text:
జితేంద్ర అవద్‌పై గతంలో జరిగిన దాడి దృశ్యాలను తను ఇటీవల రాముడిపై చేసిన వివాదాస్పద వ్యాఖ్యలకు ముడిపెడుతూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 12, 2024
ఎన్సీపీ-శరద్ పవార్ వర్గం నేత జితేంద్ర అవద్ ఇటీవల శ్రీరాముడు మాంసాహారి అంటూ చేసిన వ్యాఖ్యలు వివాదాస్పదం అయ్యాయి అంటూ పలు వార్తసంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి (ఇక్కడ & ఇక్కడ). ఈ నేపథ్యంలోనే జితేంద్ర అవద్‌పై శివ్‌ప్రతిష్ఠాన్ కార్యకర్తలు దాడి చేసారు అని చెప్తూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల శ్రీరాముడిపై వివాదాస్పద వ్యాఖ్యలు చేసిన ఎన్సీపీ నేత జితేంద్ర అవద్‌పై శివ్‌ప్రతిష్ఠాన్ కార్యకర్తలు దాడి చేసిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): శ్రీరాముడిపై వివాదాస్పద వ్యాఖ్యలు చేసిన తర్వాత జితేంద్ర అవద్‌పై దాడి జరిగినట్టు ఎలాంటి మీడియా రిపోర్ట్స్ లభించలేదు. ప్రస్తుతం వైరల్ అవుతున్న దాడి దృశ్యాలు గతంలో బాబాసాహెబ్ పురందరే గురించి జితేంద్ర అవద్ చేసిన అభ్యంతరకర వ్యాఖ్యలకు నిరసనగా ఆయనపై మహారాష్ట్రలోని సాంగ్లీలో జరిగిన దాడికి సంబంధించినవి. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
శ్రీరాముడుపై వివాదాస్పద వ్యాఖ్యలు చేసిన తర్వాత ఎన్సీపీ నేత జితేంద్ర అవద్‌పై ఏమైనా దాడి జరిగిందా అని తగిన కీవర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, ఎలాంటి మీడియా రిపోర్ట్స్ లభించలేదు. ఒకవేళ ఆయన పై దాడి జరిగి ఉంటే మీడియా రిపోర్ట్స్ లభించేవి. ఈ క్రమంలోనే జితేంద్ర అవద్‌పై మహారాష్ట్రలోని పలు పోలీస్ స్టేషన్లలో ఎఫ్‌ఐఆర్‌లు నమోదయినట్టు పలు వార్తసంస్థల రిపోర్ట్స్ లభించాయి (ఇక్కడ & ఇక్కడ).
తదనంతరం, యూట్యూబ్‌లో జితేంద్ర అవద్ దాడికి గురైన వీడియోల కోసం సంబంధిత కీవర్డ్స్ ఉపయోగించి సెర్చ్ చేయగా, వైరల్ వీడియోలోని కొన్ని దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోతో కూడిన వార్తాకథనం ఇండియాటీవీ 20 జూలై 2015న పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ కథనం ప్రకారం “మహారాష్ట్రలోని సాంగ్లీలో జరిగిన కార్యక్రమంలో, ప్రముఖ భారతీయ రచయిత మరియు చరిత్రకారుడు బాబాసాహెబ్ పురందరే గురించి జితేంద్ర అవద్ అవమానకరమైన వ్యాఖ్యలు చేసాడు మరియు ప్రతిష్టాత్మకమైన మహారాష్ట్ర భూషణ్ అవార్డును బాబాసాహెబ్ పురందరేకు ఇవొద్దు అంటూ డిమాండ్ చేశాడు. ఈ వ్యాఖ్యలతో ఆగ్రహం చెందిన కొందరు శివప్రతిష్ఠాన్ సంఘటన్ సభ్యులు జితేంద్ర అవద్‌ను కొట్టడానికి వేదికపైకి వచ్చారు. ఆ తర్వాత వారికి, అవద్ పార్టీ కార్యకర్తలకు మధ్య వాగ్వాదం, తోపులాట జరిగింది”.
అంతే కాకుండా ఇదే సంఘటన సంబంధిచిన మరిన్ని వార్తాకథనాలు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. వైరల్ వీడియో చివర్లో తడి చొక్కాతో నడుస్తున్న అవద్‌ని చూపుతున్న ఫ్రేముల స్క్రీన్ షాట్లను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని 27 నవంబర్ 2023న అవద్ స్వంత యూట్యూబ్ ఖాతాలో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఇది కూడా అతని ఇటీవలి వివాదాస్పద ప్రకటన కంటే ముందే జరిగింది. దీన్ని బట్టి గతంలో జితేంద్ర అవద్‌పై జరిగిన దాడి దృశ్యాలను ప్రస్తుత పరిస్థితులకు ఆపాదిస్తూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు అని అర్థమవుతుంది.
చివరగా, శ్రీరాముడిపై వివాదాస్పద వ్యాఖ్యలు చేసిన తర్వాత జితేంద్ర అవద్‌పై ఎలాంటి దాడి జరగలేదు, గతంలో జరిగిన దాడి దృశ్యాలను ప్రస్తుత పరిస్థితులకు ఆపాదిస్తూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 12, 2024


text:
ఆస్ట్రేలియా అభిమాని వందేమాతరం నినాదాలు చేస్తున్న పాత వీడియోని ప్రస్తుత T20 వరల్డ్ కప్‌కి ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 12, 2021
ఇటీవల జరిగిన T20 వరల్డ్ కప్ సెమీ ఫైనల్ మ్యాచ్‌లో పాకిస్తాన్‌పై ఆస్ట్రేలియా గెలిచిన అనంతరం ఆస్ట్రేలియా క్రికెటర్ వందేమాతరం నినాదాలు చేసాడని చెప్తూ ఒక వీడియో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పాకిస్తాన్ vs ఆస్ట్రేలియా T20 వరల్డ్ కప్ సెమీ ఫైనల్ మ్యాచ్ అనంతరం ఆస్ట్రేలియా క్రికెటర్ ఒకరు వందేమాతరం నినాదాలు చేసిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): జనవరి 2021లో గబ్బాలో జరిగిన బోర్డర్-గవాస్కర్ ట్రోఫీ చివరి మ్యాచ్‌లో ఆస్ట్రేలియాపై భారత్ విజయం సాధించిన అనంతరం స్టాండ్స్‌లోని ఆస్ట్రేలియా అభిమాని ఒకరు ఇలా ‘భారత్ మాతాకీ జై’, ‘వందేమాతరం’ అంటూ నినాదాలు చేసాడు. ఈ నినాదాలు చేసింది ఆస్ట్రేలియన్ క్రికెటర్ కాదు. ఈ వీడియోకి ఇటీవల పాకిస్తాన్, ఆస్ట్రేలియా మధ్య జరిగిన T20 వరల్డ్ కప్ సెమీ ఫైనల్ మ్యాచ్‌కి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వీడియోలో ‘వందేమాతరం’, ‘భారత్ మాతాకి జై’ అని నినాదాలు చేస్తున్నది  ఆస్ట్రేలియన్ క్రికెటర్ కాదు, పాత ఆస్ట్రేలియన్ జెర్సీ ధరించిన ఒక అభిమాని. ఈ సంవత్సరం జనవరిలో భారత్, ఆస్ట్రేలియా మధ్య ఆస్ట్రేలియాలో జరిగిన టెస్ట్ సిరీస్‌లో ఈ ఘటన జరిగింది.
ఈ వీడియోకి సంబంధించిన సమాచారం కోసం గూగుల్‌లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ వీడియోని రిపోర్ట్ చేసిన అనేక వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి. ఈ కథనాల ప్రకారం  జనవరి 2021లో గబ్బాలో జరిగిన బోర్డర్-గవాస్కర్ ట్రోఫీ చివరి మ్యాచ్‌లో ఆస్ట్రేలియాపై భారత్ విజయం సాధించిన అనంతరం స్టాండ్స్‌లోని ఆస్ట్రేలియా అభిమాని ఒకరు ‘భారత్ మాతాకీ జై’,  ‘వందేమాతరం’ నినాదాలు చేసాడు. అప్పుడు ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ కూడా అయ్యింది.
పైగా ఆ సమయంలో చాలా మీడియా సంస్థలు కూడా ఈ వీడియోని రిపోర్ట్ చేసాయి, కొన్ని రిపోర్ట్స్ ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఐతే ప్రస్తుతం జరుగుతున్న T20 వరల్డ్ కప్‌లో భారత్ పాకిస్తాన్ చేతిలో ఓడిపోయిన విషయం తెలిసిందే, ఐతే ఇటీవల జరిగిన వరల్డ్ కప్ సెమీ ఫైనల్‌లో ఆస్ట్రేలియాతో జరిగిన మ్యాచ్‌లో పాకిస్తాన్ ఓడిపోవడంతో  ఈ వీడియోని తిరిగి షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, ఆస్ట్రేలియా అభిమాని వందేమాతరం నినాదాలు చేస్తున్న పాత వీడియోని ప్రస్తుత T20 వరల్డ్ కప్‌కి ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు.

source: news-factly

created: November 12, 2021

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
బీజేపీ నాయకులు ఒకరినొకరు కొట్టుకుంటున్న పాత వీడియోను మధ్యప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ నాయకులు ఘర్షణ పడుతున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 19, 2023
మధ్యప్రదేశ్ లో కాంగ్రెస్ పార్టీ 2023 అసెంబ్లీ ఎన్నికల మొదటి జాబితా విడుదల చేయగానే కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకులు ఘర్షణ పడుతున్నట్టు ఒక వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మధ్యప్రదేశ్ లో కాంగ్రెస్ పార్టీ 2023 అసెంబ్లీ ఎన్నికల మొదటి జాబితా విడుదల చేయగానే కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకులు ఘర్షణ పడుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో కనిపిస్తున్న ఘటన 2019లో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో జరిగిన బీజేపీ సమావేశంలో జరిగింది. బీజేపీ ఎంపీ శరద్ త్రిపాఠి తన పార్టీ ఎమ్మెల్యే రాకేశ్ సింగ్ తో వాదనకు దిగుతూ కొట్టుకుంటున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియో చూపిస్తుంది.  ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో నిర్మిస్తున్న ఒక ప్రాజెక్ట్ పునాది రాయిపై తమ పేర్లు పెట్టుకోవడం కోసం వారు ఈ ఘర్షణకు దిగినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియో కాంగ్రెస్ పార్టీకి సంబంధించింది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘NDTV’ వార్తా సంస్థ తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. 06 మర్చి 2019 నాడు ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో జరిగిన బీజేపీ సమావేశంలో ఈ ఘర్షణ చోటుచేసుకున్నట్టు వీడియో వివరణలో తెలిపారు. సంత్ కబీర్ నగర్ నియోజకవర్గానికి అప్పుడు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న బీజేపీ ఎంపీ శరద్ త్రిపాఠి తన పార్టీ ఎమ్మెల్యే రాకేశ్ సింగ్ తో వాదనకు దిగుతూ అతన్ని బూటుతో కొట్టినట్టు ఈ వీడియోలో రిపోర్ట్ చేసారు. ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో నిర్మిస్తున్న ఒక ప్రాజెక్ట్ పునాది రాయిపై తమ పేర్లు పెట్టుకోవడం కోసం వారు ఈ ఘర్షణకి దిగినట్టు తెలిసింది. 2019లో జరిగిన ఈ ఘర్షణకు సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఈ వీడియోని జాగ్రత్తగా గమనిస్తే, ఘర్షణకు దిగిన నేతల వెనుక ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ, ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఫోటోలు కలిగిన పోస్టర్ ఉన్నట్టు స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. దీన్ని  బట్టి, వీడియోలో ఘర్షణకు దిగిన నేతలు బీజేపీకి చెందినవారని, కాంగ్రెస్  పార్టీకి ఈ వీడియోతో ఎటువంటి సంబంధం లేదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఇంతకుముందు ఇదే వీడియోను ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ నేతలు కొట్టుకుంటున్న దృశ్యాలని షేర్ చేసినప్పుడు Factly ప్రచురించిన ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, బీజేపీ నాయకులు ఒకరినొకరు కొట్టుకుంటున్న పాత వీడియోను మధ్యప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ నాయకులు ఘర్షణ పడుతున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 19, 2023


text:
2022 మణిపూర్ ఎన్నికల్లో టికెట్ రాని వారు బీజేపీ జెండాలు తగలబెట్టిన వీడియోను ప్రస్తుతం మణిపూర్‌లో నెలకొన్న పరిస్థితులకు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 27, 2023
మణిపూర్ హింస నేపథ్యంలో అక్కడి ప్రజలు ఆగ్రహంతో భారీ ఎత్తున బీజేపీ జెండాలను తగలబెట్టారని చెప్తూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. ప్రజల్లో ఈ ఆగ్రహవేశాలు చూసిన తర్వాతే మోదీ బయటకు వచ్చినట్టు కూడా ఈ వీడియోను షేర్ చేస్తూ చెప్తున్నారు. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మణిపూర్ హింస నేపథ్యంలో అక్కడి ప్రజలు ఆగ్రహంతో భారీ ఎత్తున బీజేపీ జెండాలను తగలబెడుతున్న  వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియో 2022 జనవరిలో మణిపూర్ ఎన్నికలకు సంబంధించి బీజేపీ టికెట్ రాని వారు ఇలా పార్టీ జెండాలు, దిష్టిబొమ్మలు తగలబెట్టి నిరసన తెలియజేసిన ఘటనకు సంబంధించింది. ఈ వీడియోకు ప్రస్తుతం మణిపూర్‌లో నెలకొన్న పరిస్థితులకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
బీజేపీ జెండాలను తగలబెడుతున్న ఈ వీడియో మణిపూర్‌కు సంబంధించిందే అయిన ఈ ఘటన ఇటీవల జరిగింది కాదు. కాబట్టి ప్రస్తుతం మణిపూర్‌లో నెలకొన్న పరిస్థితులకు ఈ వీడియోతో ఎటువంటి సంబంధం లేదు. ఈ వీడియోకు సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం వీడియో స్క్రీన్ షాట్స్‌ను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే వీడియోను 2022 జనవరిలో షేర్ చేసిన ఒక ట్వీట్ మాకు కనిపించింది. ‘బీజేపీ మణిపూర్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల అభ్యర్థుల జాబితాను ప్రకటించిన తర్వాత బీజేపీలో తిరుగుబాటు’ అంటూ కాంగ్రెస్ సేవదాల్ ఈ వీడియోను షేర్ చేసింది
Revolt in BJP Manipur after BJP annonces list of candidates for assembly elections.
Soon in every part of India these scenes will be norm of the day for BJP.https://t.co/imUWoUyQN9 pic.twitter.com/g7MvHxnOyE
ఈ ట్వీట్ ఆధారంగా వెతకగా జనవరి 2022లో మణిపూర్ ఎన్నికల నేపథ్యంలో జరిగిన ఇలాంటి అనేక ఘటనలకు సంబంధించిన వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి. రాష్ట్ర అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు సంబంధించి బీజేపీ ప్రకటించిన అభ్యర్థుల జాబితాలో పేర్లు లేని వారు ఇలా బీజేపీ జెండాలు, దిష్టిబొమ్మలు తగలబెట్టి తమ నిరసన తెలియజేసారు. ఈ ఘటనలకు సంబంధించిన వార్తా కథనాలు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న వీడియో ఈ ఘటనకు సంబంధించిందే అయ్యి ఉంటుంది. మీము ఈ వీడియో ఏ ప్రదేశానిదో కచ్చితంగా చెప్పలేనప్పటికీ, ఈ వీడియో ఇంటర్నెట్‌లో అందుబాటులో ఉన్న టైంను బట్టి దీనికి ప్రస్తుతం మణిపూర్‌లో నెలకొన్న పరిస్థితులకు ఎటువంటి సంబంధంలేదని స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, 2022 ఎన్నికల్లో టికెట్ రాని వారు బీజేపీ జెండాలు తగలబెట్టిన వీడియోను ప్రస్తుతం మణిపూర్‌లో నెలకొన్న పరిస్థితులకు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
చంద్రబాబు నాయుడు కోసం రాజమండ్రికి వెళ్తున్న Z+ కాన్వాయ్ అంటూ ఒక పాత వీడియోను షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 31, 2023
చంద్రబాబు నాయుడు కోసం రాజమండ్రికి వెళ్తున్న Z+ కాన్వాయ్ అంటూ ఒక వీడియోను షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి  సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: చంద్రబాబు నాయుడు కోసం రాజమండ్రికి వెళ్తున్న Z+ కాన్వాయ్ దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్(నిజం):  ఈ వీడియో నవంబర్ 2021లో కడపలో వరద ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో చంద్రబాబు నాయుడు పర్యటించినప్పటిది. 2021 నుండి ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో అందుబాటులో ఉంది. స్కిల్ డెవలప్మెంట్ స్కాం కేసులో బెయిల్ మంజూరు కాకముందు నుండి ఈ వీడియో ఇంటర్నెట్లో అందుబాటులో ఉంది.  కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
స్కిల్ డెవలప్మెంట్ స్కాం కేసులో ఆంధ్రప్రదేశ్ హైకోర్టు మాజీ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడికి 31 అక్టోబర్ 2023న మధ్యంతర బెయిల్ మంజూరు చేసింది. ఈ క్రమంలోనే ఆయనను తీసుకరావడానికి Z+ కాన్వాయ్ రాజమండ్రికి వెళ్తుందని ఈ వీడియో వైరల్ అవుతుంది.
ఐతే ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న వీడియో ఈ రోజు జరిగిన పరిణామాలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. ఈ వీడియో పాతది. 2021 నుండి ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో అందుబాటులో ఉంది (ఇక్కడ & ఇక్కడ). కడప, చిత్తూరు జిల్లా వరద బాధితులను పరామర్శించడానికి బయలుదేరిన చంద్రబాబు నాయుడు గారు అంటూ ఈ వీడియోను షేర్ చేసారు.
నవంబర్ 2021లో కడపలో వరద ప్రభావిత ప్రాంతాల్లో చంద్రబాబు నాయుడు పర్యటించినట్టు వార్తా కథనాలు కూడా ఉన్నాయి (ఇక్కడ & ఇక్కడ). కాబట్టి ఈ వీడియో ఆ సందర్భానికి సంబంధించిందే అయ్యుండే అవకాశం ఉంది. కాగా వార్తా కథనాల ప్రకారం చంద్రబాబు నాయుడు 31 అక్టోబర్ 2023 సాయంకాలం వరకు బైటికి వచ్చే అవకాశం ఉంది.
చివరగా, చంద్రబాబు నాయుడు కోసం రాజమండ్రికి వెళ్తున్న Z+ కాన్వాయ్ అంటూ ఒక పాత వీడియోను షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 31, 2023


text:
ఢిల్లీ పోలీసుల పాత వీడియోని ‘వివేక్ దూబే ఎన్కౌంటర్ తర్వాత సంబరాలు చేసుకుంటున్న ఉత్తర్ ప్రదేశ్ పోలీసులు’ అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 16, 2020
పోలీసులు డాన్స్ చేస్తున్న ఒక వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, వివేక్ దూబే ఎన్కౌంటర్ అనంతరం సంబరాలు చేసుకుంటున్న ఉత్తర్ ప్రదేశ్ పోలీసులు అని ఆ వీడియో గురించి చెప్తున్నారు. వివేక్ దూబే కాన్పూర్ కి చెందిన ఒక నేరస్తుడు. అతను ఉత్తర్ ప్రదేశ్ పోలీసుల ఎన్కౌంటర్ లో ‘10 జులై 2020’ న చనిపోయాడు. పోస్ట్ లో చెప్పిన దాంట్లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
వివేక్ దూబే ఎన్కౌంటర్ అనంతరం సంబరాలు చేసుకుంటున్న ఉత్తర్ ప్రదేశ్ పోలీసుల వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియో ఇటీవల జరిగిన ఘటనకి సంబంధించినది కాదు, అది కనీసం ‘ఫిబ్రవరి 2019’ నుండి ఇంటర్నెట్ లో ఉంది. అంతేకాదు, వీడియో లో డాన్స్ చేస్తోంది ఢిల్లీ పోలీసులు, ఉత్తర్ ప్రదేశ్ పోలీసులు కాదు. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని మేము రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే వీడియో యూట్యూబ్ లో ఉన్నట్లుగా తెలిసింది. ఆ వీడియో కి టైటిల్ ‘Police dance // Me Nikla Gaddi lekar // SHO Dance // Police Program’ మరియు టైంస్టాంప్ ‘4 ఫిబ్రవరి 2019’ అని ఉంది.
వీడియో లో ఒక పోలీసు అధికారి యూనిఫామ్ మీద ‘D.P.’ అని ఉంది. ‘D.P.’ అని ఢిల్లీ పోలీసుల యూనిఫామ్ మీద ఉంటుంది.
పోస్టులోని వీడియో గురించి సమాచారం వెతికేటప్పుడు, అదే ఘటన కి సంబంధించిన మరొక వీడియో లభించింది. ఆ వీడియో లో కూడా మరొక పోలీసు అధికారి యూనిఫామ్ మీద కూడా ‘D.P.’ అని ఉండడం చూడవచ్చు.
చివరగా, ఢిల్లీ పోలీసులు డాన్స్ చేస్తున్న పాత వీడియో ని పోస్టు చేసి ‘వివేక్ దూబే ఎన్కౌంటర్ తర్వాత సంబరాలు చేసుకుంటున్న ఉత్తర్ ప్రదేశ్ పోలీసులు’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
అభివృద్ధి పనుల్లో భాగంగా తీసిన పాత వీడియోను విజయవాడలోని విజయేశ్వరాలయాన్ని కూలుస్తున్నట్టుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 15, 2022
విజయవాడలో దుర్గ గుడి దగ్గర రోడ్డు వెడల్పు చెయ్యడం కోసం మసీదుని ఏమి చెయ్యలేక శివాలయాన్ని కూలుస్తున్నారంటూ ఒక వీడియోతో ఉన్న పోస్టును సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: విజయవాడలో దుర్గ గుడి దగ్గర రోడ్డు వెడల్పు చెయ్యడంకోసం మసీదుని ఏమి చెయ్యలేక శివాలయాన్ని కూలుస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: ఈ వీడియో పాతది; కనీసం మార్చ్ 2020 నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. వీడియోలో కనిపిస్తున్నది ఇంద్రకీలాద్రి సమీపంలో ఉన్న శివాలయం, అది విజయేశ్వరాలయంగా పేరు గాంచింది. విజయేశ్వరాలయం యొక్క అభివృద్ది పనుల్లో భాగంగా ఆలయానికి ముందు ఉన్న దుకాణాలను కొంత తొలగిస్తున్నారు. అభివృద్ది పనులను ఉద్దేశపూర్వకంగా కూల్చివేతగా దుష్ప్రచారం చేస్తున్నారని దేవస్థాన అభిషేక పండితులు కృష్ణశర్మ 2020లోనే ఒక ప్రకటనలో అన్నారు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
వీడియోను స్క్రీన్‌షాట్స్ తీసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే వీడియో కనీసం మార్చ్ 2020 నుండి సోషల్ మీడియాలో (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) బాగా షేర్ అవుతుంది. అంటే ఈ సంఘటన ఇటీవల జరిగింది కాదు.
ఇదే వీడియో 2020లో బాగా వైరల్ అయినప్పుడు, ఒక ఫేస్‌బుక్ యూసర్ ఈ విజువల్స్‌తో ఉన్న ఒక న్యూస్ ఆర్టికల్ యొక్క ఫోటోను పెట్టి, ఫేక్ న్యూస్ స్ప్రెడ్ చేయొద్దంటూ పోస్ట్ చేసాడు. ఆ ఫోటోలో, ‘విజయేశ్వరాలయానికి మహర్దశ’ (golden days, అంటే మంచి రోజులొచ్చాయని అర్థం) అనే టైటిల్‌తో ఉన్న ఆర్టికల్ ప్రచురించారు.
ఇంద్రకీలాద్రి సమీపంలో ఈ శివాలయం ఉంది, అయితే విజయేశ్వరాలయం అని, ఇది పేరు గాంచింది. ఆ దేవాలయాన్ని అభివృద్ది చేయడం కొరకు దేవాదాయశాఖ 1.30కోట్లు వెచ్చిస్తుందని తెలిపారు. వీడియోలో ఉన్నట్టుగా పొక్లెయిన్ తో విజయేశ్వరాలయానికి ముందు ఉన్న దుకాణాలను కొంత తొలగిస్తున్నారు. అంటే, శివాలయాన్ని కాదు, అక్కడే ఉన్న దుకాణాలను కూలుస్తున్నారు. “దేవాలయ ప్రాకారాన్ని విస్తరించడం, ఇరుకుగా ఉన్న దుకాణాల మెట్లు తొలగించి విశాలంగా నిర్మించడం, అర్చకులకు క్వార్టర్స్, ఆలయానికి అవసరమైన మండపాల నిర్మాణం చేపట్టేందుకు పనులు ప్రారంభించారు.”
ఆ ఆర్టికల్‌లోనే, చివర్లో, విజయేశ్వరాలయం రినోవేషన్ పనులను వీడియో తీసి ఆలయాన్ని కూల్చుతున్నట్లు సోషల్ మీడియాలో ప్రచారం చేస్తున్నారని దేవస్థాన అభిషేక పండితులు కృష్ణశర్మ అన్నారు. విజయేశ్వరాలయం యొక్క అభివృద్దిలో భాగంగా జరుగుతున్న పనులకు సంబంధించిన వీడియోను పుకార్లు సృష్టిస్తున్నారని ఆయన తెలిపారు. అతను చేసిన ప్రకటన సాక్షి ఈ-పేపర్ లో కూడా ప్రచురించారు.
చివరగా, విజయవాడలోని విజయేశ్వరాలయం యొక్క అభివృద్ధి పనుల్లో భాగంగా తీసిన పాత వీడియోను ఆలయాన్ని కూలుస్తున్నట్టుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు ఇమ్మాన్యుయెల్ మాక్రోన్ పై కోడిగుడ్డు తో దాడి చేసిన ఈ ఘటన 2017 లో జరిగింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 29, 2020
ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు ఇమ్మాన్యుయెల్ మాక్రోన్ పై ఒక ముస్లిం నిరసనకారుడు కోడిగుడ్డుతో దాడి చేసిన దృశ్యం, అంటూ షేర్ అవుతున్న ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఇస్లాం మతానికి సంబంధించి మాక్రోన్ చేసిన వ్యాఖ్యలని నిరసిస్తూ ముస్లిం దేశాలలోని ప్రజలు ఫ్రాన్స్ కి వ్యతిరేకంగా భారీ ఉద్యమాలు చేస్తున్నారు. ఈ నేపధ్యంలో వైరల్ అవుతున్న పోస్టులోని ఆ క్లెయిమ్ ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు ఇమ్మాన్యుయెల్ మాక్రోన్ పై ఒక ముస్లిం నిరసనకారుడు ఇటీవల కోడిగుడ్డుతో దాడి చేసిన దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలోని ఆ ఘటన 2017లో జరిగింది. ఇమ్మాన్యుయెల్ మాక్రోన్  ఫ్రాన్స్ అధ్యక్ష పదవి కోసం పోటిచేస్తున్న సమయంలో పారిస్ నగరంలో జరిగిన అగ్రికల్చర్ ఫెయిర్ ని సందర్షించినప్పుడు ఈ ఘటన జరిగింది. వీడియోలోని ఈ ఘటనకి ఇటీవల ముస్లిం దేశాలు ఫ్రాన్స్ కి వ్యతిరేకంగా చేస్తున్న నిరసనలకి  ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే వీడియోని షేర్ చేస్తూ ‘Express’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ ‘01 మార్చ్ 2017’ నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. ఫ్రాన్స్ అధ్యక్ష పదవి కోసం పోటీ చేస్తున్న ఇమ్మాన్యుయెల్ మాక్రోన్, పారిస్ నగరంలో జరిగిన అగ్రికల్చర్ ఫెయిర్ ని సందర్షించినప్పుడు ఈ ఘటన చోటుచేసుకున్నట్టు ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. ‘Salon International de l’Agriculture 2017’ అనే అగ్రికల్చర్ ఫెయిర్ కార్యక్రమానికి వచ్చిన ఇమ్మాన్యుయెల్ మాక్రోన్ పై ఒక నిరసన కారుడు కోడి గుడ్డు విసిరినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు.
ఈ ఘటనకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలని చూపుతూ ‘RUPTLY’ న్యూస్ ఛానల్ ‘01 మార్చ్ 2017’ నాడు యూట్యూబ్ లో పోస్ట్ చేసిన వీడియో దొరికింది. ‘Macron egged during visit to Agriculture Fair’ అనే టైటిల్ తో ఈ వీడియో ని ‘RUPTLY’ న్యూస్ ఛానల్ యూట్యూబ్ లో పోస్ట్ చేసారు. ఫ్రాన్స్ అధ్యక్ష పదవి పోటిదారులలో ఒకరైన ఇమ్మాన్యుయెల్ మాక్రోన్ పారిస్ లోని  అగ్రికల్చర్ ఫెయిర్ ని సందర్షించినప్పుడు ఒక నిరసనకారుడు మాక్రోన్ పై కోడిగుడ్డుతో దాడి చేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ వీడియో పాతది అని చెప్పవచ్చు.
ముస్లింల పవిత్ర మొహమ్మద్ ప్రవక్త పై చేసిన కార్టూన్ బొమ్మలని క్లాసులో చూపించారనే కారణంతో ఒక సోషల్ టీచర్ ని ముస్లిం మతానికి చెందిన ఒక వ్యక్తి ఇటీవలే హత్య చేసాడు.  ఈ నెల మొదట్లో ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు ఇమ్మాన్యుయెల్ మాక్రోన్ మాట్లాడుతూ, ‘ఇస్లాం మతం సంక్షోబంలో ఉంది, తాము కార్టూన్లు పబ్లిష్ చేసే విషయంలో వెనక్కి తగ్గే ప్రసక్తి లేదు.’,అని పేర్కొన్నారు. ఈ ప్రకటనతో ముస్లిం దేశాలలో ఫ్రాన్స్ దేశానికి వ్యతిరేకంగా భారి ఉద్యమాలు మొదలయ్యాయి.
చివరగా, ఫ్రాన్స్ అధ్యకుడు ఇమ్మాన్యుయెల్ మాక్రోన్ పై కోడిగుడ్డు తో దాడి చేసిన ఈ వీడియో పాతది.

created: October 29, 2020


text:
గతంలో వర్షం నీటికి ఇంట్లోకి కొట్టుకువచ్చిన చేపల వీడియోని ఇప్పుడు హైదరాబాద్ లో కురుస్తున్న వర్షాలకు ముడి పెడుతున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 15, 2020
ఇటీవల హైదరాబాద్ లో కురుస్తున్న భారీ వర్షాలకు, చేపలు ఇంట్లోకి కొట్టుకు వచ్చాయి అని చెప్తూ, దీనికి సంబంధించిన వీడియోను షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల హైదరాబాద్ లో కురుస్తున్న వర్షాలకు చేపలు ఇంట్లోకి కొట్టుకు వచ్చిన వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ ఘటన వరంగల్ లో జరింగిందని, పాకిస్థాన్ లో జరిగిందని చెప్పే సోషల్ మీడియా పోస్టులు, యూట్యూబ్ వీడియోలు ఆగస్ట్ 2020 నుండే ఇంటర్నెట్ లో చక్కర్లు కొడుతున్నాయి. దీన్నిబట్టి ఈ వీడియోకి, ఇప్పుడు హైదరాబాద్ లో కురుస్తున్న వర్షాలకు సంబంధంలేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
‘టీవీ9 మరాఠీ’ న్యూస్ ఛానల్ వారు కూడా తమ ఫేస్బుక్ మరియు ట్విట్టర్ (ఆర్కైవ్) అకౌంట్లలో ఇదే వీడియోని ఇప్పుడు హైదరాబాద్ లో కురుస్తున్న భారీ వర్షాలకు సంబంధించినదిగా షేర్ చేసారు.
VIDEO | Hyderabad | हैदराबादमध्ये पावसाचा कहर, पुराच्या पाण्यातून वाहून आलेले मासे घरात#HyderabadRains pic.twitter.com/Bro3N1whH8
ఈ వీడియో గురించిన మరింత సమాచారం కొరకు యూట్యూబ్ లో కీ వర్డ్ సెర్చ్ చేయగా, ఇదే వీడియోని రిపోర్ట్ చేసిన ఒక న్యూస్ వీడియో కనిపించింది. ఈ వీడియో యూట్యూబ్ లో 25 ఆగస్ట్ 2020న అప్లోడ్ చేయబడింది. పైగా ఈ వీడియో వివరణ ప్రకారం ఈ ఘటన వరంగల్ లో జరిగింది. ఐతే ఈ ఘటన వరంగల్ లో జరింగిందని ధృవీకరించే వేరే వార్త కథనం గాని, న్యూస్ వీడియో రిపోర్టింగ్ గాని మాకు లభించలేదు. కాకపోతే వీడియో అప్లోడ్ చేసిన తేదీ ప్రకారం ఈ వీడియో ఇప్పుడు హైదరాబాద్ లో కురుస్తున్న వర్షాలకు సంబంధించింది కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
వరంగల్ లో జరిగిన ఘటనగా ఇదే వీడియో ని షేర్ చేసిన కొన్ని పాత సోషల్ మీడియా పోస్టులు, యూట్యూబ్ వీడియోలు మాకు కనిపించాయి. ఇంకా ఈ ఘటన పాకిస్తాన్ లో జరిగిందని చెప్పే యూట్యూబ్ వీడియోలు కూడా మాకు కనిపించాయి. వీటన్నిటి ఆధారంగా ఈ వీడియో కి హైదరాబాద్ లో ఇప్పుడు కురుస్తున్న వర్షాలకి సంబంధంలేదని చెప్పొచ్చు.
ఇటీవల హైదరాబాద్ లో విస్తృతంగా కురుస్తున్న వర్షాల నేపథ్యంలో సంబంధంలేని ఫోటోలు, వీడియోలను షేర్ చేస్తూ హైదరాబాద్ వర్షాలకు సంబంధించినవి అని చెప్తున్నారు.
చివరగా, గతంలో వర్షం నీటికి ఇంట్లోకి కొట్టుకువచ్చిన చేపల వీడియోని ఇప్పుడు హైదరాబాద్ లో కురుస్తున్న భారీ వర్షాలకు సంబంధించినదిగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 15, 2020


text:
విశాఖలో చేపలు ఒడ్డుకు కొట్టుకు వస్తున్న పాత వీడియోను షేర్ చేస్తూ ఇది మిగ్‌జాం తుఫాన్ కారణంగా జరిగిందని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 5, 2023
మిగ్‌జాం తుఫాన్ కారణంగా విశాఖ బీచ్‌లలో చేపలు ఒడ్డుకు కొట్టుకు వచ్చాయి అంటూ, సముద్రపు ఒడ్డుకు కొట్టుకువస్తున్న చేపల వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. దీని వెనుక ఎంత నిజముందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మిగ్‌జాం తుఫాన్ కారణంగా విశాఖ బీచ్‌లో చేపలు ఒడ్డుకు కొట్టుకు వచ్చాయి.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియో మే 2023లో విశాఖలోని భీమిలి తీరంలో అలలతో పాటు వందల సంఖ్యలో చేపలు తీరానికి కొట్టుకు వచ్చి, తిరిగి వెనక్కి వెళ్లకుండా తీరంలోనే ఉండిపోవడంతో స్థానికులు వాటిని పట్టుకుంటున్న సందర్భంలో తీసింది. ఈ ఘటన మిగ్‌జాం తుఫాన్ కారణంగా జరగలేదు. కావున ఈ పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు
ఈ వీడియో యొక్క కీ ఫ్రేములను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ ద్వారా వెతికితే ఈ వీడియోను పలు వార్తా సంస్థలు  ప్రచురించటం గమనించాం (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
ఇది మే 2023లో విశాఖలోని భీమిలి తీరంలో అలలతో పాటు వందల సంఖ్యలో చేపలు తీరానికి కొట్టుకు వచ్చి తిరిగి వెనక్కి వెళ్లకుండా తీరంలోనే ఉండిపోవడంతో స్థానికులు వాటిని పట్టుకుంటున్న సందర్భంలో తీసిన వీడియో, ఇది తుఫాను వల్ల  జరగలేదు. అయితే చేపలు ఒడ్డుకు కొట్టుకు రావటం నీటిలో ఆక్సిజన్ తక్కువ అవడం వల్ల కానీ, రసాయనాలు నీటిలో కలవటం వల్ల కానీ లేదా ఇతర కారణాల వల్ల సహజంగా జరుగుతుంది. అటువంటి ఘటనలు విశాఖలో పలు సందర్భాలలో చోటుచేసుకున్నాయి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
దీని ద్వారా ఈ ఘటన డిసెంబర్ 2023లో చోటుచేసుకున్న మిగ్‌జాం తుఫాన్ కారణంగా జరగలేదని స్పష్టమయింది. విశాఖలో మిగ్‌జాం తుఫాన్ దృశ్యాలు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరిగా, విశాఖలో చేపలు ఒడ్డుకు కొట్టుకు వస్తున్న పాత వీడియోను షేర్ చేస్తూ ఇది మిగ్‌జాం తుఫాన్ కారణంగా జరిగిందని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 5, 2023


text:
పాత వీడియోని చూపిస్తూ నివర్ తుఫాను వల్ల చెన్నైలోని మరీనా బీచ్ మునిగిపోయిందని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 27, 2020
బీచ్ మరియు దాని పక్కనున్న రోడ్లు మొత్తం నీటిలో మునిగిపోయిన వీడియోని చూపిస్తూ ఇది చెన్నైలోని మరీనా బీచ్ దగ్గర ప్రస్తుత పరిస్థితి అని చెప్తున్న  పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నివర్ తుఫాను కారణంగా చెన్నై లోని మరీనా బీచ్ మరియు దాని పక్కనున్న రోడ్లు మొత్తం నీటిలో మునిగిపోయాయి.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియో యూట్యూబ్ లో 2017 నుండే ఉంది. చాలా వెరిఫైడ్ యూట్యూబ్ చానల్స్ మరియు లోకల్ తమిళ్ న్యూస్ ఛానల్ ఈ వీడియోని 2017లో చెన్నైలో వరదలు సంభవించినప్పుడు మరీనా బీచ్ మొత్తం వరద నీటిలో మునిగిపోయిందని చెప్తూ షేర్ చేసాయి.  వీటన్నిటి బట్టి ఈ వీడియో 2017లో చెన్నై సంభవించిన వరదలకు సంబంధించిందని చెప్పడానికి ఎటువంటి కచ్చితమైన ఆధారం దొరకనప్పటికి, ఈ వీడియో ప్రస్తుత నివర్ తుఫానుకు సంబంధించింది కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
యూట్యూబ్ లో ‘Chennai marina beach floods’ అనే కీవర్డ్ తో సెర్చ్ చేయగా పోస్టులో ఉన్న వీడియోని పోలిన విజువల్స్ ప్రచురించిన ఒక లోకల్ తమిళ్ న్యూస్ వీడియో కనిపించింది. ఈ వీడియో ప్రకారం ఈ విజువల్స్ 2017లో చెన్నైలో వరదలు సంభవించినప్పుడు మరీనా బీచ్ మొత్తం వరద నీటిలో మునిగిపోయిన ఘటనకి సంబంధించినవి.
2017లో చెన్నైలో వరదలు సంభవించినప్పుడు మరీనా బీచ్ మొత్తం వరద నీటిలో మునిగిపోయిందని చెప్తూ మరికొన్ని వెరిఫైడ్ యూట్యూబ్ చానల్స్ కూడా ఇదే వీడియోని తమ చానల్స్ లో షేర్ చేసాయి. ఈ వీడియోస్ ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. అలాగే పోస్టులో ఉన్న వీడియోలాంటివే చాలా వీడియోలు యూట్యూబ్ లో కనీసం మూడు సంవత్సరాల ముందు అప్లోడ్ చేయబడి ఉన్నాయి.
యూట్యూబ్ వీడియోస్ ఆధారంగా గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా 2017లో చెన్నైలో సంభవించిన వరదలకు సంబంధించిన వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి. ఈ కథనాలలో వరద నీటిలో మునిగిపోయిన మరీనా బీచ్ మరియు రోడ్లు చూడొచ్చు. ఈ వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
వీటన్నిటి ఆధారంగా పోస్టులో ఉన్న వీడియో ఇప్పుడు నివర్ తుఫాను వల్ల కురుస్తున్న వర్షాలకు సంబంధించింది కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు. ఐతే ఈ వీడియో 2017లో చెన్నైలో సంభవించిన వరదలకు సంబంధించిందని చెప్పడానికి కూడా మాకు కచ్చితమైన ఆధారం లభించలేదు.
చివరగా, పాత వీడియోని చూపిస్తూ నివర్ తుఫాను వల్ల చెన్నైలోని మరీనా బీచ్ మునిగిపోయిందని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 27, 2020


text:
బుర్ఖా ధరించిన అమ్మాయిలు డాన్స్ చేస్తున్న ఒక పాత వీడియోని కర్ణాటక హిజాబ్ వివాదానికి ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 14, 2022
కర్ణాటకలో నెలకొన్న హిజాబ్ వివాదానికి సంబంధించి, విద్యాలయాల్లో  హిజాబ్, కాషాయపు కండువాలు మొదలైన మతపరమైన దుస్తులు ధరించరాదని కర్నాటక హైకోర్టు మధ్యంతర ఉత్తర్వులిచ్చిన నేపథ్యంలో హిజాబ్ ధరించిన కొందరు అమ్మాయిలు డాన్స్ చేస్తున్న వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. కోర్టు తీర్పుతో విద్యాలయాల్లో ఇక బుర్ఖా వేసుకునే బాధ తప్పిందన్న సంతోషంతో ఇలా చేస్తున్నారంటూ ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: విద్యాలయాల్లో మతపరమైన దుస్తులు ధరించరాదని కర్నాటక హైకోర్టు తీర్పు చెప్పడంతో, ముస్లిం అమ్మాయిలు సంతోషంలో డాన్స్ చేస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోకి, కర్ణాటకలో నెలకొన్న హిజాబ్ వివాదానికి సంబంధించి హైకోర్టు ఇచ్చిన మధ్యంతర ఉత్తర్వులకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. ఈ వీడియో చాలా సంవత్సరాల నుండే ఇంటర్నెట్‌లో అందుబాటులో ఉంది. హిజాబ్ వివాదానికి సంబంధించి హైకోర్టు తిరిగి విచారణ ఈ రోజు ప్రారంభించగా, వాదనల అనంతరం కర్నాటక హైకోర్టు విచారణను రేపటికి వాయిదా వేసింది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వీడియోకి మరియు ఇటీవల కర్ణాటకలో నెలకొన్న హిజాబ్ వివాదానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. ఈ వీడియో చాలా సంవత్సరాల నుండే ఇంటర్నెట్‌లో అందుబాటులో ఉంది. యూట్యూబ్‌లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా 2017 నుండే  ఈ వీడియో అందుబాటులో ఉన్నట్టు తెలిసింది.
అప్పటి నుండి ఈ వీడియో ఇంటర్నెట్‌లో షేర్ అవుతూనే ఉంది. ఐతే ఈ వీడియో ఎక్కడిదో, ఆ అమ్మాయిలు డాన్స్ చేసిన సందర్భం ఏమిటి అన్న విషయాలకు సంబంధించి మాకు ఎటువంటి కచ్చితమైన సమాచారమైతే లభించలేదు. ఐతే ఈ వీడియో ఇంటర్నెట్‌లో అందుబాటులో ఉన్న సమయాన్ని బట్టి ఈ వీడియోకి కర్నాటక హైకోర్టు తీర్పుకి ఎటువంటి సంబంధంలేదని స్పష్టమవుతుంది.
ఇటీవల 10 ఫిబ్రవరి 2022 నాడు విద్యాలయాల్లో  హిజాబ్, కాషాయపు కండువాలు మొదలైన మతపరమైన దుస్తులు ధరించరాదని కర్నాటక హైకోర్టు మధ్యంతర ఉత్తర్వులు ఇచ్చింది. ఈ కేసుకి సంబంధించి తిరిగి ఈ రోజు (14 ఫిబ్రవరి 2022) విచారణ మొదలుపెట్టారు. ఈ రోజు జరిగిన వాదనల అనంతరం కర్నాటక హైకోర్టు విచారణను రేపటికి (15 ఫిబ్రవరి 2022) వాయిదా వేసింది.
చివరగా, బుర్ఖా ధరించిన అమ్మాయిలు డాన్స్ చేస్తున్న ఒక పాత వీడియోని కర్ణాటక హిజాబ్ వివాదానికి ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 14, 2022


text:
బైరి నరేష్ ప్రసంగాన్ని మెచ్చుకుంటున్న హరీష్ రావు పాత వీడియోని ఇటీవల జరిగిన సంఘటనకి ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 1, 2023
భారత నాస్తిక సమాజం రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు బైరి నరేష్ ఇటీవల అయ్యప్ప స్వామి పై అనుచిత వ్యాఖ్యలు చేసిన నేపథ్యంలో, తెలంగాణ ఆర్థిక మంత్రి హరీష్ రావు బైరి నరేష్ వ్యాఖ్యలను సమర్థిస్తున్నారని చెప్తూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. దీంట్లో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
ఇలాంటి మరిన్ని పోస్టులని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
క్లెయిమ్: అయ్యప్ప స్వామి పైన అనుచిత వ్యాఖ్యలు చేశాక బైరి నరేష్ ను పొగుడుతున్న హరీష్ రావు.
ఫాక్ట్: ఈ వీడియో 20 ఏప్రిల్ 2022న సిద్దిపేట జిల్లాలోని చిన్నగుండవెల్లి గ్రామంలో అంబేద్కర్ విగ్రహావిష్కరణ కార్యక్రమంలో తీసినది. ఈ కార్యక్రమంలో హరీష్ రావు ముఖ్య అతిథిగా పాల్గొన్నారు. హరీష్ రావు కంటే ముందు మాట్లాడిన నరేష్, తన ప్రసంగంలో మూఢ నమ్మకాల నిర్మూలన, అంబేద్కర్ ఆశయాలు, కుల నిర్మూలన వంటి విషయాల గురించి ప్రస్తావించారు. ఈ ప్రసంగాన్ని హరీష్‌రావు మెచ్చుకున్నారు. అయితే, నరేష్ అయ్యప్ప స్వామి పైన అనుచిత వ్యాఖ్యలు చేసింది 19 డిసెంబర్ 2022న కొడంగల్ మండలం రావులపల్లిలో జరిగిన సభలో. పోలీసులు నరేష్‌ను అరెస్టు చేసి విచారిస్తున్నారు. పాత వీడియోని ఇప్పుడు జరిగిన సంఘటనకి ముడి పెట్టి షేర్ చేస్తున్నారు కాబట్టి  క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ముందుగా ఈ వీడియో గురించి సంబంధిత పదాలతో ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, ‘బైరి నరేష్’ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో ఇదే వీడియోని 21 ఏప్రిల్ 2022లో అప్లోడు చేసినట్లు గుర్తించాము. “మూఢ నమ్మకాల గూర్చి బైరి నరేష్ ప్రస్తావిస్తే మంత్రి హరీష్ రావు ఏమన్నారో చూడండి” అని టైటిల్ తో ఉన్న ఈ వీడియోలో హరీష్‌రావు నరేష్ ఇచ్చిన ప్రసంగాన్ని మెచ్చుకోవడం చూడవచ్చు.
20 ఏప్రిల్ 2022న సిద్దిపేట జిల్లాలోని చిన్నగుండవెల్లి గ్రామంలో అంబేద్కర్ విగ్రహావిష్కరణ కార్యక్రమంలో హరీష్ రావు ముఖ్య అతిథిగా పాల్గొన్నారు. హరీష్‌రావు కంటే ముందు మాట్లాడిన నరేష్, తన ప్రసంగంలో మూఢ నమ్మకాల నిర్మూలన, అంబేద్కర్ ఆశయాలు, కుల నిర్మూలన వంటి విషయాల గురించి ప్రస్తావించారు. పూర్తి వీడియోని ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ప్రసంగంలో ఎక్కడా కూడా అయ్యప్ప స్వామి లేదా ఇతర దేవుళ్లపైన వ్యాఖ్యలు చేయలేదు. మీడియా కథనాల ప్రకారం, 19 డిసెంబర్ 2022లో కొడంగల్ మండలం రావులపల్లిలో జరిగిన సభలో నరేష్ అయ్యప్పస్వామి పైన అనుచిత వ్యాఖ్యలు చేశాడు. ఈ సభలో హరీష్‌రావు పాల్గొన లేదు.
పోలీసులు వివిధ సెక్షన్ల కింద కేసు నమోదు చేసి నరేష్‌ను అరెస్ట్ చేసి  విచారిస్తున్నారు.
చివరిగా, బైరి నరేష్ ని హరీష్ రావు పొగుడుతున్న పాత వీడియోని ఇటీవల జరిగిన సంఘటనకి ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 1, 2023


text:
ఈ వీడియోలో తన గురువుని కలుసుకున్నది IC3 సంస్థ వ్యవస్థాపకుడు గణేష్ కోహ్లి, గూగుల్ సీఈఓ సుందర్ పిచయ్ కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 19, 2020
చదువు చెప్పిన గురువును 26 సంవత్సరాల తర్వాత కలిసిన గూగుల్ సీఈఓ సుందర్ పిచయ్అం టూ షేర్ చేస్తున్న ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 26 సంవత్సరాల తరువాత తన గురువుని కలుసుకున్న గూగుల్ సీఈఓ సుందర్ పిచయ్ వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో కనిపిస్తున్న వ్యక్తి గూగుల్ సీఈఓ సుందర్ పిచయ్ కాదు, IC3 సంస్థ వ్యవస్థాపకులు గణేష్ కోహ్లి. 27 సంవత్సరాల తరువాత తన గురువుని కలుసుకున్న సందర్బంలో, తన గురువుతో గడిపిన క్షణాలని ఇలా వీడియో రూపంలో తన వెబ్సైటులో పోస్ట్ చేసారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
వీడియోలోని ఆ వ్యక్తిని జాగ్రత్తగా గమనిస్తే, తను గూగుల్ సీఈఓ సుందర్ పిచయ్ కాదు అని అర్ధమైంది. ఈ వీడియో మొదటి భాగంలో, ఆ వ్యక్తి పేరు గణేష్ కోహ్లి అంటూ స్క్రోల్ అవుతుండటం మనం గమనించవచ్చు. అలాగే, తన గురువు పేరు మోలీ అబ్రహం అని ఆ వ్యక్తి వీడియోలో చెప్పాడు. ఈ వివరాల ఆధారంగా వీడియోలోని ఆ వ్యక్తి ఎవరు అని వెతకగా, పోస్టులోని అదే వీడియో IC3 సంస్థ వ్యవస్థాపకుడు గణేష్ కోహ్లి అధికారిక వెబ్సైటులో దొరికింది. ‘A tribute to Molly Teacher-By Ganesh Kohli’ అనే టైటిల్ తో ఈ వీడియోని గణేష్ కోహ్లి, తన వెబ్సైటులో పోస్ట్ చేసారు. ఈ వీడియోని IC3 సంస్థ వారు కూడా తమ అధికారిక యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పోస్ట్ చేసారు.
IC3 సంస్థ వ్యవస్థాపకుడు గణేష్ కోహ్లి, తాను టీచర్ అవ్వడానికి ముఖ్య కారణమైన తన మాథ్స్ టీచర్ మోలీ అబ్రహంని, 27 సంవత్సరాల తరువాత కలుసుకున్న సందర్బంలో తన గురువుతో గడిపిన క్షణాలని వీడియో రూపంలో ఇలా ‘a tribute to Molly Teacher’ అంటూ పోస్ట్ చేసారు.
‘గూగుల్ సీఈఓ సుందర్ పిచయ్ తన గురువుని కలుసుకున్న వీడియో’, అంటూ సోషల్ మీడియాలో కొందరు ఈ వీడియోని షేర్ చేయగా, ఇది తనకి సంబంధించిన వీడియో అని గణేష్ కోహ్లి స్పష్టం చేస్తూ ట్వీట్ పెట్టారు. తన వీడియోని తప్పుగా గూగుల్ సీఈఓ సుందర్ పిచయ్  మరియు మైక్రోసాఫ్ట్ సీఈఓ సత్య నాదెళ్ళకి  జత చేస్తున్నారని ఆ ట్వీట్లో తెలిపారు.
A 3 year old @ic3movement video of me meeting my teacher began to go viral last month. Over time, in many circles, the video was attributed to @sundarpichai or @satyanadella While the message of the video is most important, how do you address this #misinformation @KarthikOnTheGo
చివరగా, IC3 సంస్థ వ్యవస్థాపకులు గణేష్ కోహ్లికి సంబంధించిన పాత వీడియోని చూపిస్తూ గూగుల్ సీఈఓ సుందర్ పిచయ్ తన గురువుని కలుసుకున్న వీడియో, అని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
టోక్యో ఒలింపిక్స్‌లో భారత క్రీడాకారుల ఆదివాసీ డాన్స్ అంటూ ఒక పాత వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 27, 2021
‘టోక్యో ఒలింపిక్స్‌లో ఆదివాసీ డాన్స్’ అంటూ కొందరు అమ్మాయిలు, అబ్బాయిలు స్టేడియంలో డాన్స్ చేస్తున్న వీడియోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: టోక్యో ఒలింపిక్స్‌లో భారత క్రీడాకారులు చేసిన ఆదివాసీ డాన్స్ వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో టోక్యో ఒలింపిక్స్ మొదలు కాకముందు నుండే ఇంటర్నెట్‌లో అందుబాటులో ఉంది. పలు వెబ్సైట్లు, యూట్యూబ్‌లో ఈ వీడియోని ఏప్రిల్ 2021లో అప్లోడ్ చేసారు. ఈ వీడియోకి ఇప్పుడు టోక్యోలో జరుగుతున్న ఒలింపిక్స్‌కి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. పైగా టోక్యో ఒలింపిక్స్‌లో భారత క్రీడాకారులు ఆదివాసీ డాన్స్ చేసినట్టు ఎటువంటి వార్తా కథనాలు లేవు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వీడియో టోక్యో ఒలింపిక్స్ మొదలు కాకముందు నుండే ఇంటర్నెట్‌లో అందుబాటులో ఉంది. పోస్టులోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్‌ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే వీడియోని 18 ఏప్రిల్ 2021న ‘mail.naijagreen.com.ng’ అనే ఒక వెబ్సైటులో అప్లోడ్ చేసినట్టు తెలిసింది.
ఇదే వీడియో ఏప్రిల్ 2021లో యూట్యూబ్‌లో కూడా అప్లోడ్ చేసి ఉంది. ఐతే ఈ వీడియో ఎక్కడిదో కచ్చితమైన సమాచారం తెలియనప్పటికీ ఈ వీడియో ఇంటర్నెట్‌లో అందుబాటులో ఉన్న తేదీని బట్టి ఈ వీడియోకి ఇప్పుడు టోక్యోలో జరుగుతున్న ఒలింపిక్స్‌కి ఎటువంటి సంబంధంలేదని స్పష్టంగా అర్ధమవుతుంది.
23 జూలై 2021న టోక్యోలో ఒలింపిక్స్ మొదలవగా, ఒలింపిక్స్ ఆరంభ కార్యక్రమంలో గాని లేదా ఇతర సంధర్భంలోగాని భారత క్రీడాకారులు ఇలా ఆదివాసీ డాన్స్ చేసినట్టు ఎటువంటి వార్తా కథనాలు లేవు.
చివరగా, టోక్యో ఒలింపిక్స్‌లో భారత క్రీడాకారుల ఆదివాసీ డాన్స్ అంటూ ఒక పాత వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఇంటర్నేషనల్ ఫ్లీట్ రివ్యూకి సంబంధించిన పాత వీడియోని ఇటీవల భారత నేవీ జరుపుకున్న దీపావళి వేడుకల వీడియో అని షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 17, 2020
సముద్రంలో లైట్స్ తో అలంకరించిన వార్ షిప్స్ మరియు బాణసంచా కాలుస్తున్న వీడియో చూపిస్తూ ఈ వీడియో భారత నేవీ దీపావళి జరుపుకుంటున్న వీడియో అని చెప్తూ ఉన్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: భారత నేవీ దీపావళి వేడుకల వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియో 2016లో విశాఖపట్నంలో జరిగిన ఇంటర్నేషనల్ ఫ్లీట్ రివ్యూకి సంబంధించింది. చాలా వార్తా సంస్థలు ఈ ఈవెంట్ కి సంబంధించి ఇలాంటివే ఫోటోలు మరియు వీడియోస్ షేర్ చేసాయి. ఈ వీడియోకి ఇండియన్ నేవీ దీపావళి వేడుకలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులో ఉన్న వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇలాంటి విజువల్స్ పోలిన ఒక 2016 యూట్యూబ్ వీడియో మాకు కనిపించింది. ఈ వీడియో కింద ఇచ్చిన వివరణ ప్రకారం ఈ వీడియో ఇంటర్నేషనల్ ఫ్లీట్ రివ్యూ కి సంబంధించినదానిగా తెలుస్తుంది.
యూట్యూబ్ వీడియో అప్లోడ్ చేసిన తేది మరియు వివరణ ప్రకారం గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా పోస్టులోని వీడియోలోని విజువల్స్ ని పోలిన ఫోటోను ప్రచురించిన కొన్ని వార్తా కథనాలు మాకు దొరికాయి. ఈ కథనాల ప్రకారం ఈ ఫోటోలు 2016లో విశాఖపట్నంలో జరిగిన ఇంటర్నేషనల్ ఫ్లీట్ రివ్యూ కి సంబంధించినవి. ఈ కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
ఇంకా గూగుల్ సెర్చ్ ద్వారా పోస్టులో ఉన్న వీడియోలోని విజువల్స్ ని పోలిన ఫోటోలు మరియు వీడియోలు షేర్ చేసిన కొన్ని వార్తా సంస్థల మరియు భారత నేవీ చేసిన కొన్ని పాత ట్వీట్స్ మాకు కనిపించాయి. ఈ ట్వీట్స్ ప్రకారం ఈ ఫోటోలు మరియు వీడియోలు 2016లో విశాఖపట్నంలో జరిగిన ఇంటర్నేషనల్ ఫ్లీట్ రివ్యూ కి సంబంధించినట్టు ఉంది. ఇంటర్నేషనల్ ఫ్లీట్ రివ్యూ కి సంబంధించిన పూర్తి వీడియో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ తన యూట్యూబ్ ఛానల్ లో అప్లోడ్ చేసారు. ఈ వీడియోలో పోస్టులో ఉన్న విజువల్స్ వీడియోలో చూడొచ్చు. వీటన్నిటిని  బట్టి పోస్టులో ఉన్న వీడియో 2016 లో జరిగిన ఇంటర్నేషనల్ ఫ్లీట్ రివ్యూకి సంబంధించిందని, ఈ వీడియోకి భారత నేవీ దీపావళి వేడుకలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
WATCH: Illuminated Naval ships at the Operational demonstration at International fleet review in Vishakapatnam (AP)https://t.co/LGvri8oLWS
చివరగా, ఈ వీడియో భారత నేవీ దీపావళి వేడుకలకు సంబంధించినది కాదు.

created: November 17, 2020


text:
బంగ్లాదేశ్ రోహింగ్య క్యాంపులో పాత అగ్ని ప్రమాద వీడియోని త్రిపుర మత ఘర్షణలకు ముడిపెడుతున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 2, 2021
త్రిపురలో ముస్లిం నివాసాలకు హిందువులు నిప్పంటించిన దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. త్రిపురలో ఇటీవల హిందూ-ముస్లింల ఘర్షణలు చోటుచేసుకున్న నేపథ్యంలో, ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: త్రిపురలో ముస్లిం నివాసాలకు హిందువులు నిప్పంటించిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో, మర్చి 2021లో బంగ్లాదేశ్ బలుఖాలి రోహింగ్య క్యాంపులో భారీ అగ్ని ప్రమాదం చోటుచేసుకున్న దృశ్యాలని చూపిస్తుంది. ఈ వీడియోకి త్రిపుర మత ఘర్షణలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోలని చాల మంది ఫేస్‌బుక్ యూసర్లు 2021 మార్చ్ నెలలో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. బంగ్లాదేశ్ బలుఖాలి రోహింగ్య క్యాంపులో అకస్మాత్తుగా భారీ మంటలు చెలరేగిన దృశ్యాలని ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు. పోస్టులో షేర్ చేసిన అవే దృశ్యాలతో పోలి ఉన్న వీడియోని మరియు ఫోటోని ‘The Rohingya Post’, బంగ్లాదేశ్ ‘UNHCR’ సంస్థ తమ సోషల్ మీడియా పేజీలలో ఇదే వివరణతో షేర్ చేసాయి.
BREAKING:
A massive fire broke out in camp 8W, Block D/I18, #Balukhali Refugee Camp, #Bangladesh at around 3:00pm on Monday.
The cause of fire is still unknown. There's been a number of fire in #Rohingya refugee camps destroying hundreds of shelter over the past few months. pic.twitter.com/BxfN2G6IvV
22 మార్చి 2021 నాడు  బంగ్లాదేశ్‌లోని బలుఖాలి రోహింగ్య శరణార్ధ క్యాంపులో భారీ అగ్ని ప్రమాదం చోటుచేసుకుంది. ఈ అగ్ని ప్రమాదంలో వేల సంఖ్యలో ఇళ్లు కాలిపోయినట్టు బంగ్లాదేశ్ న్యూస్ సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. ఈ దుర్ఘటనకు సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన న్యూస్ వీడియోలు, ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో బంగ్లాదేశ్‌కి సంబంధించిందని, త్రిపుర మత ఘర్షణలకు సంబంధించింది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, బంగ్లాదేశ్ రోహింగ్య క్యాంపులో భారీ మంటలు చెలరేగిన పాత వీడియోని త్రిపుర మత ఘర్షణలకు ముడిపెడుతున్నారు.

created: November 2, 2021


text:
వరద నీటిలో మునిగిపోయిన మాయాపూర్ ఇస్కాన్ మందిరం పాత వీడియోని తిరుపతి ఇస్కాన్ మందిరానికి ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 24, 2021
తిరుపతి ఇస్కాన్ మందిరం వరద నీటితో నిండిపోయిన దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. వరద నీటితో నిండిపోయి ఉన్న ఒక మందిరంలో భక్తులు ప్రార్ధన చేస్తున్న దృశ్యాలని మనం ఈ వీడియోలో చూడవచ్చు. తిరుపతిలో ఇటీవల భారీ వర్షాలతో నగరంలో వరదలు చోటుచేసుకున్న నేపథ్యంలో, ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తిరుపతి ఇస్కాన్ మందిరం వరద నీటితో నిండిపోయిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నది పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రం మాయాపూర్‌లోని ఇస్కాన్ మందిరం, తిరుపతి ఇస్కాన్ మందిరం కాదు. 2015లో వరద నీటిలో మునిగిపోయిన మాయాపూర్ ఇస్కాన్ మందిరంలో భక్తులు ప్రార్ధన చేస్తున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోకి తిరుపతి వరదలకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ఒక యూట్యూబ్ ఛానల్ 11 ఆగష్టు 2015 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. 2015లో మాయాపూర్‌లోని ఇస్కాన్ మందిరం వరద నీటిలో నిండిపోయిన దృశ్యాలని ఈ వీడియోలో తెలిపారు. పోస్టులో షేర్ చేసిన అవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘Hare Krsna TV’ యూట్యూబ్ ఛానల్ 04 ఆగష్టు 2015 నాడు పబ్లిష్ చేసింది. వరద నీటిలో మునిగిపోయిన మాయాపూర్ ఇస్కాన్ మందిరంలో భక్తులు ఆహ్లాదంగా ఆడుకుంటున్న దృశ్యాలని తెలిపారు.
2015లో మాయాపూర్ ఇస్కాన్ మందిరం వరద నీటిలో మునిగిపోయినప్పుడు తీసిన ఫోటోలని ‘Mayapur Iskon Yatra’ వారు తమ ఫేస్ బుక్  పేజీలో షేర్ చేసారు. ఈ సంఘటనకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు తెలుపుతూ ‘ఇస్కాన్’ సంస్థ వారు ఆర్టికల్ కూడా పబ్లిష్ చేసారు.
పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రం మాయాపూర్‌లోని ఇస్కాన్ మందిరం వరద నీటితో నిండిపోయిందని ‘The Economics Times’ న్యూస్ సంస్థ 03 ఆగష్టు 2015 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో మాయాపూర్ ఇస్కాన్ మందిరానికి సంబంధించిన పాత వీడియో అని, తిరుపతి ఇస్కాన్ మందిరం కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ఇస్కాన్ మాయాపూర్ మందిరానికి సంబంధించిన పాత వీడియోని తిరుపతి ఇస్కాన్ మందిరం వరద నీటిలో మునిగిపోయిన దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 24, 2021


text:
ఉస్మానియా ఆసుపత్రిలోని అనాధ శవాల పాత వీడియోని కరోనా బారిన పడి చనిపోయిన వ్యక్తుల శవాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 26, 2020
కరోనా వైరస్  బారిన పడి ప్రాణాలు కోల్పోయిన వ్యక్తుల శవాలు ఉస్మానియా ఆసుపత్రిలో గుట్టలుగా పడివున్నాయంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో తెలుసుకుందాం.
ఉస్మానియా ఆసుపత్రిలో కరోనా వైరస్ బారిన పడి ప్రాణాలు కోల్పోయిన వ్యక్తుల శవాలకు సంబంధించిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కరోనా నేపథ్యంలో తీసిన వీడియో కాదు. 2013లో ఉస్మానియా ఆసుపత్రిలోని అనాధ శవాలకు సంబంధించిన  వీడియో అని మా విశ్లేషణలో తెలిసింది. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
వీడియోలోని దృశ్యాల ఆధారంగా ఈ వీడియోని ‘IND TODAY’ యుట్యూబ్ ఛానల్లో వెతకగా, 25 డిసెంబర్ 2013 లో ఈ వీడియో పోస్ట్ చేసినట్టు గా తెలిసింది. వీడియో కింద వివరణలో, హైదరాబాద్ ఉస్మానియా ఆసుపత్రిలోని అనాధ శవాలు పరిస్థితి ఇది అని రాసి ఉండటం మనం చూడవచ్చు.
వివరణలోని ఇచ్చిన సమాచారం ఆధారంగా మళ్ళీ  యూట్యూబ్ లో వెతకగా, ఇవే దృశ్యాలు  ఉన్న ఒక వీడియోలో బిజేపి నాయకుడు, అప్పటి MLA  కిషన్ రెడ్డి, ఉస్మానియా ఆసుపత్రిలో ఉన్న అనాధ శవాలని ఖననం  చేయాలంటూ ప్రభుత్వాన్ని డిమాండ్ చేస్తుండటం గమనించవచ్చు. ఈ వీడియో కూడా 2013 డిసెంబర్లో పోస్ట్ చేయడం జరిగింది. కావున పోస్ట్ లో షేర్ చేస్తున్న ఈ వీడియో పాతది.
చివరగా, 2013లో ఉస్మానియా ఆసుపత్రిలోని అనాధ శవాలకు సంబంధించిన వీడియోని చూపించి కరోన కారణంగా మరణించిన వ్యక్తుల శవాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
పాత వీడియో పెట్టి, దుబ్బాకలో టీఆర్ఎస్ పార్టీ గద్దెను ప్రజలు కూల్చేస్తున్నట్టు తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 20, 2020
3 నవంబర్ 2020 న దుబ్బాకలో ఉప ఎన్నిక జరగనున్న సందర్భంలో కొంత మంది సోషల్ మీడియాలో – ‘దుబ్బాకలో టీఆరెఎస్ పార్టీ గద్దెలను పునాదులతో సహా కూల్చేస్తున్న దుబ్బాక ప్రజలు’ – అని చెప్తూ, ఒక వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తాజాగా దుబ్బాకలో టీఆర్ఎస్ పార్టీ గద్దెను ప్రజలు కూల్చేస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: అది ఒక పాత వీడియో. ఆ వీడియో కనీసం ఫిబ్రవరి 2019 నుండి ఇంటర్నెట్ లో షేర్ చేయబడుతుంది. దుబ్బాక ఉప ఎన్నిక రిటర్నింగ్ అధికారి ఫిర్యాదు మేరకు, సోషల్ మీడియాలో తప్పుడు పోస్ట్ పెట్టిన బీజేపీ నేత శ్రీనివాస్ నాయక్ ను పోలీసులు అరెస్ట్ కూడా చేసారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని వీడియో గురించి ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా, అదే వీడియోని కొందరు ఫిబ్రవరి 2019 లోనే యూట్యూబ్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. ఆ యూట్యూబ్ వీడియోలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. ఒక వీడియో టైటిల్ లో – ‘కల్వకుర్తిలో టీఆర్ఎస్ దిమ్మెను గ్రామ‌స్తులు ఎలా కూలుస్తున్నారో చూడండి’ అని రాసి ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. వార్త పత్రికల ఆర్టికల్ లో కూడా పోస్ట్ చేసిన వీడియో కల్వకుర్తి కి సంబంధించింది అని రాసి ఉంది. అయితే, వీడియో ఎక్కడిదో మేము సొంతంగా నిర్ధరించలేకపోయినప్పటికీ, ఆ వీడియో తాజా దుబ్బాక ఉప ఎన్నికకు సంబంధించింది కాదని కచ్చితంగా చెప్పవొచ్చు.
దుబ్బాక ఉప ఎన్నిక రిటర్నింగ్ అధికారి ఫిర్యాదు మేరకు, సోషల్ మీడియాలో తప్పుడు పోస్ట్ పెట్టిన బీజేపీ నేత శ్రీనివాస్ నాయక్ పోలీసులు అరెస్ట్ కూడా చేసారు. ఈ కేసుకు సంబంధించిన ఎఫ్ఐఆర్ ని ఇక్కడ చూడవొచ్చు. బీజేపీ నేత అరెస్ట్ పై కొన్ని మీడియా సంస్థలు ప్రచురించిన వార్తలను ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, పాత వీడియో పెట్టి, దుబ్బాకలో టీఆర్ఎస్ పార్టీ గద్దెను ప్రజలు ఇప్పుడు కూల్చేస్తున్నట్టు తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 20, 2020


text:
CAA & NRCలకి వ్యతిరేకంగా జరిగిన నిరసనల వీడియోని సంఘ్ పరివార్‌కు వ్యతిరేకంగా కేరళ ముస్లింల ర్యాలీ అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 16, 2021
కేరళలో సంఘ్ పరివార్‌కు వ్యతిరేకంగా ముస్లింలు ర్యాలీ నిర్వహించారంటూ ఒక వీడియోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కేరళలో సంఘ్ పరివార్‌కు వ్యతిరేకంగా ముస్లింలు నిర్వహించిన ర్యాలీకి సంబంధించిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో జనవరి 2020లో కేరళలోని మనర్కాడ్‌లో  CAA & NRCకి వ్యతిరేకంగా జరిగిన నిరసనలకు సంబంధించింది. ఈ వీడియోని పలు మలయాళీ వార్తా సంస్థలు కూడా గత సంవత్సరం రిపోర్ట్ చేసాయి. కేరళలో సంఘ్ పరివార్‌కు వ్యతిరేకంగా ఇటీవల ముస్లింలు నిర్వహించినట్టు ఎక్కడా రిపోర్ట్ అవలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
వైరల్ అవుతున్న ఈ వీడియోకి సంబంధించిన స్క్రీన్ షాట్స్‌ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా వైరల్ అవుతున్న వీడియో యొక్క ఎక్కువ నిడివిగల వెర్షన్ షేర్ చేసిన ఒక ఇన్‌స్టాగ్రామ్ పోస్టు మాకు కనిపించింది. ఈ వీడియోని 03 జనవరి 2020న షేర్ చేయగా, పోస్టులో పేర్కొన్న హ్యాష్‌ట్యాగ్‌ల (#rejectnrc #rejectcaa #Mannarkkad) ప్రకారం వీడియోలోని విజువల్స్ కేరళలోని మనర్కాడ్‌లో గత సంవత్సరం జరిగిన CAA & NRC వ్యతిరేక నిరసనలకు సంబంధించిందని అర్ధమవుతుంది.
అలాగే వీడియోలో నిరసనకారులు ప్రదర్శించిన బ్యానర్‌పై ‘Constitutional Protection Rally’ మరియు ‘03 January 2020’ అని రాసి ఉండడం చూడొచ్చు.
పైగా ఇన్‌స్టాగ్రామ్ వీడియోలో 9:55 -10:27 టైంలో నిరసనకారులు ఒక అంబులన్స్‌కి దారి ఇవ్వడం చూడొచ్చు. ఈ వీడియోకి సంబంధించిన వార్తా కథనాల కోసం వెతికినప్పుడు, నిరసనకారులు అంబులన్స్‌కి దారిచ్చిన ఈ ఘటనను రిపోర్ట్ చేసిన మలయాళీ వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం జనవరి 2020లో ప్రచురించగా, కథనంలో చెప్తున్నదాని ప్రకారం ఈ ఘటన పాలక్కడ్‌లోని మనర్కాడ్‌లో CAA & NRC వ్యతిరేకంగా నిరసనలు చేస్తున్నప్పుడు జరిగింది. దీన్నిబట్టి వైరల్ అవుతున్న వీడియో 2020లో కేరళలో CAA & NRCకి వ్యతిరేకంగా జరిగిన నిరసనలకు సంబంధించిందని స్పష్టమవుతుంది.
మనర్కాడ్ లైవ్ అనే యూట్యూబ్ ఛానల్‌లో వైరల్ అవుతున్న వీడియోకి సంబంధించిన ఇంకొక వెర్షన్ చూడొచ్చు. ఈ వీడియోలో వైరల్ వీడియో, ఇన్‌స్టాగ్రామ్ వీడియోని పోలిన విజువల్స్ చూడొచ్చు. ఐతే ఈ వీడియో వివరణ కూడా ఇది మనర్కాడ్‌లో CAA & NRCకి వ్యతిరేకంగా జరిగిన నిరసనలకు సంబంధించిందనే చెప్తుంది. కేరళలో సంఘ్ పరివార్‌కు వ్యతిరేకంగా ఇటీవల ముస్లింలు నిర్వహించినట్టు ఎక్కడా రిపోర్ట్ అవలేదు.
ఇదే వీడియోని ఇంతకుముందు త్రిపుర మత ఘర్షణలకు ముడిపెడుతూ షేర్ చేసినప్పుడు FACTLY రాసిన ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, గత సంవత్సరం కేరళలో CAA & NRCలకి వ్యతిరేకంగా జరిగిన నిరసనలకు సంబంధించిన వీడియోని సంఘ్ పరివార్‌కు వ్యతిరేకంగా కేరళ ముస్లింల ర్యాలీ అని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 16, 2021


text:
సామాజిక కార్యకర్త షబ్నం షేఖ్ వీడియోని ప్రేమ పేరుతో అమ్మాయిని మోసం చేసిన ముస్లిం వ్యక్తిని ఒక హిందూ అధికారి గట్టిగా హెచ్చరిస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 27, 2023
అమ్మాయిని ప్రేమ పేరుతో మోసం చేసిన ముస్లిం వ్యక్తిని ఒక హిందూ అధికారి గట్టిగా హెచ్చరిస్తూ, సరైన శిక్ష విధించిన దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. ఇటువంటి హిందూ అధికారులు ఉంటే లవ్ జిహాద్ చేసి హిందూ అమ్మాయిల జీవితాన్ని నాశనం చేయాలనుకునే వారిలో భయం మొదలవుతుందని ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ప్రేమ పేరుతో అమ్మాయిని మోసం చేసిన ముస్లిం వ్యక్తిని ఒక హిందూ అధికారి గట్టిగా నిలదీస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నది ముంబైకి చెందిన సోషల్ ఆక్టివిస్ట్ మరియు హెల్ప్ కేర్ ఫౌండేషన్ వ్యవస్థాపకురాలు షబ్నం షేఖ్. కుటుంబ కలహాలకు లేదా మరే ఇతర వివాదాలకు సంబంధించి తన దగ్గరకు వచ్చే వారికి షబ్నం షేఖ్ సలహాలు లేదా పరిష్కారాలు ఇస్తుంది. ఈ వీడియోలోని వ్యక్తిని నిలదీస్తున్నది హిందూ అధికారిని లేదా న్యాయమూర్తి కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోలని పలు యూసర్లు 2021 నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నట్టు తెలిసింది. ఆ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఫ్యామిలీ కోర్టులో ఒక మహిళా న్యాయమూర్తి తప్పు చేసిన చేసిన వ్యక్తిని గట్టిగా నిలదీస్తూ సరైన శిక్ష వీడించిన దృశ్యాలని ఒక యూసర్ ఈ వీడియోని ట్వీట్ చేసినప్పుడు, ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నది సంఘ సంస్కర్తగా చెప్పుకొనే షబ్నం షేఖ్ అని ఒక యూసర్ ట్వీట్‌కి సమాధానమిస్తూ తెలిపారు. అంతేకాదు, షబ్నం షేఖ్‌కు సంబంధించిన మరొక వీడియోని కూడా ఈ యూసర్ ట్వీట్ చేశారు.
You all must be kidding..but do you all really think that a judge can use this language in a family court her chamber or the court room??😜😜😛😛..
This is Shabnam Sheikh & she is a self proclaimed social reformer & activist & this is her own kangaroo court..
ఈ వివరాల ఆధారంగా షబ్నం షేఖ్‌కు సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, కుటుంబ కలహాలకు సంబంధించి షబ్నం షేఖ్ పబ్లిష్ చేసిన అనేక ఇతర వీడియోలు దొరికాయి. ఆ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
షబ్నం షేఖ్ ముంబైకి చెందిన ఒక సామాజిక కార్యకర్త మరియు హెల్ప్ కేర్ ఫౌండేషన్ అనే సంస్థ వ్యవస్థాపకురాలని, కుటుంబ కలహాలు లేదా మరే ఇతర వివాదాలకు సంబంధించి తన దగ్గరకు వచ్చే క్లయింట్లకు షబ్నం షేఖ్ సలహాలు లేదా పరిష్కారాలు ఇస్తుందని తెలిసింది. షబ్నం షేఖ్ తన తండ్రి పేరు అబ్దుల్ హమీద్ షేఖ్ అని ఒక ఇంస్టాగ్రామ్ పోస్టులో తెలిపింది. షబ్నం షేఖ్‌కు సంబంధించిన మరికొన్ని వీడియోలు మరియు ఫోటోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. పై వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో కనిపిస్తున్న మహిళ న్యాయమూర్తి లేదా మరే ఇతర ప్రభుత్వ అధికారి కాదని మరియు ఆమె హిందూ మహిళ కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, సామాజిక కార్యకర్త షబ్నం షేఖ్ యొక్క వీడియోని ప్రేమ పేరుతో హిందూ అమ్మాయిని మోసం చేసిన ముస్లిం వ్యక్తిని హిందూ అధికారి హెచ్చరిస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
2020లో ఆత్మహత్య చేసుకున్న ఇంటర్ విద్యార్థి తండ్రిని పోలీసులు తన్నిన పాత వీడియో ఇప్పుడు జరిగిన సంఘటనగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 1, 2023
ఇటీవల వరంగల్‌లో మెడికో ప్రీతి ఆత్మహత్య మరియు హైదరాబాద్ నార్సింగిలో ఇంటర్ విద్యార్థి ఆత్మహత్య నేపథ్యంలో మూడు సంవత్సరాల క్రితం ఒక ఇంటర్ విద్యార్థి ఆత్మహత్యకు సంబంధించిన ఒక వీడియో ఇప్పుడు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతూ ఉంది. ఈ వీడియోలో పోలీసులు ఆత్మహత్య చేసుకున్న అమ్మాయి తండ్రిని తన్నుతూ కనిపిస్తారు.  ఇటువంటి వీడియో ఉన్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఆత్మహత్య చేసుకున్న ఇంటర్ విద్యార్థి తండ్రిని తెలంగాణ పోలీసులు కాలితో తంతున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ దృశ్యాలకు ఇటీవల జరిగిన ఘటనలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు.ఈ దృశ్యాలు 2020లో వెలిమేల గ్రామంలోని నారాయణ రెసిడెన్షియల్ కాలేజీలో సంధ్యారాణి అనే విద్యార్థిని ఆత్మహత్య చేసుకున్న ఘటనకు సంబంధించినవి. మార్చురీలో ఉన్న సంధ్యారాణి మృతదేహాన్ని తల్లిదండ్రులు తీసుకెళ్లే ప్రయత్నం చేసినప్పుడు, ఆయనను అడ్డుకునే క్రమంలో ఒక పోలీస్ కానిస్టేబుల్ ఆయనను తన్నాడు. ఐతే విద్యార్థి తండ్రిని తన్నిన కానిస్టేబుల్‌ను అప్పుడే సస్పెండ్ చేసారు. ఈ కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
వైరల్ అవుతున్న వీడియో 2020లో జరిగిన ఘటనకు సంబంధించింది. ఫిబ్రవరి 2020లో పటాన్‌చెరువు సమీపంలోని వెలిమేల గ్రామంలోని నారాయణ రెసిడెన్షియల్ కాలేజీలో సంధ్యారాణి అనే విద్యార్థిని ఆత్మహత్య చేసుకుంది. వైరల్ పోస్టులో ఈ వివరాలు కూడా ప్రస్తావించారు.
మృతదేహాన్ని పోస్టుమార్టం కోసం పటాన్‌చెరువు ప్రభుత్వ ఆసుపత్రికి తరలించారు. ఐతే అదే సమయంలో మార్చురీలో ఉన్న సంధ్యారాణి మృతదేహాన్ని తల్లిదండ్రులు తీసుకెళ్లే ప్రయత్నం చేశారు. అప్పుడు వారి ప్రయత్నాన్ని పోలీసులు అడ్డుకునే క్రమంలో మృతురాలి తండ్రిని ఓ పోలీస్ అధికారి బూటు కాళ్లతో తన్నాడు. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో ఈ ఘటనకు సంబంధించిందే.
విద్యార్థి తండ్రిని పోలీస్ కానిస్టేబుల్ కాలితో తన్నిన వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవడంతో ఆ కానిస్టేబుల్‌ను సస్పెండ్ కూడా చేసారు.
ఐతే ఈ దృశ్యాలను ఇటీవల జరిగిన ఘటనలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. ఐతే ఇటీవల జరిగిన పలు ఘటనల నేపథ్యంలో ఈ పాత వీడియోలను పూర్తి సమాచారం అందించకుండా ఇప్పుడు షేర్ చేయడంతో, కొందరు సోషల్ మీడియా వినియోగదారులు ఈ దృశ్యాలు ఇప్పుడు జరిగిన ఒక సంఘటనగా భావిస్తున్నారు.
చివరగా,  గతంలో (2020లో) ఆత్మహత్య చేసుకున్న ఇంటర్ విద్యార్థి తండ్రి పోలీసులు తన్నిన దృశ్యాలను ఇప్పుడు షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పాత వీడియోని ఇప్పుడు హైదరాబాద్ లో కురిసిన వర్షాలకి నిండిపోయిన ఉస్మాన్ గంజ్ అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 14, 2020
హైదరాబాద్ నగరంలో ‘13 అక్టోబర్ 2020’ నాడు కురిసిన భారీ వర్షానికి, నగరంలోని చాలా ప్రదేశాలు వరదలతో నిండిపోయాయి. ఈ నేపధ్యంలో, నగరంలో పరిస్థితులకు సంబంధించి ఫోటోలు, వీడియోలు సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్నాయి. వాటిలో కొన్ని నిజమే అయినప్పటికీ, కొన్ని  హైదరాబాద్ కు సంబంధంలేని పాత వీడియోలు కూడా సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్నాయి. చారిత్రక హైదరాబాద్ నగరం ఉస్మాన్ గంజ్ లో ప్రస్తుత పరిస్థితి, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక వీడియో ఇప్పుడు సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. వరద నీటిలో జనాలు కొట్టుకుపోతున్న దృశ్యాలు ఈ వీడియోలో మనం చూడవచ్చు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హైదరాబాద్ లో ‘13 అక్టోబర్ 2020’ నాడు కురిసిన భారీ వర్షానికి ఉస్మాన్ గంజ్ దగ్గర జనాలు వరద నీటిలో కొట్టుకుపోతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది. ఈ వీడియో సెప్టెంబర్ 2019 నుంచే ఇంటర్నెట్ లో అందుబాటులో ఉంది. ఈ వీడియోకి హైదరాబాద్ లో ఇప్పుడు కురుస్తున్న భారీ వర్షాలకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న ఈ క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, అవే దృశ్యాలు కలిగి ఉన్న వీడియోని చాలా మంది 2019లో ఇదే క్లెయిమ్ చేస్తూ పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. 2019లో పోస్ట్ చేసిన ఆ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ‘News-18 Telugu’ ఛానల్ వారు కూడా ఈ వీడియోని హైదరాబాద్ నగరానికి సంబంధించిందని 2019లో రిపోర్ట్ చేసిన వీడియోలో తెలిపారు. అయితే, ఈ వీడియో ఏ ప్రదేశానికి సంబంధించిందని ఖచ్చితమైన సమాచారం FACTLY తెలుసుకోలేకపోయింది.
హైదరాబాద్ నగరంలో ‘13 అక్టోబర్ 2020’ నాడు కురిసిన భారీ వర్షం దాటికి నగరంలో పలు చోట్ల వరదల వీడియోలు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, పాత వీడియోని చూపిస్తూ ఇప్పుడు హైదరాబాద్ నగరంలో కురిసిన వర్షాలకి వరదలతో నిండిపోయిన ఉస్మాన్ గంజ్ అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 14, 2020


text:
మహిళని కాలుస్తున్న ఈ వీడియో చాలా పాతది. వీడియోని తీసింది సిరియాలో; అఫ్గానిస్థాన్‌లో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 17, 2021
అఫ్గానిస్థాన్ రాజధాని కాబుల్‌ని తాజగా తాలిబన్లు ఆక్రమించడంతో, ఆ దేశ పరిపాలన వారి చేతుల్లోకి వెళ్లిన విషయం తెలిసిందే. అయితే, తాజగా కొంత మంది ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో పెట్టి, ‘అఫ్గానిస్థాన్‌లో బూర్కా ముఖానికి దరించలేదని ముస్లిం సోదరిని నడిరోడ్డుపై కాల్చిపాడేసిన తాలిబాన్’, అని షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అఫ్గానిస్థాన్‌లో బూర్కా ముఖానికి దరించలేదని ముస్లిం మహిళని నడిరోడ్డుపై కాల్చిపాడేసిన తాలిబన్ల వీడియో.
ఫాక్ట్: పోస్ట్‌లోని వీడియో కనీసం ఆరేళ్ల పాతది. అంతేకాదు, ఆ వీడియోని తీసింది సిరియాలో; అఫ్గానిస్థాన్‌లో కాదు. వీడియోలో మహిళని కాలుస్తున్నది సిరియాలోని ‘అల్ నుస్రా ఫ్రంట్’  తీవ్రవాద గ్రూప్‌కి చెందిన వారు. కావున, పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్‌లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్‌షాట్స్‌ని  గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌లో వెతకగా, ఆ వీడియోకి సంబంధించిన చాలా న్యూస్ ఆర్టికల్స్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్‌లో వచ్చాయి. ఆ వీడియోలో గోడ మీద ‘అల్ నుస్రా ఫ్రంట్’ గ్రూప్ గురించి రాసి ఉందని, ఆ గ్రూప్ సిరియాకి చెందింది కాబట్టి ఆ వీడియో సిరియాలో తీసినట్టు చెప్తూ, ‘డైలీ మెయిల్’ వారు 2015లో పోస్ట్ చేసిన అర్టికల్‌ని ఇక్కడ చదవొచ్చు.
‘అల్ నుస్రా ఫ్రంట్’ గ్రూప్ తీవ్రవాదులు ‘అల్ ఖైదా’కి చెందినట్టు వివిధ ఆర్టికల్స్‌లో చదవొచ్చు. అంతేకాదు, ‘అల్ ఖైదా’ వారికి ‘తాలిబాన్’ తో  సంబంధాలు ఉన్నట్టు తెలిసింది. వీడియోలోని ఘటనకి సంబంధించిన మరిన్ని వివరాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, పోస్ట్‌లోని వీడియో చాలా పాతది. వీడియోని తీసింది సిరియాలో; అఫ్గానిస్థాన్‌లో కాదు. సంబంధంలేని పాత వీడియోని అఫ్గానిస్థాన్‌లో తాజా పరిస్థితులకు ముడిపెడుతూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
మహిళలు కోలాటం ఆడుతున్న పాత వీడియోని ఎడిట్ చేసి వివిధ రాజకీయ పార్టీలకు వ్యతిరేకంగా బతుకమ్మ పాట పాడుతున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 7, 2021
బతుకమ్మ పాటల రూపంలో కేంద్రంలోని బీజేపీ ప్రభుత్వానికి మరియు తెలంగాణా లోని తెరాస  ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా మహిళలు పాటలు పాడుతూ, కోలాటం ఆడుతున్న వీడియోలు కొన్ని (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతున్నాయి. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఆ వీడియోలకు సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బతుకమ్మ పాటల రూపంలో  కేంద్రంలోని బీజేపీ ప్రభుత్వానికి, తెలంగాణా లోని తెరాస ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా మహిళలు పాటలు పాడుతూ, కోలాటం ఆడుతున్న వీడియోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో 2019 నుండే యూట్యూబ్‌లో అందుబాటులో ఉంది. ఉప్పెరపల్లి గ్రామంలో కోలాటం ఆడుతున్న వీడియో అనే వివరణతో దీనిని అప్లోడ్ చేసారు. ఐతే ఈ వీడియోలో పాట మాత్రం ఏ రాజకీయ పార్టీకి వ్యతిరేకంగా లేదు. ‘డోలు డోలు డోలు’ అనే పాటకు మహిళలు కోలాటం ఆడుతున్నట్టు ఉంటుంది. కావున పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలను ఎడిట్ చేసి షేర్ చేస్తున్నారని ఖచ్చితంగా చెప్పొచ్చు. వీటి ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
తెరాస (కేసీఆర్) ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా:
బీజేపీకి చెందిన వారు తెరాస (కేసీఆర్) ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా పలు అంశాలపై బతుకమ్మ పాట రూపంలో మహిళలు పాడుతూ కోలాటం ఆడుతున్న ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేయడంతో ఈ ట్రెండ్ మొదలైంది.
బీజేపీ ప్రభుత్వానికి / ఈటల రాజేందర్‌కి వ్యతిరేకంగా:
ఎలాగైతే తెరాస (కేసీఆర్) ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా వీడియో రూపొందించారో, అదేవిధంగా అదే వీడియోకి బీజేపీ ప్రభుత్వానికి / ఈటల రాజేందర్‌కి వ్యతిరేకంగా పలు అంశాలపై బతుకమ్మ పాట రూపంలో ఒక పాటని డిజిటల్‌గా జోడించి తెరాసకి  చెందిన వారు సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసారు.
ఐతే నిజానికి మహిళలు కోలాటం చేస్తున్న ఈ వీడియో ఈ వీడియో ఇప్పటిది కాదు, 2019 నుండే ఈ వీడియో యూట్యూబ్‌లో అందుబాటులో ఉంది. ఉప్పెరపల్లి గ్రామంలో కోలాటం ఆడుతున్న వీడియో అంటూ దీనిని అప్లోడ్ చేసారు. ఐతే ఈ వీడియోలో పాట మాత్రం వేరు, ‘డోలు డోలు డోలు’ అనే పాటకు మహిళలు కోలాటం ఆడుతున్నట్టు ఈ వీడియోలో మనం చూడొచ్చు. ఐతే ఈ వీడియో ఎప్పటిదో, ఎక్కడ తీసిందో  మాకు కచ్చితమైన సమాచారం దొరకలేదు. కానీ, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలను ఎడిట్ చేసి షేర్ చేస్తున్నారని ఖచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
వివిధ పార్టీలకు వ్యతికరేఖంగా ఇలాంటివే ఇంకొన్ని వీడియోలు కూడా సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఐతే ఈ వీడియోలు ఎప్పటివో , ఎక్కడివో తెలియనప్పటికీ, ఈ వీడియోలకి కూడా పాటలను డిజిటల్‌గా జోడించినట్టు అర్ధమవుతుంది. ఈ వీడియోలు సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవడంతో మీడియా కూడా ఈ వీడియోలను రిపోర్ట్ చేసింది.
చివరగా, మహిళలు కోలాటం ఆడుతున్న పాత వీడియోని ఎడిట్ చేసి వివిధ రాజకీయ పార్టీలకు వ్యతిరేకంగా బతుకమ్మ పాట పాడుతున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు

created: October 7, 2021


text:
హిజాబ్ వివాదానికి సంబంధించిన పాత వీడియోని కర్ణాటకలో కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఏర్పడిన తరువాత తీసిన దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 23, 2023
కర్ణాటక రాష్ట్రంలో ముస్లిం యువతులు బురఖా ధరించి కాలేజీలకు వెళ్తున్న ఇటీవల దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. కర్ణాటక కాలేజీలలో ముస్లిం యువతులు బురఖా ధరించడంపై ఆంక్షలు విధించారని, కానీ అల్లా ఆశీస్సులతో మళ్ళీ ఈ రోజు ముస్లిం యువతులు హిజాబ్ ధరించి కాలేజీలకు వెళ్లగలుగుతున్నారని ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. కర్ణాటక రాష్ట్రంలో బీజేపీ ప్రభుత్వం పడిపోయి కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం వచ్చిన నేపథ్యంలో ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తూ ఈ గెలుపు భారత రాజ్యాంగానికి అంకితమని తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కర్ణాటకలో కాంగ్రెస్ గెలుపు తరువాత ముస్లిం యువతులు మళ్ళీ హిజాబ్ ధరించి కాలేజీలకు వెళుతున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది. 2022 ఫిబ్రవరి నెలలో హిజాబ్ వివాద సమయంలో కర్ణాటక రాష్ట్రం శివమొగ్గ జిల్లా సాగర నగరంలోని ఒక జూనియర్ కాలేజీలో ముస్లిం మద్దతుదారుల మధ్య ముస్లిం యువతులు హిజాబ్ ధరించి కాలేజీ లోపటికి ప్రవేశిస్తున్న దృశ్యాలను ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. కర్ణాటకలో ఇటీవల కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఏర్పడిన తరువాతి దృశ్యాలను ఈ వీడియో చూపించడం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని పలు ఫేస్‌బుక్ యూసర్లు 2022 ఫిబ్రవరి నెలలో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ ఫేస్‌బుక్ పోస్టులని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. చివరకు, విధ్యార్ధినులను హిజాబ్ ధరించి కాలేజీలకు ప్రవేశించడానికి అనుమతిచ్చినట్టు ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తూ తెలిపారు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, ఈ వీడియో కర్ణాటక రాష్ట్రం శివమొగ్గ జిల్లా సాగర నగరంలోని ఒక జూనియర్ కాలేజీలో తీసినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియో కర్ణాటక రాష్ట్రం శివమొగ్గ జిల్లాకు సంబంధించినదని తెలుపుతూ 08 ఫిబ్రవరి 2022 నాడు పెట్టిన ఫేస్‌బుక్ పోస్టులని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ముస్లిం మద్దతుదారుల రక్షణ మధ్య ముస్లిం యువతులు హిజాబ్ ధరించి కాలేజీ లోపలికి ప్రవేశిస్తున్న దృశ్యాలని ఈ పోస్టులలో తెలిపారు.
08 ఫిబ్రవరి 2022 నాడు హిజాబ్ వివాదానికి సంబంధించి శివమొగ్గ జిల్లా సాగర నగరంలోని ఒక జూనియర్ కాలేజీలో హిందువులకు ముస్లింలు మధ్య ఘర్షణ చోటుచేసుకున్నట్టు పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి. కాలేజీ గేటు ఎదుట ముస్లింలు ధర్నా చేస్తుండగా హిజాబ్ ధరించిన ముస్లిం యువతులు బయట నిలుచున్న దృశ్యాలను మనం ఈ వీడియోలో చూడవచ్చు. అంతేకాదు, ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్న కాలేజీ గేటు, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో కనిపిస్తున్న కాలేజీ గేటు ఒకే విధంగా ఉంది. పై వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది అని, కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఏర్పడిన తరువాతి దృశ్యాలను చూపించడం లేదని  ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, హిజాబ్ వివాదానికి సంబంధించిన పాత వీడియోని కర్ణాటకలో కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఏర్పడిన తరువాత ముస్లిం యువతులు స్వేచ్చగా హిజాబ్ ధరించి కాలేజీలకు వెళ్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
2020లో అనంతపూర్ లో విధించిన లాక్ డౌన్ కి సంబంధించిన పాత న్యూస్ వీడియోని మళ్ళీ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 24, 2021
ఇటీవల మళ్ళీ కరోన కేసులు పెరుగుతుండడంతో వివిధ రాష్ట్రాలు స్కూల్స్ మూసి వేయడం, రాత్రి పూట కర్ఫ్యూ విధించడం వంటి చర్యలు తీసుకుంటున్న  నేపథ్యంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని అనంతపూర్ లో మళ్ళీ లాక్ డౌన్ విధిస్తున్నారని చెప్తున్న TV9 న్యూస్ వీడియోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని అనంతపూర్ లో మళ్ళీ లాక్ డౌన్ విధిస్తున్నారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో జూన్ 2020లో అనంతపూర్ లో విధించిన లాక్ డౌన్ కి సంబంధించింది. ప్రస్తుతానికి అనంతపూర్ లో ఎటువంటి లాక్ డౌన్ విధిస్తున్నట్టు అధికారిక సమాచారం గాని లేక వార్త కథనాలు గాని లేవు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
యూట్యూబ్ లో ‘ananthapur lockdown tv9’ అనే కీవర్డ్ తో వెతకగా TV9 యొక్క అధికారిక ఛానల్ లో ఇదే వార్తని 20 జూన్ 2020 రోజున ప్రచురించిన ఒక న్యూస్ వీడియో మాకు కనిపించింది. పోస్టులోని వీడియో మరియు ఈ వీడియో రెండు ఒక్కటే. దీన్నిబట్టి ఈ వీడియో పాతదని స్పష్టంగా అర్ధమవుతుంది.
పైగా పోస్టులోని TV9 న్యూస్ వీడియోలో ఆ రోజు వరకి అనంతపురంలో 600 కరోన కేసులు నమోదైనట్టు ప్రస్తావించడం గమనించొచ్చు. ఐతే ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని కరోన కేసులకి సంబంధించిన అధికారిక సమాచారం ప్రకారం అనంతపురం జిల్లాలో ఇప్పటి వరకి మొత్తం 68,041 కరోన కేసులు నమోదు కాగా అందులో 67,265 మంది కోలుకొని డిశ్చార్జ్ అయ్యారు, అలాగే మొత్తం 601 మంది చనిపోయారు. ఈ గణాంకాల బట్టి కూడా పోస్టులోని వీడియో పాతదని చెప్పొచ్చు. అలాగే ఇటీవల కాలంలో లాక్ డౌన్ విధిస్తున్నట్టు చెప్పే ఎటువంటి అధికారిక సమాచారం గాని లేక వార్తా కథనాలు గాని మాకు లభించలేదు.
చివరగా, 2020లో అనంతపూర్ లో విధించిన లాక్ డౌన్ కి సంబంధించిన పాత న్యూస్ వీడియోని మళ్ళీ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
వీడియోలో ఉన్నది బిజెపి నేత ఇనాయత్ హుస్సేన్ కాదు. వీడియోలోని ఘటనకీ, CAA నిరసనలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 27, 2020
ఒక వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పెట్టి, ‘NRC, CAA మరియు NPR లకు బహిరంగంగా మద్దతు ఇచ్చినందుకు ఇండోర్ బిజెపి నేత మరియు మాజీ హజ్ కమిటీ చైర్మన్ ఇనాయత్ హుస్సేన్ కు ముఖం మీద మసిపూసి చెప్పులతో మరియు బూట్లతో కొట్టుకుంటూ బయటికి తీసుకు వచ్చిన స్థానిక ప్రజలు’ అని దాని గురించి చెప్తున్నారు. పోస్టులో వీడియో గురించి చెప్పినదాంట్లో ఎంతవరకు వాస్తవం ఉందో పరిశీలిద్దాం.
NRC, CAA మరియు NPR లకు బహిరంగంగా మద్దతు ఇచ్చినందుకు ఇండోర్ బిజెపి నేత మరియు మాజీ హజ్ కమిటీ చైర్మన్ ఇనాయత్ హుస్సేన్ పై స్థానిక ప్రజలు దాడి చేయడానికి సంబంధించిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియో అజ్మీర్ దర్గా లో ఖాదీంలకు సంబంధించిన ‘అంజుమన్ షేక్ జాద్గాన్’ సంస్థ యొక్క సెక్రటరీ ‘అబ్దుల్లా మజీద్ చిస్తీ’ పై జరిగిన దాడికి సంబంధించినది. కావున, ఆ వీడియోలో దాడికి గురైన వ్యక్తి  ఇండోర్ బిజెపి నేత మరియు మాజీ హజ్ కమిటీ చైర్మన్ ‘ఇనాయత్ హుస్సేన్’ కాదు. అంతేకాదు, వీడియోలోని ఘటన మార్చి 2018 లో జరిగింది. కావున, పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని వీడియోకి సంబంధించిన స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, ఒక స్క్రీన్ షాట్ ‘Voice of Chambal’ వార్తా సంస్థ  ఆర్టికల్ లో కనుగొనబడింది. ఆ కథనం ద్వారా, అజ్మీర్ దర్గా లో ఖాదీంలకు సంబంధించిన ‘అంజుమన్ షేక్ జాద్గాన్’ సంస్థ యొక్క సెక్రటరీ ‘అబ్దుల్లా మజీద్ చిస్తీ’ పై షేక్ బంటీ అనే వ్యక్తి దాడి చేయడానికి సంబంధించిన వీడియో అని తెలిసింది. కావున, ఆ వీడియోలో దాడికి గురైన వ్యక్తి  ఇండోర్ బిజెపి నేత మరియు మాజీ హజ్ కమిటీ చైర్మన్ ‘ఇనాయత్ హుస్సేన్’ కాదు. అంతేకాదు, ఆ కథనం ద్వారా  వీడియోలోని ఘటన మార్చి 2018 లో జరిగిందని తెలిసింది. ఆ వీడియోకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం ‘Patrika’ వారు ఆ ఘటన గురించి రాసిన న్యూస్ రిపోర్ట్ ద్వారా తెలుసుకోవచ్చు. కావున, ఆ వీడియోలోని ఘటనకీ, ప్రస్తుతం జరుగుతున్న NRC, CAA నిరసనలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు.
చివరగా, సంబంధం లేని వీడియోని పెట్టి, ‘NRC, CAA మరియు NPR లకు బహిరంగంగా మద్దతు ఇచ్చినందుకు ఇండోర్ బిజెపి నేత ఇనాయత్ హుస్సేన్ పై దాడి’ అని తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 27, 2020


text:
పాత వీడియోని చూపిస్తూ, పెరిగిన పెట్రోల్ ధరలకు వ్యతిరేకంగా కేరళ లో  తాజాగా ధర్నా చేస్తున్న BJP నేతలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 8, 2021
కేంద్రంలోని BJP ప్రభుత్వం పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ రేట్లు పెంచడానికి వ్యతిరేకంగా కేరళలోని రాష్ట్ర BJP నాయకులు ధర్నా చేస్తున్నారు అని చెప్తూ కొందరు BJP జెండాలు పట్టుకున్న కార్యకర్తలు స్కూటర్లను తోసుకుంటూ నిరసన తెలుపుతున్న వీడియో షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఎన్నికల ముందు ఓట్ల కోసం ఇలా డ్రామాలు చేస్తున్నారని పోస్టులో ఆరోపిస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కేంద్రం పెంచిన పెట్రోల్, డిజిల్ ధరలకు వ్యతిరేకంగా కేరళ లో ఇప్పుడు ధర్నా చేస్తున్న BJP నేతలు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియో ఇప్పటిది కాదు, చాలా సంవత్సరాల నుండి ఇంటర్నెట్ లో అందుబాటులో ఉంది. 2017 మరియు 2018లో పెట్రో ఉత్పత్తుల ధరలు పెరిగినప్పుడు, ఇంతకు ముందు UPA ప్రభుత్వ హాయాంలో పెట్రోల్, డీజిల్ మరియు వంట గ్యాస్ రేట్లు పెరిగినప్పుడు BJP నాయకులు నిరసన తెలిపినప్పటి కొన్ని పాత ఫోటోలతో పాటు ఈ వీడియోలోని స్క్రీన్ షాట్స్ కూడా సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతున్నాయని తెలుపుతూ కొన్ని మలయాళీ ఆన్లైన్ వార్తా కథనాలు రాసాయి. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని రివర్స్ ఇమేజ్ చేయగా ఈ స్క్రీన్ షాట్స్ ని పోలిన ఫోటోలు ప్రచురించిన కొన్ని పాత ఆన్లైన్ వార్తా కథనాలు మరియు సోషల్ మీడియా పోస్టులు మాకు కనిపించాయి.  ఇలాంటిదే ఒక కథనం ప్రకారం 2016 లో BJP హయాంలో పెట్రో ఉత్పత్తుల ధరలు పెరిగినప్పుడు, అంతకు ముందు UPA ప్రభుత్వ హయాంలో పెట్రోల్, డీజిల్ మరియు వంట గ్యాస్ రేట్లు పెరిగినప్పుడు BJP నాయకులు నిరసన తెలిపినప్పటి కొన్ని పాత ఫోటోలు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతున్నాయన్నది ఈ కథనం యొక్క సారాంశం.
2018లో మళ్ళీ పెట్రోల్ ధరలు పెరిగినప్పుడు ఒక మలయాళీ ఆన్లైన్ కథనం కూడా సోషల్ మీడియాలో UPA ప్రభుత్వ హాయాంలో పెట్రోల్, డీజిల్ మరియు వంట గ్యాస్ రేట్లు పెరిగినప్పుడు BJP నాయకులు నిరసన తెలిపినప్పటి కొన్ని పాత ఫోటోలు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతున్నాయని  తెలుపుతూ పోస్టులోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్ ఫోటో ప్రచురించింది. 2017 మరియు 2018లో కూడా ఈ ఫోటోలు సోషల్ మీడియాలో  షేర్ అయ్యాయి. ఐతే ఈ వీడియోలో BJP నాయకులు ఏ నేపథ్యంలో  నిరసన తెలుపుతున్నారో మాకు కచ్చితంగా తెలియనప్పటికీ,  ఇంటర్నెట్ లో ఈ ఫోటో అందుబాటులో ఉన్న సమయాన్ని బట్టి పోస్టులోని వీడియో పాతదని, ఇటీవల కాలంలో కేరళలో జరిగిన నిరసనలది కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
కేరళలో జరగబోయే అసెంబ్లీ ఎన్నికల నేపథ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే పోస్టులు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతున్నాయి.
చివరగా, చాలా పాత వీడియోని చూపిస్తూ, ఇప్పుడు పెరిగిన పెట్రోల్, డిజిల్ ధరలకు వ్యతిరేకంగా కేరళ లో ధర్నా చేస్తున్న BJP నేతలంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
2019 ర్యాలీ వీడియోని రైతులకి వ్యతిరేకంగా ఢిల్లీ ప్రజలు రోడ్ల పై నిరసన చేస్తున్న వీడియో అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 29, 2021
రైతుల ముసుగులో వచ్చి పోలీసుల మీద దౌర్జన్యం చేసిన వ్యక్తులను కఠినంగా శిక్షించాలని, ఢిల్లీ ప్రజలు నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వానికి మద్దతు పలుకుతూ ర్యాలీ నిర్వహిస్తున్న దృశ్యాలంటూ  సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు. గణతంత్ర దినోత్సవ వేడుక నాడు నిర్వహించిన కిసాన్ ట్రాక్టర్ పెరేడ్ లో రైతులు పోలీసుల పై దాడి చేసిన నేపథ్యంలో, ఈ పోస్ట్ ఇప్పుడు సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రైతులకి వ్యతిరేకంగా ఢిల్లీ ప్రజలు రోడ్ల పై నిరసన చేస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ వీడియో పాతది. 2019లో కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన CAA, NRC చట్టాలని సమర్ధిస్తూ హర్యానా ప్రజలు ఈ ర్యాలీ నిర్వహించారు. CAA, NRC చట్టాలకి వ్యతిరేకంగా నిరసనకారులు ఢిల్లీ లో నిరసన తెలియచేస్తున్న నేపథ్యంలో ఈ ర్యాలీ నిర్వహించారు. ఈ వీడియోకి ఇటివల రైతులు నిర్వహించిన ట్రాక్టర్ ర్యాలీకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, 2019లో ఇదే వీడియోని చాలా మంది తమ సోషల్ మీడియా అకౌంట్లలో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ పోస్టులని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోలని 2019లో కొందరు తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పోస్ట్ చేసారు. ఒక వీడియో వివరణలో, ఈ ర్యాలీ CAA, NRC చట్టాలని సమర్ధిస్తూ హర్యానా ప్రజలు నిర్వహించిందని తెలిపారు.
హర్యానా బిజెపి నాయకుడు జవహర్ యాదవ్, ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తూ 26 డిసెంబర్ 2019 నాడు ఒక ట్వీట్ పెట్టారు.  ఈ ర్యాలీ హర్యానా లో జరిగినట్టు ఆ ట్వీట్ లో తెలిపారు.
हरियाणा की रैली देश की रैलियों से थोड़ी अलग होती है। 😂
"मोदी जी तुम लठ बजाओ, हम तुम्हारे साथ हैं ।" pic.twitter.com/SJ79hu72Nw
జవహర్ యాదవ్ పెట్టిన ఈ ట్వీట్ ఆధారంగా ‘Lokmat’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ 27 డిసెంబర్ 2019 నాడు ఒక ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. CAA, NRC చట్టాలకి మద్దతుగా హర్యానా ప్రజలు ఈ ర్యాలీ నిర్వహించినట్టు అందులో తెలిపారు. ఈ ర్యాలీ ఎక్కడ జరిగిందో స్పష్టంగా తెలియనప్పటికీ, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది అని, రైతులు ఇటివల నిర్వహించిన ట్రాక్టర్ పెరేడ్ కి సంబంధించింది కాదని ఈ వివరాల ఆధారంగా ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, 2019లో CAA, NRC చట్టాలకి మద్దతు పలుకుతూ చేసిన ర్యాలీ యొక్క వీడియోని రైతులు ఇటివల నిర్వహించిన ట్రాక్టర్ పెరేడ్ కి ముడిపెడుతున్నారు.

created: January 29, 2021


text:
పాత వీడియో పెట్టి, తాజాగా ఉగ్రవాద స్థావరాలపై భారత్ చేసిన దాడి వీడియో అంటూ ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 25, 2019
తాజాగా జమ్మూ కాశ్మీర్ లోని ‘థాంగ్దర్ సెక్టార్’ లో ఉగ్రవాద స్థావరాలపై ఇండియన్ ఆర్మీ చేసిన దాడులకి సంబంధించిన వీడియో అని చెప్తూ ఒక వీడియోని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
తాజాగా ‘థాంగ్దర్ సెక్టార్’ లో ఉగ్రవాద స్థావరాలపై ఇండియన్ ఆర్మీ చేసిన దాడులకి సంబంధించిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ లోని వీడియోని మార్చి నెలలోనే కొందరు యూట్యూబ్ లో పోస్ట్ చేసినట్టుగా చూడవచ్చు. పోస్ట్ లోని వీడియోకి తాజాగా జరిపిన దాడులకి సంబంధం లేదు. అంతేకాదు, కొందరు ఇదే వీడియోని పెట్టి భారత్ పై పాక్ దాడి చేసిన వీడియో అని రాస్తున్నారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని యాన్డెక్స్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో చేయగా, చాలా వీడియోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి. పోస్ట్ లో ఉన్న వీడియోనే ఒకరు యూట్యూబ్ లో మార్చి నెలలోనే పోస్ట్ చేసినట్టుగా చూడవొచ్చు. ఆ వీడియో యొక్క టైటిల్ చూస్తే ‘Pakistan Firing on LoC’ అని రాసి ఉంటుంది. ఈ వీడియో గురించి ఇంకెటువంటి సమాచారం ఇంటర్నట్ లో దొరకలేదు. మార్చి-2019 లో భారత్ మరియు పాక్ మధ్య ఫైరింగ్ జరిగినట్టు న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ఇక్కడ చూడవొచ్చు. కానీ, ఆ వీడియోకి ఈ ఫైరింగ్ తో సంబంధం ఉన్నట్టు చెప్పలేము.
తాజాగా జమ్మూ కాశ్మీర్ లోని ‘థాంగ్దర్ సెక్టార్’ లో ఉగ్రవాద స్థావరాలపై ఇండియన్ ఆర్మీ చేసిన దాడులు చేసినట్టు ఇక్కడ చదవొచ్చు. కానీ, ఆ దాడికి, పోస్ట్ లో పెట్టిన వీడియోకి సంబంధం లేదు.
చివరగా, పాత వీడియో పెట్టి, తాజాగా ఉగ్రవాద స్థావరాలపై భారత్ చేసిన దాడి వీడియో అంటూ ప్రచారం చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: October 25, 2019


text:
పాత వీడియోని చూపిస్తూ చైనా ఆక్రమించిన రెక్విన్ ప్రాంతాన్ని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్న ఆనందంలో చిందులేస్తున్న భారత సైనికులు అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 2, 2020
నెహ్రు ప్రధానమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో కోల్పోయిన ఆక్సాయ్ చిన్ లోని రెక్విన్ ప్రాంతాన్ని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్న ఆనందంలో చిందులేస్తున్న భారత సైనికులు, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: చైనా ఆక్రమించిన ఆక్సాయ్ చిన్ లోని రెక్విన్ ప్రాంతాన్ని తిరిగి స్వాధీనం చేసుకున్న ఆనందంలో చిందులేస్తున్న భారత సైనికుల వీడియో
ఫాక్ట్ (నిజం): 29/30 ఆగష్టు 2020 నాటి రాత్రి పీపుల్ లిబరేషన్ ఆర్మీ (PLA) అఫ్ చైనా ఈస్టర్న్ లడఖ్ లో చొరబడటానికి చేసిన ప్రయత్నాన్ని భారత జవాన్లు అడ్డుకున్నారని కేంద్ర రక్షణ శాఖ విడుదల చేసిన ప్రెస్ రిలీజ్ లో పేర్కొంది. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ వీడియో ‘27 ఆగష్టు 2020’ నాటి నుంచే ఇంటర్నెట్ లో ఉన్నట్టు విశ్లేషణలో తెలిసింది. కాబట్టి, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఆ వీడియోకి ఈస్టర్న్ లడాఖ్ లో జరిగిన ఘర్షణకి ఎలాంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఆ వీడియోకి సంబంధించి ఎలాంటి సమాచారం దొరకలేదు. పోస్టులోని ఆ వీడియోని జాగ్రాత్తగా గమనించగా, వీడియోలో కనిపిస్తున్న జెండా టిబెట్ దేశం యొక్క జెండాని పోలి ఉన్నట్టు గుర్తించాము. ఈ ఆధారంతో ఆ వీడియో కోసం గూగుల్ లో వెతకగా, అవే దృశ్యాలు కలిగి ఉన్న ఒక వీడియో యూట్యూబ్ లో దొరికింది. ఈ వీడియోని ఆ యూట్యూబ్ ఛానెల్ ‘27 ఆగష్టు 2020’ నాడు పోస్ట్ చేసారు. అదే రోజు ఈ వీడియోని చాల మంది యూసర్లు ఫేస్బుక్ లో కూడా పోస్ట్ చేసారు. 29/30 ఆగష్టు నాటి రాత్రి పీపుల్ లిబరేషన్ ఆర్మీ (PLA) అఫ్ చైనా ఈస్టర్న్ లడఖ్ లో చొరబడటానికి చేసిన ప్రయత్నాన్ని భారత జవాన్లు అడ్డుకున్నారని భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ విడుదల చేసిన ప్రెస్ రిలీజ్ లో పేర్కొంది. కాబట్టి, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఆ వీడియోకి ఈస్టర్న్ లడాఖ్ లో పీపుల్ లిబరేషన్ ఆర్మీ (PLA) అఫ్ చైనా తో జరిగిన ఘర్షణకి ఎలాంటి సంబంధం లేదు.
భారత్ – చైనా  సరిహద్దు రేఖ అయిన లైన్ ఆఫ్ యాక్చువల్ కంట్రోల్ ( LAC ) సమీపంలో ఎతైన పర్వతాలని భారత సైనిక బలగం అయిన స్పెషల్ ఫ్రాంటియర్ ఫోర్స్ ఆక్రమించింది అని పలు న్యూస్ వెబ్ సైట్స్ ఆర్టికల్స్ రాసారు. స్పెషల్ ఫ్రాంటియర్ ఫోర్స్ గురించిన సమాచారం కోసం ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, భారత సైనికులు చిందులేస్తూన్నట్టు షేర్ చేస్తున్న ఈ వీడియో 29/30 ఆగష్టు నాటి రాత్రి  ఈస్టర్న్ లడఖ్ లో పీపుల్ లిబరేషన్ ఆర్మీ (PLA)తో జరిగిన ఘర్షణకి  సంబంధించింది కాదు.

created: September 2, 2020


text:
సంబంధం లేని పాత వీడియో ని పోస్టు చేసి, 'చైనా దొంగ దెబ్బకు బలైన సైనికుల రోదనలు' అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 18, 2020
ఒక వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, ‘చైనా దొంగ దెబ్బకు బలైన సైనికుల రోదనలు’ అని  దాని గురించి చెప్తున్నారు. ఆ వీడియోని ప్రస్తుతం భారత్ మరియు చైనా మధ్య నెలకొని ఉన్న ఉద్రిక్త పరిస్థితుల సమయంలో షేర్ చేస్తున్నారు. భారత్ మరియు చైనా సైన్యాల మధ్య 15 జూన్ 2020న గాల్వాన్ వ్యాలీ లో జరిగిన ఘర్షణల్లో సుమారు ఇరవై మంది భారత జవాన్లు ప్రాణాలు కోల్పోయారు. అయితే, పోస్టు లోని వీడియో పాతదని FACTLY విశ్లేషణ లో తెలిసింది. ఆ వీడియో కనీసం 7 నవంబర్ 2019 నుండి ఇంటర్నెట్ లో ఉన్నట్లుగా తెలిసింది. ఆ వీడియో ఏ సందర్భంలో తీశారో కచ్చితంగా చెప్పలేము, కాకపోతే ఒక నాటకం లో భాగంగా తీసినట్టు అర్థం అవుతుంది.  ప్రస్తుతం భారత్ మరియు చైనా మధ్య జరుగుతున్న ఘర్షణలకు ఈ వీడియోకు  ఎటువంటి సంబంధం లేదని చెప్పవచ్చు.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్ – ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్ –
1.  పాత వీడియో – https://www.youtube.com/watch?v=WbZMQ1DtEZ4
Did you watch our new video?


text:
పాత వీడియో పెట్టి, ‘CAA మరియు NRC కి మద్దతుగా కేరళ ముస్లింలు ర్యాలీ’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 24, 2019
‘కేరళలో భారతీయ ముస్లింలు CAA మరియు NRC కి మద్దతు పలుకుతూ ర్యాలీ జరిపారు’ అని చెప్తూ ఒక వీడియోని చాలా మంది ఫేస్బుక్ లో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
CAA మరియు NRC కి మద్దతుగా కేరళ ముస్లింలు నిర్వహించిన ర్యాలీ వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ లో ఉన్నది పాత వీడియో. ఈ సంవత్సరం మే నెలలో ఇదే వీడియోని యూట్యూబ్ లో అప్లోడ్ చేసినట్టుగా చూడొచ్చు. కావున, పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని వీడియోని ఇన్విడ్ ప్లగిన్ సహాయంతో ఫ్రేమ్స్ గా విభజించి, వాటిని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, పోస్ట్ లో ఉన్న వీడియో లాంటిదే కొన్ని వీడియోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి. వాటిల్లో ఒక వీడియోని మే నెలలోనే యూట్యూబ్ లో పోస్ట్ చేసినట్టుగా చూడవచ్చు. ఆ వీడియో కింద ‘Muslims Celebrate on PM Narendra Modi Victory from Varanasi in 2019 Loksabha Polls’ అని రాసి ఉంటది. ఆ వీడియో లో మోడీ గెలిచినందుకే వాళ్ళు రాలీ లో పాల్గొన్నారని కచ్చితంగా చెప్పలేము, కానీ అది CAA మరియు NRC కి సంబంధించిన రాలీ వీడియో మాత్రం కాదు.
ఇదే వీడియో ఆగష్టులో మరొక క్లెయిమ్ (‘ఆర్టికల్ 370 రద్దుకు మద్దతుగా ముస్లిం సోదరులు ర్యాలీ’) తో వైరల్ అయినప్పుడు ‘FACTLY’ వారు రాసిన ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, పాత వీడియో పెట్టి, ‘CAA మరియు NRC కి మద్దతుగా కేరళ ముస్లింలు ర్యాలీ’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: December 24, 2019


text:
ఈ వీడియోలో NRC కి మద్దతుగా ర్యాలీ నిర్వహిస్తున్న వారిని కేరళ ప్రజలు తరిమి కొట్టలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 17, 2020
‘కేరళలో (NRC)ఎంఆర్సి కి మద్దతుగా ర్యాలీ కొందరు చేపట్టారు. కేరళ ప్రజలు వారిని ఊరంతా తరిమారు. భయంతో వారు పరుగులు తీశారు’ అని చెప్తూ ఒక వీడియోని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
కేరళలో NRC కి మద్దత్తుగా ర్యాలీ నిర్వహిస్తున్న వారిని ప్రజలు తరిమికొడుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ చేసిన వీడియో జూన్-2019 నుండి ఇంటర్నెట్ లో ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. వీడియోలోని ర్యాలీ NRC లేదా CAA కి సంబంధించింది కాదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని యాన్డెక్స్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే వీడియోని జూన్-2019 లోనే ఒక వ్యక్తి యూట్యూబ్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. ఆ వీడియోకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం ఇంటర్నెట్ లో దొరకలేదు. కానీ, CAA మరియు NRC కి మద్దతుగా లేదా నిరసనగా ర్యాలీలు నిర్వహించడం డిసెంబర్-2019 లో మొదలయ్యాయి. పోస్ట్ చేసిన వీడియో జూన్-2019 నుండి ఇంటర్నెట్ లో ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. కావున, వీడియోలోని ర్యాలీ NRC లేదా CAA కి సంబంధించింది కాదు.
చివరగా, పాత వీడియో పెట్టి, ‘NRC కి మద్దతుగా ర్యాలీ నిర్వహిస్తున్న వారిని కేరళ ప్రజలు తరిమికొడుతున్న వీడియో’ అని షేర్ చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 17, 2020


text:
వేరే దేశానికి చెందిన పాత వీడియోని పెట్టి, ‘కొరోనా వ్యాప్తి చేయడానికి ముస్లిం హోటళ్లలో హిందువులు తినే ఆహారం లో ఉమ్మేసి ప్యాక్ చేస్తున్నారు’ అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 7, 2020
‘ముస్లిం షాపులలో హోటళ్లలో కొనకూడదు ఎందుకంటే ఈ వీడియో చూడండి హిందువులు కొనేటటువంటి పదార్థాలలో వాడు ఉమ్మి వేసి మరీ ప్యాకింగ్ చేస్తున్నాడు’ అంటూ ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఇండియాలో కొరోనా వ్యాప్తి చేయడానికి వీడియోలోని వ్యక్తి అలా చేస్తున్నట్టు కొందరు పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్) చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
కొరోనా వైరస్ ని వ్యాప్తి చేయడానికి ముస్లిం హోటళ్లలో ఆహరంలో ఉమ్మేసి ప్యాకింగ్ చేస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): అది ఒక పాత వీడియో. ఏప్రిల్ 2019 నుండి ఆ వీడియోని ఇంటర్నెట్ లో షేర్ చేస్తున్నట్టు చూడవొచ్చు. అంతేకాదు, ఆ వీడియో ఇండియాకి సంబంధించింది కాదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్ లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, ఆ వీడియో గత సంవత్సరం ఏప్రిల్ నుండి సోషల్ మీడియా లో ఉన్నట్లుగా తెలిసింది. 26 ఏప్రిల్ 2019 న ‘We are Malaysians’ అనే ఫేస్బుక్ పేజీ ఆ వీడియో ని ‘Secret Recipe… to keep papadum fresh always..Turns out this is the secret recipe to stay fresh forever’ అనే వాక్యాలతో పోస్టు చేసింది. ఆ వీడియో గురించి మరే ఇతర సమాచరం అందులో లేదు.
పోస్టు చేసిన వీడియో లో ఫుడ్ డెలివరీ సంస్థ ‘foodpanda’ లోగో ‘పింక్’ కలర్ లో ఉన్నట్లుగా చూడవచ్చు. కానీ, ఇండియా లో ఆ సంస్థ లోగో ‘ఆరెంజ్’ కలర్ లో ఉంటుంది. కావున, వీడియో ఇండియాకి సంబంధించినది కాదు. సోషల్ మీడియా లో చాలా మంది ఆ వీడియో మలేషియా దేశానికి సంబంధించినదంటూ పేర్కొంటున్నారు కానీ అందుకు సంబంధించిన కచ్చితమైన సమాచారమేమీ లభించలేదు. మలేషియా లో ‘foodpanda’ లోగో ‘పింక్’ కలర్ లో ఉన్నట్టు వారి వెబ్సైటులో చూడవొచ్చు.
చివరగా, పాత వీడియోని పెట్టి, ‘కొరోనా వ్యాప్తి చేయడానికి ముస్లిం హోటళ్లలో హిందువులు తినే ఆహారం లో ఉమ్మేసి ప్యాక్ చేస్తున్నారు’ అని షేర్ చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
తెలంగాణలో విధించిన రాత్రి కర్ఫ్యూలో బయటికి వచ్చినందుకు పోలీసులు కొడుతున్నట్టు పెట్టిన ఈ వీడియోలు పాతవి - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 21, 2021
తెలంగాణలో కోవిడ్-19 కేసులు పెరుగుతున్నందున 20 ఏప్రిల్ 2021 నుండి 30 ఏప్రిల్ 2021 (1 మే ఉదయం) వరకు రాష్ట్ర ప్రభుత్వం రాత్రి కర్ఫ్యూ (రాత్రి 9 గంటల నుండి ఉదయం 5 గంటల వరకు) విధించింది. అయితే, మొదటి రోజు రాత్రి కర్ఫ్యూలో ఒక వ్యక్తి బయటికి వచ్చినందుకు పోలీసులు అతన్ని కొడుతున్న వీడియో అని చెప్తూ, ఒక పోస్ట్ ని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తాజాగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం విధించిన రాత్రి కర్ఫ్యూలో బయటికి వచ్చినందుకు పోలీసులు ఒకతన్ని కొడుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: పోస్ట్ లోని వీడియో పాతది. గత సంవత్సరం మార్చి నెలలో కూడా ఇదే వీడియోని సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. వీడియో తాజాగా విధించిన రాత్రి కర్ఫ్యూ కి సంబంధించింది కాదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, వీడియోకి సంబంధించిన సమాచారం సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో రాలేదు. అయితే, కొన్ని కీ-వర్డ్స్ మరియు టైం ఫిల్టర్లు ఉపయోగించి వెతకగా, అదే వీడియోని ఒకరు గత సంవత్సరం మార్చి నెలలో ఫేస్బుక్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ వీడియో వివరణ లో ‘Khilwath murgi chowk’ అని రాసి ఉంది, కానీ ఆ వీడియో ఎక్కడిదో కచ్చితమైన సమాచారం లభించలేదు. కాకపోతే, వీడియో గత సంవత్సరం నుండి ఇంటర్నెట్ లో షేర్ చేయబడుతుంది కాబట్టి, అది తాజా రాత్రి కర్ఫ్యూ కి సంబంధించింది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవొచ్చు.
ఇంకొక వీడియోని (ఆర్కైవ్డ్) కూడా ‘బ్యాటింగ్ స్టార్ట్ అయింది జార జాగ్రత్త… నైట్ కరఫ్యూ కొనసాగుతుంది జర జాగ్రత్త’ అని చెప్తూ, కొందరు సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. అయితే, అది కూడా పాత వీడియోనే. మార్చి 2020 లో ఆ వీడియోని పోస్ట్ చేసినట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, పాత వీడియోలను పెట్టి, తెలంగాణలో విధించిన రాత్రి కర్ఫ్యూలో బయటికి వచ్చినందుకు పోలీసులు కొడుతున్నారని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఉత్తరప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల సందర్భంగా హిందూ దేవాలయాలని సందర్శిస్తున్న ప్రియాంక గాంధీ అని షేర్ చేస్తున్న వీడియో పాతది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 8, 2021
2022లో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరుగనున్న నేపథ్యంలో, కాంగ్రెస్ నాయకురాలు ప్రియాంక గాంధీ వాద్రా ఇటీవల హిందూ దేవాలయాలని సందర్శించడం మొదలుపెట్టారని సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తరప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల నేపథ్యంలో ప్రియాంక గాంధీ ఇటీవల ఒక హిందూ దేవాలయాన్ని సందర్శించిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో, ప్రియాంక గాంధీ సహరాన్‌పుర్‌లోని శాకాంబరి అమ్మవారి దేవాలయాన్ని దర్శించుకుంటున్న దృశ్యాలని చూపిస్తుంది. 2021 ఫిబ్రవరి నెలలో కిసాన్ పంచాయత్ కార్యక్రమం కోసం సహరాన్పూర్ వచ్చిన ప్రియాంక గాంధీ, ఆ కార్యక్రమానికి వెళ్లేముందు మహా శాకాంబరి అమ్మవారిని దర్శించుకున్నారు. అయితే, ప్రియాంక గాంధీ ఇటీవల రాయ్ బరేలి లోని హనుమాన్ దేవాలయాన్ని దర్శించుకొని, ఉత్తరప్రదేశ్‌లో జరుగనున్న అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్ పార్టీ గెలవాలని భగవంతుడిని వేడుకునట్టు మీడియాకి తెలిపారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఈ వీడియోని కాంగ్రెస్ నాయకురాలు ప్రియాంక గాంధీ 10 ఫిబ్రవరి 2021 నాడు తన ఫేస్ బుక్  పేజీలో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది.  సహరాన్పూర్ లోని శాకాంబరి దేవాలయాన్ని సందర్శించి అమ్మవారి ఆశీస్సులు తీసుకున్నట్టు ప్రియాంక గాంధీ ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు.
ప్రియాంక గాంధీ శాకాంబరి దేవాలయాన్ని సందర్శించిన విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ పబ్లిష్ అయిన న్యూస్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ఆర్టికల్స్‌లో తెలిపిన సమాచారం ప్రకారం, 10 ఫిబ్రవరి 2021 నాడు ప్రియాంక గాంధీ  సహరాన్పూర్ జిల్లా చిల్కాన గ్రామంలో నిర్వహించిన కిసాన్ మహా పంచాయత్ కార్యక్రమానికి హాజరయ్యారు. ఈ కార్యక్రమానికి వెళ్లేముందు ప్రియాంక గాంధీ సహరాన్‌పుర్‌లోని శాకాంబరి అమ్మవారిని దర్శించుకున్నట్టు ఈ ఆర్టికల్స్ రిపోర్ట్ చేసాయి. సహరాన్పూర్ జిల్లాలో 10 ఫిబ్రవరి 2021 నాడు జరిగిన కిసాన్ మహాపంచాయత్ కార్యక్రమానికి సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన న్యూస్ రిపొర్ట్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
అయితే, ప్రియాంక గాంధీ ఈ సంవత్సరంలో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని పలు దేవాలయాలని సందర్శించారు. ప్రియాంక గాంధీ ఇటీవల రాయ్ బరేలిలోని హనుమాన్ దేవాలయాన్ని దర్శించుకొని, ఉత్తరప్రదేశ్‌లో జరుగనున్న అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్ పార్టీ గెలవాలని భగవంతుడిని వేడుకున్నట్టు మీడియాకి తెలిపారు. కాని, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతదని పై వివరాల ఆధారంగా ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, పాత వీడియోని షేర్ చేస్తూ ప్రియాంక గాంధీ ఉత్తరప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల నేపథ్యంలో హిందూ దేవాలయాలని సందర్శిస్తున్న దృశ్యాలంటున్నారు.

created: October 8, 2021


text:
పాత వీడియో పెట్టి, పాట్నా (బీహార్) లోని కోవిడ్-19 హాస్పిటల్ పరిస్థితి అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 30, 2020
బీహార్ లోని పాట్నాలో ఉన్న ఒక కోవిడ్-19 హాస్పిటల్ లోని పరిస్థితి అని చెప్తూ, ఒక హాస్పిటల్ వార్డు లోకి మోకాళ్ళ లోతు నీళ్ళు వచ్చిన వీడియోని కొంత మంది సోషల్ మీడియా షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
బీహార్ లోని పాట్నాలో ఉన్న ఒక కోవిడ్-19 హాస్పిటల్ లోని పరిస్థితి.
ఫాక్ట్ (నిజం): అది ఒక పాత వీడియో. అదే వీడియో సెప్టెంబర్ 2019 నుండి బీహార్ కి చెందిన హాస్పిటల్ వీడియోగా ఇంటర్నెట్ లో షేర్ అవుతుంది. అంటే, కోవిడ్-19 వ్యాధి రాక ముందు వీడియో అది. కావున, బీహార్ కి సంబంధించిన పాత వీడియోని పెట్టి, కోవిడ్-19 సమయంలో జరిగిన ఘటనగా ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్ట్ లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే వీడియోని కొందరు సెప్టెంబర్ 2019 లోనే తమ ట్విట్టర్ అకౌంట్లలో పోస్ట్ చేసినట్టు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. ఒక వ్యక్తి తన ట్వీట్ లో ఆ వీడియో పాట్నాలోని ‘ఎన్ఎంసీహెచ్’ హాస్పిటల్ (‘నలంద మెడికల్ కాలేజ్ అండ్ హాస్పిటల్’) కి సంబంధించిన వీడియో అని పెట్టాడు. వీడియోలో కూడా అది ‘ఎన్ఎంసీహెచ్’ కి సంబంధించిన వీడియో అని ఒక వ్యక్తి చెప్పడం వినొచ్చు. అదే వీడియోని పెట్టి, కొన్ని వార్తాసంస్థలు కూడా సెప్టెంబర్ 2019 లోనే పాట్నా లో వచ్చిన వర్షాల గురించి ప్రచురించినట్టు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. కాబట్టి, పోస్ట్ లోని వీడియో కోవిడ్-19 వ్యాధి రాక ముందు తీసినది.
అయితే, తాజాగా జూన్ నెలలో కూడా అదే ఆసుపత్రి లోకి కొన్ని నీరు వచ్చాయని ‘ఏబీపీ’ న్యూస్ ఛానల్ వారు రిపోర్ట్ చేసారు. కానీ, వీడియోలో చూపెట్టినట్టు మోకాళ్ళ లోతు నీరు రాలేదు.
చివరగా, పాత వీడియో పెట్టి, పాట్నా (బీహార్) లోని కోవిడ్-19 హాస్పిటల్ పరిస్థితి అని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పాత వీడియోని పెట్టి, ‘ప్రస్తుతం ఢిల్లీ లో జరుగుతున్న విధ్వంసం’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 28, 2020
కొంతమంది వ్యక్తులు పోలీసుల సమక్షంలో విధ్వంసం సృష్టిస్తున్న వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, అది ప్రస్తుతం ఢిల్లీ వీధుల్లో జరుగుతున్న విధ్వంసానికి సంబంధించినదని పేర్కొంటున్నారు. పోస్టులో చెప్పిన విషయంలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
ప్రస్తుతం ఢిల్లీ లో జరుగుతున్న విధ్వంసానికి సంబంధించిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో సోషల్ మీడియా లో కనీసం 1 జులై 2019 నుండి  ఉంది. కావున, ప్రస్తుతం ఢిల్లీ లో జరుగుతున్న విధ్వంసానికి సంబంధించిన వీడియో అనడం తప్పు.
వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే వీడియో తో ఉన్న మరొక ఫేస్బుక్ పోస్టు లభించింది. దానిని ఒకరు 01 జులై 2019 న అప్లోడ్ చేశాడు. కానీ, ఆ యూజర్ పోస్టులోని వీడియోకి సంబంధించిన స్పష్టమైన సమాచారామేమీ పెట్టలేదు. అదే వీడియోని యూట్యూబ్ లో కూడా  జులై 2019 లోనే పోస్ట్ చేసినట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. సోషల్ మీడియా లో కనీసం 1 జులై 2019 నుండి వీడియో చలామణీ లో ఉన్నట్లుగా తెలిసింది. కాబట్టి, అది ప్రస్తుతం ఢిల్లీ లో జరుగుతున్న విధ్వంసానికి సంబంధించినది కాదు అని చెప్పవచ్చు.
అదే వీడియో తప్పుడు ఆరోపణతో గత సంవత్సరం ‘సెప్టెంబర్’ లో సోషల్ మీడియా లో చలామణీ అయినప్పుడు, ‘BOOM’ వారు అది వెస్ట్ బెంగాల్ కి సంబంధించిన వీడియో అని రాసిన కథనాన్ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, పాత వీడియోని పోస్టు చేసి, ‘ప్రస్తుతం ఢిల్లీ లో జరుగుతున్న విధ్వంసం’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: February 28, 2020


text:
వెంకటేశ్వర స్వామి పాత వీడియోని కరోనా టైం లో భక్తుల కోసం తీసిందంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 8, 2021
‘కరోనా కారణంగా తిరుమల వెళ్లి శ్రీవారిని దర్శించుకోలేని వారి కోసం తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం వారు చరిత్రలో మొట్టమొదటిసారిగా స్వామివారి మూలవిరాట్టు వీడియోకి అనుమతించారు’ అని చెప్తూ వెంకటేశ్వర స్వామి వీడియో షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ‘కరోనా కారణంగా తిరుమల వెళ్లి శ్రీవారిని దర్శించుకోలేని వారి కోసం దేవస్థానంవారు చరిత్రలో మొట్టమొదటిసారిగా స్వామివారి మూలవిరాటుని వీడియో తీసారు.’
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియో పాతది, 2013 నుండే ఈ వీడియో యూట్యూబ్ లో అందుబాటులో ఉంది. కరోనా టైంలో భక్తుల కోసం TTD వారు వెంకటేశ్వర స్వామి వీడియో తీసినట్టు ఎటువంటి అధికారిక సమాచారం గాని లేక వార్తా కథనాలు గాని లేవు.  కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఈ వీడియో కరోనా సమయంలో తీసింది కాదు. యూట్యూబ్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే వీడియోని 2013లోనే అప్లోడ్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియోని ‘Bala Govinda Dasa’ అనే యూట్యూబ్ ఛానల్ లో ‘Original Tirumala Moolavar – 40 Seconds Video’ అనే టైటిల్ తో 2013లోనే అప్లోడ్ చేసారు.
ఐతే ఈ వీడియో ఎప్పుడు తీసారో, పైగా ఈ వీడియో తిరుపతి ఆలయానికి సంబంధించిందో కాదు కూడా కచ్చితమైన ఆధారాలు తెలియనప్పటికీ, ఈ వీడియో మాత్రం ఇప్పటి కరోనా టైంలో తీసింది కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు. పైగా కరోనా టైంలో భక్తుల కోసం TTD ఇలా వెంకటేశ్వర స్వామి వీడియో తీసినట్టు ఎటువంటి అధికారిక సమాచారం లేదు. ఒకవేళ నిజంగానే ఇలా జరిగుంటే ఈ విషయాన్నీ వార్తా సంస్థలు ప్రచురించేవి, కాని ఈ విషయానికి సంబంధించి ఎటువంటి వార్తా కథనాలు లేవు. తిరుపతి ఆలయ వీడియో ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, వెంకటేశ్వర స్వామి యొక్క పాత వీడియోని కరోనా టైం లో భక్తుల కోసం తీసిందంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పాత వీడియోని మిగ్‌జాం తుఫాన్ ధాటికి కపిలతీర్ధం జలపాతం వరద నీటితో భారీగా ఉప్పొంగుతున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 6, 2023
తిరుపతిలోని కపిలతీర్ధం జలపాతంలో వరద నీరు భారీగా ఉప్పొంగుతున్న దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో బాగా షేర్ అవుతోంది. మిగ్‌జాం తుఫాన్ ధాటికి ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో కురిసిన భారీ వర్షాలకు పలు ప్రాంతాలు వరద నీరుతో జలమయమైన నేపథ్యంలో ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మిగ్‌జాం తుఫాన్ ధాటికి వరద నీటితో తిరుపతి కపిలతీర్ధం జలపాతం భారీగా ఉప్పొంగుతున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): 2021 నవంబర్ నెలలో తిరుపతిలోని కపిలతీర్ధం జలపాతంలో వరద నీరు భారీగా చేరిన దృశ్యాలను ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. ఈ వీడియో పాతది మరియు ప్రస్తుత  మిగ్‌జాం తుఫాన్‌కు సంబంధించినది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కోసం కీ పదాలను ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, ఇదే వీడియోని TV9 వార్తా సంస్థ 21 నవంబర్ 2021 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. భారీ వరద నీటికి కపిలతీర్ధం మండపం కుప్పకూలిందంటూ TV9 వార్తా సంస్థ ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తూ రిపోర్ట్ చేసింది. ఈ వీడియోని సోషల్ మీడియా యూసర్లు చాలా మంది 2021 నవంబర్ నెలలో షేర్ చేశారు.
2021 నవంబర్ నెలలో భారీ వర్షాల కారణంగా కపిలతీర్ధం మండపం కూలిపోయిన విషయాన్ని అనేక వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి.
మిగ్‌జాం తుఫాన్ కారణంగా తిరుపతిలో కురిసిన భారీ వర్షాలకు కపిలతీర్ధం జలపాతం వరద నీటితో భారీగా ఉప్పొంగుతుందని ఇటీవల కొన్ని వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి. కానీ, వీడియోలో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది, మిగ్‌జాం తుఫాన్‌కు సంబంధించినది కాదు.
చివరగా, పాత వీడియోని మిగ్‌జాం తుఫాన్ ధాటికి కపిలతీర్ధం జలపాతం భారీ వరద నీటితో ఉప్పొంగుతున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 6, 2023


text:
బీఆర్ఎస్ కార్యకర్తలు బీజేపీ కార్యకర్తలను రోడ్డుపై కర్రలతో కొడుతున్న ఈ వీడియో పాతది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 27, 2023
బీఆర్ఎస్ పార్టీ గూండాలు బీజేపీ కార్యకర్తలపై దాడి చేస్తున్న ఇటీవల దృశ్యాలుగా సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో బాగా షేర్ అవుతోంది. 30 నవంబర్ 2023 నాడు తెలంగాణ అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరుగనున్న నేపథ్యంలో, ఈ వీడియో ఇప్పుడు సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది.  ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బీఆర్ఎస్ పార్టీ కార్యకర్తలు బీజేపీ కార్యకర్తలపై దాడి చేస్తున్న ఇటీవల దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలోని ఘటన 2022 ఫిబ్రవరి నెలలో జనగామ జిల్లాలో చోటుచేసుకుంది. పార్లమెంట్‌లో తెలంగాణ రాష్ట్ర ఏర్పాటుకు సంబంధించి ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ చేసిన వ్యాఖ్యలను నిరసిస్తూ బీఆర్ఎస్ కార్యకర్తలు జనగామలో ఈ నిరసన కార్యక్రమం చేపట్టారు. నిరసనలో భాగంగా నరేంద్ర మోదీ దిష్టిబొమ్మను తగలపెడుతుండగా, అడ్డుపడిన బీజేపీ కార్యకర్తలను, బీఆర్ఎస్ కార్యకర్తలు ఇలా కొట్టారు. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది మరియు 2023 తెలంగాణ అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు సంబంధించినది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లను రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియో ‘టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా’ వార్తా సంస్థ 10 ఫిబ్రవరి 2022 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌లో దొరికింది. జనగామలో నరేంద్ర మోదీకి వ్యతిరేకంగా టిఆర్ఎస్ (ప్రస్తుత బీఆర్ఎస్) పార్టీ కార్యకర్తలు నిర్వహించిన నిరసన కార్యక్రమంలో ఉద్రిక్త పరిస్థితులు చోటుచేసుకున్నట్టు ఈ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసింది.
2014లో యూపిఏ ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన చట్టానికి సంబంధించి నరేంద్ర మోదీ 08 ఫిబ్రవరి 2022 నాడు పార్లమెంట్‌లో చేసిన వ్యాఖ్యలను నిరసిస్తూ బీఆర్ఎస్ కార్యకర్తలు జనగామలో ఈ నిరసన కార్యక్రమం చేపట్టినటు తెలిసింది. అయితే, నిరసనలో భాగంగా బీఆర్ఎస్ కార్యకర్తలు, జనగామ క్రాస్ రోడ్డు దగ్గర నరేంద్ర మోదీ దిష్టిబొమ్మను తగలపెడుతుండగా, కొందరు బీజేపీ కార్యకర్తలు వారిని అడ్డుకునేందుకు ప్రయత్నించినట్టు తెలిసింది. దీనితో, ఇరు వర్గాల మధ్య ఘర్షణ నెలకొని, బీఆర్ఎస్ కార్యకర్తలు బీజేపీ కార్యకర్తలు పరస్పరం కర్రలతో దాడి చేసుకున్నట్టు పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ విభజన బిల్లు ఆమోదంపై ప్రధాని మోదీ చేసిన వ్యాఖ్యలపై టీఆర్‌ఎస్ ఎంపీలు ప్రధాని మోదీకి వ్యతిరేకంగా ప్రివిలేజ్ మోషన్‌ను ప్రవేశపెట్టారు.
చివరగా, బీఆర్ఎస్ కార్యకర్తలు బీజేపీ కార్యకర్తలను రోడ్డుపై కర్రలతో కొడుతున్న ఈ వీడియో పాతది.

created: November 27, 2023


text:
పాత వీడియోని ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమా చూస్తూ యోగి ఆదిత్యనాథ్ కన్నీరు పెట్టుకున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 15, 2022
‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమాని చూస్తూ ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ కన్నీరు పెట్టుకున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమాని చూస్తూ ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ కన్నీరు పెట్టుకున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది. 2017లో గోరఖ్‌పూర్‌లోని గోరఖ్‌నాథ్ ఆలయంలో అమరవీరుల స్మారకార్థం ‘ఏక్ దియా షహీద్ కే నామ్’ అనే కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించారు. ఈ కార్యక్రమంలో ప్రదర్శించిన ఒక గీతాన్ని చూసి ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ కన్నీరు పెట్టుకున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. ఈ వీడియోకి ఇటీవల విడుదలైన ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ చిత్రానికి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కోసం ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘ABP న్యూస్’ సంస్థ 07 అక్టోబర్ 2017 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. అమరవీరులను  గౌరవించుకోవడం కోసం నిర్వహించిన ఒక కార్యక్రమంలో ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ భావోద్వేగానికి లోనై కన్నీరు పెట్టుకున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియోలో తెలిపారు.
ఈ వివరాల ఆధారంగా ఆ సంఘటనకు సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, యోగి ఆదిత్యనాథ్ కన్నీరు పెట్టుకుంటున్నప్పుడు తీసిన ఇవే దృశ్యాలతో ఉన్న ఫోటోలని పలు వార్తా సంస్థలు 2017 అక్టోబర్ నెలలో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. గోరఖ్‌పూర్‌లోని గోరఖ్‌నాథ్ ఆలయంలో అమరవీరుల స్మారకార్థం ‘ఏక్ దియా షహీద్ కే నామ్’ అనే కార్యక్రమాన్ని  నిర్వహించినట్టు ఈ ఆర్టికల్స్‌లో తెలిపారు. ఈ కార్యక్రమంలో ప్రదర్శించిన ఒక గీతాన్ని చూసి యోగి ఆదిత్యనాథ్ భావోద్వేగానికి లోనై కన్నీరు పెట్టుకున్నారని ఈ ఆర్టికల్స్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు.
‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ చలనచిత్రానికి తమ రాష్ట్రంలో పన్ను మినహాయిస్తున్నట్టు ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఇటీవల ప్రకటించింది. ఉత్తరప్రదేశ్‌తో పాటు గుజరాత్, అస్సాం మొదలగు బీజేపీ  పాలిత రాష్ట్రాలు ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ చిత్రానికి తమ రాష్ట్రాలలో వినోద పన్నును మినహాయించాయి. కాని, ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ చూసి యోగి ఆదిత్యనాథ్ కన్నీరు పెట్టుకున్నట్టు ఇటీవల ఏ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చెయ్యలేదు.
చివరగా, పాత వీడియోని పెట్టి ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమా చూస్తూ యోగి ఆదిత్యనాథ్ కన్నీరు పెట్టుకున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
సంబంధంలేని పాత వీడియో పెట్టి, వైద్యులపై ముస్లింలు దాడి చేయడంతో వారిని పోలీసులు కొడుతున్నట్టు తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 3, 2022
“ఉత్తరప్రదేశ్ లో ప్రభుత్వ వైద్యులు అధిక సంతానం అనర్ధదాయకం అని అవగాహన కల్పిస్తున్న ప్రభుత్వ వైద్యుల పై అప్పటికే 12 మంది సంతానం కలిగిన నజీర్ అహ్మద్ మీరు ఎవరు మాకు చెప్పడానికి అంటూ వైద్యుల దుర్భాషలాడి వైద్యుల మీద దాడి చేసిన నజీర్ అహ్మద్ కుటుంబ సభ్యులను అతని గ్యాంగ్ స్టార్ లను వెతికి వెతికి వీపు మీద డప్పులు బజాజ్ ఇస్తున్న యూపీ పోలీసులు”, అని చెప్తూ ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు . ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అధిక సంతానంపై అవగాహన కల్పిస్తున్న ప్రభుత్వ వైద్యులపై ముస్లింలు దాడి చేయడంతో వారిని యూపీ పోలీసులు కొడుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: పోస్ట్‌లో చెప్పిన కథకీ, వీడియోలోని దృశ్యాలకు అసలు సంబంధంలేదు. అది 2020లో కోవిడ్-19 లాక్‌డౌన్ సమయంలో తీసిన వీడియో. బరేలీలో (ఉత్తరప్రదేశ్) లాక్‌డౌన్‌ను అమలు చేస్తున్న సమయంలో వారిపై దాడి జరగడంతో పోలీసులు అలా దాడి చేసిన వారిని అదుపులోకి తీసుకున్నారు. కావున పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్‌లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్‌షాట్స్‌ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌లో వెతకగా, అలాంటి చాలా వీడియోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్‌లో వచ్చాయి. ‘TIMES NOW’ వారు అలాంటి దృశ్యాలతో ఉన్న ఒక  వీడియోని ఏప్రిల్ 2020లో పోస్ట్ చేసి, “కరోనావైరస్ భయం: లాక్‌డౌన్‌ను అమలు చేసినందుకు కొంత మంది బరేలీ పోలీసులపై దాడి చేశారు” (తెలుగు అనువాదం) అని రాసినట్టు చూడవచ్చు.
పోస్ట్‌లో చెప్పిన కథకీ, వీడియోలోని దృశ్యాలకు అసలు సంబంధంలేదు. అది 2020లో కోవిడ్-19 లాక్‌డౌన్ సమయంలో తీసిన వీడియో అని చెప్తూ వివిధ వార్తాసంస్థలు పెట్టిన పోస్ట్‌లను ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. బరేలీలో (ఉత్తరప్రదేశ్) లాక్‌డౌన్‌ను అమలు చేస్తున్న సమయంలో వారిపై దాడి జరగడంతో పోలీసులు అలా దాడి చేసిన వారిని అదుపులోకి తీసుకున్నారు.
చివరగా, సంబంధంలేని పాత వీడియో పెట్టి, వైద్యులపై ముస్లింలు దాడి చేయడంతో వారిని పోలీసులు కొడుతున్నట్టు తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పాత వీడియో పెట్టి, ‘లాక్ డౌన్ సమయంలో బ్లాక్ లో లిక్కర్ బాటిల్స్ అమ్ముతూ దొరికిన తృప్తి దేశాయ్’అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 3, 2020
ఒక వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, తృప్తి దేశాయ్ లాక్ డౌన్ సమయం లో బ్లాక్ లో లిక్కర్ బాటిల్స్ అమ్ముతూ దొరకడంతో పోలీసులు అరెస్ట్ చేసారు అంటూషేర్ చేస్తున్నారు. అందులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
తృప్తి దేశాయ్ లాక్ డౌన్ సమయం లో బ్లాక్ లో లిక్కర్ బాటిల్స్ అమ్మడంతో పోలీసులు ఆమెను అరెస్ట్ చేసిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియో సెప్టెంబర్ 2019 లో అప్పటి మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి దేవేంద్ర ఫడ్నవిస్ పూణే నగర పర్యటనకు ముందు నివారణ చర్య లో భాగంగా పోలీసులు ‘తృప్తి దేశాయ్’ ను కస్టడీలోకి తీసుకున్నది. కావున, వీడియో పాతది మరియు పోస్టు లో చెప్పింది తప్పు.
వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే వీడియో యొక్క యూట్యూబ్ లింక్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వచ్చింది. వీడియో ని యూట్యూబ్ లో సెప్టెంబర్ 2019 లో అప్లోడ్ చేసినట్లుగా ఉంది. ఆ వీడియో కింద ఉన్న వివరణ లో ‘తృప్తీ దేశాయ్ మద్యం సీసాల హారంతో ముఖ్యమంత్రికి దండ వేయడానికి ప్రణాళిక వేశారు. పూణే పోలీసులు ఆమె వద్దనుండి ఆ బాటిల్ల దండను తీసుకుని, ఆమెను సహకర్ నగర్ పోలీస్ స్టేషన్‌కు తీసుకువచ్చారు’ అని ఉంది.
అదే వీడియో ఇప్పుడు వేరే ఆరోపణతో సోషల్ మీడియా లో వైరల్ అవ్వడంతో 2 ఏప్రిల్ 2020 న అది తప్పని చెబుతూ తృప్తీ దేశాయ్ ఒక ఫేస్బుక్ పోస్టు పెట్టింది. అందులో, తాను మహారాష్ట లో గత మూడు సంవత్సరాలుగా పెరుగుతున్న మద్యం విక్రయాలకు నిరసన తెలపడానికి, ముఖ్యమంత్రి పూణే పర్యటన కి వస్తున్నప్పుడు మద్యం బాటిల్ల దండ తో స్వాగతం చెప్దామని ప్రయత్నించడంతో పోలీసులు అది ముందే తెలుసుకుని తనను అదుపులోకి తీస్కున్నారని తెలిపింది.
చివరగా, పాత వీడియో ని పెట్టి, ‘లాక్ డౌన్ సమయంలో బ్లాక్ లో లిక్కర్ బాటిల్స్ అమ్ముతూ దొరికిన తృప్తి దేశాయ్’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
పాత వీడియోలను ప్రస్తుత రష్యా-ఉక్రెయిన్ సంక్షోభానికి సంబంధించినవిగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 2, 2022
వైమానిక దాడులు (Air Strikes), డ్రోన్ అటాక్స్, మరియు వాటికి సంబంధించిన బాంబు పేళ్ళుల దృశ్యాలు ప్రస్తుత రష్యా-ఉక్రెయిన్ సంక్షోభానికి సంబంధించినవని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. తాజాగా రష్యా ఉక్రెయిన్ పై సైనిక చర్యకు దిగిన నేపథ్యంలో ఈ విజువల్స్ బాగా షేర్ అవుతున్నాయి. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
పోస్ట్ 1:
క్లెయిమ్: రష్యన్ యుద్ధ విమానాన్ని కూల్చేసిన ఉక్రెయిన్ బలగాల దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్: ఈ వీడియో పాతది. 2011లో లిబ్యాలో ఒక జరిగిన సంఘటనకు సంబంధించిన వీడియో ఇది. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఇదే విజువల్స్‌తో ఉన్న పూర్తి వీడియో ఒకటి ‘అసోసియేటెడ్ ప్రెస్’ వారి అధికారిక యూట్యూబ్ ఛానల్‌లో 2011లోనే అప్లోడ్ చేసారు. ఈ యూట్యూబ్ వీడియో లిబ్యా దేశానికి సంభందించినదిగా వారు తెలిపారు.
పోస్ట్ 2:
క్లెయిమ్: ఉక్రెయిన్ పై రష్యా వైమానిక దాడుల దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్: ఈ వీడియో 2020లో తీసింది. రష్యాలో జరిగిన ఒక పెరేడ్ కు సంభందించినది. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఇదే విజువల్స్‌తో ఉన్న పూర్తి వీడియో ఒకటి యూట్యూబ్‌లో 2020లోనే అప్లోడ్ చేసారు. ఈ యూట్యూబ్ వీడియో రష్యా దేశంలో జరిగిన ఒక పెరేడ్ కు సంభందించినదిగా వారు తెలిపారు.
అప్డేట్: (MARCH 2, 2022)
పోస్ట్ 3:
క్లెయిమ్: ఉక్రెయిన్‌పై రష్యన్ ఫైటర్ జెట్‌ల విజువల్స్.
ఫాక్ట్: ఈ విజువల్స్ నిజంగా జరిగిన సంఘటనకు సంబంధించి కాదు, ARMA 3 వీడియో గేమ్ సాఫ్ట్ వేర్ ఉపయోగించి ఈ సిమ్యులేషన్ క్లిప్ తయారు చేసారు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఇదే విజువల్స్‌తో ఉన్న వీడియో ఒకటి యూట్యూబ్‌లో 2020లోనే అప్లోడ్ చేసారు. ఈ యూట్యూబ్ వీడియో ఒక వీడియో గేమ్‌కు సంబంధించిన సిమ్యులేషన్ క్లిప్; AMA 3 వీడియో గేమ్ సాఫ్ట్ వేర్ ఉపయోగించి ఈ వీడియోను తయారు చేసారు.
పోస్ట్ 4:
క్లెయిమ్: ఉక్రెయిన్‌లో ప్రస్థుత పరిస్థితులకు సంబంధించిన విజువల్స్.
ఫాక్ట్: ఈ విజువల్స్ 2020లో అమెరికాలోని నల్లజాతీయుడు జార్జ్ ఫ్లాయిడ్ హత్య తర్వాత జరిగిన బ్లాక్ లైవ్స్ మ్యాటర్ నిరసనలకు సంబంధించినవి. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
రష్యా-ఉక్రెయిన్ సంక్షోభం మొదలు కాకముందే ఈ వీడియో ట్విట్టర్‌లో షేర్ అయ్యింది. 2020లో అమెరికాలోని నల్లజాతీయుడు జార్జ్ ఫ్లాయిడ్ హత్య తర్వాత జరిగిన బ్లాక్ లైవ్స్ మ్యాటర్ నిరసనల్లో భాగంగా జరిగిన సంఘటనలంటూ ఒక ట్విట్టర్ యూసర్ షేర్ చేసింది.
Don’t forget the destruction of BLM’s “mostly peaceful” riots. pic.twitter.com/A3DzFsifOQ
చివరగా, పాత వీడియోలను రష్యా-ఉక్రెయిన్ సంక్షోభానికి సంబంధించినదిగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పాత వీడియోలను పెట్టి, తాజాగా ఛత్తీస్‌గఢ్‌లో మావోయిస్టులు చేసిన దాడి దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 7, 2021
‘ఛత్తీస్‌గఢ్‌లో మావోయిస్టుల దాడి దృశ్యాలు’, అని చెప్తూ కొన్ని వీడియోలని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది పోస్ట్ చేస్తున్నారు. తాజాగా చత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలోని బీజాపుర్‌లో భద్రతా దళాల పై మావోయిస్టులు దాడి చేసినట్టు తెలిసిందే. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తాజాగా చత్తీస్‌గఢ్ లోని బీజాపుర్‌లో భద్రతా దళాల పై మావోయిస్టుల దాడికి సంబంధించిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్: పోస్ట్ చేసిన రెండు వీడియోలు పాతవి. అవి తాజాగా చత్తీస్‌గఢ్ లో జరిగిన మావోయిస్టుల దాడి దృశ్యాలు కావు. ఒక వీడియోని మయాన్మార్ దేశానికి చెందినట్టు గత నాలుగేళ్లగా కొందరు షేర్ చేస్తుంటే, మరో వీడియోని ఒకరు 2018 లోనే పోస్ట్ చేసారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
వీడియో 1: (ఆర్కైవ్డ్)
పోస్ట్ లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని యాన్డెక్స్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, ఆ వీడియో ఇంటర్నెట్ లో ఎప్పటినుండో షేర్ అవుతున్నట్టు తెలిసింది. 2018 లోనే పోస్ట్ లోని వీడియోని పెట్టి, అది మయాన్మార్ (బర్మా) దేశానికి సంబంధించిన వీడియో అని కొందరు యూట్యూబ్ లో షేర్ చేసినట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. అలాంటి వీడియోలనే 2017లో కూడా మయాన్మార్ వీడియోలని చెప్తూ పెట్టినట్టు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. అయితే, అది మయాన్మార్ దేశానికి చెందిన వీడియో అని కచ్చితమైన ఆధారాలు దొరకలేదు. కానీ, వీడియో ఎప్పటినుండో ఇంటర్నెట్ షేర్ అవుతుంది కాబట్టి, దానికీ తాజా మావోయిస్టులు దాడికి సంబంధంలేదనే నిర్ధారణకు రావొచ్చు.
వీడియో 2: (ఆర్కైవ్డ్)
పోస్ట్ లోని వీడియో గురించి ఇంటర్నెట్ లో కీ-వర్డ్స్ తో వెతకగా, అదే వీడియోని ఒకరు 2018 లోనే యూట్యూబ్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. అంతేకాదు, ‘Kalinga TV’ వారు కూడా వీడియోని 2019లో పెట్టినట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. ఈ వీడియో కూడా పాతది కాబట్టి, ఇది కూడా తాజా మావోయిస్టులు దాడికి సంబంధించింది కాదని చెప్పవొచ్చు.
చివరగా, సంబంధంలేని పాత వీడియోలను పెట్టి, తాజాగా ఛత్తీస్‌గఢ్‌లో మావోయిస్టులు చేసిన దాడి దృశ్యాలని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.