text:
మోదీ ప్రభుత్వం వివిధ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో కేవలం వాటాలు విక్రయించింది, పూర్తిగా అమ్మేయలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 17, 2021
మోదీ హాయాంలో ఎటువంటి ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు స్థాపించకపోగా, అత్యధికంగా ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు అమ్మేయడం జరిగిందని అర్ధంవచ్చేలా నెహ్రు సమయం నుండి ఇప్పటి వరకు ఉన్న వివిధ ప్రధాన మంత్రుల హాయాంలలో స్థాపించిన మరియు అమ్మిన ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల వివరాలను షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మోదీ హాయాంలో ఎటువంటి ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు స్థాపించకపోగా, అత్యధికంగా ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు అమ్మేయడం జరిగింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): నరేంద్ర మోదీ ప్రధానమంత్రిగా ఉన్న 2014-2019 కాలంలో వివిధ మంత్రిత్వ శాఖల కింద 63 ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు స్థాపించబడ్డాయి. 1991లో పి.వి. నరసింహా రావు ప్రధానిగా ఉన్నప్పుడు ప్రవేశ పెట్టిన కొత్త ఆర్ధిక విధానం ద్వారా ప్రైవేటు రంగాన్ని ప్రోత్సహిస్తూ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో వాటాని విక్రయించడం మొదలు పెట్టారు. కాబట్టి ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల ప్రైవేటీకరణ విషయంలో అంతకుముందున్న ప్రభుత్వాల విదానాలను 1991 తర్వాతి ప్రభుత్వాల విధానాలతో పోల్చడం కరెక్ట్ కాదు. అలాగే ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో వాటాలు విక్రయించడానికి మరియు అమ్మేయడానికి చాలా తేడా ఉంది. 2004-14 మధ్య మన్మోహన్ సింగ్ ప్రధానమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో వివిధ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో 42 సార్లు వాటాలు విక్రయించడం జరగగా, 2014-21 మధ్య మోడీ ప్రధానమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో వివిధ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో 133 సార్లు వాటాలు విక్రయించడం జరిగింది, ఐతే ఇది కేవలం వాటాలు విక్రయించడమే కాని పోస్టులో చెప్తున్నట్టు పూర్తిగా అమ్మేయడం కాదు, దీన్నిబట్టి ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో వాటాలు విక్రయించడాన్ని అమ్మేయడం అని తప్పుగా అర్ధం చెసుకున్నట్టు తెలుస్తుంది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
1948లో పరిశ్రమలను  అభివృద్ధి చేయడంలో ప్రభుత్వాలు కీలక పాత్ర పోషించాలని తీర్మానించారు. ప్రభుత్వాలు ముఖ్యంగా ఆరు ప్రాథమిక రంగాలలో పరిశ్రమల స్థాపనలో  బాధ్యత వహిస్తాయని, మిగిలిన పారిశ్రామిక రంగాలలో ప్రైవేట్ సంస్థలకు అవకాశం ఇవ్వాలని నిర్ణయించారు. ఐతే 1991లో పి.వి. నరసింహా రావు ప్రవేశ పెట్టిన కొత్త ఆర్ధిక విధానం ద్వారా ప్రైవేటు రంగాన్ని ప్రోత్సహిస్తూ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో వాటాని విక్రయించడం మొదలు పెట్టారు. ఐతే పోస్టులో చెప్పినట్టు మోదీ హాయాంలో ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు ఏమి స్థాపించలేదన్న మాట నిజం కాదు ఎందుకంటే మోదీ ప్రధానమంత్రిగా ఉన్న 2014-2019 కాలంలో వివిధ మంత్రిత్వ శాఖల కింద 63 ప్రభుత్వ రంగ సంస్థలు స్థాపించబడ్డాయి. కాబట్టి పోస్టులో పేర్కొన్నట్టు మోదీ హాయాంలో ఎటువంటి సంస్థలు స్థాపించబడలేదన్న వాదన కరెక్ట్ కాదు.
సాధారణంగా ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో ప్రైవేటు రంగాన్ని భాగస్వామ్యం చేయడం వల్ల పోటితత్వాన్ని పెంపొందించి తద్వారా సంస్థ పనితీరు పెంచడానికి, ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ తగ్గించడానికి, ప్రభుత్వ స్పెండింగ్ కెపాసిటీ పెంచడానికి, సామాజిక రంగాల్లో ఖర్చు చేయడానికి కావలసిన డబ్బును సేకరించడానికి మొదలైన కారణాల వల్ల ప్రభుత్వాలు ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లోని వాటాలు విక్రయిస్తుంటాయి. ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో వాటాలు విక్రయించడానికి మరియు అమ్మేయడానికి చాలా తేడా ఉంది. సాధారణంగా ప్రభుత్వాలు ప్రభుత్వ రంగ  సంస్థల్లోని వాటాని మూడు రకాలుగా విక్రయిస్తారు.
1991-92 సంవత్సరంలో ప్రైవేటీకరణ కారణంగా ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో వాటాలు విక్రయించడం మొదలై ఆ సంవత్సరం 31 PSUల్లో ప్రభుత్వ వాటాలు విక్రయించడం ద్వారా రూ. 3038 కోట్లు సేకరించారు. 1991-92 నుండి 2020-21 కాలంలో వివిధ ప్రభుత్వాలు మొత్తం 306 సార్లు వివిధ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో వాటాలను విక్రయించడం ద్వారా రూ. 5,05,633.38 కోట్లు సమకూర్చుకున్నారు. ఐతే 1991 కన్నా ముందు డిసిన్వేస్ట్మెంట్ కి సంబంధించి అధికారిక పాలసీ ఏది లేని కారణంగా ప్రభుత్వ సంస్థల ప్రైవేటికరణ విషయంలో అంతకు ముందున్న ప్రభుత్వ విధానాలను ఆ తర్వాతి ప్రభుత్వాల విధానాలను పోల్చడం కరెక్ట్ కాదు.
పైన తెలిపిన వివిధ పద్దతుల్లో  2004-14 మధ్య మన్మోహన్ సింగ్ ప్రధానమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో వివిధ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో 42 సార్లు వాటాలు విక్రయించడం జరగగా, 2014-21 మధ్య మోదీ ప్రధానమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో వివిధ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో 133 సార్లు వాటాలు విక్రయించడం జరిగింది. ఐతే ఇది కేవలం వాటాలు విక్రయించడమే (చాలా వరకు మైనారిటీ షేర్స్ మాత్రమే) కాని పోస్టులో చెప్తున్నట్టు పూర్తిగా అమ్మేయడం కాదు. దీన్నిబట్టి ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో వాటాలు విక్రయించడాన్ని అమ్మేయడం అని తప్పుగా అర్ధం చెసుకున్నట్టు తెలుస్తుంది.
ఇటీవల ప్రవేశపెట్టిన 2021-22 బడ్జెట్ లో రెండు పబ్లిక్ సెక్టార్ బ్యాంకులు మరియు ఒక ఇన్సురన్స్ కంపెనీలో వాటాలు విక్రయించబోతున్నట్టు ఆర్ధిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ తెలిపిన నేపథ్యంలో మరియు కేంద్ర ప్రభుత్వం వైజాగ్ స్టీల్ ప్లాంట్ లో వాటాలు విక్రయించడానికి నిర్ణయించిన నేపథ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే వార్తలు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతున్నాయి.
చివరగా, మోదీ ప్రభుత్వం వివిధ ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో కేవలం వాటాలు విక్రయించింది, పూర్తిగా అమ్మేయలేదు.


text:
స్వాతంత్రం వచ్చిన తరువాత మొదటిసారి ఉగాదిని జాతీయ సెలవుదినంగా మోదీ ప్రభుత్వం ప్రకటించలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 23, 2023
స్వాతంత్రం వచ్చిన తరువాత మొదటిసారి ఉగాదిని జాతీయ సెలవుదినంగా మోదీ ప్రభుత్వం పార్లమెంట్‌లో ప్రకంటించినట్టు చెప్తూ, ఒక పోస్ట్‌ని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. పోస్ట్‌లోని క్లెయిమ్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: స్వాతంత్రం వచ్చిన తరువాత మొదటిసారి ఉగాదిని జాతీయ సెలవుదినంగా మోదీ ప్రభుత్వం ప్రకటించింది.
ఫాక్ట్: ఈ సంవత్సరం మొదటిసారి ఉగాదిని జాతీయ సెలవుదినంగా మోదీ ప్రభుత్వం ప్రకటించినట్టు చేస్తున్న వ్యాఖ్యల్లో నిజం లేదు. ప్రతి సంవత్సరం లాగానే ఈ సంవత్సరం కూడా ఉగాది రిస్ట్రిక్టెడ్ సెలవుదినంగా (‘Restricted Holiday’) ఉన్నట్టు కేంద్ర ప్రభుత్వ కార్యాలయాలకు సంబంధించిన సెలవుదినాల లిస్టులో చూడవచ్చు. కావున, సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్న పోస్ట్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్ట్‌లో చెప్పిన విషయం గురించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, కొత్తగా ఈ సంవత్సరం మొదటిసారి ఉగాదిని జాతీయ సెలవుదినంగా మోదీ ప్రభుత్వం ప్రకటించినట్టు ఎక్కడా ఎటువంటి సమాచారంలేదు. ఈ సంవత్సరానికి విడుదల చేసిన కేంద్ర ప్రభుత్వ కార్యాలయాలకు సంబంధించిన సెలవుదినాల లిస్టులో, ప్రతి సంవత్సరం లాగానే ఈ సంవత్సరం కూడా ఉగాది రిస్ట్రిక్టెడ్ సెలవుదినంగా (‘Restricted Holiday’) ఉన్నట్టు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
రిస్ట్రిక్టెడ్ సెలవుదినాల లిస్టులో ఏవైనా రెండు రోజులు మాత్రమే ఒక ఉద్యోగి సెలవు తీసుకోవచ్చు. అంతేకాదు, ఉగాది రిస్ట్రిక్టెడ్ సెలవుదినంగా ఎప్పటినుండో ఉంది; కొత్తగా మోదీ ప్రభుత్వం దానిని రిస్ట్రిక్టెడ్ సెలవుదినంగా ప్రకటించలేదు. 2002 సంవత్సరానికి ప్రకటించిన సెలవుదినాల లిస్టులో కూడా ఉగాది రిస్ట్రిక్టెడ్ సెలవుదినంగా ఉన్నట్టు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
అయితే, 22 మార్చి రోజున దేశంలోని వివిధ ప్రాంతాల్లో నూతన సంవత్సర వేడుకల నేపథ్యంలో సభ్యుల నుండి అభ్యర్థనలు రావడంతో సభకు సెలవు ప్రకటిస్తున్నట్టు లోక్ సభ స్పీకర్ తెలిపారు. అంతేకానీ, దేశమంతటా మోదీ  ప్రభుత్వం కొత్తగా ఉగాదిని గుర్తిస్తూ సెలవు ప్రకటించలేదు.
చివరగా, స్వాతంత్రం వచ్చిన తరువాత మొదటిసారి ఉగాదిని జాతీయ సెలవుదినంగా మోదీ ప్రభుత్వం ప్రకటించలేదు.

source: news-factly

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతీ రోజూ రాత్రి 11:30 నుండి ఉదయం 6:00 గంటల వరకు వాట్సాప్ మెసేజ్ లను నిలిపివేయాలనే నిర్ణయం తీసుకోలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 3, 2020
కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతీ రోజూ రాత్రి 11:30 నుండి ఉదయం 6:00 గంటల వరకు వాట్సాప్ మెసేజ్ లను నిలిపివేయాలనే నిర్ణయాన్ని ప్రకటించిందని, ఆ మెసేజ్ ని యూజర్స్ తమ కాంటాక్ట్ లిస్ట్ లో ఉన్న వారికి ఫార్వర్డ్ చేయాలని, లేని యెడల వారి వాట్సాప్ అకౌంట్ తొలగించబడుతుందని, అకౌంట్ ని తిరిగి పొందాలంటే వాట్సాప్ సంస్థ కి నెలకు 499 రూపాయలు బిల్లు కట్టవలసి ఉంటదని చెప్తూ ఒక మెసేజ్ ని సోషల్ మీడియా లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతీ రోజూ రాత్రి 11:30 నుండి ఉదయం 6:00 గంటల వరకు వాట్సాప్ మెసేజ్ లను నిలిపివేయాలనే నిర్ణయాన్ని ప్రకటించింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతీ రోజూ రాత్రి 11:30 నుండి ఉదయం 6:00 గంటల వరకు వాట్సాప్ మెసేజ్ లను నిలిపివేయాలనే నిర్ణయాన్ని తీసుకోలేదు. అది ఒక ‘ఫేక్’ మెసేజ్. అది గత కొంత కాలంగా సోషల్ మీడియా లో చలామణీలో ఉంది.  కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం పోస్టులో చెప్పిన విషయం గురించి ఏమైనా ప్రకటన చేసిందా అని తెలుసుకోవడానికి గూగుల్ లో కీవర్డ్స్ తో వెతికినప్పుడు, అలాంటి మెసేజే ఇంటర్నెట్ పై 2013 నుండి చలామణీలో ఉన్నట్టుగా తెలిసింది. ప్రస్తుత మెసేజ్ కి 2013 నుంచి ఉన్న మెసేజ్ కి తేడాలు ఏమిటంటే అది వాట్సాప్ సీఈవో ఆరోహి దేశముఖ్ అనే వ్యక్తి పేరు మీద ఉంటుంది మరియు బిల్ 25 రూపాయలని ఉంటుంది. మిగతా విషయమంతా ఆ రెండు మెస్సేజుల్లో ఒకేలా ఉండడం చూడవచ్చు.
అంతేకాదు, సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో ‘Times of India’ 2014 లో అలాంటి మెసేజ్ ‘ఫేక్’ అని చెప్తూ ప్రచురించిన కథనం లభించింది. వాట్సాప్ లో అప్పుడు కొత్తగా వచ్చిన ‘బ్లూ టిక్స్’ ఫీచర్ ని ఆధారంగా చేసుకుని అలాంటి తప్పుడు మెసేజ్ ని షేర్ చేశారని ఆ కథనం లో ఉంది.
చివరిగా, కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతీ రోజూ రాత్రి 11:30 నుండి ఉదయం 6:00 గంటల వరకు వాట్సాప్ మెసేజ్ లను నిలిపివేయాలనే నిర్ణయం ప్రకటించలేదు. అది ఒక ‘ఫేక్’ మెసేజ్.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
పెట్రోల్ పై గత ప్రభుత్వాలు చేసిన అప్పులకి సంబంధించి ఇప్పటి వరకు మోదీ ప్రభుత్వం చెల్లించింది రూ. 73,696 కోట్లు మాత్రమే, 2.5 లక్షల కోట్లు కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 25, 2021
గత ప్రభుత్వాలు పెట్రోల్ కి సంబంధించి ఇతర దేశాల నుండి తెచ్చిన రూ. 2.5 లక్షల కోట్ల అప్పుని మరియు ఈ అప్పుల పై సంవత్సరానికి రూ. 25,000 కోట్ల వడ్డీని నరేంద్ర మోదీ తిర్చినట్టు చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తలో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గత ప్రభుత్వాలు పెట్రోల్ కి సంబంధించి ఇతర దేశాల నుండి తెచ్చిన రూ. 2.5 లక్షల కోట్ల అప్పుని మరియు ఈ అప్పుల పై సంవత్సరానికి రూ. 25,000 కోట్ల వడ్డీని నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం తీర్చింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): 2014లో మోదీ ప్రభుత్వం మొదటిసారి అధికారంలోకి వచ్చేసరికి పెట్రోల్ పై చెల్లించాల్సిన ఆయిల్ బాండ్స్ బాకీ కేవలం రూ. 1,34,423 కోట్లు మాత్రమే. ఇవి కూడా ఆయిల్ బాండ్స్ రూపంలో ఉండడంతో ఒకేసారి చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదు, కేవలం బాండ్ మెచ్యూర్ అయినప్పుడు కడితే సరిపోతుంది. ఇప్పటివరకి మెచ్యూర్ అయిన బాండ్స్ కి చెల్లించింది రూ. 3500 కోట్లు, ఈ బాండ్స్ కి వడ్డీ కింద సుమారు రూ. 70,196 కోట్ల రూపాయలు చెల్లించారు. మొత్తం కలుపుకొని 2014 నుండి 2021 వరకు రూ. 73,696 కోట్ల చెల్లించింది, అనగా మోదీ ప్రభుత్వం ఈ ఏడు సంవత్సరాలలో  సగటున సంవత్సరానికి రూ. 10,528 కోట్ల చెల్లించింది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
క్లెయిమ్ 1: గత ప్రభుత్వాలు పెట్రోల్ కోసం ఇతర దేశాల నుండి రూ. 2.5 లక్షల కోట్ల అప్పు చేసాయి, ఈ అప్పుని మోదీ ప్రభుత్వం తీర్చింది
మొదటగా కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం పెట్రోల్ కోసం ఇతర దేశాల (పెట్రోల్ అమ్మే దేశాల) వద్ద అప్పులు చేయలేదు. ఇలా ఇతర దేశాల దగ్గర అప్పులు చేసాయని చెప్పడానికి ఎటువంటి అధికారిక సమాచారం గాని లేక వార్తా కథనాలు గాని లేవు. ఒకవేళ ప్రభుత్వాలు ఇలా అప్పులు చేసుంటే ఈ అప్పులకి సంబంధించి లెక్కలు మొత్తం బడ్జెట్ లో చూపించాల్సి ఉంటుంది, ఐతే కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వ హాయంలోని బడ్జెట్ డాకుమెంట్స్ లో ఇలా పెట్రోల్ అమ్మే దేశాల వద్ద అప్పు తెచ్చినట్టు లేదా ఆ దేశాలకు పెట్రోల్ కి సంబంధించిన వడ్డీ కడుతునట్టు ఎటువంటి పద్దు లేదు. దీన్నిబట్టి కూడా గత ప్రభుత్వాలు పెట్రోల్ కోసం ఇతర దేశాల దగ్గర అప్పు చేయలేదని స్పష్టమవుతుంది.
ఐతే గత ప్రభుత్వాల సమయంలో అంతర్జాతీయంగా ముడి చమురు ధరలు పెరినప్పుడు వాటి ప్రభావం దేశంలోని పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ వినియోగదారులపై పడకుండా నియంత్రించే నేపథ్యంలో ప్రభుత్వాలు సబ్సిడీలు అందించాయి. అంతర్జాతీయంగా చమురు ధరలు పెరిగినప్పుడు ఈ పెరిగినదానికి అనుగుణంగా దేశంలో పెట్రోల్ రేట్లు పెంచకుండా ఆ భారాన్ని ఆయిల్ మార్కెటింగ్ కంపెనీలే (OMC) భరించేవి. ఐతే ఇలా తక్కువ ధరకి అమ్మడం వల్ల ఈ కంపెనీలకు కలిగే నష్టాన్ని అండర్ రికవరీస్ అంటారు, ఈ అండర్ రికవరీస్ ని ప్రభుత్వం, అప్ స్ట్రీమ్ ఆయిల్ కంపెనీలు మరియు ఆయిల్ మార్కెటింగ్ కంపెనీలను అన్ని కలిసి భరించాయి.
గత కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ప్రతీ సంవత్సరం బడ్జెట్ లో కొంత డబ్బు కేటాయించడం ద్వారా  ఈ కంపెనీలకు కలిగిన నష్టాలను పూరించింది. వీటికి సంబంధించిన వివరాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఐతే కొన్ని సందర్భాల్లో ఈ కంపెనీలకు నగదు చెల్లించకుండా ఒక నిర్దిష్ట వడ్డీ రేట్ మరియు మెచ్యూరిటీ పీరియడ్ కలిగిన ఆయిల్ బాండ్స్ ఇష్యూ చేసాయి. ఐతే ఈ ఆయిల్ బాండ్స్ ని గత UPA ప్రభుత్వం, అంతకు ముందు ఉన్న వాజపేయి నాయకత్వంలోని NDA ప్రభుత్వం కూడా  జారీ చేసాయి. ఈ బాండ్స్ లలో కూడా కొంత వరకు గత కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం చెల్లించింది. ఇలా ఆయిల్ కంపెనీలకు అండర్ రికవరీస్ రూపంలో మరియు మెచ్యూర్ అయిన ఆయిల్ బాండ్లకు చెల్లించింది పోగా 2014లో మోదీ మొదటిసారి అధికారంలోకి వచ్చేసరికి పెట్రోల్ పై చెల్లించాల్సిన ఆయిల్ బాండ్స్ బాకీ కేవలం రూ. 1,34,423 కోట్లు మాత్రమే. ఐతే ఇవి కూడా ఆయిల్ బాండ్స్ రూపంలో ఉండడంతో ఒకేసారి చెల్లించాల్సిన అవసరం లేదు, కేవలం బాండ్ మెచ్యూర్ అయినప్పుడు కడితే సరిపోతుంది. కాకపోతే ఈ బాండ్లకు సంబంధించి ప్రతీ సంవత్సరం వడ్డీ చెల్లించాల్సి ఉంటుంది.
ఐతే మొదటిసారి మోదీ ప్రధానమంత్రి అయినప్పటి నుండి ఇప్పటివరకు కేవలం రెండు బాండ్లు మాత్రమే మెచ్యూర్ అయ్యాయి. 2015లో రూ. 1750 కోట్ల విలువ గల రెండు బాండ్లు మెచ్యూర్ అవ్వడంతో మోదీ ప్రభుత్వం ఈ బాండ్లకు సంబంధించి మొత్తం రూ. 3500 కోట్లు చెల్లించింది.  అంటే చెల్లించాల్సిన అసలు రూ. 1,34,423 కోట్లలో మోదీ ప్రభుత్వం ఇప్పటివరకి కేవలం రూ. 3500 కోట్లు చెల్లించింది.
ఆయిల్ బాండ్స్, అండర్ రికవరీస్ మొదలైన అంశాలకు సంబంధించి కూలంకషంగా వివరిస్తూ FACTLY ఇంతకు ముందు రాసిన కథనాలు ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
క్లెయిమ్ 2: పెట్రోల్ పై గత ప్రభుత్వాలు చేసిన అప్పుకి మోదీ ప్రతీ సంవత్సరం రూ. 25,000 కోట్లు చేల్లిస్తున్నాడు:
2014 నుండి 2021 వరకు మోదీ ప్రభుత్వం ప్రవేశ పెట్టిన బడ్జెట్లలోని సమాచారం ప్రకారం ఇప్పటి వరకు మోదీ ప్రభుత్వం ఆయిల్ బాండ్స్ పై వడ్డీ రూపంలో సుమారు రూ. 70,196 కోట్ల రూపాయలు చెల్లించింది. అనగా మోదీ ప్రభుత్వం ఈ ఏడు సంవత్సరాల నుండి  సగటున సంవత్సరానికి సుమారు రూ. 10,000 కోట్ల చెల్లించింది. పోస్టులో చెప్తున్నట్టు రూ. 25,000 కోట్లు కాదు.
క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే పెట్రోల్ పై గత ప్రభుత్వాల చేసిన అప్పులకు సంబంధించి  మోదీ ప్రభుత్వం ఇప్పటివరకు మెచ్యూర్ అయిన ఆయిల్ బాండ్స్ రూపంలో రూ. 3500 కోట్లు చెల్లించగా, వడ్డీ రూ. 70,196 కోట్ల  చెల్లించింది. మొత్తం కలుపుకొని 2014 నుండి 2021 వరకు రూ. 73,696 కోట్ల చెల్లించింది, అనగా మోదీ ప్రభుత్వం ఈ ఏడు సంవత్సరాలలో  సగటున సంవత్సరానికి రూ. 10,528 కోట్ల చెల్లించింది. పోస్టులో చెప్తున్నట్టు మోదీ పెట్రోల్ పై రూ. 2.5 లక్షల కోట్ల అప్పును తీర్చిందనడంలో నిజం లేదు. పైగా గత ప్రభుత్వ కాలంతో పోల్చుకుంటే ఇప్పుడు అంతర్జాతీయ మార్కెట్ లో బారెల్ ముడి చమురు ధర చాలా తక్కువగా ఉంది.
చివరగా, పెట్రోల్ పై గత ప్రభుత్వాలు చేసిన అప్పులకి సంబంధించి ఇప్పటి వరకు మోదీ చెల్లించింది రూ. 73,696 కోట్లు మాత్రమే, 2.5 లక్షల కోట్లు కాదు.


text:
బీఫ్ ఎగుమతులకు సంబంధించి ఈ వ్యాఖ్యలు 2012లో కేంద్రంలోని అప్పటి కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాన్ని విమర్శిస్తూ మోదీ చేసాడు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 22, 2023
ఒకవైపు దేశంలో గోమాంసం తింటున్న వారిపై/ గోమాంసాన్ని విక్రయిస్తున్న వారిపై బీజేపీ/RSS/VHP దాడి చేస్తుంటే, సాక్షాత్తు మన దేశ ప్రధానమంత్రి, బిజెపి/RSS నాయకుడు నరేంద్ర మోదీ గోమాంసం ఎగుమతుల్లో ప్రపంచంలోనే  మనం No.1గా ఎదిగామని గర్వంగా ప్రకటిస్తున్నాడని అంటూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ వీడియోలో మోదీ పింక్ విప్లవం మరియు బీఫ్ ఎగుమతుల గురించి మాట్లాడుతూ కనిపిస్తాడు. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ప్రధానమంత్రి మోదీ గోమాంసం ఎగుమతుల్లో ప్రపంచంలోనే మనం No.1గా ఎదిగామని గర్వంగా ప్రకటిస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ క్లిప్ మోదీ 2012లో గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో పింక్ విప్లవానికి (మాంసం ఉత్పత్తుల అభివృద్ది) సంబంధించి అప్పటి కేంద్ర ప్రభుత్వం అమలు చేస్తున్న విదానాలను విమర్శిస్తూ చేసినది. ఐతే ఈ ప్రసంగంలోని కొంత భాగాన్ని మాత్రమే ఎడిట్ చేసి మోదీ ఇప్పుడు గర్వంగా ఈ వ్యాఖ్యలు చేసినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు. ఇకపోతే ప్రస్తుతం దేశం నుండి జరుగుతున్న మాంసం(గేదె) ఎగుమతులను పరిశీలిస్తే, మోదీ ప్రధానమంత్రి అయ్యాక భారతదేశం నుండి మాంసం(గేదె) ఎగుమతులు పెరిగాయి. అత్యధికంగా గేదె మాంసం ఎగుమతి చేసే టాప్-10 దేశాల్లో భారత్ ఒకటిగా నిలుస్తూ వస్తుంది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వీడియోలో మోదీ పింక్ విప్లవం మరియు బీఫ్ ఎగుమతుల గురించి మాట్లాడుతున్న విషయం నిజమే అయినప్పటికీ, ఈ ప్రసంగం మోదీ 2012లో గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు చేసింది. పైగా ఈ ప్రసంగంలో మోదీ అప్పటి కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని బీఫ్ ఎగుమతుల అంశంలో విమర్శిస్తున్నాడు.
అక్టోబర్ 2012లో  అహ్మదాబాద్‌లో జరిగిన జైన్ ఇంటర్నేషనల్ ట్రేడ్ ఆర్గనైజేషన్ (JITO) యొక్క నాల్గవ వార్షిక సాధారణ సమావేశంలో మోదీ ప్రసంగిస్తూ అప్పటి కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆశయాలు/అమలు చేస్తున్న విధానాలను విమర్శించే క్రమంలో మోదీ ఈ వ్యాఖ్యలు చేసారు.
మోదీ ప్రసంగిస్తూ ఆ సమయంలో కేంద్రంలో అధికారంలో ఉన్న UPA ప్రభుత్వానికి శ్వేత విప్లవం/హరిత విప్లవం ముఖ్యం కాదని, కేవలం పింక్ విప్లవం (మాంసం ఉత్పత్తుల అభివృద్ది) మాత్రమే ముఖ్యమని విమర్శించాడు. ఢిల్లీలోని కేంద్ర ప్రభుత్వం దేశంలో పింక్ విప్లవం తీసుకురావాలని చూస్తుందని అంటూ ఈ సంవత్సరం బీఫ్ ఎగుమతుల్లో భారత్ మొదటి స్థానంలో ఉందని కేంద్ర ప్రభుత్వం గర్వంగా ప్రకటించుకుందని ఎద్దేవా చేసారు.
ఈ సమావేశంలో మోదీ చేసిన పూర్తి ప్రసంగాన్ని ఇక్కడ చూడొచ్చు. అప్పట్లో కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని విమర్శిస్తూ మోదీ చేసిన ఈ ప్రసంగాన్ని మీడియా రిపోర్ట్ చేసిన కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
దీన్నిబట్టి మోదీ గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో మాంసం ఎగుమతులకు సంబంధించి అప్పటి కేంద్ర ప్రభుత్వ విధానాలను విమర్శిస్తూ చేసిన ప్రసంగంలోని కొంత భాగాన్ని కట్ చేసి మోదీ ప్రధానమంత్రి అయ్యాక బీఫ్ ఎగుమతుల గురించి గర్వంగా మాట్లాడుతూ ఈ వ్యాఖ్యలు చేసాడని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నట్టు అర్ధం చేసుకోవచ్చు.
మాంసం ఎగుమతుల్లో ప్రస్తుతం భారత్ స్థానం:
బీఫ్ ఎగుమతులకు సంబంధించి ముందుగా మనం తెలుసుకోవాల్సింది ఏమిటంటే, భారత దేశంలో అమలులో ఉన్న ఎగుమతుల పాలసీ ప్రకారం బీఫ్ (ఆవు,దూడ,ఎద్దు) మాంసాల ఎగుమతులపై నిషేధం ఉంది (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). ప్రస్తుతం బీఫ్ పేరుతో జరిగేది గేదె మాంసం ఎగుమతులు మాత్రమే, ఆవు మాంసం కాదు.
ఇకపోతే మోదీ ప్రధానమంత్రి అయ్యాక భారతదేశం నుండి మాంసం(గేదె) ఎగుమతులు పెరిగాయి. అత్యధికంగా గేదె మాంసం ఎగుమతి చేసే టాప్-10 దేశాల్లో భారత్ ఒకటిగా నిలుస్తూ వస్తుంది. Agricultural and Processed Food Products Export Development Authority (APEDA) ప్రకారం 2018-19 సంవత్సరంలో గేదె మాంసం ఉత్పత్తిలో భారతదేశం 1వ స్థానంలో ఉంది.
ఎగుమతులకు సంబంధించిన తాజా APEDA డేటా ప్రకారం 2020లో గేదె మాంసం ఎగుమతి చేసే దేశాలలో భారత్ తొమ్మిదో స్థానంలో ఉంది. డాలర్ విలువలో పోల్చుకుంటే 2020 మరియు 2021లో భారత్ గేదె మాంసం ఎగుమతుల్లో నాలుగు మరియు ఆరో స్థానంలో నిలిచింది. దీనికి  సంబంధించిన కథనాలు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఐతే అంతకు ముందు కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వ హయాంలో కూడా భారత్ పలు సార్లు టాప్-10 దేశాల్లో ఒకటిగా నిలిచింది. ఉదాహారణకు 2012 మరియు 2013 సంవత్సరాలలో గేదె మాంసం ఎగుమతుల్లో ఎనిమిదో స్థానంలో నిలిచింది.
చివరగా, బీఫ్ ఎగుమతులకు సంబంధించి మోదీ ఈ వ్యాఖ్యలు 2012లో కేంద్రంలోని కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాన్ని విమర్శిస్తూ చేసాడు.


text:
‘కొరోనా ని అరికట్టడంలో జీ-7 దేశాలకి ప్రధాని మోదీ ని నాయకత్వం వహించమని కోరిన అగ్రరాజ్యాలు’, అనేది ఫేక్ వార్త - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 8, 2020
కొరోనా వ్యాధిని అరికట్టడంలో జీ-7 (గ్రూప్ అఫ్ సెవెన్) దేశాలకి ప్రధాని మోదీని నాయకత్వం వహించమని బ్రిటన్ ప్రధాని, అమెరికా అధ్యక్షుడు మరియు ఆస్ట్రేలియా ప్రధాని కోరినట్టు చెప్తూన్న ఒక యూట్యూబ్ వీడియోతో (ఆర్కైవ్డ్) కూడిన పోస్ట్ ని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
కొరోనా వ్యాధిని అరికట్టడంలో జీ-7 (గ్రూప్ అఫ్ సెవెన్) దేశాలకి ప్రధాని మోదీని  నాయకత్వం వహించమని కోరిన అగ్రరాజ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో చెప్పినట్టు కొరోనా వ్యాధిని అరికట్టడంలో జీ-7 దేశాలకి మోదీని నాయకత్వం వహించమని బ్రిటన్ ప్రధాని, అమెరికా అధ్యక్షుడు మరియు ఆస్ట్రేలియా ప్రధాని కోరలేదు. అసలు జీ-7 గ్రూప్ లో ఇండియా మెంబెర్ కూడా కాదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులో పెట్టిన వీడియో చూస్తే, మోడీ ని నాయకత్వం వహించమని అగ్ర రాజ్యాలు కోరినట్టు ‘WION’ టీవీ వారు ఒక వార్తని టెలికాస్ట్ చేసినట్టు వీడియోలోని వ్యక్తి చెప్తాడు. కానీ, అలాంటి వార్తను ‘WION’ టీవీ వారు టెలికాస్ట్ చేసినట్టు ఇంటర్నెట్ లో ఎక్కడా కూడా లేదు. కానీ, ‘World leaders laud PM Modi’s initiative, Australia welcomes PM Modi’s calls for G20 linkup as well’ అనే టైటిల్ తో 15 మార్చి 2020 న ఒక వీడియోని వారి యూట్యూబ్ అకౌంట్ లో పెట్టినట్టు చూడవొచ్చు. సార్క్ దేశాలతో వీడియో కాన్ఫరెన్స్ నిర్వహించడంలో మరియు సార్క్ కోవిడ్-19 ఎమర్జెన్సీ ఫండ్ ఏర్పాటు చేయడంలో మోదీ  ముఖ్యపాత్ర పోషించినట్టు తెలుస్తుంది. వీడియోలో ఆస్ట్రేలియా ప్రధాని మాట్లాడుతూ జీ-20 కాన్ఫరెన్స్ లీడర్స్ తో లింక్ అప్ ఏర్పాటు చేయాలని మోదీ అనుకుంటున్నారు, దానికి ఆస్ట్రేలియా మద్దతు ఇస్తుందని అంటాడు. వీడియోలో చివరికి, జీ-7 దేశాలు కూడా వీడియో కాన్ఫరెన్స్ నిర్వహించాలని అనుకుంటున్నారు అని ఉంటుంది. అంతేకానీ, పోస్ట్ లో చెప్పినట్టు జీ-7 దేశాలకి ప్రధాని మోదీని నాయకత్వం వహించమని అగ్రరాజ్యాలు కోరినట్టు ఎక్కడా కూడా లేదు. అసలు జీ-7 గ్రూప్ (అమెరికా, యూకే, కెనడా, ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, ఇటలీ మరియు జపాన్) లో ఇండియా మెంబెర్ కూడా కాదు. ఆస్ట్రేలియా కూడా జీ-7 గ్రూప్ లో మెంబెర్ కాదు, అలాంటప్పుడు జీ-7 దేశాలకి నాయకత్వం వహించమని మోడీని ఆస్ట్రేలియా ప్రధాని ఎందుకు కోరుతాడు.
చివరగా, ‘కొరోనా ని అరికట్టడంలో జీ-7 దేశాలకి ప్రధాని మోదీని నాయకత్వం వహించమని కోరిన అగ్రరాజ్యాలు’, అనేది ఫేక్ వార్త.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
విప్లవ్ ఠాకూర్ మోదీని కడిగిపారేసిందా? అసలు ఆమె ప్రసంగించేటప్పుడు మోదీ రాజ్యసభ లోనే లేడు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 11, 2020
పార్లమెంట్ లో  నరేంద్ర మోదీ ప్రసంగం ఇస్తుంటే ఒక మహిళ,  విప్లవ్ ఠాకూర్, మోదీని ఆపి కడిగిపారేసింది అని క్లెయిమ్ చేస్తూ ఒక వీడియో ఫేస్బుక్ లో విస్తృతంగా ప్రచారం కబడుతుంది. ఆ పోస్ట్ యొక్క క్లెయిమ్ లో ఎంతవరకు నిజం ఉందో విశ్లేషిద్దాం.
పార్లమెంట్ లో ఒక మహిళ, విప్లోవ్ ఠాకూర్, నరేంద్ర మోదీ ప్రసంగిస్తుంటే ఆపి కడిగిపారేసిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఆ వీడియో లో విప్లవ్ ఠాకూర్ మోదీ ప్రభుత్వం గురించి మాట్లాడుతున్నప్పుడు తనకు అడ్డు చెబుతున్న BJP వాళ్ళని నిశ్శబ్దంగా కూర్చోమన్నది. తాను ఉద్దేశించింది మోదీని కాదు. అసలు విప్లవ్ ఠాకూర్ ప్రసంగించేటప్పుడు మోదీ ఆ సభలోనే లేడు. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే లాగా ఉంది.
పోస్ట్ చేసిన వీడియో లో విప్లవ్ ఠాకూర్ విజువల్స్  రాజ్య సభలో ఉంటే, నరేంద్ర మోదీ విజువల్స్ మాత్రం లోక్ సభ లో ఉండడం గమనించవచ్చు. ఇంతకు విప్లవ్ ఠాకూర్ రాజ్య సభ లో ప్రసంగిస్తున్నప్పుడు మోది రాజ్య సభ లోనే ఉన్నాడా లేదా అనేది చూద్దాం.
విప్లవ్ ఠాకూర్ ఆ రోజు రాజ్య సభలో 2:36pm కి రాష్ట్రపతి ప్రసంగానికి ధన్యవాదాలు తెలిపే చర్చ మీద తన ప్రసంగాన్ని మొదలు పెట్టింది. ఆ ప్రసంగానికి  సంబంధించిన పూర్తి వీడియోని రాజ్య సభకి సంబంధించిన యూట్యూబ్ ఛానల్ లోనూ మరియు ఆ ప్రసంగం యొక్క ప్రతిని రాజ్యసభ వెబ్సైటు లో చూడవచ్చు.  అంతేకాక, ఆమె ప్రసంగించేటప్పుడు మోదీ రాజ్య సభలో లేడు, ఎందుకంటే ఆ సభ లో మోడీ కూర్చునే సీట్ ఖాళీగా  కనిపించింది  (రాజ్య సభ యొక్క సీటింగ్ అరేంజ్ మెంట్ ప్రకారం, ఎప్పుడైనా సభాపతి కి కుడి వైపు ఉన్న మొదటి సీట్ సభా నాయకుడికి  మరియు రెండవ సీట్  ప్రధాన మంత్రికి  కేటాయించబడి ఉంటుంది).
రాజ్య సభ కి సంబంధించిన యూట్యూబ్ ఛానల్ లో ఇతర వీడియోలని గమనిస్తే  మోదీ సాయంత్రం 5:11 కి, రాందాస్ అతావలె ప్రసంగిస్తున్నప్పుడు, రాజ్య సభకి వచ్చి 5:14 కి తన ప్రసంగం మొదలు పెట్టాడని తెలుస్తుంది.
చివరగా, పార్లమెంట్ లో మోదీ ప్రసంగిస్తుంటే విప్లవ్ ఠాకూర్ ఆపి కడిగిపారేసింది అని తప్పు ప్రచారం చేస్తున్నారు. అసలు విప్లవ్ ఠాకూర్ ప్రసంగించేటప్పుడు మోదీ రాజ్యసభలోనే లేడు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: February 11, 2020


text:
వీడియోలో డబ్బులు ఇస్తున్నది ఢిల్లీ అల్లర్ల బాధితులకు సహాయంగా, షహీన్ బాగ్ నిరసనకారులకు కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 3, 2020
షహీన్ బాగ్ నిరసనకారులకు డబ్బులు పంచుతున్న దృశ్యాలు అని చెప్తూ, ఒక వీడియోని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం
షహీన్ బాగ్ నిరసనకారులకు డబ్బులు పంచుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలోని దృశ్యాలు షహీన్ బాగ్ నిరసనకి సంబంధించినవి కావు. అది ఢిల్లీ లోని బాబునగర్ లో తీసిన వీడియో. అక్కడ ఢిల్లీ అల్లర్ల బాధితులకు ముందుగా రేషన్ పంచారు; అది అయిపోవడంతో కొంత మందికి డబ్బులు పంచారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
వీడియోలోని దృశ్యాల గురించి వెతకగా, ‘Indian Express’ ఆర్టికల్ ఒకటి సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వచ్చింది. ఆ ఆర్టికల్ ద్వారా ఢిల్లీ లో అల్లర్లు జరిగిన వివిధ ప్రదేశాల్లో ఆహరం మరియు రేషన్ కోసం ప్రజలు లైన్లు కట్టినట్టు తెలుస్తుంది. ఆర్టికల్ లోని ఫోటోలను తీసిన గజేంద్ర యాదవ్ కి FACTLY  ఫోన్ చేసి మాట్లాడగా, ఆ ఫోటోలను యమునా విహార్ లో తీసానని, బాధితులను లైన్లలలో నిల్చోపెట్టి రేషన్ కొరకు చిట్టీలు ఇస్తున్నారని తెలిపాడు. యమునా విహార్ కి సంబంధించి FACTLY కి మరికొన్ని ఫోటోలను గజేంద్ర యాదవ్ పంపించారు; వాటిని కింద చూడవొచ్చు.
అయితే, పోస్ట్ చేసిన వీడియోలోని దృశ్యాలు ఢిల్లీలోని బాబునగర్ లో తీసినట్టు చెప్తూ, అందులో బాధితులకు కొంత మంది సహాయం చేస్తున్నారని ‘Shaheen Bagh Official’ వారు ట్విట్టర్ లో ఒక వీడియో ట్వీట్ చేసారు. అందులో మాట్లాడుతున్న సోషల్ ఆక్టివిస్ట్ ‘చంద్ర మోహన్’ ఫేస్బుక్ ప్రొఫైల్ లో పూర్తి వీడియోని చూడవొచ్చు. ఆ వీడియోని అదే గల్లీలో తీసినట్టు చెప్తూ చంద్ర మోహన్ పలు రుజువులు కూడా వీడియోలో చూపిస్తాడు.
ముందుగా బాబు నగర్ లో బాధితులకు రేషన్ పంచారని, అది అయిపోవటంతో షెహజాద్ (పైన ఫొటోలో నలుపు రంగు డ్రెస్ వేసుకున్నతను) అనే వ్యక్తి మిగితా బాధితులకు అయిదు వందల చొప్పున డెబ్భై వేలు పంచాడని వీడియోలో చంద్రమోహన్ చెప్తారు. ముందు రేషన్ ఇచ్చినప్పటి వీడియోని కూడా చంద్ర మోహన్ పోస్ట్ చేసిన వీడియోలో చూడవొచ్చు.
వీడియో తీసిన ప్రదేశానికి (బాబునగర్), షహీన్ బాగ్ నిరసనస్థలానికి సుమారు 20 కిలోమీటర్ల దూరం ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు.
చివరగా, ఢిల్లీ అల్లర్ల భాదితులకు చేస్తున్న సహాయం వీడియో పెట్టి, షహీన్ బాగ్ నిరసనకారులకు డబ్బులు ఇస్తున్నారని షేర్ చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
ఇండోర్ రోడ్డుపై డబ్బులు పడిపోయిన వీడియో పెట్టి, కొరోనా వ్యాప్తి చేయడానికి ముస్లింలు కావాలనే వాటిపై ఉమ్మి పడేసారని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 20, 2020
‘ఇండోర్ లో కొరోనా మహమ్మారి వ్యాప్తిచేయడానికి తబ్లిక్ మర్కజ్ లు 100/200/500 నోట్లకు ఉమ్మురాసి అవి ఎగిరిపోకుండా బరువుపెట్టి రద్దీ కూడళ్లలో వదిలేస్తున్నారు’ అని చెప్తూ, ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
ఇండోర్ లో కొరోనా వ్యాప్తి చేయడానికి ముస్లింలు నోట్లకు ఉమ్ము రాసి రద్దీ రోడ్లపై వదిలేసారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలోని నోట్లను కావాలని కొరోనా వైరస్ వ్యాప్తి చేయాలని ఎవరు పడేయలేదు. హిరా నగర్ (ఇండోర్) పోలీసులతో FACTLY మాటాడగా, గ్యాస్ సిలిండర్లు వేసే వ్యక్తి దగ్గర నుండి ఆ డబ్బులు జారిపోయి రోడ్డు పై పడిపోయాయని తెలిపారు. అంతేకాదు, ఆ ఘటనకు ముస్లింలకు సంబంధం లేదు; డబ్బులు పడేసుకున్న వ్యక్తి పేరు రామ్ నరేంద్ర యాదవ్. తను ముస్లిం కాదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని ఘటన గురించి ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా, ఆ ఘటనకి సంబంధించిన న్యూస్ ఆర్టికల్స్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి.  రూ. 500, రూ. 200, రూ. 100, రూ. 50, రూ. 10 డినామినేషన్ల కరెన్సీ నోట్లు ఇండోర్ లోని ఒక రోడ్డు పై పడి ఉన్నాయని, మొత్తం ఆరు వేల నాలుగు వందల ఎనభై రూపాయులు దొరికాయని, అవి రోడ్డు పైకి ఎలా వచ్చాయో పోలీసులు విచారిస్తున్నారని టైమ్స్ అఫ్ ఇండియా ఆర్టికల్ లో చదవొచ్చు. ఆ ఘటన కి సంబంధించిన మరిన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
అయితే, వీడియోలోని నోట్లను కావాలని కొరోనా వ్యాప్తి చేయాలని కొందరు పడేసారని సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుడడంతో, హిరా నగర్ (ఇండోర్) పోలీసులతో FACTLY ఫోన్ లో మాట్లాడగా, గ్యాస్ సిలిండర్లు వేసే వ్యక్తి దగ్గర నుండి ఆ డబ్బులు జారిపోయి రోడ్డు పై పడిపోయాయని తెలిపారు. ఆ ఘటనకి కొరోనా వైరస్ వ్యాప్తికి అసలు సంబంధంలేదు. అంతేకాదు, ఆ ఘటనకు ముస్లింలకు సంబంధంలేదు; డబ్బులు పడేసుకున్న వ్యక్తి పేరు రామ్ నరేంద్ర యాదవ్. తను ముస్లిం కాదు.
చివరగా, ఇండోర్ రోడ్డుపై డబ్బులు పడిపోయిన వీడియో పెట్టి, కొరోనా వ్యాప్తి చేయడానికి ముస్లింలు కావాలనే వాటిపై ఉమ్మి పడేసారని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
'బ్లూ మూన్' రోజు చంద్రుడు నీలం (బ్లూ) రంగులో కనిపించడు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 21, 2020
76 ఏళ్ల తరవాత అక్టోబర్ నెలలో ఆకాశంలో అద్భుతం జరగబోతుందని, ఈ నెలలో 31వ తేదీన చంద్రుడు నీలం రంగులో కనిపించబోతున్నాడని, దీనిని బ్లూ మూన్  అంటారని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఇదే విషయాన్ని చెప్పిన NTV వార్తా కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 76 ఏళ్ల తరవాత 2020, అక్టోబర్ 31వ తేదీన వచ్చే బ్లూ మూన్ రోజున చంద్రుడు నీలం రంగులో కనిపించబోతున్నాడు.
ఫాక్ట్(నిజం): NASA లో అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం ఒకే నెలలో వచ్చే రెండో పౌర్ణమిని ‘బ్లూ మూన్’ అంటారు. బ్లూ మూన్ రోజున చంద్రుడు ఎప్పటిలాగానే కనిపిస్తాడు. ఈ రోజు ప్రత్యేకంగా బ్లూ కలర్ లో కనిపిస్తాడన్న వార్తలో నిజం లేదు. ఐతే ఆకాశంలో ఉండే దుమ్ము, పొగ వల్ల రంగు వేరేలా కనిపించే అవకాశం ఉందని NASA చెప్తుంది. ఐతే అక్టోబర్ 31న కనిపించే బ్లూ మూన్ 76 ఏళ్ల తరవాత అన్ని టైం జోన్లలో కనిపిస్తుందని కొన్ని కథనాలు ప్రచురించగా, 76 ఏళ్ల తరవాత హాల్లోవీన్ రోజున బ్లూ మూన్ కనిపిస్తుందని కొన్ని కథనాలు ప్రచురించాయి. కావున పోస్టులో చెప్తున్నది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఈ వార్త గురించిన మరింత సమాచారం కోసం గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా, బ్లూ మూన్ కి సంబంధించిన వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది, ఈ కథనం ప్రకారం సాధారణంగా ప్రతి నెల ఒక పౌర్ణమి చంద్రడు కనిపిస్తాడు, కాకపోతే ప్రతి మూడు సంవత్సరాలకొకసారి లూనార్ సైకిల్ మరియు క్యాలెండరు ఇయర్ పూర్తిగా సింక్రనైజ్ కాని కారణంగా ఒకే నెలలో రెండుసార్లు పౌర్ణమి వస్తుంద. ఈ రెండో పౌర్ణమి చంద్రుడిని బ్లూ మూన్ అంటారు. 31 అక్టోబర్ 2020న కూడా ఇలా జరగనుంది. ఐతే ఈ బ్లూ మూన్ అనేది సాధారంగా జరిగేదైనా, ఇది అన్ని టైం జోన్లలో కనిపించదు, కేవలం ప్రపంచంలో కొన్ని ప్రాంతాల్లోనే కనిపిస్తుంది. ఐతే ఈ సంవత్సరం అక్టోబర్ 31న కనిపించే బ్లూ మూన్ మాత్రం ప్రపంచంలోని అన్ని టైం జోన్లలో కనిపించనుంది, 76 సంవత్సరాల తర్వాత ఇలా జరగనుంది, ఇలా చివరగా 1944లో జరిగింది. పైగా ఈ వార్తా కథనం ప్రకారం ఆకాశంలోని పొగ, దుమ్ము కారణంగా చంద్రుడు వేరే రంగులో కనిపించవచ్చు గాని బ్లూ మూన్ రోజు చంద్రడు నీలి రంగులో కనిపిస్తాడన్న వార్తలో వాస్తవంలేదు, ఈ రోజు చంద్రుడు ఎప్పటి రంగులోనే కనిపిస్తాడు. ఇదే విషయం తెలుపుతున్న మరొక వార్త కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు.
బ్లూ మూన్ గురించి NASA చెప్తున్నదాని ప్రకారం సంవత్సరంలో అదనంగా కనిపించే పౌర్ణమి చంద్రుడిని బ్లూ మూన్ అంటారు, ఇలా రెండున్నర సంవత్సరాలకొకసారి జరుగుతుంది. 1940నుండి నెలలో కనిపించే రెండో పౌర్ణమిని బ్లూ మూన్ అనడం మొదలుపెట్టారు. ఆ రోజు చంద్రుడు ఎప్పటి రంగులోనే కనిపిస్తాడు, ప్రత్యేకంగా బ్లూ కలర్ లో కనిపించడు. బ్లూ మూన్ కి సంబంధించిన మరొక నాసా కథనం ఇక్కడ చదవొచ్చు.
లండన్ లోని రాయల్ మ్యూజియం గ్రీన్విచ్ కూడా బ్లూ మూన్ రోజు చంద్రుడు బ్లూ కలర్ లో కనిపించడని కచ్చితంగా చెప్తుంది. ఐతే మ్యూజియంలో అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం సంవత్సరంలో వచ్చే అదనపు పౌర్ణమిని బ్లూ మూన్ అంటారని ఉంది. 2020 తర్వాత వచ్చే బ్లూ మూన్ తేదీలు కూడా ఈ వెబ్సైటు లో ఇచ్చారు. 2020 తర్వాత, 2023, 2026, 2028లో కూడా బ్లూ మూన్ వస్తుంది.
ఐతే నాసాలో గాని రాయల్ మ్యూజియంలో ఉన్న సమాచారంలో ఎక్కడ కూడా 31 ఆక్టోబర్ న కనిపించే బ్లూ మూన్ 1944 తరవాత అన్ని టైం జోన్లలో కనిపిస్తుందని చెప్పలేదు. ఐతే కొన్ని వెబ్సైట్లలో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం 76 ఏళ్ల తరవాత హాలోవీన్ రోజున బ్లూ మూన్ కనిపిస్తున్నదని ఉంది, ఇలా 1944 తరవాత ఇప్పుడే జరుగుతుందని ఉంది.
చివరగా, బ్లూ మూన్ రోజు చంద్రుడు ఎప్పటిలాగే కనిపిస్తాడు, బ్లూ కలర్ లో కనిపించడు.

created: October 21, 2020


text:
లీటర్ పెట్రోల్ పై నికరంగా పన్నుల రూపంలో రాష్ట్రాలకన్నా కేంద్రానికే ఎక్కువ మొత్తం వెళ్తున్నాయి - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 14, 2021
దేశంలో రోజురోజుకి పెట్రోల్ ధరలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ‘లీటర్ పెట్రోల్ పై కేంద్ర ప్రభుత్వం వసూలు చేసే పన్నులలో 42% రాష్ట్రాలకు తిరిగి పంచుతుండడంతో నికరంగా పెట్రోల్ పై వసూలు చేసే పన్నులలో ఎక్కువ శాతం రాష్ట్రాలకే వెళ్తున్నాయని’ చెప్తున్న  పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తలో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నికరంగా పెట్రోల్ పై వసూలు చేసే పన్నులలో ఎక్కువ శాతం రాష్ట్రాలకే వెళ్తున్నాయి.
ఫాక్ట్ (నిజం): పెట్రోల్ పై కేంద్ర విధించే సెస్ రాష్ట్రాలకు పంచరు, కేవలం బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీలో 41% అన్ని రాష్ట్రాలకు పంచుతారు. ఈ 41% లో తెలంగాణ వాటా 2.133% కాగా, ఆంధ్రప్రదేశ్ వాటా 4.11%. ఈ గణాంకాల ఆధారంగా లెక్కేస్తే లీటర్ పెట్రోల్ పై కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కలిపి విధించే మొత్తం టాక్స్ లలో కేంద్రం వాటా రూ. 32.33 కాగా, తెలంగాణ మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రాల వాటా రూ. 26.21 మరియు రూ. 28.08. దీన్నిబట్టి లీటర్ పెట్రోల్ పై విధించే పన్నుల్లో రాష్ట్రాల కన్నా కేంద్రానికే ఎక్కువ వాటా వెళ్తుంది అని అర్ధమవుతుంది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇంతకు ముందు పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ పై బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ, స్పెషల్ అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ, రోడ్ & ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ సెస్ రూపంలో పన్నులు విధిస్తూ ఉండేది. ఐతే  ఫిబ్రవరిలో ప్రవేశపెట్టిన 2021-22 బడ్జెట్ లో పెట్రోల్ పై వసూలు చేసే బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ మరియు స్పెషల్ అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీని కొంత తగ్గించి, తగ్గించినదానికి అనుగుణంగా కొత్తగా  Agriculture Infrastructure and Development Cess (AIDC) విధించారు. బడ్జెట్ కి ముంది బడ్జెట్ తర్వాత పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ పై కేంద్ర ప్రభుత్వం పన్నులు మరియు సెస్ ల రూపంలో ఎలా వసూలు చేసేదో కింది టేబుల్ లో చూడొచ్చు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రస్తుతం పెట్రోల్ పై ఈ క్రింద లిస్ట్ చేసిన నాలుగు విధాలుగా ఎక్సయిజ్ డ్యూటీని వసూలు చేస్తోంది.
బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ అనేది సెంట్రల్ ఎక్సయిజ్ తారిఫ్ ఆక్ట్, 1985 ద్వారా ప్రవేశపెట్టగా, స్పెషల్ అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీని (SAED) 2002 ఫైనాన్స్ ఆక్ట్ ద్వారా ప్రవేశపెట్టారు. ఐతే ఈ ఆక్ట్ లో చెప్పిన దాని ప్రకారం, SAED  కింద వసూలు చేసే ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ మొత్తం సర్ ఛార్జి రూపంలో వసూలు చేస్తారు కాబట్టి, వసూలు చేసే మొత్తం కేంద్రానికే చెందుతుంది. కాబట్టి స్పెషల్ అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ (SAED) ద్వారా వసూలు చేసేది డివిజబుల్ పూల్ లోకి రాదు, అంటే ఇందులో రాష్ట్రలుకు ఎటువంటి వాటా ఉండదు.
ఇక పెట్రోలుపై అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీని (AED) 1998 ఫైనాన్స్ ఆక్ట్ ద్వారా ప్రవేశపెట్టారు, దీనినే రోడ్ & ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ సెస్ అని కూడా అంటారు. ఐతే ఈ 1998 ఫైనాన్స్ ఆక్ట్ ప్రకారం అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ రూపంలో వసూలు చేసింది కూడా పూర్తిగా కేంద్ర ప్రభుత్వానికే వెళ్తుంది, ఇందులో రాష్ట్రాలకు ఎటువంటి వాటా ఉండదు. ఇదే విధంగా డీజిల్ పై కూడా AEDని 1999 ఫైనాన్స్ ఆక్ట్ ద్వారా ప్రవేశ పెట్టారు. దీంట్లో కూడా రాష్ట్రాలకు వాటా ఉండదు.
చివరగా 2021-22 బడ్జెట్ లో అగ్రికల్చర్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ అండ్ డెవలప్మెంట్ సెస్ ని ప్రవేశపెట్టారు, ఈ సెస్ కింద వసూలు చేసేది కూడా పూర్తిగా కేంద్ర ప్రభుత్వానికే చెందుతుంది.
అంటే ఈ నాలుగింటిలో కేవలం బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ రూపంలో వసూలు చేసే రూ. 1.40లో మాత్రమే రాష్ట్రాలకు వాటా ఉంటుంది. మిగతా మూడు రూపాలలో వసూలు చేసే రూ. 31.5 పూర్తిగా కేంద్రానికే వెళ్తుంది, ఇందులో రాష్ట్రాలకు వాటా ఉండదు.
మొత్తంగా పెట్రోల్ పై కేంద్ర ప్రభుత్వం రూ. 32.9 టాక్స్ వసూలు చేస్తుంది. ఐతే పైన చెప్పినట్టు ఈ మొత్తంలో కేవలం ఈ బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ రూపంలో వసూలు చేసే రూ.1.4 పైసలని మాత్రమే ఫైనాన్సు కమిషన్ ప్రతిపాదించిన విధంగా అన్ని రాష్ట్రాలకు పంచుతారు. మిగతా మూడు రూపాలలో (సెస్ మరియు స్పెషల్ అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ) వసూలు చేసే రూ. 31.5 పూర్తిగా కేంద్రానికే, ఇందులో రాష్ట్రాల వాటా ఉండదు.
ఫైనాన్సు కమిషన్ ప్రతిపాదనలు:
రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 280 ప్రకారం కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాల మధ్య రెవిన్యూ/ టాక్స్ పంపకాలకు సంబంధించిన విధివిధానాలు రూపొందించడానికి  ప్రతీ ఐదేళ్ళ కొకసారి రాష్ట్రపతి ఫైనాన్సు కమిషన్ ని ఏర్పాటు చేసారు. ఈ ఫైనాన్సు కమిషన్ లోతుగా స్టడీ చేసి జనాభా, రాష్ట్ర విస్తీర్ణం, తలసరి ఆదాయం, అటవీ విస్తీర్ణం మొదలైన అంశాలను పరిగణలోకి తెసుకుంటూ ఒక్కో అంశానికి ఒక్కో వెయిటేజ్ ఇచ్చుకుంటూ కేంద్ర రెవిన్యూలో మొత్తంగా రాష్ట్రాలకు ఎంత శాతం చెందాలి, ఒక్కో రాష్ట్రానికి ఎంత శాతం చెందాలన్న విషయాలపై మరియు ఇతర ఆర్ధిక అంశాలపై కేంద్ర ప్రభుత్వానికి ప్రతిపాదనలు చేస్తుంది. ఫైనాన్సు కమిషన్ అనేది రాజ్యాంగ సంస్థ అయినప్పటికీ కమిషన్ చేసిన ప్రతిపాదనలు కచ్చితంగా అమలు చేయాలనీ రూల్ ఏమి లేదు, కాకపోతే కమిషన్ చేసిన ప్రతిపాదనలు చాలా వరకు ప్రభుత్వాలు అమలు చేస్తూ ఉంటాయి, ముఖ్యంగా కేంద్ర మరియు రాష్ట్రాల మధ్య పన్ను వాటాలకి సంబంధించిన ప్రతిపాదనలు ప్రభుత్వాలు అమలు చేస్తుంటాయి.
ఇంతకు ముందున్న కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వంలో 2005-10 మధ్య కాలానికి కేంద్ర పన్నులోని డివిసబల్ పూల్ లో రాష్ట్రాలకు 30.5% వాటా ఉండాలని 12వ ఫైనాన్సు కమిషన్ ప్రతిపాదించగా, 13వ ఫైనాన్సు కమిషన్ 2010-15 కాలానికి రాష్ట్రాల వాటా 32% గా ఉండాలని నిర్ణయించింది. అప్పటి కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాలు కూడా ఇంచు మించు ఫైనాన్సు కమిషన్ ప్రతిపాదనల మేరకు రాష్ట్రాలకు వాటా కల్పించాయి.
అలాగే 2014లో BJP ప్రభుత్వం వచ్చిన తర్వాత 2015-20 కాలానికి కేంద్ర పన్నుల్లో రాష్ట్రాల వాటా 42% ఉండాలని 14th ఫైనాన్సు కమిషన్, అలాగే 2020-25 కాలానికి ఈ వాటా 41% ఉండాలని 15th ఫైనాన్సు కమిషన్ ప్రతిపాదించాయి. ఈ ప్రతిపాదనలను ఆయా ప్రభుత్వాలు ఆమోదించాయి. దీన్నిబట్టి, కేంద్ర మరియు రాష్ట్రాల మధ్య పన్నులు వాటా ఆయా సమయాల్లో ఫైనాన్సు కమిషన్ ప్రతిపాదనల మేరకే జరిగినట్టు అర్ధం చేసుకోవచ్చు.
ఇప్పుడు పెట్రోల్ పై విధించే టాక్స్ లో కేంద్ర మరియు రాష్ట్రాల వాటా:
ప్రస్తుతం 15th ఫైనాన్సు కమిషన్ ప్రతిపాదనలు అమలులో ఉన్నాయి. ఈ ప్రతిపాదనల ప్రకారం కేంద్ర పన్నుల్లో రాష్ట్రాల వాటా 41%గా ఉంది, ఇందులో ఏ రాష్ట్రానికి ఎంత శాతం వాటా ఉండాలనేది కూడా ఫైనాన్సు కమిషన్ ప్రతిపాదిస్తుంది. ఉదాహారణకి 15ఫైనాన్సు కమిషన్ ప్రతిపాదనల ప్రకారం కేంద్ర పన్నుల్లో ఆంధ్రప్రదేశ్ కి 4.11% మరియు తెలంగాణకు 2.133% వాటా వస్తుంది. అంటే కేంద్రం లీటర్ పెట్రోల్ పై వసూలు చేసే టాక్స్ లో రాష్ట్రాలకు పంచె మొత్తంలో తెలంగాణకు 2.133% మరియు ఆంధ్రప్రదేశ్ కి 4.11% వాటా వస్తుంది.
పైన చెప్పినట్టు కేవలం బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ రూపంలో వసూలు చేసే దాంట్లో మాత్రమే ఒక్కో రాష్ట్రానికి ఒక్కో శాతం చొప్పున పంచుతారు. అంటే లీటర్ పెట్రోల్ పై కేంద్ర ప్రభుత్వం బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ రూపంలో వసూలు చేసే రూ.1.4 లో 41%, అనగా రూ. 0.57 పైసల వాటా అన్ని రాష్ట్రాలకి పంచుతారు, మిగిలిన మొత్తం అంటే రూ. 0.83 పైసలు కేంద్రానికి వెళ్తాయి. 15వ ఫైనాన్సు కమిషన్ ప్రతిపాదించినదాని ప్రకారం ఈ రూ. 0.57 పైసలలో తెలంగాణ వాటా (2.133%) కింద రూ.0.01 పైసలు కాగా, ఆంధ్రప్రదేశ్ వాటా (4.11%) కింద రూ.0.02 పైసలు ఆ రాష్ట్రానికి చెందుతుంది. అంతే గాని పోస్టులో చెప్పినట్టు ప్రతీ రాష్ట్రానికి 41% వాటా ఉండదు.
ఐతే పెట్రోల్ పై రాష్ట్రాలు విధించే సేల్స్ టాక్స్ కి సంబంధించి ఒక్కో రాష్ట్రం ఒక్కో పద్దతిని పాటిస్తూ వస్తుంది. ఉదాహరణకి తెలంగాణా ప్రభుత్వం పెట్రోల్ పై 35.20% VAT వసూలు చేస్తుండగా, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 31% VAT + ₹ 4/Ltr VAT +₹ 1/Ltr రోడ్ డెవలప్మెంట్ సెస్ వసూలు చేస్తుంది. 29 జూన్ 2021 నాటికి HPCL యొక్క ప్రైస్ బిల్డుప్ ఆధారంగా వివిధ రాష్ట్రాలలో పెట్రోల్ ధరలు కింది టేబుల్ లో చూడొచ్చు.
ఈ గణాంకాల ఆధారంగా లెక్కిస్తే తెలంగాణలో అమ్మే లీటర్ పెట్రోల్ పై కేంద్రం విధించే సెస్ లు మరియు స్పెషల్ అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ (రూ. 31.5) మరియు బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీలో కేంద్ర వాటా (రూ.0.83)  మొత్తం కలిపి రూ. 32.33 కేంద్ర ఖజానాకి వెళ్తాయి. తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం విధించే టాక్స్ (రూ. 26.2) మరియు కేంద్రం విధించే బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీలో వాటా కింద (రూ.0.01 పైసలు) మొత్తం కలిపి రూ. 26.21 పైసలు రాష్ట్ర ఖజానాకి వస్తాయి.
అలాగే ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం విధించే టాక్స్ (రూ. 28.06) మరియు కేంద్రం విధించే బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీలో వాటా కింద (రూ.0.02 పైసలు) మొత్తం కలిపి రూ. 28.08 పైసలు రాష్ట్ర ఖజానాకి వస్తాయి. ఈ వివరాల ప్రకారం పెట్రోల్ పై విధించే టాక్స్ లలో పోస్టులో చెప్తున్న దానికి విరుద్దంగా ఎక్కువ శాతం కేంద్ర ఖజానాకే వెళ్తున్నాయి.
పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ పై విధించే పన్నులలో కేంద్ర మరియు రాష్ట్రాల వాటాకి సంబంధించి FACTLY ఇంతకు ముందు రాసిన కథనాలు ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, లీటర్ పెట్రోల్ పై నికరంగా పన్నుల రూపంలో రాష్ట్రాలకన్నా కేంద్రానికే ఎక్కువ మొత్తం వెళ్తున్నాయి.
సవరణ (JULY 01, 2021): ఇంతకు ముందు ఈ ఆర్టికల్ లో పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ పై కేంద్ర ప్రభుత్వం వసూలు చేస్తున్న బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ మరియు స్పెషల్ అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ మొత్తం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు పంచే డివిజబుల్ పూల్ లోకి వెళ్తుంది అని తప్పుగా పేర్కొనడం జరిగింది. కానీ 2002 ఫైనాన్స్ ఆక్ట్ ద్వారా ప్రవేశపెట్టిన స్పెషల్ అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ డివిజబుల్ పూల్ లోకి రాదు, ఇందులో రాష్ట్రాలకు ఎటువంటి వాటా ఉండదు. కావున ఈ ఆర్టికల్ లోని వివరాలన్నీ అందుకు అనుగుణంగా మార్చటం జరిగింది. ఈ పొరపాటుకు చింతిస్తున్నాం.


text:
పాకిస్థాన్ మరియు ముస్లింల గురించి రాహుల్ గాంధీ చేసిన వ్యాఖ్యలుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ ABP న్యూస్ ఫోటోలు మార్ఫ్ చేయబడినవి - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 28, 2022
పాకిస్థాన్ గురించి, ముస్లింల గురించి రాహుల్ గాంధీ చేసిన వ్యాఖ్యలని తెలువుతూ ‘ABP’ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన న్యూస్ టెంప్లేట్ల ఫోటోలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో కొన్ని ఫోటోలతో కూడిన ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతుంది. ‘ABP’ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ న్యూస్ టెంప్లేట్లలో, రాహుల్ గాంధీ, “నా పూర్వికులు ముస్లింలు. నేను ముస్లింనే”, “మా ప్రభుత్వం ఏర్పడిన వెంటనే పాకిస్థాన్ దేశానికి  5వేల కోట్ల రుణాన్ని 50 ఏళ్ల వరకు వడ్డీ లేకుండా ఇస్తాం”, “పాకిస్థాన్‌కు మద్దతు తెలుపడం చాలా అవసరం మరియు మేము ఆ పని తప్పకుండా చేస్తాం”, “కాంగ్రెస్ ముస్లింలకు చెందిన పార్టీ. ఇకముందు కూడా అది ముస్లింలకు మాత్రమే చెందుతుంది”, అని పేర్కొనట్టు చూపిస్తుంది. ఈ ‘ABP’ బ్రేకింగ్ న్యూస్ టెంప్లేట్లు గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్నాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పాకిస్థాన్ గురించి ముస్లింల గురించి రాహుల్ గాంధీ చేసిన వ్యాఖ్యలని ‘ABP’ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేస్తూ పబ్లిష్ చేసిన న్యూస్ టెంప్లేట్ల ఫోటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ABP న్యూస్ టెంప్లేట్ల ఫోటోలు మార్ఫ్ చేయబడినవి. ఈ ఫోటోలలో కనిపిస్తున్న టెక్స్ట్ ఫాంట్ ABP న్యూస్ టెంప్లేట్ ఫాంట్‌కు భిన్నంగా ఉంది. ABP టెంప్లేట్లతో పోలి ఉన్న ఈ ఫోటోలను తమ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదని ABP వార్తా సంస్థ గతంలోనే ట్వీట్ కూడా చేసింది. పాకిస్థాన్ మద్దతు పలకాలని గాని, తన పూర్వీకులు ముస్లిం మతానికి చెందిన వారని గాని, కాంగ్రెస్ పార్టీ ముస్లింల కోసం పుట్టిందని రాహుల్ గాంధీ ఎన్నడూ వ్యాఖ్యలు చేయలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలకు సంబంధించిన సమాచారం కోసం ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్న ఇలాంటి కొన్ని ABP న్యూస్ టెంప్లేట్ల గురించి స్పష్టతనిస్తూ ABP వార్తా సంస్థ 2018 నవంబర్ నెలలో ఒక ట్వీట్ చేసినట్టు తెలిసింది.  “నా పూర్వికులు ముస్లింలు. నేను ముస్లింనే”, “మా ప్రభుత్వం ఏర్పడిన వెంటనే పాకిస్థాన్ దేశానికి 5వేల కోట్ల రూపాయిల రుణాన్ని 50 ఏళ్ల వరకు వడ్డీ లేకుండా ఇస్తాం”, అని రాహుల్ గాంధీ పేర్కొన్నట్టుగా షేర్ చేస్తున్న న్యూస్ టెంప్లేట్లను తమ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేయలేదని ‘ABP’ తమ ట్వీట్లో స్పష్టం చేసింది. సోషల్ మీడియాలో ‘ABP’ టెంప్లేట్లతో షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటోలు ఎడిట్ చేయబడినవని ‘ABP’ స్పష్టం చేసింది.
#Urgent: This is to notify that the attached media which is being circulated online has been doctored with our channel's template. The information about Sh. Rahul Gandhi's statements, which these images carry have not been reported by ABP & have no relation with ABP News Network. pic.twitter.com/qYU2sJXqsl
కాంగ్రెస్ ముస్లింలకు చెందిన పార్టీ అని రాహుల్ గాంధీ పేర్కొన్నారా? అని వెతికితే, 2018లో జరిగిన ఒక ముస్లిం కమ్యూనిటీ మీటింగులో రాహుల్ గాంధీ, కాంగ్రెస్ ముస్లింలకు సంబంధించిన పార్టీ అని పేర్కొన్నట్టు ‘Inquilab’ అనే ఉర్దూ వార్త పత్రిక ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. అయతే, ‘Inquilab’ వార్త పత్రిక రిపోర్ట్ చేసిన సమాచారం తప్పని కాంగ్రెస్ పార్టీ అప్పుడే స్పష్టం చేసింది. ‘Inquilab’ పేర్కొన్న మీటింగ్ లో రాహుల్ గాంధీ, దేశంలోని అన్ని మతాల లాగే ముస్లిం మత ప్రజల అభివృద్ధి కోసం సంక్షేమ పథకాలు తీసుకొస్తామని పేర్కొన్నట్టు ‘Scroll.in’ న్యూస్ వెబ్సైటు రిపోర్ట్ చేసింది. తన పై వస్తున్న ఈ వివాదాస్పద వార్తల గురించి రాహుల్ గాంధీ స్పందిస్తూ, కాంగ్రెస్ దేశంలోని అన్ని మతాలకి  సంబంధించిన పార్టీ అని 17 జూలై 2018 నాడు ట్వీట్ పెట్టారు.
I stand with the last person in the line. The exploited, marginalised and the persecuted. Their religion, caste or beliefs matter little to me.
I seek out those in pain and embrace them. I erase hatred and fear.
I love all living beings.
I am the Congress.
“పాకిస్థాన్‌కు మద్దతు తెలుపడం చాలా అవసరం మరియు మేము ఆ పని తప్పకుండా చేస్తాం”, అని రాహుల్ గాంధీ వ్యాఖ్యానించినట్టు ఏటివంటి ఆధారాలు దొరకలేదు. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలని ‘ABP’ వార్తా సంస్థ ఒరిజినల్ టెంప్లేట్లతో పోల్చి చూడగా, పోస్టులో షేర్ చేసిన న్యూస్ టెంప్లేట్ల ఫాంట్, ABP న్యూస్ టెంప్లేట్ ఫాంట్‌కు భిన్నంగా ఉందని చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ABP న్యూస్ టెంప్లేట్ల ఫోటోలు మార్ఫ్ చేయబడినవని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, పాకిస్థాన్ మరియు ముస్లింల గురించి రాహుల్ గాంధీ చేసిన వ్యాఖ్యలుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ ABP న్యూస్ టెంప్లేట్ల ఫోటోలు మార్ఫ్ చేయబడినవి.

created: September 28, 2022


text:
తెలంగాణ ప్రభుత్వం ధాన్యం కొనుగోలు చేయడం లేదని కేసీఆర్‌కు వ్యతిరేకంగా ప్రదర్శిస్తున్న ఈ బ్యానర్ మార్ఫ్ చేయబడింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 2, 2021
పండిన పంట కొననప్పుడు 24 గంటల కరెంటు, లక్ష కోట్ల ప్రాజెక్టులు ఎందుకని ఒక రైతు కేసీఆర్‌ను ప్రశ్నిస్తూ ప్లకార్డ్ పట్టుకొని నిరసన చేస్తున్న దృశ్యం, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తెలంగాణ ప్రభుత్వం ధాన్యం కొనుగోలు చేయడం లేదని ఒక రైతు కేసీఆర్‌కు వ్యతిరేకంగా ప్లకార్డ్ పట్టుకొని నిరసన చేపట్టిన దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది. ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్న వ్యక్తి, “ఇది మా తాత గారి జాగిర్. ఇది మా అయ్యసొమ్ము. ఇది మా అమ్మ గారిల్లు. ఇది నా ఇలాక…”, అని రాసి ఉన్న ప్లకార్డుని పట్టుకున్నారు. ఈ ఫోటోని 2012లో తెలంగాణ ఉద్యమం జరుగుతున్న సమయంలో తీసారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని 2012 ఆగష్టు నెలలో తెలంగాణ ధూం ధాం అనే ఫేస్‌బుక్ పేజీ షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. తెలంగాణ ఉద్యమం సమయంలో అప్పటి ఆంధ్రప్రదేశ్ సచివాలయంలో ఉన్న తెలంగాణ ఉద్యోగుల లెక్కలని చూపుతూ, తెలంగాణ నిరుద్యోగులకు చేస్తున్న అన్యాయానికి నిరసన వ్యక్త పరుస్తూ ఈ ఫోటోని షేర్ చేసారు. ఈ ఒరిజినల్ ఫోటోలో కనిపిస్తున్న ప్లకార్డుపై, “ఇది మా తాత గారి జాగిరి. ఇది మా అయ్య సొమ్ము. ఇది మా అమ్మ గారిల్లు. ఇది నా ఇలాక…”, అని రాసి ఉంది. దీన్ని బట్టి, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ధాన్యం కొనుగోలుపై ప్రభుత్వం వ్యవహరిస్తున్న తీరుని నిరసిస్తూ ఇటీవల తెలంగాణ రైతులు పలు చోట్ల నిరసన కార్యకమాలు చేపట్టారు.  కానీ, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది.
చివరిగా, తెలంగాణ ప్రభుత్వం ధాన్యం కొనుగోలు చేయడం లేదని కేసీఆర్‌కు వ్యతిరేకంగా నిరసన చేపట్టిన దృశ్యమంటూ షేర్ చేస్తున్న మార్ఫ్ ఫోటో చేయబడింది.

created: December 2, 2021


text:
పినరయి విజయన్ ఆఫీస్ టేబుల్ మీద భోజనం చేస్తుంటే పోలీస్ అధికారులు నిలబడి చూస్తున్న ఈ ఫోటో ఫేక్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 5, 2021
‘కమ్యూ‘నిజం’ అంటే ఇదే’, అని చెప్తూ కేరళ ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్ ఆఫీస్ టేబుల్ మీద భోజనం చేస్తుంటే పోలీస్ అధికారులు నిలబడి చూస్తున్న ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కేరళ ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్ ఆఫీస్ టేబుల్ మీద భోజనం చేస్తుంటే పోలీస్ అధికారులు నిలబడి చూస్తున్న ఫోటో. ఇదే కమ్యూ‘నిజం’ అంటే.
ఫాక్ట్: పోస్ట్ చేసినది ఒక ఎడిట్ చేయబడిన ఫోటో. ఒరిజినల్ ఫోటో లో భోజనం ఆకు స్థానంలో ‘జనరల్ డైరీ’ ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్ 2018 లో ఒక పోలీస్ స్టేషన్ ని కొత్తగా ప్రారభించినప్పుడు ఆ ఫోటోని తీసారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, ఫోటోకి సంబంధించి 2018 లో ప్రచురించిన చాలా న్యూస్ ఆర్టికల్స్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వచ్చాయి. అది ఒక ఎడిట్ చేయబడిన ఫోటో అని ఆ ఆర్టికల్స్ లో చూడవొచ్చు. ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్ 2018 లో ఒక పోలీస్ స్టేషన్ ని కొత్తగా ప్రారభించినప్పుడు ఆ ఫోటోని తీసినట్టు తెలిసింది. అసలు ఫోటో లో భోజనం ఆకు స్థానంలో ‘జనరల్ డైరీ’ ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు.
అంతేకాదు, ఫేక్ ఫోటోని  షేర్ చేసినందుకు జూలై 2018 లో కేరళ పోలీసులు ముగ్గురిని అరెస్ట్ చేసినట్టు ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, పినరయి విజయన్ ఆఫీస్ టేబుల్ మీద భోజనం చేస్తుంటే పోలీస్ అధికారులు నిలబడి చూస్తున్నది ఫేక్ ఫోటో.


text:
వై.ఎస్.జగన్ చిత్రపటం పెట్టిన గోశాలలో గేదెలు పాలు ఇస్తున్నాయని షేర్ చేస్తున్న ఈ సాక్షి పేపర్ క్లిప్ మార్ఫ్ చేసినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 30, 2021
‘జగన్ అన్న ఫోటో గోశాలలో పెట్టడం ద్వారా గేదలు సంతోషంతో ఎక్కువ పాలు ఇస్తున్నాయి’, అని సాక్షి వార్తా సంస్థ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గోశాలలో వై.ఎస్.జగన్ ఫోటో పెట్టడం వలన గేదెలు పాలు ఇస్తున్నాయని సాక్షి వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ యొక్క ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది. 2015లో ఈ ఫోటోని మొట్టమొద్దట ‘జీయర్ ఎడ్యుకేషనల్ ట్రస్ట్ UK’ సంస్థ తమ వెబ్సైటులో పబ్లిష్ చేసింది. అసలు ఫోటోలో కనిపిస్తున్న గోశాలలో వై.ఎస్.జగన్ ఫోటో ఎక్కడా అతికించి లేదు.  గోశాలలో వై.ఎస్.జగన్ ఫోటో పెట్టడం వలన గేదెలు పాలు ఇస్తున్నాయని సాక్షి వార్తా సంస్థ ఎటువంటి ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేయలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నట్టు సాక్షి వార్తా సంస్థ ఈ విధమైన ఆర్టికల్ ఏమైన పబ్లిష్ చేసిందా అని వెతికితే, ఇలాంటి ఆర్టికల్ ఏది సాక్షి  వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేయలేదని తెలిసింది. సాక్షి వెబ్సైటులో గోశాలలకు సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఈ ఫోటోని మొట్టమొదట ‘జీయర్ ఎడ్యుకేషనల్ ట్రస్ట్ UK’ సంస్థ 2015లో తమ వెబ్సైటులో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ అసలు ఫోటోలో కనిపిస్తున్న గోశాలలో వై.ఎస్.జగన్ ఫోటో ఎక్కడా అతికించి లేదు. ఈ ఫోటోని పలు కన్నడ వార్తా సంస్థలు తమ ఆర్టికల్స్‌లో రిఫరెన్స్ చిత్రంగా పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వై.ఎస్.జగన్ గుంటూరు జిల్లా తాడేపల్లిలోని తన నివాసం వద్ద నూతనంగా ఒక గోశాలను ఏర్పాటు చేసారు. ఈ గోశాలను వై.ఎస్.జగన్ 29 నవంబర్ 2021 నాడు సందర్శించారు. ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ సాక్షి పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌ని ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ఆర్టికల్‌లో కనిపిస్తున్న గోశాల, పోస్టులో కనిపిస్తున్న గోశాల ఒకటి కాదని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. అంతేకాదు,  ఈ గోశాలలో వై.ఎస్.జగన్ చిత్రపటం పెట్టినట్టు ఎక్కడా  రిపోర్ట్ అవలేదు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, వై.ఎస్.జగన్ చిత్రపటం పెట్టిన గోశాలలో గేదెలు పాలు ఇస్తున్నాయని షేర్ చేస్తున్న ఈ సాక్షి క్లిప్ మార్ఫ్ చేసినది.

created: December 30, 2021


text:
ప్రపంచంలోని ఐకానిక్ భవనాలపై భారతీయ త్రివర్ణ రంగులతో ఉన్న ఈ ఫోటోలు ఎడిట్ చేయబడినవి - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 18, 2021
ప్రపంచంలోని కొన్ని ఐకానిక్ భవనాలపై భారతీయ త్రివర్ణ రంగులతో ఉన్న ఇమేజీలను ఫోటో కొలాజ్ చేసి ఒక పోస్ట్ ద్వారా బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ ఫోటో కొలాజ్‌లో పెట్రోనాస్ ట్విన్ టవర్స్, లీనింగ్ టవర్ ఆఫ్ పిసా, బుర్జ్ అల్ అరబ్, స్టాట్యూ ఆఫ్ లిబర్టీ, 30 సెయింట్ మేరీ యాక్స్, బిగ్ బెన్, ఈఫిల్ టవర్, క్రైస్ట్ ది రిడీమర్ విగ్రహం ఉన్నాయి. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ప్రపంచంలోని ఐకానిక్ భవనాలపై భారతీయ త్రివర్ణ రంగులతో ఉన్న ఫోటోల కొలాజ్.
ఫాక్ట్: ప్రపంచంలోని ఐకానిక్ భవనాలపై భారతీయ త్రివర్ణ రంగులతో ఉన్న ఈ ఫోటో కొలాజ్‌ను ఫిల్టర్‌కాపీ ఫేస్బుక్ అకౌంట్ వారు ఎడిట్ చేసారు. ఇవి నిజంగా జరిగిన సంఘటనలకి సంబంధించినవి కాదు. ప్రపంచంలోని ఎత్తైన భవనం బుర్జ్ ఖలీఫాపై భారతీయ త్రివర్ణ పతాకం ప్రొజెక్ట్ చేయబడింది. పెట్రోనాస్ ట్విన్ టవర్స్, లీనింగ్ టవర్ ఆఫ్ పిసా, బుర్జ్ అల్ అరబ్, స్టాట్యూ ఆఫ్ లిబర్టీ, 30 సెయింట్ మేరీ యాక్స్, బిగ్ బెన్, ఈఫిల్ టవర్, క్రైస్ట్ ది రిడీమర్ విగ్రహంపై స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భంగా భారతీయ త్రివర్ణ రంగులు ఇటీవల ప్రాజెక్ట్ అయినట్టు ఎటువంటి సమాచారం లేదు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులోని ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే ఇమేజీలతో ఉన్న ఒక ఫేస్బుక్ పోస్ట్  లభించింది. “ప్రసిద్ధ స్మారక చిహ్నాలు మరియు భవనాలు భారతీయ త్రివర్ణ రంగులలో వెలిగితే, అవి ఎలా ఉంటాయో ఇక్కడ ఉంది!” అని వారు 26 జనవరి 2017లో పెట్టిన ఫేస్బుక్ పోస్టులో ఇవే ఇమేజీలు చూడొచ్చు. అలా భారతీయ త్రివర్ణ రంగులతో వెలిగుంటే, ఇలా ఉండేదని వారు ఫేస్బుక్ ద్వారా చెప్పారు, కానీ, నిజంగా అలా జరిగిందని వారు అనలేదు.
ఫిల్టర్‌కాపీ వారు పోస్ట్ చేసిన ఇమేజీలలోనే ఒక్కో ఇమేజ్ కింద ఇది ఎడిట్ చేయబడిన ఫోటో అని చిన్న అక్షరాలతో రాసారు. అందుకే భారతీయ త్రివర్ణ రంగులతో ఉన్న ఈ  ఇమేజీలు ఎడిట్ చేయబడినవి, నిజంగా జరిగిన సంఘటనలు కాదు.
2017లో కూడా పుదుచ్చేరి మాజీ లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్ కిరణ్ బేడి తన ట్విట్టర్ అకౌంట్‌లో ఇదే ఫోటో కొలాజ్‌ను పోస్ట్ చేసినప్పుడు ఇది ఒక ఫేక్ ఫోటో అని ట్రోల్ చేసారు. ఫోటో నిజమైనదని తాను నమ్మిందా,  ఫోటో పెట్టడం వెనుక ఉన్న ఉద్దేశాల గురించి మాకు ఖచ్చితంగా తెలియదు అని ఆర్టికల్ ద్వారా చూడొచ్చు.
ప్రపంచంలోని ఎత్తైన భవనం బుర్జ్ ఖలీఫాపై భారతీయ త్రివర్ణ పతాకం, స్వాతంత్ర్య దినోత్సవాన్ని జరుపుకుంటున్న వేళ ప్రొజెక్ట్ చేయబడింది. అలాగే న్యూ యార్క్ వరల్డ్ ట్రేడ్ సెంటర్, ఎంపైర్ స్టేట్ బిల్డింగ్, యుకేలోని ఐకానిక్ లైబ్రరీ ఆఫ్ బర్మింగ్ హామ్లో, కెనడాలోని నయాగరా ఫాల్స్ పై , స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భంగా భారతీయ త్రివర్ణ రంగులు ప్రాజెక్ట్ చేయబడ్డాయి.
With the beats of #RashtraGaan Indian Tricolor🇮🇳 projected on the World’s Tallest building Burj Khalifa#AzadiKaAmritMahotsava #AmritMahotsav @MEAIndia @IndembAbuDhabi @IndianDiplomacy @emaardubai @DXBMediaOffice pic.twitter.com/fToaAUARwi
పెట్రోనాస్ ట్విన్ టవర్స్, లీనింగ్ టవర్ ఆఫ్ పిసా, బుర్జ్ అల్ అరబ్, స్టాచ్యూ ఆఫ్ లిబర్టీ, 30 సెయింట్ మేరీ యాక్స్, బిగ్ బెన్, ఈఫిల్ టవర్, క్రైస్ట్ ది రిడీమర్ విగ్రహంపై స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం సందర్భంగా భారతీయ త్రివర్ణ రంగులు ఇటీవల ప్రాజెక్ట్ అయినట్టు న్యూస్ ఆర్టికల్స్ లభించలేదు.
చివరగా, ప్రపంచంలోని ఐకానిక్ భవనాలపై భారతీయ త్రివర్ణ రంగులతో ఉన్న ఈ ఇమేజీలు ఎడిట్ చేయబడినవి.


text:
తనకు ఎమ్మెల్సీ పదవి ఇవ్వకపోతే కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాన్ని కూల్చేస్తానని తీన్మార్ మల్లన్న అన్నట్టు ఫేక్ వార్తా కథనం షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 18, 2023
తనకు ఎమ్మెల్సీ పదవి ఇవ్వకపోతే రేవంత్ రెడ్డి అక్రమ ఆస్తుల వివరాలతో సీబీఐ మెట్లు ఎక్కుత, కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాన్ని కూల్చేస్తా, వారం రోజులో స్పష్టమయిన హామీ రాకపోతే బీఆర్ఎస్ పార్టీలో చేరి కాంగ్రెస్ పార్టీని భూస్థాపితం చేస్తా అని తీన్మార్ మల్లన్న అన్నాడని ‘శనార్తి తెలంగాణ’ వార్తా కథనం పబ్లిష్ చేసినట్టు సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో బాగా వైరల్  అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తనకు ఎమ్మెల్సీ పదవి ఇవ్వకపోతే కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాన్ని కూల్చేస్తానని తీన్మార్ మల్లన్న వ్యాఖ్యలు – ‘శనార్తి తెలంగాణ’ వార్తా పత్రిక కథనం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలోని కథనాన్ని ‘శనార్తి తెలంగాణ’ పబ్లిష్ చేయలేదు. సోషల్ మీడియాలో తమ పేరుతో వైరల్ చేస్తున్న ఈ వార్తా కథనం ఫేక్ అని శనార్తి తెలంగాణ ఎడిటర్ తీన్మార్ మల్లన్న ఫేస్‌బుక్ పోస్ట్, యూట్యూబ్ లైవ్ ద్వారా స్పష్టం చేసారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన కథనాన్ని ‘శనార్తి తెలంగాణ’ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిందా? లేదా? అని తెలుసుకునేందుకు ‘శనార్తి తెలంగాణ’ వార్తా సంస్థ వెబ్సైటులో వెతికితే, తీన్మార్ మల్లన్నకు సంబంధించి అటువంటి వార్తా కథనమేదీ ‘శనార్తి తెలంగాణ’ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేయలేదని తెలిసింది. తనకు ఎమ్మెల్సీ  పదవి ఇవ్వకపోతే కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాన్ని కూల్చేస్తా అని తీన్మార్ మల్లన్న వ్యాఖ్యలు చేసినట్లుగా ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ ఇప్పటివరకు రిపోర్ట్ చేయలేదు. 16 డిసెంబర్ 2023 న శనార్తి తెలంగాణ ప్రచురించిన అసలు వార్తాపత్రిక ఇక్కడ చూడవచ్చు.
సోషల్ మీడియాలో తమ పేరుతో వైరల్ అవుతున్న ఈ వార్తా కథనానికి సంబంధించి ‘శనార్తి తెలంగాణ’’ సంస్థ స్పష్టతనిచ్చింది. “ఈ వార్త శనార్తి తెలంగాణలో రాలేదు, ఇది ఫేక్ వార్త ,దీనిని నమ్మకండి”, అని ‘శనార్తి తెలంగాణ’ వార్తా సంస్థ ఫేస్‌బుక్ పోస్ట్ ద్వారా స్పష్టం చేసింది. ఇది తనపై జరిగిన రాజకీయ కుట్ర అని, శనార్తి తెలంగాణ పేపర్ మార్ఫింగ్ పై పోలీస్ స్టేషన్ లో ఫిర్యాదు చేసినట్టు తీన్మార్ మల్లన్న పేర్కొన్నారు.
చివరగా, తనకు ఎమ్మెల్సీ పదవి ఇవ్వకపోతే కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వాన్ని కూల్చేస్తానని తీన్మార్ మల్లన్న అన్నట్టు ఫేక్ వార్తా కథనం షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 18, 2023


text:
ఆంధ్రాలో టెస్లా కంపెనీ ప్రారంభమవుతుందని మంత్రి అమరనాథ్ ప్రకటించినట్టు మార్ఫ్ చేసిన ‘TV9 Telugu’ న్యూస్ బులెటిన్ ఫోటో షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 24, 2023
విశాఖను ఐటి హబ్‌గా తీర్చిదిద్దడమే లక్ష్యంగా టెస్లా అధినేత ఎలాన్ మాస్క్‌తో చర్చలు పూర్తిచేశామని,  విశాఖపట్నంలో త్వరలో టెస్లా కంపనీ ప్రారంభమవబోతుందని ఆంధ్రప్రదేశ్ ఐటి శాఖ మంత్రి గుడివాడ అమరనాథ్ రెడ్డి ఇటీవల పేర్కొన్నారు, అంటూ ‘TV9 Telugu’ ఛానెల్ న్యూస్ బులెటిన్ల స్క్రీన్ షాట్లని షేర్ చేస్తూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: విశాఖలో త్వరలో టెస్లా కంపనీ ప్రారంభమవబోతుందని ఆంధ్రప్రదేశ్ ఐటి శాఖ మంత్రి గుడివాడ అమరనాథ్ రెడ్డి ప్రకటించారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో టెస్లా కంపనీ ప్రారంభమవబోతుందని ఆంధ్రప్రదేశ్ ఐటి శాఖ మంత్రి గుడివాడ అమరనాథ్ రెడ్డి ప్రకటించలేదు. 2023 మార్చి నెలలో విశాఖపట్నంలో జరుగనున్న గ్లోబల్ ఇన్వెస్టర్స్ సమ్మిట్  (GIT) ఆహ్వానితుల జాబితాలో టెస్లా సిఈఓ ఎలాన్ మస్క్ పేరు కూడా ఉంది. కానీ, పోస్టులో తెలుపుతున్నట్టు ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో టెస్లా కంపనీ ప్రారంభించబోతున్నట్టు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం గాని, టెస్లా యాజమాన్యం గాని ప్రకటించలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు
పోస్టులో తెలుపుతున్నట్టు ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో త్వరలో టెస్లా కంపనీని ప్రారంభించబోతున్నట్టు ఆంధ్రప్రదేశ్ ఐటి శాఖ మంత్రి గుడివాడ అమరనాథ్ రెడ్డి ప్రకటించారా? అని వెతికితే, అమరనాథ్ రెడ్డి అటువంటి వ్యాఖ్యలు చేసినట్టు ఎక్కడా రిపోర్ట్ కాలేదని తెలిసింది. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో టెస్లా కంపనీని ప్రారంభించబోతున్నామని అమరనాథ్ రెడ్డి ప్రకటించినట్టు ‘TV9 Telugu’ వార్తా సంస్థ కూడా ఎటువంటి న్యూస్ రిపోర్ట్ పబ్లిష్ చేయలేదు. టెస్లా కంపెనీకి సంబంధించి అమరనాథ్ రెడ్డి తన అధికారిక ట్విట్టర్ హ్యాండిల్‌లో ఎటువంటి ట్వీట్ పెట్టలేదు.
విశాఖపట్నంలో ఇటీవల నిర్వహించిన ఇన్ఫినిటీ వైజాగ్ సదస్సులో భాగంగా అమరనాథ్ రెడ్డి మీడియాతో మాట్లాడుతూ, త్వరలోనే విశాఖలో ఇన్ఫోసిస్ మరియు అదాని డాటా సెంటర్‌ను ప్రారంభిస్తామని తెలిపారు. విప్రో, ఆపిల్ అనుబంధ సంస్థలతో చర్చలు జరుపుతున్నామని, రాండ్‌స్టాడ్ లాంటి దిగ్గజ కన్సల్టెన్సీ సంస్థలు ఇప్పటికే ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఆపరేషన్స్ మొదలుపెట్టాయని అమరనాథ్ రెడ్డి మీడియాకి తెలిపారు. రాష్ట్రంలో టెస్లా కంపనీని ప్రారంభించబోతున్నట్టు అమరనాథ్ రెడ్డి ఈ మీడియా సమావేశంలో పేర్కొనలేదు.
ఇన్ఫినిటీ వైజాగ్ సదస్సులో భాగంగా అమరనాథ్ రెడ్డి మీడియాతో మాట్లాడిన వీడియోని ‘TV9 Telugu’ వార్తా సంస్థ 21 జనవరి 2023 నాడు పబ్లిష్ చేసింది. ‘TV9 Telugu’ పబ్లిష్ చేసిన వీడియోలోని న్యూస్ బులిటెన్లని ఎడిట్ చేసి పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రూపొందించారు.
2023 మార్చి నెలలో విశాఖపట్నంలో నిర్వహించబోతున్న గ్లోబల్ ఇన్వెస్టర్స్ సమ్మిట్‌కి (GIT) టెస్లా సిఈఓ ఎలాన్ మస్క్, ఆపిల్ సిఈఓ టిమ్ కుక్, అమాజోన్ ఛైర్మన్ జెఫ్ బెజోస్ సహ పలు కంపనీ సిఈఓలను ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఆహ్వానించినట్టు పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో టెస్లా కంపనీ పెట్టుబడులు పెట్టాలని 2022 జనవరి నెలలో కదిరి శాసనసభ్యుడు వెంకట సిద్ధ రెడ్డి ఎలాన్ మాస్క్‌కు ట్వీట్ చేసారు. కానీ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో పెట్టుబడులు పెడుతున్నట్టు టెస్లా యాజమాన్యం గాని, తమ రాష్ట్రంలో టెస్లా కంపనీని ప్రారంభించబోతున్నట్టు ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం గాని ఎటువంటి ప్రకటన చేయలేదు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, మార్ఫ్ చేసిన ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో టెస్లా కంపనిని ప్రారంభించబోతునట్టు ఆంధ్రప్రదేశ్ ఐటి శాఖ మంత్రి గుడివాడ అమరనాథ్ రెడ్డి ప్రకటించినట్టుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 24, 2023


text:
శ్రీనగర్ లాల్ చౌక్ లోని క్లాక్ టవర్ మీద భారత జెండా ఎగరవేసినట్టు చెప్తూ పెట్టిన ఈ ఫోటో ఫోటోషాప్ చేసింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 15, 2020
‘నరేంద్ర మోదీ హయాంలో లాల్ చౌక్’ అని చెప్తూ, శ్రీనగర్ లాల్ చౌక్ లోని క్లాక్ టవర్ మీద భారత జెండా ఉన్న ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. 74వ స్వాతంత్ర దినోత్సవం సందర్భంగా ఆ జెండాని ఎగరవేసినట్టు చెప్తూ కూడా కొందరు అదే ఫోటోని పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్) చేసారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 74వ స్వాతంత్ర దినోత్సవం సందర్భంగా శ్రీనగర్ లాల్ చౌక్ లోని క్లాక్ టవర్ మీద భారతదేశ జెండా ఎగురుతున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): అది ఒక ఎడిటెడ్ ఫోటో. శ్రీనగర్ లాల్ చౌక్ లోని క్లాక్ టవర్ పాత ఫోటోని తీసుకొని అందులో భారతదేశ జెండాని పెట్టారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే ఫోటో 2010 లో ప్రచురించిన ఒక బ్లాగ్ పోస్ట్ లో లభించింది. అయితే, ఆ ఫోటోలో క్లాక్ టవర్ మీద భారతదేశ జెండా లేనట్టు చూడవొచ్చు. భారతదేశ జెండా లేని క్లాక్ టవర్ పాత ఫోటోని 2010 తరువాత పలు వార్తాసంస్థలు కూడా ప్రచురించినట్టు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. అంతేకాదు, 74వ స్వాతంత్ర దినోత్సవం సందర్భంగా లాల్ చౌక్ లోని క్లాక్ టవర్ మీద భారతదేశ జెండా ఎగరవేసినట్టు ఎక్కడా కూడా ఎవరూ రిపోర్ట్ చేయలేదు.
ఫోటోలోని జెండాని క్రాప్ చేసి గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, ఆ జెండా ఫోటోని ‘పిక్సాబే’ వెబ్సైటులో నుండి తీసుకున్నట్టు తెలుస్తుంది ‘పిక్సాబే’ లోని జెండా ఫోటోని తీసుకొని, పాత లాల్ చౌక్ క్లాక్ టవర్ ఫోటోలో పెట్టారు. ఆ ఎడిటింగ్ ప్రక్రియని కింద గిఫ్ లో చూడవొచ్చు.
అయితే, పోస్ట్ లో ఉన్న మరో ఫోటోలోని ఘటన మాత్రం నిజంగానే 2010 లో జరిగింది. ఆ ఘటనకి సంబంధించిన వివరాలు ఇక్కడ చదవొచ్చు. ఆ ఘటనకి సంబంధించిన మరిన్ని ఫోటోలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, 74వ స్వాతంత్ర దినోత్సవం సందర్భంగా శ్రీనగర్ లాల్ చౌక్ లోని క్లాక్ టవర్ మీద భారతదేశ జెండా ఎగరవేసినట్టు చెప్తూ పెట్టినది ఒక ఎడిటెడ్ ఫోటో.
Did you watch our new video?


text:
మార్ఫ్ చేసిన ఫోటో చూపెడుతూ  గుజరాత్ దళిత నాయకుడు జిగ్నేష్ మేవాని ఖురాన్‌ని ప్రచారం చేస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 28, 2021
గుజరాత్ శాసన సభ్యుడు, బహుజన్ సమాజ్‌వాది పార్టీ నేత RS ప్రవీణ్ కుమార్ స్నేహితుడు, జిగ్నేష్ మేవాని ఖురాన్‌ని చేతిలో పట్టుకొని బహిరంగ ప్రచారం చేస్తున్న దృశ్యం, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. జిగ్నేష్ మేవాని ఒక చేతిలో భారత రాజ్యాంగాన్ని, మరొక చేతిలో ఖురాన్‌ని పట్టుకున్న దృశ్యాన్ని మనం ఈ ఫోటోలో చూడవచ్చు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గుజరాత్ శాసన సభ్యుడు జిగ్నేష్ మేవాని ఖురాన్‌ని పట్టుకొని బహిరంగ ప్రదర్శన చేస్తున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది. అసలు ఫోటోలో జిగ్నేష్ మేవాని ఒక చేతిలో భారత రాజ్యాంగం గురించి రాసిన పుస్తకాన్ని, మరొక చేతిలో మనుస్మృతిని పట్టుకున్నారు. 2018లో నిర్వహించిన ‘యూత్ హుంకార్’ ర్యాలీలో జిగ్నేష్ మేవాని ఈ పుస్తకాలని ప్రదర్శిస్తూ, బీజేపీ ప్రభుత్వం అనుసరిస్తున్న మనుస్మృతి పద్దతులు భారత రాజ్యాంగానికి వ్యతిరేకమని పేర్కొన్నారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే దృశ్యంతో పోలి ఉన్న ఫోటో ‘ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా’ పబ్లిష్ చేసిన గ్యాలరీ ఆర్టికల్‌లో దొరికింది. 2018లో జిగ్నేష్ మేవాని నిర్వహించిన ‘యూత్ హుంకార్’ ర్యాలీలో ఈ ఫోటో తీసినట్టు ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. ‘ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా’ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసిన ఒరిజినల్ ఫోటోలో, జిగ్నేష్ మేవాని ఒక చేతిలో భారత రాజ్యాంగానికి సంబంధించిన పుస్తకాన్ని మరొక చేతిలో మనుస్మృతిని పట్టుకున్నట్టు కనిపిస్తుంది. జిగ్నేష్ మేవాని ఈ ఫోటోలో ఖురాన్  పట్టుకొని కనిపించలేదు.
2018లో జరిగిన ‘యూత్ హుంకార్’ ర్యాలీలో జిగ్నేష్ మేవాని ఈ పుస్తకాలని ప్రదర్శిస్తూ, బీజేపీ  ప్రభుత్వం అనుసరిస్తున్న మనుస్మృతి పద్దతులు భారత రాజ్యాంగానికి వ్యతిరేకమని నిరసన తెలిపారు. జిగ్నేష్ మేవాని నిర్వహించిన ఈ ‘యూత్ హుంకార్’ ర్యాలీకి సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన న్యూస్ ఆర్టికల్స్ మరియు వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ర్యాలీలో జిగ్నేష్ మేవాని ఖురాన్ చూపిస్తూ ప్రచారం చేసినట్టు ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదు. జిగ్నేష్ మేవాని ఇటీవల కాంగ్రెస్ పార్టీకి తన పూర్తి మద్దతు ప్రకటించారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, మార్ఫ్ చేసిన ఫోటోని గుజరాత్ దళిత నాయకుడు జిగ్నేష్ మేవాని ఖురాన్‌ని  పట్టుకొని ప్రచారం చేస్తున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 28, 2021


text:
ఎడిట్ చేసిన ఫోటోని చూపిస్తూ సచిన్ పైలట్ బీజేపీలో చేరినట్టుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 15, 2020
రాజస్తాన్ కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకుడు సచిన్ పైలట్, కాంగ్రెస్ ను వీడి బీజేపీలో చేరినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఒక ఫోటో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. రాజస్తాన్ ప్రభుత్వంలో డిప్యూటీ సిఎం గా పనిచేసిన కాంగ్రెస్ నాయకుడు సచిన్ పైలట్, ఇటివల తన పార్టీ పై తిరిగుబాటు చేసి ఆ రాష్ట్రంలో కొత్త రాజకీయ సంక్షోభానికి తెర లేపిన నేపథ్యంలో ఈ ఫోటో వైరల్ అవుతుంది. ఇందులో  ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
రాజస్తాన్ కాంగ్రెస్ నాయకుడు సచిన్ పైలట్ బీజేపీలో చేరుతున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఆ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది. కాంగ్రెస్ పార్టీ పై సచిన్ పైలట్ తిరుగుబాటు చేస్తున్న విషయం నిజమైనప్పటికి, తను బీజేపీలో చేరడం లేదని  సచిన్ పైలట్ మీడియాకు తెలిపాడు. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో గూగుల్ లో రివర్స్ సెర్చ్ చేసి చూడగా అది ఫోటోషాప్ చేసిందని తెలిసింది. మార్చ్ 2020లో జ్యోతిరాదిత్య సింధియా బీజేపీలో చేరుతున్న ఫోటోని ఎడిట్ చేసి సచిన్ పైలట్ ముఖాన్ని  పెట్టారు.
రాజస్తాన్ ప్రభుత్వంలో డిప్యూటీ సిఎం గా పనిచేసిన కాంగ్రెస్ నాయకుడు సచిన్ పైలట్, ఇటివల తన పార్టీ పై తిరుగుబాటు చేసాడు. సచిన్ పైలట్ చేసిన ఈ తిరుగుబాటుకు బదులిస్తూ కాంగ్రెస్ పార్టీ సచిన్ పైలట్ ను డిప్యూటీ సిఎం పదవి నుండి అలానే రాష్ట్ర కాంగ్రెస్ ప్రెసిడెంట్ పదవి నుండి తొలగించింది. అయితే, సచిన్ పైలట్ తను కాంగ్రెస్ పార్టీ నుండి వైదొలుగుతున్నట్టు గాని, బీజేపీలో చేరుతున్నట్టు గాని ఎలాంటి అధికారిక ప్రకటన చేయలేదు. సచిన్ పైలట్ బీజేపీలో చేరడం లేదని తెలిపినట్టు కొన్ని మీడియా సంస్థలు ప్రచురించాయి.
చివరగా, జ్యోతిరాదిత్య సింధియా బీజేపీలో చేరుతున్న ఫోటోని ఎడిట్ చేసి సచిన్ పైలట్ బీజేపీలో చెరుతున్నట్టుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
‘షహీన్ బాగ్ నిరసనల్లో పాల్గొనడానికి రోజుకి 500 రూపాయలు’ అనే ఫ్లెక్సీతో మహిళలు ఉన్న ఇమేజ్ ఫోటోషాప్ చేసినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 20, 2020
‘షహీన్ బాగ్ నిరసనల్లో పాల్గొనడానికి రోజుకి 500 రూపాయలు’ అనే ఫ్లెక్సీతో కొంతమంది మహిళలు ఉన్న ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ ఫోటో ఎంతవరకు వాస్తవమో పరిశీలిద్దాం.
‘నిరసనల్లో పాల్గొనడానికి రోజుకి 500 రూపాయలు’ అని రాసున్న ఫ్లెక్సీ దగ్గర నిల్చొని ఉన్న షహీన్ బాగ్ వాసులు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులోని ఇమేజ్ ఫోటోషాప్ చేసినది. వాస్తవ ఇమేజ్ లో ఫ్లెక్సీ మీద ‘CAA ని వాపస్ తీస్కోండి, NRC ని వాపస్ తీస్కోండి’ అని హిందీలో రాసి ఉంటుంది. కావున, పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అలాంటి ఫోటోనే ఉన్న ‘Huffington Post’ వారి ఒక కథనం సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వచ్చింది. కానీ, ఆ ఫొటోలో ఉన్న ఫ్లెక్సీ మీద ‘CAA ని వాపస్ తీస్కోండి, NRC ని వాపస్ తీస్కోండి’ అని హిందీలో రాసి ఉంది. ఆ ఫోటోకి క్రెడిట్స్ ‘Getty Images’ అని ఉండడంతో ఆ సంస్థ వెబ్సైటులో వెతికినప్పుడు, ఆ ఫోటో లభించింది. అందులో కూడా ఫ్లెక్సీ మీద ‘CAA ని వాపస్ తీస్కోండి, NRC ని వాపస్ తీస్కోండి’ అనే ఉంది. కావున, పోస్టులోని ఇమేజ్ ఫోటోషాప్ చేసినది.
చివరగా, ‘CAA ని వాపస్ తీస్కోండి, NRC ని వాపస్ తీస్కోండి’ అని ఉన్న ఫోటోని ఫోటోషాప్ చేసి పోస్టులో పెట్టారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 20, 2020


text:
ఎడిట్ చేసిన ఫోటోని ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో అంబేద్కర్ చిత్రపటంపై ఒక వ్యక్తి కాలు పెట్టినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 19, 2021
బీజేపీ అధికారంలో ఉన్న ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఒక వ్యక్తి డా. బి. ఆర్. అంబేద్కర్ చిత్రపటం పై కాళ్లు పెట్టి  ఫొటోలకి ఫోజులిస్తున్న దృశ్యం, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బీజేపీ అధికారంలో ఉన్న ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో డా. బి. ఆర్. అంబేద్కర్ చిత్రపటంపై ఒక వ్యక్తి కాలు పెట్టి ఫొటోలకి ఫోజులిస్తున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది. అసలు ఫోటోలో ఆ వ్యక్తి తన కాలుని శివలింగం పై పెట్టాడు, అంబేద్కర్ చిత్రపటంపై కాదు. ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం అంబేద్కర్‌నగర్‌కు చెందిన ముగ్గురు వ్యక్తులు 2019లో శివలింగంపై కాలు పెట్టి ఇలా ఫోటోలకు ఫోజులిచ్చారు. ఈ ముగ్గురిపై కేసు రిజిస్టర్ చేసినట్టు అంబేద్కర్‌నగర్ పోలీసులు ట్వీట్ పెట్టారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని చాలా మంది సోషల్ మీడియా యూసర్లు ఆగష్టు 2019లో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ పోస్టులని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ పోస్టులలో షేర్ చేసిన ఒరిజినల్ ఫోటోలో అంబేద్కర్ చిత్రపటం లేదు. ఒరిజినల్ ఫోటోలో ఆ వ్యక్తి శివలింగంపై కాలు పెట్టి ఫొటోలకి ఫోజులిస్తున్నట్టు స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. ఫోటోలో కనిపిస్తున్న వ్యక్తితో పాటు మరో ఇద్దరు కూడా శివలింగం పై కాలు పెట్టి ఫోజులిచ్చారు. ఆ ఫోటోలని అన్షుల్ సక్సేనా తన ట్విట్టర్ పేజీలో షేర్ చేస్తూ, హిందూమత మనోభావాలను దెబ్బతీసేలా శివలింగం పై కాళ్లు పెట్టి ఫోజులిచ్చిన ముగ్గురు వ్యక్తులని అంబేద్కర్‌నగర్ పోలీసులు అరెస్ట్ చేసినట్టు తెలిపారు.
Update: All 3 of them are now arrested by UP Police (@ambedkarnagrpol) for hurting religious sentiments.
One is Rishi Kumar and another one is Neeraj Kumar. Both of them are from Ambedkar Nagar, UP. pic.twitter.com/IihIcVLH8l
ఈ ఘటన ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని ఆజంగర్ జిల్లాలో చోటుచేసుకుందని ఒక ట్విట్టర్ యూసర్ ట్వీట్ పెట్టగా, ఈ ఫోటో పై స్పష్టతనిస్తూ ఆజంగర్ పోలీసులు ట్వీట్ చేసారు. ఫోటోలో కనిపిస్తున్న ముగ్గురు వ్యక్తులు  అంబేద్కర్‌నగర్ జిల్లా అలాపూర్ పట్టణానికి సంబంధించిన వారని తమ ట్వీట్లో తెలిపారు. కోర్జా హరిజన్ బస్తీకి చెందిన రిషి కుమార్, నీరజ్ కుమార్ శివలింగం పై కాలు పెట్టి ఫొటోలకు ఫోజులిచ్చినట్టు వారు తమ ట్వీట్లో తెలిపారు. హిందూమత మనోభావాలను దెబ్బతీసేలా శివలింగం పై కాలు పెట్టినందుకు ఆ ముగ్గురి పై కేసులు పెట్టినట్టు అంబేద్కర్‌నగర్ పోలీసులు ట్వీట్ చేసారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా ఫోటోలోని వ్యక్తి తన కాలు శివలింగం పెట్టారని, అంబేద్కర్ చిత్రపటం పై కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
साइबर सेल  द्वारा जांच के उपरांत पाया गया कि भगवान शिव के मूर्ति के ऊपर पैर रख कर फोटो खिंचवाकर सोशल मीडिया पर वायरल करने वाले लड़के ऋषि कुमार और नीरज कुमार निवासी कोरझहा (हरिजन बस्ती) थाना अलापुर जिला अंबेडकर नगर के रहने वाले हैं। जिनके विरुद्ध अग्रिम कार्यवाही की जा रही है।
చివరగా,  ఎడిట్ చేసిన ఫోటోని చూపిస్తూ బీజేపీ అధికారంలో ఉన్న ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో అంబేద్కర్ చిత్రపటంపై ఒక వ్యక్తి కాలు పెట్టి ఫోజులిస్తున్న దృశ్యమంటున్నారు.


text:
దీపికా పదుకొనె టిషర్టు పై రైతులకు అండగా నిలబడతాను అనే స్లోగన్ ఫోటోషాప్ చేయబడినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 29, 2020
బాలీవుడ్ నటి దీపికా పదుకొనె వివాదాస్పదమైన పద్మావతి సినిమాలో నటించి, JNU లో దాడికి గురైన లెఫ్ట్ వింగ్ విద్యార్ధులకు సంఘీభావం తెలిపి, ఇప్పుడు రైతులకి కూడా మద్దుతు తెలుపుతుంటే ఆమె పై డ్రగ్స్ కేసు కాదు బ్రోతేల్ ఆరోపణులు వచ్చిన ఆశ్చర్య పోనక్కర్లేదు, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక ఫోటో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ ఫోటోలో దీపికా పదుకొనె ధరించిన టి-షర్ట్ పై ‘I STAND WITH INDIAN FARMERS’ అనే స్లోగన్ ఉండటం మనం చూడవచ్చు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రైతులకు అండగా నిలబడతాను అనే స్లోగన్ ఉన్న టి-షర్టుని ధరించిన దీపికా పదుకొనె.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలో దీపికా పదుకొనె ధరించిన టి-షర్ట్ పై రైతులకు అండగా నిలబడతాను అని అర్థం వచ్చేలా ఉన్న స్లోగన్ ఫోటోషాప్ చేయబడినది. ఒరిజినల్ ఫోటోలో దీపికా పదుకొనె పూర్తి నలుపు రంగులో ఉన్న టి-షర్ట్ ధరించింది. ఆ టి-షర్ట్ పై ఏమి రాసి లేదు. దీపికా పదుకొనె JNU లో జరిగిన నిరసనలలో విద్యార్ధులకు సంఘీభావం తెలిపిన మాట వాస్తమైనప్పటికి, ఇటివలే రైతులు ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా చేస్తున్న ఆందోళనలకి మద్దతు ఇస్తున్నట్టు ఎక్కడ దీపికా  ప్రకటించలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు దోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఒరిజినల్ ఫోటో ‘The Indian Express’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ ‘20 March 2018’ నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఒక ఆర్టికల్ లో దొరికింది. ఒరిజినల్ ఫోటోలో దీపికా పదుకొనె ధరించిన టి-షర్ట్ పై ‘I STAND WITH INDIAN FARMERS’ అనే స్లోగన్ రాసి లేదు. ఈ ఫోటోలో దీపికా పదుకొనె పూర్తి నలుపు రంగులో ఉన్న టి-షర్ట్  ధరించి ఉన్నట్టు కనిపిస్తుంది. దీపికా పదుకొనె విమానాశ్రయం నుండి బయటికి వస్తున్నప్పుడు తీసిన ఫోటో అని ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. ఈ ఒరిజినల్ ఫోటో, ‘idiva’ వెబ్ సైట్ ‘17 మార్చ్ 2018’ నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ లో కూడా దొరికింది.
‘5 జనవరి 2020’ నాడు ఢిల్లీ లోని జవహర్ లాల్ నెహ్రు యూనివర్సిటీ లో కొందరు దుండగులు యూనివర్సిటీ విద్యార్ధులపై అలాగే టీచర్లపై దాడి చేసారు. ఈ దాడులలో JNUSU ప్రెసిడెంట్  ఆయిషి ఘోష్ కి కూడా గాయాలయ్యాయి. ఈ దాడులకి నిరసనగా JNU విద్యార్థి సంఘాలు ‘07 జనవరి 2020’ నాడు యూనివర్సిటీలో చేసిన భారీ ఆందోళన కార్యక్రమంలో దీపికా పదుకొనె పాల్గొన్న దృశ్యాలు ఇక్కడ చూడవచ్చు. JNUSU మాజీ ప్రెసిడెంట్ కన్హయ్య కుమార్ కూడా ఈ నిరసన కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నారు. JNUSU ప్రెసిడెంట్ ఆయిషి ఘోష్, కన్హయ్య కుమార్ లతో దీపికా పదుకొనె ఉన్న ఫోటో ‘Hindustan Times’ గాలరీ ఆర్టికల్ లో దొరికింది. అది ఇక్కడ చూడవచ్చు.
దీపికా పదుకొనె JNU లో జరిగిన నిరసనలలో విద్యార్ధులకు సంఘీభావం తెలిపిన మాట వాస్తమైనప్పటికి, ఇటివలే భారత ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన వ్యవసాయ బిల్లులకి వ్యతిరేకంగా రైతులు చేస్తున్న ఆందోళనకి  మద్దతు ఇస్తున్నట్టు ఎక్కడ దీపికా పదుకొనె  ప్రకటించలేదు.
చివరగా, దీపికా పదుకొనె ధరించిన టి-షర్ట్ పై రైతులకు అండగా నిలబడతాను అని అర్థం వచ్చేలా ఎటువంటి స్లోగన్ రాసి లేదు.

created: September 29, 2020


text:
‘నెహ్రూతో ఎన్టీఆర్ అరుదైన ఫోటో’ అని పెట్టిన ఫోటో ఫోటోషాప్ చేసినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 16, 2020
నెహ్రూ తో ఎన్టీఆర్ కనిపించేఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ ఫోటో ఎంతవరకు వాస్తవమో పరిశీలిద్దాం.
నెహ్రూతో ఎన్టీఆర్ ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): నెహ్రూ తో ఎన్టీఆర్ కనిపించే ఆ ఫోటో ఫోటోషాప్ చేసినది. వాస్తవ ఫోటోలో నెహ్రూతో మహాత్మా గాంధీ ఉంటారు. కావున, పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, ‘Getty Images’ యొక్క లింక్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వచ్చింది. ఆ లింక్ లోని ఫోటో ని చూసినప్పుడు, అందులో నెహ్రూతో మహాత్మా గాంధీ ఉన్నారు. కావున, నెహ్రూ తో ఎన్టీఆర్ కనిపించే ఆ ఇమేజ్ ఫోటోషాప్ చేసినది.
చివరగా, నెహ్రూ తో ఎన్టీఆర్ కనిపించే ఆ ఇమేజ్ ఫోటోషాప్ చేసినది.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 16, 2020


text:
16 కెమెరాలను ఉపయోగించి రెండు చెట్ల మధ్య సూర్య చంద్రులను జర్మన్ ఫోటోగ్రాఫర్ తన కెమెరాలో బంధించినట్టు మార్ఫ్ చేసిన ఫోటోని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 10, 2023
రెండు చెట్ల మధ్య సూర్యుడు మరియు చంద్రుడు ఉన్న ఫోటోను ఒక జర్మన్ ఫోటోగ్రాఫర్ 16 కెమెరాలను ఉపయోగించి,  62 రోజులు వేచి ఉండి తీశారని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. పోస్ట్‌లో చేసిన దాంట్లో నిజానిజాలు ఎంతో ఈ పోస్టు ద్వారా తెలుసుకుందాం. .
క్లెయిమ్: ఒక జర్మన్ ఫోటోగ్రాఫర్ 16 కెమెరాలను బిగించి, 62 రోజులు వేచి ఉండి రెండు చెట్ల మధ్య సూర్యుడు మరియు చంద్రుడు కనబడేలాగ తీసిన ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఇది డిజిటల్ గా ఎడిట్ చేసిన ఫోటో. ఫోటోలోని సూర్యుడుని మరియు చంద్రుడుని ఎడిటింగ్ సాఫ్ట్‌వేర్ ఉపయోగించి పెట్టారు. కావున, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ ద్వారా ఫోటోను సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే ఫోటో ఒక ఆర్ట్ వెబ్‌సైట్‌లో లభించింది. ఆ వెబ్‌సైట్‌లో, ఫోటో యొక్క క్రెడిట్ ‘ఫోటోగ్రాఫర్ – బెస్ హమితి’కి ఇవ్వబడింది. బెస్ హమితి యొక్క Flickr ప్రొఫైల్‌లో, అదే ఫోటోని చూడవచ్చు. ఫోటో యొక్క EXIF డేటాలో, ఇది – క్రియేటర్ టూల్ – Adobe Photoshop CS5 Windows’ అని రాసి ఉంది . ‘Adobe Photoshop’ అనేది ఫోటో ఎడిటింగ్ సాఫ్ట్‌వేర్.
అలాగే, తన యూట్యూబ్ ప్రొఫైల్‌లో, బెస్ హమితి 2012లో ‘అడోబ్ ఫోటోషాప్’ సాఫ్ట్‌వేర్‌ని ఉపయోగించి  పై ఫోటోను ఎలా సృష్టించాడో వివరిస్తూ ఒక వీడియోను పోస్ట్ చేశాడు.
చివరిగా, రెండు చెట్ల మధ్య సూర్యుడు మరియు చంద్రుడు ఉన్న ఈ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది.

created: January 10, 2023


text:
'కమలం పువ్వు గుర్తుకే మన ఓటు' అని ఉన్న డప్పును హరీష్ రావు కొడుతున్నట్టు షేర్ చేసిన ఫోటో ఎడిట్ చేయబడింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 25, 2021
తెలంగాణ ఆర్ధిక మంత్రి హరీష్ రావు ఈటలని గెలిపించమని కోరుతున్నారని ఒక ఫోటోతో ఉన్న పోస్టును సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. హరీష్ రావు డప్పు కొడుతున్న ఈ ఫోటోలో ‘కమలం పువ్వు గుర్తుకే మన ఓటు’ అని ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: డప్పు కొట్టి ఈటలను గెలిపించమని కోరిన హరీష్ రావు ఫోటో.
ఫాక్ట్: అసలు ఫోటోను మార్ఫ్ చేసి “కమలం పువ్వు గుర్తుకే మన ఓటు” అని, బీజేపీ పార్టీ గుర్తు అయిన కమలం పువ్వును కలిపారు. జమ్మికుంటలో జరిగిన ఉప ఎన్నిక ప్రచారంలో భాగంగా టీఆర్ఎస్ అభ్యర్ధి గెల్లు శ్రీనివాస్ యాదవ్ గెలుపు కోరుతూ ధూంధాం కార్యక్రమం జరిగినప్పుడు తీసిందే ఈ ఫోటో. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే ఫోటోతో ఉన్న ఒక ఆర్టికల్ లభించింది. కానీ, ఆర్టికల్‌లోని ఫోటోలో ఎక్కడా కూడా కమలం పువ్వు గానీ, పువ్వు గుర్తుకే ఓటు వెయ్యమని గానీ డప్పులపైన లేదు. హుజురాబాద్ ఉపఎన్నికల సందర్భంగా ఈ ఫోటో తీసినట్టు తెలుస్తుంది. జమ్మికుంట మండలం మాడిపల్లిలో హరీష్ రావు టీఆర్ఎస్ అభ్యర్ధి గెల్లు శ్రీనివాస్ యాదవ్‌తో కలిసి ప్రచారం నిర్వహించినప్పుడు ఇలా డప్పు కొట్టారని తెలుస్తుంది.
జమ్మికుంటలో జరిగిన ఉప ఎన్నిక ప్రచారంలో భాగంగా ఈ ఫోటో తీసారనే క్లూతో ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, అటువంటి ఫోటోకు సంబంధించి నమస్తే తెలంగాణ వారు ఒక ట్వీట్ చేసారు. ఆ ఫోటోలో ఎక్కడా కూడా కమలం పువ్వు గానీ, పువ్వు గుర్తుకే ఓటు వెయ్యమని గానీ డప్పులపైన లేదు. గెల్లు శ్రీనివాస్ యాదవ్ గెలుపు కోరుతూ ఈ యొక్క ధూంధాం కార్యక్రమం జరిగిందని ఆ ట్వీట్‌లో పేర్కొన్నారు. ఈ ట్వీట్ ను హరీష్ రావు అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్ నుండి రి ట్వీట్ కూడా చేసారు.
ఉప ఎన్నిక ప్రచారంలో భాగంగా టీఆర్‌ఎస్ అభ్యర్థి గెల్లు శ్రీనివాస్ యాదవ్ గెలుపు కోరుతూ జమ్మికుంట మండలం మడిపల్లి గ్రామంలో జరిగిన ధూంధాం కార్యక్రమంలో  ఆర్థిక శాఖ మంత్రి హరీశ్‌రావు ముఖ్య అతిథిగా పాల్గొన్నారు. @trsharish @GelluSrinuTRS @trsharish @ArooriRamesh pic.twitter.com/zsTYa7cElK
ఫోటోను జాగ్రత్తగా గమనించినట్లైతే, దాన్ని మార్ఫ్ చేసి “కమలం పువ్వు గుర్తుకే మన ఓటు” అని, మరియు బీజేపీ పార్టీ గుర్తు అయిన కమలం పువ్వు కలిపారని తెలుస్తుంది.
చివరగా, ‘కమలం పువ్వు గుర్తుకే మన ఓటు’ అని ఉన్న డప్పును హరీష్ రావు కొడుతున్నట్టు షేర్ చేసిన ఫోటో ఎడిట్ చేయబడింది.

created: October 25, 2021


text:
టీడీపీకి మద్దతుగా సైకిల్ గుర్తుని తన షర్ట్ మీద వేసుకున్న జూనియర్ ఎన్టీఆర్ అంటూ ఎడిట్ చేసిన ఫోటోని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 25, 2024
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జరగనున్న ఎన్నికల నేపథ్యంలో టీడీపీకి మద్దతుగా సైకిల్ గుర్తుని తన షర్ట్ మీద వేసుకున్న జూనియర్ ఎన్టీఆర్ అని క్లెయిమ్ చేస్తూ ఒక ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో (ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ) షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ క్లెయిమ్‌లో ఎంతవరకు నిజం ఉందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జరగనున్న ఎన్నికల నేపథ్యంలో టీడీపీకి మద్దతుగా సైకిల్ గుర్తుతో ఉన్న షర్ట్ వేసుకున్న జూనియర్ ఎన్టీఆర్.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఇది ఎడిట్ చేసిన ఫోటో.  అసలు ఫొటోలో జూనియర్ ఎన్టీఆర్ షర్ట్ మీద ఎలాంటి గుర్తు లేదు. ‘వార్ 2’ సినిమా షూటింగ్ కోసం జూనియర్ ఎన్టీఆర్ ఇటీవల ముంబయి వెళ్ళినప్పుడు అక్కడి ఎయిర్ పోర్టులో ఈ ఫోటోను తీశారు. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
వైరల్ అవుతున్న ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ ద్వారా వెతికితే ఇదే ఫోటోతో పలు కథనాలు లభించాయి (ఇక్కడ, ఇక్కడ). వీటి ప్రకారం, జూనియర్ ఎన్టీఆర్ ‘వార్ 2’ సినిమా షూటింగ్ కోసం ముంబయి వెళ్ళినప్పుడు అక్కడి ఎయిర్ పోర్టులో 21 ఏప్రిల్ 2024న ఈ ఫోటోను తీశారు. ఇదే విషయాన్ని ‘ANI NEWS’ 22 ఏప్రిల్ 2024న రిపోర్ట్ చేసిన వీడియోలో కూడా చూడవచ్చు. వీటిలో ఎక్కడా కూడా జూనియర్ ఎన్టీఆర్ షర్ట్ మీద సైకిల్ గుర్తు లేదని గమనించవచ్చు.
అసలు ఫోటోలో జూనియర్ ఎన్టీఆర్ షర్ట్‌కి, వైరల్ ఫొటోలో ఉన్న జూనియర్ ఎన్టీఆర్ షర్ట్‌కి మధ్య తేడాలను కింద గమనించవచ్చు.
అంతేకాక, 2023లో ప్రచురించిన ఒక కథనం ప్రకారం జూనియర్ ఎన్టీఆర్ చివరగా 2009 అసెంబ్లీ ఎలక్షన్స్ సమయంలో టీడీపీకి మద్దతుగా ప్రచారం చేసారు. అప్పటినుంచి, ఆయన తన కెరీర్ మీద దృష్టి పెట్టడానికి రాజకీయాలకు దూరంగా ఉన్నట్టు ఇందులో పేర్కొన్నారు.
చివరగా, టీడీపీకి మద్దతుగా సైకిల్ గుర్తుని తన షర్ట్ మీద వేసుకున్న జూనియర్ ఎన్టీఆర్ అంటూ ఎడిట్ చేసిన ఫోటోని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఎడిట్ చేసిన ఫోటోని వాడి కంగనా రనౌత్ గూగుల్ లో ఉన్న ఒక రెసిపి ఫోటోని తను తయారు చేసినట్టు షేర్ చేస్తుందంటున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 5, 2021
బాలీవుడ్ నటి కంగనా రనౌత్ గూగుల్ లో ఉన్న ఒక రెసిపీ ఫోటోని షేర్ చేసి తను వండి తయారు చేసిన వంటగా ట్వీట్ చేసినట్టు ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియా లో షేర్ అవుతుంది. కంగనా రనౌత్ ఈ ఫోటోని 04 మార్చి 2021 నాడు తన ట్విట్టర్ అకౌంట్లో పోస్ట్ చేసింది. అయితే, Kuvings అనే కిచెన్ వెర్ వెబ్సైటులోని Spring Acai Bowl రెసిపీ యొక్క ఫోటోని కంగనా రనౌత్ తన వంటకంగా షేర్ చేసినట్టు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గూగుల్ లో ఉన్న రెసిపీ ఫోటోని షేర్ చేసి తను తయారు చేసిన వంటగా కంగనా రనౌత్ ట్వీట్ చేసింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): బాలీవుడ్ నటి కంగనా రనౌత్ షేర్ చేసిన రెసిపి ఫోటో, ‘Kuvings’ కిచెన్ వెర్ వెబ్సైటులోని ‘Spring Acai Bowl’ రెసిపీ ఒకటి కాదు. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
ఈ పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ కి సంబంధించిన వివరాల కోసం ‘Kuvings’ కిచెన్ వెర్ వెబ్సైటులో వెతికితే,  ‘Spring Acai Bowl’ రెసిపీ యొక్క ఫోటో లభించింది.  ఈ వెబ్సైటులోని ‘Spring Acai Bowl’ రెసిపీ ఫోటో, కంగనా రనౌత్ షేర్ చేసిన ఫోటో ఒకటి కాదు. కంగనా రనౌత్ షేర్ చేసిన రెసిపీ ఫోటో ఈ వెబ్సైటులో ఎక్కడా లభించలేదు.
గూగుల్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో కనిపిస్తున్న ‘Spring Acai Bowl’ రెసిపీ టెక్స్ట్ ని కంగనా రనౌత్ షేర్ చేసిన ఫోటో పై మార్ఫ్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. అంతేకాదు, కంగనా తన వంటకు సంబంధించి షేర్ చేసిన మరొక ఫోటోలో, ఆ రెసిపీని తను చేతిలో పట్టుకోవడాన్ని మనం చూడవచ్చు.
సోషల్ మీడియాలో తన వంటకానికి సంబంధించి షేర్ అవుతున్న ఈ ఎడిటెడ్ ఫోటో గురించి కంగనా రనౌత్ ట్విట్టర్లో స్పందించింది. ఒక ఎడిటెడ్ ఫోటోని చూపిస్తూ తన వంటకం పై మీమ్స్ రుపొందిస్తునట్టు కంగనా రనౌత్ తెలిపింది. అంతేకాదు, తన రెసిపి ఉంచిన టేబుల్ ఫోటోని కంగనా రనౌత్ మరొక ట్విట్ లో షేర్ చేసింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసినది మార్ఫ్ చేయబడిన ఫోటో అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
All the influencers accounts automatically get memes to post mocking or making fun of everything I do, in this case this fake edit being spread claiming that I lied about cooking, this may seem frivolous on surface but deep down it’s made to damage one’s credibility and dignity.. pic.twitter.com/dTpLfJgBm5
చివరగా, ఎడిట్ చేసిన ఫోటోని చూపిస్తూ కంగనా రనౌత్ గూగుల్ లో ఉన్న ఒక రెసిపి ఫోటోని తను తయారు చేసిన వంటగా షేర్ చేస్తుదంటున్నారు.


text:
కేరళ స్మగ్లింగ్ కేసులో అరెస్ట్ అయిన స్వప్న సురేష్ చేతిపై కేరళ ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్ పేరు పచ్చబొట్టుగా లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 14, 2020
కేరళ స్మగ్లింగ్ కేసులో అరెస్ట్ అయిన స్వప్న సురేష్ వేసుకున్న పచ్చబోట్టు ఫోటోని హైలైట్ చేస్తూ, కేరళ ముఖ్యమంత్రి పనిరయి విజయన్ పేరు తన చేతి పై పచ్చబొట్టుగా వేసుకున్నట్టుగా సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. కేరళ కేంద్రంగా బయటబడిన బంగారం కుంభకోణంలో స్వప్న సురేష్ ప్రధాన నిందితుల్లో ఒకరుగా కేరళ క్రైమ్ బ్రాంచ్ పేర్కొంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
కేరళ ముఖ్యమంత్రి పనిరయి విజయన్ పేరు తన చేతిపై పచ్చబొట్టుగా వేయించుకున్న కేరళ స్మగ్లింగ్ కేసులో అరెస్ట్ అయిన స్వప్న సురేష్.
ఫాక్ట్ (నిజం): కేరళ స్మగ్లింగ్ కేసులో అరెస్ట్ అయిన స్వప్న సురేష్ చేతి పై వేసుకున్న ఆ పచ్చబొట్టు మీద ఉన్నది కేరళ ముఖ్యమంత్రి పనిరయి విజయన్ పేరు కాదు. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఆ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
బంగారం స్మగ్లింగ్ కేసులో  స్వప్న సురేష్ నిందితురాలు అని నేషనల్ ఇన్వెస్టిగేషన్ ఏజెన్సీ (NIA) పేర్కొంది.
పోస్టులో లో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ‘Times Now’ ఛానల్ వారు రాసిన ఒక ఆర్టికల్ లో ఈ ఫోటో దొరికింది. ఆర్టికల్ లో పబ్లిష్ చేసిన ఆ ఫోటోని జాగ్రత్తగా గమనిస్తే స్వప్న సురేష్ చేతి పై ఉన్న ఆ పేరు కేరళ ముఖ్యమంత్రి పనిరయి విజయన్ ది  కాదు అని తెలిసింది. పోస్టులో షేర్ చేస్తున్న ఆ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది. ఆర్టికల్ లోని అదే ఫోటోని స్పష్టంగా మనం ఇక్కడ చూడవచ్చు. స్వప్న సురేష్ చేతిపై ఉన్న ఆ పేరు ఎవరిదీ అని స్పష్టంగా తెలియనప్పటికీ, ఆ పేరు కేరళ ముఖ్యమంత్రి పనిరయి విజయన్ ది కాదు అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ఎడిట్ చేసిన ఫోటోని చూపించి కేరళ స్మగ్లింగ్ కేసులో అరెస్ట్ అయిన స్వప్న సురేష్ తన చేతిపై కేరళ ముఖ్యమంత్రి పినరాయి విజయన్ పేరు పచ్చబొట్టుగా వేసుకునట్టు షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ముస్లిం మహిళలను చైన్లతో బంధించి తీసుకెళ్తున్న ఈ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 24, 2021
బురఖా ధరించి ఉన్న ముస్లిం మహిళలని చైన్లతో బంధించి తిసుకెళ్తున్న దృశ్యం, అని సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. ముస్లిం మతంలో మహిళలని బానిసలుగా మాత్రమే చూస్తారని చెపుతూ ఈ ఫోటో షేర్చే చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బురఖా ధరించి ఉన్న ముస్లిం మహిళలని చైన్లతో బంధించి తీసుకెళ్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది. ఒరిజినల్ ఫోటోలో ఆ ముస్లిం మహిళల కాళ్ళకి చైన్లు కట్టి లేవు. ఆఫ్ఘానిస్తాన్ దేశంలోని కాబుల్ నగరంలో ఈ ఫోటో తీసినట్టు తెలిసింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ పబ్లిష్ అయిన ఒక ఆర్టికల్ దొరికింది. ఈ ఆర్టికల్ షేర్ చేసిన ఫోటోలోముస్లిం మహిళల కాళ్ళకి చైన్లు కట్టి లేవు. ఈ ఫోటోని ఆఫ్ఘానిస్తాన్ దేశం లోని కాబుల్ నగరంలో తీసినట్టు ఆర్టికల్ లో తెలిపారు.
ఈ ఒరిజినల్ ఫోటోని షేర్ చేస్తూ పబ్లిష్ అయిన మరికొన్ని ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఆఫ్ఘానిస్తాన్ దేశంలో ముస్లిం మహిళలు తమ భర్తతో మాత్రమే బయటికి వెళ్తారని తెలుపుతూ ఈ ఫోటోని షేర్ చేసారు. ఆఫ్ఘానిస్తాన్ దేశంలో మహిళలు ఎదుర్కొంటున్న సమస్యల గురించి ‘TIME’ 2018లో ఒక ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. ఆ ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన అదే ఫోటో ‘Imgflip’ అనే ఇమేజ్ క్రియేటింగ్ వెబ్సైటులో దొరికింది. దీనిబట్టి, ఈ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ఎడిట్ చేయబడిన ఫోటోని చూపిస్తూ ముస్లిం మహిళలను చైన్లతో బంధించి తీసుకెళ్తున్న దృశ్యమని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 24, 2021


text:
వై.యెస్.జగన్ ఫోటో తగిలించిన బైక్‌ని నారా లోకేష్ నడిపినట్టు షేర్ చేస్తున్నది ఫేక్ ఫోటో  - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 1, 2021
తెలుగుదేశం పార్టీ నాయకుడు నారా లోకేష్ ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వై.యెస్.జగన్ ఫోటో హెడ్ లైట్ డూమ్ పై తగిలించిన బైక్ నడుపుతున్న దృశ్యాలంటూ ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడిందని ఒక యూసర్ ఈ పోస్టుకి రిప్లై ఇచ్చారు. మరి ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వై.యెస్.జగన్ ఫోటో తగిలించిన బైక్‌ని నారా లోకేష్ నడుపుతున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది. 2018లో తిత్లి తుఫాను బాధితులని పరామర్శించడానికి అప్పటి పంచాయతి శాఖా మంత్రిగా పనిచేస్తున్న నారా లోకేష్ ఇలా బైక్ పై పర్యటించారు. నారా లోకేష్ నడుపుతున్న ఆ బైక్ పై వై.యెస్.జగన్ ఫోటో ఎక్కడా లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘Asianet News Telugu’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ 13 అక్టోబర్ 2018 నాడు ఒక ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. శ్రీకాకుళంలో తిత్లి తుఫాను ప్రభావిత ప్రాంతాల ప్రజలని కలుసుకునేందుకు పంచాయతి రాజ్ శాఖా మంత్రి నారా లోకేష్  బైక్ పై పర్యటించినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. ఈ ఆర్టికల్ షేర్ చేసిన ఫోటోలో, నారా లోకేష్ నడుపుతున్న బండి పై ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వై.యెస్.జగన్ ఫోటో ఎక్కడా లేదు. ఆ బైక్ పై ‘ఓం’ చిహ్నం మాత్రమే ఉండటాన్ని మనం గమనించవచ్చు.
2018లో నారా లోకేష్ చేసిన ఈ బైక్ పర్యటనకి సంబంధించి వివిధ తెలుగు న్యూస్ చానల్స్ రిపోర్ట్ చేసాయి. ఆ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. నారా లోకేష్ నడుపుతున్న బైక్ పై వై.యెస్.జగన్ ఫోటో లేదు అని ఈ వీడియోలలో స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. నారా లోకేష్ బైక్ నడుపుతున్న ఒరిజినల్ ఫోటోని ‘The New Indian Express’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ కూడా తమ ఆర్టికల్ లో పబ్లిష్ చేసింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ఎడిట్ చేసిన ఫోటోని చూపిస్తూ తెలుగుదేశం నాయకుడు నారా లోకేష్ వై.యెస్.జగన్ ఫోటో తగిలించిన బైక్ నడిపినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 1, 2021


text:
ఉత్తర కొరియా అధ్యక్షుడు కిమ్ జోంగ్ ఉన్ అంబేద్కర్ విగ్రహానికి నమస్కరిస్తున్నాడని మార్ఫ్ చేసిన ఈ ఫోటోను షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 13, 2022
ఉత్తర కొరియా అధ్యక్షుడు కిమ్ జోంగ్ ఉన్ అంబేద్కర్ విగ్రహానికి నమస్కరిస్తున్నాడని ఒక ఫోటోతో ఉన్న పోస్టును సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తర కొరియా అధ్యక్షుడు కిమ్ జోంగ్ ఉన్ అంబేద్కర్ విగ్రహానికి నమస్కరిస్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఉత్తర కొరియా అధ్యక్షుడు కిమ్ జోంగ్ ఉన్ అంబేద్కర్ విగ్రహానికి నమస్కరిస్తున్న ఈ ఫోటోను మార్ఫ్ చేసారు, అది అసలైన ఫోటో కాదు. కిమ్ జోంగ్ ఉన్, జున్సే తెరసవని అనే సాధువును కలిసినప్పుడు ఆయనకు నమస్కరిస్తున్నప్పుడు తీసిన ఫోటోను మార్ఫ్ చేసి అంబేద్కర్ విగ్రహాన్ని జత చేసారు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
కేవలం కిమ్ జోంగ్ ఉన్ నమస్కరిస్తున్న భాగాన్ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే విధంగా ఉన్న ఫోటో ఒకటి ఫేస్‌బుక్ పోస్టులో లభించింది. కానీ, ఆ ఫోటోలో అంబేద్కర్ విగ్రహం లేదు, మరియు కిమ్ జోంగ్ ఉన్ యొక్క ఫోటో రొటేట్ చేయబడి ఉంది. ఆ ఫేస్‌బుక్ పోస్టులో కిమ్ జోంగ్ ఉన్ జున్సే తెరసవని అనే సాధువును కలిసినప్పుడు ఆయనకు నమస్కరిస్తున్నప్పుడు తీసిందని తెలిపారు.
మరిన్ని కీ-వర్డ్స్ తో ఆన్‌లైన్‌లో వెతకగా, ఇంటర్ రిలీజియస్ ఫెడరేషన్ ఫర్ వరల్డ్ పీస్ వెబ్సైటులో అదే ఫోటోతో పాటు కిమ్ జోంగ్ ఉన్ ఆయన్ను కలిసిన కొన్ని ఫోటోలు లభించాయి.
కిమ్ జోంగ్ ఉన్, జున్సే తెరసవని అనే సాధువును కలిసి తర్వాత ఆయనకు నమస్కరిస్తున్నప్పుడు తీసిన ఫోటోను, మరియు వైరల్ ఫోటోను పోల్చిచూడగా అంబేద్కర్ విగ్రహాన్ని మార్ఫ్ చేసి అందులో ఎడిట్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. రెండు ఫోటోల బ్యాక్ గ్రౌండ్ ఒకే రకంగా ఉన్నట్టు చూడొచ్చు.
చివరగా, ఉత్తర కొరియా అధ్యక్షుడు కిమ్ జోంగ్ ఉన్ అంబేద్కర్ విగ్రహానికి నమస్కరిస్తున్నాడని మార్ఫ్ చేసిన ఈ ఫోటోను షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
గుట్కా అక్రమ రవాణా కేసులో బండి సంజయ్ అరెస్ట్ అంటూ డిజిటల్‌గా మార్ఫ్ చేసిన న్యూస్ క్లిప్ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 31, 2022
ప్రస్తుత తెలంగాణ బీజేపీ అధ్యక్షులు బండి సంజయ్, గుట్కా అక్రమ రవాణా కేసులో అరెస్ట్ అయినప్పటి ఫోటో అంటూ పోలీసులతో బండి సంజయ్ ఉన్న ఒక న్యూస్ పేపర్ క్లిప్‌ను షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బీజేపీ అధ్యక్షులు బండి సంజయ్ గతంలో గుట్కా అక్రమ రవాణా కేసులో అరెస్ట్ అయినప్పటి ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వైరల్ అవుతున్న న్యూస్ క్లిప్, నిజానికి 2012లో విద్యుత్ శాఖ ఎస్ఈను నిర్బంధించిన ఘటనకు సంబంధించింది. పండుగ సమయాల్లో విధ్యుత్ కోతలకు నిరసన తెలపడంలో భాగంగా అక్టోబర్  2012లో బండి సంజయ్ ఎస్ఈను నిర్బంధించారు, ఇందుకుగాను ఆయనను పోలీసులు అరెస్ట్ చేసారు. ఈ వార్తను అప్పట్లో అనేక వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. ఈ వార్తను రిపోర్ట్ చేసిన అలాంటి ఒక న్యూస్ పేపర్ క్లిప్ హెడ్లైన్‌ను డిజిటల్‌గా ఎడిట్ చేసి ‘గుట్కా అక్రమ రవాణా కేసులో ఆరుగురి అరెస్టు’ గా మార్చారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోలీసుల అదుపులో బండి సంజయ్ ఉన్న వైరల్ న్యూస్ పేపర్ క్లిప్, నిజానికి 2012లో బండి సంజయ్  కరీంనగర్‌లో విద్యుత్ శాఖ ఎస్ఈను నిర్బంధించిన ఘటనకు సంబంధించింది.
వైరల్ అవుతున్న ఫోటోకు సంబంధించి వివరణ కోసం మీము బండి సంజయ్‌ను మెయిల్ ద్వారా సంప్రదించగా, బండి సంజయ్ ఆఫీస్ మా మెయిల్‌కు స్పందిస్తూ గుట్కా అక్రమ రవాణా ఆరోపణను తోసిపుచ్చింది. అసలు బండి సంజయ్ ఎప్పుడు అక్రమ రవాణ కేసులో అరెస్ట్ కాలేదని స్పష్టం చేసింది.
వైరల్ అవుతున్న న్యూస్ క్లిప్ నిజానికి బండి సంజయ్  కరీంనగర్‌లో విద్యుత్ శాఖ ఎస్ఈను నిర్బంధించిన ఘటనకు సంబంధించిందని తెలిపింది. పైగా ఆ ఘటనకు సంబంధించి వివిధ వార్తా సంస్థలు ప్రచురించిన కథనాలకు సంబంధించిన క్లిప్పింగ్స్ కూడా మాతో షేర్ చేసారు. ఈ క్లిప్పింగ్స్ కింద చూడొచ్చు.
ఈ క్లిప్పింగ్స్ లో వైరల్ అవుతున్న క్లిప్ కూడా ఉంది. ఐతే అసలు న్యూస్ క్లిప్పింగ్‌లో ‘ఎస్ఈ నిర్బంధం కేసులో ఆరుగురి అరెస్టు’ అనే హెడ్లైన్ ఉంది. దీన్నిబట్టి, ఈ క్లిప్‌ను డిజిటల్‌గా ఎడిట్ చేసి హెడ్లైన్‌ను ‘గుట్కా అక్రమ రవాణా కేసులో ఆరుగురి అరెస్టు’ గా మార్చినట్టు స్పష్టంగా అర్ధమవుతుంది.
ఈ న్యూస్ క్లిప్పింగ్‌లోని సమాచారం ప్రకారం అక్టోబర్ 2012లో పండుగ సమయాల్లో కరెంటు కోతలను నిరసిస్తూ, బండి సంజయ్ విద్యుత్ శాఖ ఎస్ఈను నిర్బంధించడంతో పోలీసులు ఆయనను మరియు అయన అనుచరులను అరెస్ట్ చేసారు. ఈ కేసులో 2019లో కోర్ట్ తీర్పు కూడా ఇచ్చింది.
చివరగా, గుట్కా అక్రమ రవాణా కేసులో బండి సంజయ్ అరెస్ట్ అంటూ డిజిటల్‌గా మార్ఫ్ చేసిన  న్యూస్ క్లిప్‌ను షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
మార్ఫ్ చేసిన ఫోటోని బుర్జ్ ఖలీఫాపై బతుకమ్మతో పాటు ఎమ్మెల్సీ కవిత ఫోటోని ప్రదర్శించిన దృశ్యమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 26, 2021
దుబాయ్ బుర్జ్ ఖలీఫా భవనంపై బతుకమ్మ చిత్రాలతో పాటు తెలంగాణ జాగృతి అధ్యక్షురాలు కవిత ఫోటోని ప్రదర్శించిన దృశ్యం, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బుర్జ్ ఖలీఫాపై బతుకమ్మ చిత్రాలతో పాటు నిజామాబాద్ ఎమ్మెల్సీ కవిత ఫోటోని ప్రదర్శించిన దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది. 23 అక్టోబర్ 2021 నాడు దుబాయ్ లోని  ప్రఖ్యాత బుర్జ్ ఖలీఫా భవనంపై తెలంగాణ సంస్కృతికి ప్రతీక అయిన ‘బతుకమ్మ’ పండగ వైభవాన్ని ప్రదర్శించారు. బుర్జ్ ఖలీఫాపై ప్రదర్శించిన మూడు నిమిషాల నిడివి గల వీడియోలో బతుకమ్మ చిత్రాలతో పాటు తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ చిత్రాలని, ‘జై తెలంగాణ’, ‘జై కేసీఆర్’ నినాదాలని ప్రదర్శించారు. కాని, ఈ కార్యక్రమంలో భాగంగా నిజామాబాద్ ఎమ్మెల్సీ కవిత ఫోటోని బుర్జ్ ఖలీఫాపై ప్రదర్శించలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
23 అక్టోబర్ 2021 నాడు ప్రపంచంలోని అత్యంత ఎత్తైన బుర్జ్ ఖలీఫా భవనం తెరపై తెలంగాణ సంస్కృతికి, సాంప్రదాయానికి ప్రతీక అయిన బతుకమ్మ పండగ వీడియోని ప్రదర్శించారు. తెలంగాణ జాగృతి అధ్యక్షురాలు, నిజామాబాద్ ఎమ్మెల్సీ కవిత ఆధ్వర్యంలో మూడు నిమిషాల నిడివి కలిగిన వీడియోని దుబాయ్ బుర్జ్ ఖలీఫా తెరపై ప్రదర్శించారు. ఈ ప్రదర్శన లైవ్ వీడియోని కవిత తన ట్విట్టర్ పేజీలో షేర్ చేసింది. ఈ వీడియోలో బుర్జ్ ఖలీఫా భవనంపై బతుకమ్మ చిత్రాలతో పాటు తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ చిత్రపటాన్ని, ‘జై తెలంగాణ’, ‘జై కేసీఆర్’ నినాదాలని ప్రదర్శించినట్టు స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. ఈ లైవ్ వీడియోని ‘ETV Bharat’ న్యూస్ సంస్థ కూడా తమ వెబ్సైటులో పబ్లిష్ చేసింది. బుర్జ్ ఖలీఫాపై ప్రదర్శించిన ఈ వీడియోలో కవిత ఫోటోని ఎక్కడా ప్రదర్శించలేదు.
బుర్జ్ ఖలీఫాపై తెలంగాణ బతుకమ్మ పండగ వైభవాన్ని ప్రదర్శించిన విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ పలు వార్తా సంస్థలు న్యూస్ ఆర్టికల్స్ మరియు వీడియోలని పబ్లిష్ చేసాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. తెలంగాణ జాగృతి అధ్యక్షురాలు కవిత ఫోటోని బుర్జ్ ఖలీఫాపై ప్రదర్శించినట్టు ఈ వార్తా సంస్థలు ఎక్కడా పేర్కొనలేదు. బుర్జ్ ఖలీఫా , కవిత యొక్క వేర్వేరు ఫోటోలని ఎడిట్ చేసి పోస్టులోని ఫోటోని రూపొందించారని ఈ వివరాల ఆధారంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, మార్ఫ్ చేసిన ఫోటోని బుర్జ్ ఖలీఫా పై బతుకమ్మ చిత్రాలతో పాటు కవిత ఫోటోని ప్రదర్శించిన దృశ్యమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 26, 2021


text:
మార్ఫ్ చేసిన ఫోటోని ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ముస్లిం వేషాధారణ దృశ్యమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 11, 2022
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ముస్లిం వేషాధారణ దృశ్యం, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ముస్లిం వేషాధారణ ఫోటో
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది. ఒరిజినల్ ఫోటోలో ఉన్నది ఎమిరేట్ ఆఫ్ బుఖారా అంతర్గత మంత్రి కుష్-బెగ్గి, ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ కాదు. ఈ ఫోటోని రష్యా కెమిస్ట్ మరియు కలర్ ఫోటోగ్రాఫి నిపుణుడు సెర్గీ మిఖైలోవిచ్ ప్రోకుడిన్-గోర్స్కీ 1911లో తీసారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, పోస్టులో షేర్ చేసిన అదే ఫోటోతో పోలి ఉన్న మరొక ఫోటో మాకు ‘posterazzi’ వెబ్సైటులో దొరికింది. కాని, ఒరిజినల్ ఫోటోలో ఉన్నది భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ కాదు. ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది ఎమిరేట్ ఆఫ్ బుఖారా (ఉజ్బెకిస్తాన్ మాంగిట్ రాజవంశంలోని చివరి ఎమిరేట్) అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రి కుష్-బెగ్గి అని ఈ వెబ్సైటులో తెలిపారు. ‘Getty Images’ వెబ్సైటుతో సహా మరికొన్ని వెబ్సైట్లులలో కూడా ఈ ఫోటోని ఇదే వివరణతో పబ్లిష్ చేసాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఈ ఫోటోని రష్యా ఫోటోగ్రాఫర్ సెర్గీ మిఖైలోవిచ్ ప్రోకుడిన్-గోర్స్కీ 1911లో తీసినట్టు ఈ వెబ్సైటులలో తెలిపారు.
సెర్గీ మిఖైలోవిచ్ ప్రోకుడిన్-గోర్స్కి, 20వ శతాబ్దానికి చెందిన ఒక ప్రముఖ కెమిస్ట్ మరియు ఫోటోగ్రాఫర్. సెర్గీ మిఖైలోవిచ్ 1909 నుండి 1915 వరకు రష్యాలోని అనేక ప్రాంతంలోని సందర్శించి తన త్రీ-ఇమేజ్ కలర్ ఫోటోగ్రఫీ టెక్నాలజీని ఉపయోగించి అనేక ఫోటోలని తీసి రికార్డు చేసినట్టు తెలిసింది. సెర్గీ మిఖైలోవిచ్ కలెక్షన్లలోని చాలా వరకు ఫోటోలు ఇప్పుడు ‘యూ. ఎస్. లైబ్రరి ఆఫ్ కాంగ్రెస్’ లో పొందు పరిచి ఉన్నాయి. డిజిటల్ కలర్ రెండరింగ్ చేసి పబ్లిష్ చేసిన కుష్-బెగ్గి ఫోటో మాకు ‘యూ.ఎస్. లైబ్రరీ ఆఫ్ కాంగ్రెస్’ వెబ్సైటులో లభించింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, మార్ఫ్ చేసిన ఫోటోని నరేంద్ర మోదీ ముస్లిం వేషాధారణ ఫోటో అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
రఫేల్ విమానంపై రాజనాథ్ సింగ్ ‘ఓం’ మరియు ‘స్వస్తిక్’ రాస్తున్నట్టు ఉన్న ఈ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 11, 2020
ఫ్రాన్స్ నుంచి కొనుగోలు చేసిన రఫేల్ యుద్ధ విమానాలను అధికారికంగా భారత వాయుసేనలో ప్రవేశపెట్టిన కార్యక్రమంలో భారత రక్షణశాఖ మంత్రి రాజనాథ్ సింగ్ సనాతన భారతీయ సంస్కృతి ప్రకారం ఆయుధ పూజ నిర్వహించాడని చెప్తూ, రాజనాథ్ సింగ్ రఫేల్ విమానం పై ‘ఓం’ మరియు ‘స్వస్తిక్’ రాస్తున్నట్టు ఉన్న ఒక ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్ (దావా):  రఫేల్ విమానాలను అధికారికంగా భారత వాయుసేనలో ప్రవేశపెట్టిన కార్యక్రమంలో రఫేల్ విమానం పై ‘ఓం’ మరియు ‘స్వస్తిక్’ రాస్తున్న రక్షణశాఖ మంత్రి రాజనాథ్ సింగ్ ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ లోనిది ఒక ఎడిటెడ్ ఫోటో. గత సంవత్సరం ఫ్రాన్స్ లో రాజనాథ్ సింగ్ రఫేల్ పై ‘ఓం’ రాసినప్పటి ఫోటోని తీసుకొని, భారత్ లో తాజాగా నిర్వహించిన కార్యక్రమంలో తీసిన ఫోటోపై అమర్చారు. రఫేల్ విమానాలను అధికారికంగా భారత వాయుసేనలో ప్రవేశపెట్టిన కార్యక్రమంలో ‘సర్వ ధర్మ పూజ’ నిర్వహించినట్టు రాజనాథ్ సింగ్ తన అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్ లో ట్వీట్ చేసారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, ఆ ఫోటోని 10 సెప్టెంబర్ 2020 న ‘ANI’ వారు తమ ట్విట్టర్ అకౌంట్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. అయితే, ఒరిజినల్ ఫోటోలో రాజనాథ్ సింగ్ లేరు; రఫేల్ పై ‘ఓం’ మరియు ‘స్వస్తిక్’ కూడా లేవు. ఎడిటెడ్ ఫోటోలో రాజనాథ్ సింగ్ కాళ్ళు కూడా లేనట్టు గమనించవొచ్చు.
పోస్ట్ చేసిన ఫోటోలో ఉన్న రాజనాథ్ సింగ్ ని గత సంవత్సరం ఫ్రాన్స్ లో రాజనాథ్ సింగ్ రాఫెల్ పై ‘ఓం’ రాసినప్పటి ఫోటోలో నుండి తీసుకున్నట్టు తెలుస్తుంది.
అంతేకాదు, 10 సెప్టెంబర్ 2020 న కార్యక్రమంలో రాజనాథ్ సింగ్ వేసుకున్న డ్రెస్ రంగు మరియు ఫోటోలో రాజనాథ్ సింగ్ వేసుకున్న డ్రెస్ రంగు ఒకటి కాదు.
రఫేల్ విమానాలను అధికారికంగా భారత వాయుసేనలో ప్రవేశపెట్టిన కార్యక్రమంలో ‘సర్వ ధర్మ పూజ’ నిర్వహించినట్టు రాజనాథ్ సింగ్ తన అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్ లో ట్వీట్ చేసారు.
अम्बाला में आज राफेल विमानों  के औपचारिक रूप से भारतीय वायुसेना में शामिल होने पर हुई 'सर्वधर्म पूजा' pic.twitter.com/Csc9pvVOET
చివరగా, రఫేల్ విమానం పై రాజనాథ్ సింగ్ ‘ఓం’ మరియు ‘స్వస్తిక్’ రాస్తున్నట్టు ఉన్నది ఒక ఎడిటెడ్ ఫోటో.

created: September 11, 2020


text:
మార్ఫ్ చేసిన ఫోటోని మోదీ, ఉద్ధవ్ ఠాక్రే కి సంజయ్ రౌత్ బిస్కెట్లు అందిస్తున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 10, 2021
ప్రధానమంత్రి మోదీ, మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి ఉద్ధవ్ ఠాక్రే సమక్షంలో శివ సేన నాయకుడు  సంజయ్ రౌత్ అందరికీ బిస్కెట్లు ఇస్తున్నాడని ఒక ఫోటో సోషల్ మీడియా పోస్ట్ ద్వారా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులొ ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మోదీ మరియు ఉద్ధవ్ ఠాక్రే కి సంజయ్ రౌత్ బిస్కెట్లు అందిస్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఈ ఫోటో మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి ఉద్ధవ్ ఠాక్రే డిల్లీ వెళ్లి ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీని ఇటీవల కలిసినప్పుడు తీసినది, అందులో ఎక్కడ కూడా సంజయ్ రౌత్ లేడు. ఫోటోలో వాటర్ మార్క్ మరియు టీ గ్లాస్ లు ఆడ్ చేసారని, సంజయ్ రౌత్ హార్మోనియం వాయిస్తున్న పాత ఫోటోని అసలు ఫోటోకి మార్ఫ్ చేసి కలిపారని తెలుస్తుంది. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటో ను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు ‘ప్రధానితో ఉద్ధవ్ ఠాక్రే భేటీ’ అనే టైటిల్ తో ఈనాడు ప్రచురించిన న్యూస్ ఆర్టికల్ లభించింది. మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి ఉద్ధవ్ ఠాక్రే డిల్లీ వెళ్లి ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీని  కలిసారని 08 జూన్ 2021 న ఈనాడు ఆర్టికల్ ని పబ్లిష్ చేసింది. మరాఠా రిజర్వేషన్లు, తుఫాను సాయం, టీకాలు తదితర అంశాల పై ఉద్ధవ్ ఠాక్రే మోదీతో చర్చలు జరిపినట్టు తెలిసింది. దీనికి సంభందించి మరి కొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ న్యూస్ ఆర్టికల్స్ లో ఎక్కడ కూడా సంజయ్ రౌత్ ఉన్నట్టు కనిపించదు.
ఉద్ధవ్ ఠాక్రే, ఉప ముఖ్యమంత్రి అజిత్ పవార్, మంత్రి అశోక్ చవాన్ తో కలిసి ప్రధానమంత్రి  నరేంద్ర మోదీని కలిసారని ముఖ్యమంత్రి  అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్ ద్వారా పోస్ట్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. ఈ ఫోటోలో కూడా సంజయ్ రౌత్ ఎక్కడా లేడు.
CM Uddhav Balasaheb Thackeray met with the Hon’ble Prime Minister Shri Narendra Modi today along with Deputy CM Ajit Pawar & Minister Ashok Chavan. pic.twitter.com/TLbTrwEKeH
పోస్టులో ఉన్న ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడిందని తెలుస్తుంది ఎందుకంటే ఫోటోలో వాటర్ మార్క్ మరియు టీ గ్లాస్ లు ఆడ్ చేసారు.
26 మార్చ్ 2020 లో పబ్లిష్ చేసిన న్యూస్ ఆర్టికల్ ద్వారా సంజయ్ రౌత్ హార్మోనియం వాయిస్తున్న ఫోటోని అసలు ఫోటోకి మార్ఫ్ చేసి కలిపారని తెలుస్తుంది. దీనికి సంభందించి మరో న్యూస్ ఆర్టికల్ ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, మార్ఫ్ చేసిన ఫోటోని మోదీ మరియు ఉద్ధవ్ ఠాక్రే కి సంజయ్ రౌత్ బిస్కెట్లు అందిస్తున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పోస్ట్ లో సారిక హాసన్ అడుక్కుంటున్నట్టు ఉన్న ఫోటో ఎడిట్ చేయబడింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 17, 2019
కమల్ హాసన్ భార్య సారికహాసన్ ఉండడానికి ఇల్లు లేక నడి రోడ్డు మీద అనాథలా మిగిలిపోయిన దీన స్థితి చూడండి అంటూ పెట్టిన ఒక ఫేస్బుక్ పోస్ట్ ని చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో  ఓసారి చూద్దాం.
క్లెయిమ్ (దావా): ఫొటోలో పైన నల్ల రంగు దుప్పటి వేసుకుని ఏడుస్తూ కనిపిస్తున్న మహిళ కమల్ హాసన్ భార్య సారిక హాసన్.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఒక ఫోటో లోని సారిక ముఖ భాగం, ఇంకొక ఫోటోలోని వేరే మహిళ యొక్క ఇతర శరీర భాగానికి జోడించి పోస్ట్ లో పెట్టిన ఇమేజ్ ని సృష్టించారు. కావున పోస్ట్ లో పెట్టిన ఫోటో ఫోటోషాప్ చేయబడింది.
పోస్టులో పెట్టిన ఫోటోలో పైన కనిపిస్తున్న మహిళ యొక్క ముఖ భాగం క్రాప్ చేసి వెతికినప్పుడు, సారిక హాసన్ యొక్క ఒరిజినల్ ఫోటో లభించింది. అది ఆమె నటించిన బాలీవుడ్ చిత్రం ‘పర్జానియ’ లోనిది. ఈ ఫోటో లోని సారిక ముఖ భాగాన్ని, ఇంకొక ఫోటోలోని వేరే మహిళ యొక్క ఇతర శరీర భాగానికి జోడించి పోస్ట్ లో పెట్టిన ఇమేజ్ ని సృష్టించారు. ఇలా చేసిన ఇమేజ్ ని ఉపయోగించి అనేక అవాస్తవ కథనాలతో సోషల్ మీడియా లో వ్యాప్తి చేస్తున్నారు.
చివరగా, పోస్ట్ లో సారిక హాసన్ ఏడుస్తూ కన్పిస్తున్న ఫోటో, ఎడిట్ చేయబడిన ఫోటో.


text:
మార్ఫ్ చేసిన ఫోటోని కొడుకు ఆర్యన్ ఖాన్‌కి బెయిల్ రాలేదని షారుఖ్ ఖాన్ ఆవేదన చెందుతున్న దృశ్యమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 26, 2021
కొడుకు ఆర్యన్ ఖాన్‌కి బెయిల్ రాలేదనే ఆవేదనతో షారుఖ్ ఖాన్ ముఖం ఎలా భాధతో నిండిపోయిందో చూడండి, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. ఈ ఫోటోలో షారుఖ్ ఖాన్ ముఖం భాధతో ఎర్రబడిపోయి ఉండటాన్ని మనం చూడవచ్చు. డ్రగ్స్ కేసు వ్యవహారంలో నార్కోటిక్స్ కంట్రోల్ బ్యూరో (NCB) షారుఖ్ ఖాన్ కొడుకు ఆర్యన్ ఖాన్‌ని 02 అక్టోబర్ 2021 నాడు అరెస్ట్ చేసింది. ఈ కేసు విచారణలో భాగంగా NCB అధికారులు షారుఖ్ ఖాన్ ఇళ్లు ‘మన్నత్’ని కూడా సోదా చేసారు. ఆర్యన్ ఖాన్ ఫైల్ చేసిన పలు బెయిల్ పిటిషన్లని ముంబై నార్కోటిక్స్ స్పెషల్ కోర్టు’ కొట్టిపారేసిన నేపథ్యంలో, ఈ పోస్టు సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కొడుకు ఆర్యన్ ఖాన్‌కి బెయిల్ రాలేదని షారుఖ్ ఖాన్ ఆవేదన చెందుతున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది. షారుఖ్ ఖాన్ 2017లో ఆలియా భట్ పుట్టినరోజు వేడుకలకి హాజరయినప్పుడు తీసిన ఫోటోని మార్ఫ్ చేసి ఈ ఫోటోని రూపొందించారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘India Today’ న్యూస్ సంస్థ 16 మర్చి 2017 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. 2017లో బాలీవుడ్ నటి ఆలియా భట్ పుట్టినరోజు వేడుకకు షారుఖ్ ఖాన్ హాజరయినప్పుడు తీసిన ఫోటో అని ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు. ఈ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసిన ఒరిజినల్ ఫోటోలో షారుఖ్ ఖాన్ ముఖం బాధతో ఎర్రబడినట్టు కనిపించట్లేదు.
ఈ ఫోటోని ఇదే వివరణతో పలు వార్తా సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసాయి. ఆ న్యూస్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.  షారుఖ్ ఖాన్ ఆలియా భట్ పుట్టినరోజు వేడుకకు హాజరయినప్పుడు తీసిన లైవ్ వీడియోని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
డ్రగ్స్ కేసులో అరెస్ట్ అయిన తన కొడుకు ఆర్యన్ ఖాన్‌ని, షారుఖ్ ఖాన్ 21 అక్టోబర్ 2021 నాడు ఆర్థర్ రోడ్ జైలులో కలుసుకున్నారు. షారుఖ్ ఖాన్ ఆర్యన్ ఖాన్‌ని కలుసుకొని బయటికివస్తున్నప్పుడు తీసిన ఫోటోలు,  వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో ఆర్యన్ ఖాన్ అరెస్టుకి సంబందించినది కాదు అని చెప్పవచ్చు.
చివరగా, మార్ఫ్ చేసిన ఫోటోని కొడుకు ఆర్యన్ ఖాన్‌కి బెయిల్ రాలేదని షారుఖ్ ఖాన్ ఆవేదన చెందుతున్న దృశ్యమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ధర్మం చేయకుంటే కేసీఆర్‌కు వోటెస్తానని బిచ్చగాడు మెడలో ప్లకార్డు వేసుకున్నట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 8, 2023
“నాకు మర్యాదగా ధర్మం చేయండి లేదంటే ఈ సారి కూడా KCRకు వోటెస్తా తరువాత మీరు కూడా వచ్చి నా పక్కన కూర్చొని అడుక్కోవాలి”, అని ఒక వ్యక్తి మెడలో ప్లకార్డు వేసుకొని ప్రజలను బెదిరిస్తున్న దృశ్యమంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో బాగా షేర్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ధర్మం చేయకుంటే ఈ సారి కూడా కేసీఆర్‌కు వోటెస్తానని ఒక వ్యక్తి ప్లకార్డ్ మెడలో వేసుకొన్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది. అసలు ఫోటోలోని ప్లకార్డుపై “నాకు మర్యాదగా ధర్మం చేయండి లేదంటే ఈ సారి కూడా జగన్‌కు వోటెస్తా తరువాత మీరు కూడా వచ్చి నా పక్కన కూర్చొని అడుక్కోవాలి” అని రాసి ఉంది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో కోసం కీ పదాలను ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, ఈ ఫోటోలోని వ్యక్తికి  సంబంధించిన వీడియోని ‘Mahaa News’ వార్తా సంస్థ ఇటీవల పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియోలో ఆ వ్యక్తి మెడలో వేసుకున్న ప్లకార్డుపై, “నాకు మర్యాదగా ధర్మం చేయండి లేదంటే ఈ సారి కూడా జగన్‌కు వోటెస్తా తరువాత మీరు కూడా వచ్చి నా పక్కన కూర్చొని అడుక్కోవాలి”, అని రాసి ఉంది.
అసలైన ప్లకార్డు ఫోటోని షేర్ చేస్తూ పలు యూసర్లు తమ సోషల్ మీడియా పేజీలలో పోస్టులు పెట్టారు. పై వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినదని, అసలు ఫోటోలోని ప్లకార్డుపై తనకు ధర్మం చేయకుంటే YSRCP అధినేత వై. ఎస్. జగన్‌కు మళ్ళీ వోటెస్తానని ఆ వ్యక్తి ఎద్దేవా చేసినట్టు ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ధర్మం చేయకుంటే కేసీఆర్‌కు వోటెస్తానని బిచ్చగాడు మెడలో ప్లకార్డు వేసుకున్నట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది.


text:
ఫోటోషాప్ చేసిన ఫోటోలు పెట్టి సిపిఐ (ఎం) నాయకులు చైనాకు మద్దతుగా నిరసన తెలుపుతున్నట్టు ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 19, 2020
సిపిఐ (ఎం) నాయకులు బ్రిందా కారత్ మరియు సీతారాం ఏచూరీ లు ప్లకార్డులతో ఉన్న ఫోటోలను ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ ప్లకార్డుల మీద ‘ఇండియన్ ఆర్మీ డౌన్ డౌన్… వీ సపోర్ట్ టు చైనా జిందాబాద్’ అని ఉంటుంది. ఆ ఫోటోలు నిజమో కాదో చూద్దాం.
సిపిఐ (ఎం) నాయకులు ఇండియన్ ఆర్మీ కి వ్యతిరేకంగా, చైనాకు మద్దతుగా నిరసన తెలుపుతున్న ఫోటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ): పోస్ట్ చేసిన ఫోటోలు ఫోటోషాప్ చేసినవి. బ్రిందా కారత్ పట్టుకున్న ప్లకార్డు మీద ‘ప్రతీపేద వ్యక్తికి ఆరు నెలల పాటు ఉచితంగా 10 కిలోల ఆహార ధాన్యాలు ఇవ్వాలి’ అని ఉంటుంది. సీతారాం ఏచూరీ పట్టుకున్న ప్లకార్డు మీద ‘ఆదాయపు పన్ను పరిధికి వెలుపల ఉన్న అన్ని కుటుంబాలకు 6 నెలల పాటూ నెలకు 7500 రూపాయలు తక్షణమే నగదు బదిలీ చేయాలి’ అని ఉంటుంది. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
సిపిఐ (ఎం) అధికారిక ట్విట్టర్ ఖాతా లో పోస్టులోని ఫోటోల యొక్క వాస్తవ ఫోటోలను చూడవచ్చు. ఆ ఫోటోలు ఇటీవల సిపిఐ(ఎం) పార్టీ వారు న్యూ ఢిల్లీ లో చేసిన నిరసన కి సంబంధించినవి.
All India Protest against Modi govt's anti-people policies.#PeopleProtestModiGovt pic.twitter.com/oJRUqXHsN5
ఫోటో-1:
బ్రిందా కారత్ పట్టుకున్న ప్లకార్డు మీద ‘ప్రతీపేద వ్యక్తికి  ఆరు నెలల పాటు ఉచితంగా 10 కిలోల ఆహార ధాన్యాలు ఇవ్వాలి’ అనే అర్ధం వచ్చేలా ఇంగ్లిష్ లో మరియు హిందీ లో రాసి ఉంటుంది.
ఫోటో-2:
సీతారాం ఏచూరీ పట్టుకున్న ప్లకార్డు మీద ‘ఆదాయపు పన్ను పరిధికి వెలుపల ఉన్న అన్ని కుటుంబాలకు 6 నెలల పాటూ నెలకు 7500 రూపాయలు తక్షణమే నగదు బదిలీచేయాలి’ అనే అర్ధం వచ్చేలా ఇంగ్లిష్ లో మరియు హిందీ లో రాసి ఉంటుంది.
సిపిఐ (ఎం) పార్టీ వారు న్యూ ఢిల్లీ లో ‘16 జూన్ 2020’ న ప్రభుత్వ విధానాలకు వ్యతిరేకంగా నిరసన చేశారు. ఆ నిరసన ప్రదర్శనకి సంబంధించిన మరిన్ని ఫోటోలను సీతారాం ఏచూరి అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్ లో కూడా చూడవచ్చు. ఆ నిరసన కి సంబంధించిన న్యూస్ వీడియో ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, సిపిఐ (ఎం) నాయకులు ‘ఇండియన్ ఆర్మీ డౌన్ డౌన్… వీ సపోర్ట్ టు చైనా జిందాబాద్’ అనే ప్లకార్డులతో ఉన్న ఫోటోలు ఫోటోషాప్ చేసినవి.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?