text:
భారత దేశంలో సాధారణంగా పెరిగే విత్తనపు మొక్కని చూపిస్తూ హిమాలయాల్లోని శివలింగ పుష్పం అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 23, 2020
హిమాలయాలో 99 సంవత్సరాలకు ఒక్క సారి మాత్రమే బయటికి వచ్చే శివలింగ పుష్పం యొక్క ఫోటో, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హిమాలయాల్లో 99 సంవత్సరాలకు ఒక్క సారి మాత్రమే బయటికి వచ్చే శివలింగ పుష్పం యొక్క ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది Cycads అనే జాతికి చెందిన సీడ్ ప్లాంట్ అని విశ్లేషణలో తెలిసింది. భారత దేశంలో ఈ జాతికి చెందిన చెట్లు సాధారణంగానే పెరుగుతుంటాయి. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, శివలింగ ఆకారంలో ఉన్న ఈ పుష్పం ఫోటో ‘bing’ సెర్చ్ ఇంజిన్ వెబ్సైటులో దొరికింది. ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది ‘Cycas Nayagarhensis’ అనే Cycads కోవకి చెందిన విత్తనపు మొక్క అని అందులో తెలిపారు. భారత దేశంలోని ఒడిషా రాష్ట్రంలో కనుగొన్న ఈ మొక్క అంతర్జాతీయ Cycads ఫ్యామిలీ లో భాగమైనట్టు అందులో తెలిపారు. ఈ మొక్కకు సంబంధించిన వివరాల కోసం ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా, ‘Cycas Nayagarhensis’ ఇంకా ‘Cycas Orixensis’ అనే Cycads కోవకు చెందిన రెండు కొత్త రకమైన విత్తనపు మొక్కలని 2015లో భారత శాస్త్రవేత్తలు రీటా సింగ్, P. రాధా,  J.S ఖురైజం ఒడిషా రాష్ట్రంలో కనుగొన్నట్టు తెలిసింది. ‘Research Gate’ వెబ్సైటులో, సైంటిస్ట్ రీటా సింగ్  తమ రీసెర్చ్ కు సంబంధించి అప్లోడ్ చేసిన ఫోటోలు దొరికాయి. తమ రీసెర్చ్ కి సంబంధించిన డాక్యుమెంట్ ని కూడా ఈ వెబ్సైటులో షేర్ చేసారు. ఒడిషా రాష్ట్రంలోని నయాగర్ జిల్లాలో ఈ మొక్కని కనుగొన్నందున, ఈ మొక్కకి ‘Cycas Nayagarhensis’ అనే పేరు పెట్టారు.
Cycads జాతికి చెందిన 13 రకాల చెట్లు భారత దేశంలో ఉన్నట్టు ‘Cycads of India’ వెబ్సైటులో తెలిపారు. ఇవి సాధారణంగానే మన దేశంలో పెరుగుతుంటాయి అని అందులో తెలిపారు. Cycads జాతికి చెందిన మరికొన్ని రకాల మొక్కల ఫోటోలు ‘shutterstock’ వెబ్సైటులో దొరికాయి. అవి ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, భారత దేశంలో సాధారణంగా పెరిగే ఒక విత్తనపు మొక్కని చూపిస్తూ హిమాలయాల్లో 99 సంవత్సరాలకు ఒక్క సారి మాత్రమే బయటికి వచ్చే శివలింగ పుష్పం అని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: September 23, 2020


text:
నీటిలో మునిగి చనిపోయిన వ్యక్తిని ఉప్పుతో కప్పి తిరిగి బ్రతికించలేము - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 9, 2023
నీట మునిగి చనిపోయిన వ్యక్తి శరీరానికి ఉప్పు కప్పి బ్రతికించవచ్చు అని చెప్తున పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ యొక్క నిజం గురించి ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నీటిలో మునిగి చనిపోయిన వ్యక్తి శరీరాన్ని ఉప్పుతో కప్పడం ద్వారా తిరిగి బ్రతికించవచ్చు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ముందుగా దీనికి ఎటువంటి శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేవు. నీటిలో మునిగిన వ్యక్తులకు సూచించబడిన చికిత్సలలో ఎక్కడా శరీరాన్ని ఉప్పుతో కప్పి ఉంచడం అనే ప్రక్రియ లేదు. నీటిలో మునిగి చనిపోయిన వ్యక్తులను మూఢనమ్మకాలతో ఉప్పుతో కప్పిన సందర్భాలు గతంలో చాలా ఉన్నాయి. అయితే, వారిలో ఒక్కరు కూడా తిరిగి జీవం పోసుకోలేదు. అందువల్ల పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ కి సంబంధించి ఏదైనా శాస్త్రీయ ఆధారాలు ఉన్నాయా అని  ఇంటర్నెట్‌లో సెర్చ్ చేసినప్పుడు, మాకు ఎటువంటి ఆధారాలు లభించలేదు. మునిగిపోయిన వ్యక్తులకు సూచించబడిన చికిత్సలలో ఎక్కడా కూడా శరీరాన్ని ఉప్పుతో కప్పి ఉంచడం లేదు. మునిగిపోయిన వ్యక్తులకు చికిత్స చేయడానికి సూచించిన కొన్ని పద్ధతులు మరియు ప్రక్రియలు  ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
నీటిలో మునిగి చనిపోయిన వ్యక్తులను బ్రతికించటానికి ,మూఢనమ్మకాలతో ఉప్పుతో కప్పిన సందర్భాలు గతంలో చాలా ఉన్నాయి. అయితే, వారిలో ఒక్కరు కూడా తిరిగి బతకలేదు. వాటికి సంబంధించిన కొన్ని వార్తా నివేదికలు ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరిగా, నీటిలో మునిగి చనిపోయిన వ్యక్తిని ఉప్పుతో కప్పడం ద్వారా తిరిగి బ్రతికించలేము.

source: news-factly

created: February 9, 2023

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
2024 ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా చంద్రబాబు చేపట్టిన ఓ రోడ్ షోలో జనం లేరని చెప్తూ షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటో 2019 నాటిది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 22, 2024
2024 ఆంధ్ర ప్రదేశ్ అసెంబ్లీ, పార్లమెంట్ ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా ఇటీవల టీడీపీ అధినేత చంద్రబాబు నాయుడు నిర్వహించిన ఒక రోడ్ షోలో జనం లేరని చెప్తూ ఓ ఫోటో(ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ , ఇక్కడ & ఇక్కడ)  సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఈ ఫోటోలో పూలదండ వేసిన ఓ వాహనం రాత్రి సమయంలో ఖాళీగా ఉన్న రోడ్డు మధ్యలో ఉండటం మనం చూడవచ్చు. కొన్ని పోస్టులో ఈ ఫోటో ఇటీవల నెల్లూరులో జరిగిన రోడ్ షోగా పేర్కొన్నారు. ఈ కథనం ద్వారా ఆ ఫోటోకు సంబంధించి నిజేమెంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 2024 ఆంధ్ర ప్రదేశ్ అసెంబ్లీ, పార్లమెంట్ ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా ఇటీవల టీడీపీ అధినేత చంద్రబాబు నాయుడు నిర్వహించిన ఓ రోడ్ షోలో జనం లేకపోవడాన్ని చూపిస్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్(నిజం): ప్రస్తుత 2024 ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా టీడీపీ అధినేత చంద్రబాబు నాయుడు చేస్తున్న రోడ్ షోలకు, వైరల్ పోస్టులో షేర్ చేస్తున్న ఫోటోకు ఎలాంటి సంబంధం లేదు. ఈ ఫోటో 2019 నుంచి ఆన్‌లైన్‌లో ఉంది. ఇదే ఫోటోను 2019లో ప్రముఖ సినిమా దర్శకుడు రాంగోపాల్ వర్మ తన X(ట్విట్టర్)లో షేర్ చేసారు. అయితే, ఈ ఫోటో యొక్క ప్రామాణికతను మేము నిర్ధారించలేము. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
సెర్చ్ చేసి వెతికగా, ఇదే ఫోటోను ప్రముఖ సినిమా దర్శకుడు రాంగోపాల్ వర్మ  03 ఏప్రిల్ 2019న తన అధికారిక X(ట్విట్టర్)లో పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్ లింక్) చేసినట్లు మేము కనుగొన్నాము. ఈ ఫొటోకు క్యాప్షన్‌గా లక్ష్మీస్ ఎన్టీఆర్ చిత్రం రిలీజ్ కావటంలో ఆలస్యమైనందుకు ఆంధ్ర ప్రదేశ్  ప్రజలు అసంతృప్తితో చంద్రబాబు రోడ్ షోను బాయ్ కాట్ చేశారు అంటూ రాసుకొచ్చారు.
AP people got upset because of delay in #LakshmisNTR release and boycotted his roadshow pic.twitter.com/1ZWKkmDgBp
ఈ ఫోటోకి సంబంధించిన  మరింత సమాచారం కోసం తగిన కీవర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, 2019 ఆంధ్ర ప్రదేశ్ అసెంబ్లీ మరియు పార్లమెంట్ ఎన్నికల సందర్భంగా ఏప్రిల్ 2019లో చంద్రబాబు నాయుడు నెల్లూరులో రోడ్ షో, ప్రచార సభలు నిర్వహించినట్లు తెలిసింది. అయితే, కొన్ని మీడియా సంస్థల ప్రకారం ఈ చంద్రబాబు నెల్లూరు రోడ్ షోలో పెద్ద సంఖ్యలో ప్రజలు హాజరయ్యారని తెలపగా(ఇక్కడ & ఇక్కడ), మరికొన్ని మీడియా సంస్థలు ఈ బాబు రోడ్ షో ప్రజలు లేక ఫ్లాప్ అయిందని రిపోర్ట్ చేసాయి (ఇక్కడ). కావున, ఈ ఫోటో యొక్క ప్రామాణికతను మేము నిర్థారించలేము. అయితే, ఈ ఫోటో 2019 నుండే ఇంటర్నెట్‌లో ఉందని మనం నిర్థారించవచ్చు. అలాగే ఇటీవల మార్చి 2024లో చంద్రబాబు నాయుడు నెల్లూరులో పర్యటించారని, ఈ పర్యటనలో చంద్రబాబు ర్యాలీకి జనం పెద్ద సంఖ్యలో హాజరయ్యారని చెప్తున్నా పలు వార్త కథనాలు లభించాయి (ఇక్కడ & ఇక్కడ).
ఈ క్రమంలోనే టీడీపీ ఫాక్ట్ చెక్ విభాగం 19 ఏప్రిల్ 2024న తమ అధికారిక X(ట్విట్టర్) హ్యాండిల్ ద్వారా ఈ ఫోటో ఫేక్ అని, ఇదే ఫోటో ఉపయోగిస్తూ 2019లో చేసిన ప్రచారం కూడా ఫేక్ అని తెలిపింది.
ఒక్క పోస్టు పెట్టే ముందు మీ దగ్గర ముష్టి చిల్లర తీసుకుని అప్పుడే 2019 లోనే హడావుడి చేసిన బూతు వర్మను సంప్రదించి పెట్టాల్సింది.. లేదా ఒకే పోస్టుకి రెండు పేమెంట్లు తస్కరించే ప్లాన్ ఆ..? pic.twitter.com/83VflYfUO5
చివరగా, 2024 ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా చంద్రబాబు చేపట్టిన ఓ రోడ్ షోలో జనం లేరని చెప్తూ షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటో 2019 నాటిది.


text:
గతంలో మధ్యప్రదేశ్‌లో పిడుగుపాటుతో చనిపోయిన వ్యక్తి ఫోటోను అసంబద్ధమైన తప్పుడు సమాచారంతో షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 27, 2023
మధ్యప్రదేశ్‌లో ఒక రైతు పేదరికం వల్ల కాళ్ళ చెప్పులు కొనలేక పాత చెప్పును ఇనుప తీగతో చుట్టిన ఫలితంగా విద్యుత్ ప్రమాదానికి గురై చనిపోయాడంటూ, దీనికి సంబంధించిన ఫోటోలు షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ ఫోటోలకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మధ్యప్రదేశ్‌లో ఒక రైతు పేదరికం వల్ల కాళ్ళ చెప్పులు కొనలేక పాత చెప్పును ఇనుప తీగతో చుట్టిన ఫలితంగా విద్యుత్ ప్రమాదానికి గురై చనిపోయిన ఫోటోలు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ ఫోటో మధ్యప్రదేశ్‌లోని దేవస్ జిల్లాలోఒక రైతు పిడుగుపాటు వల్ల తన రెండు ఎద్దులతో పాటు అక్కడికక్కడే చనిపోయిన ఘటనకు సంబంధించింది. ఈ ఘటన 2018లో జరిగింది. ఇకపోతే చెప్పుకు ఇనుప తీగ చుట్టి ఉన్న ఫోటో అంతకు ముందు నుండే ఇంటర్నెట్‌లో అందుబాటులో ఉంది. ఈ రెండు ఫోటోలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలు రెండు ఒకదానికి ఒకటి సంబంధం లేదు. పైగా ఎద్దులతో పాటు వ్యక్తి చనిపోయింది పిడుగుపాటు వల్ల, విద్యుత్ఘాతం వల్ల కాదు. షేర్ అవుతున్న ఈ ఫోటోలకు సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం ఈ ఫోటోలను విడివిడిగా రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఎద్దులతో పాటు వ్యక్తి చనిపోయి ఉన్న ఫోటోను 2018లో ప్రచురించిన ఒక ఆన్లైన్ వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది.
ఈ కథనం ప్రకారం మధ్యప్రదేశ్‌లోని దేవస్ జిల్లాలోని లక్ష్మీనగర్ కడుడియా గ్రామంలో వర్షం పడుతుండడంతో గట్టు భిలాల అనే రైతు తన రెండు ఎద్దులతో పాటు మామిడి చెట్టు కింద నిలబడి ఉన్న సమయంలో పిడుగు పడడంతో రెండు ఎద్దులతో పాటు రైతు కూడా అక్కడికక్కడే చనిపోయాడు. ఈ ఫోటో ఆ ఘటనకు సంబంధించినవే.
ఈ కథనం ఆధారంగా మరింత సమాచారం కోసం వెతకగా ఈ ఘటనకు సంబంధించిన మరొక ఫోటో పబ్లిష్ చేసిన వేరొక వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం కూడా ఈ ఫోటోకు సంబంధించి పైన తెలిపిన వివరాలను దృవీకరిస్తూ ఉంది.
పైగా ఈ రెండు కథనాలలో ఎక్కడ కూడా ఆ రైతు ఇనప తీగలు చుట్టిన చెప్పులు వేసుకున్నట్టు గానీ, ఇందువల్లే చనిపోయినట్టు గానీ రిపోర్ట్ చేయలేదు. వీటన్నిటి బట్టి పోస్టులో చెప్తున్నట్టు ఫోటోలోని రైతు చనిపోయింది విద్యుత్ఘాతం వల్ల కాదని, పిడుగుపాటు వల్ల అని స్పష్టమవుతుంది.
ఇకపోతే చెప్పుకు ఇనప తీగలు చుట్టిన ఫోటోకు ఈ ఘటనతో ఎటువంటి సంబంధం లేదు. ఈ ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ ఫోటో పైన తెలిపిన ఘటన కన్నా ముందు నుండే ఇంటర్నెట్‌లో అందుబాటులో ఉందని తెలిసింది. ఇదే చెప్పు ఫోటోను 2016లో మరియు 2017లో షేర్ చేసిన సోషల్ మీడియా పోస్టులు చూడొచ్చు.
పైగా చెప్పులపై ఉన్న బ్రాండ్ పేరు ఆధారంగా వెతకగా ఇది బ్రెజిల్‌కు చెందిన ‘Havaianas’ అని తెలిసింది. ఐతే ఈ కంపెనీ భారత్‌లో తమ విక్రయాలను 2019లో మొదలుపెట్టింది. అంటే దీన్నిబట్టి వైరల్ అవుతున్న ఫోటోకు పిడుగుపాటుకు చనిపోయిన వ్యక్తికి ఎటువంటి సంబంధంలేదని మళ్ళీ స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, గతంలో మధ్యప్రదేశ్‌లో పిడుగుపాటుతో చనిపోయిన వ్యక్తి ఫోటోను తప్పుడు వాదనతో ఇప్పుడు షేర్ చేస్తున్నారు


text:
2024 పార్లమెంట్ ఎన్నికల ప్రచారంలో అసదుద్దీన్ ఒవైసీని కొందరు పూజారులు సన్మానించిన ఫోటోను అసదుద్దీన్ గుడికి వెళ్లి అర్చన చేసినట్లుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 6, 2024
2024 పార్లమెంట్ ఎన్నికల ప్రచారం సందర్భంగా అసదుద్దీన్ ఒవైసీ గుడికి వెళ్లి అర్చన చేయించుకున్నారు అని చెప్తూ ఫోటో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది (ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ & ఇక్కడ). ఈ ఫోటోలో అసదుద్దీన్ ఒవైసీ పూల మాల వేసుకుని పూజారులతో కలిసి నిల్చున్న దృశ్యాన్ని మనం చూడవచ్చు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 2024 పార్లమెంట్ ఎన్నికల ప్రచారంలో అసదుద్దీన్ ఒవైసీ గుడికి వెళ్లి అర్చన చేయించుకున్నారు, అందుకు సంబంధించిన ఫోటో.
ఫాక్ట్(నిజం): 2024 పార్లమెంట్ ఎన్నికల ప్రచారంలో అసదుద్దీన్ ఒవైసీ గుడికి వెళ్ళినట్లు ఎలాంటి సమాచారం లేదు. ఈ వైరల్ ఫోటో ఇటీవల 2024 పార్లమెంట్ ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా AIMIM అధినేత అసదుద్దీన్ ఒవైసీ మలక్‌పేట్ అసెంబ్లీ నియోజికవర్గం పరిధిలో ఇంటింటి ప్రచారం నిర్వహించినప్పటిది. ఈ సందర్భంగా పలువురు హిందూ పూజారులు అసదుద్దీన్ ఒవైసీకి పూల మాల వేసి, శాలువాతో సత్కరించిన సందర్భంలో తీసింది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
2024 పార్లమెంట్ ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా అసదుద్దీన్ ఒవైసీ గుడికి వెళ్లి అర్చన చేయించుకున్నారా? అని తగిన కీవర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్లో వెతకగా ఎలాంటి రిపోర్ట్స్ లభించలేదు. ఈ వైరల్ ఫొటోకు సంబంధించిన సమాచారం కోసం, గూగల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతకగా, పలు వార్త కథనాలు లభించాయి (ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ).ఈ వార్తా కథనాల ప్రకారం హైదరబాద్ పార్లమెంట్ స్థానానికి పోటీ చేస్తున్న AIMIM అధినేత అసదుద్దీన్ ఒవైసీ ఇటీవల తన ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా మలక్‌పేట్ అసెంబ్లీ నియోజికవర్గం పరిధిలో ఇంటింటి ప్రచారం నిర్వహించారు, ఈ సందర్భంగా పలువురు హిందూ పూజారులు అసదుద్దీన్ ఒవైసీకి పూల మాల వేసి, శాలువాతో సత్కరించారు.
#WATCH | Telangana: AIMIM chief and Hyderabad LS candidate Asaduddin Owaisi was greeted by some Hindu priests during his campaigning in the Malakpet assembly constituency. (02/05)
(Video source – AIMIM PRO) pic.twitter.com/0CLFpdR34Y
ఇదే ఫోటోను 02 మే 2024 AIMIM పార్టీ తమ అధికారిక X(ట్విట్టర్)లో షేర్ చేసింది. ఈ ఫోటో యొక్క వివరణలో, హైదరాబాద్ పార్లమెంట్ AIMIM పార్టీ అభ్యర్ధి అసదుద్దీన్ ఒవైసీ, మలక్‌పేట్ ఎంఎల్ఏ బాలలాతో కలిసి మలక్‌పేట్ అసెంబ్లీ  అసెంబ్లీ నియోజికవర్గం పరిధిలో మూసారాంబాగ్, ఇందిరానగర్ ప్రాంతాల్లో ఇంటింటి ప్రచారం నిర్వహించి, పతంగి గుర్తుకు ఓటు వేయాలని కోరారు అని పేర్కొంది. దీన్ని బట్టి అసదుద్దీన్ ఒవైసీ ఈ ప్రచారంలో  పూజారులతో కలిసి దిగిన ఫోటోను షేర్ చేస్తూ ఒవైసీ గుడికి వెళ్ళినట్లుగా తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు అని మనం నిర్థారించవచ్చు.
Kab koi yahan aapas mein ladaa hai?
Har mazhab Majlis ke saath khada hai
Sadr-e-Majlis wa Ummeedwar Hyderabad Parlimani Halqa Barrister @asadowaisi ne AIMIM Malakpet MLA @balala_ahmed ke saath Halqa-e-Assembly Malakpet ke Moosarambagh, Indira Nagar aur uske aas-paas ke ilaaqo'n… pic.twitter.com/i1zzQ2DLjC
చివరగా, 2024 పార్లమెంట్ ఎన్నికల ప్రచారంలో అసదుద్దీన్ ఒవైసీని కొందరు పూజారులు సన్మానించినప్పుడు తీసిన ఫోటోను షేర్ చేస్తూ అసదుద్దీన్ గుడికి వెళ్ళినట్లుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.


text:
సంగీత స్వరకర్త మయూరం విశ్వనాథ శాస్త్రి ఫోటోని హిట్లర్ వేదాలను అనువదించడం కోసం జర్మనీకి పిలిపించుకున్న దండిభట్ల విశ్వనాథ శాస్త్రి చిత్రమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 30, 2023
రెండవ ప్రపంచ యుద్ద సమయంలో అడాల్ఫ్ హిట్లర్ రాజామహేంద్రవరానికి చెందిన సంస్కృత వ్యాకరణ పండితుడు దండిభట్ల విశ్వనాథ శాస్త్రిని జర్మనీకి పిలిపించుకొని మరీ భారతీయ వేదాలను అనువదించుకున్నారని సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతోంది. ఇందిరాగాంధీ ప్రధానమంత్రిగా ఉన్నరోజుల్లో పశ్చిమ జర్మనీకి పంపిన భారతీయ రాయబారికి, జర్మని ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో అమర్చిన దండిభట్ల విశ్వనాథ శాస్త్రి చిత్రపటాన్ని అక్కడి అధికారులు చూపించారని ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం తరువాత నాజీ పార్టీ స్థాపించిన తరువాత హిట్లర్‌కు కొత్త మారణాయుధాలు,  యుద్ధపరికరాల నిర్మాణానికి సంబంధించి భారతీయ వేదశాస్త్రాలలో దాగి ఉన్న రహస్యాలను తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తి కలిగిందని, దీనికోసం భారతీయ వేదశాస్త్రాలను విడమరిచి చెప్పే పండితుడి కోసం వెతుకుతుండగా దండిభట్ల విశ్వనాథ శాస్త్రి గురించి తెలుసుకొని హిట్లర్ అతన్ని జర్మనికి పిలపించుకున్నారని ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. రెండవ ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో బాంబులు, క్షిపణులు నిల్వచేయడానికి సంబంధించి ఎదురైన ఒక సమస్యకు దండిభట్ల విశ్వనాథ శాస్త్రి తన యజుర్వేదం జ్ఞానాన్ని ఉపయోగించి పరిష్కారాన్ని సూచించారని ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు.  ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అడాల్ఫ్ హిట్లర్ సంస్కృత వ్యాకరణ పండితుడు దండిభట్ల విశ్వనాథ శాస్త్రిని జర్మనీకి పిలిపించుకొని మరీ వేదాలను అనువధించుకున్నారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది ప్రముఖ సంగీత స్వరకర్త మయూరం విశ్వనాథ శాస్త్రి. రెండవ ప్రపంచ యుద్దంలో ఆయుధాలు తయారుచేయడం  కోసం హిట్లర్ దండిభట్ల విశ్వనాథ శాస్త్రి అనే వ్యక్తిని జర్మనీకి రప్పించుకొన్నాడాని చెప్పడానికి ఎటువంటి ఆధారాలు దొరకలేదు. అడాల్ఫ్ హిట్లర్ తన ఆత్మకథ  ‘మెయిన్ కంప్ఫ్’ పుస్తకంలో సంస్కృతం భాషకు సంబంధించి గానీ దండిభట్ల విశ్వనాథ శాస్త్రి అనే వ్యక్తి గురించి గానీ  ఎక్కడ ప్రస్తావించలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘Wikimedia Commons’ వెబ్సైటులో పబ్లిష్ చేసనట్టు తెలిసింది. ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది మయూరం విశ్వనాథ శాస్త్రి అని ఫోటో వివరణలో తెలిపారు.
మయూరం విశ్వనాథ శాస్త్రి (1893-1958) తమిళనాడు రాష్ట్రం తెరెజుందూర్ గ్రామానికి చెందిన ఒక ప్రముఖ సంగీత స్వరకర్త, గేయ రచయిత. మయూరం విశ్వనాథ శాస్త్రి స్వరపరిచిన అనేక గీతాలు ఆల్ ఇండియా రేడియో (AIR) రాగం యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పబ్లిష్ చేశారు. సంస్కృతం, తమిళ మరియు ఆంగ్లేయ భాషలలో మయూరం విశ్వనాథ శాస్త్రికి మంచి పట్టు ఉందని పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి. కానీ, హిట్లర్ మయూరం విశ్వనాథ శాస్త్రిని రెండవ ప్రపంచ యుద్ద సమయంలో జర్మనికి పిలిపించుకున్నారని ఎక్కడా రిపోర్ట్ అవలేదు.
ఇందిరా గాంధీ ప్రధానమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు భారత దేశం నుండి పశ్చిమ జర్మనీకి రాయభారీగా వెళ్ళిన ఒక భారత అధికారికి, అక్కడి అధికారులు తమ ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో అతికించిన దండిభట్ల విశ్వనాథ శాస్త్రి చిత్రపటాన్ని చూపించారని జి.పుల్లారెడ్డి అభినందన సంచిక ‘మధుకోశం’లో తెలిపారంటూ పలు యూసర్లు కనీసం 2015 నుండి సోషల్ మీడియాలో పోస్టులు పెడుతూనే ఉన్నారు. కానీ, ఇందిరా గాంధీ ప్రధాన మంత్రిగా ఉన్న సమయంలో ఇటువంటి సంఘటన చోటుచేసుకున్నట్టు మాకు ఎటువంటి ఆధారాలు దొరకలేదు.
రెండవ ప్రపంచ యుద్ధ సమయంలో జర్మనీ తెలుగు పండితుడు దండిభట్ల విశ్వనాథ శాస్త్రి సహాయంతో ఆయుధాలు రూపొంధించిందని మయూరి విశ్వనాథ శాస్త్రి ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘సమయం’ వార్తా సంస్థ 2017లో ఒక ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. ఆయుధాల తయారీ కోసం దండిభట్ల విశ్వనాథ శాస్త్రిని హిట్లర్ జర్మనీకి ఆహ్వానించి మ్యూనిచ్ యూనివర్సిటీలో సంస్కృతం విభాగాన్ని ఏర్పాటు చేసి అతన్ని ఆచార్యులుగా నియమించినట్టు ఈ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసింది. కానీ, దండిభట్ల విశ్వనాథ శాస్త్రికి సంబంధించిన ఏ ఒక్క సమాచారం కూడా మాకు మ్యూనిచ్ యూనివర్సిటీ అధికారిక వెబ్సైటులో దొరకలేదు.
19వ శతాబ్దం కాలం నుండే జర్మని స్కాలర్లకు సంస్కృత భాష మరియు భారతీయ శాస్త్రీయ వేదాలను అనువధించాలనే ఆసక్తి మొదలైందని, దీనికోసం జర్మని విశ్వ విధ్యాలయాలాలో ఇండోలాజి అనే సబ్జెక్టు  కూడా ప్రారంభించారని తెలిసింది. 20వ శతాబ్దంలో జర్మనీలో ఇండోలాజిపై మరింత ఆసక్తి పెరిగిందని పలు అధ్యాయనాలు తెలిపాయి. కానీ, రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో జర్మనీ ఉపయోగించిన ఆయుధాల నిర్మాణానికి సంబంధించి దండిభట్ల విశ్వనాథ శాస్త్రి అనే వ్యక్తి జర్మనీకి సహాయం చేసినట్టు ఎక్కడ ఆధారాలు దొరకలేదు.
అడాల్ఫ్ హిట్లర్ తన ఆత్మకథ గురించి తెలుపుతూ రాసిన ‘మెయిన్ కంప్ఫ్’ పుస్తకంలో సంస్కృతం భాషకు సంబంధించి గానీ దండిభట్ల విశ్వనాథ శాస్త్రి అనే వ్యక్తి గురించి గానీ  ఎక్కడా ప్రస్తావించలేదు.
చివరగా, సంగీత స్వరకర్త మయూరం విశ్వనాథ శాస్త్రి ఫోటోని హిట్లర్ సంస్కృత వేదాలను అనువదించడం కోసం జర్మనీకి రప్పించుకున్న దండిభట్ల విశ్వనాథ శాస్త్రి చిత్రమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
2023లో నూతన పార్లమెంట్ ప్రారంభోత్సవ సందర్భంగా మోదీ కొందరు మఠాధిపతులతో దిగిన ఫోటోని సైన్స్ డే నాటి ఫోటో అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 11, 2024
నెహ్రూ, సర్దార్ పటేల్, అంబేద్కర్, రాజేంద్ర ప్రసాద్ వంటి దిగ్గజాలు కలిసి దిగిన ఒక బ్లాక్ అండ్ వైట్ ఫోటోతో పాటు ప్రధాని మోదీ కొందరు సాధువులతో కలిసి దిగిన ఫోటోల కొలాజ్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఈ రెండు ఫోటోలు సైన్స్ డే సమయంలో దిగినవని, ఆనాటి సైన్స్ డే ఫోటోలో ‘అంబేద్కర్ గారు, నెహ్రూ గారు మేధావులు, శాస్త్రవేత్తలు చాలా మంది ఉన్నారు.’ ఈనాడేమో ‘సన్యాసి + సన్యాసులు = మిగిలింది బూడిద’ అని క్లెయిమ్ చేస్తూ ఈ ఫోటోలు వైరల్ అవుతున్నాయి. ఈ క్లెయిమ్ వెనుక ఉన్న నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నెహ్రూ కాలం నాటి సైన్స్ డే ఫోటోలో నెహ్రూ, సర్దార్ పటేల్, అంబేద్కర్, రాజేంద్ర ప్రసాద్ వంటి దిగ్గజాలు ఉంటే, ఈ కాలం నాటి నరేంద్ర మోదీ ఫోటోలో మాత్రం సన్యాసులు ఉన్నారు.
ఫాక్ట్(నిజం): ప్రధాని మోదీ సాధువులతో ఉన్న ఫోటో సైన్స్ డే నాడు దిగినది కాదు.  ఇది మే 2023లో నూతన పార్లమెంట్ ప్రారంభోత్సవం సందర్భంగా కొందరు మఠాధిపతులు మోదీని కలిసి పవిత్ర రాజదండమైన ‘సెంగోల్’ అందజేసినప్పుడు దిగిన ఫోటో. కావున పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
వైరల్ ఫోటోల సందర్భాలను తెలుసుకోవడానికి వాటిని వేరువేరుగా రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, మొదటి ఫోటో సుప్రీం కోర్ట్ ఆఫ్ ఇండియా అధికారిక వెబ్సైటులో దొరికింది. ఈ ఫోటో వివరణలో ఇది జనవరి 1950 నాటిదని, ఇందులో ఉన్నవారు అప్పటి భారత దేశ క్యాబినెట్ మంత్రులని ఉంది(ఇక్కడ, ఇక్కడ).
ప్రధాని మోదీ సాధువులతో ఉన్న ఫోటో మే 2023 నాటిది అని మా సెర్చ్ ద్వారా మేము తెలుసుకున్నాము.
2023 మే నెలలో ప్రధాని మోదీని కొందరు మఠాధిపతులు (పూజారులు) కలిసి ‘సెంగోల్’(పవిత్ర రాజదండము) అందజేశారు. నూతన పార్లమెంట్ భవనం యొక్క ప్రారంభోత్సవం సందర్భంగా దీన్ని వారు అందజేశారు అని కొన్ని వార్తా కథనాలు పేర్కొన్నాయి(ఇక్కడ, ఇక్కడ ).
మోదీ కూడా తన X (గతంలో ట్విట్టర్)లో 27 మే 2023 నాడు ఈ ఫోటోని పోస్టు చేశారు. ఈ ఫోటో యొక్క క్రాప్ చేసిన వెర్షన్  వైరల్ అవుతున్న ఫోటో.
Feel very blessed that I had the opportunity to welcome the respected Adheenams to my residence. pic.twitter.com/ozDvbDKQ8I
27 మే మన నేషనల్ సైన్స్ డే కాదు. ప్రతి సంవత్సరం మన దేశంలో 28 ఫిబ్రవరిని నేషనల్ సైన్స్ డే గా జరుపుకుంటారు. ఈ ఏడాది నేషనల్ సైన్స్ డే నాడు, మన దేశ సైంటిఫిక్ టెంపెరిమెంట్, టెక్నాలజీ ఇంకా సైంటిఫిక్ స్పిరిట్ గురించి మొత్తం ప్రపంచం గుర్తించింది అని చెప్తూ నరేంద్ర మోదీ ఒక ట్వీట్ కూడా చేశారు.
Greetings on National Science Day. Our Government is continuously working to encourage research and innovation among the youth. This is important to realise our dream of a Viksit Bharat. pic.twitter.com/48jmnnDc4j
చివరగా, 2023లో నూతన పార్లమెంట్ భవనం ప్రారంభోత్సవం సందర్భంగా కొందరు మఠాధిపతులతో మోదీ దిగిన ఫోటోని సైన్స్ డే నాడు దిగిన ఫోటో అని తప్పుగా షర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఒక జిల్లా మహిళా కాంగ్రెస్ అధ్యక్షురాలి కుటుంబంతో రాహుల్ గాంధీ దిగిన ఫోటోని తన రహస్య కుటుంబం అనే తప్పుడు వాదనతో షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 30, 2024
రాహుల్ గాంధీ రహస్య కుటుంబం అని అర్థం వచ్చేలా క్లెయిమ్ చేస్తూ తను నలుగురు పిల్లలతో ఉన్న ఫోటోను సోషల్ మీడియాలో (ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ) షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ క్లెయిమ్‌లో ఎంతవరకు నిజం ఉందో ఈ కథనం ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రాహుల్ గాంధీ తన తన రహస్య కుటుంబంతో దిగిన ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): రాహుల్ గాంధీతో పాటు ఫోటోలో ఉన్నది రాజస్థాన్‌లోని బరన్ జిల్లాకి చెందిన మహిళా కాంగ్రెస్ అధ్యక్షురాలు ప్రియాంక నంద్వానా పిల్లలు. ఆమె కూతురు కామాక్షి నంద్వానా తనను కలవాలనుకుంటుందన్న కోరిక గురించి తెలుసుకున్న రాహుల్ గాంధీ, 2022లో తన భారత్ జోడో యాత్రలో వారిని హెలికాప్టర్ రైడ్‌లో  తీసుకెళ్లాడు. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
వైరల్ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ ద్వారా వెతికితే 9 డిసెంబర్ 2022న ఇదే ఫోటోతో ఉన్న ఒక యూట్యూబ్ వీడియో రిపోర్ట్ లభించింది. ఇందులో రాహుల్ గాంధీతో పాటు ఉన్న పిల్లలు రాజస్థాన్‌లోని బరన్ జిల్లాకి చెందిన మహిళా కాంగ్రెస్ అధ్యక్షురాలు ప్రియాంక నంద్వానా పిల్లలు అని పేర్కొన్నారు. కింద ఫోటోలో ప్రియాంక నంద్వానా కుటుంబాన్ని చూడవచ్చు.
అంతేకాక, ఈ రిపోర్టులో రాహుల్ గాంధీ తన తల్లి సోనియా గాంధీ పుట్టినరోజు కోసం బుండిలోని నైనాని ఫామ్ నుండి సవాయ్ మాధోపూర్‌కు వెళుతుండగా, ప్రియాంక నంద్వానా కూతురు కామాక్షి నంద్వానా తనను కలవాలనుకుంటుందన్న కోరిక గురించి తెలుసుకున్నాడు. కామాక్షి తన 14వ పుట్టినరోజును జరుపుకుంటున్నందున, రాహుల్ గాంధీ ఆమెను కలిసి తనను కలవాలన్న కోరిక నెరవేర్చడమే కాకుండా, నంద్వానా కుటుంబానికి చెంది ఆ నలుగురు పిల్లలని హెలికాప్టర్ రైడ్‌లో తీసుకెళ్లారు.
వైరల్ అవుతున్న ఫోటో గురించి లభించిన సమాచారాన్ని ఇదే ఫోటోతో ఉన్న వేరే కథనంలో కూడా చూడవచ్చు. దీనిని బట్టి, ఫోటోలో ఉన్నది రాహుల్ గాంధీ పిల్లలు కాదు అని, వీరు రాజస్థాన్‌లోని బరన్ జిల్లాకి చెందిన మహిళా కాంగ్రెస్ అధ్యక్షురాలి పిల్లలు అని స్పష్టం అవుతుంది. అంతేకాక, వైరల్ ఫొటోలో ఎరుపు రంగు షర్ట్ వేసుకున్న అమ్మాయి మీడియాతో మాట్లడడాన్ని ఈ వీడియోలో చూడవచ్చు.
చివరగా, మహిళా కాంగ్రెస్ అధ్యక్షురాలి కుటుంబంతో రాహుల్ గాంధీ దిగిన ఫోటోని తన రహస్య కుటుంబం అనే తప్పుడు వాదనతో షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
భోపాల్ నగరాన్ని పాలించిన బేగంల ఫోటోలను షాజహాన్ భార్య ముంతాజ్ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 6, 2024
మొఘల్ చక్రవర్తి షాజహాన్ భార్య ముంతాజ్ బేగం ఫోటో అని క్లెయిమ్ చేస్తూ రాజ వేషధారణలో అలంకరించబడిన మహిళల బ్లాక్ అండ్ వైట్ ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఇందులో ఎంతవరకు నిజం ఉందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మొఘల్ చక్రవర్తి షాజహాన్ భార్య ముంతాజ్ బేగం ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలో ఉన్న మహిళల పేర్లు సుల్తాన్ షాజహాన్ బేగం, బేగం సుల్తాన్ జహాన్. వారు  భోపాల్ నగరాన్ని పాలించిన మూడవ బేగం మరియు నాలుగవ బేగం. ఈ ఫొటోలో ఉన్న వారికి షాజహాన్ భార్య ముంతాజ్ బేగంకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, ఈ పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో వైరల్ అవుతున్న క్లెయిమ్ నిజామా కాదా అని తెలుసుకోడానికి, ఎడమ వైపు ఉన్న ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఆ ఫోటో స్టాక్ ఇమేజ్  వెబ్సైట్ ఆలమిలో లభించింది. ఆలమిలో పేర్కొన్న వివరణ ప్రకారం ఫొటోలోని మహిళ భోపాల్ నగర బేగం సుల్తాన్ షా జహాన్ అని తెలిసింది.
అలాగే కుడి వైపు ఉన్న మహిళ ఫోటోని గూగుల్ లో  రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇండియన్ ఎక్ష్ప్రెస్స్ వారి కథనం  కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం ఆమె పేరు సుల్తాన్ జహాన్ అని, తాను భోపాల్ నగరాన్ని పాలించిన చివరి బేగం అని తెలిసింది.
భారత ప్రభుత్వానికి చెందిన అధికారిక పోర్టల్  “indianculture.gov.in” లో భోపాల్ కి సంబందించిన బేగంల గురించి వెతకగా వారి ఫోటోలు “బేగంస్ ఆఫ్ భోపాల్: 107 ఇయర్స్ అఫ్ గోల్డెన్ రెయిన్” అనే ఒక ఆర్టికల్ లో కనిపించాయి. ఈ ఆర్టికల్ ప్రకారం భోపాల్ నగరాన్ని 1819 నుండి 1926 వరకు నలుగురు మహిళలు పరిపాలించారని, ఎడమ వైపు ఫోటోలో ఉన్న షా జహాన్ బేగం (1838 – 1901) భోపాల్ ని పాలించిన  మూడవ బేగం అని, కుడి వైపు ఫోటోలో ఉన్నది సుల్తాన్ జహాన్  బేగం (1858 – 1930) అని, ఆమె భోపాల్ ని పాలించిన నాలుగవ మరియు చివరి బేగం అని తెలిసింది. అంతేకాక, ఆమె మూడవ బేగం అయిన షా జహాన్ బేగం కూతురు అని తెలిసింది.
మొఘల్ చక్రవర్తి, షాజహాన్ భార్య అయిన ముంతాజ్ మహల్ 1593 నుండి 1631 వరకు జీవించింది. తను తాజ్ మహల్ నిర్మాణానికి స్ఫూర్తిగా ప్రసిద్ధి. ఫోటోలో ఉన్న షా జహాన్ బేగం, సుల్తాన్ జహాన్ బేగం మరియు ముంతాజ్ మహాల్ వేరు వేరు కాలాలకు చెందిన వారు.
చివరగా, భోపాల్ నగరాన్ని పాలించిన మూడవ మరియు నాలుగవ బేగంల ఫోటోలను షాజహాన్ భార్య ముంతాజ్ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ముంబై-పూణే ఎక్స్‌ప్రెస్‌వే ఫోటోను ఛార్‌ధామ్ రోడ్ ప్రాజెక్ట్‌కు సంబంధించినది అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 16, 2023
ఛార్‌ధామ్‌లో భాగమైన గంగోత్రి, యమునోత్రి, కేదార్‌నాధ్, బదిరీనాధ్ క్షేత్రాలను కలుపుతూ అత్యాధునిక సాంకేతిక పరిజ్ఞానంతో నిర్మించిన 4 లైన్ల రహదారులు అంటూ ఒక ఫోటోను షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. 2020 మార్చి నుంచి ఈ రహదారి అందుబాటులో ఉన్నది అంటూ ఈ పోస్ట్‌లో ఛార్‌ధామ్‌లో రోడ్ ప్రాజెక్ట్‌కు సంబంధించిన ప్రత్యేకతలు వివరిస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఛార్‌ధామ్‌లో భాగమైన గంగోత్రి, యమునోత్రి, కేదార్‌నాధ్, బదిరీనాధ్ క్షేత్రాలను కలుపుతూ నిర్మించిన రోడ్డు ఫోటో.
ఫాక్ట్(నిజం): 2016లో ప్రారంభించిన ఛార్‌ధామ్ రోడ్ ప్రాజెక్ట్ ఇంకా పూర్తి కాలేదు. కేంద్ర ప్రభుత్వం అందించిన సమాచారం ప్రకారం 825 కి.మీ పొడవు గల ఈ ప్రాజెక్ట్‌లో 683 కి.మీ పొడవు రోడ్డు పనులు ఇప్పటికే మంజూరు అయ్యాయి. వీటిలో కూడా 291 కి.మీల పొడవు పనులు పూర్తయ్యాయి, 366 కి.మీ పొడవు వివిధ దశల్లో ఉన్నాయి. ఇకపోతే, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో ఖండాలా ఘాట్ ప్రాంతంలోని ముంబై-పూణే ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేకి సంబంధించింది. కావున, పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు
కేంద్ర ప్రభుత్వం 2016లో ఉత్తరాఖండ్‌లోని ఎగువ హిమాలయాల్లో ఉన్న నాలుగు ప్రధాన హిందూ పుణ్యక్షేత్రాలైన బద్రీనాథ్, కేదార్‌నాథ్, గంగోత్రి మరియు యమునోత్రిలను కలుపుతూ ఆల్-వెదర్ కనెక్టివిటీని అందించడానికి చార్‌ధామ్ రోడ్ ప్రాజెక్ట్ ప్రారంభించింది.
ఐతే ఈ పోస్టులో చెప్తున్నట్టు ఈ ప్రాజెక్ట్ ఇంకా పూర్తి కాలేదు. నిజానికి ఈ ప్రాజెక్ట్ మార్చ్ 2022లో పూర్తి కావాల్సి ఉన్నా, కోర్టు కేసులు మొదలైన కారణాల వల్ల ఇంకా పూర్తి కాలేదు. ఇటీవల డిసెంబర్ 2022లో కేంద్ర మంత్రి నితిన్ గడ్కరీ రాజ్యసభలో ఈ ప్రాజెక్ట్‌కు సంబంధించి అందించిన సమాచారం ప్రకారం మొత్తం 825 కి.మీ పొడవు గల (53 ప్యాకేజీలు) ఈ ప్రాజెక్ట్‌లో 683 కి.మీ పొడవు (43 ప్యాకేజీలు) రోడ్డు పనులు ఇప్పటికే మంజూరు అయ్యాయి.
వీటిలో కూడా 291 కి.మీల పొడవు (21 ప్యాకేజీలు) పనులు పూర్తయ్యాయి, 366 కి.మీ పొడవు (19 ప్యాకేజీలు) వివిధ దశల్లో ఉన్నాయి.
దీన్నిబట్టి పోస్టులో చెప్తున్నట్టు ఈ ప్రాజెక్ట్ 2020లోనే పూర్తి అయ్యిందన్న వాదన కరెక్ట్ కాదని స్పష్టమవుతుంది. ఐతే పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో కూడా ఈ ప్రాజెక్ట్‌కు సంబంధించింది కాదు. ఈ ఫోటోలో ఉన్నది ఖండాలా ఘాట్ ప్రాంతంలోని  ముంబై-పూణే ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేకి సంబంధించినది.
వైరల్ ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఈ ఫోటోను ఒక ఫోటోగ్రాఫర్ ఆన్లైన్‌లో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఇదే రోడ్డుకు సంబంధించిన మరికొన్ని ఫోటోలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, ముంబై-పూణే ఎక్స్‌ప్రెస్ వేకి సంబంధించిన ఫోటోను ఛార్‌ధామ్ రోడ్ ప్రాజెక్ట్‌కు సంబంధించినది అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
బంగ్లాదేశ్ హజ్ యాత్రికులకు సంబంధించిన ఫోటోను కేరళ ప్రభుత్వానికి ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 2, 2024
శబరిమల యాత్రికులు బస్సులో ఇబ్బందిగా కూర్చున్న ఫోటోను హజ్ యాత్రికులు సౌకర్యంగా ప్రయాణిస్తున్న ఫోటోతో పోల్చుతూ కేరళ ప్రభుత్వం శబరిమల యాత్రికుల పట్ల పక్షపాత వైఖరిని చూపిస్తుందని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ ఫోటోలకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కేరళ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన ఏర్పాట్లను ఉపయోగించి హజ్ యాత్రికులు సౌకర్యంగా ప్రయాణిస్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్(నిజం): కేరళ ప్రభుత్వం హజ్ యాత్రికులకు సౌకర్యమైన ఏర్పాట్లు చేసిందనే ఉద్దేశంలో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో బంగ్లాదేశ్ హజ్ యాత్రికులకు సంబంధించింది. గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా హజ్ యాత్రకు సంబంధించి అక్కడి వార్తా కథనాలు ఇవే ఫోటోను ఉపయోగిస్తున్నాయి. కాగా ఇటీవల శబరిమలలో అయ్యప్ప భక్తులకు కనీస సౌకర్యాలు కల్పించడంలలో కేరళ ప్రభుత్వం విఫలమైందనని అనేక  విమర్శలు వచ్చాయి. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఇటీవల శబరిమలలో అయ్యప్ప భక్తులకు కనీస సౌకర్యాలు కల్పించడంలలో కేరళ ప్రభుత్వం విఫలమైందని అనేక  విమర్శలు వచ్చాయి. ఏర్పాట్లపై అసంతృప్తి వ్యక్తం చేస్తూ అయ్యప్ప భక్తులు నిరసనకు దిగినట్టు కూడా వార్తా కథనాలు రిపోర్ట్ చేసాయి (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న అయ్యప్ప భక్తులు బస్సులో ఇబ్బందిగా కూర్చున్న ఫోటో కూడా ఈ క్రమంలో వార్తా కథనాలు రిపోర్ట్ చేసిందే.
ఐతే ఈ క్రమంలోనే హజ్ యాత్రికుల కోసం కేరళ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన సౌకర్యాలు అంటూ షేర్ చేసిన ఫోటోతో మాత్రం కేరళతో ఎటువంటి సంబంధం లేదు. ఈ ఫోటో బంగ్లాదేశ్ హజ్ యాత్రికులకు సంబంధించింది. ఈ ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా బంగ్లాదేశీయుల హజ్ యాత్రకు సంబంధించి అక్కడి వార్తా సంస్థలు ఇలాంటివే ఫోటోలను ప్రచురించిన వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). ఈ ఫోటోలలో ఉన్న వ్యక్తులు ప్రస్తుతం వైరల్ అవుతున్న ఫోటోలో ఉన్న వ్యక్తులు ఒక్కరే.
కానీ ఈ ఫోటో ఎప్పుడు తీసిందో కచ్చితమైన సమాచారం లేదు. గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా హజ్ యాత్రకు సంబంధించి అక్కడి వార్తా కథనాలు ఇవే ఫోటోను ఉపయోగిస్తున్నాయి. కాకపోతే ఈ కథనాల బట్టి ఈ ఫోటోతో కేరళ ప్రభుత్వానికి ఎటువంటి సంబంధం లేదని మాత్రం స్పష్టమవుతుంది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతీ సంవత్సరం హజ్ యాత్రికుల కోసం ప్రోత్సాహకాలు అందిస్తూ ఉంటుంది. ఈ క్రమంలోనే గతంలో  కేరళ ప్రభుత్వం కూడా హజ్ యాత్రికుల కోసం ప్రత్యేక బస్సులు ఏర్పాటు చేసినట్టు వార్తా కథనాలు ఉన్నప్పటికీ, ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న ఫోటో మాత్రం బంగ్లాదేశ్ హజ్ యాత్రికులకు సంబంధించింది.
చివరగా, బంగ్లాదేశ్ హజ్ యాత్రికులకు సంబంధించిందిన ఫోటోను కేరళ ప్రభుత్వానికి ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 2, 2024


text:
2020లో టైఫూన్ సమయంలో ఫిలిపీన్స్‌లో తీసిన ఫోటోని మార్ఫ్ చేసి ఢిల్లీ పరిస్థితి అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 3, 2021
“ఢిల్లీలో డెవలప్మెంట్ ఏ రేంజ్ లో ఉందో చూపించే ఒక చిత్రం” అంటూ ఒక ఫోటోతో ఉన్న పోస్టును సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నరు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నీటితో నిండి ఉన్న ఇంట్లో కేజ్రివాల్‌ను టీవీలో చూస్తున్న ఒక వ్యక్తి ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఫోటోలో ఉన్న వ్యక్తి ఫిలిపీన్స్‌కు చెందిన విక్టర్ జోస్ టాడియా. 2020లో టైఫూన్ గొని వల్ల అతని ఇంట్లో నీళ్ళు వచ్చి చేరటంతో అతన సరదాగా అలా కూర్చొని నెట్‌ఫ్లిక్స్ చూస్తున్నాడు. 01 నవంబర్ 2020న, సూపర్ టైఫూన్ గోని  ఫిలిపీన్స్‌లోని ఒక ద్వీపంవద్ద ల్యాండ్ ఫాల్ చేసి పెద్ద బీభత్సం సృష్టించింది. రెండు రోజుల క్రితం ఢిల్లీలో భారీ వర్షాలు కురవడంతో రోడ్లు నీళ్ళ తో జలమయం అయ్యాయి. దీనివల్ల నగరం అంతటా ట్రాఫిక్ జామ్ లు సంభవించాయి. చాలా మంది తమ ఇంట్లోకి నీళ్ళు వచ్చి చేరటంతో సోషల్ మీడియాలో తమ బాధని షేర్ చేసుకున్నారు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అటువంటి ఫోటోలు ఉన్న ఒక ఆర్టికల్ లభించింది. ఆ ఫోటోల్లో ఉన్న అతను ఫిలిపీన్స్‌కు చెందిన విక్టర్ జోస్ టాడియా అనబడే వ్యక్తి అని, టైఫూన్ గొని వల్ల అతని ఇంట్లో నీళ్ళు వచ్చి చేరాయని తెలుస్తుంది. టైఫూన్ వచ్చినా గానీ తన ఇంట్లో కరెంటు ఉండటంతో అతన సరదాగా అలా కూర్చొని నెట్‌ఫ్లిక్స్ చూస్తున్నాడని తెలిపారు.
విక్టర్ జోస్ టాడియా తన ఫేస్బుక్  అకౌంట్‌లో ఇటువంటి మరిన్ని ఫోటోలు షేర్ చేసినట్టు తన 01 నవంబర్ 2020 పోస్ట్ ద్వారా తెలుస్తుంది. ఇంకా కొన్ని ఆర్టికల్స్‌లో కూడా విక్టర్ జోస్ టాడియా గురించి మరియు అతని ఫోటోల గురించి రాయటం ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
01 నవంబర్ 2020న, సూపర్ టైఫూన్ గోని  ఫిలిపీన్స్‌లోని ఒక ద్వీపంవద్ద ల్యాండ్ ఫాల్ చేసింది, పెద్ద బీభత్సం సృష్టించింది.
పోస్టులోని ఫోటోను మరియు విక్టర్ జోస్ టాడియా తన ఫేస్బుక్  అకౌంట్‌లోని ఫోటోలను పోల్చి చూసినప్పుడు ఫోటోను మార్ఫ్ చేసినట్టు చూడొచ్చు.
రెండు రోజుల క్రితం ఢిల్లీలో భారీవర్షాలు కురవడంతో రోడ్లు నీళ్ళతో జలమయం అయ్యాయి. దీనివల్ల నగరం అంతటా ట్రాఫిక్ జామ్ లు సంభవించాయి. చాలా మంది తమ ఇంట్లోకి నీళ్ళు వచ్చి చేరటంతో సోషల్ మీడియాలో తమ బాధని  షేర్ చేసుకున్నారని ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది.
చివరగా, 2020లో టైఫూన్ వల్ల ఇంట్లో నీళ్ళు వచ్చి చేరటంతో సరదాగా కూర్చొని నెట్‌ఫ్లిక్స్ చూస్తున్న ఫోటోను మార్ఫ్ చేసి ఢిల్లీకి సంబంధించినదిగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: September 3, 2021


text:
ఎంగిలి చేసిన జ్యూస్ కస్టమర్లకు ఇస్తున్నట్టు ఉండే ఒక ప్రాంక్ వీడియోను మతపరమైన ఆరోపణలతో తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 22, 2023
ముందు తాను తాగి ఎంగిలి చేసిన జ్యూస్ గ్లాస్‌ను కస్టమర్‌కు ఇవ్వడంతో ఆగ్రహించిన ఒకతను  ఆ జ్యూస్ షాప్ యజమానిపై దాడికి దిగిన వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. వీడియోలోని వ్యక్తులు అరబిక్ మాట్లాడుతుండడం మరియు వీడియోపై అరబిక్‌లో కాప్షన్స్ ఉండడంతో ఆ యజమాని ముస్లిం అంటూ మతపరమైన కోణంలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ముస్లిం దుకాణదారుడు తాను ఎంగిలి చేసిన జ్యూస్‌ను కస్టమర్‌కు అందిస్తున్న వీడియో
ఫాక్ట్(నిజం): ఇది ఒక ప్రాంక్ వీడియో, ఈ వీడియో పూర్తి ఫుటేజ్‌ను పరిశీలిస్తే ఎంగిలి చేసిన జ్యూస్ ఇచ్చినందుకు కస్టమర్ యజమానిపై దాడి చేసిన అనంతరం ఆ యజమాని ఇది ప్రాంక్ ఆని వ్యాన్ లోపల కెమెరాలు ఉన్నాయని ఆ కస్టమర్‌కు చూపిస్తాడు. ఆ తరవాత వాళ్ళిద్దరూ నవ్వుతూ ఆలింగనం చేసుకుంటారు. దీన్నిబట్టి ఒక ప్రాంక్ వీడియోను మతపరమైన కోణంలో తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారని స్పష్టమవుతుంది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
వైరల్ వీడియోలో కనిపిస్తున్నట్టు ఆ జ్యూస్ షాప్ యజమాని తాను ఎంగిలి చేసిన జ్యూస్‌ను కస్టమర్‌కు అందిస్తాడు. ఐతే ఇది నిజంగా జరిగిన ఘటన కాదు. ఒక ప్రాంక్‌లో భాగంగా ఆ జ్యూస్ షాప్ ఓనర్ ఇలా చేస్తాడు.
వైరల్ వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్‌ను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే వీడియోను షేర్ చేసిన అనేక సోషల్ మీడియా పోస్టులు మరియు యూట్యూబ్ వీడియోలు మాకు కనిపించాయి. ఈ క్రమంలోనే కొన్ని సోషల్ మీడియా పోస్టులో ఈ వీడియో యొక్క ఎక్కువ 1:40 నిమిషాల నిడివిగల ఫుటేజ్‌ను షేర్ చేసాయి.
ఈ ఫుటేజ్‌ను పరిశీలిస్తే ఇది ఒక ప్రాంక్ వీడియో అని అర్ధమవుతుంది. ఎంగిలి చేసిన జ్యూస్ ఇచ్చినందుకు కస్టమర్ యజమానిపై దాడి చేసిన అనంతరం ఆ యజమాని ఇది ప్రాంక్ ఆని వ్యాన్ లోపల కెమెరాలు ఉన్నాయని ఆ కస్టమర్‌కు చూపిస్తాడు. ఆ తరవాత వాళ్ళిద్దరూ  నవ్వుతూ ఆలింగనం చేసుకుంటారు. దీన్నిబట్టి వీడియోలో చూపిస్తున్నది నిజం కాదని స్పష్టమవుతుంది.
ప్రస్తుతం వైరల్ అవుతున్న వీడియోపై కూడా అరబిక్‌లో ప్రాంక్ ఇన్ ఇస్లామిక్ యూనివర్సిటీ అని స్పష్టంగా రాసి ఉంది. కాబట్టి ఒక ప్రాంక్ వీడియోను మతపరమైన కోణంలో తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారని స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, ఎంగిలి చేసిన జ్యూస్ కస్టమర్లకు ఇస్తున్నట్టు ఉండే ఒక ప్రాంక్ వీడియోను మతపరమైన ఆరోపణలతో తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: September 22, 2023


text:
‘ఓలా రెస్ట్ రూమ్స్’ పేరుతో ఓలా సంస్థ త్వరలో మొబైల్ టాయ్‌లెట్ క్యాబులను ప్రారంభించబోతున్నట్టుగా షేర్ చేస్తున్నది ఒక ప్రాంక్ వీడియో - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 3, 2023
ఓలా క్యాబ్ సంస్థ త్వరలో భారత దేశంలో మొబైల్ టాయ్‌లెట్లను ప్రారంభించబోతున్నాయి, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. ‘ఓలా రెస్ట్ రూమ్స్’ మొబైల్ టాయ్‌లెట్ క్యాబుల సదుపాయాల గురించి వివరిస్తున్న ఒక ప్రకటన వీడియోని ఈ పోస్టులో షేర్ చేశారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఓలా క్యాబ్ సంస్థ త్వరలో దేశంలో మొబైల్ టాయ్‌లెట్ క్యాబులను ప్రారంభించబోతున్నట్టుగా షేర్ చేస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): 2019 ఏప్రిల్ ఫూల్స్ డే సందర్భంగా ఓలా సంస్థ దేశంలో మరుగుదొడ్ల కొరత మరియు పారిశుద్ధ్యం గురుంచి అవగాహన  కోసం ఉద్దేశిస్తూ ఈ ప్రాంక్ వీడియోని పబ్లిష్ చేసింది. ఈ వీడియో ఒక ప్రాంక్ అని, ‘ఓలా రెస్ట్ రూమ్స్’ లాంటి సదుపాయలేవీ తాము ప్రారంభించట్లేదాని ఓలా మరో వీడియోలో స్పష్టం కూడా చేసింది. దేశంలో మరుగుదొడ్ల  సదుపాయాలను మరియు పారిశుధ్యాన్ని మెరుగుపరిచేందుకు ‘Gramalaya’ అనే NGO సంస్థతో జత కలిసినట్టు ఓలా అప్పుడు ప్రకటించింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కోసం వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ఒక యూట్యూబ్ యూసర్ 2019లో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. 2019 ఏప్రిల్ ఫూల్ డే సందర్భంగా ఓలా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన ప్రాంక్ వీడియో అంటూ ఈ వీడియోని ఆ యూసర్ షేర్ చేశారు. ఈ వీడియోకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, ఇదే వీడియోని ఓలా 29 మార్చి 2019 నాడు తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ‘ఓలా రెస్ట్‌రూమ్స్’ అనే కొత్త సదుపాయాన్ని మీకు పరిచయం చేస్తున్నామంటూ ఓలా ఈ వీడియోని పబ్లిష్ చేసింది.
అయితే, 02 ఏప్రిల్ 2019 నాడు పబ్లిష్ చేసిన మరో వీడియోలో, ఓలా సంస్థ, ఇదివరకు తాము ‘ఓలా రెస్ట్‌రూమ్స్’ పేరుతో పబ్లిష్ చేసిన వీడియో ఒక ప్రాంక్ వీడియో అని, ‘ఓలా రెస్ట్‌రూమ్స్’ నిజం కాకపోవచ్చు కానీ, దేశంలో టాయ్‌లెట్ల కొరత మరియు పారిశుధ్య సమస్యలు నిజమని పేర్కొంది. ఏప్రిల్ ఫూల్స్ డే సందర్భంగా ఓలా సంస్థ ఇలాంటి ప్రాంక్ వీడియోలను పబ్లిష్ చేస్తుంది.
దేశంలో మరుగుదొడ్ల సదుపాయాలను మరియు పారిశుధ్యాన్ని మెరుగుపరిచేందుకు ‘Gramalaya’ అనే NGO సంస్థతో తాము జత కలిసినట్టు ఓలా తెలిపింది. 02 ఏప్రిల్ 2019 నుండి ప్రతి ఓలా రైడ్ బుకింగ్ నుండి ‘Gramalaya’కు ఒక రూపాయి విరాళం చెల్లించే సదుపాయం వినియోగదారులకు కల్పిస్తామని ఓలా తెలిపింది. ఓలా పబ్లిష్ చేసిన ఈ ప్రాంక్ వీడియోకి సంబంధించి పలు వార్తా సంస్థలు 2019లో ఆర్టికల్స్ కూడా పబ్లిష్ చేశాయి. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో ఒక ప్రాంక్ వీడియో అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరిగా, 2019లో ఓలా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన ఒక ప్రాంక్ వీడియోని నిజమని భావిస్తూ దేశంలో ‘ఓలా రెస్ట్ రూమ్స్’ పేరుతో ఓలా మొబైల్ టాయ్‌లెట్స్ క్యాబులను ప్రారంభించబోతున్నట్టుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 3, 2023


text:
నోయిడాలో హనుమాన్ జయంతి సందర్భంగా తీసిన వీడియోని జమ్మూలో హిందువులు నుపుర్ శర్మకు మద్దతుగా చేస్తున్న ర్యాలీ అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 15, 2022
జమ్మూలో హిందువులు నుపుర్ శర్మకు మద్దతుగా ర్యాలీ తీసినట్టు ఒక వీడియోతో ఉన్న పోస్టును సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: జమ్మూలో హిందువులు నుపుర్ శర్మకు మద్దతు తెలుపుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: ఈ వీడియో నోయిడాలో హనుమాన్ జయంతి సందర్భంగా జరిగిన ఊరేగింపులో భాగంగా తీసింది. 17 ఏప్రిల్ 2022న నోయిడాలో హనుమాన్ జయంతి సందర్భంగా బజరంగ్ దళ్ మరియు విశ్వహిందూ పరిషత్ భారీ ఊరేగింపును నిర్వహించాయి. కొంతమంది ముస్లింలు నోయిడాలో అలాంటి ఊరేగింపులో పాల్గొన్న ప్రజలకు నీళ్లు మరియు ఆహార పథార్థాలు కూడా అందించారు. దేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో నూపుర్ శర్మకు మద్దతుగా ర్యాలీలు జరిగినప్పటికీ, ఈ వైరల్ వీడియో ఇటీవల ర్యాలీలకు సంబంధించినది కాదు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
వీడియోను స్క్రీన్‌షాట్స్ తీసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే వీడియో ఫేస్‌బుక్‌లో అప్‌లోడ్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. ఈ వీడియో 18 ఏప్రిల్ 2022న ‘RSS Noida’ అనే పేజీ ద్వారా అప్‌లోడ్ చేయబడింది. అంటే ఆ వీడియో దాదాపు రెండు నెలల కిందటిది. దీనికి, ఇటీవల నూపుర్ శర్మ చేసిన వ్యాఖ్యలతో సంబంధం లేదు.
ఆ ఫేస్‌బుక్ పోస్ట్ ప్రకారం, వైరల్ వీడియో నోయిడాలో హనుమాన్ జయంతి మరియు శ్రీరామనవమి వేడుకలలో భాగంగా తీసింది. సంబంధిత కీ–వర్డ్స్ తో  ఆన్‌లైన్‌లో వెతకగా, యూట్యూబ్ ఛానెల్ – ‘జన్ జోష్ న్యూస్’ – విజువల్స్ నోయిడాకు చెందినవని తెలిపింది. హనుమాన్ జయంతిని పురస్కరించుకుని నోయిడాలో విశ్వహిందూ పరిషత్ మరియు బజరంగ్ దళ్ ఆధ్వర్యంలో ఊరేగింపు జరిగింది. ఊరేగింపు వీడియోను విశ్వ హిందూ పరిషత్ నోయిడా యొక్క ఫేస్‌బుక్ పేజీలో కూడా చూడవచ్చు.
17 ఏప్రిల్ 2022న నోయిడాలో హనుమాన్ జయంతి సందర్భంగా బజరంగ్ దళ్ మరియు విశ్వ హిందూ పరిషత్ భారీ ఊరేగింపును నిర్వహించాయి. నోయిడాలో ఊరేగింపులో పాల్గొనే ప్రజలకు కొంతమంది ముస్లింలు నీళ్లు మరియు ఆహార పథార్థాలు అందించారు కూడా. కాబట్టి, ఈ వీడియో నూపుర్ శర్మ  మహమ్మద్ ప్రవక్తపై చేసిన వ్యాఖ్యలకు సంబంధించినది కాదు.
కొన్ని వార్తా కథనాల ప్రకారం, దేశంలోని కొన్ని ప్రాంతాలలో నుపుర్ శర్మకు మద్దతుగా ర్యాలీలు జరిగాయి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). అయితే ఈ వైరల్ వీడియో మాత్రం ఇటీవల జరిగిన అలాంటి ర్యాలీలకు సంబంధించినది కాదు.
చివరగా, నోయిడాలో హనుమాన్ జయంతి సందర్భంగా తీసిన వీడియోను జమ్మూలో హిందువులు నుపుర్ శర్మకు మద్దతు చేస్తున్న ర్యాలీ అని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
‘టిబెట్‌లో మేఘం నేలపై ఒరిగింది’ అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నది ఒక ఇసుక తుఫాను - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 12, 2023
“టిబెట్‌లో మేఘం నేలపై ఒరిగింది, దీనివల్ల వాహనాలు నిలిచిపోయాయి, అద్భుతమైన దృశ్యం”, అని చెప్తూ ఒక పోస్ట్‌ని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: టిబెట్‌లో మేఘం నేలపై ఒరిగింది. ఆ వింతను వీడియోలో చూడవచ్చు.
ఫాక్ట్: వీడియోలో కనిపించేది నేలపై ఒరిగిన మేఘం కాదు. అది ఒక ఇసుక తుఫాను. కావున, పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్ట్‌లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్‌షాట్స్‌ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌లో వెతకగా, ఆ వీడియో ఎప్పటినుండో ఇంటర్నెట్‌లో వివిధ ప్రదేశాల పేర్లతో షేర్ అవుతున్నట్టు తెలిసింది. అది చైనాలోని షింజియాంగ్‌లో తీసిన వీడియో అని కొందరు 2018లో పోస్ట్ చేసినట్టు ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. అయితే, ఆ వీడియోని ఎక్కడ తీసారనే ఖచ్చితమైన సమాచారం మాకు లభించలేదు. కానీ, ఆ వీడియోలో కనిపించేది నేలపై ఒరిగిన మేఘం కాదని, అది ఒక ఇసుక తుఫానని 2018లోనే వివిధ మీడియా సంస్థలు వార్తలు ప్రచురించినట్టు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఇలాంటి ఇసుక తుఫానులు వింతేమి కావు. ఇలాంటి ఇసుక తుఫానులు ప్రపంచంలోని వివిధ ప్రదేశాల్లో వస్తూ ఉంటాయి. రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలో 2019లో ఇలాంటి ఒక ఇసుక తుఫాను వచ్చినప్పుడు తీసిన వీడియోని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఇసుక తుఫానులకు సంబంధించిన మరింత సమాచారం ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, ‘టిబెట్‌లో మేఘం నేలపై ఒరిగింది’ అంటూ పోస్ట్‌లో షేర్ చేస్తున్న వీడియోలో కనిపిస్తున్నది ఒక ఇసుక తుఫాను.

created: January 12, 2023


text:
కింగ్ చార్లెస్ 24 గంటలు ఆసుపత్రి కారిడార్‌లో గడిపాడు అని చెప్తున్న వ్యంగ్య, కల్పిత కథనాన్ని నిజమైన వార్తగా షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 9, 2024
యునైటెడ్ కింగ్‌డమ్ (UK) రాజు, కింగ్ చార్లెస్ III ఒక హాస్పిటల్ కారిడార్‌లోని ట్రాలీపై ఉన్న గ్రాఫిక్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేయబడుతోంది. ఇటీవల కింగ్ చార్లెస్ కు  క్యాన్సర్ వ్యాధి ఉంది అని పరీక్షల్లో నిర్ధారించబడింది అని బకింగ్‌హాం ప్యాలస్ వెల్లడించిన తరుణంలో, చికిత్స పొందేందుకు ఆసుపత్రి కారిడార్‌లో 24 గంటలు వేచి ఉండాల్సి వచ్చిందని క్లెయిమ్ చేస్తూ ఈ ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా ఈ క్లెయిమ్ యొక్క నిజానిజాల్ని పరిశీలిద్దాం.
క్లెయిమ్: కింగ్ చార్లెస్ III ఇటీవల ఒక ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందేందుకు 24 గంటల పాటు ఆసుపత్రి కారిడార్‌లో వేచి ఉండాల్సి వచ్చింది.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ క్లెయిమ్ యొక్క విశ్వసనీయతని ధృవీకరించడానికి ఎటువంటి ఆధారాలు  లేవు.  ‘న్యూస్ థంప్’ అనే ఒక బ్రిటీష్ వెబ్‌సైట్, వైరల్ ఫొటోలో ఉన్న టైటిల్‌ని పోలిన హెడ్‌లైన్‌తో ఒక కథనాన్ని ప్రచురించింది,  కానీ ఈ వెబ్సైట్ ఒక సెటైరికల్, అంటే వ్యంగ్య, కల్పిత కథనాల్ని ప్రచురించే వెబ్సైట్, ఇది నిజం న్యూస్ కాదు. కావున, పోస్ట్‌లో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
ముందుగా, వైరల్ క్లెయిమ్‌లో చెప్తున్నట్టు కింగ్ చార్లెస్ III తన చికిత్స కోసం హాస్పిటల్ కారిడార్‌లో 24 గంటలపాటు వేచి ఉన్నారు అనే క్లెయిమ్‌ని వెరిఫై చేయడానికి ఇంటర్నెట్‌లో తగిన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి సెర్చ్ చేసాము. కానీ ఈ క్లెయిమ్‌ని నిర్ధారిస్తూ మాకు ఎటువంటి  విశ్వసనీయమైన వార్తా కథనాలు లేదా నివేదికలు దొరకలేదు.
తర్వాత, మా సెర్చ్‌లో స్పూఫ్ కథనాల్ని ప్రచురించే ‘న్యూస్ థంప్’ అనే వ్యంగ్య వార్తల వెబ్‌సైట్ ప్రచురించిన ఒక  కథనం దొరికింది. సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా వైరల్ అయ్యిన గ్రాఫిక్‌లో ఉన్న  హెడ్‌లైన్ మరియు ఫోటో ఈ  ‘న్యూస్ థంప్’ కథనంలోనూ ఉన్నాయి.
వారి ‘x’ హ్యాండిల్‌పై ‘న్యూస్ థంప్’ బయోలో వీరు సెటైర్ (వ్యంగ్య, కల్పిత) వార్తా కథనాలు రాస్తారు అనే వాదనకి ఆధారంగా ‘Former blue check. Topical satire from the UK and around the world. You’re not supposed to believe what we write, you idiot. ‘ అని ఉంది.
‘న్యూస్ థంప్’ వాస్తవ వార్తలకు మూలం కాదని, వ్యంగ్య, కల్పిత కథనాలని ప్రచురిస్తుంది అని  వీరి ట్విట్టర్ బయో స్పష్టం చేస్తుంది. వ్యంగ్య కథనాన్ని తప్పుగా అన్వయించి నిజమైన వార్తగా సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు అని దీన్ని బట్టి మనం అర్థం చేసుకోవచ్చు.
కింగ్ చార్లెస్ III ఆరోగ్య పరిస్థితి గురించి వెల్లడిస్తూ, బకింగ్‌హామ్ ప్యాలెస్ 5 ఫిబ్రవరి 2024న ఒక ప్రకటన చేసింది. ఈ ప్రకటన ప్రకారం, కింగ్ చార్లెస్ III ఇటీవల ప్రోస్టేట్ చికిత్స పొందుతున్నప్పుడు తను క్యాన్సర్‌తో కూడా బాధపడుతున్నట్లు డాక్టర్లు గుర్తించారు అని చెప్పారు.
అతను ప్రస్తుతం తన మొదటి రౌండ్ క్యాన్సర్ చికిత్స పొందిన తరువాత తన ప్రైవేట్ ఎస్టేట్, సాండ్రింగ్‌హామ్ హౌస్‌లో కోలుకుంటున్నాడు.
చివరిగా, కింగ్ చార్లెస్ III తన చికిత్స కోసం 24 గంటల పాటు ఆసుపత్రి కారిడార్‌లో వేచి ఉండాల్సి వచ్చిందని విస్తృతంగా షేర్ చేసిన పోస్ట్ తప్పు. ఈ కథ ఒక వ్యంగ్య, కల్పిత కథనం నుండి ఉద్భవించింది, నిజమైన వార్త కాదు.

created: February 9, 2024


text:
ఒక స్వీడిష్ షార్ట్ ఫిల్మ్ దృశ్యాలను హిట్లర్ కాన్సంట్రేషన్ క్యాంపులకు సంబంధించినదిగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 24, 2023
‘హిట్లర్ యూదులను బట్టలూడదీసి కంటైనర్ లో కుక్కి టీయర్ గ్యాస్ ప్రయోగించి క్రూరాతి క్రూరంగ దారుణంగా చంపాడో చూడండి..! వాళ్ళను క్యాంపులలో పెట్టి ఆహారం ఇవ్వకుండా ఎలా హింసించాడో దుర్మార్గుడు‘ అంటూ ఒక వీడియోను సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ వీడియో వెనుక నిజం ఏంటో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హిట్లర్ యూదులను బట్టలూడదీసి కంటైనర్ లో కుక్కి టీయర్ గ్యాస్ ప్రయోగించి దారుణంగా చంపుతున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలో చివర చూపించిన దృశ్యాలు హిట్లర్ కాన్సంట్రేషన్ క్యాంపులవే  అయినప్పటికీ, వీడియో మొదట్లో బట్టలు లేకుండా కంటైనర్లో మనుషులను పంపుతున్న దృశ్యం 1991లో రాయ్ ఆండర్సన్ దర్శకత్వం వహించిన Härlig er jorden అనే ఒక స్వీడిష్ షార్ట్ ఫిల్మ్ లోనిది. కావున, ఈ పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
హిట్లర్ యొక్క కాన్సంట్రేషన్ క్యాంపులు రెండవ ప్రపంచ యుద్ధంలో జరిగిన హోలోకాస్ట్ అనబడే మారణహోమంలో ప్రధాన భాగం. మైనారిటీ సమూహాలను, ప్రధానంగా యూదులను (Jews) నిర్బంధించడానికి, క్రమపద్ధతిలో హింసించడానికి నాజీలు ఈ క్యాంపులను  స్థాపించారు.
వైరల్ వీడియో యొక్క కీ ఫ్రేమ్ల ఆధారంగా రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, వీడియోలో చివరి కొన్ని దృశ్యాలు హిట్లర్ స్థాపించిన కాన్సంట్రేషన్ క్యాంపులకు సంబంధించినవే అయినప్పటికీ  (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ), పోస్టులో బట్టలు లేకుండా కంటైనర్లోకి  మనుషులను పంపుతున్న దృశ్యం Härlig er jorden అనే ఒక స్వీడిష్ షార్ట్ ఫిలింలోని ఒక సన్నివేశం అని YouTube వీడియో ద్వారా తెలిసింది.
Härlig er jorden (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) అనేది ఒక స్వీడిష్ లఘు చిత్రం. ఇది 1991లో రాయ్ ఆండర్సన్ దర్శకత్వం వహించారు మరియు Klas-Gösta Olsson నటించారు. ఈ చిత్రం ఒక తెల్లటి మేకప్‌లో ఉన్న వ్యక్తి యొక్క కథను చెబుతుంది, అతను తన జీవితం, అతని చీకటి, శైలీకృత ప్రపంచం గుండా వీక్షకుడిని తీసుకెళ్తాడు.
చివరిగా, 1991లోని ఒక స్వీడిష్ షార్ట్ ఫిల్మ్ లోని సన్నివేశాన్ని హిట్లర్ కాన్సంట్రేషన్ క్యాంపులకు సంబంధించినదిగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 24, 2023


text:
ఈజిప్ట్ దేశంలో చిత్రీకరించిన ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియోని భారతదేశంలో బుర్ఖా ధరించిన మహిళ బాలుడిని కిడ్నాప్ చేస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 7, 2022
బుర్ఖా ధరించి ఉన్న ముస్లిం మహిళ ఒక బాలుడిని స్పృహకోల్పోయేలా చేసి అతన్ని కిడ్నాప్ చేస్తున్న దృశ్యాలు అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. బుర్ఖా ధరించిన మహిళ ఒక బాలుడి భుజంపై పిన్నుతో గుచ్చి, అతను స్పృహ కోల్పోయిన తరువాత మరొకరి సహాయంతో ఆ బాలుడిని కిడ్నాప్ చేస్తున్న దృశ్యాలను మనం ఈ వీడియోలో చూడవచ్చు. భారతదేశంలో ప్రస్తుతం పిల్లలను ఎత్తుకపోయి అక్రమ రవాణా చేసే భయంకర నేరాలు జరుగుతున్నాయని, ఆడపిల్లలను కూడా కిడ్నాప్ చేస్తున్నారని ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్ : బుర్ఖా ధరించి ఉన్న ముస్లిం మహిళ ఒక బాలుడిని మత్తులోకి దించి అతన్ని కిడ్నాప్ చేస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసినది ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియో. ఈజిప్ట్ దేశానికి చెందిన కొందరు యువకులు సోషల్ మీడియాలో ఎక్కువ వ్యూస్ పొంది డబ్బులు సంపాదించాలనే ఉద్దేశంతో ఈ వీడియోని చిత్రీకరించారు. సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న ఈ వీడియో ఫేక్ అని, ఈ వీడియోని చిత్రికరించిన యువకులని అరెస్ట్ చేసినట్టు ఈజిప్ట్ అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ స్పష్టం చేసింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘Ashraq News Al Sharq’ వార్తా సంస్థ తమ ఫేస్‌బుక్ పేజీలో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఇది ఒక స్క్రి ప్టెడ్ వీడియో అని, ఈజిప్ట్ దేశానికి చెందిన నలుగురు యువకులు ఈ వీడియోని కావాలని చిత్రీకరించారని ఈ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసింది. ఈ స్క్రిప్టెడ్ వీడియోకి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలని  తెలుపుతూ ‘Al Hadath’ వార్తా సంస్థ 29 జూన్ 2022 నాడు ఒక ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. ఈజిప్ట్ దేశానికి చెందిన నలుగురు యువకులు సోషల్ మీడియాలో వ్యూస్ పెంచుకొని డబ్బులు సంపాదించాలనే  ఉద్దేశంతో ఈ వీడియోని చిత్రీకరించారని ఈ ఆర్టికల్ రిపోర్ట్ చేసింది.
సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న ఈ వీడియో ఫేక్ అని, సోషల్ మీడియాలో వ్యూస్  పెంచుకొని డబ్బులు సంపాదించుకోవాలనే ఉద్దేశంతోనే నలుగురు యువకులు ఈ వీడియోని చిత్రీకరించారని తెలుపుతూ ఈజిప్ట్ అంతర్గత వ్యవహారాల మంత్రిత్వ శాఖ తమ ఫేస్‌బుక్ పేజీలో 29 జూన్ 2022 నాడు ఒక వీడియోని పబ్లిష్ చేసింది. ఈ వీడియోని చిత్రీకరించిన నలుగురు యువకులని అరెస్ట్ చేసినట్టు ఈజిప్ట్ అంతర్గత మంత్రిత్వ శాఖ తెలిపింది.  ఈ స్క్రిప్టెడ్ వీడియోని చిత్రీకరించడానికి గల కారణాలని ఒక నిందితుడు వివరిస్తున్న దృశ్యాలని మనం ఈ వీడియోలో చూడవచ్చు.
ఈ స్క్రిప్టెడ్ వీడియోకి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలని తెలుపుతూ పబ్లిష్ చేసిన మరికొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో ఒక డ్రామా అని, నిజమైన సంఘటన కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ఈజిప్ట్ దేశంలో చిత్రీకరించిన ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియోని భారతదేశంలో బుర్ఖా ధరించిన ముస్లిం మహిళ బాలుడిని కిడ్నాప్ చేస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియోని నిజమైన లవ్ జిహాద్ ఘటన వీడియోగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 8, 2022
“సల్మాన్ అనేవాడు రాహుల్‌గా అని పేరు మార్చుకుని హిందూ అమ్మాయిని మోసం చేసి పెళ్లి చేసుకోవాలని చూసాడు……హిందూ అమ్మాయిలు తస్మాత్ జాగ్రత్త”, అని చెప్తూ ఒక వీడియోని ‘Love_Jihad’ అనే హాష్‌టాగ్‌తో సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: సల్మాన్ అనేవాడు రాహుల్‌గా పేరు మార్చుకుని హిందూ అమ్మాయిని మోసం చేసి పెళ్లి చేసుకోవాలని చూసిన లవ్ జిహాద్ ఘటన వీడియో.
ఫాక్ట్: పోస్ట్‌లోని వీడియోలో జరిగినది నిజమైన ఘటన కాదు. అది ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియో. ‘Basant Jangra’ అనే ఒక ఆర్టిస్ట్ పేజీ ఆ వీడియోని మొదటిగా ఫేస్బుక్‌లో పోస్ట్ చేసింది. అలాంటి చాలా స్క్రిప్టెడ్ వీడియోలు ఆ పేజీలో చూడవచ్చు. కావున పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్‌లోని వీడియో గురించి వెతకగా, ‘Basant Jangra’ అనే ఒక ఆర్టిస్ట్ పేజీ ఆ వీడియోని మొదటిగా ఫేస్బుక్‌లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ పేజీలో పెట్టేవి స్క్రిప్టెడ్ వీడియోలని, వాస్తవ ఘటనలు కావని ఆ పేజీ పోస్ట్ చేసిన వివిధ ఇతర వీడియోల్లో గమనిక రాసినట్టు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
పోస్ట్‌లోని వీడియోలో కూడా బసంత్ జాంగ్ర ఆర్టిస్ట్‌ని చూడవచ్చు. అంతేకాదు, వీడియోలోని పెళ్లి కూతురు దుస్తులు మరియు ఆ పేజీ పోస్ట్ చేసిన ఇతర పెళ్లికి సంబంధించిన వీడియోలలోని పెళ్లి కూతురు దుస్తులు ఒకే విధంగా ఉండడం గమనించవచ్చు. ఆ వీడియోలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. వీడియో గురించి బసంత్ జాంగ్రకి కూడా FACTLY మెసేజ్ చేసింది; అతని నుండి జవాబు వస్తే ఈ అర్టికల్‌లో అప్డేట్ ఇస్తాము.
ఇంతకముందు కూడా ఇలాంటి చాలా స్క్రిప్టెడ్ వీడియోలు వాస్తవ ఘటనలుగా వైరల్ అయినప్పుడు, వాటి గురించి FACTLY రాసిన ఫ్యాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చదవచ్చు.
చివరగా, స్క్రిప్టెడ్ వీడియోని నిజమైన లవ్ జిహాద్ ఘటన వీడియోగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 8, 2022


text:
పుచ్చకాయలో రసాయనాలు చేర్చి అమ్ముతున్నారు అంటూ స్క్రిప్టెడ్ వీడియోను షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 9, 2024
ఒక వ్యక్తి పుచ్చకాయను ఎర్రగా, తియ్యగా మార్చేందుకు కెమికల్స్ వాడుతున్న సమయంలో పోలీసులకు దొరికిపోయిన వీడియో అంటూ సోషల్ మీడియాలో (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) షేర్ చేయబడుతోంది. దీని వెనుక ఉన్న వాస్తవం ఈ కథనం ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: ఒక వ్యక్తి పుచ్చకాయను ఎర్రగా, తియ్యగా మార్చేందుకు కెమికల్స్ వాడుతున్న సమయంలో పోలీసులకు దొరికిపోయిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్(నిజం): వీడియో మొదట్లో ఒక disclaimer ద్వారా ఈ వీడియో నిజం కాదు అని, ఇది ఒక స్క్రిప్ట్ చేయబడిన వీడియో అని తెలుపబడింది. వైరల్ వీడియోలో ఉన్న వ్యక్తితో ఇటువంటి చాలా స్క్రిప్టెడ్ వీడియోలు ‘సోషల్ మెసేజ్’ అనే ఒక ఫేస్బుక్ పేజీలో దొరికాయి. పైగా, ఈ పేజీ ప్రొఫైల్లో ‘ఈ పేజీలో పోస్ట్ చేయబడిన కొన్ని వీడియోలు స్క్రిప్టెడ్. ఇవి అవగాహన మరియు వినోదం కోసం రూపొందించబడినవి’ అని పేర్కొన్నారు. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
వైరల్ వీడియోను పరిశీలిస్తే, వీడియో మొదట్లో ఒక disclaimer ద్వారా ఈ వీడియో నిజం కాదు అని, ఇది ఒక స్క్రిప్ట్ చేయబడిన వీడియో అని తెలుస్తుంది.
దీని గురించి మరింత తెలుసుకునేందుకు వీడియో యొక్క కీ ఫ్రేములను ఉపయోగిస్తూ రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేయగా, ‘సోషల్ మెసేజ్’ అనే ఫేస్బుక్ పేజీలో వైరల్ వీడియో 29 ఏప్రిల్ 2024 న షేర్ చేసినట్టు గమనించాం. ఇటువంటి చాలా స్క్రిప్టెడ్ వీడియోలు ఈ పేజీలో దొరికాయి. అంతే కాకుండా, వైరల్ వీడియోలో ఉన్న వ్యక్తి పలు వీడయోలలో ఉండడం మేము గమనించాం(ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). పైగా, ఈ పేజీ యొక్క ప్రొఫైల్లో ‘ఈ పేజీలో పోస్ట్ చేయబడిన కొన్ని వీడియోలు స్క్రిప్టెడ్. ఇవి అవగాహన మరియు వినోదం కోసం రూపొందించబడినవి’ అని పేర్కొనడం గమనించాం.
భారత ప్రభుత్వ ఫుడ్ సెక్యూరిటీ అండ్ స్టాండర్డ్స్ అథారిటీ అఫ్ ఇండియా (FSSAI) వారు, ఇంట్లో ఆహార కల్తీని తనిఖీ చేయటానికి కొన్ని పద్ధతులను ప్రచురించింది. దీని ప్రకారం పుచ్చకాయలోని ఎర్రటి గుజ్జుపై కాటన్ బాల్‌ను కొన్ని సార్లు రుద్దితే, ఆ దూది ఎర్రగా మారినట్టయితే ఈ పుచ్చకాయలో ఎరిథ్రోసిన్ అనే రసాయనం చేరి ఉంటుందని అంచనా వేయవచ్చు. దానికి రంగు రాకపోతే, పుచ్చకాయ తినడానికి సురక్షితం అని సూచన.
చివరిగా, పుచ్చకాయలో రసాయనాలు చేర్చి అమ్ముతున్నారు అంటూ స్క్రిప్టెడ్ వీడియోను షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
అమ్మాయిలకు మత్తుమందు ఇచ్చి ట్రాప్ చేస్తున్న ముస్లిములు అంటూ ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 21, 2021
ముస్లిం యువకులు అమ్మాయిలకు కేక్‌లో మత్తుమందు ఇచ్చి వారిని ట్రాప్ చేస్తున్నారని అర్ధం వచ్చేలా చెప్తూ, దీనికి సంబంధించి ఒక వీడియోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ముస్లిం యువకులు అమ్మాయిలకు కేక్‌లో మత్తుమందు ఇచ్చి వారిని ట్రాప్ చేస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలోని దృశ్యాలు నిజమైన ఘటనకు సంబంధించినవి కావు, ఇది ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియో. ప్రజలకు అవగాహన కల్పించాలనే ఉద్దేశంతో ఇటువంటి వీడియోలను చిత్రీకరించి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఇవి స్క్రిప్టెడ్ వీడియోలు  అని పేర్కొంటూ వీడియో చివర్లో స్పష్టంగా ఒక డిస్‌క్లైమెర్ కూడా ప్రదర్శిస్తున్నారు. ఇందులో ముస్లిం యువకులు అని కూడా ఎక్కడా చెప్పలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
వైరల్ వీడియోలోని దృశ్యాలు నిజంగా జరిగిన ఘటనకు సంబంధించినవి కావు,ఇది ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియో. వైరల్ వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్‌ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే వీడియో యొక్క పూర్తి నిడివిగల వీడియోని ప్రముఖ నటి సంజన గల్రానీ తన ఫేస్‌బుక్ పేజీలో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఐతే సంజన గల్రానీ ఈ వీడియోని షేర్ చేసిన పోస్టులో ఇది ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియో అని, అవగాహన కోసం ఈ వీడియోని చిత్రీకరించినట్టు స్పష్టంగా పేర్కొంది.
సంజన గల్రానీ షేర్ చేసిన పూర్తి వీడియో చివర్లో కూడా ఇది ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియో అని, అవగాహన కోసం ఈ వీడియోని చిత్రీకరించినట్టు స్పష్టంగా ఒక డిస్‌క్లైమెర్ కూడా ఉంది, పైగా సంజన గల్రానీ పోస్టులో వీడియోకి సంబంధించి ఎటువంటి మతపరమైన ఆరోపణలు చేయలేదు. ఐతే ఈ వీడియోలో డిస్‌క్లైమెర్ ఉన్న భాగాన్ని తీసేసి కేవలం మిగతా భాగాన్ని మతపరమైన కోణంలో ఒక మతానికి చెందినవారిని నిందిస్తూ షేర్ చేస్తున్నారు.
ఇటీవల కాలంలో ఇలాంటి పలు అవగాహన కల్పించే వీడియోలను ప్రముఖ వ్యక్తులు తమ సోషల్ మీడియా అకౌంట్లలో షేర్ చేస్తున్న ట్రెండ్ పెరుగుతోంది. ఐతే ఈ వీడియోలను కొందరు డిస్‌క్లైమెర్ భాగాన్ని తీసేసి మతపరమైన కోణంలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఇలాంటి కొన్ని వీడియోలను FACTLY తప్పని చెప్తూ రాసిన ఫాక్ట్ చెక్  కథనాలు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, ముస్లిం యువకులు అమ్మాయిలకు మత్తుమందు ఇచ్చి ట్రాప్ చేస్తున్నారంటూ ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 21, 2021


text:
స్క్రిప్టెడ్ వీడియోని 52 ఏళ్ల బామ్మతో 21 ఏళ్ల కుర్రాడు ప్రేమ పెళ్లి చేసుకున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 16, 2022
“52 ఏళ్ల బామ్మతో 21 ఏళ్ల కుర్రాడు ప్రేమ పెళ్లి“, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. ఆ వీడియోలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 52 ఏళ్ల బామ్మతో 21 ఏళ్ల కుర్రాడు ప్రేమ పెళ్లి చేసుకున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్: పోస్టులో షేర్ చేసినది ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియో. ‘techprakash’ అనే ఇంస్టాగ్రామ్ పేజీ పెళ్లిలకు సంబంధించి ఇలాంటి మరెన్నో స్క్రిప్టెడ్ వీడియోలను పబ్లిష్ చేసింది. ఈ వీడియోలో జంటగా కనిపిస్తున్న వ్యక్తులు మరికొన్ని స్క్రిప్టెడ్ వీడియోలలో వేరే వ్యక్తులకు జంటలాగా కూడా నటించారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘All in one NEWs’ అనే ఒక యూట్యూబ్ ఛానెల్ ఇటీవల పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. 21 ఏళ్ల కుర్రాడు 52 ఏళ్ల బామ్మతో ప్రేమలో పడి ఆమెని పెళ్లి చేసుకున్న దృశ్యాలని తెలుపుతూ, ఈ వీడియో క్రెడిట్స్ ‘techprakash’ అనే సోషల్ మీడియా పేజీకి ఇచ్చారు.
ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కోసం వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియో ‘@techprakash’ అనే ఇంస్టాగ్రామ్ పేజీలో దొరికింది. వివాహాలకు సంబంధించిన అనేక స్క్రిప్టెడ్ వీడియోలను ఈ ఇంస్టాగ్రామ్ పేజీ పబ్లిష్ చేసింది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో జంటగా కనిపించిన వ్యక్తులు, ‘@techprakash’ ఇంస్టాగ్రామ్ పేజీ పబ్లిష్ చేసిన మరికొన్ని వీడియోలలో వేరే వ్యక్తులకు జంటలాగా కూడా నటించారు. దీనిబట్టి, పోస్టులో షేర్ చేసినది ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియో అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, స్క్రిప్టెడ్ వీడియోని 52 ఏళ్ల బామ్మతో 21 ఏళ్ల కుర్రాడు ప్రేమ పెళ్లి చేసుకున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 16, 2022


text:
ఛార్జింగ్ పెట్టి ఫోన్‌లో మాట్లాడుతూ నీళ్లు తాగుతుండగా ఒక వ్యక్తి మరణించాడు అని చెప్తూ ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 6, 2023
తన ఫోన్ ప్లగ్ చేసి మాట్లాడుతున్నప్పుడు నీళ్లు తాగిన వెంటనే ఢిల్లీలో ఒక సాఫ్ట్‌వేర్ ఉద్యోగి మరణించాడని, ఆ ఘటనకు చెందిన CCTV ఫుటేజి అని చెప్తున్న వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. దీని వెనుక ఉన్న నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ప్లగ్-ఇన్ అయి ఉన్న ఫోన్‌లో మాట్లాడుతున్నప్పుడు నీళ్లు తాగగా, తక్షణమే మరణించిన ఒక వ్యక్తికి చెందిన వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియో వాస్తవానికి స్క్రిప్ట్ చేయబడింది. 02 ఫిబ్రవరి 2020న భారతీయ బ్యాడ్మింటన్ క్రీడాకారిణి గుత్తా జ్వాల ఫేస్‌బుక్ పేజీలో ఈ వీడియో పోస్టు చేయబడింది. ఇది ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియో అని, వినోదం కోసం ఈ వీడియోను తయారు చేసారని వీడియో  వివరణలో ఉంది. కాబట్టి, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
ముందుగా, వీడియో యొక్క వాస్తవికతను ధృవీకరించడానికి, మేము మొదట వీడియో యొక్క మూలాల కోసం తగిన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్‌నెట్‌లో వెతికాము. ఇది భారతీయ బ్యాడ్మింటన్ క్రీడాకారిణి గుత్తా జ్వాలా యొక్క ఫేస్‌బుక్ పేజీకి దారితీసింది. ఇదే వీడియో 02 ఫిబ్రవరి 2020 న తను పోస్ట్ చేసింది.
వీడియో పోస్ట్ యొక్క వివరణ చూసిన తర్వాత, వీడియో వినోద ప్రయోజనాల కోసం స్క్రిప్ట్ చేయబడిందని స్పష్టమైంది.
ఈ విషయాన్ని మరింత ధృవీకరించడానికి మేము వీడియోను పేజీలోని ఇతర పోస్ట్‌లతో పోల్చి చూడగా, ఈ వీడియో వంటి చాలా స్క్రిప్టెడ్ వీడియోలు తన పేజీలో దొరికాయి (ఇక్కడ,ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). ఈ వీడియో యొక్క శైలి, టోన్ మరియు ఫీచర్‌లు పేజీలోని ఇతర స్క్రిప్ట్ వీడియోలకి సమానంగా ఉన్నాయి. అదనంగా, ఇలాంటి సంఘటన ఏదైనా ఢిల్లీలో జరిగిందా అని తగిన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్‌నెట్‌లో వెతకగా, దీన్ని ధృవీకరించే విధంగా ఎటువంటి వార్త కథనాలు మాకు లభించలేదు.
ఇంకా, అసలు మొబైల్ ఫోన్ ఛార్జ్ పెట్టి ఫోన్ మాట్లాడటం వళ్ళ మనకి ఏమైనా హాని కలుగుతుందా అని ఇంటర్‌నెట్‌లో వెతుకగా, లండన్ ఇంపీరియల్ కాలెజ్ ఎలక్ట్రికల్ అండ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ ఇంజనీరింగ్ డిపార్ట్మెంట్ హెడ్ అయిన Eric Yeatman, ఫాక్ట్ చెకింగ్ సంస్థ AFP ఫాక్ట్ చెక్ వారికి ఇచ్చిన ఒక స్టేట్మెంట్ లభించింది. ఫోన్ చార్గర్‌కి (ప్లగ్ వైపు), హానికరమైన mains voltageని హాని కలిగించని low voltage DCలోకి మార్చే యూనిట్ ఉంటుంది, ఈ low voltage DC మన ఛార్జింగ్ కేబుల్ యొక్క లీడ్ నుండి మన ఫోన్‌లోకి వెళ్తుంది.
Eric Yeatman ప్రకారం పాత, పాడైన లేదా లోపాలు ఉన్న చార్జర్లని ఉపయోగిస్తే తప్ప, మాములుగా ఫోన్ ఛార్జ్ పెట్టి ఉపయోగించడం హానికరం కాదు. కానీ ఒకవేళ పాత, పాడైన లేదా లోపాలు ఉన్న చార్జర్లని ఉపయోగిస్తే, “Mains Leakage” ఎక్కువగా ఉంటుంది, అప్పటికి అది హానికరం కాదు. కానీ ఒకవేళ ఆ చార్జర్ పూర్తిగా ఫెయిల్ అయితే electrocute (ఎలక్ట్రిక్ షాక్ ద్వారా మరణం/ గాయం) అయ్యే అవకాశం ఉంది. ఇలాంటి చీప్ ఛార్గర్లని ఉపయోగించినప్పుడు ఒకవేళ అవి ఫెయిల్ అయితే, నిప్పు రేగే అవకాశం ఉంది అని Eric చెప్పారు.
ఇంకా,ఈ విషయం గురించి ఫాక్ట్ చెక్ ఆర్టికల్ రాస్తూ, kompass.com అనే ఇండోనేషియా న్యూస్ సంస్థ Yogyakarta State University ప్రొఫెసర్ Toto Sukisnoని, అసలు వీడియోలో చూపిస్తున్నట్టు ఎవరైనా ఛార్జింగ్ పెట్టిన మొబైల్ ఫోన్ ఉపయోగించడం వల్ల మరణించే అవకాశం ఉందా అని అడుగగా, ఒకవేళ  Leakage Current ఉంటే ఇలా జరిగే అవకాశం ఉంది అని చెప్పారు. ఈ Leakage Current మొబైల్ ఉపయోగించే వారికి హాని చేయవచ్చు కాబట్టి, Toto ఛార్జింగ్ పెట్టిన మొబైల్ ఫోన్ వాడొద్దు అని చెప్పారు.
చివరిగా, ప్లగ్-ఇన్ చేసిన ఫోన్‌లో మాట్లాడుతూ నీళ్లు తాగిన ఒక వ్యక్తి చనిపోయిన సంఘటనకి చెందినది అని చెప్తున్న ఈ వీడియో నిజానికి వినోద ప్రయోజనాల కోసం స్క్రిప్ట్ చేసి తీయబడిన డ్రామా లేదా స్కిట్.

created: October 6, 2023


text:
మహిళను కిడ్నాప్ చేస్తున్న దృశ్యాలంటూ స్క్రిప్టెడ్ వీడియోను వాస్తవ ఘటనగా సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 17, 2024
మహిళను కిడ్నాప్ చేస్తున్న దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. “భారతదేశంలో 2019 నుండి 2021 మధ్యకాలంలో 13.13లక్షల మంది అమ్మాయిలు అదృశ్యమయ్యారని కేంద్ర ప్రభుత్యమే చెప్పింది, అమ్మాయిలు జాగ్రత్తగా ఉండాలి”, అని చెప్తూ అదొక వాస్తవ ఘటనగా చూపిస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఒక మహిళ కిడ్నాప్ దృశ్యాలు, అనేక మంది మహిళలు ఇలాగే కిడ్నాప్ అవుతున్నారు.
ఫాక్ట్(నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసినది ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియో.‘3RD EYE’ అనే యూట్యూబ్ ఛానెల్ ఈ వీడియోని కేవలం ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడమే లక్ష్యంగా రూపొందించారు. ఈ వీడియోలో చూపిస్తున్నది వాస్తవంగా చోటుచేసుకున్న ఘటన కాదు. కేంద్ర ప్రభుత్వం 26 జూలై 2023న రాజ్య సభలో మిస్సింగ్ వుమెన్ అనే ప్రశ్నకి సమాధానం ఇస్తూ నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో (NCRB)  లెక్కల ప్రకారం దేశంలో 2019 నుండి 2021 మధ్యకాలంలో 13.13లక్షల మంది అమ్మాయిలు, మహిళలు అదృశ్యమయ్యారని తెలిపింది. అయితే NCRB వెలువరించిన 2019, 2020, 2021 సంవత్సరాల క్రైమ్ స్టాటిస్టిక్స్ రికార్డ్స్ పరిశీలించగా,  ఇది కేవలం నమోదైన మిస్సింగ్ కేసుల సంఖ్య మాత్రమే అని, ఇలా కనిపించకుండా పోయినా వారిలో నుండి కొందరి ఆచూకీని కనిపెట్టారని, అలా ఆచూకీ లభించిన వారి సంఖ్య కూడా గణనీయంగానే ఉన్నట్లు తెలిసింది. NCRB లెక్కల ప్రకారం 2021 చివరి నాటికి వాస్తవంగా అప్పటి వరకి ఆచూకీ తెలియకుండపోయినా అమ్మాయిలు మరియు మహిళల సంఖ్య 2.03 లక్షలు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘3RD EYE’ యూట్యూబ్ ఛానెల్ 20 ఏప్రిల్ 2022 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియోలో చూపించిన వివరణలో ఈ వీడియోని కేవలం ప్రజలకు అవగాహన కల్పించడమే లక్ష్యంగా రూపొందించినట్టు స్పష్టం చేశారు. ‘3RD EYE’ పబ్లిష్ చేసిన మరిన్ని స్క్రిప్టెడ్ వీడియోలను ఇక్కడ చూడవచ్చు.
అలాగే కేంద్ర ప్రభుత్వం 26 జూలై 2023న రాజ్య సభలో మిస్సింగ్ వుమెన్ అనే ప్రశ్నకి సమాధానం ఇస్తూ నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో ( NCRB)  లెక్కల ప్రకారం దేశంలో 2019 నుండి 2021 మధ్యకాలంలో 13.13లక్షల మంది అమ్మాయిలు, మహిళలు అదృశ్యమయ్యారని తెలిపింది. అయితే NCRB వెలువరించిన 2019, 2020, 2021 సంవత్సరాల రిపోర్ట్స్  పరిశీలించగా,  ఇది కేవలం నమోదైన మిస్సింగ్ కేసుల సంఖ్య మాత్రమే అని, ఇలా కనిపించకుండా పోయినా వారిలో నుండి కొందరి ఆచూకీని కనిపెట్టారని, అలా ఆచూకీ లభించిన వారి సంఖ్య కూడా గణనీయంగానే ఉన్నట్లు తెలిసింది. అంటే ఈ సంఖ్య వాస్తవంగా ఆచూకీ లభించకుండపోయిన అమ్మాయిలు మరియు మహిళల సంఖ్యను సూచించదు అని తెలిసింది. NCRB లెక్కల ప్రకారం అప్పటి వరకి ఆచూకీ తెలియకుండపోయిన అమ్మాయిలు, మహిళలలో నుండి 2019లో 2,22,949 మంది ఆచూకీ కనిపెట్టారు, 2020లో 2,24,043 మంది ఆచూకీ కనిపెట్టారు, అలాగే 2021లో 2,61,278 మంది ఆచూకీ కనిపెట్టారు. అంటే 2021 చివరి నాటికి వాస్తవంగా అప్పటి వరకి ఆచూకీ తెలియకుండపోయినా అమ్మాయిలు మరియు మహిళల సంఖ్య 2,03,893.
ఇంతకముందు కూడా ఇలాంటి కొన్ని వీడియోలు వాస్తవ ఘటనలుగా సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అయినప్పుడు, అవి కూడా స్క్రిప్టెడ్ వీడియోలని చెప్తూ FACTLY రాసిన ఫ్యాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, మహిళను కిడ్నాప్ చేస్తున్న దృశ్యాలంటూ స్క్రిప్టెడ్ వీడియోను వాస్తవ ఘటనగా సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 17, 2024


text:
ఇజ్రాయెల్ వారు ఫేక్ వీడియోను చిత్రీకరిస్తున్నారు అంటూ ఒక షార్ట్ ఫిల్మ్ దృశ్యాన్ని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 24, 2023
ఇజ్రాయెల్ ఒక బాలుడిని హమాస్ చంపినట్టు నకిలీ వీడియోను రూపొందిస్తోంది అంటూ ఒక వీడియోను సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. దీని వెనుక ఎంత నిజముందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇజ్రాయెల్ ఉగ్రవాదులు హమాస్ దాడి చేసినట్టు ఫేక్ వీడియోను చిత్రీకరిస్తున్నారు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియో  19 ఏప్రిల్ 2022 తేదీ నాటి ‘Empty Place’ అనే పేరుతో పాలస్తీనాకు చెందిన ఫిల్మ్ మేకర్ అయిన అవనీ ఎష్టైవే దర్శకత్వం వహించిన షార్ట్ ఫిల్మ్ మేకింగ్ వీడియోలోని ఒక క్లిప్. కావున, ఈ పోస్టులోని క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ముందుగా, వీడియోలో కనిపిస్తున్న టిక్ టాక్ యూజర్  (@Mohamad awawdeh) పేరును వెతకగా,  awawdehproduction అనే టిక్ టాక్ పేజీలో 21 ఏప్రిల్ 2022లో ఈ వీడియో పోస్టు చేస్తూ, అరబీలో ‘బాల ఖైదీ అహ్మద్ మానస్రా కథకు సంబంధించిన షార్ట్ ఫిల్మ్ చిత్రీకరణ’ అని రాస్తూ షేర్ చేయడం గమనించాం.
తరువాత, కీ వర్డ్ సెర్చ్ ద్వారా ఈ షార్ట్ ఫిల్మ్ గురించి వెతకగా, ఇది 19 ఏప్రిల్ 2022 తేదీ నాటి “Empty Place” అనే పేరుతో పాలస్తీనాకు చెందిన ఫిల్మ్ మేకర్ అయిన అవనీ ఎష్టైవే దర్శకత్వం వహించిన షార్ట్ ఫిల్మ్  అని YouTube ద్వారా కనుగొన్నాం. షార్ట్ ఫిల్మ్‌లో 1:15 సమయం దగ్గర దృశ్యం వైరల్ అవుతున్న వీడియోకు అనుగుణంగా ఉంది అని గమనించాం. ‘ఈ చిత్రం ఒక ఆక్రమణ కారణంగా వదిలిన అన్ని విలీన స్థలాలను చూసే ఒక విన్డో, అహ్మద్ మనాసరాను మాత్రం కాదు, ప్యాలిస్టైన్లో 105,000 మరణికుల మరియు గాయపడినవారి “Empty Place” కు సంబంధించినవి.’ అంటూ వివరణలో పేర్కొన్నారు.
ఈ షార్ట్ ఫిల్మ్‌లోని సన్నివేశం 2015లో వైరల్ అయిన గాయపడిన మనస్రా వీడియోను వర్ణిస్తుంది (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
చివరిగా, ఇజ్రాయెల్ వారు ఫేక్ వీడియోను చిత్రీకరిస్తున్నారు అంటూ పాలస్తీనా షార్ట్ ఫిల్మ్ ‘Empty Place’ లోని ఒక దృశ్యాన్ని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
చైనా నిఘా బెలూన్‌ను అమెరికా వైమానిక దళం కూల్చివేసిన దృశ్యాలంటూ ఒక సిములేషన్ వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 10, 2023
అమెరికా గగనతలంలో ఎగురుతున్న చైనా నిఘా బెలూన్‌ను అమెరికా వైమానిక దళం కూల్చివేసిన దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అమెరికా గగనతలంలో ఎగురుతున్న చైనా నిఘా బెలూన్‌ను అమెరికా వైమానిక దళం కూల్చివేసిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో సిములేషన్ ద్వారా రూపొందించబడినది. ‘డిజిటల్ కంబాట్ సిములేటర్’ అనే వర్చుయల్ రియాలిటీ గేమింగ్ అప్లికేషన్‌ను ఉపయోగించి ఈ వీడియోని రూపొందించారు. చైనా నిఘా బెలూన్‌ను అమెరికా వైమానిక దళం కూల్చివేసిన నిజమైన దృశ్యాలని ఈ వీడియో చూపించట్లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘Growling Sidewinder’ అనే యూట్యూబ్ ఛానెల్ 05 ఫిబ్రవరి 2023 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. అమెరికా F-22 Raptor విమానం ఇటీవల చైనా నిఘా బెలూన్‌ను కూల్చివేసిన దృశ్యాలను ‘డిజిటల్ కంబాట్ సిములేటర్’ వీడియో గేమ్ అప్లికేషన్‌ను ఉపయోగించి రూపొందించినట్టు ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు.
‘డిజిటల్ కంబాట్ సిములేటర్’ అనేది వర్చ్యువల్ రియాలిటీని ఉపయోగించి రూపొందించిన ఒక డిజిటల్ గేమింగ్ అప్లికేషన్. ‘డిజిటల్ కంబాట్ సిములేటర్’ అప్లికేషన్‌ను ఉపయోగించి రూపొందించిన అనేక వీడియోలని ‘Growling Sidewinder’ తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పబ్లిష్ చేసింది. ఆ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. చైనా నిఘా బెలూన్‌ను అమెరికా వైమానిక దళం కూల్చివేయడానికి సంబంధించి ఈ యూట్యూబ్ ఛానెల్ మరొక సిములేషన్ వీడియోని కూడా పోస్ట్ చేసింది.
అమెరికా గగనతలంలో ఎగురుతున్న చైనా నిఘా బెలూన్‌ను తాము కూల్చివేసినట్టు అమెరికా రక్షణ శాఖ 04 ఫిబ్రవరి 2023 నాడు ప్రకటించింది. చైనా నిఘా బెలూన్‌ను కూల్చివేసిన దృశ్యాలను చూపుతూ పలు ఆమెరికా వార్తా సంస్థలు వీడియోలు పబ్లిష్ చేశాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. కానీ, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో ఈ సంఘటనకు సంబంధించిన నిజమైన దృశ్యాలని చూపించడం లేదు.
చివరగా, సిములేషన్ వీడియోని షేర్ చేస్తూ చైనా నిఘా బెలూన్‌ను అమెరికా వైమానిక దళం కూల్చివేసిన దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 10, 2023


text:
సోషల్ ఎక్స్పెరిమెంట్ వీడియోని ముస్లింలు తమ ప్రాంతంలో కుంకుమ పెట్టుకొని తిరుగుతున్న ఒక హిందువుని తరిమికొడుతున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 10, 2023
ఒక హిందూ వ్యక్తి కుంకుమ పెట్టుకొని ముస్లిం ప్రాంతానికి వెళ్తే, ముస్లింలు అతనితో దురుసుగా ప్రవర్తించి వారి ప్రాంతం నుండి గెంటేస్తున్న దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. ముస్లింలు టోపీలు పెట్టుకొని హిందూ ప్రాంతాలలో తిరుగుతుంటే హిందువులు  పట్టించుకోరు కానీ, హిందువులు కుంకుమ పెట్టుకొని వారి ప్రాంతానికి వెళితే ముస్లింలు హిందువులపై వివక్ష చూపుతూ హిందువులను వెల్లగొడుతున్నారు, దీనినే మతోన్మాదం అంటారని ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హిందూ వ్యక్తి కుంకుమ పెట్టుకొని ముస్లింల ప్రాంతానికి వెళ్తే, ముస్లింలు అతనితో దురుసుగా ప్రవర్తించి తమ ప్రాంతం నుండి గెంటేసిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసినది ఒక ప్రాంక్ వీడియో. కాషాయ కండువ కప్పుకున్న హిందూ వ్యక్తితో ముస్లిం వ్యక్తి గొడవ పడుతుంటే, ముస్లింలు ఎవరికి మద్దతు పలుకుతారనే కాన్సెప్టూతో ‘PM 2 vlogs’ అనే యూట్యూబ్ ఛానెల్ ఈ వీడియోని రూపోందించారు. హిందూ-ముస్లింల మధ్య భేదభావాలు తొలిగిపోవాలనే ఉద్దేశంతో ఈ సోషల్ ఎక్స్పెరిమెంట్ వీడియో రూపొందించినట్టు ఈ వీడియో రూపొందించిన నటులు తెలిపారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘PM 2 vlogs’ అనే యూట్యూబ్ ఛానెల్ 26 జులై 2023 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. హిందూని ముస్లిం వ్యక్తి తరిమిగొడుతున్న మరొక సోషల్ ఎక్స్పెరిమెంట్ వీడియో అని ఈ  యూట్యూబ్ ఛానెల్ వీడియో వివరణలో తెలిపింది.
ముస్లిం ప్రాంతంలో కాషాయ కండువ కప్పుకొని తిరుగుతున్న హిందూ వ్యక్తితో ఒక ముస్లిం వ్యక్తి గొడవ పడుతుంటే, ముస్లింలు ఎవరికి మద్దతు పలుకుతారనే కాన్సెప్టుతో ఈ వీడియో రూపొందిస్తున్నామని ఈ వీడియో మొదటిలో హిందూ ముస్లింలుగా నటించిన వ్యక్తులు తెలిపారు. హిందూ-ముస్లింల మధ్య భేదభావాలు తొలిగిపోవాలనే ఉద్దేశంతో ఈ వీడియోని రూపొందిస్తున్నామని వారు వీడియో తెలిపారు. ఇదే కాన్సెప్టుతో వారు రూపొందించిన మరికొన్ని వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, హిందూ-ముస్లింల మధ్య భేదభావాలు తొలిగిపోవాలనే ఉద్దేశంతో రూపొందించిన  ఒక ప్రాంక్ వీడియోని ముస్లింలు కుంకుమ పెట్టుకున్న హిందువుని తమ ప్రాంతం నుండి తరిమికొడుతున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
104 హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ తో ‘బ్లడ్ ఆన్ కాల్’ అనే సేవలని మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం మాత్రమే అమలు చేస్తోంది. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 8, 2021
దేశంలో రక్త అవసరాలు తీర్చేందుకు భారత ప్రభుత్వం 104 హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ తో ‘బ్లడ్ ఆన్ కాల్’ అనే సేవని  మొదలుపెట్టినట్టు సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతుంది. ఈ నెంబర్ కి కాల్ చేస్తే నలబై కిలోమీటర్ల లోపు ఉన్న ప్రాంతాలకి నాలుగు గంటలలో రక్తం అందిస్తారని పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: దేశంలో రక్త అవసరాలు తీర్చేందుకు భారత ప్రభుత్వం 104 హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ తో ‘బ్లడ్ ఆన్ కాల్’ అనే సేవని మొదలుపెట్టింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): 104 హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ తో ‘బ్లడ్ ఆన్ కాల్’ అనే సర్వీసుని మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం మాత్రమే అమలు చేస్తోంది. ఈ సర్వీసు భారత దేశం అంతట అమలు చేయలేదు. వివిధ రాష్ట్రాలలో ఈ 104 హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ ని ఇతర సేవలకు వాడుతున్నారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్న ‘బ్లడ్ ఆన్ కాల్’(104) సర్విసుల గురించి గూగుల్ లో వెతికితే, మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఈ పథకాన్ని జనవరి 2014లో మొదలుపెట్టినట్టు తెలిసింది. ఈ సర్వీసుకి సంబంధించిన వివరాలను తెలుపుతూ 2014లో ‘The Times of India’ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. ఈ హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ ని మనం మహారాష్ట్ర  పబ్లిక్ హెల్త్ డిపార్టుమెంటు వెబ్సైటులో కూడా చూడవచ్చు. ఈ 104 నెంబర్ ని మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం మరికొన్ని సేవలకి కూడా హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ గా ఉపయోగించుకుంటుంది. అంతేకాదు, ఈ 104 అనే నెంబర్ ని వివిధ రాష్ట్రాలు ఇతర సేవలకి హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ గా ఉపయోగించుకుంటున్నారు. భారత ప్రభుత్వం 104 టోల్ ఫ్రీ నెంబర్ తో ‘బ్లడ్ ఆన్ కాల్’ సేవలను మొదలుపెడుతున్నట్టు ఎక్కడ ప్రకటించలేదు.
ఈ 104 హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ తో నడిచే వివిధ సేవల సమాచారం కోసం వెతకగా, GVK EMRI పలు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల భాగస్వామ్యంతో “104 Health Advice Helpline Services” సేవలని అమలు చేస్తున్నట్టు తెలిసింది. వీటిలో తమిళనాడు, గుజరాత్, రాజస్తాన్, గోవా రాష్ట్రాలు ఉన్నాయి.
ఇతర రాష్ట్రాలు 104 హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ తో అమలు చేసే సేవలు
తెలంగాణ:తెలంగాణ రాష్ట్రంలో 104 హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ ని రూరల్ హెల్త్ సర్వీసులు కోసం ఉపయోగిస్తున్నారు. ఇటీవల, ఈ నెంబర్ ని కరోన హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ గా కూడా తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఉపయోగించింది. ఈ 104 మెడికల్ హెల్ప్ లైన్ సర్వీసు డైరెక్టర్ అండ్ కమీషనర్ అఫ్ హెల్త్ డిపార్టుమెంటు కంట్రోల్ లో ఉంటుంది.
అస్సాం:అస్సాం రాష్ట్రంలోని 104 సారథి అనేది ఆరోగ్య సలహాల కొరకు 24 గంటలు ఉచితంగా కాల్ చేసుకోగలిగే హెల్ప్ లైన్ సెంటర్. ఈ హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ ద్వార ఆరోగ్య చికిత్స, కౌన్సిలింగ్ సర్వీసులు, డైరెక్టరీ సమాచారం మరియు కంప్లైంట్ రిజిస్ట్రీ కి సంబంధించిన సలహాలని అందిస్తారు.
రాజస్తాన్:రాజస్తాన్ రాష్ట్రంలో 104 మెడికల్ సర్వీస్ ద్వార ఆరోగ్యానికి సంబంధించిన అన్ని సమస్యలకు సలహాలు కోరవచ్చు.
చివరగా, 104 హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ తో ‘బ్లడ్ ఆన్ కాల్’ అనే సేవలని మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం మాత్రమే అమలు చేస్తోంది.


text:
ఒక సూపర్‌సోనిక్ ఫ్రీఫాల్ వీడియోని ఆస్ట్రేలియన్ శాస్త్రవేత్త అంతరిక్షం నుంచి దూకుతున్న దృశ్యాలని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 24, 2022
ఆస్ట్రేలియన్ వ్యోమగామి అంతరిక్షం నుంచి దూకుతున్న దృశ్యాలు అని చెప్తూ సోషల్ మీడియాలో ఓ వీడియో ఒక పోస్ట్ ద్వారా షేర్ అవుతోంది. అతను దాదాపు లక్షా ఇరవైఎనిమిది వేల అడుగుల ఎత్తు నుండి దూకి 1,236 కిలోమీటర్ల దూరాన్ని 4 నిమిషాల 5 సెకన్లలో  ప్రయాణించి భూమిని చేరుకున్నాడని ఈ పోస్ట్ పేర్కొంది. పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్‌లోని నిజానిజాల్ని ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుసుకుందాము.
క్లెయిమ్: ఆస్ట్రేలియన్ వ్యోమగామి అంతరిక్షం నుండి దాదాపు లక్షా ఇరవైఎనిమిది వేల అడుగుల ఎత్తు నుండి 1,236 కి.మీలను 4 నిమిషాల 5 సెకన్లలో కవర్ చేస్తూ భూమిపైకి దూకుతున్న వీడియో.
నిజం (ఫాక్ట్): అంతరిక్షం నుండి దూకిన వ్యక్తి ఆస్ట్రియన్ స్కైడైవర్ ఫెలిక్స్ బామ్‌గార్ట్‌నర్, ఆస్ట్రేలియన్ వ్యోమగామి కాదు. రెడ్ బుల్ స్ట్రాటోస్ మిషన్‌లో భాగంగా ఫెలిక్స్ బామ్‌గార్ట్‌నర్ 14వ అక్టోబర్ 2012న అంతరిక్షం నుండి సూపర్‌సోనిక్ ఫ్రీ ఫాల్‌ను రికార్డ్ చేశాడు. అతను భూమి నుండి 1,28,097 అడుగుల లేదా దాదాపు 24 మైళ్ల ఎత్తు నుండి దూకి 10 నిమిషాల కంటే తక్కువ సమయంలో భూమిని చేరుకున్నాడు. కాబట్టి, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
వీడియోలోని కొన్ని ఫ్రేమ్స్ యొక్క స్క్రీన్‌షాట్‌లను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చెయ్యగా, ‘స్కై న్యూస్’ అధికారిక YouTube ఛానెల్‌లో ప్రచురించబడిన ఒక వీడియోలో ఇలాంటి విజువల్స్ మాకు కనిపించాయి. ‘Sky News’ ఛానెల్ ఈ వీడియోను 15వ అక్టోబర్ 2012న “Felix Baumgartner skydives from the space” అనే శీర్షికతో ప్రచురించింది. వీడియో వివరణలో, స్కైడైవర్ ఫెలిక్స్ బామ్‌గార్ట్‌నర్ భూమి నుండి 1,28,097 అడుగుల ఎత్తు నుండి దూకి చరిత్ర సృష్టించాడని పేర్కొన్నారు. ఫెలిక్స్ బామ్‌గార్ట్నర్ ఒక పెద్ద హీలియం బెలూన్ నుండి దూకిన తర్వాత, తన పారాచూట్ తెరవడానికి ముందు నాలుగు నిమిషాల 19 సెకన్ల పాటు ఫ్రీ-ఫాల్ అయ్యాడని ఇందులో తెలిపారు.
దీనిపై మరింత సమాచారం కోసం ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, 14వ అక్టోబర్ 2012న BBC న్యూస్ ప్రచురించిన కథనంలో అదే వీడియో కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం, ఆస్ట్రియన్ స్కైడైవర్ ఫెలిక్స్ బామ్‌గార్ట్‌నర్ అక్టోబర్ 14 2012లో, రెడ్ బుల్ స్ట్రాటోస్ మిషన్‌లో భాగంగా రికార్డ్ బద్దలు కొట్టే స్కై డైవ్ చేసారు. బామ్‌గార్ట్‌నర్ 1,28,097 అడుగుల (39,000 మీటర్లు) లేదా భూమి నుండి దాదాపు 24 మైళ్ల ఎత్తు నుండి భూమి పైకి దూకి, ఎతైన స్కైడైవ్‌గా ప్రపంచ రికార్డును సృష్టించినట్లు ఆ రిపోర్ట్  చెప్తుంది. 833.9 mph లేదా 1,342 kmph గరిష్ట వేగాన్ని చేరుకుని, ధ్వని వేగం కంటే వేగంగా (సూపర్ సోనిక్) ప్రయాణించిన మొదటి స్కైడైవర్‌గా బామ్‌గార్ట్నర్ అవతరించినట్లు రాసారు. ఇదే విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ, ‘Space.com’ వెబ్‌సైట్ ఫెలిక్స్ బామ్‌గార్ట్‌నర్ యొక్క రికార్డ్-బ్రేకింగ్ సూపర్‌సోనిక్ జంప్‌పై కథనాన్ని ప్రచురించింది.
రెడ్ బుల్ స్ట్రాటోస్ వెబ్‌సైట్‌లో  ప్రచురించిన వీడియోలలో కూడా ఇవే విజువల్స్ కనిపిస్తాయి. రెడ్ బుల్ స్ట్రాటోస్ అనేది ఆస్ట్రియన్ స్కైడైవర్ ఫెలిక్స్ బామ్‌గార్ట్‌నర్‌తో   రెడ్ బుల్ వారు కలిసి చేసిన high altitude skydiving project. రెడ్ బుల్ స్ట్రాటోస్ అదే వీడియోను తమ అధికారిక యూట్యూబ్ ఛానెల్‌లో పోస్ట్ చేసింది. ఫెలిక్స్ బామ్‌గార్ట్నర్ యొక్క సూపర్సోనిక్ జంప్ ‘గిన్నిస్ వరల్డ్ రికార్డ్స్’ వెబ్‌సైట్‌లో కూడా ప్రస్తావించబడింది. వీటన్నిటి ప్రకారం, అంతరిక్షం నుండి దూకిన వ్యక్తి ఆస్ట్రియన్ స్కైడైవర్ ఫెలిక్స్ బామ్‌గార్ట్‌నర్ అని, ఆస్ట్రేలియా దేశం యొక్క వ్యోమగామి కాదని నిర్ధారించవచ్చు.
చివరిగా, ఆస్ట్రియన్ స్కైడైవర్ ఫెలిక్స్ బామ్‌గార్ట్‌నర్ యొక్క సూపర్‌సోనిక్ ఫ్రీ ఫాల్ వీడియోని  ఆస్ట్రేలియన్ వ్యోమగామి అంతరిక్షం నుండి దూకుతున్న దృశ్యాలుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
వైజాగ్ గ్యాస్ లీక్ పై ‘@NarraSrinivasChowdary’ ట్వీట్ చేసినట్టుగా వైరల్ అవుతున్నది ఒక ఫేక్ ట్వీట్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 7, 2020
‘మా అమరావతి ప్రజల ఏడుపు తగిలే వైజాగ్ వాళ్ళకి ఇలా జరుగుతుంది. ఇంకా జరగాలి…’ అంటూ వైజాగ్ గ్యాస్ లీక్ గురించి ‘@NarraSrinivasChowdary’ అనే వ్యక్తి  ట్వీట్ చేసినట్టుగా చెప్తూ, ఒక ట్వీట్ ఫోటోతో కూడిన పోస్ట్ ని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. అయితే, అది ఒక ఫేక్ ట్వీట్ అని FACTLY విశ్లేషణలో తేలింది. ట్విట్టర్ వారి పాలసీ ప్రకారం యూసర్ పేరు 15 క్యారెక్టర్ల కంటే ఎక్కువ ఉండదు. కానీ, పోస్ట్ చేసిన ట్వీట్ లో యూసర్ పేరు (‘@NarraSrinivasChowdary’) లో 21 అక్షరాలు ఉన్నాయి. కాబట్టి ఆ పేరుతో ఉన్నది ఫేక్ ట్వీట్.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్: ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్:
1. ట్విట్టర్ పాలసీ – https://help.twitter.com/en/managing-your-account/twitter-username-rules
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
దక్షిణ కొరియాలో నూడుల్స్ ప్యాకెట్‌లలో ఇచ్చే బీఫ్ మసాలా ప్యాకెట్‌ల తయారీ వీడియోను పంది బొక్కలతో నూడుల్స్ తయారుచేస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 14, 2023
దేశ ప్రజలు తరచూ తినే నూడుల్స్ పంది బొక్కలను ఉపయోగించి తయారుచేస్తారంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో బాగా షేర్ అవుతోంది. ఒక పరిశ్రమలో నూడుల్స్ తయారీ ప్రక్రియను చూపిస్తున్న వీడియోని ఈ పోస్టులో షేర్ చేశారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నూడుల్స్ పంది బొక్కలను ఉపయోగించి తయారు చేస్తారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): దక్షిణ కొరియాలోని ‘హరిమ్’ పరిశ్రమ తయారుచేసే ‘ది గౌర్మెంట్ ఆర్టీసన్ రామెన్’ ఉత్పత్తులలో, నూడుల్స్‌తో పాటు ఇచ్చే బీఫ్ మసాలా ప్యాకేట్‌ల తయారీ ప్రక్రియలోని కొంత భాగాన్ని పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో చూపిస్తుంది. నూడుల్స్‌ను సాధారణంగా గోధమపిండి, మంచి నీరు మొదలగు వాటిని ఉపయోగించి ఆధునిక యంత్రాంగాల సహాయంతో తయారుచేస్తారు. నూడుల్స్ తయారుచేసే ప్రక్రియలో పరిశ్రమలు పంది మాంసాన్ని ఉపయోగించినట్టు ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ ఇప్పటివరకు రిపోర్ట్ చేయలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లను రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలను చూపిస్తున్న వీడియోని ‘Yummy Yammy’ అనే యూట్యూబ్ ఛానెల్ 2022 ఫిబ్రవరి నెలలో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. కొరియన్ నూడుల్స్ ఫ్యాక్టరీలో రామెన్ (జపనీస్ నూడిల్ డిష్) తయారుచేసే ప్రక్రియ దృశ్యాలంటూ ఈ వీడియోని షేర్ చేశారు. దక్షిణ కొరియాలోని ‘హరిమ్’ పరిశ్రమలో ‘ది గౌర్మెంట్ ఆర్టీసన్ రామెన్’ ప్యాకెట్ల తయారి ప్రక్రియను ఈ వీడియో చూపిస్తుంది.
ఈ వీడియోలోని 0:40 నిమిషాల దగ్గర నుండి ‘ది గౌర్మెంట్ ఆర్టీసన్ రామెన్’ ప్యాకెట్‌లలో నూడుల్స్‌తో పాటు ఇచ్చే బీఫ్ మసాలా ప్యాకేట్‌ల తయారీ ప్రక్రియ గురించి వివరించారు. గొడ్డు (బీఫ్) మాంసాన్ని ఉపయోగించి మసాలా తయారుచేసే ప్రక్రియను ఒక్కొక్కటిగా ఈ వీడియోలో చూపించారు. వీడియోలోని 7:18 నిమిషాల నుండి ‘ది గౌర్మెంట్ ఆర్టీసన్ రామెన్’ ప్యాకెట్‌లలో ఇచ్చే వెజిటబుల్ మసాలా ప్యాకెట్ల తయారీ గురించి కూడా చూపించారు.
8:02 నిమిషాల దగ్గర నుండి ప్రాధమిక నూడిల్స్ తయారీ ప్రక్రియ గురించి చూపించారు. గోధమపిండిని నీరు మొదలగు వాటితో కలిపి ఆధునిక యంత్రాంగాల సహాయంతో నూడుల్స్‌లను రూపొందించే విధానాన్ని ఈ వీడియోలో చూపించారు. అయితే, నూడుల్స్ తయారీ ప్రక్రియలో మొట్టమొదట కొంత చికెన్ సూప్‌ను గోధమపిండి ఫ్లోర్‌లో కలిపారు. కానీ, నూడుల్స్ తయారీలో పంది మాంసాన్ని కలిపినట్టు ఈ వీడియోలో ఎక్కడా చూపించలేదు. అసలు, ‘హరిమ్’ పరిశ్రమ తయారుచేసే ‘ది గౌర్మెంట్ ఆర్టీసన్ రామెన్’ ప్యాకెట్‌లలో పంది మాంసాన్ని ఎక్కడా ఉపయోగించరు. అలాగే, ఈ దక్షిణ కొరియాకు సంబంధించిన ‘ది గౌర్మెంట్ ఆర్టీసన్ రామెన్’ నూడిల్స్ ప్యాకెట్లు ప్రస్తుతం భారత దేశంలో కొనుగోలుకు అందుబాటులో లేదు.
భారత దేశంలో అందుబాటులో ఉండే మ్యాగీ, మరియు ఇతర నూడుల్స్ ఉత్పత్తులలో నూడుల్స్‌లను రోటీ లేదా బ్రెడ్ తయారుచేసే విధంగానే గోధమపిండి, నీరు మొదలగు వాటిని ఉపయోగించి తయారుచేస్తామని ఈ పరిశ్రమలు తమ వెబ్సైటులలో తెలిపారు. భిన్నమైన రుచులకు అనుగుణంగా చికెన్ మరియు ఇతర రెసిపి మసాలా నూడుల్స్ ఉత్పత్తులు కూడా ఈ-కామర్స్ వెబ్సైటులలో కొనుగోలుకు అందుబాటులో ఉన్నాయి. కానీ, నూడుల్స్ తయారుచేసే ప్రక్రియలో పరిశ్రమలు పంది మాంసాన్ని ఉపయోగించినట్టు ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ ఇప్పటివరకు రిపోర్ట్ చేయలేదు.
భారత దేశంలో తయారుచేసే మ్యాగీ నూడుల్స్ ఉత్పత్తులు ఏవి కూడా పంది మాంసంతో తయారుచేయబడవని మ్యాగీ ఇండియా తమ వెబ్సైటులో స్పష్టం చేశారు. మ్యాగీ ఉత్పత్తులలో చికెన్ నూడుల్స్ మినహా, మిగితా మ్యాగీ 2-మినట్ నూడుల్ వేరియంట్‌లు అన్నీ పూర్తిగా శాఖాహారమైనవని మ్యాగీ తమ వెబ్సైటులో స్పష్టం చేసింది.
చివరగా, దక్షిణ కొరియాలో నూడుల్స్ ప్యాకెట్‌లలో ఇచ్చే బీఫ్ మసాలా ప్యాకెట్‌ల తయారీని చూపిస్తున్న వీడియోని  పంది బొక్కలతో నూడుల్స్ తయారుచేస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 14, 2023


text:
2021లో అప్పటి హర్యానా ముఖ్యమంత్రి మనోహర్ లాల్ ఖట్టర్ సభను రైతులు ధ్వంసం చేస్తున్న వీడియోను 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికలకు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 21, 2024
2024 లోక్ సభ ఎన్నికల నేపథ్యంలో హర్యానా ముఖ్యమంత్రి నయాబ్ సింగ్ సైనీ ప్రచార సభ వేదికను ధ్వంసం చేస్తున్న ప్రజలు అని క్లెయిమ్ చేస్తూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో (ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ) ప్రచారం అవుతోంది. ఈ క్లెయిమ్‌లో ఎంతవరకు నిజం ఉందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 2024 లోక్ సభ ఎన్నికల నేపథ్యంలో హర్యానా ముఖ్య మంత్రి నయాబ్ సింగ్ సైనీ ప్రచార సభ వేదికను ప్రజలు ధ్వంసం చేస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: ఈ వీడియోలోని సంఘటన నయాబ్ సింగ్ సైనీ 2024 లోక్ సభ ఎన్నికల ప్రచారంలో జరగలేదు. ఈ సంఘటన 2021లో హర్యానా రాష్ట్రంలోని కర్నాల్ జిల్లా దగ్గర ఉన్న కైమ్లా అనే గ్రామంలో చోటు చేసుకుంది. కేంద్రం 2021లో ప్రవేశ పెట్టిన మూడు వ్యవసాయ చట్టాల ప్రయోజనాలను గురించి అప్పటి హర్యానా ముఖ్య మంత్రి మనోహర్ లాల్ ఖట్టర్ ప్రజలను ఉద్దేశించి “కిసాన్ మహా పంచాయత్” కార్యక్రమంలో ప్రసగించాల్సి ఉంది. కానీ, ఆ వ్యవసాయ చట్టాలను వ్యతిరేకరిస్తున్న రైతులు ఆ వేదికను ధ్వంసం చేసారు. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
వైరల్ వీడియోకి సంబంధించిన కీ ఫ్రేమ్స్ ని గూగుల్ లో  రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేస్తే ఇదే విజువల్స్ తో ఎక్కువ నిడివితో ఉన్న ఒక వీడియో లభించింది. 10 జనవరి 2021న ప్రచురించిన ఈ వీడియోలో 1:45 టైం స్టాంప్ దగ్గర వైరల్ వీడియోలో ఉన్న విజువల్స్ ని చూడవచ్చు. అంతేకాక, వీడియోలో ఈ సంఘటనను వివరిస్తున్న వ్యక్తి హర్యానా ముఖ్యమంత్రి వేదికను రైతులు ధ్వంసం చేస్తున్నారని వివరించాడు.
పైన లభించిన సమాచారాన్ని ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్ లో వెతికితే ఈ సంఘటనకు సంబంధించి పలు వార్తా కథనాలు (ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ) లభించాయి.  వీటి ప్రకారం, ఈ సంఘటన హర్యానా రాష్ట్రంలోని కర్నాల్ జిల్లా దగ్గర ఉన్న కైమ్లా అనే గ్రామంలో చోటు చేసుకుంది. 2021లో కేంద్రం ప్రవేశ పెట్టిన మూడు వ్యవసాయ చట్టాల ప్రయోజనాలను గురించి అప్పటి హర్యానా ముఖ్య మంత్రి మనోహర్ లాల్ ఖట్టర్ ప్రజలను ఉద్దేశించి “కిసాన్ మహా పంచాయత్” కార్యక్రమంలో ప్రసగించాల్సి ఉంది. కానీ, ఆ వ్యవసాయ చట్టాలను వ్యతిరేకరిస్తున్న రైతులు ఆ వేదికను  ధ్వంసం చేసారు. దీనితో, మనోహర్ లాల్ ఖట్టర్ ఆ కార్యక్రమాన్ని  రద్దు చేసారు.
వైరల్ వీడియో విజువల్స్ ని, 2021లో ఈ సంఘటనను ప్రచురించిన వార్తా కథనాల్లోని ఫోటోలను కింద గమనించవచ్చు. వీటిని బట్టి, వైరల్ వీడియోలోని సంఘటన 2021లో జరిగినట్టు చెప్పవచ్చు.
చివరగా, 2021లో అప్పటి హర్యానా ముఖ్యమంత్రి మనోహర్ ఖట్టర్ సభను రైతులు ధ్వంసం చేస్తున్న వీడియోను 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికలకు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
అస్సాంకి సంబంధించిన వీడియోని జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని పాఠశాలలో విద్యార్థులు నమాజ్ చేస్తునట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 22, 2022
“జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలో ఉన్న ఒక మారుమూల గ్రామంలో 75 శాతానికి ముస్లిమ్స్ చేరుకోగానే వారే ఆ పాఠశాలపై పూర్తిగా అజమాయిషీ చలాయిస్తూ, పాఠశాలలో కూడా నమాజ్ చదివిస్తున్నారు, చేతులు జోడించి ప్రార్థన చేయడం కూడా నిషేధించినారు.” అని చెప్తూ ఒక విద్యార్థి అందరి విద్యార్ధుల ముందు అజాన్ ఇస్తున్న వీడియో ఫేస్బుక్ పోస్టు ద్వారా బాగా ప్రచారమవుతోంది. దీంట్లో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: జార్ఖండ్‌లోని ఒక గ్రామంలో ముస్లిం జనాభా 75% చేరుకోగానే, వారు ఆ పాఠశాలలో చేతులు జోడించి ప్రార్థన చేయడం నిషేధించి, విద్యార్ధులతో నమాజ్ చదివిస్తున్నారు.
ఫ్యాక్ట్ (నిజం): ఈ విడియోలోని ఘటన అస్సాంలో జరిగినది. పాఠశాలలో జరుగుతున్న ఒక కార్యక్రమంలో భాగంగా విద్యార్ధులు వివిధ కళలు ప్రదర్శిస్తున్నప్పుడు ఒక విద్యార్థి అకస్మాత్తుగా అజాన్ ఇచ్చాడు. ఈ ఘటన పైన సంజాయిషీ ఇవ్వాలని ఆ సదరు ప్రిన్సిపాల్‌కు విద్యాశాఖ వారు నోటీసులు కూడా ఇచ్చారు. అయితే, జార్ఖండ్‌లోని కొన్ని ముస్లిం మెజారిటీ బడులలో చేతులు జోడించి ప్రార్థన చేయడం నిషేధించారు అని వార్తలు వచ్చాయి. అస్సాంలో జరిగిన ఘటనకు, జార్ఖండ్‌లో జరిగిన ఘటనలను ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు కాబట్టి ఈ పోస్టు తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ముందుగా, వీడియోలో ఉన్న దృశ్యాలను రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేస్తే, దీనికి సంబంధించిన వార్తా కథనాలు దొరికాయి. వాటిని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
పై కథనాల ప్రకారం, ఈ ఘటన అస్సాంలోని జోర్హాట్ జిల్లాలోని మారియాని అనే గ్రామ సమీపంలో ఉన్న ‘గ్యాన్ బికాశ్ ప్రాధమిక పాఠశాల’లో జరిగినది. ‘గుణోత్సవ్’ అనే కార్యక్రమంలో భాగంగా, అస్సాంలోని వివిధ పాఠశాలల పని తీరును ప్రభుత్వ అధికారులు పరిశీలిస్తారు. అదే క్రమంలో ఈ పాఠశాలకు 3 జూన్ 2022న అధికారులు రావడం జరిగినది. పాఠశాల ప్రిన్సిపల్ ‘ప్రణబ్ అరంధర’ ప్రకారం,“అందరు విద్యార్ధులు వివిధ సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలలో భాగంగా వివిధ కళలు ప్రదర్శించారు. ఒక విద్యార్థి అకస్మాత్తుగా పిల్లలు అందరి ముందు అజాన్ ఇచ్చాడు. ఇలా చెయ్యమని అతనికి ఎవరూ చెప్పలేదు. మాకు కూడా తెలీదు.” ఈ ఘటనకు సంబంధించిన వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవడంతో, జోర్హాట్ జిల్లా విద్యాశాఖ పాఠశాల ప్రిన్సిపాల్‌ను సంజాయిషీ అడుగుతూ, షోకాజ్ నోటీసు జారీ చేసింది. ఆ నోటీసు కాపీని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఇక పోస్టులో క్లెయిమ్ చేసినట్లు, జార్ఖండ్ యొక్క గడ్వ జిల్లాలోని ఒక ముస్లిం మెజారిటీ పాఠశాలలో విద్యార్ధులు చేతులు జోడించి ప్రార్ధనలు చేయడం నిషేధిoచినట్లు కొన్ని న్యూస్ ఛానెళ్లు ప్రసారం చేశాయి.
జుంతార జిల్లాలోని కొన్ని బడులకు ఆదివారానికి బదులు శుక్రవారం సెలవు ఇస్తున్నట్లు కొన్ని వార్తా కథనాలు వచ్చాయి. తర్వాత విద్యాశాఖ అధికారులు తిరిగి ఆదివారాన్ని మాత్రమే సెలవు దినంగా పాటించాలి అని ఆదేశించారు. దానికి సంబంధించిన కథనo ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరిగా, అస్సాంలోని పాఠశాలలో జరిగిన ఈ ఘటన వీడియోని జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలోని పాఠశాలలో విద్యార్థులు నమాజ్ చేస్తునట్టు షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
బంగ్లాదేశ్‌కి సంబంధించిన వీడియోని తక్కువ కులానికి చెందిన బాడీ బిల్డర్‌కి జరిగిన అవమానం అంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 4, 2023
తక్కువ కులానికి చెందిన ఒక బాడీ బిల్డర్‌ని అవమానించారు అని చెప్తున్న ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ‘టాలెంట్ ఎంత ఉన్నా కులాన్ని బట్టే గుర్తింపు ఉంటుంది…’ అని పోస్టు యొక్క వివరణలో రాసారు. అసలు ఈ వీడియో వెనుక ఉన్న నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఫాక్ట్ చెక్ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: తక్కువ కులానికి చెంది ఒక బాడీ బిల్డర్‌ని పోటీల బహుమతులు ప్రధానం చేసేటప్పుడు అవమాన పరిచారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులోని దృశ్యాలు బంగ్లాదేశ్ నేషనల్ బాడీబిల్డింగ్ ఛాంపియన్‌షిప్ 2022 విజేతలకు మెడల్స్ మరియు బహుమతులు ఇస్తున్నప్పుడు చిత్రించినవి. వీడియోలో బహుమతి అందుకొని స్టేజీ కిందకు వచ్చి దాన్ని కాలితో తన్నివేసిన బాడీ బిల్డర్ పేరు జాహిద్ హాసన్ షువో. మీడియాకి తాను ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో అవార్డుల ఎన్నికలో అవినీతి జరిగిందని షువో ఆరోపించారు. తన ఈ ప్రవర్తనకు శిక్షగా బంగ్లాదేశ్ బాడీ బిల్డింగ్ ఫెడరేషన్ (BABBF) వారు తనని జీవితకాలం పాటు బ్యాన్ చేసింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
బాడీ బిల్డింగ్ పోటీల్లో జరిగిన గొడవ గురించి తగిన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, మాకు ఒక యూట్యూబ్ వీడియో లభించింది.
26 డిసెంబర్ 2022వ తారీఖున బాడీ బిల్డింగ్ ఇన్సైడర్ అనే ఛానెల్లో వైరల్ వీడియోలో దృశ్యాలు కనిపించాయి. వీడియో యొక్క వివరణలో ఈ సంఘటన బంగ్లాదేశ్‌లో జరిగిందని రాసి ఉంది. దీన్ని క్లూగా తీస్కొని మరింత సమాచారం గురించి ఇంటర్నెట్లో వెతకగా ఈ సంఘటనకు సంబంధించిన అనేక వార్త కథనాలు లభించాయి (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
ఈ వార్తా కథనాల ప్రకారం ఈ సంఘటన బంగ్లాదేశ్ బాడీ బిల్డింగ్ ఫెడరేషన్ (BABBF) వారి నేషనల్ బాడీ బిల్డింగ్ ఛాంపియన్‌షిప్ 2022 పోటీల అవార్డు బహుకరణ అప్పుడు జరిగింది. పోటీల్లో రెండవ బహుమతి వచ్చిన జాహిద్ హాసన్ షువో అనే బంగ్లాదేశీ బాడీ బిల్డర్ స్టేజీ  పైనుండి కిందకి దిగి వచ్చి తన బహుమతిని కాలితో తన్నాడు. దీనికి ముందు స్టేజిపై ఉన్నప్పుడు తాను భానుమతులు ఇస్తున్న వారితో ఎదో మాట్లాడి తర్వాత తనని పక్కకి నిల్చోమని  ఒకరు చెవుతున్న దృశ్యాలు మనకి వైరల్ వీడియోలో కనిపిస్తాయి. మీడియాతో మాట్లాడుతూ (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) షువో, తను ఆలా చెయ్యడానికి కారణం నిర్వాహకుల పట్ల తాను నిరసన వ్యక్త పరచటం అని చెప్పారు.
తన ప్రవర్తనకు శిక్షగా బాంగ్లాదేశ్ బాడీ బిల్డింగ్ ఫెడరేషన్ షువోని జీవిత కలం పాటు బాడీ బిల్డింగ్ నుండి బాన్ చేసింది. వారు విడుదల చేసిన సర్కులర్ ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వార్త కథనాల్లో ఎక్కడా కూడా తాను తక్కువ కులానికి చెందిన వాడని, అందుచేతే అన్యాయానికి వ్యతిరేకంగా ఇలా తాను ప్రవర్తించాడని కానీ ఎక్కడా ప్రస్తావించలేదు.
చివరిగా, బంగ్లాదేశ్ బాడీ బిల్డర్ జాహిద్ హాసన్ తన బహుమతిని కాలితో తన్నిన దృశ్యాలను తక్కువ కులానికి చెందిన వ్యక్తికి జరిగిన అవమానం అంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 4, 2023


text:
టర్కీకి చెందిన వీడియోను ఢిల్లీ నిరసనల్లో రైతులు మార్పులు చేసిన ట్రాక్టర్లను ఉపయోగిస్తున్నారని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 14, 2024
Update (16 February 2024):
ఈ వీడియోను ముందుగా షేర్ చేసిన ఇన్స్టాగ్రామ్ అకౌంట్ (cengizler_tarim_55) సంప్రదించగా, ఈ వీడియోను తాను టర్కీలోని సంసున్ ప్రావిన్స్‌లో తీసినట్టు స్పష్టం చేసాడు. దీన్నిబట్టి ఈ వీడియోకు రైతుల ఆందోళనలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు
Published (14 February 2024):
దేశ రాజధాని ఢిల్లీలో రైతులు తిరిగి నిరసనలు మొదలుపెట్టిన విషయం తెలిసిందే. ఈ నేపథ్యంలోనే తమ నిరసనలు అడ్డుకునేందుకు పోలీసులు ఉపయోగించే బారికేడ్లను, టియర్ గ్యాస్ షెల్స్, మొదలైన వాటిని ఎదుర్కొనడానికి రైతులు తమ ట్రాక్టర్లకు మార్పులు చేసారంటూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. చుట్టూ రాడ్లతో ఒక కంచేలాగా ఏర్పాటు చేసిన ఒక ట్రాక్టర్‌ను ఈ వీడియోలో చూడొచ్చు.  ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పోలీసుల బారికేడ్లను ఎదుర్కొనడానికి రైతులు తమ ట్రాక్టర్ల చుట్టూ రాడ్లతో ఒక కంచే ఏర్పాటు చేసారు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఢిల్లీలో రైతుల నిరసనలు 13 ఫిబ్రవరి 2024న మొదలుకాగా, ఈ వీడియోను ముందుగా జనవరి చివరి వారంలో టర్కీకి చెందిన పలు సోషల్ మీడియా అకౌంట్లు షేర్ చేసాయి. పైగా ఈ వీడియోలో టర్కీకి చెందిన ట్రాక్టర్ & బ్యాటరీ కంపెనీ బోర్డులు గమనించొచ్చు. వీటన్నిటి బట్టి, ఈ వీడియో టర్కీకి చెందిందని అనుకోవచ్చు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
గతంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకువచ్చిన మూడు వ్యవసాయ చట్టాలను వ్యతిరేకిస్తూ ఢిల్లీ సరిహద్దుల్లో ఏడాది పాటు ఆందోళనలు చేసిన రైతులు, ఇప్పుడు తమ డిమాండ్లను సాధించించుకోవడానికి మరోసారి ఢిల్లీలో ఆందోళనలు మొదలుపెట్టారు. ఐతే ఢిల్లీలో చేపట్టబోయే నిరసనలకు రైతులు మార్పులు చేసిన ట్రాక్టర్లను ఉపయోగించనున్నారని వార్తా కథనాలు రిపోర్ట్ చేసాయి (ఇక్కడ & ఇక్కడ). నిరసనలను అడ్డుకోవడానికి పోలీసులు ఉపయోగించే బారికేడ్లను, టియర్ గ్యాస్ షెల్స్, మొదలైన వాటిని ఎదుర్కొనడానికి రైతులు ఇలా ట్రాక్టర్లకు మార్పులు చేయించి ఉపయోగించనున్నారని కథనాలు రిపోర్ట్ చేసాయి. ఐతే ఈ నేపథ్యంలో ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న ఈ ట్రాక్టర్ వీడియోకు ఢిల్లీ రైతుల ఆందోళనలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు.
ముందుగా వీడియోలో కనిపిస్తున్న ట్రాక్టర్‌పై ఉన్న కంపెనీ పేరు “HATTAT 260G” ఆధారంగా వెతకగా ఈ పేరుతో టర్కీలో ఒక ట్రాక్టర్ల తయారీ కంపెనీ ఉందని తెలిసింది. ఈ కంపెనీ యూట్యూబ్ మరియు సోషల్ మీడియా అకౌంట్లలో ఇలాంటి ట్రాక్టర్లనే చూడొచ్చు.
ఆ తరవాత ఈ వీడియో స్క్రీన్ షాట్స్‌ను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే వీడియోను షేర్ చేసిన టర్కీకి చెందిన పలు సోషల్ మీడియా పోస్టులు మాకు కనిపించాయి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). కాగా ఈ అకౌంట్లు ఈ వీడియో 2024 జనవరి నెల చివర్లో షేర్ చేసాయి. పైగా ఈ వీడియోను షేర్ చేసిన ఒక పోస్టులో ఈ ట్రాక్టర్ యజమాని తానేనని అర్ధం వచ్చేలా ‘Orjinal video ve sahibi benim’ అని టర్కిష్‌లో ఒక కాప్షన్ రాసి ఉంది.
దీన్నిబట్టి ఈ వీడియో ప్రస్తుత రైతుల నిరసనలకు సంబంధించింది కాదని అర్ధమవుతుంది. ఎందుకంటే 08 – 12 ఫిబ్రవరి 2024 మధ్యలో రైతులు ప్రభుత్వంతో చర్చలు జరుపగా, చర్చల విఫలమైన అనంతరం 13 ఫిబ్రవరి 2024న నిరసనలు మొదలుపెట్టారు.
ఇకపోతే  వైరల్ అవుతున్న వీడియో కన్నా క్లారిటీ ఉన్న ఈ వీడియోలలో ట్రాక్టర్ వెనుక “Celik Aku” అని రాసి ఉన్న పసుపు రంగు బోర్డు గమనించొచ్చు.  దీని ఆధారంగా వెతకగా “Celik Aku” అనేది టర్కీకి చెందిన బ్యాటరీ కంపెనీ అని తెలిసింది. ఈ ఆధారాల బట్టి ఈ వీడియో టర్కీకు చెందుంటుందని తెలుస్తుంది. ఐతే ఈ వీడియోకు సంబంధించిన వివరాల కోసం వీడియోను షేర్ చేసిన అకౌంట్‌ను మేము ఇన్స్టాగ్రామ్ ద్వారా  సంప్రదించాము, వారి వివరణ ఆధారంగా ఈ ఆర్టికల్ అప్డేట్ చేయబడుతుంది.
చివరగా, టర్కీకి చెందిన వీడియోను ఢిల్లీ నిరసనల్లో రైతులు మార్పులు చేసిన ట్రాక్టర్లను ఉపయోగిస్తున్నారని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 14, 2024


text:
ఇంగ్లీషులో అడిగిన ప్రశ్న అర్థంకాక ఏపీ సీఎం వై.ఎస్.జగన్ సమాధానం చెప్పకుండా దాటేసాడు అని ఒక ఎడిట్ చేసిన వీడియోను షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 1, 2024
ఒక ఇంటర్వ్యూలో ప్రముఖ జర్నలిస్ట్ రాజ్‌దీప్ సర్దేశాయ్ ఇంగ్లీషులో అడిగిన ప్రశ్న అర్ధంకాక ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి, వైసీపీ అధినేత వై.ఎస్.జగన్మోహన్ రెడ్డి సమాధానం చెప్పకుండా “ఇట్స్ ఏ వెరీ లెంగ్తీ  క్వశ్చన్ (It’s a very lengthy question)” అని దాటేసాడు అని చెప్తూ వీడియో(ఇక్కడ, ఇక్కడ, & ఇక్కడ) ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా ఈ వీడియోకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఒక ఇంటర్వ్యూలో ప్రముఖ జర్నలిస్ట్ రాజ్‌దీప్ సర్దేశాయ్ ఇంగ్లీషులో అడిగిన ప్రశ్న అర్ధంకాక వై.ఎస్. జగన్ సమాధానం చెప్పకుండా “ఇట్స్ ఏ వెరీ లెంగ్తీ  క్వశ్చన్” అని దాటేస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వైరల్ వీడియో ఎడిట్ చేయబడింది. ఇటీవల 30 ఏప్రిల్ 2024న ప్రసారం అయిన ‘ఇండియా టుడే’ ఇంటర్వ్యూలోని వీడియో క్లిప్పింగ్‌కి, మే 2022లో దావోస్ జరిగిన వరల్డ్ ఎకనామిక్ ఫోరం సదస్సులో జగన్ మాట్లాడిన ఆడియోని చేర్చి ఎడిట్ చేస్తూ ఈ వైరల్ వీడియోను రూపొందించారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వైరల్ వీడియోను జాగ్రత్తగా గమనిస్తే ‘India Today’ వార్తా సంస్థ యొక్క లోగో ఉండటాన్ని మనం గమనించవచ్చు. దీని ఆధారంగా, ఈ వీడియోకు సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం తగిన కీవర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, ఈ వైరల్ వై.ఎస్. జగన్ ఇంటర్వ్యూ యొక్క పూర్తి నిడివి గల వీడియోని 30 ఏప్రిల్ 2024న ‘ఇండియా టుడే(India Today)’ తమ అధికారిక యూట్యూబ్ ఛానెల్‌లో “Elections Unlocked: Andhra Pradesh CM Jagan Mohan Reddy Exclusive | India Today” అనే శీర్షికతో లైవ్ టెలికాస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది.
ఈ వీడియోని పూర్తిగా పరిశీలిస్తే, వైరల్ వీడియో క్లిప్పింగ్ లోని దృశ్యాలు  టైంస్టాంప్ 10:47 వద్ద మొదలై, టైంస్టాంప్ 11:03 వద్ద ముగుస్తుంది అని తెలిసింది. వాస్తవంగా, ఈ ఇంటర్వ్యూలో చాలా మంది ఎంపీల, ఎమ్మెల్యేలను మార్చడం పై రాజ్‌దీప్ సర్దేశాయ్ అడిగిన ప్రశ్నకు ఏపీ సీఎం వై.ఎస్. జగన్ సమాధానం చెప్పారు. ఈ వీడియోలో జగన్ “తమ వ్యూహంలో భాగంగా, తన మీద తనకున్న నమ్మకంతో మార్చాను”( ఇంగ్లిష్ నుండి తెలుగులోకి అనువదించగా, క్లుప్తంగా)  అని చెప్పారు. ఈ మొత్తం ఇంటర్వ్యూలో వై.ఎస్. జగన్ ఎక్కడా వైరల్ వీడియోలో చూపించిన విధంగా “ఇట్స్ ఏ వెరీ లెంగ్తీ క్వశ్చన్ (It’s a very lengthy question)” అని అంటూ ప్రశ్నలను దాటవేయలేదు.
తరువాత వైరల్ వీడియోలో వై.ఎస్. జగన్ “ఇట్స్ ఏ వెరీ లెంగ్తీ క్వశ్చన్” అని అంటున్న ఆడియో కోసం తగిన కీవర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, 23 మే 2022న ‘సాక్షి టీవీ(Sakshi TV)’ తమ అధికారిక యూట్యూబ్ ఛానెల్‌లో “CM YS Jagan Superb Answers at World Economic Forum in Davos | Sakshi TV” అనే శీర్షికతో లైవ్ టెలికాస్ట్ చేసిన వీడియో ఒకటి లభించింది. ఈ వీడియో యొక్క వివరణ ప్రకారం, మే 2022లో దావోస్ జరిగిన వరల్డ్ ఎకనామిక్ ఫోరం సదస్సులో జగన్ మాట్లాడిన సందర్భంలోనిది అని తెలుస్తుంది. ఈ వరల్డ్ ఎకనామిక్ ఫోరం చర్చలో జగన్ పాల్గొంది రిపోర్ట్ చేసిన మరిన్ని వార్త కథనాలు ఇక్కడ & ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఈ వీడియోని పూర్తిగా పరిశీలిస్తే, వైరల్ వీడియో క్లిప్పింగ్ లోని జగన్ మాట్లాడినట్లు చెప్తున్న దృశ్యాలు  టైంస్టాంప్ 02:33 వద్ద మొదలై, టైంస్టాంప్ 02:35 వద్ద ముగుస్తుంది అని తెలిసింది. ఈ సదస్సులో అడిగిన ఒక సుదీర్ఘమైన ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్తూ వై.ఎస్. జగన్ “ఇట్స్ ఏ వెరీ లెంగ్తీ  క్వశ్చన్(It’s a very lengthy question)”  అని అన్నారు. దీన్ని బట్టి ఇటీవల ప్రసారం అయిన ‘ఇండియా టుడే’ ఇంటర్వ్యూలోని వీడియో క్లిప్పింగ్‌కి, మే 2022లో దావోస్ జరిగిన వరల్డ్ ఎకనామిక్ ఫోరం సదస్సులో జగన్ మాట్లాడిన ఆడియోని చేర్చి ఎడిట్ చేస్తూ ఈ వైరల్ వీడియోను రూపొందించారు అని నిర్ధారించవచ్చు.
చివరగా, ఇంగ్లీషులో అడిగిన ప్రశ్న అర్థంకాక ఏపీ సీఎం వై.ఎస్. జగన్ సమాధానం చెప్పకుండా దాటేసాడు అని చెప్తూ ఎడిట్ చేసిన వీడియోను షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
‘ఒక పాకిస్తానీ వ్యక్తి పాకిస్థాన్‌లోని సమస్యలను ప్రస్తావిస్తూ ప్రధాని మోదీని ప్రశంసిస్తున్నాడు’ అంటూ భారత్‌కి చెందిన ఒక కంటెంట్ క్రియేటర్ వీడియోను షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 8, 2024
“భారతదేశపు ముస్లింలు అదృష్టవంతులు ఎందుకంటే మీరు రంజాన్ పండగ సందర్బంగా చేసే ఉపవాసాల రోజున తినడానికి రకరకాల పండ్లు తింటూ ఆనందమైన జీవితం గడుపుతున్నారు. పాకిస్తాన్ లో తినడానికి తిండి కూడా లేదు, భారత్ శక్తివంతమైన నాయకుడు నరేంద్ర మోదీ గారి చేతిలో ఉంది, కాబట్టే మీరు సంతోషంగా ఉన్నారు. ఆయనకు మా విన్నపం మా పాకిస్తాన్ మీద దాడి చేసి, పాకిస్థాన్‌ను భారతదేశంలో కలపండి” అంటూ ఒక పాకిస్తానీ యువకుడు తన గొడును వెళ్లబోసుకున్నాడు అంటూ సోషల్ మీడియాలో(ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) షేర్ చేస్తున్నారు. దీని వెనుక ఉన్న నిజానిజాలేంటో ఈ కథనం ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: పాకిస్తాన్‌కు చెందిన ఆసిఫ్ జర్దారీ అనబడే ఒక వ్యక్తి, పాకిస్థాన్‌లోని సమస్యలను ప్రస్తావిస్తూ ప్రధాని మోదీని ప్రశంసిస్తున్నాడు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియోలోని వ్యక్తి ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ఆగ్రాకు చెందిన కంటెంట్ క్రియేటర్, పాకిస్థానీ కాదు. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
వైరల్ వీడియో యొక్క కీ ఫ్రేములను ఉపయోగిస్తూ రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేస్తే, మేము ఇదే వీడియోను ‘bhurajrahav’ అనే వినియోగదారుడు 29 మార్చి 2024న దాన్ని ఇంస్టాగ్రామ్ లో షేర్ చెయ్యటం గమనించాం. ఈ వీడియొ యొక్క ఆడియో సోర్స్ ‘dhirendra_raghav_79’ అనే వినియోగదారు నుంచి సేకరించబడినట్టు మేము కనుగొన్నాం. దీన్ని ఆధారంగా తెసుకొని ‘dhirendra_raghav_79’ ప్రొఫైల్ కోసం వెతకగా, ఇది ఒక వేరిఫైడ్ ప్రొఫైల్ అని, ఇతను ఒక ఆర్టిస్ట్ అని ఇంస్టాగ్రామ్ బయో ద్వారా తెలుసుకున్నాం. తదుపరి, వైరల్ వీడియో 23 మార్చి 2024న, “మోదీ లాంటి ప్రధాని లేరు” అనే శీర్షికతో షేర్ చేసినట్టు గమనించాం.
అతని పేజీలోని కంటెంట్‌ను పరిశీలించిన తర్వాత, చాలా వీడియోలలో అతను విభిన్న దుస్తులలో, సద్దాం హుస్సేన్, భావన వంటి విభిన్న పాత్రలను పోషిస్తు వీడియోలు చేసినట్టు మేము గమనించాము.
తదుపరి, ప్రొఫైల్‌లో అతని ఫేస్‌బుక్ పేజీకి లింక్ కూడా ఉంది, అతను ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ఆగ్రాకు చెందిన ‘ఆర్టిస్ట్’ అని  ప్రొఫైల్‌లో పేర్కొన్నాడు.
చివరిగా, ‘ఒక పాకిస్తానీ వ్యక్తి పాకిస్థాన్‌లోని సమస్యలను ప్రస్తావిస్తూ ప్రధాని మోదీని ప్రశంసిస్తున్నాడు’ అంటూ భారత్‌కి చెందిన ఒక కంటెంట్ క్రియేటర్ యొక్క వీడియోను షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
బహామాస్‌లో మునిగిపోయిన క్రూజ్ బోట్ వీడియో టాంజానియాలో జరిగినట్లుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 19, 2024
“టాంజానియా సముద్రంలో మునిగిపోతున్న క్రూజ్ లైవ్ వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్‌గా మారింది” అంటూ మునుగుతున్న క్రూస్ వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేయబడుతుంది. దీని వెనుక ఉన్న వాస్తవం ఈ కథనం ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: ఇది టాంజానియా సముద్రంలో మునిగిపోతున్న క్రూజ్ యొక్క లైవ్ వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం):  ఈ సంఘటన 16 నవంబర్ 2023న బహామాస్‌లో జరిగింది, టాంజానియా సముద్రంలో కాదు. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
వైరల్ వీడియో యొక్క కీ ఫ్రేములను ఉపయోగిస్తూ గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఈ సంఘటనను వివరిస్తూ పలు మీడియా రిపోర్టులు ప్రచురించబడ్డాయి అని గమనించాం (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
ఈ వార్తా కథనాల ప్రకారం, ఈ సంఘటన 16 నవంబర్ 2023న బహామాస్‌లో జరిగింది. బ్లూ లగూన్ ద్వీపానికి పర్యాటకులను తీసుకువెళుతుండగా, నాసావులోని ప్యారడైజ్ ఐలాండ్ నుండి బయలుదేరిన పడవ మద్యలో మునిగింది. పడవలో ఉన్న కెల్లీ స్కిసెల్ అనే ఒక మహిళ ఈ వీడియోను రికార్డ్ చేసి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేయడంతో ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్‌గా మారింది.
కెల్లీ స్కిసెల్ సోషల్ మీడియాను గమనించగా ఈ సంఘటన యొక్క ఫోటోలు మరియు వీడియోలు ‘బ్లూ లగూన్ ఐలాండ్‌కి వెళ్లే దారిలో మా ఫెర్రీ మునిగిపోయింది’ అనే టైటిల్‌తో షేర్ చేయడం గమనించాం. వైరల్ వీడియో మరియు ఒరిజినల్ వీడియోల మద్య పోలీకను కింద చూడవచ్చు.
చివరిగా, బహామాస్‌లో మునిగిపోతున్న క్రూజ్ బోట్ యొక్క వీడియో టాంజానియాలో జరిగినట్లుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
కల్పితమైన నిధి తవ్వకాల వీడియోను నిజమైన సంఘటనగా ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 29, 2022
తవ్వకాలలో బయటపడ్డ నిధిని రక్షిస్తూ వచ్చిన ఒక పాము ఎన్నో సంవత్సరాలుగా గాలి, నీరు, తిండి లేకుండా బ్రతికి ఉందని చెప్తూ ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియా లో విస్తృతంగా ప్రచారం చేస్తున్నారు. ఈ వార్తలో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గాలి, నీరు, తిండి లేకుండా నిధిని రక్షిస్తూ వచ్చిన ఒక పాము తవ్వకాలలో బయటపడింది.
ఫ్యాక్ట్ (నిజం): వైరల్ అవుతున్న ఈ వీడియోకి సంబంధించిన పూర్తి వీడియో “hazine avcısı” అనే యూట్యూబ్ ఛానెల్లో ఉంది. ఈ వీడియో కింద వివరణలో, “ ప్రదర్శించిన అన్ని దృశ్యాలు కల్పితమైనవి.అటెన్షన్, ఇదంతా కల్పితం.ఇది నిజం కాదు. అన్ని వీడియోలు కల్పితం. ప్రజలను అలరించడమే లక్ష్యం” అని ఉంది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
ముందుగా పోస్టులో ఉన్న వీడియో యొక్క చిత్రాలను రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేయగా, “Archaeologist” అనే యూట్యూబ్ ఛానెల్లో 18 జులై 2022లో  పోస్టు చేసిన ఈ వీడియో దొరికింది. వైరల్ అవుతున్న వీడియోని ఈ వీడియోతో పోల్చి చూడగా, రెండూ ఒకటే అని చెప్పొచ్చు.
ఇక ఇదే యూట్యూబ్ ఛానెల్ కు సంబంధించిన వేరే ఛానెల్ కూడా ఉంది అని తెలిసింది. దాని పేరు “hazine avcısı”, అంటే టర్కిష్ భాషలో “నిధి వేటగాడు” అని అర్థం. ఈ ఛానెల్లో వైరల్ అవుతున్న వీడియోకి  సంబంధించిన పూర్తి వీడియో దొరికింది. దానిని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
అయితే, ఈ వీడియో కింద వివరణలో  వీడియోలో చూపించిన ఘటన కల్పితమైనవి పేర్కొంటూ ఈ విధంగా వివరణ ఇచ్చాడు:
“గమనిక:  ప్రదర్శించిన అన్ని దృశ్యాలు కల్పితమైనవి.
అటెన్షన్, ఇదంతా కల్పితం.ఇది నిజం కాదు. అన్ని వీడియోలు కల్పితం. ప్రజలను అలరించడమే లక్ష్యం.”
చివరిగా, కల్పితమైన నిధి తవ్వకాల వీడియోను నిజమైన సంఘటనగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.


text:
ముస్లిం భార్యాభర్తల మధ్య జరిగిన గొడవకు సంబంధించిన వీడియోని ముస్లిం భర్త తన హిందూ భార్యని కొడుతున్నాడని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 6, 2024
తన కొడుకు పుట్టినరోజు వేడుకలో హిందూ సంప్రదాయం ప్రకారం కొవ్వొత్తులు వెలిగిస్తుందని ఒక ముస్లిం భర్త తన హిందూ భార్యను కొడుతున్నాడని క్లెయిమ్ చేస్తూ ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో (ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ) షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ క్లెయిమ్ లో ఎంతవరకు నిజం ఉందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తన కొడుకు పుట్టినరోజు వేడుకలో హిందూ సంప్రదాయం ప్రకారం కొవ్వొత్తులు వెలిగిస్తుందని ఒక ముస్లిం భర్త తన హిందూ భార్యను కొడుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలో ఉన్న భార్యాభర్తల పేర్లు ‘మహ్మద్ ముస్తాక్’, ‘అయేషా భాను’. ముస్లిం మతానికి చెందిన వీరికి 2009లో వివాహం జరిగింది. 2015లో వీరిద్దరు తమ కొడుకు పుట్టినరోజును ఒక హోటల్‌లో జరుపుకుంటున్నప్పుడు, ముస్తాక్ కెమెరాను ఏర్పాటు చేస్తుండగానే అయేషా కేక్‌పై కొవ్వొత్తులను వెలిగించిందని కోపంతో అతడు అయేషాను దారుణంగా కొట్టాడు. అంతేకాక, ముస్తాక్ మరియు అతని కుటుంబ సభ్యులు అయేషాని వరకట్నం కోసం వేధించేవారు. ఇప్పుడు అయేషా, తన కొడుకుతో విడిగా వుంటూ విడాకుల కోసం ఎదురు చూస్తుంది. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
వైరల్ వీడియోకి సంబంధించిన కీ ఫ్రేమ్స్ ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ వీడియోకి సంబంధించి అక్టోబర్ 2022లో ప్రచురించిన పలు వార్తా కథనాలు లభించాయి (ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ).
పైన కథనాల్లో లభించిన సమాచారం ప్రకారం ఈ సంఘటన 2015లో చోటు చేసుకుంది. వీడియోలో ఉన్మ ఈ ఇద్దరి పేర్లు ‘అయేషా భాను’, ‘మహ్మద్ ముస్తాక్’. బెంగుళూరుకి చెందిన వీరికి 2009లో వివాహం జరిగింది. ముస్తాక్ బెంగళూరులోని ఒక ఐటీ కంపెనీలో పనిచేస్తున్నాడు. 2013లో వారికి ఒక కొడుకు పుట్టాడు, అతని పేరు ‘షహ్రాన్’. ముస్తాక్ మరియు అతని కుటుంబం వరకట్నం కోసం అయేషాను వేధించేవారు. 2015లో, వీరిద్దరు తమ కొడుకు పుట్టినరోజును ఒక హోటల్‌లో జరుపుకుంటున్నప్పుడు, ముస్తాక్ కెమెరాను ఏర్పాటు చేస్తుండగానే అయేషా కేక్‌పై కొవ్వొత్తులను వెలిగించిందన్న కోపంతో అతడు అయేషాను దారుణంగా కొట్టాడు. ఈ సంఘటన కెమెరాలో రికార్డయింది. అయేషా గత కొన్ని సంవత్సరాలనుండి భర్త నుండి విడిగా ఉంటోంది. తన భర్తపై గృహహింస కేసు పెట్టినా ఇప్పటి వరకు అతని పై ఎలాంటి చర్యలు తీసుకోలేదని, అతడిని కనీసం అరెస్ట్ కూడా చేయలేదని వివరించింది. అంతేకాక, ముస్తాక్ ఆయేషాకు విడాకులు ఇవ్వడానికి నిరాకరించడమే కాక, మరో మహిళను రెండో పెళ్లి చేసుకున్నాడు. ఈ వీడియోలో అయేషా తనపై జరిగిన గృహహింస గురించి చెప్పడాన్ని చూడవచ్చు.
2022లో ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అయినప్పుడు అప్పటి ఢిల్లీ మహిళా కమిషన్ చైర్ పర్సన్ స్వాతి మలివాల్ అయేషాకు తగిన న్యాయం జరగాలని కోరుతూ కర్ణాటక ముఖ్యమంత్రికి లేఖ రాసారు.
My letter to Karnatak CM @BSBommai ji seeking urgent action in the case of a woman survivor of Domestic Violence whose video went viral on Instagram. Her husband must be arrested. Police protection and help should be provided to her urgently. pic.twitter.com/yR0hGBF2B5
అంతేకాక, కర్ణాటక హై కోర్ట్ 2021లో ఇచ్చిన తీర్పులో తన భర్త రెండవ వివాహం కారణంగా ముస్లిం మతానికి చెందిన భార్య తన అత్తమామల నుండి విడిగా నివసిస్తూ వుంటే తన ఏకైక మైనర్ కొడుకుని ఆమె తన కస్టడీలోకి తీసుకోవచ్చని పేర్కొంది. అంతేకాక, అయేషా, ముస్తాక్ ఇద్దరూ ముస్లిం మతస్థులు అని ఆ తీర్పులో పేర్కొని ఉండడం గమనించవచ్చు.
చివరగా, ఒక ముస్లిం భార్యాభర్తల మధ్య జరిగిన గొడవకు సంబంధించిన వీడియోని ముస్లిం భర్త తన హిందూ భార్యని కొడుతున్నాడని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
2022లో TMC, BJP మద్దతుదారుల మధ్య జరిగిన వాగ్వాదం యొక్క వీడియోను 2024 లోక్ సభ ఎన్నికలకు సంబంధించిందిగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 19, 2024
కొంతమంది వ్యక్తులు BJP మద్దతుదారులపై దాడి చేస్తున్న వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. కోల్‌కతాలో BJPకి ప్రచారం చేస్తున్న వ్యక్తులపై సాధారణ ప్రజలే దాడి చేశారు అంటూ ఈ వీడియో షేర్ చేయబడుతోంది. దీని వెనుక ఎంత నిజం ఉందో ఈ కథనం ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికలకు ముందు కోల్‌కతాలో BJPకి ప్రచారం చేస్తున్న వారిపై కొందరు వ్యక్తులు దాడి చేస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): 2022లో పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని హుగ్లీలో TMC, BJP మద్దతుదారుల మధ్య జరిగిన వాగ్వాదానికి సంబంధించిన విజువల్స్ ఇవి. ఈ విజువల్స్‌కు 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికలకు ఎలాంటి సంబంధం లేదు. కావున పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
వైరల్ వీడియో గురించి తగిన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగిస్తూ ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, ఆగస్టు 2022 లో ఇదే వీడియో గురించి ప్రచురించిన వార్తా పత్రికకు దారి తీసింది. ఈ నివేదికల ప్రకారం, పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని హుగ్లీలో TMC, BJP మద్దతుదారుల మధ్య జరిగిన వాగ్వాదాన్ని విజువల్స్ చూపిస్తున్నాయి. TMC ఎమ్మెల్యే అసిత్ మజుందార్, అతని మద్దతుదారులు BJP కార్యకర్తలు తనను వేధించారని, అతని కారును అడ్డుకోవడానికి ప్రయత్నించారని ఆరోపిస్తూ వారిపై దాడి చేశారు.
దీని గురించి మరింత వెతికితే, ఆ సమయంలోని కొన్ని ఇతర నివేదికలు, ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ కనుగొన్నాము. ఈ విజువల్స్‌కు రాబోయే 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికలకు ఎలాంటి సంబంధం లేదని వీటి ద్వారా నిర్ధారించవచ్చు. ఇంతకుముందు, ఇదే వీడియోను వేరే క్లైములతో షేర్ చేయబడ్డప్పుడు  ఫ్యాక్ట్‌లీ ఆ వీడియోలకి సంబంధించిన ఒక ఫ్యాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసింది (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
చివరిగా, 2022లో పశ్చిమ బెంగాల్‌లో TMC, BJP మద్దతుదారుల మధ్య జరిగిన వాగ్వాదం యొక్క వీడియోను 2024 లోక్ సభ ఎన్నికలకు సంబంధించిందిగా షేర్ చేస్తున్నారు.