి చూస్తే చాలా సారూప్యతలు కనిపిస్తాయి. ఐతే అలామి వెబ్సైటు లో ఈ ఫోటోకి సంబంధించి ఇచ్చిన వివరణ ప్రకారం ఈ ఫోటో 2013లో అలహాబాద్ లో జరిగిన కుంభమేళాలో తీసినట్టుగా తెలుస్తుంది. 2013లో అలహాబాద్ లో జరిగిన కుంభమేళాకి సంబంధించిన మరిన్ని ఫోటోలు ఇక్కడ చూడొచ్చు. వీటన్నిటి ఆధారంగా ఈ ఫోటో ఇప్పుడు కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా రైతులు ఢిల్లీ బోర్డర్ వద్ద నిరవహిస్తున్న ఆందోళనలకు సంబంధించింది కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకి వ్యతిరేకంగా రైతులు ఆందోళనలు నిర్వహిస్తున్న నేపధ్యం ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే వార్తలు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు. నిరసనలకు సంబంధించి రైతులు ఢిల్లీ బోర్డర్ దగ్గర వేసిన టెంట్స్ ఫోటోలను ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, 2013లో అలహాబాద్ లో జరిగిన కుంభమేళాకి సంబంధించిన ఫోటోని కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా ఆందోళనలు నిర్వహిస్తున్న రైతులు సింఘు బోర్డర్ లో పెద్ద ఎత్తున టెంట్స్ వేశారని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 6, 2021


text:
పాత ఫోటోని చూపిస్తూ ముకేష్ అంబానీ మనవడిని చూడ్డానికి ప్రధాని మోదీ ఆసుపత్రికి వెళ్ళాడని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 14, 2020
నరేంద్ర మోదీ, ముకేష్ అంబానీ మరియు నీతా అంబానీ హాస్పిటల్ లో ఉన్న ఫోటోని చూపిస్తూ ఆందోళనలు చేస్తున్న రైతులను కలవడానికి రాలేదుగాని ముకేష్ అంబానీ మనవడిని చూడటానికి ఆసుపత్రికి వెళ్లిన మోదీ అని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల జన్మించిన ముకేష్ అంబానీ మనవడిని చూడ్డానికి మోదీ హాస్పిటల్ కి వెళ్ళాడు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ ఫోటో 2014లో ముంబైలో జరిగన రిలయన్స్ హాస్పిటల్ ని మోదీ ప్రారంభించిన సందర్భంలో తీసింది. ఈ ఫోటోతో రైతుల నిరసనలకుగాని, ముకేష్ అంబానీ మనవడికిగాని ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ ఫోటోకి సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా పోస్టులో ఉన్న ఫోటో యొక్క ఫ్లిప్ చేసిన ఫోటోను ప్రచురించిన ఒక వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం ఈ ఫోటో 2014లో ముంబైలో  రిలయన్స్ సంస్థకి చెందిన ‘HN రిలయన్స్ హాస్పిటల్ & రీసెర్చ్ సెంటర్’ ను మోదీ ప్రారంభించిన సందర్భంలో తీసింది.
ఈ హాస్పిటల్ ప్రారంభానికి సంబంధించి మరొక వార్తా కథనంలో కూడా ఇదే ఫోటో ప్రచురించారు. PMO India అధికారిక యూట్యూబ్ ఛానల్ లో ఈ హాస్పిటల్ ప్రారంభోత్సవానికి సంబంధించిన వీడియో అప్లోడ్ చేసారు, ఈ వీడియో ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఇంకా ఇటీవల జన్మించిన ముకేష్ అంబానీ మనవడిని చూడ్డానికి మోదీ హాస్పిటల్ కి వెళ్ళాడని చెప్పే వార్తా కథనంగాని, అధికారిక సమాచారం గాని మాకు లభించలేదు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం కొత్తగా తెసుకొచ్చిన వ్యవసాయ చట్టాలకి వ్యతిరేకంగా రైతులు చేస్తున్న ఆందోళన నేపథ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే పోస్టులు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, రిలయన్స్ హాస్పిటల్ ప్రారంభోత్సవానికి సంబంధించి 2014లో తీసిన ఫోటోని ముకేష్ అంబానీ మనవడిని చూడ్డానికి మోదీ హాస్పిటల్ కి వెళ్ళాడని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 14, 2020


text:
పోస్టులోని ఇమేజ్ చైనా లో కొరోనా వైరస్ బారిన పడిన బాధితులది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 4, 2020
ఫేస్బుక్ లో ఒక ఫోటో ని పెట్టి, అది చైనా లో కొరోనా వైరస్ బారిన పాడిన బాధితులదని చెప్తున్నారు. అందులో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
చైనా లో కొరోనా వైరస్ బారిన పాడిన బాధితుల ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): కాట్జ్‌బాచ్ నాజీ నిర్బంధ శిబిర బాధితులను స్మరించుకుంటూ, ఫ్రాంక్ ఫుర్ట్ (జర్మనీ) లో చేపట్టిన ఒక ‘ఆర్ట్ ప్రాజెక్ట్’ లో భాగంగా, కొంతమంది వ్యక్తులు రోడ్డుపై పడుకున్నప్పటి ఫోటో. కావున, పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులో బ్రహ్మం (పోతులూరి వీర బ్రహ్మేంద్ర స్వామి) గారు చెప్పినట్లుగా ఉన్న పద్యం ఒకటి ఉంది. ఆ పద్యంలో బ్రహ్మం గారు కొరోనా వైరస్ గురించి ముందే తెలిపారని చెప్తూ, అనేక వార్తా పత్రికలు కథనాలను ప్రచురించారు. ఆ పద్యాన్ని క్రింద చదవవచ్చు-
‘ఈశాన్య దిక్కున విషగాలి పుట్టేను
లక్షలాది ప్రజలు సచ్చేరయ
కోరంకియను జబ్బు కోటిమందికి తగిలి
కోడిలాగా తూగి సచ్చేరయ’.
పోస్టులోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, ‘South China Morning Post’ వార్తా సంస్థ యొక్క కథనం లో లభించింది. దానిని 2014 లో ప్రచురించినట్లుగా ఉంది మరియు అందులోని ఫోటోకి క్రెడిట్స్ ‘Reuters’ సంస్థ అని ఉంది. ‘Reuters’ వెబ్సైటు లో ఆ ఫోటో గురించి వెతికినప్పుడు అది లభించింది. ఆ ఫోటో గురించి ఉన్న వివరణ ద్వారా, అది కాట్జ్‌బాచ్ నాజీ నిర్బంధ శిబిర బాధితులను స్మరించుకుంటూ, ఫ్రాంక్ ఫుర్ట్ (జర్మనీ) లో చేపట్టిన ఒక ‘ఆర్ట్ ప్రాజెక్ట్’ లో భాగంగా, కొంతమంది వ్యక్తులు రోడ్డుపై పడుకున్నప్పుడు తీసిన ఫోటో అని తెలిసింది.
చివరగా, పోస్టులోని ఇమేజ్ చైనా లో కొరోనా వైరస్ బారిన పడిన బాధితులది కాదు మరియు అక్కడ ఉన్నది శవాలు కాదు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: February 4, 2020


text:
జర్మనీ ‘ఆర్ట్ ప్రాజెక్ట్’ ఫోటో పెట్టి, ‘కొరోనా వల్ల ఇటలీ లో పిట్టల్లా రాలిపోయిన జనాలు’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 23, 2020
‘ఇటలీ లో ఏం జరుగుతుందో శాటిలైట్ చిత్రం ద్వారా చూడండి, పిట్టల రాలిపోయిన జనాలు చూడండి’ అని చెప్తూ ఒక ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
కొరోనా వైరస్ సోకి ఇటలీ దేశంలో పిట్టల్లా రాలిపోయిన జనాల ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులోని ఫోటోకీ, తాజా కొరోనా వైరస్ మరణాలకు అసలు సంబంధం లేదు. కాట్జ్‌బాచ్ నాజీ నిర్బంధ శిబిర బాధితులను స్మరించుకుంటూ, ఫ్రాంక్ ఫుర్ట్ (జర్మనీ) లో చేపట్టిన ఒక ‘ఆర్ట్ ప్రాజెక్ట్’ లో భాగంగా, కొంతమంది వ్యక్తులు రోడ్డుపై పడుకున్నప్పటి ఫోటో. కావున, పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, ‘South China Morning Post’ వార్తా సంస్థ యొక్క కథనం లో లభించింది. దానిని 2014 లో ప్రచురించినట్లుగా ఉంది మరియు అందులోని ఫోటోకి క్రెడిట్స్ ‘Reuters’ సంస్థ అని ఉంది. ‘Reuters’ వెబ్సైటు లో ఆ ఫోటో గురించి వెతికినప్పుడు అది లభించింది. ఆ ఫోటో గురించి ఉన్న వివరణ ద్వారా, అది కాట్జ్‌బాచ్ నాజీ నిర్బంధ శిబిర బాధితులను స్మరించుకుంటూ, ఫ్రాంక్ ఫుర్ట్ (జర్మనీ) లో చేపట్టిన ఒక ‘ఆర్ట్ ప్రాజెక్ట్’ లో భాగంగా, కొంతమంది వ్యక్తులు రోడ్డుపై పడుకున్నప్పుడు తీసిన ఫోటో అని తెలిసింది.
ప్రపంచంలో అందరికంటే ఎక్కువ కోవిడ్-19 మరణాలు ఇటలీలో నమోదు అయ్యాయి. కానీ, పోస్టులోని ఫోటోకీ, తాజా కొరోనా వైరస్ మరణాలకు అసలు సంబంధం లేదు. ఇంతకముందు కూడా ఇదే ఫోటో పెట్టి, చైనా లో కొరోనా వైరస్ వల్ల చనిపోయిన ప్రజలు అని షేర్ చేసినప్పుడు, అది తప్పు అని చెప్తూ FACTLY వారు రాసిన ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చదవొచ్చు
చివరగా, పోస్టులోని ఇమేజ్ ఇటలీ లో కొరోనా వైరస్ బారిన పడిన బాధితులది కాదు మరియు అక్కడ ఉన్నది శవాలు కాదు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
2014 లోక్‌సభ ఎన్నికలప్పటి వీడియోని నరేంద్ర మోదీ ఇటీవల వారణాసిలో నిర్వహించిన ఎన్నికల ర్యాలీ దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 10, 2022
నరేంద్ర మోదీ ఇటీవల వారణాసిలో నిర్వహించిన ఎన్నికల ర్యాలీ యొక్క దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఉత్తర ప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల నేపథ్యంలో, ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నరేంద్ర మోదీ ఇటీవల వారణాసిలో నిర్వహించిన ఎన్నికల ర్యాలీ యొక్క దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది. 2014 లోక్‌సభ ఎన్నికల సందర్భంగా వారణాసిలో ఎన్నికల నామినేషన్ దాఖలు చేయడానికి నరేంద్ర మోదీ భారీ ర్యాలీతో తరలివెళ్ళిన దృశ్యాలని ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. ఈ వీడియోకి ప్రస్తుత ఉత్తరప్రదేశ్ ఎన్నికలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని నరేంద్ర మోదీ యూట్యూబ్ ఛానల్ 25 ఏప్రిల్ 2014 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. వారణాసిలో నరేంద్ర మోదీ నిర్వహించిన రోడ్ షోకి భారీగా తరలివచ్చిన జనాలు, అంటూ ఈ వీడియోలో తెలిపారు. ఈ వీడియోకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, 2014 లోక్‌సభ ఎన్నికల సందర్భంగా, నరేంద్ర మోదీ 24 ఏప్రిల్ 2014 నాడు వారణాసిలో భారీ రోడ్ షో నిర్వహించి తన ఎన్నికల నామినేషన్ దాఖలు చేసినట్టు తెలిసింది.
జనసంద్రంతో కిక్కిరిసిపోయిన ఈ రోడ్ షో యొక్క పూర్తి వీడియోని బీజేపీ తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పబ్లిష్ చేసింది. 2014లో వారణాసిలో జరిగిన ఈ ర్యాలీ గురించి పలు వార్తా సంస్థలు ఆర్టికల్స్ అలాగే, వీడియోలని పబ్లిష్ చేసాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
2022 ఉత్తరప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల సందర్భంగా నరేంద్ర మోదీ ఇటీవల వారణాసిలో భారీ రోడ్ షో నిర్వహించారు. ఆ రోడ్ షో యొక్క దృశ్యాలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో 2014 లోక్‌సభ ఎన్నికలకు సంబంధించినదని, ప్రస్తుత ఉత్తరప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు సంబంధించిందని కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, 2014 లోక్‌సభ ఎన్నికలకు సంబంధించిన వీడియోని నరేంద్ర మోదీ ఇటీవల వారణాసిలో నిర్వహించిన ఎన్నికల ర్యాలీ దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
లండన్‌లో నిర్వహించిన పాత ప్రదర్శన వీడియోని ఆఫ్ఘానిస్తాన్‌లో అమ్మాయిలను వేలం వేస్తున్న వీడియో అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 17, 2021
ఆఫ్ఘానిస్తాన్ దేశంలో అమ్మాయిలను బహిరంగంగా వేలం పాట పెట్టి అమ్మేస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. తాలిబాన్ ఉగ్రవాదులు ఇటీవల ఆఫ్ఘానిస్తాన్ దేశాన్ని పూర్తిగా తమ ఆధీనంలోకి తీసుకున్న నేపథ్యంలో, ఈ పోస్టు సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఆఫ్ఘానిస్తాన్ దేశంలో అమ్మాయిలను బహిరంగంగా వేలం వేసి అమ్మేస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో, 2014లో లండన్ నగరంలో చేసిన ఒక ప్రదర్శన దృశ్యాలని చూపిస్తుంది. ఇరాక్ దేశంలో ఇస్లామిక్ స్టేట్ (ISIS) ఉగ్రవాదులు నడిపిస్తున్న సెక్స్ స్లేవ్ మార్కెట్ల గురించి అవగాహన కల్పిస్తూ కుర్దిష్ నిరసనకారులు ఈ ప్రదర్శన ఇచ్చారు. ఈ వీడియో ఆఫ్ఘానిస్తాన్ దేశానికి సంబంధించింది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ఒక యూట్యూబ్ యూసర్ 07 అక్టోబర్ 2017 నాడు షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. లండన్ నగరంలో అమ్మాయిలను వేలం పెట్టి అమ్ముతున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా వీడియోలో కనిపిస్తున్న ఘటనకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాల కోసం వెతకగా, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని షేర్ చేస్తూ ‘BBC’ న్యూస్ సంస్థ 20 అక్టోబర్ 2014 నాడు తమ వెబ్సైటులో ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. లండన్ నగరంలో కుర్దిష్ నిరసనకారులు ఇస్లామిక్ స్టేట్ (ISIS) ఉగ్రవాదుల చర్యలను వ్యతిరేకిస్తూ ప్రదర్శన నిర్వహిస్తున్న దృశ్యాలని ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు.
2014లో లండన్ నగరంలో నిర్వహించిన ఈ నిరసనకు సంబంధించి ‘Newsweek’ వెబ్సైటు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. ఇరాక్ దేశంలో ఇస్లామిక్ స్టేట్ (ISIS) ఉగ్రవాదులు నడిపిస్తున్న సెక్స్ స్లేవ్ మార్కెట్ల గురించి అవగాహన కల్పిస్తూ కుర్దిష్ నిరసనకారులు ఈ ప్రదర్శన ఇచ్చినట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. డౌనింగ్ స్ట్రీట్, హౌసెస్ అఫ్ పార్లమెంట్ సమీపంలో కుర్దిష్ నిరసనకారులు ఈ ప్రదర్శన ఇచ్చినట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు. ఈ ప్రదర్శనకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలని తెలుపుతూ ‘Huffington post’ న్యూస్ సంస్థ 16 అక్టోబర్ 2014 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది.
లండన్ నగరంలో చోటుచేసుకున్న ఈ నిరసనకు సంబంధించి ‘Snopes’ వెబ్సైటు 2016లో ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో కనిపిస్తున్నది లండన్ నగరంలో ఇచ్చిన ఒక పాత ప్రదర్శన దృశ్యాలని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, లండన్‌లో ISISకి వ్యతిరేకంగా నిర్వహించిన పాత ప్రదర్శన వీడియోని ఆఫ్ఘానిస్తాన్‌లో అమ్మాయిలను వేలం వేసి అమ్మేస్తున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
సిరియా దేశానికి చెందిన ఫోటోని పెట్టి, ఢిల్లీ అల్లర్లకు సంబంధించిన ఫోటోగా ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 3, 2020
ఢిల్లీ లో అల్లర్లు చెలరేగినప్పటి నుండి ఇంటర్నెట్ లో చాలా ఫోటోలు మరియు వీడియోలు ఆ ఘర్షణలకు సంబంధించినవిగా షేర్ అవుతున్నాయి. ఒక మహిళ మరియు ముగ్గురు చిన్న పిల్లలు రోదిస్తున్న ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో పెట్టి, అది మత ఘర్షణల్లో తమ కుటుంబికుడిని కోల్పోయిన వారి ఫోటో అని చెప్తూ,  ‘Ban RSS’ ‘Ban BJP’ అనే హాష్ టాగ్ లు పెడుతున్నారు. పోస్టులో చెప్పిన విషయంలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం
ఢిల్లీ మత ఘర్షణల్లో తమ కుటుంబికుడిని కోల్పోయిన వారి ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటో భారత దేశానికి సంబంధించినది కాదు. 2014 లో ఉత్తర సిరియాలోని అలెప్పో నగరం లోని సహౌర్ పరిసర ప్రాంతాల్లో బాంబు దాడులు జరిగినప్పుడు, ఆ దాడుల్లో తమ ఇంటిని కోల్పోవడంతో తల్లి తన పిల్లలను ఓదార్చుతున్న ఫోటో అది. కావున, పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అది ‘Getty Images’ వారి ఫోటో లైబ్రరీ లో లభించింది. దాని ప్రకారం, ఆ ఫోటో 14 మే 2014న, ఉత్తర సిరియాలోని అలెప్పో నగరం లోని సహౌర్ పరిసర ప్రాంతాల్లో బాంబు దాడులు జరిగినప్పుడు, ఆ దాడుల్లో తమ ఇంటిని కోల్పోవడంతో తల్లి తన పిల్లలను ఓదార్చుతున్నప్పటిది. కావున, ఫోటో 2014 ది మరియు సిరియా కి సంబంధించినది.
చివరగా, ఫోటో ఢిల్లీ మత ఘర్షణల్లో తమ కుటుంబికుడిని కోల్పోయిన వారిది కాదు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
నరేంద్ర మోదీ 2014లో నిర్వహించిన సభ ఫోటోని బీహార్ లో యోగి ఆదిత్యనాథ్ నిర్వహించిన ఎన్నికల సభ అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 23, 2020
బీహార్ లో యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఎన్నికల సభకి వచ్చిన జన సమూహం, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక ఫోటో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. బీహార్ రాష్ట్రంలో అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరుగనున్న నేపథ్యంలో ఈ పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బీహార్ లో 2020 ఎన్నికలలో  యోగి ఆదిత్యనాథ్ సభకి వచ్చిన జన సమూహం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ 2014 లోక్ సభ ఎన్నికల సందర్బంగా కోలకతా నగరంలో నిర్వహించిన ‘Jan Chetan Sabha’ కు సంబంధించినది. ఈ ఫోటోకి బీహార్ లో జరుగనున్న ఎన్నికలకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న ఈ క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతకగా, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ సోషల్ మీడియాలో పెట్టిన పాత పోస్టులు దొరికాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ఫోటో నరేంద్ర మోదీ 2014లో నిర్వహించిన ‘Jan Chetan Sabha’ కు సంబంధించిందని అందులో తెలిపారు.
ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులోని ఈ ఫోటోకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతకగా, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘Desh Gujarat’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ ‘05 ఫిబ్రవరి 2020’ నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. ఈ ఫోటో ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ 2014 లోక్ సభ ఎన్నికల సందర్బంగా కోలకతా నగరంలో నిర్వహించిన ‘Jan Chetan Sabha’ కు సంబంధించినదని ఈ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. నరేంద్ర మోదీ నిర్వహించిన ఈ సభకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు తెలుపుతూ ‘India Today’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో బీహార్ ఎన్నికలకి మరియు యోగి ఆదిత్యనాథ్ కి సంబంధించింది కాదు అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, నరేంద్ర మోదీ 2014లో నిర్వహించిన సభకి సంబంధించిన ఫోటోని చూపిస్తూ బీహార్ లో యోగి ఆదిత్యనాథ్ నిర్వహించిన ఎన్నికల సభ అని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 23, 2020


text:
2014లో ఈజిప్ట్‌లోని అనాథాశ్రమం మేనేజర్ చిన్న పిల్లల్ని కొట్టిన వీడియోని, రాజ్‌బాగ్‌లోని DPS స్కూల్‌లో జరిగిన ఘటనంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 21, 2021
ఒక వ్యక్తి చిన్నపిల్లల్ని కొడుతున్న వీడియోని షేర్ చేస్తూ ఈ వీడియోలో పిల్లల్ని కొడుతున్నది రాజ్‌బాగ్‌లోని DPS స్కూల్ టీచర్ షకీల్ అహ్మద్ అన్సారీ అని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన నిజమెంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రాజ్‌బాగ్‌లోని DPS స్కూల్ టీచర్ షకీల్ అహ్మద్ అన్సారీ చిన్న పిల్లల్ని కొడుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో 2014లో ఈజిప్ట్‌లోని ఒక అనాథాశ్రమంలో, మేనేజర్ ఒసామా మొహమ్మద్ ఒత్మాన్ ఆశ్రమం పిల్లల్ని కొట్టిన ఘటనది. అప్పుడు ఈ వీడియోని వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. ఈ వీడియోకి రాజ్‌బాగ్‌లోని DPS స్కూల్‌కి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వీడియో 2014లో ఈజిప్ట్‌లోని ఒక అనాథాశ్రమంలో జరిగిన ఘటనకి సంబంధించింది. ఈ వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్‌ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే వీడియోని రిపోర్ట్ చేసిన కొన్ని వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి. ఈ కథనాల ప్రకారం వీడియోలో పిల్లల్ని కొడుతున్నది గిజా, ఈజిప్ట్‌లోని దార్ మక్కా అల్- మొకారామా అనాథ శరణాలయం మేనేజర్ ఒసామా మొహమ్మద్ ఒత్మాన్.
ఈ వీడియో వెలుగులోకి రావడంతో సంబంధిత మంత్రి ఆదేశాలతో ఆ పిల్లల్ని వేరే అనాథ శరణాలయానికి తరలించి, అనాథ శరణాలయం మేనేజర్‌ని అరెస్ట్ చేసినట్టు BBC రిపోర్ట్ చేసింది. కోర్టు విచారణ తరవాత అతనికి రెండు సంవత్సరాల జైలు శిక్ష విధించినట్టు ఈ వార్తా కథనం రిపోర్ట్ చేసింది. ఈ సమాచారం ఆధారంగా ఈ ఘటన  రాజ్‌బాగ్‌లోని DPS స్కూల్‌లో జరగలేదని స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, 2014లో ఈజిప్ట్‌లోని అనాథాశ్రమం మేనేజర్ చిన్న పిల్లల్ని కొట్టిన వీడియోని, రాజ్‌బాగ్‌లోని DPS స్కూల్‌లో జరిగిన ఘటనంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 21, 2021


text:
2015 నాటి కల్తీ ఆహార పదార్ధాల తయారీ ముఠా అరెస్ట్ వార్తను ఇటీవల జరిగిన సంఘటనగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 28, 2023
వంటలలో వాడే జీరా, గసగసాలు, మిరియాలు తదితర దినుసులను మరియు మసాలాలను హానికరమైన రసాయనాలతో కల్తీ చేసి హైదరాబాద్‌లోని బేగం బజార్‌లో అమ్ముతున్నారని  చెప్తూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. దీంట్లో ఎంత నిజముందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల హైదరాబాద్‌లో కల్తీ ఆహారపదార్ధాలను తయారు చేసి విక్రయిస్తున్న ముఠాను పట్టుకున్న పోలీసులు.
ఫాక్ట్: ఇది ఇటీవల జరిగిన సంఘటన కాదు. 18 నవంబర్ 2015న దినుసులు, మసాలాలను కల్తీ చేసి హైదరాబాద్ బేగం బజార్‌లో  విక్రయిస్తున్న 14 మంది వ్యక్తులని హైదరాబాద్ పోలీసులు అరెస్ట్ చేశారు. ఇందులో ప్రధాన నిందితుడు ఉత్తరప్రదేశ్‌కు చెందిన రాజేష్ గుప్తా. ఇది ఇటీవల జరిగిన సంఘటన కాదు కనుక పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ముందుగా వైరల్ వీడియోలోని సమాచారం ఆధారంగా దాని గురించి ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, పూర్తి వీడియోని 18 నవంబర్ 2015 లోనే ‘TheNewsWala’ అనే యూట్యూబ్ ఛానెల్‌లో అప్‌లోడు చేసినట్లు గుర్తించాము.
వీడియోలో ఉన్నట్లుగా హైదరాబాద్ సౌత్ జోన్ DCP వి. సత్యనారాయణ ప్రెస్ మీట్‌లో చెప్పిన వివరాల ప్రకారం, 18 నవంబర్ 2015న హైదరాబాద్‌లోని హుస్సేని ఆలం పోలీస్ స్టేషన్ పరిధిలో కల్తీ ఆహార పదార్ధాలను తయారు చేసే ముఠాని పోలీసులు అరెస్ట్ చేశారు. వీళ్ళు వివిధ రకాలైన హానికరమైన రసాయనాలతో వంటలలో వాడే దినుసులు మరియు మసాలాలను కల్తీ చేసి బేగం బజార్‌లోని వ్యాపారులకు విక్రయిస్తున్నట్లు ఆయన పేర్కొన్నారు. ఈ కల్తీ దందాకి ప్రధాన సూత్రధారి ఉత్తరప్రదేశ్‌కు చెందిన  రాజేష్ గుప్తా. బేగం బజార్‌లో దుకాణదారులైన కన్హయ్య లాల్, మహేందర్ తదితరులను కూడా పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకున్నారు. మొత్తం 14 మంది వ్యక్తులపై వివిధ సెక్షన్ల కింద కేసులు నమోదు చేసి అరెస్ట్ చేశారు. సంబంధిత వార్తా కథనాలను ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరిగా, 2015లో హైదరాబాద్‌లో కల్తీ ఆహారపదార్ధాలు తయారు చేస్తూ పోలీసులకి పట్టుబడ్డ ముఠాకి సంబంధించిన వార్తని ఇటీవల జరిగిన సంఘటనగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 28, 2023


text:
2015లో నార్వేలో ముస్లింలు చేపట్టిన మానవ హారం ఫోటోని ఇటీవల జరిగిన స్వీడన్ అల్లర్లదని చెప్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 2, 2020
స్వీడన్ లో మొత్తం తగలబెట్టి ఇప్పుడు చర్చిలను కాపడుతున్నట్టుగా ముస్లింలు నాటకాలు ఆడుతున్నారని షేర్ చేస్తున్న ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఒక చర్చి ముందు ముస్లిం యువతులు మానవహారం రూపంలో నిలబడి ఉన్న ఫోటో ఈ పోస్టులో  మనం చూడవచ్చు. ఇటివలే బెంగుళూరులో జరిగిన అల్లర్లలో కూడా ముస్లింలు మానవహారంగా దేవాలయం ముందు నిలబడి ఉన్న ఫోటోలు వెలుగులోకి వచ్చాయి. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: స్వీడన్ దేశానికి చెందిన ముస్లింలు ఒక చర్చి ముందు మానవహార రూపంలో నిలబడి ఉన్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో కనిపిస్తున్న దృశ్యం 2015లో నార్వే దేశంలో జరిగిన ఒక ఘటనకి  సంబంధించినది. డెన్మార్క్ దేశంలో యూదులపై జరుగుతున్న హింసను వ్యతిరేకిస్తూ నార్వే దేశంలోని ముస్లింలు యూదుల ప్రార్ధన మందిరాల ముందు మనవహరంగా నిలబడి నిరసన తెలుపుతున్నప్పుడు తీసిన ఫోటో ఇది. ఈ ఫోటోకి స్వీడన్ దేశంలో జరిగిన అల్లర్లకి ఎలాంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, అదే ఫోటోని చూపుతూ ‘+972 Magazine’ వెబ్సైటు వారు ’23 ఫిబ్రవరి 2015’ నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఒక ఆర్టికల్ దొరికింది. ఆర్టికల్ లో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో నార్వే దేశంలో జరిగిన నిరసనకి సంబంధించిందని అందులో తెలిపారు. డెన్మార్క్ దేశంలో యూదులపై జరుగుతున్న హింసను వ్యతిరేకిస్తూ నార్వే దేశంలోని ఓస్లో నగరంలో, ముస్లిం మతానికి చెందిన యువతులు ఇలా యూదుల ప్రార్ధన మందిరాల ముందు మనవహరంగా నిలబడి నిరసన తెలిపారని ఆర్టికల్ లో రాసారు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఆ ఫోటోతో సహా మరికొన్ని ఫోటోలని చూపుతూ ‘INDEPENDENT’ న్యూస్ వెబ్సైటు వారు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ కూడా దొరికింది. ఈ ఆర్టికల్ లో కూడా ఆ ఫోటో నార్వే దేశంలో ముస్లిం మతానికి చెందిన వ్యక్తులు చేసిన నిరసనకు సంబంధించిందని అని తెలిపారు. “No to anti-Semitism, no to Islamophobia” అనే నినాదాలతో వేల మంది ముస్లిం యువతులు ఈ నిరసనలో పాల్గోన్నారని,  మనవహరంగా యూదుల ప్రార్ధన మందిరాల ముందు నిలబడి “ring of peace” కి ఇది నిదర్శనం అని తెలుపుతూ నిరసన చేసారని అందులో తెలిపారు.
ముస్లింల పవిత్ర గ్రంధమైన ఖురాన్ కాపీలను ఒక అతివాద పార్టీకి చెందిన సభ్యులు తగలపెట్టారని, స్వీడన్ దేశంలోని మల్మో నగరంలో వందలాది ముస్లింలు రోడ్లపైకి వచ్చి నిరసన తెల్పుతూ అల్లర్లకు పాల్పడ్డారు. పోలీసుల మీద రాళ్లు రువ్వడం, టైర్లు తగలపెట్టడం లాంటివి చేసారు. ‘25 ఆగష్టు 2020’ నాడు చోటు చేసుకున్న ఈ ఘటనలో ఆందోళకారులు పోలీసులపై రాళ్లు రువ్వడంతో పాటు రోడ్లపై టైర్లని తగలపెట్టారని ఒక ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. స్వీడన్ దేశంలో జరిగిన ఈ హింసాత్మక ఘటనలు  పొరుగు దేశమైన నార్వేకు వ్యాపించాయి. ‘26 ఆగష్టు 2020’ నాడు నార్వే రాజధాని ఓస్లోలోని పార్లమెంట్ భవనం ముందు చేసిన ఇస్లాం వ్యతిరేక ర్యాలీ లో ఘర్షణలు చోటుచేసుకున్నాయి. కాని, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో ఈ ఘర్షణకు సంబంధించినది కాదు.
చివరగా, నార్వే దేశానికి సంబంధించిన పాత ఫోటోని చూపుతూ స్వీడన్ దేశంలో జరిగిన అల్లర్లకు సంబంధించిందన ఫోటో అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: September 2, 2020


text:
సంబంధం లేని పాత ఫోటోని పూంచ్ దాడిలో అయిదుగురు సైనికుల మరణానికి కారకులైన ఉగ్రవాదులను భారత సైన్యం హతమార్చిన దృశ్యమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 25, 2023
గత వారం కాశ్మీర్‌లో సైనికులు ప్రయాణిస్తున్న వాహనంపై దాడి చేసిన ముగ్గురు పాకిస్తాన్ ఉగ్రవాదులను భారత సైన్యం హతమార్చిందంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతోంది. ఈ దాడిలో భాగంగా 22 మంది స్లీపర్ సెల్స్‌లను భారత సైన్యం పట్టుకొని విచారిస్తుందని, భారీ సంఖ్యలో ఆయుధాలు, పాకిస్థాన్‌కు సంబంధించిన ఆనవాళ్ళు సైన్యానికి లభించినట్టు పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పూంచ్ దాడిలో అయిదుగురు సైనికుల మరణానికి కారకులైన ముగ్గురు పాకిస్తాన్ ఉగ్రవాదులను భారత సైన్యం హతమార్చింది, దానికి సంబంధించిన ఉగ్రవాదుల శవాల ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో, 2015లో జమ్మూకశ్మీర్‌లోని కూప్వార జిల్లాలో భారత సైన్యం జరిపిన దాడిలో మరణించించిన ముగ్గురు పాకిస్తాన్ ఉగ్రవాదుల శవాలను చూపిస్తుంది. పూంచ్ దాడిలో అయిదుగురు సైనికుల మరణానికి కారకులైన ఉగ్రవాదుల కోసం భారత సైన్యం ఇంకా గాలిస్తోంది. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోకి ఇటీవల జరిగిన పూంచ్ దాడితో ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘ఇండియా టివి’ వార్తా సంస్థ 01 జూన్ 2015 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. 2015లో జమ్మూకశ్మీర్‌లోని కూప్వార జిల్లాలో భారత సైన్యం జరిపిన దాడిలో ముగ్గురు పాకిస్తాన్ ఉగ్రవాదులు హతమయినట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేశారు.
ఈ ఘటనకు సంబంధించి ‘ఇండియా టివి’ పబ్లిష్ చేసిన వీడియోని ఇక్కడ చూడవచ్చు. గతంలో పలు వెబ్సైట్లు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్స్‌లలో ఈ ఫోటోని రిఫరెన్స్ ఫోటోగా వాడుకున్నారు. పై వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో పాతది అని, ఇటీవల జరిగిన పూంచ్ దాడి ఘటనకు సంబంధించినది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
20 ఏప్రిల్ 2023 నాడు జమ్మూకశ్మీర్‌లోని పూంచ్ జిల్లాలో ఉగ్రవాదుల జరిపిన గ్రనేడ్ల దాడిలో అయిదుగురు సైనికులు అమరులయ్యారు. పూంచ్ దాడిలో అయిదుగురు సైనికుల మరణానికి కారకులైన ఉగ్రవాదులను పట్టుకొనేందుకు భారత సైన్యం గాలింపు తీవ్రతరం చేసిందని ఇటీవల పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి. దాడికి పాల్పడిన ఉగ్రవాదుల కోసం భారత సైన్యం ఇప్పటికే నలభై మందిని అదుపులోకి తీసుకొని విచారిస్తోందని తెలిసింది. కానీ, పూంచ్ దాడికి పాల్పడిన ఉగ్రవాదులను భారత సైన్యం హతమార్చినట్టు ఇప్పటి వరకూ రిపోర్ట్స్ లేవు.   ఈ ఘటన తరువాత భారత సైన్యం కాశ్మీర్‌లో ఉగ్రవాదులను ఎనకౌంటర్ చేసినట్టు కూడా ఎక్కడా రిపోర్ట్ అవలేదు.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత ఫోటోని పూంచ్ దాడిలో అయిదుగురు సైనికుల మరణానికి కారకులైన ఉగ్రవాదులను భారత సైన్యం హతమార్చిందంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
సంబంధంలేని పాత ఫోటో పెట్టి, ‘కేరళ గర్భిణి ఏనుగు యొక్క అంత్యక్రియలు’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 15, 2020
తాజాగా కేరళ లో చనిపోయిన గర్భిణి ఏనుగు యొక్క అంత్యక్రియలు అని చెప్తూ, ఒక ఫోటోని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
కేరళ లో చనిపోయిన గర్భిణి ఏనుగు యొక్క అంత్యక్రియల ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ లోని ఫోటో పాతది. అది 2015 లో తీసిన ఫోటో. ఆ ఫోటోలో అంత్యక్రియలు జరుగుతున్నవి కర్ణాటక లోని సిరిగేరి తరలబలు మటం కి చెందిన ‘గౌరీ’ అనే ఏనుగువి. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ చేసిన ఫోటోలో ఏనుగు మీద ‘ತರಳಬಳು’ (‘తరలబలు’) అని కన్నడలో రాసి ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. కాబట్టి, ఆ పేరుతో ఫేస్బుక్ లో వెతకగా, అదే ఫోటోని ఒకరు 2015 లోనే పోస్ట్ చేసినట్టుగా తెలుస్తుంది. కానీ, కేరళ లో గర్భిణి ఏనుగు చనిపోయింది మే 2020 లో. కావున, ఆ ఫోటోకీ, కేరళ లో చనిపోయిన ఏనుగు కి ఎటువంటి సంబంధం లేదు.
అంతేకాదు, పాత పోస్టులో ఉన్న సమాచారంతో ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా, సిరిగేరి తరలబలు మటం కి చెందిన ‘గౌరీ’ అనే ఏనుగు చనిపోయినట్టు 2015 లో ‘వన్ ఇండియా – కన్నడ’ వారు ప్రచురించిన ఆర్టికల్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తుంది. ఇదే విషయాన్ని చెప్తూ, ‘బూమ్ లైవ్’ వారు కూడా ఇంతకముందే ఫ్యాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ రాసారు.  కేరళ లో చనిపోయిన గర్భిణి ఏనుగు యొక్క అంత్యక్రియలు అంటూ మరొక వీడియో కూడా వైరల్ అవ్వగా, అది తప్పు అని చెప్తూ FACTLY రాసిన ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, 2015 లో కర్ణాటక లోని సిరిగేరి తరలబలు మటం కి చెందిన ‘గౌరీ’ అనే ఏనుగు అంత్యక్రియల ఫోటో పెట్టి, తాజాగా కేరళ లో చనిపోయిన గర్భిణి ఏనుగు యొక్క అంత్యక్రియలు అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
2015లో బెల్జియం నాయకుడు ఖురాన్ గ్రంథాన్ని అవమానించిన వీడియోని చూపిస్తూ ఫ్రాన్స్ పార్లమెంట్ లో చర్చ అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 6, 2020
ఫ్రాన్స్ పార్లమెంట్ లో ఇస్లాం మత గ్రంథమైన ఖురాన్ గురించి జరుగుతున్న చర్చ, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ‘ప్రపంచంలో జరిగే అన్ని ఉగ్రవాద చర్యలకి మూల కారణం ఈ ఖురాన్ గ్రంథం, అని ఒక నాయకుడు ఖురాన్ పుస్తకాన్ని పట్టుకొని మాట్లాడుతున్న దృశ్యాలు ఈ వీడియోలో మనం చూడవచ్చు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఫ్రాన్స్ పార్లమెంట్ లో ఒక నాయకుడు ఖురాన్ గ్రంథాన్ని అవమానిస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలోని ఆ ఘటన చోటుచేసుకుంది బెల్జియం పార్లమెంట్ లో, ఫ్రాన్స్ పార్లమెంట్ లో కాదు. 2015లో పారిస్ నగరంలో జరిగిన ఉగ్రవాద చర్య గురించి బెల్జియం నాయకుడు ఫిలిప్ డివింటర్ మాట్లాడుతూ, ‘ప్రపంచంలో జరిగే అన్ని ఉగ్రవాద చర్యలకి మూల కారణం ఈ ఖురాన్ గ్రంథం’ అని అన్నాడు. ఈ వీడియోకి ఇటివల ఫ్రాన్స్ దేశంలో జరిగిన ఘటనలకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలతో ఉన్న వీడియోని ‘Israel Islam & End Times’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. బెల్జియం పార్లమెంట్ సభ్యుడు ఇస్లాం మత గ్రంథమైన ఖురాన్ ని ప్రపంచంలో జరిగే అన్ని ఉగ్రవాద చర్యలకి మూలమని తెలిపినట్టు ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా ఆ ఘటనకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికగా, వీడియో లోని ఒక దృశ్యాన్ని చూపుతూ టర్కీ న్యూస్ వెబ్ సైట్ ‘23 జనవరి 2015’ నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చూడవచ్చు. పారిస్ నగరంలో జరిగిన చార్లీ హెబ్దో ఉగ్రవాద చర్య గురించి బెల్జియం నాయకుడు ఫిలిప్ డివింటర్ మాట్లాడుతూ, ‘ప్రపంచంలో జరిగే అన్ని ఉగ్రవాద చర్యలకి మూల కారణం ఈ ఖురాన్ గ్రంథం’ అని అన్నట్టు  ఈ ఆర్టికల్ వివరించారు. ‘22 జనవరి 2015’ నాడు బెల్జియం పార్లమెంట్ లో జరిగిన సభలో ఫిలిప్ డివింటర్ ఈ వ్యాఖ్యలు చేసారు.
‘Middle East Eye’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ లో కూడా వీడియోలో కనిపిస్తున్న ఘటన బెల్జియం పార్లమెంట్ లో 2015లో చోటుచేసుకున్నట్టు తెలిపారు. ముస్లిం మత వ్యతిరేకి అయిన ఫిలిప్ డివింటర్, బెల్జియం దేశంలో ముస్లిం మతస్థులు వలసని పలుసార్లు  వ్యతిరేకించినట్టు ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఆ వీడియోకి ఫ్రాన్స్ దేశంలో ఇటివల జరిగిన ఉగ్రవాద చర్యలకి ఎటువంటి సంబంధం లేదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, 2015లో ఒక బెల్జియం నాయకుడు ఖురాన్ గ్రంథాన్ని అవమానించిన వీడియోని చూపిస్తూ ఫ్రాన్స్ పార్లమెంట్ లో ఖురాన్ గ్రంథం పై చర్చ జరిగినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 6, 2020


text:
ఇది 2015 లో తీసిన వీడియో. ఈ ఘటనలో చర్చి మరియు మసీదు యొక్క ప్రస్తావన రాలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 13, 2020
‘కర్ణాటక ఆలయం లో గౌర్నమెంట్ వారు హుండీ లోని ధనం తరలించబోగా, అక్కడి పురోహితులు ప్రజలు కలిపి చర్చి మసీద్ ల హుండీ లను కూడా తీసుకురండి అప్పుడే ఇది తీసుకెళ్లండి అని నిలిపివేయడం జరిగింది. మార్పు మొదలైంది.’ అని చెప్తూ ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వీడియోలో చర్చి మరియు మసీదు యొక్క హుండీలు తెచ్చాకే గుడిలోని హుండీని ముట్టుకోమని అధికారులకు చెప్తున్న పురోహితులు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ చేసినది 2015 లో తీసిన వీడియో. 2015లో కోలార్ (కర్ణాటక) కోలారమ్మ  గుడిలో హుండీని పెట్టొచ్చని హైకోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది. అయితే, తమకు ప్రభుత్వం నుండి జీతాలు రావని, ప్రజలు హారతి ప్లేట్ లో ఇచ్చే డబ్బే తమకు దిక్కని, ఇప్పుడు హుండీ పెడితే తాము ఎలా జీవించాలని ఆ గుడి యొక్క ప్రధాన అర్చకుడు ప్రశ్నించాడు. పోస్ట్ లో చెప్పినట్టు చర్చి మరియు మసీదు యొక్క హుండీలు ప్రస్తావన ఈ సందర్భంలో రాలేదు. కావున పోస్ట్ లో చర్చి మరియు మసీదు గురించి మాట్లాడుతూ ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్ట్ లోని వీడియో గురించి వెతకగా, ఆ వీడియో 2015 లో తీసినది అని చెప్తూ ‘సురేష్’ అనే వ్యక్తి ట్వీట్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. ఇదే వీడియోని 2015 లో పోస్ట్ చేసినట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. ‘సురేష్’ ట్వీట్ కింద తనే మరొక ట్వీట్ లో వీడియోలోని ఘటనకి సంబంధించిన ‘ప్రజా వాణి’ ఆర్టికల్ కూడా పెట్టాడు.
FYI @shilpamdas ji
This video originally was shared by Praja TV on 31st Oct 2015 which is now unavailable and some organisations and people (if you can read Kannada, you will know with a clear agenda of Purohit and @BJP4Karnataka bashing) brought it out as if it is recent pic.twitter.com/2rdZ56YfhT
2015 లో కోలార్ (కర్ణాటక) కోలారమ్మ గుడిలో హుండీని పెట్టొచ్చని హైకోర్టు తీర్పు ఇచ్చింది. అయితే, తమకు ప్రభుత్వం నుండి జీతాలు రావని, ప్రజలు హారతి ప్లేట్ లో ఇచ్చే డబ్బే తమకు దిక్కని, ఇప్పుడు హుండీ పెడితే తాము ఎలా జీవించాలని ఆ గుడి యొక్క ప్రధాన అర్చకుడు ప్రశ్నించాడని ‘ప్రజా వాణి’ ఆర్టికల్ లో చదవొచ్చు. పోస్ట్ లో చెప్పినట్టు చర్చి మరియు మసీదు యొక్క హుండీలు ప్రస్తావన ఈ సందర్భంలో రాలేదు.
ఆ రోజు గుడిలో జరిగిన ఘటన గురించి ఒకరు 2015 లో ఫేస్బుక్ లో పోస్ట్ చేసిన ఫోటోలను ఇక్కడ చూడవొచ్చు. వీడియోలోని హుండీని ఆ ఫోటోల్లో చూడవచ్చు.
2015 లో గుడిలో హుండీని పెట్టొచ్చు అని హైకోర్టు ఇచ్చిన ఆర్డర్ ని ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, చర్చి మరియు మసీదు యొక్క హుండీలు తెచ్చాకే గుడిలోని హుండీని ముట్టుకోమని పురోహితులు అనలేదు.
Did you watch our new video?


text:
ఇవి CAB కు మద్దతుగా హిమాచల్ ప్రదేశ్, మహరాష్ట్రలో ప్రజలు చేపట్టిన ర్యాలీల ఫోటోలు కావు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 18, 2019
ఫేస్బుక్ లో కొన్ని ఫోటోలని పెట్టి, ‘CAB కు మద్దతుగా హిమాచల్ ప్రదేశ్ అలాగే మహరాష్ట్రలో ప్రజలు అధికంగా భారీ సంఖ్యలో ర్యాలీలు చేప్పటారు. కానీ ఏ మీడియా చూపించలేదు.. జై హింద్ జై భారత్….’ అని పోస్టు చేస్తున్నారు. పోస్టులో చెప్పిన దాంట్లో ఎంతవరకు నిజముందో పరిశీలిద్దాం.
పౌరసత్వ సవరణ బిల్లు (CAB) కి మద్దతుగా హిమాచల్ ప్రదేశ్ మరియు మహరాష్ట్ర ప్రజలు చేపట్టిన ర్యాలీలకు సంబంధించిన ఫోటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలు మహరాష్ట్ర లో ‘మరాఠా’ రిజర్వేషన్ కోసం 2016 లో ఆ సామాజిక వర్గీయులు ర్యాలీలు చేపట్టినప్పటివి. కావున, పోస్టులోని ఆరోపణ తప్పు.
పోస్టులోని ఫోటోలని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అవి మహరాష్ట్ర లో ‘మరాఠా’ రిజర్వేషన్ కోసం ఆ సామాజిక వర్గీయులు చేపట్టిన ర్యాలీలవని తెలిసింది.
ఫోటో-1:
ఈ ఫోటో అక్టోబర్ 2016 లో మహారాష్ట్ర లోని సంగ్లీ లో జరిగిన ‘మరాఠా’ రిజర్వేషన్   ర్యాలీదని ‘India Today’ కథనం ద్వారా తెలుస్తుంది.
ఫోటో-2:
ఈ ఫోటో సెప్టెంబర్ 2016 లో మహారాష్ట్ర లోని అహ్మద్ నగర్ లో జరిగిన ‘మరాఠా’ రిజర్వేషన్   ర్యాలీదని ‘The Indian Express’ కథనం ద్వారా తెలుస్తుంది.
ఫోటో-3:
ఈ ఫోటో సెప్టెంబర్ 2016 లో మహారాష్ట్ర లోని జల్నా లో జరిగిన ‘మరాఠా’ రిజర్వేషన్  ర్యాలీదని ‘DNA’ కథనం ద్వారా తెలుస్తుంది.
చివరగా, ఫోటోలు మహరాష్ట్ర లో ‘మరాఠా’ రిజర్వేషన్ కోసం ఆ సామాజిక వర్గీయులు ర్యాలీలు చేపట్టినప్పటివి.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: December 18, 2019


text:
2016లో రాజస్థాన్‌లో ఒక పోలీస్ అధికారిపై దాడి చేస్తున్నప్పుడు తీసిన ఫోటోను బెంగాల్‌లో ముస్లింలు పోలీసులపై చేస్తున్న దాడి అంటున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 8, 2022
బెంగాల్‌లో ముస్లింలు పోలీసులపై ఇలా దాడి చేస్తున్నారని ఒక ఫోటోను ఒక పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బెంగాల్‌లో పోలీసులపై ముస్లింలు చేస్తున్న దాడి యొక్క ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఈ ఫోటో 2016 నాటిది; ఇటీవల తీసింది కాదు. రాజస్థాన్‌లోని జోధ్‌పూర్ వీధుల్లో అక్రమంగా వ్యాపారం చేస్తున్న వారిని తొలగించడానికి వచ్చిన పోలీస్ అధికారిపై ఒక రోడ్ పక్కన అమ్ముకునే వ్యాపారి (అతను ముస్లిం కాదు) దాడి చేశాడు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే ఫోటో కనీసం 2020 నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేయబడుతున్న ఒక న్యూస్పేపర్ క్లిప్పింగ్ లో దొరికింది. ఈ పేపర్ క్లిప్పింగ్ ప్రకారం, ఒక రోడ్ పక్కన అమ్ముకునే వ్యాపారి అక్కడ ఉన్న ట్రాఫిక్ హెడ్ కానిస్టేబుల్‌పై దాడి చేశాడు. రాజస్థాన్‌లోని ఘంటాఘర్, జోధ్‌పూర్ వీధుల సమీపంలో అక్రమంగా వ్యాపారం చేస్తున్న వారిని తొలగించడానికి వచ్చిన పోలీస్ అధికారిపై ఇలా దాడి జరిగినట్టు తెలుస్తుంది.
సంబంధిత కీవర్డ్స్ తో గూగుల్‌లో వెతకగా, ఈ సంఘటనకు సంబంధించి 2016లో ప్రచురితమైన నుండి అనేక వార్తా కథనాలు (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) దొరికాయి. దైనిక్ భాస్కర్ కథనం ప్రకారం, హెడ్ కానిస్టేబుల్‌పై దాడి చేసిన వ్యాపారి ప్రేమ్‌చంద్ మాలి (ధర్మేంద్ర కుమారుడు), అతను నగోరియా బేరా ప్రాంతవాసి. ఆ ట్రాఫిక్ హెడ్ కానిస్టేబుల్ పేరు శోభరాం.
ఇప్పుడు జోధ్‌పూర్ పోలీస్‌లో అసిస్టెంట్ సబ్-ఇన్‌స్పెక్టర్‌గా పనిచేస్తున్న శోభరాం, 2016లో తనపై దాడి చేసిన వ్యక్తి ముస్లిం కాదని ‘BOOM’కి స్పష్టంచేసాడు.
చివరగా, 2016లో రాజస్థాన్‌లో ఒక పోలీస్ అధికారిపై దాడి చేస్తున్నప్పుడు తీసిన ఫోటోను బెంగాల్‌లో ముస్లింలు పోలీసులపై చేస్తున్న దాడి అంటున్నారు.


text:
2016 ఫోటోని, ‘కరోనా చికిత్స పొందుతున్న విజయసాయి రెడ్డిని పరామర్శించిన జగన్’ అని ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 23, 2020
కరోనా సోకి హాస్పిటల్ లో చేరిన  విజయసాయి రెడ్డిని ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి జగన్ మోహన్ రెడ్డి పరమర్శించినట్టుగా చేప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియా లో వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్ట్ నిజమెంతుందో ఈ కధనం ద్వారా చూద్దాం.
కరోనాతో హాస్పిటల్ లో చికిత్స పొందుతున్న విజయసాయి రెడ్డిని పరామర్శించిన జగన్.
ఫాక్ట్ (నిజం): 2016లో రోడ్డు ప్రమాదంలో విజయసాయి రెడ్డి గాయపడినప్పుడు జగన్ తనని పరమర్శించినప్పటి ఫోటోని, కరోనా సోకిన విజయసాయి రెడ్డిని పరామర్శించినట్టుగా చెప్తున్నారు. ఆ ఫోటోని జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే అందులో వున్నవారు ఎవరూ మాస్కు ధరించలేదు, సామాజిక దూరం పాటించలేదు. కావున ఆ పోస్టు ద్వారా చెప్తున్నది తప్పు.
ఆ ఫోటోలో ఉన్న సమాచారం గురించి మేము యూట్యూబ్ లో వెతకగా ‘ysrcpoffical’ అనే యూట్యూబ్ ఛానల్ లో మాకు ఆ ఫొటోకు సంబంధించి వీడియో దొరికింది. ఆ వీడియోలో హాస్పిటల్ లో చికిత్స పొందుతున్న విజయసాయి రెడ్డిని జగన్ పరామర్శిస్తున్నట్టుగా ఉంది, కాని ఆ వీడియో అప్లోడ్ చేసిన తేదీ మాత్రం ’11 మే 2016’గా ఉంది. దీన్నిబట్టి ఆ ఫోటో పాతదని చెప్పొచ్చు. అప్పటికింకా కరోనా మొదలవలేదు. ఆ ఫోటోని జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే అందులో వున్నవారు ఎవరూ కూడా మాస్కు ధరించలేదు మరియు సామాజిక దూరం పాటించలేదు.
ఆ వీడియో అప్లోడ్ చేసిన తేదీ ద్వారా ఫోటో గురించి మరింత సమాచారం వెతకగా ’10 మే 2016’న జరిగిన ఒక రోడ్డు ప్రమాదంలో విజయసాయి రెడ్డి గాయపడినట్టుగా తెలిసింది, చికిత్స కోసం హాస్పిటల్ లో అడ్మిట్ అయినప్పుడు జగన్ తనని పరామర్శించాడు. దీనికి సంబంధించిన వివరాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
విజయసాయి రెడ్డి తన ట్విట్టర్ ఎకౌంటులో ‘కరోనా వ్యాప్తి ఎక్కువగా ఉన్న నేపధ్యంలో తను ఒక వారం, పది రోజులు quarantine అవుతునట్టుగా’ చెప్పాడు.
In view of the Covid situation I have decided to quarantine myself for a week to ten days as a mark of abundant caution.I will not be available on telephone  except for emergencies.
చివరగా, 2016లో రోడ్డు ప్రమాదంలో విజయసాయి రెడ్డి గాయపడినప్పుడు జగన్ తనని పరామర్శించినప్పటి ఫోటోని, కరోనాతో బాధపడుతున్న విజయసాయి రెడ్డిని జగన్ పరామర్శిస్తున్నట్టుగా చెప్తున్నారు.


text:
పాత ఫోటో పెట్టి, రాళ్లు విసిరినందుకు ఫొటోలోని వ్యక్తికి లక్షన్నర రూపాయల ఫైన్ వేసినట్టు తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 23, 2019
పౌరసత్వ సవరణ చట్టం కి వ్యతిరేకంగా గత కొన్ని రోజులుగా ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లో నిరసనలు జరుగుతున్నాయి. అందులో కొన్ని హింసాత్మకంగా కూడా మారాయి.  ఫేస్బుక్ లో ఒక ఫోటోని పోస్టు చేసి, ‘రెహమాన్ అనే వ్యక్తి రాళ్లు విసిరినందుకు గానూ ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని యోగి ఆదిత్యనాధ్ ప్రభుత్వం అతనికి లక్షన్నర రూపాయల ఫైన్ వేస్తూ నోటీసు ఇచ్చింది’ అని పేర్కొంటున్నారు. పోస్టులో చెప్పిన దాంట్లో ఎంతవరకు నిజముందో పరిశీలిద్దాం.
పౌరసత్వ సవరణ చట్టం కి వ్యతిరేకంగా ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లో జరుగుతున్న నిరసనల్లో రాళ్లు రువ్వుతున్న వ్యక్తి ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ లోని ఫోటో 2016 నుండి ఇంటర్నెట్ లో ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. కొందరు అది పశ్చిమ బెంగాల్ లోని ‘మాల్దా’ అల్లర్లకు సంబంధించిన ఫోటో అని పోస్ట్ చేసారు. ఆ ఫోటోకీ, తాజాగా ఉత్తరప్రదేశ్ లో జరిగిన నిరసనలకూ ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
పౌరసత్వ సవరణ చట్టం కి వ్యతిరేకంగా గత కొన్ని రోజులుగా ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లో నిరసనలు జరుగుతున్నాయి. నిరసనల్లో నిరసనకారులు ప్రభుత్వ ఆస్తులను ధ్వంసం చేస్తే, వారి ఆస్తులను స్వాధీనం చేసుకుంటామని యూపీ సీఎం ఆదిత్యానాధ్ తెలిపినట్లుగా ‘India Today’ వారి కథనం లో చూడవచ్చు.
పోస్టులోని ఫోటో ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అది ఒక ట్విట్టర్ వినియోగదారుడి ట్వీట్ లో లభించింది. ఆ వినియోగదారుడు ఆ ట్వీట్ ని జనవరి 6, 2016న పెట్టాడు మరియు ఫోటో ‘మాల్డా అల్లర్లకు’ సంబంధించినదని అందులో రాశాడు. 2016 జనవరి లో అఖిల భారత హిందూ మహాసభ నాయకుడు కమలేష్ తివారీ ప్రసంగానికి వ్యతిరేకముగా పశ్చిమ బెంగాల్ లోని ‘మాల్దా’ లో అల్లర్లు చెలరేగాయని ‘India Today’ వారి జనవరి 6, 2016 కథనం ద్వారా తెలుస్తుంది. కావున, పోస్టులోని ఫోటో పాతది. దానికీ, ప్రస్తుతం ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లో పౌరసత్వ సవరణ చట్టం కి వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న నిరసనలకీ ఎటువంటి సంబంధం లేదు.
During Malda Riots..Very Peaceful Protestor Tries to Pacify Situation by Throwing a Stone @tathagata2 @bengaleebabu pic.twitter.com/mXtQrESTvM
చివరగా, పాత ఫోటో పెట్టి, రాళ్లు విసిరినందుకు ఫొటోలోని వ్యక్తికి లక్షన్నర రూపాయల ఫైన్ వేసినట్టు తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: December 23, 2019


text:
2016లో తీసిన పాత ఫోటోని ప్రధాని మోదీ తల్లి హీరాబెన్ మోదీ ఇటీవల ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్న ఫోటో అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 14, 2022
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ తల్లి హీరాబెన్ మోదీ ఇటీవల ఆరోగ్యం బాగా లేకుంటే 108లో తానే స్వయంగా వెళ్లి ప్రభుత్వ ఆసుపత్రి జనరల్ వార్డులో చికిత్స పొందారు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నరేంద్ర మోదీ తల్లి హీరాబెన్ మోది ఇటీవల ఆరోగ్య సమస్యలతో ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందిన దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో పాతది. ఈ ఫోటోని 2016లో హీరాబెన్ మోదీ చాతి నొప్పితో గుజరాత్ గాంధీనగర్‌లోని ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్నప్పుడు తీసారు. హీరాబెన్ మోదీ ఇటీవల ఆరోగ్య సమస్యలతో ఆసుపత్రిలో చేరినట్టు ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని ‘జీ న్యూస్’ వార్తా సంస్థ 27 ఫిబ్రవరి 2016 నాడు పబ్లిష్ చేసిన తమ ఆర్టికల్‌లో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. నరేంద్ర మోదీ తల్లి హీరాబెన్ మోదీ అనారోగ్యానికి గురికావడంతో ఆమెని గుజరాత్ గాంధీనగర్‌లోని ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో అడ్మిట్ చేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు.
ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ మరికొన్ని వార్తా సంస్థలు కూడా ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. 26 ఫిబ్రవరి 2022 నాడు అర్ధాంతరంగా చాతిలో నొప్పి కలగడంతో హీరాబెన్ మోదీ వెంటనే గాంధీనగర్ ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో చేరి చికిత్స పొందినట్టు ఈ ఆర్టికల్స్‌లో తెలిపారు.
అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరిగిన నాలుగు రాష్ట్రాలలో బీజేపి ఘనవిజయం సాధించిన తరువాత నరేంద్ర మోదీ 11 మర్చి 2022 నాడు గుజరాత్‌లో నివాసముంటున్న తన తల్లి హీరాబెన్ మోదీని కలుసుకున్నారు. హీరాబెన్ మోదీ ఇటీవల ఆరోగ్య సమస్యలతో ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందినట్టు ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదు.
చివరగా, 2016లో తీసిన పాత ఫోటోని నరేంద్ర మోదీ తల్లి హీరాబెన్ మోదీ ఇటీవల ఆరోగ్య సమస్యతో ప్రభుత్వ ఆసుపత్రిలో చేరి చికిత్స పొందుతున్న దృశ్యమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
వినాయక విగ్రహల ఎత్తుకి సంబంధించి తెలంగాణ హైకోర్టు ఇచ్చిన నిర్దేశాలుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ భాగ్యనగర్ గణేష్ ఉత్సవ సమితి పోస్టు 2016కి సంబంధించింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 21, 2023
వినాయక  విగ్రహాల ఎత్తు విషయంలో తాము ఎటువంటి జోక్యం చేసుకోబోమని మరియు ఎలాంటి ఆంక్షలు విధించేది లేదని తెలంగాణ హైకోర్టు ఇటీవల స్పష్టం చేసిందని సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ బాగా షేర్ అవుతోంది. గణేష్ నిమజ్జనానికి కావాలిసిన అన్ని ఏర్పాట్లను చేయాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి తెలంగాణ హైకోర్టు ఆదేశాలిచ్చినట్టు ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వినాయక విగ్రహాల ఎత్తు విషయంలో తాము ఎటువంటి జోక్యం చేసుకోబోమని మరియు ఎలాంటి ఆంక్షలు విధించేది లేదని తెలంగాణ హైకోర్టు ఇటీవల రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి స్పష్టం చేసింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని భాగ్యనగర్ గణేష్ ఉత్సవ సమితి 2016 జులై నెలలో పబ్లిష్ చేసింది. వినాయక విగ్రహాల ఎత్తు విషయంలో తాము ఎటువంటి జోక్యం చేసుకోలేమని, నగర అభివృద్ధి, పర్యావరణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని భక్తులు, గణేష్ చతుర్థి ఉత్సవ నిర్వాహకులు వినాయక విగ్రహాలను 15 అడుగుల ఎత్తుకి మించి ఉండకుండా చూసుకోవాలని సూచించింది. 2021 మరియు 2022లో గణేష్ నిమజ్జనానికి సంబంధించి ఇచ్చిన ఆదేశాలలో కూడా వినాయక విగ్రహాల ఎత్తుకి సంబంధించి తెలంగాణ హైకోర్టు ఎటువంటి నిర్ధిష్ట నియమాలను జారీ చేయలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలో భాగ్యనగర్ గణేష్ ఉత్సవ సమితి అని రాసి ఉంది. ఈ ఫోటోకి సంబంధించిన సమాచారం కోసం భాగ్యనగర్ గణేష్ ఉత్సవ సమితి సోషల్ మీడియా పేజీలలో వెతికితే, ఈ ఫోటోని భాగ్యనగర్ గణేష్ ఉత్సవ సమితి 2016 జులై నెలలో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది.
2016 జులై నెలలో తెలంగాణ హైకోర్టు గణేష్ చతుర్థి ఉత్సవాలకు సంబంధించి ఇచ్చిన ఆదేశాలను భాగ్యనగర్ గణేష్ ఉత్సవ సమితి ఈ పోస్టులో తెలిపారు. వినాయక విగ్రహాల ఎత్తు విషయంలో తాము ఎటువంటి జోక్యం చేసుకోలేమని, నగర అభివృద్ధి, మెట్రో పనులను, పర్యావరణాన్ని దృష్టిలో ఉంచుకొని భక్తులు, గణేష్ చతుర్థి ఉత్సవ నిర్వాహకులు వినాయక విగ్రహాలను 15 అడుగుల ఎత్తుకి మించి ఉండకుండా చూసుకోవాలని తెలంగాణ హైకోర్టు సూచించింది. ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ పలు వార్తా సంస్థలు 2016 జులై నెలలో ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేశాయి.
2021 మరియు 2022లో గణేష్ నిమజ్జనానికి సంబంధించి తెలంగాణ హైకోర్టు ఇచ్చిన ఆదేశాలలో కేవలం ప్లాస్టర్ ఆఫ్ పారిస్ (PoP) ఉపయోగించి తయారుచేసిన విగ్రహాలను హుస్సైన్ సాగర్ మరియు హైదరాబాద్ నగరంలోని ఇతర సరస్సులలో నిమజ్జనం చేయడానికి నిషేధించింది. పర్యావరణంపై ప్రభావం చూపకుండా ఉండటానికి తక్కువ ఎత్తు మరియు పర్యావరణ అనుకూల విగ్రహాల వినియోగాలని ప్రోత్సహించాలని తెలంగాణ హైకోర్టు ఈ ఆదేశాలలో తెలిపింది. కానీ, వినాయక విగ్రహాల ఎత్తుకి సంబంధించి నిర్ధిష్ట నియామాలేవీ తెలంగాణ హైకోర్టు తమ ఈ ఆదేశాలలో తెలుపలేదు.
చివరగా, 2016 ఫోటోని తెలంగాణ హైకోర్టు వినాయక విగ్రహల ఎత్తుకి సంబంధించి ఎటువంటి జోక్యం చేసుకోబోమని ఇటీవల స్పష్టం చేసినట్టుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
2016 లో జగన్ ప్రత్యేక హోదా కోసం చేసిన పూజ వీడియో తీసుకొని తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 28, 2019
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ నూతన ముఖ్యమంత్రి గా ఎన్నికైన వై.ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి క్రైస్తవ మతం వదిలేసి తిరిగి హిందుత్వంలోకి వచ్చారంటూ కొందరు ఫేస్బుక్ లో ఫోటోలు మరియు వీడియో పోస్ట్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టుల్లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
క్లెయిమ్ (దావా):  జగన్ క్రైస్తవ మతం వదిలేసి తిరిగి హిందూ మతాన్ని స్వీకరించాడు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పాత వీడియో, ఫోటోలు తీసుకొని ఫేస్బుక్ లో తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు. ఇవి 2016 లో జగన్ రిషికేశ్ లో ఆంధ్రప్రదేశ్ కి ప్రత్యేక హోదా కోసం హోమం మరియు పూజలు నిర్వహించినప్పుడు తీసినవి. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతికితే, అది 2016 లో జగన్ రిషికేశ్ లో ఆంధ్రప్రదేశ్ కి ప్రత్యేక హోదా కోసం హోమం చేసినప్పుడు తీసిన ఫోటో అని తెలుస్తుంది. యుట్యూబ్ లో ‘Jagan Rishikesh Homam’  అని వెతికితే ఫేస్బుక్ లో షేర్ అవుతున్న వీడియోనే వస్తుంది.
జగన్ మతం గురించి ఇంకా వెతకగా, గత సంవత్సరం జగన్ వాళ్ళ తల్లి విజయమ్మ ఒక ఇంటర్వ్యూ లో మాట్లాడుతూ క్రిస్టియన్ అయిన తన కొడుకు గుడులకు వెళ్ళడం తప్పుకాదని చెప్పినట్టు చూడొచ్చు. అలానే ముఖ్యమంత్రి అయ్యాక ఇండియా టుడేకి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ లో జగన్ తను రోజు బైబిల్ చదువుతానని చెప్పాడు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పినట్టుగా జగన్ తిరిగి హిందుత్వం తీసుకోలేదు.
చివరగా, 2016 లో జగన్ ప్రత్యేక హోదా కోసం చేసిన పూజ వీడియో తీసుకొని తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.


text:
ఈ ఫొటోలో ప్రధాన మంత్రి మోడీ భార్య ‘జశోదా బెన్’ CAA మరియు NRC కి వ్యతిరేకంగా నిరసన తెలుపట్లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 22, 2020
ఒక ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. అది సీఏఏ (పౌరసత్వ సవరణ బిల్లు), ఎన్ఆర్సి (జాతీయ పౌరుల రిజిస్టర్) మరియు ఎన్పీఆర్ (జాతీయ జనాభా రిజిస్టర్) లకి వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న ప్రదర్శనల్లో ప్రధాని మోడీ భార్య ‘జశోదా బెన్’ పాల్గొనడానికి సంబంధించినదని పేర్కొంటున్నారు. పోస్టులో చెప్పినదాంట్లో ఎంతవరకు వాస్తవం ఉందో పరిశీలిద్దాం.
సీఏఏ, ఎన్ఆర్సి మరియు ఎన్పీఆర్ లకి వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న ప్రదర్శనల్లో ‘జశోదా బెన్’ పాల్గొనడానికి సంబంధించిన ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటో 2016 లో ‘జశోదా బెన్’ వర్షా కాలాల్లో మురికివాడలను కూల్చివేయడానికి వ్యతిరేకంగా ముంబై లో చేసిన నిరాహార దీక్షది. కావున, పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే ఫొటోతో ఉన్న ‘Deccan  Chronicle’ ఆర్టికల్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వచ్చింది. ఆ కథనం ద్వారా ఫోటో 2016 లో ‘జశోదా బెన్’ వర్షా కాలాల్లో మురికివాడలను కూల్చివేయడానికి వ్యతిరేకంగా ముంబై లోని ఆజాద్ మైదానంలో చేసిన నిరాహార దీక్షదని తెలిసింది. కావున, ఫోటోకీ మరియు దేశంలో ప్రస్తుతం సీఏఏ, ఎన్ఆర్సి మరియు ఎన్పీఆర్ వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న ప్రదర్శనలకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు.
చివరగా, పోస్టులోని ఫోటో 2016 లో ‘జశోదా బెన్’ వర్షా కాలాల్లో మురికివాడలను కూల్చివేయడానికి వ్యతిరేకంగా ముంబై లో చేసిన నిరాహార దీక్షది.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 22, 2020


text:
2016లో పంజాబ్ లో జరిగిన ఒక ర్యాలీ వీడియోని ఢిల్లీలో రైతులు చేస్తున్న నిరసనలకి ముడి పెడుతున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 10, 2020
“పాకిస్తాన్ జిందాబాద్ అని నినాదాలు చేస్తూ, రైతు ఉద్యమం అంటున్నారు.”, అని క్లెయిమ్ చేస్తూ షేర్ చేసిన ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా రైతులు దేశవ్యాప్తంగా నిరసన చేస్తున్న నేపధ్యంలో ఈ పోస్ట్ వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా ఢిల్లీలో చేస్తున్న ధర్నాలో రైతులు ‘పాకిస్తాన్ జిందాబాద్’ నినాదాలు చేస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ వీడియో పంజాబ్ లో జరిగిన ఒక పాత ర్యాలీకి సంబంధించినది. 2016లో పంజాబ్ లోని సిక్కు మతానికి చెందిన కొన్ని గ్రూపులు, శివ సేన పార్టీ అమృత్సర్ లో నిర్వహించాలనుకున్న ర్యాలీని వ్యతిరేకిస్తూ ఇలా కత్తులు పట్టుకొని ర్యాలీ నిర్వహించారు. ఈ వీడియోకి ఇటివల రైతులు వ్యవసాయ బిల్లులకి సంబంధించి చేస్తున్న నిరసనలకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, అవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘Khalsa Gatka Group’ తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో ‘25 మే 2016’ నాడు పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియోలోని 0.42 నుండి 1.11 నిమిషాల మధ్య పోస్టులో కనిపిస్తున్న అవే దృశ్యాలని మనం చూడవచ్చు. అమృత్సర్ లోని బియాస్ నది బ్రిడ్జి పై తీసిన లైవ్ వీడియో అని వీడియో వివరణలో తెలిపారు. ఈ ర్యాలీకి సంబంధించిన మరింత సమాచారాన్ని తెలుపుతూ ‘Khalsa Force’, తమ వెబ్సైటులో ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. శివ సేన పార్టీ అమృత్సర్ లో నిర్వహించాలనుకున్న ‘Lalkar’ ర్యాలీని సవాలు చేస్తూ కొన్ని వేల మంది సిక్కులు ‘25 మే 2016’ నాడు అమృత్సర్ లోని బియాస్ నది బ్రిడ్జి పై భారి ర్యాలీ నిర్వహించినట్టు అందులో తెలిపారు.
సిక్కులు కత్తులు చేత పట్టి నిర్వహించిన ఈ ర్యాలీకి ‘Anakh rally’ అనే పేరు పెట్టారు. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క తరువాయి దృశ్యాలని చూపుతున్న వీడియోని, ఒక యూసర్ తన ట్విట్టర్ అకౌంట్లో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియోలోని దృశ్యాలు, ‘Khalsa Gatka Group’ పోస్ట్ చేసిన వీడియోలోని దృశ్యాలతో మ్యాచ్ అవుతున్నాయి.
ఈ ర్యాలీకి సంబంధించి ‘Hindustan Times’ మరియు ‘The Indian Express’ న్యూస్ వెబ్ సైట్స్ ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. Akhila Bharatiya Hindu Suraksha Samiti(ABHSS) వారు నిర్వహించాలనుకున్న ‘Lalkar’ ర్యాలిని వారు ఆపివేసినప్పటికి, సిక్కు మతానికి చెందిన గ్రూపులు ‘Anakh rally’ పేరుతో భారి ర్యాలీ నిర్వహించినట్టు ఈ ఆర్టికల్స్ లో తెలిపారు. ఈ ఘటనకి సంబంధించి పంజాబ్ లోకల్ న్యూస్ ఛానల్ ‘Global Punjab Tv’ రిపోర్ట్ చేసిన వీడియోని ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ వీడియో ఇటివల రైతులు వ్యవసాయ బిల్లులకి సంబంధించి చేస్తున్న నిరసనలకు సంబంధించినవి కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, 2016లో పంజాబ్ లో జరిగిన ఒక ర్యాలీ వీడియోని చూపిస్తూ ఇటివల రైతులు ఢిల్లీలో చేస్తున్న నిరసనలకి సంబంధించిన దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 10, 2020


text:
గృహ హింస చట్టం కింద మహిళలను కూడా విచారించ వచ్చని 2016లో సుప్రీం కోర్టు ఇచ్చిన తీర్పుని తప్పుగా అర్థం చేసుకున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 15, 2021
ఇక నుంచి భర్తని వేధించే భార్యపై గృహహింస కేసు పెట్టొచ్చని సుప్రీం కోర్టు తీర్పు చెప్పిందని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తలో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇక నుంచి భర్తని వేధించే భార్యపై గృహహింస కేసు పెట్టొచ్చు – సుప్రీం కోర్టు.
ఫాక్ట్ (నిజం): గృహ హింస చట్టం, 2005 లోని సెక్షన్ 2(q) కింద పురుషులపై (అడల్ట్ మేల్) మాత్రమే ఫిర్యాదు చేసే అవకాశం ఉందని 2014లో బాంబే హై కోర్టు ఇచ్చిన తీర్పుని తోసిపుచ్చుతూ 2016లో ఈ చట్టం కింద కేవలం పురుషులను మాత్రమే కాకుండా మహిళలను కూడా విచారించ వచ్చని సుప్రీం కోర్టు అభిప్రాయపడింది. ఐతే సుప్రీం కోర్టు ఇచ్చిన ఈ తీర్పుని ఇక నుంచి భర్తని వేధించే భార్యపై గృహహింస కేసు పెట్టొచ్చు అని తప్పుగా అర్ధం చేసుకున్నారు. ఇప్పటికీ 2005 చట్టం ప్రకారం బాధితులు కచ్చితంగా మహిళ అయ్యుండాలి. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
2014లో గృహ హింసకి సంబంధించిన ఒక కేసులో  ‘గృహ హింస చట్టం, 2005లోని సెక్షన్ 2(q) కింద పురుషులపై (అడల్ట్ మేల్) మాత్రమే ఫిర్యాదు చేసే అవకాశం ఉందని’ చెప్తూ బాంబే హై కోర్టు ఆ కేసులో ఆరోపణలు ఎదురుకొంటున్న మహిళలకు కేసు నుండి విముక్తి కల్పించింది.
ఐతే బాంబే హై కోర్టు ఇచ్చిన ఈ తీర్పుపై బాధిత మహిళ సుప్రీం కోర్టులో అప్పీల్ చేసుకోగా, బాంబే హై కోర్టు ఇచ్చిన ఈ తీర్పుని తోసిపుచ్చుతూ 2016లో సుప్రీం కోర్టు గృహ హింస చట్టం కింద కేవలం పురుషులను మాత్రమే కాకుండా మహిళలను కూడా విచారించ వచ్చని తీర్పు చెప్పింది.
2005 చట్టంలో సెక్షన్ 2(q) వల్ల రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 14లో పేర్కొన్న సమానత్వ సిద్దాంతాన్ని పక్కదారి పట్టించడం ద్వారా, గృహ హింస చట్టం యొక్క లక్ష్యాలను దెబ్బతీస్తుందని సుప్రీం కోర్టు ఈ తీర్పులో అభిప్రాయపడింది. పైగా 2005 చట్టంలో సెక్షన్ 2(q) వల్ల పురుషులు నేరుగా కాకుండా తనకు బదులు ఒక మహిళను ముందుపెట్టి, ఉదాహారణకు భర్త తను నేరుగా భార్యపై గృహ హింసకు పాల్పడకుండా, తన తల్లి లేదా అక్కాచెల్లెళ్ల  ద్వారా గృహ హింసకు పాల్పడే అవకాశం ఉందని అభిప్రాయపడుతూ సెక్షన్ 2(q) లోని ‘అడల్ట్ మేల్’ అనే పదాన్ని తొలగించాలని తీర్పు చెప్పింది.
ఈ తీర్పు ద్వారా కేవలం ‘అడల్ట్ మేల్’ అనే పదాన్ని మాత్రమే తొలిగించి, మిగతా చట్టాన్ని  యథాతధంగా ఉంచాలని చెప్పింది. అంటే గృహ హింసా చట్టం, 2005లోని రెస్పాన్డెంట్ (ప్రతివాది) ఇక ముందు నుండి ఎవరైనా (స్త్రీ లేదా పురుషుడు) అవొచ్చని  భావించాలి, కాకపోతే అగ్గ్రీవ్డ్ (బాధితులు) మాత్రం మహిళ అయ్యుండాలి. అంటే ఒక మహిళా బాధితురాలు పురుషులపై లేదా సాటి మహిళలపై ఫిర్యాదు చేయవచ్చు. వాళ్ళందరి మీద (పురుషుడు, మహిళ అనే తేడా లేకుండా) విచారణ జరుగుతుంది. దీని అర్థం, ఒక పురుషుడు  ఈ చట్టం కింద భార్య మీద గృహ హింస ఫిర్యాదు ఇవ్వొచ్చని కాదు.
గృహ హింస చట్టం కింద కేవలం పురుషులను మాత్రమే కాకుండా మహిళలను కూడా విచారించ వచ్చని 2016లో సుప్రీం కోర్టు ఇచ్చిన ఈ తీర్పుని ‘భర్తని వేధించే భార్యపై గృహహింస కేసు పెట్టొచ్చని’ తప్పుగా అర్ధం చేసుకొని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, గృహ హింస చట్టం కింద మహిళలను కూడా విచారించ వచ్చని 2016లో సుప్రీం కోర్టు ఇచ్చిన తీర్పుని తప్పుగా అర్ధం చేసుకున్నారు.


text:
వీడియో చైనా అధ్యక్షుడు జిన్‌పింగ్ 2016లో మసీదును సందర్శించినప్పటిది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 6, 2020
ఫేస్బుక్ లో ఒక వీడియో ని పెట్టి, ‘చైనా అధ్యక్షుడు జిన్‌పింగ్ దేశాన్ని ప్రస్తుత సంక్షోభం నుండి రక్షించాలని కోరుకుంటూ మసీదును సందర్శించాడు’ అని చెప్తున్నారు. అందులో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
చైనా అధ్యక్షుడు జిన్‌పింగ్ ప్రస్తుత సంక్షోభం నుండి దేశాన్ని రక్షించాలని కోరుకుంటూ మసీదును సందర్శించిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియో 2016 లో జిన్‌పింగ్ తన ‘నింగ్షియా హుయ్’ అనే  స్వయం ప్రతిపత్తి గల ప్రాంత పర్యటనలో భాగంగా ఒక మసీదును సందర్శించినప్పటిది. కావున, పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
చైనాలో నోవెల్ కొరోనా వైరస్ ని డిసెంబర్ 2019 చివరి వారంలో గుర్తించారు. ఇప్పటివరకు ఆ వైరస్ 28,000 మందికి పైగా సోకింది మరియు సుమారు 550 మందికి పైగా చనిపోయారు. దాంతో, ప్రస్తుతం చైనా దేశం తీవ్ర సంక్షోభంలో ఉంది.
యూట్యూబ్ లో ‘Xi Jinping visits Mosque’ అని వెతికినప్పుడు, సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో పోస్టులోని వీడియో లభించింది. ఆ వీడియో కి టైంస్టంప్– ‘20 జులై 2016’ అని ఉంది. దాని కింద ఉన్న డిస్క్రిప్షన్ ద్వారా, 2016 లో ‘నింగ్షియా హుయ్’ అనే స్వయం ప్రతిపత్తి గల ప్రాంత పర్యటనలో  పర్యటనలో భాగంగా ‘క్సేన్ చెంగ్’ మసీదును జిన్‌పింగ్ సందర్శించినప్పటి వీడియో అని తెలిసింది. .
చివరిగా, పాత వీడియోని పెట్టి, ‘చైనా అధ్యక్షుడు జిన్‌పింగ్ దేశాన్ని ప్రస్తుత సంక్షోభం నుండి రక్షించాలని కోరుకుంటూ మసీదును సందర్శించాడు’ అని తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: February 6, 2020


text:
టర్కీ అధ్యక్షుడు ఎర్డోగాన్ ని ఆమీర్ ఖాన్ కలిసింది 2017 లో, తాజాగా కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 19, 2020
టర్కీ అధ్యక్షుడు ఎర్డోగాన్ ఇటీవల పాకిస్తాన్ పార్లమెంట్ లో కాశ్మీర్ అంశంలో పాకిస్తాన్  కి తాము మద్దతు ఇస్తామని తెలిపిన తరుణంలో, తాజాగా బాలీవుడ్ నటుడు ఆమీర్ ఖాన్ ఎర్డోగాన్ ని ఆయన అధ్యక్ష భవనంలో కలిసాడని చెప్తున్న వీడియో తో కూడిన పోస్ట్  ఒకటి సోషల్ మీడియాలో చలామణీ అవుతోంది. వారి భేటీ కి సంబంధించిన ఫోటో అంటూ కూడా ఫేస్బుక్ లో ఒక ఇమేజ్ షేర్ అవుతోంది. వాటిలో ఎంతవరకు నిజముందో పరిశీలిద్దాం.
బాలీవుడ్ నటుడు ఆమీర్ ఖాన్ టర్కీ అధ్యక్షుడు ఎర్డోగాన్ ని తాజాగా ఆయన అధ్యక్ష భవనంలో కలిసాడు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఆమీర్ ఖాన్ టర్కీ అధ్యక్షుడు ఎర్డోగాన్ ని తాజాగా కలవలేదు. పోస్టులోని ఇమేజ్ 2017 లో ఆమీర్ ఖాన్ తన రాబోయే చిత్రం ‘సీక్రెట్ సూపర్ స్టార్’ ప్రచారంలో భాగంగా టర్కీ వెళ్ళినప్పుడు ఎర్డోగాన్ ని ఆయన అధ్యక్ష భవనంలో కలిసినప్పటిది. కావున, ఆమీర్ ఖాన్ తాజాగా టర్కీ అధ్యక్షుడు ఎర్డోగాన్ ని కలిసాడంటూ వస్తున్న వార్త తప్పు.
టర్కీ అధ్యక్షుడు ఎర్డోగాన్ ఇటీవల పాకిస్తాన్ పార్లమెంట్ లో కాశ్మీర్ అంశంలో పాక్ కి తాము మద్దతు ఇస్తామని తెలిపినట్లుగా ‘The Hindu’ వారి ‘15 ఫిబ్రవరి 2020’ కథనం ద్వారా తెలిసింది.  కానీ, ఆమీర్ ఖాన్ తాజాగా టర్కీ అధ్యక్షుడు ఎర్డోగాన్ ని కలిసినట్లుగా న్యూస్ రిపోర్ట్స్ ఏమీ లభించలేదు. పోస్టులో ఉన్న ఇమేజ్ ఎర్డోగాన్ ని ఆమీర్ ఖాన్ టర్కీ అధ్యక్ష భవనం లో 2017లో కలిసినప్పటిదని ‘Turkish Presidency’ వారి ట్వీట్ ద్వారా తెలుస్తుంది. ఆమీర్ ఖాన్ 2017లో తన రాబోయే చిత్రం ‘సీక్రెట్ సూపర్ స్టార్’ ప్రచారంలో భాగంగా టర్కీ వెళ్ళినప్పుడు అధ్యక్షుడు ‘ఎర్డోగాన్’ ని కలిసినట్లుగా ఈ వార్తా కథనం ద్వారా తెలుస్తుంది.
President Erdoğan Receives Actor @aamir_khan at the Presidential Complex. pic.twitter.com/0u3DGkY5rW
చివరగా, టర్కీ అధ్యక్షుడు ‘ఎర్డోగాన్’ ని ఆమీర్ ఖాన్ తాజాగా కలవలేదు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: February 19, 2020


text:
2017 ఫోటోని పెట్టి, ‘కొరోనావైరస్ తీవ్రతను తగ్గించడానికి గ్లోబ్ పై ‘గో’ మూత్రం పోస్తున్న ఫోటో’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 12, 2020
భారత రాష్ట్రపతి రామ్‌నాథ్ కోవింద్ ఉన్న ఒక ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో పెట్టి, అది ప్రస్తుతం ప్రపంచ వ్యాప్తంగా సోకిన కొరోనావైరస్ తీవ్రతను తగ్గించడానికి గ్లోబ్ పై ‘గో’ మూత్రం పోస్తున్న ఫోటో అని చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
ప్రపంచ వ్యాప్తంగా సోకిన కొరోనావైరస్ తీవ్రతను తగ్గించడానికి రామ్‌నాథ్ కోవింద్ గ్లోబ్ పై ‘గో’ మూత్రం పోస్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులోని ఫోటో 5 జనవరి 2017 న బీహార్ లో జరిగిన ఒక కార్యక్రమానికి సంబంధించినది.  కొరోనావైరస్ కి, ఆ ఫోటోకి అసలు సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టు లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని ఫోటో ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే ఫోటో  ‘Paramarth Niketan’ అనే  ఫేస్బుక్ పేజీ జనవరి 2017న పెట్టిన పోస్టు లో లభించింది. ‘GIWA బీహార్ సమావేశం: సర్వ ధర్మ స్వచ్ఛతా సద్భావన సంకల్ప్’ కార్యక్రమం లో ఈ ఫోటో తీసినట్టు అందులో పెట్టిన ఆల్బమ్ ద్వారా తెలుస్తుంది.  ‘www.sadhviji.org’ అనే వెబ్సైటు లో, 5 జనవరి 2017న బీహార్ లో జరిగిన ‘GIWA బీహార్ సమావేశం: సర్వ ధర్మ స్వచ్ఛతా సద్భావన సంకల్ప్’ కార్యక్రమం లో అప్పటి  బీహార్ గవర్నర్ రామ్‌నాథ్ కోవింద్ పాల్గొన్నాడని తెలుపుతూ పెట్టిన పోస్ట్ లభించింది. GIWA అనేది ఒక ఆర్గనైజేషన్ అనీ, మెరుగైన నీరు, పారిశుధ్యం మరియు పరిశుభ్రత ప్రతి మానవునికి అందుబాటులో ఉండే ప్రపంచాన్ని సృష్టించడంలో సహాయపడటం దాని లక్ష్యం అని దాని వెబ్సైటు ద్వారా తెలిసింది. గ్లోబ్ పై నీళ్ళను పోసే కార్యక్రమాన్ని ‘వాటర్ బ్లెస్సింగ్ సెరిమోనీ’ అంటారు.
చివరగా, 2017 ఫోటో ని పెట్టి, ‘ప్రపంచ వ్యాప్తంగా సోకిన కొరోనావైరస్ తీవ్రతను తగ్గించడానికి గ్లోబ్ పై ‘గో’ మూత్రం పోస్తున్న ఫోటో’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
2017 ఫోటోని బీహార్ ఎన్నికల నేపధ్యంలో యథేచ్ఛగా మద్యం పంపిణీ చేస్తున్న బీజేపీ అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 3, 2020
బీహార్ లో యథేచ్ఛగా మద్యం పంపిణీ చేస్తున్న బీజేపీ, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. బీజేపీ పార్టీ కండువా కట్టుకున్న ఒక వ్యక్తి మద్యం తాగుతున్న ఫోటో ఈ పోస్టులో షేర్ చేసారు. బీహార్ రాష్ట్రంలో అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరుగబోతున్న నేపధ్యంలో ఈ ఫోటో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బీహార్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల నేపధ్యంలో బీజేపీ యథేచ్ఛగా మద్యం పంపిణీ చేస్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో పాతది. ఇదే ఫోటోని ఒక యూసర్ 2017లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ ఫోటోకి బీహార్ లో జరుగబోతున్న ఎన్నికలకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ సోషల్ మీడియాలో పెట్టిన పాత పోస్టులు దొరికాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ఫోటో కనీసం 2017 నుంచి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తునట్టు తెలుస్తుంది. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఆ ఫోటో ఎక్కడిది అని తెలుసుకోలేనప్పటికి, ఈ ఫోటోకి బీహార్ లో జరుగబోతున్న ఎన్నికలకి ఎటువంటి సంబంధం లేదని ఈ వివరాల ఆధారంగా చెప్పవచ్చు.
pic.twitter.com/cmZHcUHJ3e
చివరగా, 2017 ఫోటోని చూపిస్తూ బీహార్ ఎన్నికల నేపధ్యంలో యథేచ్ఛగా మద్యం పంపిణి చేస్తున్న బీజేపీ అని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 3, 2020


text:
పోస్ట్‌లోని ఫోటో 2017లో తీసినది; తాజగా యూఎస్ నేవీ నిర్వహించిన ‘FONOP’కి సంబంధించింది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 14, 2021
‘అద్భుత దృశ్యం. చైనాను సవాల్ చేస్తూ దక్షిణ చైనా సముద్రంలో FONOP ఎక్సర్‌సైజ్‌ను నిర్వహించడానికి — భారీ బలగంతో, దక్షిణ చైనా సముద్రంలోకి అడుగు పెట్టిన అమెరికన్ నేవీ’, అని చెప్తూ ఒక ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ‘FONOP’ అంటే – ‘Freedom of Navigation Operation’. పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: దక్షిణ చైనా సముద్రంలో అమెరికా తాజాగా నిర్వహించిన FONOP ఎక్సర్‌సైజ్ ఫోటో.
ఫాక్ట్: పోస్ట్‌లోని ఫోటో తాజాగా అమెరికా నిర్వహించిన ఎక్సర్‌సైజ్‌కు సంబంధించిన ఫోటో కాదు; ఫోటోలోని ఎక్సర్‌సైజ్ ‘Sea of Japan’ లో నిర్వహించినట్టు తెలిసింది. తాజాగా దక్షిణ చైనా సముద్రంలో (జులై 2021లో) మరియు అరేబియన్ సముద్రంలో (ఏప్రిల్ 2021లో) యూఎస్ నేవీ ‘FONOP’ నిర్వహించిన మాట వాస్తవమే అయినా, పోస్ట్‌లో 2017లో తీసిన ఫోటోని పెట్టి తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్ట్‌లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌లో వెతకగా, అదే ఫోటో ‘Alamy’ స్టాక్ ఫోటో వెబ్‌సైట్‌లో ఉన్నట్టు సెర్చ్ రిజల్ట్స్‌లో వస్తుంది. ఆ ఫోటోని మార్చి 2017లో తీసినట్టు తెలిసింది. యూఎస్ మరియు దక్షిణ కొరియా దేశాల నేవీ నౌకలు ‘Sea of Japan’లో (జపాన్ సముద్రం) నిర్వహించిన ‘Operation Foal Eagle’లో పాల్గొన్నపుడు ఆ ఫోటో తీసినట్టు, ఆ ఫోటో యొక్క వివరణలో చదవొచ్చు. ‘Foal Eagle – 2017’కి సంబంధించిన మరిన్ని ఫోటోలను ఇక్కడ చూడవొచ్చు. వేరే ఫోటోల్లో కొన్ని నౌకలపై దక్షిణ కొరియా జెండా ఉన్నట్టు గమనించవొచ్చు.
‘U.S. Pacific Fleet’ కి చెందిన ‘Naval Surface Forces’ అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్ కూడా పోస్ట్‌లోని ఫోటోని 2017లో ట్వీట్ చేసినట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. మరిన్ని ఫోటోలను ఇక్కడ చూడవొచ్చు. కాబట్టి, పోస్ట్‌లోని ఫోటో తాజాగా అమెరికా నిర్వహించిన ఎక్సర్‌సైజ్‌కు సంబంధించిన ఫోటో కాదు,  ఫోటోలోని ఎక్సర్‌సైజ్ ‘Sea of Japan’ లో నిర్వహించినట్టు తెలిసింది.
ICYMI: @USNavy #SurfaceWarriors & @ROK_Navy participate in maritime exercises during #FoalEagle 2017 https://t.co/Rq2rStPdNV pic.twitter.com/r2Cua6coCd
తాజాగా దక్షిణ చైనా సముద్రంలో ‘FONOP’కి సంబంధించి యూఎస్ నేవీ చేసిన ట్వీట్‌ని ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
Upholding a #FreeAndOpenIndoPacific 🇺🇸 ⚓ 🌏
On July 12, #USSBenfold (DDG 65) asserted navigational rights and freedoms in the vicinity of the #ParacelIslands, in the #SouthChinaSea consistent with international law.
READ MORE: https://t.co/OpJz0fUSXr pic.twitter.com/GB4NnTb1j6
ఏప్రిల్ 2021లో భారత ప్రభుత్వం అనుమతి లేకుండా, భారత్ యొక్క ‘Exclusive Economic Zone’ లో కూడా యూఎస్ నేవీ ‘FONOP’ నిర్వహించింది.
ఆ ఘటన పై భారత ప్రభుత్వం యొక్క స్పందన గురించి ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, పోస్ట్‌లోని ఫోటో 2017 లో తీసినది; తాజగా దక్షిణ చైనా సముద్రంలో యూఎస్ నేవీ నిర్వహించిన ‘FONOP’ కి సంబంధించింది కాదు.


text:
2017 లో తీసిన ఫోటో పెట్టి, తాజాగా అమరావతిలో పోలీసుల దారుణం అంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 13, 2020
ఒక మహిళను పోలీసులు లాక్కొని వెళ్తున్న ఫోటోని పెట్టి, అది తాజాగా అమరావతి లో జరుగుతున్న నిరసనలకు సంబంధించిన ఫోటో అంటూ చాలా మంది సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
పోలీసులు ఒక మహిళను పట్టుకొని వెళ్తున్న ఫోటో తాజాగా అమరావతిలో జరుగుతున్న నిరసనలకు సంబంధించింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ లోని ఫోటో తాజాగా అమరావతి లో జరుగుతున్న నిరసనలకు సంబంధించింది కాదు. ఆ ఫోటో 2017 లో ఆక్వా ఫుడ్ పార్క్ కి వ్యతిరేకంగా నిరసన చేపట్టిన రైతులను పోలీసులు అరెస్ట్ చేస్తున్నపుడు తీసినది. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని యాన్డెక్స్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, 2017 లో ‘సాక్షి’ దినపత్రిక ప్రచురించిన ఒక ఆర్టికల్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తుంది. ఆ ఆర్టికల్ లో అదే ఫోటో ఉంటుంది. 2017 లో ఆక్వాఫుడ్ పార్క్‌కు వ్యతిరేకంగా పోరాటం చేస్తున్న రైతులపై పోలీసులు విరుచుకుపడినప్పుడు ఆ ఫోటో తీసినట్టుగా ఆ ఆర్టికల్ లో చదవొచ్చు. అదే ఫోటోని ‘ఆంధ్రజ్యోతి’ దినపత్రిక కూడా నవంబర్ 30, 2017 న ప్రచురించింది.
చివరగా, 2017 లో తీసిన ఫోటో పెట్టి, తాజాగా అమరావతిలో పోలీసుల దారుణం అంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 13, 2020


text:
‘రైతుల వేషం వేసుకొని కెమెరాతో షూటింగ్’ అని పెట్టినవి తాజా ఢిల్లీ రైతుల నిరసనకి సంబంధించిన ఫోటోలు కావు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 8, 2020
‘రైతులు కానీ రైతుల గ్రేట్ ఇండియన్ తమాషా! షూటింగ్ అయిపోయాక పోస్ట్ ప్రొడక్షన్ వర్క్. ఇదీ ఢిల్లీ లో రైతుల ఆందోళన వెనుక నడుస్తున్న దేశ ద్రోహుల కుట్రలు’, అని చెప్తూ, కొన్ని ఫోటోలను కొందరు సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఢిల్లీ రైతుల ఆందోళన లో రైతుల వేషం వేసుకొని కెమెరాతో షూటింగ్ చేస్తున్న ఫోటోలు.
ఫాక్ట్: పోస్ట్ లో ఉన్నవి తాజాగా ఢిల్లీ లో జరుగుతున్న రైతుల ఆందోళన కి సంబంధించిన ఫోటోలు కాదు. మొదటి ఫోటో రాహుల్ గాంధీ తమిళనాడు రైతులను మార్చి 2017 లో ఢిల్లీ జంతర్ మంతర్ లో కలిసినప్పుడు తీసినది. మిగితా ఫోటోలు కూడా 2017 నుండి ఇంటర్నెట్ లో షేర్ చేయబడుతున్నాయి. కావున, పాత ఫోటోలను షేర్ చేస్తూ ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్ట్ లోని మొదటి ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే ఫోటోని 2017 లో ప్రచురించబడిన ఒక ఆర్టికల్ లో చూడవొచ్చు. అది రాహుల్ గాంధీ తమిళనాడు రైతులను మార్చి 2017 లో ఢిల్లీ జంతర్ మంతర్ లో కలిసినప్పుడు తీసిన ఫోటో అని తెలుస్తుంది. 31 మార్చి 2017 న రాహుల్ గాంధీ  రైతులను కలిసినప్పుడు కాంగ్రెస్ పార్టీ వారు యూట్యూబ్ లో పెట్టిన లైవ్  వీడియోని ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
పోస్ట్ లోని మిగితా రెండు ఫోటోలు 2017 నుండి ఇంటర్నెట్ లో షేర్ అవుతున్నట్టు తెలిసింది. తమిళనాడు బీజేపీ లీడర్ ఒకరు అవే ఫోటోలను ఏప్రిల్ 2017 లో పోస్ట్ చేసి, ఇండియా టుడే సంస్థ వారు రైతులను ఫోటోషూట్ కోసం తమిళనాడు నుండి నోయిడా కి తీసుకొని వెళ్లారు అని రాసాడు. ఆ ఫోటోల గురించి ఎటువంటి కచ్చితమైన సమాచారం దొరకలేదు. ఆ ఫోటోలు కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలు ఆమోదించక ముందు నుండి ఇంటర్నెట్ లో షేర్ అవుతున్నందున, ఆ ఫోటోలు తాజాగా ఢిల్లీలో జరుగుతున్న రైతుల ఆందోళన కి సంబంధించినవి కావని చెప్పవొచ్చు.
చివరగా, పోస్ట్ చేసినవి తాజాగా ఢిల్లీ లో జరుగుతున్న  రైతుల ఆందోళన కి సంబంధించిన ఫోటోలు కాదు.

created: December 8, 2020


text:
2017 వీడియోని ఇప్పుడు ఫ్రాన్స్ లో ముస్లింల ప్రార్ధనలకు వ్యతిరేకంగా నిరసనలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 12, 2020
ఇటీవల అక్టోబర్ 2020లో ఫ్రాన్స్ లో ముస్లింలు నమాజ్ చేస్తుంటే వారికి వ్యతిరేకంగా అక్కడి క్రిస్టియన్లు ప్రేయర్ మొదలుపెట్టారని చెప్తూ, దీనికి సంబంధించిన వీడియో ఒకటి షేర్ పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అక్టోబర్ 2020లో ఫ్రాన్స్ లో ముస్లింలు నమాజ్ చేస్తుంటే వారికి వ్యతిరేకంగా అక్కడి క్రిస్టియన్లు ప్రేయర్ మొదలుపెట్టారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో 2017లో ఫ్రాన్స్ లోని క్లిచిలో తమ ప్రార్ధన హాల్ ను మూసివేయడాన్ని నిరసిస్తూ కొందరు ముస్లింలు రోడ్డు పైన ప్రార్ధన చేస్తుండగా, వీరికి వ్యతిరేకంగా మేయర్ రెమి ముజేయు నేతృత్వంలో కొందరు నిరసనకారులు ఫ్రెంచ్ జాతీయ గీతం పాడుకుంటూ ర్యాలీ నిర్వహించినప్పుడు ఈ రెండు వర్గాలు ఎదురుపడ్డ ఘటనకి సంబంధించింది, అంతేకాని  ఇటీవల జరిగిన సంఘటన కాదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో ఉన్న వీడియో గురించిన మరింత సమాచారం కోసం యూట్యూబ్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ ఘటన రిపోర్ట్ చేసిన కొన్ని 2017 న్యూస్ వీడియోలు మాకు కనిపించాయి. ఈ వార్తా కథనాల ప్రకారం, ఈ వీడియో ఫ్రాన్స్ లోని క్లిచిలో తమ ప్రార్ధన హాల్ ను మూసివేయడాన్ని నిరసిస్తూ కొందరు ముస్లింలు రోడ్డుపైన ప్రార్ధన చేస్తుండగా, వీరికి వ్యతిరేకంగా మేయర్ రెమి ముజేయు నేతృత్వంలో కొందరు నిరసనకారులు ఫ్రెంచ్ జాతీయ గీతం పాడుకుంటూ ర్యాలీ నిర్వహించినప్పుడు ఈ రెండు వర్గాలు ఎదురుపడ్డ ఘటనకి సంబంధించింది. ఇదే విషయం చేప్తున్న మరొక న్యూస్ వీడియో ఇక్కడ చూడొచ్చు.
యూట్యూబ్ వీడియో ఆధారంగా గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ ఘటనకి సంబంధించిన కొన్ని 2017 వార్తా కథనాలు మాకు దొరికాయి. ఈ కథనాలు కూడా పైన చెప్పిన విషయాన్ని ద్రువీకరిస్తున్నాయి, ఈ వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు. ఈ ఘటనకి సంబంధించిన మరికొన్ని ఫొటోలు ఇక్కడ చూడొచ్చు. వీటన్నిటిబట్టి ఈ వీడియో 2017లో ఫ్రాన్స్ లో జరిగిన ఘటనకి సంబంధించిందని, ఇటీవల కాలంలో జరిగిన సంఘటన కాదని  కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
ఇటీవల మొహమ్మద్ ప్రవక్త  కార్టూన్లు క్లాస్ లో ప్రదర్శించిన కారణంగా శామ్యూల్ ప్యాటీ అనే టీచర్ తల ఒక 18 ఏళ్ల ముస్లిం యువకుడు నరికివేశాడు. అలాగే,  ఫ్రాన్స్ ప్రెసిడెంట్ ఇమ్మాన్యుయేల్ మాక్రాన్ ఇస్లాంపై  చేసిన వ్యాఖ్యల నేపథ్యంలో ఫ్రాన్స్ తో సహా పలు దేశాలలో ఆయనకు వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న నిరసనల సందర్భంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే పోస్టులు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, 2017లో ఫ్రాన్స్ లో జరిగిన ఘటన వీడియోని, అక్టోబర్ 2020లో ఫ్రాన్స్ లో ముస్లిమ్స్ నమాజ్ చేస్తుంటే వారికి వ్యతిరేకంగా అక్కడి క్రిస్టియన్లు ప్రేయర్ మొదలుపెట్టారు అని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 12, 2020


text:
2017లో జరిగిన రాజస్థాన్ విద్యార్థి సంఘ ఎన్నికల్లో SFI ప్రదర్శనని ఇటీవల జరిగిందిగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 13, 2021
రాజస్థాన్‌లో 25 కాలేజీల్లో జరిగిన విద్యార్థి సంఘ ఎన్నికల్లో 21 కాలేజీల్లో విజయం సాధించిన SFI అని అంటూ ఒక పోస్ట్ ద్వారా బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. బీజేపీ అడ్డాలో మట్టి కరిచిన ఏబీవీపీ అని కూడా పోస్ట్ ద్వారా అంటున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రాజస్థాన్‌లో 25 కాలేజీల్లో జరిగిన విద్యార్థి సంఘ ఎన్నికల్లో 21 కాలేజీల్లో విజయం సాధించిన ఎస్ఎఫ్ఐ.
ఫాక్ట్: 2020లో కోవిడ్ కారణంగా అసలు రాజస్థాన్‌లో విద్యార్థి సంఘ ఎన్నికలు జరగనేలేదు. 2021లో రాజస్థాన్‌లో విద్యార్థి సంఘ ఎన్నికలు జరపాలా లేదా అని ఇంకా నిర్ణయం తీసుకోలేదు. ఈ సంవత్సరం (2021)లో విద్యార్థి సంఘ ఎన్నికలు జరపాలని రాజస్థాన్ యూనివర్సిటీ విద్యార్ధులు నిరసనలు కూడా చేసారు. 2017లో రాజస్థాన్‌లో జరిగిన విద్యార్థి సంఘ ఎన్నికల్లో SFI, 21 కాలేజీలలో గెలిచిందని న్యూస్ క్లిక్, ఐదిట్లో గెలిచిందని ఇండియా టుడే వారు రెండు భిన్నమైన న్యూస్ రిపోర్ట్స్ పబ్లిష్ చేసారు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో చెప్పిన విషయం గురించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, అలా జరిగినట్టు ఎక్కడా కూడా ఎటువంటి సమాచారం లేదు. ఒకవేళ నిజంగానే అలాంటిది జరిగుంటే, వార్తాపత్రికలు దాని గురించి ప్రచురించేవి. న్యూస్ రిపోర్ట్స్ ప్రకారం, 2020లో కోవిడ్ కారణంగా అసలు రాజస్థాన్‌లో విద్యార్థి సంఘ ఎన్నికలు జరగనేలేదు. ఈ సంవత్సరం (2021)లో విద్యార్థి సంఘ ఎన్నికలు జరపాలని రాజస్థాన్ యూనివర్సిటీ విద్యార్ధులు నిరసనలు చేసినట్టు టైమ్స్ అఫ్ ఇండియా 09 అక్టోబర్ 2021న ప్రచురించిన ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది.
2017లో రాజస్థాన్‌లో జరిగిన విద్యార్థి సంఘ ఎన్నికల్లో SFI,  21 కాలేజీలలో గెలిచిందని న్యూస్ క్లిక్, ఐదిట్లో గెలిచిందని ఇండియా టుడే వారు రిపోర్ట్ చేసారు.
అఖిల భారతీయ విద్యార్థి పరిషత్ (ఏబీవీపీ) ఇంతవరకు ఆధిపత్యం కనబరిచిన రాజస్థాన్ లోని 17 కాలేజీల్లో SFI  ప్రెసిడెంట్ పోస్ట్ గెలుచుకుందని న్యూస్ క్లిక్ ఆర్టికల్‌లో అంటున్నారు. ఈ 17తో పాటు, SFI  మరో నాలుగు కాలేజీల్లో ప్రెసిడెంట్ పోస్ట్ పోటీలేకుండా గెలుచుకుందని న్యూస్ క్లిక్ వారు అంటున్నారు.
2017 రాజస్థాన్ విద్యార్థి సంఘ ఎన్నికల్లో ఏబీవీపీ 62, ఎన్.ఎస్.యు.ఐ 23, ఇండిపెండెంట్లు 30, SFI 5, మరికొందరు (others) 11 ప్రెసిడెంట్ పోస్టులు దక్కించుకున్నారని ఇండియా టుడే వారు అంటున్నారు.
చివరగా, 2017లో రాజస్థాన్ విద్యార్థి సంఘ ఎన్నికల్లో 21 కాలేజీల్లో విజయం సాధించిన SFI  అని న్యూస్ క్లిక్ వారు రిపోర్టు చేసిన విషయాన్ని ఇటీవల జరిగిందిగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 13, 2021


text:
2017 నాటి ట్విట్టర్ ట్రెండ్‌ని రాహుల్ గాంధీకి ఇప్పుడు భారత్ జోడో యాత్ర నేపథ్యంలో పెరిగిన ప్రజాదరణగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 28, 2022
‘రాహుల్ గాంధీ పాదయాత్ర భారత్ జోడో స్టార్ట్ అయ్యాక సోషల్ మీడియాలో ఒక్కసారిగా రాహుల్ పై పాజిటివిటీ పెరిగింది’ అని చెప్తున్న ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ పోస్టు ప్రకారం ‘ట్విట్టర్‌లో ఏకంగా 66% మద్దతుతో అగ్రస్థానంలో రాహుల్ ఉండగా … ఏకంగా IT Wing నే నడిపే మోడీజీ  15% పాజిటివ్ రేట్ తో ఉన్నారు.’ పోస్టులో ఒక న్యూస్ యాంకర్ వీటిని వివరిస్తున్న ఒక చిత్రం కుడా ఉంది. అసలు ఇందులోని నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: రాహుల్ గాంధీ భారత్ జోడో పాదయాత్ర చేపట్టిన తర్వాత సోషల్ మీడియాలో ప్రజాదరణ పెరిగింది. 66% మద్దతుతో అగ్రస్థానంలో ఉన్నారు.
ఫ్యాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో ఉన్న చిత్రం 2017 గుజరాత్ ఎన్నికల సమయంలో టైమ్స్ నౌ న్యూస్ ఛానల్ వాళ్ళు చేసిన ఒక కార్యక్రమంలోనిది. అందులో, ఎన్నికల సమయంలో ప్రధాన పార్టీ నాయకుల గురించి ట్విట్టర్లో జరుగుతున్న చర్చ గురించిన చెప్తూ, రాహుల్ గాంధీకి  66%, మోదీకి 15%  ట్విట్టర్ మెన్షన్స్ (అంత శాతం మంది వారిని తమ ట్వీట్స్‌లో పేర్కొన్నారు) వచ్చాయని చెప్పారు. 2017లో వచ్చిన న్యూస్ ప్రోగ్రాంలో చెప్పిన గణాంకాలని, భారత్ జోడో యాత్ర సందర్భంలో రాహుల్ గాంధీకి వచ్చిన మద్దతుగా షేర్ చేస్తున్నారు.కావున,  పోస్టులో చెప్తున్నది తప్పు.
పోస్టులో ఉన్న చిత్రాన్ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సేర్చ్‌లో వెతుకగా, 2017లో గుజరాత్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల సమయంలో   టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా వారి వార్తా కథనాలు లభించాయి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). వారి వెబ్సైటులో మరియు యూట్యూబ్ ఛానెల్లో  ప్రచురించిన వీడియోలలోని విసువల్స్ పోస్టులో ఉన్న చిత్రంతో సరిపోయాయి.
టైమ్స్ నౌ యూట్యూబ్ ఛానల్లో కూడా ఇదే వీడియో లభించింది. రాహుల్ గాంధీనే  సోషల్ మీడియాలో టాకింగ్ పాయింట్ అని ఆ వీడియో యొక్క శీర్షిక. గుజరాత్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల సమయంలో టైమ్స్ నౌ వారు చేసిన ఈ ప్రోగ్రాంలో, ట్విట్టర్లో పలువురు రాజకీయ నాయకుల గురించి యూజర్లు చేసిన ట్వీట్స్‌ని  విశ్లేషిస్తూ, రాహుల్ గాంధీకి 66%, మోదీకి 15%  ట్విట్టర్ మెన్షన్స్ వచ్చాయని చెప్పారు. అందులో 62% రాహుల్ గాంధీకి అనుకూలంగా, 38% వ్యతిరేఖంగా ట్వీట్లు వచ్చాయని వివరించారు. ఈ వీడియోలోని స్క్రీన్‌షాట్‌ని ఇప్పుడు భారత్  జోడో యాత్ర సమయంలో రాహుల్ గాంధీకి సోషల్ మీడియాలో సానుకూలత పెరిగింది అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
కాంగ్రస్ ని  పొగిడిన ఆర్.ఎస్.ఎస్ అధినేత మోహన్ భగవత్
భరత్ జోడో యాత్ర సందర్భంలోనే మరొక పోస్టు కూడా సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది.  ‘#స్వాతంత్ర_పోరాటం లో #కాంగ్రెస్ కీలక పాత్ర పోషించింది..ఎంతో మంది #గొప్ప_నాయకుల్ని ఈ దేశానికి అందించింది..ఇప్పటికి వారు మనకి #ఆదర్శప్రాయంగా ఉన్నారు.’ అని RSS నాయకుడు మోహన్ భగవత్ చెప్పినట్లు పోస్టులో పేర్కొన్నారు.
అయితే, మోహన్ భగవత్ కాంగ్రెస్ పార్టీని గురుంచి ఈ వ్యాఖలు చేసిన వార్త నిజమే. కాకపోతే, ఇవి 2018లో ఒక సభలో తాను కాంగ్రెస్ పార్టీ భారతదేశ స్వాతంత్ర్య పోరాటంలో పెద్ద పాత్ర పోషించింది అని చెప్పినప్పటిది.  సంభందిత వార్త ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు .
చివరగా, భారత్ జోడో యాత్ర నేపథ్యంలో, 2017 నాటి ట్విట్టర్ ట్రెండ్‌ని రాహుల్ గాంధీకి ఇప్పుడు సోషల్ మీడియాలో పెరిగిన ప్రజాదరణకి సూచన అన్నట్లు షేర్ చేస్తున్నారు.

created: September 28, 2022


text:
పశ్చిమ బెంగాల్‌లో మహిళను వేధించాడని ఒక పూజారిని బహిరంగంగా కొట్టిన పాత వీడియోని ఇప్పుడు మతపరమైన కోణంతో షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 26, 2023
పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో ఇంట్లో పూజ చేస్తూ గంట మోగించాడని ఒక హిందూ పూజారిని ముస్లింలు బహిరంగంగా బట్టలూడదీసి కొట్టిన దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. 2017లో ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తూ పెట్టిన ఒక పోస్టుని ఇప్పుడు సోషల్ మీడియాలో మళ్ళీ షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఇంట్లో పూజ చేస్తూ గంట మోగించాడని ఒక హిందూ పూజారిని ముస్లింలు దారుణంగా కొట్టిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలోని ఘటన 2017 ఆగస్టు నెలలో చోటుచేసుకుంది. గృహ పూజ వేడుకలో ఒక మహిళతో అసభ్యంగా ప్రవర్తించి, ఆమెను వేధించాడని ఆరోపిస్తూ భాదితురాలి కుటుంభికులు ఆ పూజారిని రోడ్డుపై ఇలా కొట్టారు. ఈ ఘటనలో మతపరమైన కోణమేమి లేదని కోల్‌కతా పోలీస్ వారు కూడా స్పష్టం చేశారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, వీడియోలోని అదే వ్యక్తిని ఒక గుంపు కొట్టుకుంటూ తీసుకెళ్తున్న వీడియోని ఒక లోకల్ న్యూస్ ఛానెల్ 3 సెప్టెంబర్ 2017 నాడు పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. మహిళను వేధించాడని ఆరోపిస్తూ బాధితురాలి బంధువులు రాజేంద్ర పండిట్ అనే పూజారిని ఇలా రోడ్డుపై బట్టలూడదీసి కొట్టుకుంటూ తీసుకెళ్లారని ఈ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసింది. ఈ ఘటనకు సంబంధించిన వీడియోలని మరికొన్ని వార్తా సంస్థలు కూడా 2017 సెప్టెంబర్ నెలలో షేర్ చేశాయి.
ఈ ఘటనకు సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, ఈ ఘటనకు సంబంధించి కోల్‌కతా పోలీస్ వారు 23 సెప్టెంబర్ 2021 నాడు ఒక ఫేస్‌బుక్ పోస్ట్ పెట్టినట్టు తెలిసింది. గృహ పూజ వేడుకలో ఒక మహిళతో అసభ్యంగా ప్రవర్తించి, ఆమెను వేధించాడని ఆరోపిస్తూ భాదితురాలి బంధువులు వీడియోలోని పూజారిని కొట్టారని కోల్‌కతా పోలీసులు స్పష్టం చేశారు. ఈ ఘటనకు సంబంధించి ఫైల్ చేసిన కేసుకి సంబంధించిన వివరాలను తెలుపుతూ, ఈ ఘటనలో మతపరమైన కోణమేమి లేదని, సోషల్ మీడియాలో ఈ వీడియోకి సంబంధించి తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్న వ్యక్తులపై చట్టపరమైన చర్యలు తీసుకుంటామని కోల్‌కతా పోలీస్ వారు హెచ్చరించారు.
చివరగా, పశ్చిమ బెంగాల్‌లో మహిళను వేధించాడని ఒక పూజారిని బట్టలూడదీసి  బహిరంగంగా కొట్టిన పాత వీడియోని ఇప్పుడు మతపరమైన కోణంతో షేర్ చేస్తున్నారు.

created: September 26, 2023


text:
2017లో సమాజ్‌వాది పార్టీ యూత్ వింగ్ కార్యకర్తలు యోగి ఆదిత్యనాథ్ కాన్వాయ్‌పై దాడికి పాల్పడిన దృశ్యాలని ఇటీవల జరిగిన సంఘటనగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 17, 2021
ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ కాన్వాయ్‌పై దాడికి ప్రయత్నించిన దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఈ వీడియోలో యోగి ఆదిత్యనాథ్ కాన్వాయ్‌పై ఈ దాడి చేసింది రైతులని కొందరు పోస్టులు పెడితే, ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని నిరుద్యోగ యువత ఈ దాడికి పాల్పడినట్టు మరికొందరు పోస్టులు పెడుతున్నారు. ఆ పోస్టులలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ కాన్వాయ్‌పై రైతులు దాడికి ప్రయత్నించిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది. 2017లో లక్నో యూనివర్సిటీలో నిర్వహించిన ఒక కార్యక్రమానికి ముఖ్య అతిథిగా హాజరవడానికి వెళ్తున్న ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ కాన్వాయ్‌పై, సమాజ్‌వాది పార్టీ యువజన విభాగం  కార్యకర్తలు దాడికి ప్రయత్నించిన దృశ్యాలని ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కోసం కీ పదాలు ఉపయోగించి గుగూల్‌లో వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘Lehren News’ ఛానల్  12 జూన్ 2017 నాడు తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ కాన్వాయ్‌పై దాడికి పాల్పడిన దృశ్యాలని ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారాలంగా వీడియోలో కనిపిస్తున్న ఘటనకు సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, ఈ ఘటనకు సంబంధించిన వివరాలని తెలుపుతూ ‘ABP’ న్యూస్ ఛానల్ తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. 05 జూన్ 2017 నాడు లక్నో యూనివర్సిటీలో నిర్వహించిన కార్యక్రమానికి వెళ్తున్న యోగి ఆదిత్యనాథ్ కాన్వాయ్‌పై సమాజ్‌వాది పార్టీ యువజన విభాగం కార్యకర్తలు దాడికి ప్రయత్నించారని ఈ వీడియోలో రిపోర్ట్ చేసారు.
ముఖ్యమంత్రి భద్రతా ప్రోటోకాల్‌ను ఉల్లంఘించిన నేరం కింద ఇద్దరు అమ్మాయిలతో సహా 11 మంది విద్యార్ధులను పోలీసులు అరెస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. యోగి ఆదిత్యనాథ్ కాన్వాయ్‌పై దాడికి పాల్పడిన నిందితులకి లక్నో లోకల్ కోర్టు బెయిల్ నిరాకరించిందని ‘NDTV’ న్యూస్ ఛానల్ 10 జూన్ 2017 నాడు పబ్లిష్ చేసిన వీడియోలో రిపోర్ట్ చేసింది. ఈ ఘటనకి సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన న్యూస్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, 2017లో సమాజ్‌వాది పార్టీ యువజన విభాగం కార్యకర్తలు యోగి ఆదిత్యనాథ్ కాన్వాయ్‌పై దాడికి పాల్పడిన దృశ్యాలని ఇటీవల జరిగిన సంఘటనగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 17, 2021


text:
ఇది నిన్న భారత్ మరియు చైనా సైనికుల మధ్య జరిగిన ఘర్షణ వీడియో కాదు, 2017 జరిగిన ఘటనది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 18, 2020
ఒక వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, ‘నిన్న (16 జూన్ 2020) న భారత్ – చైనా సరిహద్దు లో ఇరు దేశాల సైనికుల మధ్య జరిగిన ఘర్షణ దృశ్యాలు’ అని  దాని గురించి చెప్తున్నారు. ఆ వీడియోని ప్రస్తుతం భారత్ మరియు చైనా మధ్య నెలకొని ఉన్న ఉద్రిక్త పరిస్థితుల సమయంలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. భారత్ మరియు చైనా సైన్యాల మధ్య 15 జూన్ 2020న గాల్వాన్ వ్యాలీ లో జరిగిన ఘర్షణల్లో సుమారు ఇరవై మంది భారత జవాన్లు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. అయితే, పోస్టు లోని వీడియో పాతదని FACTLY విశ్లేషణ లో తెలిసింది.  ఆ వీడియో ని ‘Times of India’ వార్తా సంస్థ ‘19 ఆగష్టు 2017’ న తమ యూట్యూబ్ ఛానల్ లో అప్లోడ్ చేసింది. ఆ న్యూస్ వీడియో ప్రకారం, అది  ‘15 ఆగష్టు 2017’ న లడఖ్‌లోని పంగోంగ్ సరస్సు దగ్గర భారత్ మరియు చైనా సైనికుల మధ్య జరిగిన ఘర్షణకి సంబంధించిందని తెలుస్తుంది. కావున, పోస్టు లోని వీడియో ప్రస్తుతం భారత్ మరియు చైనా మధ్య నెలకొని ఉన్న ఉద్రిక్తలకు సంబంధించినది కాదు.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్ – ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్ –
1.  న్యూస్ వీడియో – https://www.youtube.com/watch?v=V7szW8u52I0
Did you watch our new video?


text:
2017లో వర్షాల వల్ల మెక్సికోలోని ఎయిర్‌పోర్ట్ రన్‌వేపై వరదనీరు చేరిన వీడియోని చెన్నై ఎయిర్‌పోర్ట్‌దంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 12, 2021
ఇటీవల కురిసిన భారీ వర్షాల కారణంగా చెన్నైలో అనేక ప్రాంతాలు నీట మునిగాయి. చెన్నై ఎయిర్‌పోర్ట్ రన్‌వేపై వరదనీరు చేరడంతో కొన్ని ఫ్లైట్స్ కూడా రద్దు చేసారు. ఐతే ఈ నేపథ్యంలోనే ఎయిర్‌పోర్ట్ రన్‌వే నీటితో నిండి ఉన్న ఒక వీడియోని చెన్నై ఎయిర్‌పోర్ట్‌దని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: చెన్నై ఎయిర్‌పోర్ట్ రన్‌వే నీటితో నిండిపోయిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నది మెక్సికో సిటీ ఎయిర్‌పోర్ట్. ఈ వీడియో 2017లో మెక్సికోలో వర్షాల వల్ల మెక్సికో సిటీ ఎయిర్‌పోర్ట్ (Aeropuerto Internacional Benito Juárez) ఎయిర్‌పోర్ట్‌పై నీరు చేరినప్పుడు తీసింది. చాలా మెక్సికన్ వార్తా సంస్థలు ఈ వీడియోని రిపోర్ట్ చేసాయి. ప్రస్తుతం చెన్నైలో కురుస్తున్న వర్షాల వల్ల విమానయాన సేవలకు అంతరాయం కలిగినప్పటికీ, ఈ వీడియోకి చెన్నై ఎయిర్‌పోర్ట్‌కి ఎటువంటి సంబంధంలేదు.  కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నది మెక్సికో సిటీ అంతర్జాతీయ విమానశ్రయం. ఈ వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్‌ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా 2017లో ఇదే వీడియోని మెక్సికో సిటీ ఎయిర్‌పోర్ట్ (Aeropuerto Internacional Benito Juárez)  దంటూ షేర్ చేసిన పోస్టు కనిపించింది.
VIDEO | La intensa lluvia de esta tarde obligó a suspender vuelos en el Aeropuerto de la Ciudad de México, cortesía @AICM_mx pic.twitter.com/Jx6eD3zHem
దిని ఆధారంగా గూగుల్‌లో వెతకగా 2017లో వర్షాల వల్ల మెక్సికో సిటీ అంతర్జాతీయ విమానశ్రయంలో విమాన సర్వీసులు రద్దు చేసారని చెప్తూ ఒక మెక్సికో వార్తా సంస్థ ఇదే వీడియోని షేర్ చేసిన ట్వీట్ మాకు కనిపించింది.
Suspenden operaciones en el @AICM_mx por las lluvias.
Así lucen algunas zonas de pista. https://t.co/mKqbLJobAR
Video: @CanalOnceTV. pic.twitter.com/2a2dYsTKkg
ఇదే వీడియోని మెక్సికో సిటీ అంతర్జాతీయ విమానశ్రయానిదని రిపోర్ట్ చేసిన మరొక మెక్సికన్ వార్తా కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు. దీన్నిబట్టి, ఈ వీడియో మెక్సికో సిటీ అంతర్జాతీయ విమానశ్రయానిదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
ఐతే ప్రస్తుత వరదలకు చెన్నై ఎయిర్‌పోర్ట్ కూడా కొన్ని విమాన సర్వీసులను రద్దు చేసింది. చెన్నై ఎయిర్‌పోర్ట్ అథారిటీ కూడా ఇదే విషయం చెప్తూ 11 నవంబర్ 2021 మధ్యాహ్నం ఒక ట్వీట్ చేసింది. ఐతే సాయంకాలం ఎయిర్‌పోర్ట్ సర్వీసు పునఃప్రారంభం అయినట్టు మరొక ట్వీట్ చేసింది.
Chennai Airport regrets the inconvenience caused to esteemed passengers due to severe weather conditions. Passengers are requested  to contact concerned airline(s) for any updates regarding schedules. @AAI_Official @MoCA_GoI
వరదల వల్ల చెన్నై విమానశ్రయంలో విమాన సర్వీసులకు ఆటంకం కలిగినప్పటికీ వైరల్ అవుతున్న వీడియో చెన్నై ఎయిర్‌పోర్ట్‌కి సంబంధంలేదు. గతంలో కూడా  ఇదే వీడియోని ప్రపంచంలోని వివిధ నగరాలలోని (సింగపూర్, ముంబై, బెంగళూరు, మియామీ, హైదరాబాద్) విమానాశ్రయాలకి ఆపాదిస్తూ సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసారు. అది మెక్సికోకి సంబంధించిన వీడియో అని వివిధ మీడియా సంస్థలు ప్రచురించిన ఫ్యాక్ట్-చెక్ కథనాలని ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, 2017లో వర్షాల వల్ల మెక్సికోలోని ఎయిర్‌పోర్ట్ రన్‌వేపై వరదనీరు చేరిన వీడియోని చెన్నై ఎయిర్‌పోర్ట్‌దంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 12, 2021


text:
2017లో కేరళ సచివాలయ సిబ్బంది ఇచ్చిన ఓనం విందులో పినరయి విజయన్ భోజనం చేస్తున్న దృశ్యాలని ఇప్పుడు తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 22, 2021
కేరళ ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్, సెక్యూరిటీ సిబ్బంది లేకుండా ఆటోలో వెళ్లి ఒక కాకా హోటల్లో తృప్తిగా తన డబ్బులతో భోజనం చేసిన దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. ముఖ్యమంత్రి పర్యటనకి వస్తున్నారంటే ట్రాఫిక్ నియంత్రణ పేరుతో గంటల కొద్ది ప్రజలను ఇబ్బంది పెట్టే ఈ కాలంలో,  పినరయి విజయన్ ఒక సామాన్య వ్యక్తిలా నడుచుకోవడం హర్షించ దగ్గ విషయమని ఈ పోస్టులో తెలిపారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కేరళ ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్, సెక్యూరిటీ సిబ్బంది లేకుండా ఆటోలో వెళ్లి ఒక కాకా హోటల్లో తృప్తిగా తన డబ్బులతో భోజనం చేసిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో, 2017లో కేరళ సచివాలయ సిబ్బందితో కలిసి పినరయి విజయన్ ఓనం సాంప్రదాయ విందు ‘ఓనసాడ్య’ను ఆరగిస్తున్న దృశ్యాలని చూపిస్తుంది. ఈ విందు కార్యక్రమాన్ని కేరళ సచివాలయ సిబ్బంది వారు నిర్వహించారు. కేరళ ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్ స్వతంత్రంగా ఆటోలో వెళ్లి ఒక కాకా హోటల్లో భోజనం చేసినట్టు మాకు ఎటువంటి సమాచారం దొరకలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలను చూపిస్తున్న వీడియోని ‘టైమ్స్ అఫ్ ఇండియా’ సంస్థ 25 ఆగష్టు 2017 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. కేరళ ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్ కేరళ సచివాలయ సిబ్బందితో కలిసి ఓనం సాంప్రదాయ విందు ‘ఓనసాడ్య’ను ఆరగిస్తున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు. ఈ విందు కార్యక్రమాన్ని కేరళ సచివాలయ సిబ్బంది వారు నిర్వహించినట్టు ‘టైమ్స్ అఫ్ ఇండియా’ రిపోర్ట్ చేసింది.
ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ 2017లో పబ్లిష్ అయిన మరికొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్ మరియు వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. కేరళ సచివాలయ సిబ్బంది నిర్వహించిన విందు కార్యక్రమంలో పినరయి విజయన్ భోజనం చేస్తున్న దృశ్యాలని ఈ న్యూస్ రిపోర్టులలో కూడా తెలిపారు. కేరళ ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్ స్వతంత్రంగా ఆటోలో వెళ్లి ఒక కాకా హోటల్లో భోజనం చేసినట్టు ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ ఇప్పటివరకు రిపోర్ట్ చేయలేదని తెలిసింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని 2017లో కేరళ సచివాలయ సిబ్బంది వారు ఇచ్చిన ఓనం పండగ విందు కార్యక్రమంలో తీసారని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, కేరళ సచివాలయ సిబ్బంది ఇచ్చిన ఓనం విందులో పినరయి విజయన్ భోజనం చేస్తున్న పాత ఫోటోని ఇప్పుడు తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 22, 2021


text:
2017లో హిందీ బోర్డులకి నలుపు రంగు పుస్తున్న ఫోటోలని ఇప్పటి రైతు నిరసనలకు ముడి పెడుతున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 14, 2021
‘రిలయన్స్ జియో టవర్లు ధ్వంసము చేసాక ఇప్పుడు హిందీ ఉండకూడదు అంటూ హిందీ బోర్డులకు నల్ల రంగు పూస్తున్న రైతుల ముసుగులోని వ్యతిరేక శక్తులు’, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక ఫోటో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. కేంద్ర ప్రభుత్వం కొత్తగా తీసుకొచ్చిన వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా రైతులు నిరసన చేస్తున్న నేపధ్యంలో, ఈ పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నిరసన చేస్తున్న రైతులు ఇప్పుడు రహదారి పై ఉన్న హిందీ బోర్డులకి నల్ల రంగు పుస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోలు, పంజాబ్ రాష్ట్రంలో సిక్కు ఉద్యమకారులు నిర్వహించిన ఒక పాత ర్యాలీకి సంబంధించినవి. 2017లో పంజాబ్ రహదారులపై ఉన్న సైన్ బోర్డులపై పంజాబీ బాష పై వరుసలో ఉండాలని సిక్కు ఉద్యమకారులు ఈ ర్యాలీ నిర్వహించారు. ఈ ఫొటోలకి వ్యవసాయ చట్టాలకి వ్యతిరేకంగా రైతులు చేస్తున్న నిరసనలకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే ఫోటోలని షేర్ చేస్తూ ‘India TV’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ 25 అక్టోబర్ 2017 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. పంజాబ్ రహదారులపై ఉన్న హిందీ బాష సైన్ బోర్డులకి కొన్ని సిక్కు సంస్థలకి చెందిన కార్యకర్తలు నలుపు రంగు పూసినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. రహదారులపై ఉన్న సైన్ బోర్డులపై పంజాబీ బాష అక్షరాలు పై వరుసలో ఉండాలని సిక్కు సంస్థల కార్యకర్తలు బటిండా -ఫరిడ్కోట్ రహదారి పై ఈ భారి ర్యాలీ నిర్వహించినట్టు ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. దళ్ ఖాల్స, SAD (అమ్రిత్సర్), BKU (క్రాంతికారి) కి చెందిన కార్యకర్తలు ఈ ర్యాలీ నిర్వహించినట్టు ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. ఇదే విషయాన్నీ ‘India TV’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ తమ యూట్యూబ్ వీడియోలో రిపోర్ట్ చేసింది.
2017లో పంజాబ్ రాష్ట్రంలో జరిగిన ఈ ర్యాలికి సంబంధించి Khalsa Force న్యూస్ వెబ్ సైట్ ‘10 అక్టోబర్ 2017’ మరియు ‘21 అక్టోబర్ 2017’ నాడు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసింది. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ర్యాలీ పూర్తి వీడియోని ‘Khalsa Force’ తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పోస్ట్ చేసింది. ఈ ర్యాలీకి సంబంధించిన వివరాలు తెలుపుతూ పబ్లిష్ చేసిన మరికొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలు 2017లో పంజాబ్ రాష్ట్రంలో జరిగిన ఒక ర్యాలీకి సంబంధించినవి అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
పోస్టులోని అదే క్లెయిమ్ చేస్తూ కొంతమంది సోషల్ మీడియా యూసర్లు ఒక వీడియోని వైరల్ చేస్తున్నారు. ఆ వీడియో స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే వీడియోని ఒక యూసర్ ‘22 ఫిబ్రవరి 2019’ నాడు యూట్యూబ్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ వీడియో ఎక్కడిది అని తెలుయనప్పటికి, రైతులు వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా చేస్తున్న నిరసనలకు సంబంధించినది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, 2017లో సిక్కు ఉద్యమకారులు రహదారులపై ఉన్న హిందీ బోర్డులకి నలుపు రంగు పుస్తున్న ఫోటోలని రైతు నిరసనలకు ముడి పెడుతున్నారు.

created: January 14, 2021


text:
ఈ ఫోటో బీహార్ రాష్ట్రంలో బీజేపీ  నిర్వహించిన ఎన్నికల ర్యాలీకి సంబంధించినది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 16, 2020
బీహార్ రాష్ట్రంలో ఎన్నికలు జరుగబోతున్న నేపధ్యంలో, బీజేపీ నిర్వహించిన ఒక మీటింగ్ కి ప్రజలు ఎవ్వరూ హజరు కాలేదంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక ఫోటో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఖాళీగా ఉన్న ఆ ఎలక్షన్  మీటింగ్ లో బీజేపీ నాయకులు ప్రసంగిస్తున్నప్పుడు ఒక కుక్క వారి ముందు దీనంగా నిద్రపోయి ఉండటం మనం గమనించవచ్చు.  ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బీహార్ రాష్ట్రంలో బీజేపీ నిర్వహించిన ఎలక్షన్ ర్యాలీ కి సంబంధించిన ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో పాతది. 2018లో తమిళనాడు రాష్ట్రంలో బీజేపీ సభ్యులు చేసిన  స్ట్రీట్ ర్యాలికి సంబంధించిన ఫోటో ఇది అని విశ్లేషణలో తెలిసింది. ఈ ఫోటోకి బీహార్ లో జరుగబోతున్న ఎన్నికలకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న ఈ క్లెయిమ్ తప్పు.
ఫోటోలో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ఒక యూసర్ 2018లో ట్వీట్ పెట్టినట్టు తెలిసింది. తమిళనాడులో బీజేపీ పరిస్థితి ఇది, అంటూ ఆ ట్వీట్ లో ఆ యూసర్ పేర్కొన్నారు.
Dear North, this is how we treat BJP in Tamil Nadu pic.twitter.com/6EDRBk6xcX
ఈ వివరాల ఆధారంగా ఆ ఫోటోకి సంబంధించిన పూర్తి వివరాల కోసం వెతకగా, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘Vinavu’ అనే తమిళ న్యూస్ వెబ్ సైట్ ‘03 జూలై 2018’ నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. ఆర్టికల్ లో రాసిన సమాచారం ప్రకారం, బీజేపీ తమిళనాడు రాష్ట్రంలో నిర్వహించిన ఒక స్ట్రీట్ ర్యాలికి సంబంధించిన ఫోటో ఇది అని తెలిసింది. ప్రజలు, కార్యకర్తలు లేక ఖాళీగా ఉన్న ఆ మీటింగ్ లో బీజేపీ నాయకులు ప్రసంగిస్తున్నప్పుడు, ఒక కుక్క ఇలా దీనంగా పడుకున్నట్టు ఆ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. ఇదే విషయాన్నీ తెలుపుతూ ‘Savvuku’ అనే తమిళ వెబ్ సైట్ వారు కూడా ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో తమిళనాడు కి సంబంధించింది అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, తమిళనాడులో బీజేపీ చేసిన పాత స్ట్రీట్ ర్యాలీకి సంబంధించిన ఫోటోని చూపిస్తూ బీహార్ రాష్ట్రంలో బీజేపీ నిర్వహించిన ఎన్నికల ర్యాలి అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 16, 2020


text:
2018 ధోల్ ప్రదర్శన వీడియోను, ఎయిర్ ఇండియా కొన్న తరువాత తొలి టాటా విమానంలో జరిగిన వేడుక అని అంటున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 9, 2021
టాటా వారు ఎయిర్ ఇండియా కొన్న తరువాత తొలి విమానంలో జరిగిన ఈ వేడుకలు అంటూ ఒక వీడియోతో ఉన్న పోస్టును సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: టాటా వారు ఎయిర్ ఇండియా కొన్న తరువాత తొలి విమానంలో జరిగిన వేడుక వీడియో.
ఫాక్ట్: ఈ వీడియో 2018లో తీసింది, 2021లో కాదు. 2018లో ఎయిర్ ఇండియా అమ్రిత్‌సర్ నుండి బర్మింగ్‌హామ్ మధ్య నాన్ స్టాప్ విమానాలను ఎనిమిదేళ్ల తరువాత తిరిగి ప్రారంభించిన వేళ ప్రత్యేక ధోల్ ప్రదర్శన జరిగినప్పుడు తీసిన వీడియో ఇది. 68 సంవత్సరాల తరువాత టాటా గ్రూప్ ఎయిర్ ఇండియాను తిరిగి కొనుగోలు చేసింది. టాటా గ్రూప్ వారు ప్రభుత్వంతో చేసిన షేర్ పర్చేస్ అగ్రిమెంట్ ప్రకారం, 23 జనవరి 2022 లోగా ఎయిర్ ఇండియాను కంట్రోల్లో తీసుకొని ప్రారంభించాలని ఉంది. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
వీడియోను స్క్రీన్‌షాట్స్ తీసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే విజువల్స్‌తో ఉన్న వీడియో ఒకటి ధోల్ బ్లాస్టర్స్ వెబ్సైటులో లభించింది. అదే ధోల్ బ్లాస్టర్స్ వారి వీడియోను యూట్యూబ్‌లో 09 మార్చ్ 2018న అప్లోడ్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. టాటా వారు ఎయిర్ ఇండియాను అప్పటికి ఇంకా కొనుగోలు చేయలేదు. “ఎయిర్ ఇండియా విమానం లోపల ఆడుతున్న ధోల్ బ్లాస్టర్లు” అనే టైటిల్‌తో వీడియోను యూట్యూబ్‌లో అప్లోడ్ చేసారు.
కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి గూగుల్లో వెతకగా, ఈ వీడియోకు సంబంధించిన ఒక ఆర్టికల్ లభించింది. 2018లో, ఎనిమిదేళ్ల విరామం తరువాత, ఎయిర్ ఇండియా అమ్రిత్‌సర్ నుండి బర్మింగ్‌హామ్ మధ్య నాన్ స్టాప్ విమానాలను తిరిగి ప్రారంభించింది. బ్రిటన్ నుండి భారతదేశానికి ప్రయాణించే ప్రయాణీకుల మధ్య ఈ ప్రత్యేక ధోల్ ప్రదర్శన జరిగినట్టు ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది. ఆ మొదటి ఫ్లైట్ టేకాఫ్ కు కొన్ని క్షణాల ముందు ఈ వీడియో తీసినట్టు తెలుస్తుంది.
68 సంవత్సరాల తరువాత టాటా గ్రూప్ ఎయిర్ ఇండియాను రి-అక్వైర్ చేసుకుంది. టాటా గ్రూప్ వారు ప్రభుత్వంతో చేసిన షేర్ పర్చేస్ అగ్రిమెంట్ ప్రకారం, 23 జనవరి 2022 లోగా ఎయిర్ ఇండియాను కంట్రోల్లో తీసుకొని ప్రారంభించాలని ఉంది. కావున, అప్పుడే వేడుకలు మొదలయ్యాయి అనటంలో అర్థంలేదు.
చివరగా, 2018లో ఎయిర్ ఇండియా విమానంలో జరిగిన ప్రత్యేక ధోల్ ప్రదర్శన వీడియోను, టాటా వారు ఎయిర్ ఇండియా కొన్న తరువాత తొలి విమానంలో జరిగిన వేడుక అని అంటున్నారు.

created: November 9, 2021


text:
2018లో చేసిన నృత్య ప్రదర్శన వీడియోను స్పెయిన్ దేశంలో అయోధ్య రామ మందిర నిర్మాణ సంబరాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 29, 2020
అయోధ్య లోని రామ మందిర నిర్మాణ పనులు ప్రారంభమవుతున్నాయన్న ఆనందంలో సంబరాలు జరుపుకుంటున్న స్పెయిన్ దేశంలోని భారతీయులు, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
అయోధ్యలోని రామ మందిర నిర్మాణ పనులు మొదలవుతున్నాయన్న ఆనందంలో సంబరాలు చేసుకుంటున్న స్పెయిన్ లోని భారతీయులు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో, స్పెయిన్ దేశంలో జరిగిన ఒక భారతీయ కార్యక్రమానికి సంబంధించిన వీడియో అని విశ్లేషణలో తెలిసింది. 2018లో మహారాష్ట్రకి చెందిన ‘Swargandhar Dhol Tasha Pathak’ డాన్స్ గ్రూప్ స్పెయిన్ దేశంలో జరిగిన అంతర్జాతీయ జానపద ఉత్సవంలో ప్రదర్శన ఇచ్చినప్పుడు తీసిన వీడియో అది. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, అవే దృశ్యాలు కలిగి ఉన్న వీడియోలు ‘Swargandhar Dhol Tasha Pathak’ అనే యూట్యూబ్ చానల్ లో దొరికాయి. అవి ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. 2018లో స్పెయిన్ దేశంలో జరిగిన అంతర్జాతీయ జానపద ఉత్సవంలో మహారాష్ట్రకి చెందిన ‘Swargandhar Dhol Tasha Pathak’ అనే డాన్స్ గ్రూప్ ప్రదర్శన ఇచ్చినట్టు విశ్లేషణలో తెలిసింది. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఆ వీడియో ఈ ప్రదర్శనకు సంబంధించినది.
‘Swargandhar Dhol Tasha Pathak’ డాన్స్ గ్రూప్ వారు స్పెయిన్ లో చేస్తున్న జానపద నృత్య ప్రదర్శనకు సంబంధించిన వివరాలు తెలుపుతూ ‘Mid-Day.com’ వారు రాసిన ఆర్టికల్ ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, 2018లో స్పెయిన్ దేశంలో చేసిన భారతీయ నృత్య ప్రదర్శనను చూపిస్తూ అయోధ్యలోని రామ మందిర నిర్మాణ ప్రారంభానికి సంబంధించిన సంబరాలుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
బీజేపీ నాయకుడికి ప్రజలు చెప్పుల దండ వేస్తున్న ఈ పాత వీడియో ఉత్తరప్రదేశ్‌కి సంబంధించింది కాదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 25, 2022
ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ఎన్నికల ప్రచారానికి వెళ్ళిన బీజేపీ నాయకుడికి అక్కడి ప్రజలు చెప్పుల దండ వేసి తరిమికొడుతున్న దృశ్యాలు అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో త్వరలో శాసనసభ ఎన్నికలు జరుగనున్న నేపథ్యంలో ఈ పోస్టు సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ఎన్నికల ప్రచారానికి వెళ్ళిన బీజేపీ నాయకుడికి అక్కడి ప్రజలు చెప్పుల దండ వేసి తరిమికొడుతున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది. 2018లో మధ్యప్రదేశ్ స్థానిక సంస్థల  ఎన్నికల ప్రచారానికి దినేష్ శర్మ అనే బీజేపీ నాయకుడిని అక్కడి ప్రజలు ఇలా చెప్పుల దండ వేసి స్వాగతం పలికారు. ఈ వీడియోకి ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో జరగనున్న శాసనసభ ఎన్నికలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగి ఉన్న ఫోటోని ‘Scroll.in’ వార్తా సంస్థ 08 జనవరి 2018 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌లో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ ఘటన మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని దార్ నగరం సమీపంలోని ధంనోడ్ పట్టణంలో చోటుచేసుకుందని ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. బీజేపీ తరుపున స్థానిక ఎన్నికల ప్రచారం కోసం వచ్చిన దినేష్ శర్మకి ఒక వ్యక్తి చప్పుల దండ వేసి స్వాగతం పలికినట్టు ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు. నీటి సమస్య గురించి తాము చేసిన అనేక ఫిర్యాదులకి ప్రభుత్వ అధికారులు సరిగా స్పందించకపోవడాన్ని నిరసిస్తూ ఆ వ్యక్తి దినేష్ శర్మకు చెప్పుల దండ వేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు.
2018లో మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో  చోటుచేసుకున్న ఈ ఘటనకు సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన మరికొన్ని ఆర్టికల్స్ మరియు వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి సంబంధించిందని, ఉత్తరప్రదేశ్ ఎన్నికలకు సంబంధించినది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఇదివరకు, ఇదే వీడియోని బీహార్ శాసనసభ ఎన్నికలకు జత చేస్తూ సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసినప్పుడు, ఫాక్ట్‌లీ దానికి సంబంధించి ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది.
చివరగా, మధ్యప్రదేశ్ స్థానిక ఎన్నికలకు సంబంధించిన పాత వీడియోని ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ఎన్నికల ప్రచారానికి వెళ్ళిన బీజేపీ నాయకుడికి ప్రజలు చెప్పుల దండ వేసి తరిమికోడుతున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 25, 2022