text:
సుప్రీంకోర్టు ఆర్య సమాజ్ జారీ చేసిన వివాహ ధృవీకరణ పత్రం చట్టబద్ధతను ప్రశ్నించిందే తప్ప ఆర్య స‌మాజ్‌లో జరిగిన పెళ్లిని కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 24, 2024
ఇక నుండి ఆర్య సమాజ్‌లో పెళ్లి చేసుకోవడం కుదరదని, ఎందుకంటే ఆర్య సమాజ్‌లో జారీ చేసిన పెళ్లి సర్టిఫికేట్‌లను గుర్తించబోమని సుప్రీంకోర్టు తెలిపిందంటూ ఒక వార్త సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. మధ్యప్రదేశ్‌కు సంబంధించిన ఒక కేసు విచరణ సందర్భంగా ‘పెళ్ళిళ్ళు చేయడం ఆర్య సమాజ్ పని కాదని’ కోర్టు అభిప్రాయపడినట్టు కూడా ఈ వీడియోలో చెప్తున్నారు. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: సుప్రీంకోర్టు అభిప్రాయం మేరకు ఇకనుండి ఆర్య సమాజ్‌లో పెళ్లి చేసుకోవడం కుదరదు.
ఫాక్ట్(నిజం):  సుప్రీంకోర్టు వెలువరించిన తీర్పులో కేవలం ఆర్య సమాజ్ జారీ చేసిన వివాహ ధృవీకరణ పత్రం యొక్క చట్టబద్ధతను ప్రశ్నించిందే తప్ప ఆర్య స‌మాజ్‌లో జరిగిన పెళ్లిని కాదు. ప్రస్తుతం అమలులో ఉన్న చట్టాల ప్రకారం ఆర్య స‌మాజ్‌లో చేసుకున్న పెళ్లిని చట్టపరంగా గుర్తిస్తారు, కాని ఆర్య స‌మాజ్ అందించే మ్యారేజ్ స‌ర్టిఫికెట్‌కు మాత్రం చట్టబద్దత ఉండదు. పెళ్లి అనంతరం సంబధిత ప్రభుత్వ శాఖ వద్ద పెళ్లిని రిజిస్టర్ చేసుకోవాలి. కాబట్టి ఇప్పటికీ ఆర్య స‌మాజ్‌లో చేసుకున్న పెళ్లి చేసుకోవచ్చు, కానీ వారు అందించే  మ్యారేజ్ స‌ర్టిఫికెట్‌కు మాత్రం చట్టబద్దత ఉండదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న వీడియోలో చెప్తున్న విషయాలు మధ్యప్రదేశ్‌లో ఒక ప్రేమ వివాహానికి సంబంధించిన కేసు విచారణలో భాగంగా జూన్ 2022లో సుప్రీంకోర్టులో జరిగిన వాదనలకు సంబంధించింది.
త‌మ కూతురిని కిడ్నాప్ చేసి అత్యాచారం చేశాడ‌ని మధ్యప్రదేశ్‌లో ఒక వ్యక్తిపై అమ్మాయి కుటుంబ స‌భ్యులు పెట్టిన కేసులో ఆ యువ‌కుడు, ఆ యువ‌తి మేజ‌ర్ అని, త‌న ఇష్టంతోనే ఆర్య స‌మాజ్‌లో పెళ్లి చేసుకున్నామ‌ని వాదించాడు. అందుకు సాక్ష్యంగా సెంట్రల్ భార‌తీయ ఆర్య ప్రతినిధి స‌భ జారీ చేసిన వివాహ ధృవ‌ప‌త్రాన్ని చూపించాడు. అయితే, ఈ స‌ర్టిఫికెట్‌ను సుప్రీంకోర్టు అంగీక‌రించ‌లేదు. చట్టబద్ధ సంస్థ జారీ చేసిన ఒరిజిన‌ల్ మ్యారేజ్ స‌ర్టిఫికెట్‌ను త‌మ ముందుంచాల‌ని ఆదేశించింది. వివాహ ధృవీకరణ పత్రాలు జారీ చేసే అధికార పరిధి ఆర్యసమాజ్‌కు లేదని, అది వాళ్ళ పని కూడా కాదని కూడా కోర్టు వ్యాఖ్యానించింది.
కోర్టు వ్యాఖ్యలను తప్పుగా అర్ధం చేసుకున్నారు:
ఐతే కోర్టు వ్యాఖ్యలను తప్పుగా అర్ధం చేసుకున్న కొందరు ‘పెళ్ళిళ్ళు చేయడం ఆర్య సమాజ్ పని కాదని’ కోర్టు అభిప్రాయపడ్డట్టు వార్తలు షేర్ చేసారు. ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న వీడియోలో ‘ఇక నుండి ఆర్య సమాజ్‌లో పెళ్లి చేసుకోవడం కుదరదని’ చేస్తున్న వాదన కూడా కోర్టు వ్యాఖ్యలను తప్పుగా అర్ధం చేసుకోవడం వల్లే మొదలైంది.
ఐతే ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏంటంటే పై కేసులో కోర్టు కేవలం ఆర్య సమాజ్ జారీ చేసిన వివాహ ధృవీకరణ పత్రం యొక్క చట్టబద్ధతను ప్రశ్నించిందే తప్ప ఆర్య స‌మాజ్‌లో జరిగిన పెళ్లిని కాదు.
ఆర్య స‌మాజ్‌లో జరిగిన పెళ్లిని ఇప్పటికి చట్టపరంగా గుర్తిస్తారు:
The Arya Samaj Marriage Validation Act, 1937  కింద ఆర్య స‌మాజ్‌లో జరిగే వివాహాలను చట్టపరంగా గుర్తింపు వచ్చింది. సాధారణంగా ఆర్య స‌మాజ్‌లో జరిగే పెళ్లిళ్లు హిందూ వివాహాలను పోలి ఉంటాయి. హిందూ వివాహ చట్టం, 1955లో పేర్కొన్న సెక్షన్ 7కు అనుగుణంగా ఆర్య స‌మాజ్‌లో కూడా వధూవరులు అగ్ని చుట్టూ ఏడు అడుగులు వేస్తారు.
కానీ,  పెళ్లి అనంతరం ఆర్య స‌మాజ్ అందించే మ్యారేజ్ స‌ర్టిఫికెట్‌కు మాత్రం చట్టబద్దత ఉండదు. ఆర్య స‌మాజ్‌లో పెళ్లి సర్టిఫికేట్ పొందిన తర్వాత సంబధిత ప్రభుత్వ శాఖ వద్ద పెళ్లిని రిజిస్టర్ చేసుకోవాలి. వధూవరులు ఇద్దరూ హిందువులైతే, హిందూ వివాహ చట్టం, 1955 కింద వివాహ ధృవీకరణ పత్రం కోసం దరఖాస్తు చేయాలి. ఇద్దరూ వేర్వేరు మతాలకు చెందిన వారైతే Special Marriage Act, 1954 వర్తిస్తుంది.
ఐతే పైన ప్రస్తావించిన కోర్టు తీర్పు ఉద్దేశం కూడా ఇదే. ఆర్య స‌మాజ్ అందించిన స‌ర్టిఫికెట్ కాకుండా సంబధిత ప్రభుత్వ శాఖ వద్ద పెళ్లిని రిజిస్టర్ చేసుకున్న స‌ర్టిఫికెట్ సమర్పించాలని కోర్టు కోరింది. అంతేగానీ ఆర్య స‌మాజ్‌లో చేసుకున్న పెళ్లి చెల్లదని కోర్టు అనలేదు. కాబట్టి ఇప్పటికీ ఆర్య స‌మాజ్‌లో చేసుకున్న పెళ్లిని చట్టపరంగా గుర్తిస్తారని అర్ధం చేసుకోవాలి.
చివరగా, సుప్రీంకోర్టు ఆర్య సమాజ్ జారీ చేసిన వివాహ ధృవీకరణ పత్రం చట్టబద్ధతను ప్రశ్నించిందే తప్ప ఆర్య స‌మాజ్‌లో జరిగిన పెళ్లిని కాదు.

created: January 24, 2024


text:
ఈ ఫోటో లో ఉన్న ఖడ్గం మహారాణా ప్రతాప్ ది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 8, 2020
ఒక ఖడ్గం ఫోటోను సోషల్ మీడియా లో పెట్టి అది ఒకప్పుడు భారత దేశాన్ని పాలించిన మహారాణా ప్రతాప్  యొక్క ఖడ్గం అని క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఈ  క్లెయిమ్ లో ఎంతవరకు నిజం ఉందో పరిశీలిద్దాం.
భారత దేశాన్ని పాలించిన మహారాణా ప్రతాప్ వాడిన ఖడ్గం ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటో లో ఉన్న ఖడ్గం భారత దేశాన్ని పాలించిన మహారాణా ప్రతాప్ ది కాదు. అది ఎమిరేట్ ఆఫ్ గ్రెనడా యొక్క చివరి నస్రిద్ పాలకుడు బోబ్డిల్ (ముహమ్మద్ XII అని కూడా పిలుస్తారు) యొక్క ఖడ్గం. కావున, పోస్టులోని క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ ద్వారా వెతికితే అదే ఫోటో ‘ఇస్లామిక్ హిస్టరీ’ అనే వర్డ్ ప్రెస్ ఆర్టికల్ లో కనిపించింది. అందులో ఆ ఫోటో కింద ఉన్న వివరణ లో ఆ ఖడ్గం ఎమిరేట్ ఆఫ్ గ్రెనడా యొక్క చివరి నస్రిద్ పాలకుడు బోబ్డిల్ (ముహమ్మద్ XII అని కూడా పిలుస్తారు) కు చెందినది అని ఉంది. ఆ ఖడ్గం కి సంబంధించిన అదే విషయాన్ని ‘Sword-site’ అనే వెబ్సైట్ (చారిత్రాత్మిక ప్రాధాన్యత కలిగిన ఖడ్గాల జాబితా ఆ వెబ్సైట్ లో ఉంటుంది) లో కూడా చూడవచ్చు. ఆ ఫోటోలో ఉన్నది బోబ్డిల్ కి సంబంధించిన ఖడ్గం అని తెలిపే మరిన్ని సెర్చ్ రిజల్ట్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
‘The Economic Times’ ప్రచురించిన ఆర్టికల్ ప్రకారం రాజ్‌పుత్ రాజు మహారాణా ప్రతాప్ రెండు ఖడ్గములు మోసేవాడని, వాటి బరువు దాదాపు 25 కిలోలు అని ఉంది. ఆయన తను పోరాడే  ముందు తన శత్రువు దగ్గర ఆయుధం లేకపోతే తన దగ్గర ఉన్న ఒక ఖడ్గం ఇచ్చేవాడు అని రాసారు. ప్రస్తుతం రాజస్థాన్‌లోని ఉదయపూర్‌లో మహారాణా ప్రతాప్ మ్యూజియంలో ప్రదర్శన కోసం పెట్టిన మహారాణా ప్రతాప్ యొక్క ఖడ్గములను గమనిస్తే, అతను ఉపయోగించిన ఖడ్గం అంచుల వద్ద వంగి ఉన్నట్టు తెలుస్తుంది. కానీ, పోస్ట్ చేసిన ఫోటోలో ఉన్న ఖడ్గం మాత్రం సూటిగా ఉంది.
చివరగా, ఫోటో లో ఉన్న ఖడ్గం భారత దేశాన్ని పాలించిన మహారాణా ప్రతాప్ ది కాదు.  అది ఎమిరేట్ ఆఫ్ గ్రెనడా యొక్క చివరి నస్రిద్ పాలకుడు బోబ్డిల్ (ముహమ్మద్ XII అని కూడా పిలుస్తారు) కు చెందినది.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

source: news-factly

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
తెలంగాణ ప్రభుత్వం కేవలం ఇమామ్‌లకే కాకుండా హిందూ అర్చకులకు కూడా గౌరవభృతిని ఇస్తోంది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 10, 2023
తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఇటీవల గౌరవ వేతనం పొందే ఇమామ్‌లు, మౌజమ్‌ల లబ్ధిదారుల  సంఖ్యను పెంచుతూ నిర్ణయం తీసుకోవడంతో సోషల్ మీడియాలో ఈ అంశానికి సంబంధించి పలు వార్తలు చక్కర్లు కొడుతున్నాయి. తెలంగాణ ప్రభుత్వం మసీదుల్లో పని చేసే ఇమామ్ & మౌజమ్‌ల వేతనాలు 9995 నుండి 17000లకు పెంచిందని ఒక వార్త, తెలంగాణ ప్రభుత్వం కేవలం ఇమామ్‌లకు మాత్రమే వేతనం ఇస్తుంది, హిందూ అర్చకులకు ఇవ్వడం లేదని అర్ధం వచ్చేలా మరో వార్త సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ అంశానికి సంబంధించి నిజమేంటో  చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తెలంగాణ ప్రభుత్వం మసీదుల్లో పని చేసే ఇమామ్ & మౌజమ్‌ల వేతనాలు 9995 నుండి 17000లకు పెంచింది; తెలంగాణ ప్రభుత్వం కేవలం ఇమామ్‌లకు మాత్రమే వేతనం ఇస్తుంది, హిందూ అర్చకులకు ఇవ్వడం లేదు.
ఫాక్ట్(నిజం):  తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఇటీవల విడుదల చేసిన ఉత్తర్వులు కేవలం ఇమామ్‌లు, మౌజంలకు గౌరవ వేతనం అందించడానికి సంబంధించిన లబ్ధిదారుల సంఖ్యకి  సంబంధించిందే తప్ప, వారికి ఇప్పుడు ఇస్తున్న వేతనాన్ని పెంచేందుకు కాదు. తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఇప్పటికే 9,995 మంది ఇమామ్‌లు/మౌజంలకు నెలకు రూ. 5 వేల చొప్పున గౌరవ వేతనం ఇస్తుండగా, ప్రస్తుత ఉత్తర్వుల ద్వారా మరో 7,005 మందికి వేతనాన్ని అందించనుంది. కొత్తగా జతచేసిన వారితో కలిపి రాష్ట్రవ్యాప్తంగా గౌరవ వేతనం పొందే ఇమామ్‌లు, మౌజంల సంఖ్య 17 వేలకు చేరుకుంది. అయితే తెలంగాణ ప్రభుత్వం కేవలం ఇమామ్‌లకే కాకుండా హిందూ అర్చకులకు కూడా గౌరవభృతిని అందిస్తుంది. ఈమధ్యనే ఆలయాల్లోని అర్చకులకు చెల్లించే మొత్తాన్ని నెలకు 6,000 నుండి 10,000కు పెంచుతున్నట్టు కూడా ప్రకటించింది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
తెలంగాణ ప్రభుత్వం రాష్ట్రంలో మరో 7,005 మంది ఇమామ్‌లు, మౌజంలకు గౌరవ వేతనం ఇచ్చేందుకు ఉత్తర్వులు జారీ చేసింది. ఐతే ఈ ఉత్తర్వులు కేవలం ఇమామ్‌లు, మౌజంలకు గౌరవ వేతనం పొందే లబ్ధిదారుల సంఖ్యకి సంబంధించిందే తప్ప, వారికి ఇప్పుడు ఇస్తున్న వేతనాన్ని పెంచేందుకు కాదు.
తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఇప్పటికే 9,995 మంది ఇమామ్‌లు/మౌజంలకు నెలకు రూ. 5 వేల చొప్పున గౌరవ వేతనం ఇస్తుండగా, ప్రస్తుత ఉత్తర్వుల ద్వారా మరో 7,005 మందికి వేతనాన్ని అందించనుంది. కొత్తగా జతచేసిన వారితో కలిపి రాష్ట్రవ్యాప్తంగా గౌరవ వేతనం పొందే ఇమామ్‌లు, మౌజంల సంఖ్య 17 వేలకు చేరుకుంది. ఐతే వీరికి అందిస్తున్న వేతనంలో మాత్రం ఎటువంటి మార్పు లేదు. ఈ సమాచారాన్ని బట్టి గౌరవ వేతనం పొందే ఇమామ్‌లు/మౌజంల సంఖ్యను తప్పుగా అర్ధం చేసుకొని ఉండొచ్చని స్పష్టమవుతుంది.
ఇతర మాతలకు కూడా గౌరవ వేతనాలు అందిస్తుంది:
ఇకపోతే పోస్టులో చేస్తున్న ఆరోపణలకు వ్యతిరేకంగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం కేవలం ఇమామ్‌లకు మాత్రమే కాకుండా హిందూ అర్చకులకు కూడా ఎప్పటినుండో గౌరవ వేతనాలు అందిస్తూ వస్తుంది (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). తెలంగాణ ప్రభుత్వం దేవాదాయ ధూప దీప నైవేద్య పథకం కింద ఎన్నిక చేయబడిన ఆలయములలో ధూపదీప నైవేద్యము కొరకు నెలకు రూ. 2,000 మరియు అర్చకుని గౌరవ భృతి కింద రూ.4,000 చెల్లిస్తుంది. దీనికి సంబంధించిన నోటిఫికేషన్ ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఈ సంవత్సరం మే నెలలో ఈ పథకం కింద అదనంగా 3,796 దేవాలయాలకు ధూపదీప నైవేద్యము కొరకు డబ్బులు అందించనున్నట్టు ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ ప్రకటించారు. అలాగే ఈ పథకం కింద ప్రభుత్వం ఈ ఆలయాల్లోని అర్చకులకు చెల్లించే మొత్తాన్ని నెలకు 6,000 నుండి 10,000కు పెంచుతున్నట్టు కూడా ప్రకటించాడు. ప్రభుత్వం వివిధ మతాల అభ్యున్నతి అమలు చేస్తున్న పథకాలకు సంబంధించిన సమాచారం ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, తెలంగాణ ప్రభుత్వం కేవలం ఇమామ్‌లకే కాకుండా హిందూ అర్చకులకు కూడా గౌరవభృతిని అందిస్తుంది.


text:
అమెరికాలో తెలుగును అధికారిక భాషగా గుర్తించలేదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 22, 2020
అమెరికాలో తెలుగును అధికారిక భాషగా గుర్తించారని ప్రైమ్ 9 అనే వార్తా సంస్థ తమ ఫేస్  బుక్ అకౌంట్ లో షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అమెరికాలో తెలుగును అధికారిక భాషగా గుర్తించారు.
ఫాక్ట్(నిజం): అమెరికాలో తెలుగే కాకుండా ఇంకా ఏ భాషని కూడా అధికారిక భాషగా గుర్తించలేదు. కాకపోతే కొన్ని రాష్ట్రాలకు అధికారిక బాషాలున్నప్పటికీ,  ఏ రాష్ట్రంలో కూడా తెలుగును అధికారిక భాషగా గుర్తించలేదు. ఎన్నికలకి సంబంధించి కొన్ని పత్రాలను తెలుగులో కూడా అందుబాటులో ఉంచిన మాట నిజమైనప్పటికీ, అది కేవలం కొన్ని ప్రాంతాలకు మాత్రమే పరిమితమైంది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులో చెప్తున్నదాని గురించి మరింత సమాచారం కోసం గూగుల్ లో వెతకగా, అమెరికాలో ఏ భాషని కూడా అధికారిక భాషగా గుర్తించలేదని మాకు తెలిసింది. ‘ఫెడరల్ లెవెల్ లో అధికారిక భాష అనేది లేదు, ఐతే ఎక్కువగా ఉపయోగించే భాష మాత్రం ఇంగ్లీష్. ఇంకా 300 కంటే ఎక్కవ భాషాల్లో ప్రజలు మాట్లాడి, సంతకం కూడా చేస్తారు’. కొన్ని రాష్ట్రాలు ఇంగ్లీష్ ని తమ అధికారిక భాషగా గుర్తించాయి‘ అని అమెరికా ప్రభుత్వ వెబ్సైటులో ఉంది. ఇంగ్లీష్ ని అధికారిక భాషగా గుర్తించే ప్రయత్నాలు జరిగినప్పటికీ ఇంతవరకూ ఈ విషయంలో ఎలాంటి బిల్ పాస్ కాలేదు. 2019లో కూడా ఇంగ్లీష్ ని అమెరికా అధికారిక భాషగా గుర్తించాలని పార్లమెంట్ సభలైన హౌస్ అఫ్ రిప్రెసెంటేటివ్స్ మరియు సెనేట్ లో బిల్లులు ప్రవేశపెట్టారు.
అమెరికాలో రాష్ట్ర స్థాయిలో మాత్రం కొన్ని రాష్ట్రాలకు అధికారిక భాషలున్నాయి. కాలిఫోర్నియా రాష్ట్రం ఇంగ్లీష్ ని అధికారిక భాషగా గుర్తించగా, అలాస్కా రాష్ట్రం ఇంగ్లీష్ తో పాటు మరో 20 భాషలను అధికారిక భాషలుగా గుర్తించింది. ఐతే ఏ రాష్ట్రంలో కూడా తెలుగును అధికారిక భాషగా గుర్తించలేదు.
కాలిఫోర్నియా రాష్ట్రంలో, కాలిఫోర్నియా ఎలక్షన్స్ కోడ్ సెక్షన్ 14201 భాషా అవసరాల ప్రకారం, రాబోయే ఎన్నికలలో  ఓటర్లకు సహాయం చేయడానికి తెలుగుతో సహా 14 భాషలను ఇటీవల చేర్చారు. ఐతే కాలిఫోర్నియాలోని అన్ని కౌంటీల్లో తెలుగును ఉపయోగించరు, కేవలం కొన్ని కౌంటీల్లోని కొన్ని ప్రాంతాల్లోనే తెలుగును ఉపయోగిస్తారు. దీనికి సంబంధించిన మరింత సమాచారం ఇక్కడ చదవచ్చు.
శాంటా క్లారా కౌంటీ ఎన్నికలకు సంబంధించి విడుదలచేసిన సమాచారం ప్రకారం ఎన్నికలకి సంబంధించిన  facsimile ballot (ఇంగ్లీష్ లో ఉన్న బ్యాలెట్ పేపర్ అర్థమవడానికి తెలుగులో అనువదించబడిన బ్యాలెట్) తోపాటు మరికొన్ని పత్రాలు తెలుగుతో సహా 14 భాషల్లో కూడా అందుబాటులో ఉంటాయి. ఐతే అధికారిక బ్యాలెట్ మాత్రం తెలుగులో అందుబాటులో ఉండదు. 25 జూన్ 2020న శాంటా క్లారాలో జరిగిన ‘Language Accessibility Advisory Committee Meeting Minutes‘ ప్రకారం ‘facsimile ballot ని గుజరాతీ, తమిళ్,తెలుగు, పంజాబీ మరియు నేపాలీ భాషల్లో పొందవచ్చు, ఐతే నవంబర్ లో జరిగే ఎన్నికలకి సంబంధించి అధికారిక బ్యాలెట్ పేపర్ ఈ భాషల్లో అందుబాటులో ఉండదు’. శాంటా క్లారా కౌంటీ వెబ్సైటులో ఎన్నికలకు సంబంధించి తెలుగులోకి అనువదించిన కొన్ని పత్రాలు చూడొచ్చు. ఐతే ఎన్నికలకు సంబంధించి తెలుగు భాషలో సమాచారం అనేది కేవలం కొన్ని ప్రాంతాల్లోనే ఉపయోగిస్తున్నారు, అమెరికా అంతటా కాదు. భాషా సౌలభ్యం, అమెరికాలో భాషా పరమైన మైనారిటీల వోటింగ్ హక్కుల గురించి మరింత సమాచారం ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ పొందవచ్చు.
చివరగా, అమెరికాలో ఏ భాషని కూడా అధికారిక భాషగా గుర్తించలేదు, తెలుగును అధికార భాషగా ఏ అమెరికన్ రాష్ట్రం కూడా గుర్తించలేదు.

created: October 22, 2020


text:
ఈ ఫోటోలోని గుడి కర్ణాటకలోని గుల్బర్గాలో ఉంది, ఇండోనేషియాలో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 19, 2022
ఇండోనేషియా దేశంలో గరుడపక్షి ఆకారంలో వున్న శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామివారి దేవస్థానం అని చెప్తున్న ఒక ఫోటో సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఇందులోని నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: ఇండోనేషియాలో గరుడపక్షి ఆకారంలో వున్న శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామివారి దేవస్థానం ఫోటో.
ఫ్యాక్ట్ (నిజం): ఈ గరుడపక్షి ఆకారంలో ఉన్న గుడి కర్ణాటకలోని గుల్బర్గాలో ఉంది, ఇండోనేషియాలో కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలాగా ఉంది.
పోస్టులో చిత్రాన్ని ఉపయోగించి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చెయ్యగా, ఇదే చిత్రం కలిగిన ఒక ఫేస్ బుక్ పోస్ట్ లభించింది. ఆ పోస్ట్ వివరణలో ఇది ఇండోనేషియాలోని పెరుమాళ్ దేవాలయం అని ఉంది. కానీ కామెంట్స్ సెక్షన్‌లో కొందరు ఇది గుల్బర్గాలోని సర్వేశ్వర ఆలయం అని రాసారు.
దీన్ని ఆధారం చేసుకొని ఇంటర్నెట్ సెర్చ్ చెయ్యగా, వైరల్ పోస్టులో ఉన్న చిత్రం గుల్బర్గాలో సర్వేశ్వర ఆలయానిదే అని స్పష్టం అయ్యింది. గూగుల్ మ్యాప్స్‌లో ఉన్న సర్వేశ్వర ఆలయం ఫోటో వైరల్ పోస్టులో ఉన్న ఫొటోతో సరిపోలుతుంది.
చివరిగా, ఇండోనేషియాలో గరుడపక్షి ఆకారంలో వున్న శ్రీ వేంకటేశ్వరస్వామివారి దేవస్థానం ఫోటో అని షేర్ చేస్తున్న గుడి కర్ణాటకలోని గుల్బర్గాలో ఉంది.

created: October 19, 2022


text:
ఈ ఫోటోలోని ఆలయం మహారాష్ట్రలో ఉంది, కర్ణాటకలో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 11, 2022
కర్ణాటకలో, శిథిలావస్థలో ఉన్న పురాతన ఆలయాలను పునరుద్ధరించి, పూజలకు సిద్ధం చేస్తున్న స్థానికులు అంటూ ఒక ఫోటోతో ఉన్న పోస్టును సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కర్ణాటకలో స్థానికులు పునరుద్ధరించిన ఆలయం యొక్క ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఫోటోలోని ఆలయం మహారాష్ట్రలో ఉంది, కర్ణాటకలో కాదు. కస్బా, సంగమేశ్వర్ ప్రాంతంలో ఈ పురాతన ఆలయం ఉంది. సుమారు 1108 ADలో, అనేక మంది భక్తులు కస్బా సంగమేశ్వర్‌లో దాదాపు 306 దేవాలయాలను నిర్మించారు. సంగమేశ్వర్‌లో ఇటువంటి పురాతన ఆలయాలను పునరుద్ధరించి, శుభ్రం చేయడానికి కొంతమంది విద్యార్థులు 2016లో అక్కడికి వెళ్లారు. కానీ, అక్కడి స్థానికులు ఆలయాలను పునరుద్ధరించి, పూజలకు సిద్ధం చేసారనడానికి మాకు ఎటువంటి ఆధారాలు లభించలేదు. కర్ణాటకలో స్థానికులు, శిథిలావస్థలో ఉన్న కొన్ని పురాతన ఆలయాలను పునరుద్ధరించారని ఇటీవల న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ఉన్నాయి. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే ఫోటో రత్నగిరి టూరిజం వెబ్సైటులో లభించింది. రత్నగిరి మహారాష్ట్రలో ఒక జిల్లా. కస్బా, సంగమేశ్వర్ ప్రాంతంలో ఈ పురాతన ఆలయాలు ఉన్నాయని, 1108 ADలో, అనేక మంది భక్తులు కస్బా సంగమేశ్వర్‌లో దాదాపు 306 దేవాలయాలను నిర్మించారని వెబ్సైటులో తెలిపారు.
మహారాష్ట్రలోని సంగమేశ్వర్‌లో ఇటువంటి పురాతన ఆలయాలను పునరుద్ధరించి, శుభ్రం చేయడానికి కొంతమంది విద్యార్థులు 2016లో అక్కడికి వెళ్ళారని ఒక మరాఠీ రిపోర్ట్ లభించింది. కానీ, అక్కడి స్థానికులు ఆలయాలను పునరుద్ధరించి, పూజలకు సిద్ధం చేసారనడానికి మాకు ఎటువంటి ఆధారాలు లభించలేదు.
కర్ణాటకలో స్థానికులు, శిథిలావస్థలో ఉన్న పురాతన ఆలయాలను పునరుద్ధరించారని ఇటీవల కొన్ని వార్తా పత్రికలు రిపోర్ట్ చేసాయి. (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). దశాబ్దాలుగా శిథిలావస్థకు చేరిన 500 ఏళ్ల నాటి ఆలయాన్ని పునరుద్ధరించాలని ధార్వాడ్‌లోని వరూరు వాసులు అనుకున్నారు, చాలావరకు చేసారు కూడా.
చివరగా, మహారాష్ట్రలోని ఆలయం ఫోటోని పెట్టి కర్ణాటకలో స్థానికులు పునరుద్ధరించిన ఆలయం యొక్క ఫోటో అని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
2017లో రైలు ఇంజన్ నీళ్లు లీక్ అయిన సంఘటన ఇటీవల వందే భారత్ రైలులో జరిగిన సంఘటన అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 28, 2023
‘మోదీ ఎంతో ప్రతిష్ఠాత్మకంగా ప్రారంభించిన వందే భారత్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌లో వాన పడకుండా గొడుగు వేసుకొని రైలు నడుపుతున్న లోకో పైలట్’ అని చెప్తూ రెండు ఫోటోల కొల్లాజ్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఇందులోని ఒక ఫొటోలో రైలు డ్రైవర్ గొడుగు పట్టుకొని ఉండటాన్ని మనం గమనించవచ్చు. అసలు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్‌లో ఎంత నిజం ఉందో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వందే భారత్ రైలులో లీక్ అయ్యిన వాన నీరు.  తడవకుండా ఉండటానికి గొడుగు పట్టుకొని కూర్చున్న లోకో పైలట్.
ఫాక్ట్(నిజం): ఫొటోలోని సంఘటన 2017లో జార్ఖండ్లో జరిగింది, రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ వారు ఈ సంఘటనపై వివరణ ఇస్తూ, ఇది ఒక డెడ్ (పని చెయ్యని) లోకోమోటివ్ అని, దాన్ని ముందునుండి వేరే ఇంజిన్ లాగటాన్ని వీడియోలో చూడవచ్చు అని చెప్పారు. భారత దేశంలో మొదటి వందే భారత్ రైలు 2019లో ప్రారంభింపబడింది. ఇదిలా ఉండగా, ఇటీవల ప్రధాని మోదీ కేరళలో ప్రారంభించిన వందే భారత్ రైల్లో లీకేజీ సమస్య వచ్చింది. కానీ డ్రైవర్ గొడుగు పట్టుకొని రైలు నడుపుతున్నట్లు ఎటువంటి వార్త కథనాలు రాలేదు. కావున పోస్టులో చెప్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలాగా ఉంది.
పోస్టులోని ఫోటో కొలాజ్‌లో ఉన్న రెండు ఫోటోలను క్రాప్ చేసి విడివిడిగా గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి చూడగా, ఈ రెండు వేరు వేరు రైలు సమస్యలకు సంబంధించిన సంఘటనలవి అని తెలిసింది.
మొదటిగా కుడి ప్రక్క ఉన్న ఫోటోను గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి చూడగా,  2017లో ప్రచురితమైన ఇండియా టైమ్స్ వారి వార్త కథనం లభించింది. ఈ కథనం ప్రకారం, ఈ సంఘటన జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలో జరిగింది. ఈ సంఘటనకు చెందిన వీడియో ఒకటి జర్నలిస్ట్ సుచేత దలాల్ ట్వీట్ చేసారు, అందులో నీరు ఇంజిన్ పైకప్పులోనుండి కిందకి లీక్ అవటాన్ని  మనం చూడవచ్చు.
ఈ సంఘటనను గురించి మరింత సమాచారం కోసం తగిన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ వారి వార్త కథనం లభించింది. దాన్ని బట్టి, రైలు జార్ఖండ్లోని బెర్మో స్టేషన్ ద్వారా వెళ్తుండగా ఈ వీడియోను చిత్రించారు. ఇదే సంఘటనపై వివరణ ఇస్తూ రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ ఒక ట్వీట్ చేసింది, దీనిపై ఎంక్వయిరీ చేసి, ఈ ఇంజిన్ ఒక డెడ్ ఇంజిన్ అని, దీన్ని ముందు వైపునుండి వేరే ఇంజిన్ లాగటాన్ని మనం వీడియోలో గమనించవచ్చు అని ట్వీట్ ద్వారా తెలియపరిచారు.
We r really concerned,had enquired .The fact that it was dead(non working)engine hauled by another engine in the front,can be seen in video
ఇదిలా ఉంచితే ఈ రైలు, వందే భారత్ ఎక్స్‌ప్రెస్ అయ్యే అవకాశమే లేదు, ఎందుకంటే, మన దేశంలో మొట్టమొదటి  వందే భారత్ ఎక్స్‌ప్రెస్ సేవలు 2019లో మొదలయ్యాయి.
రెండవ ఫోటోను గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి చూడగా, అది ఇటీవల ప్రధాని మోదీ కేరళలో ప్రారంభించిన వందే భారత్ రైలుకు సంబంధించిన ఫోటో అని తెలిసింది. వార్త కథనాలను బట్టి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ), వందే భారత్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌లో రైల్వే అధికారులు నీరు లీక్ అవటాన్ని గమనించారు. అయితే, రైలు కదిలే సమయానికి ముందే దాన్ని రిపేర్ చెయ్యటం జరిగింది.
చివరిగా, 2017లో రైలు ఇంజన్ నీళ్లు లీక్ అయిన సంఘటన ఇటీవల వందే భారత్ రైలులో జరిగిన సంఘటన అని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
వీడియోలోని రైలు ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన ప్రయోగాత్మక V150(TGV) రైలు; జర్మన్ బుల్లెట్ ట్రైన్ కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 15, 2023
ప్రపంచంలోనే అత్యంత వేగవంతమైన జర్మనీ బుల్లెట్ ట్రైన్ విమానాన్నే తలదన్నేలా గంటకు 574.8 కిలో మీటర్ల వేగంతో ప్రయాణిస్తుందని చెప్తూ ఒకే వీడియో సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. దీంట్లో ఎంత నిజముందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 574.8 కిలో మీటర్ల వేగంతో ప్రయాణిస్తున్న జర్మన్ బుల్లెట్ ట్రైన్ యొక్క దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్: 2007లో ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన V150 అనే పేరు గల రైలు గంటకు 574.8 కిలో మీటర్ల రికార్డు వేగాన్ని అందుకున్న సమయంలో ఈ వీడియోని చిత్రీకరించారు. ఈ రైలు పరిశోధనలకు మాత్రమే ప్రత్యేకంగా నిర్మించబడినది. జపాన్‌కు చెందిన L0 (A07) రైలు 2015లో ప్రయోగాత్మక ట్రాక్‌పై గంటకు 603 కిలోమీటర్లు వేగంతో ప్రయాణించి అత్యంత వేగంగా ప్రయాణించిన రైలుగా గిన్నీస్ వరల్డ్ రికార్డు నమోదు చేసింది. అయితే, ప్రస్తుతం వివిధ దేశాలలో నడిచే హై స్పీడ్ రైళ్లు అత్యధికంగా గంటకు 300- 380 కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రయాణిస్తున్నాయి. కావున పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ముందుగా వైరల్ వీడియోలోని దృశ్యాలను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, దీనికి సంబంధించిన పూర్తి వీడియోని 2013లో యూట్యూబ్‌లో అప్‌లోడు చేసినట్లు గుర్తించాం. అయితే ఈ వీడియోలో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం, 2007లో ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన TGV రైలు గంటకు 574.8 కిలో మీటర్ల రికార్డు వేగాన్ని అందుకున్న సమయంలో ఈ వీడియోని చిత్రీకరించారు.
దీనిపై మరింత పరిశోధన చేయగా, ఈ విషయంపై 2007లో రాయిటర్స్, న్యూయార్క్ టైమ్స్, DW వార్తాసంస్ధలు ప్రచురించిన కథనాల లభించాయి. ఈ కథనాల ప్రకారం 03 ఏప్రిల్ 2007న ఫ్రాన్స్ దేశంలో V 150 అనే పేరు గల ఒక ఫ్రెంచ్ హై స్పీడ్ రైలు(TGV) గంటకు 574.8 కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రయాణించి చక్రాలపై నడిచే రైళ్లలో అత్యధిక వేగంతో ప్రయాణించిన రైలుగా రికార్డు సృష్టించింది.
ఈ రైలుని ఫ్రాన్స్‌కు చెందిన అల్స్టోమ్ సంస్థ నిర్మించింది. అయితే ఈ రైలు పరిశోధనలకు మాత్రమే ప్రత్యేకంగా నిర్మించబడినది. ప్రయాణికుల భద్రత, రైలు పనితీరు వంటి అంశాలను మెరుగుపరచటానికి ఈ ప్రయోగం ఉపయోగపడుతుందని రైల్వే అధికారులు పేర్కొన్నారు.
అయితే మాగ్ లెవ్ (Magnetic Levitation) టెక్నాలజీని ఉపయోగించి జపాన్‌కు చెందిన L0 (A07) రైలు 2015లో ప్రయోగాత్మక ట్రాక్‌పై గంటకు 603 కిలోమీటర్లు వేగంతో ప్రయాణించి అత్యంత వేగంగా ప్రయాణించిన రైలుగా గిన్నీస్ వరల్డ్ రికార్డు నమోదు చేసింది. ఈ టెక్నాలజీ ద్వారా చక్రాల లేకుండానే విద్యుదయస్కాంతాల సహాయం రైలు ప్రయాణిస్తుంది.
అయితే ప్రస్తుతం, సాధారణంగా ప్రయాణికులు ప్రయాణించే హై స్పీడ్ రైళ్లు ఇంత వేగంతో ప్రయాణించవు. జపాన్, చైనా, జర్మనీ మొదలగు దేశాలలో నడిచే హై స్పీడ్ రైళ్లు అత్యధికంగా గంటకు 300- 380 కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రయాణిస్తాయి. మరియు, నాసా వెబ్‌సైట్లో ఇచ్చిన సమాచారం ప్రకారం ప్రస్తుతం ఉన్న విమానాలు గంటకు సుమారు 560 నుంచి 1200 కిలోమీటర్ల (350 – 750 మైళ్ళు) వేగంతో ప్రయాణించగలవు.
చివరిగా, వీడియోలని దృశ్యాలు ఫ్రాన్స్ హై స్పీడ్ రైలును చూపిస్తాయి, జర్మని బుల్లెట్ ట్రైన్‌ని కాదు.


text:
దేశవ్యాప్తంగా CAA అమలు చేస్తున్నామంటూ కేంద్ర హోం శాఖ ఎటువంటి ప్రకటన చేయలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 31, 2021
‘దేశ వ్యాప్తంగా అమలు కానున్న CAA, అధికారిక ప్రకటన చేసిన కేంద్ర హోం శాఖ’  అని చెప్తున్న  పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ఆ వార్తలో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: దేశ వ్యాప్తంగా అమలు కానున్న CAA, అధికారిక ప్రకటన చేసిన కేంద్ర హోం శాఖ.
ఫాక్ట్ (నిజం): పౌరసత్వ చట్టం, 1955 కి అనుగుణంగా 2009లో రూపొందించిన పౌరసత్వ రూల్స్ ఆధారంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం పలు రాష్ట్రాలలోని కొన్ని జిల్లా కలెక్టర్లకు అధికారాలిస్తూ ఒక నోటిఫికేషన్ విడుదల చేసింది. ఈ నోటిఫికేషన్ కి 2019లో రూపొందించిన పౌరసత్వ సవరణ చట్టం, 2019కి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. ఎందుకంటే 2019లో  రూపొందించిన సవరణ చట్టం ఇంకా అమలులోకి రాలేదు. 2019 చేసిన సవరణ చట్టానికి సంబంధించి ఇంకా రూల్స్ రూపొందించలేదు, అందుకే ఇంకా ఈ చట్టం అమలులోకి రాలేదు.  కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఇటీవల 28 మే 2021న  కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ పాకిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్ మరియు ఆఫ్ఘనిస్తాన్ కి చెందిన ఆరు మైనారిటీ వర్గాలకు చెందిన దరఖాస్తుదారులకు పౌరసత్వ ధృవీకరణ పత్రాలను మంజూరు చేయడానికి గుజరాత్, ఛత్తీస్‌గఢ్, రాజస్థాన్, హర్యానా మరియు పంజాబ్ రాష్ట్రాలలోని 13 జిల్లాల కలెక్టర్లకు అధికారాలిస్తూ ఒక గెజిట్ నోటిఫికేషన్ విడుదల చేసింది.
పౌరసత్వ చట్టం, 1955 కి అనుగుణంగా 2009లో రూపొందించిన పౌరసత్వ రూల్స్ ఆధారంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ అధికారాలను కలెక్టర్లకు అందిస్తూ నోటిఫికేషన్ విడుదల చేసింది. ఈ నోటిఫికేషన్ ద్వారా పాకిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్ మరియు ఆఫ్ఘనిస్తాన్ నుండి భారత్ లోకి వచ్చి ఇప్పటికే పౌరసత్వ చట్టం, 1955 లోని సెక్షన్ 5 (రిజిస్ట్రేషన్ ద్వారా) మరియు సెక్షన్ 6 (సహజంగా) కింద భారత పౌరసత్వం కోసం దరఖాస్తు చేసుకున్న  హిందూ, సిక్కు, బౌద్ధ, జైన, పార్సీ మరియు క్రైస్తవ మతాలకు చెందిన చట్టబద్ధమైన వలసదారులు (పాస్పోర్ట్ / వీసాలతో ప్రవేశించిన వారు) లబ్ది పొందనున్నారు. పైగా ఇలా చేయడం ఇదే మొదటి సారి కాదు, 2018లో కూడా ఇలాగే 2009 రూల్స్ ఆధారంగా పౌరసత్వ ధృవీకరణ పత్రాలను మంజూరు చేయడానికి కలెక్టర్లకు అధికారాలిస్తూ ఒక గెజిట్ నోటిఫికేషన్ విడుదల చేసింది.
పైన తెలిపిన వివరణ ప్రకారం  పౌరసత్వ చట్టం, 1955 చట్టం కింద పౌరసత్వ ధృవీకరణ పత్రాలను మంజూరు చేయడానికి కలెక్టర్లకు అధికారాలిస్తూ జారి చేసిన నోటిఫికేషన్ ని 2019లో తీసుకొచ్చిన పౌరసత్వ సవరణ చట్టం (CAA) అమలు చేస్తున్నారని తప్పుగా అర్థం చేసుకున్నట్టు తెలుస్తుంది. అంతే కాదు, 2019లో తీసుకొచ్చిన పౌరసత్వ సవరణ చట్టం (CAA) కింద రూల్స్ తేవడానికి మరింత సమయం కోరుతూ ప్రభుత్వం పార్లమెంట్ స్టాండింగ్ కమిటీకి లేఖ రాసినట్టు కూడా వార్తలు ఉన్నాయి.
చివరగా, దేశవ్యాప్తంగా CAA అమలు చేయాలంటూ కేంద్ర హోం శాఖ ఎటువంటి ప్రకటన చేయలేదు. ఇంకా అసలు 2019 CAA చట్టానికి సంబంధించిన రూల్స్ రూపొందించనేలేదు.


text:
అమెరికా ప్రభుత్వం అంబేడ్కర్ జయంతిని అంతర్జాతీయ విద్యా దినోత్సవంగా ప్రకటించలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 15, 2023
‘అమెరికాలో బాబాసాహెబ్ అంబేడ్కర్ జయంతిని పురస్కరించుకుని ఏప్రిల్ 14న ప్రపంచ విద్యా దినోత్సవాన్ని ప్రకటించారు’ అని చెప్తూ ఉన్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా ఈ వార్తలో నిజమెంతుందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్:  అమెరికాలో బాబాసాహెబ్ అంబేడ్కర్ జయంతిని పురస్కరించుకుని ఏప్రిల్ 14న ప్రపంచ విద్యా దినోత్సవాన్ని ప్రకటించారు.
ఫాక్ట్(నిజం):  అమెరికా ప్రభుత్వం అంబేడ్కర్ జయంతిని అధికారికంగా గుర్తించలేదు. అమెరికా ప్రభుత్వం అంబేడ్కర్ జయంతిని విద్యా దినోత్సవంగా గుర్తించిందన్న వార్తలో నిజంలేదు. కాకపోతే గతంలో రెండు సార్లు అంబేడ్కర్ జయంతిని అధికారికంగా గుర్తించాలని కోరుతూ అమెరికన్ కాంగ్రెస్ సభ్యుడు రో ఖన్నా ఒక తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెట్టినప్పటికి, ఈ తీర్మానాలు ప్రస్తుతం సబ్ కమిటీల పరిశీలనలో ఉన్నాయి. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
అమెరికా ప్రభుత్వం అంబేడ్కర్ జయంతిని అధికారికంగా గుర్తించలేదు:
అమెరికా ఫెడరల్ ప్రభుత్వం అంబేడ్కర్ జయంతిని (ఏప్రిల్ 14) అధికారికంగా గుర్తించలేదు. ఒకవేళ నిజంగా గుర్తించి ఉంటే, ఈ విషయాన్ని మీడియా రిపోర్ట్ చేసి ఉండేది, కాని మాకు అలాంటి వార్తా కథనాలేవి కనిపించలేదు.
అమెరికా ప్రభుత్వం అధికారికంగా నిర్వహించే సెలవు రోజులకు సంబంధించిన లిస్టులో ఏప్రిల్ 14కు ఎటువంటి అధికారిక గుర్తింపు లేదు.
కాకపోతే గతంలో అమెరికా ప్రభుత్వం అంబేడ్కర్ జయంతిని అధికారికంగా గుర్తించాలని కోరుతూ అమెరికన్ కాంగ్రెస్ సభ్యుడు రో ఖన్నా ఒక తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెట్టాడు. రో ఖన్నా ఇదే విషయానికి సంబంధించి 2020లో ఒకసారి  & 2021లో ఇంకోసారి తీర్మానాన్ని ప్రవేశపెట్టాడు.
ఐతే ఈ రెండు తీర్మానాలపై అమెరికన్ కాంగ్రెస్ ఇంకా ఎటువంటి నిర్ణయం తీసుకోలేదు. తీర్మానాలు ప్రవేశపెట్టిన రెండు సందర్భాలలో వాటిని సబ్ కమిటీలకు రెఫర్ చేసారు.
అంబేడ్కర్ జయంతిని అధికారికంగా గుర్తించాలని ఐక్యరాజ్య సమితిని కోరిన సందర్భాలు ఉన్నాయి. 2016లో అంబేడ్కర్ 125వ జయంతి సంధర్భంగా మొదటిసారి ఐక్యరాజ్య సమితిలో అంబేడ్కర్ జయంతి వేడుకలు నిర్వహించారు. ఈ సందర్భంలో అంబేడ్కర్ జయంతిని ‘అంతర్జాతీయ సమానత్వ దినోత్సవం’ గా ప్రకటించాలని కోరారు. ఐతే ఈ అంశంపై ఐక్యరాజ్య సమితి ఎటువంటి తీర్మానాన్ని ఆమోదించలేదు. ప్రస్తుతం ఐక్యరాజ్య సమితి ఏప్రిల్ 14ను ‘ప్రపంచ చాగస్ వ్యాధి దినోత్సవం’గా నిర్వహిస్తుంది.
అమెరికాలోని పలు రాష్ట్రాలు అంబేడ్కర్ జయంతిని గుర్తించాయి:
గత సంవత్సరం అమెరికాలోని కొలరాడో మరియు మిచిగాన్ రాష్ట్రాలు ఏప్రిల్ 14ని ‘డాక్టర్ బి.ఆర్ అంబేడ్కర్ ఈక్విటీ డేగా’ ప్రకటించాయి. మిచిగాన్ రాష్ట్రం ఏప్రిల్ 14ను ఈక్విటీ డేగా ప్రకటిస్తూ విడుదల చేసిన సర్టిఫికేట్ ఇక్కడ చూడొచ్చు.
అంతకు ముందు 2021లో కెనడాలోని బ్రిటీష్ కొలంబియా ప్రావిన్స్ కూడా అంబేడ్కర్ జయంతిని ‘డాక్టర్ బి.ఆర్ అంబేడ్కర్ ఈక్విటీ డేగా’ గుర్తించింది.
మనదేశంలో కూడా పలు రాష్ట్రాలు అంబేడ్కర్ జయంతిని ప్రత్యేకంగా గుర్తించాయి :
మనదేశంలో కూడా పలు రాష్ట్రాలు అంబేడ్కర్ జయంతిని ప్రత్యేకంగా జరుపుతున్నాయి.  మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం 2017లోనే అంబేడ్కర్ జయంతిని ‘నాలెడ్జ్ డేగా’ నిర్వహించాలని నిర్ణయించింది.
ఇటీవల 2022లో తమిళనాడు ప్రభుత్వం గత సంవత్సరం నుండి అంబేడ్కర్ జయంతిని ‘సమానతా దినోత్సవం’ (Equality Day)గా జరుపుకొనున్నట్టు నిర్ణయించాయి.
ఐతే భారత్ ప్రభుత్వం కూడా అంబేడ్కర్ జయంతిని ప్రత్యేకంగా నిర్వహిస్తుంది తప్ప, ఆ రోజుకు అధికారికంగా ఒక పేరు పెట్టలేదు.
చివరగా, అమెరికా ప్రభుత్వం అంబేడ్కర్ జయంతిని అంతర్జాతీయ విద్యా దినోత్సవంగా ప్రకటించలేదు.


text:
అమెరికా ప్రభుత్వం దీపావళి పండగ రోజుని ప్రభుత్వ సెలవుగా ప్రకటించలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 24, 2021
“అమెరికాలో మొట్టమొదటిసారి దీపావళి పండగకి ప్రభుత్వ సెలవు… దీపాలతో అలంకరించబడనున్న టైమ్స్ స్క్వేర్”, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్టు షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అమెరికా ప్రభుత్వం మొట్టమొదటిసారి దీపావళి పండగ రోజుని ప్రభుత్వ సెలవుగా ప్రకటించింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): దీపావళి పండగ రోజు ప్రభుత్వ సెలవుగా ప్రకటిస్తూ అమెరికా ప్రభుత్వం ఎటువంటి ఉత్తర్వులు జారీ చేయలేదు. అమెరికాలో నివసిస్తున్న భారతీయులు ఇదివరకు కూడా న్యూయార్క్ టైమ్స్ స్క్వేర్ వద్ద దీపావళి పండగను జరుపుకున్నారు. దీపావళి పండగ రోజు ప్రభుత్వ సెలవుగా ప్రకటించాలని న్యూయార్క్ రాష్ట్ర అసెంబ్లీ సభ్యురాలు జెన్నిఫర్ రాజకుమార్ 2021 మార్చ్ నెలలో న్యూయార్క్ రాష్ట్ర అసెంబ్లీలో ఒక బిల్లుని ప్రవేశపెట్టారు. కాని, ఈ బిల్లుని న్యూయార్క్ రాష్ట్ర అసెంబ్లీ ఇంకా ఆమోదించలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించిన సమాచారం కోసం అమెరికా ప్రభుత్వ వెబ్సైటులో వెతికితే, అమెరికా ఫెడరల్ ప్రభుత్వం డిక్లేర్ చేసిన ప్రభుత్వ సెలవుల జాబితాలో దీపావళి పండగ రోజు (04 నవంబర్ 2021) చేర్చలేదని తెలిసింది.  ఒకవేళ, అమెరికా ప్రభుత్వం దీపావళి పర్వదినాన్ని ప్రభుత్వ సెలవుగా ప్రకటించి ఉంటే, ఆ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ అన్ని ప్రముఖ వార్తా సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసేవి. కాని, దీని గురుంచి ఏ వార్తా సంస్థ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేయలేదు.
అమెరికాలోని ప్రవాస భారతీయులు న్యూయార్క్ టైమ్స్ స్క్వేర్ వద్ద దీపావళి వేడుకను జరుపుకోవడం ఇది మొదటిసారి కాదు. గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా ప్రవాస భారతీయులు న్యూయార్క్ టైమ్స్ స్క్వేర్ వద్ద దీపావళి వేడుకను జరుపుకుంటున్న వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
అయితే, దీపావళి పండగ రోజు ప్రభుత్వ సెలవుగా ప్రకటించాలని న్యూయార్క్ అసెంబ్లీ సభ్యురాలు జెన్నిఫర్ రాజకుమార్ 2021 మార్చ్ నెలలో ఒక బిల్లుని ప్రవేశపెట్టారు. ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ పబ్లిష్ చేసిన న్యూస్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. కాని, ఈ బిల్లుని న్యూయార్క్ అసెంబ్లీ ఇంకా ఆమోదించలేదు. 2018లో దీపావళి పండగ రోజుని న్యూయార్క్ లోని కొన్ని స్కూల్స్ సెలవుగా ప్రకటించాయి. కాని, ఈ సంవత్సరం న్యూయార్క్ స్కూల్స్  సెలవుల జాబితాలో దీపావళి పండగని చేర్చలేదు.
చివరగా, అమెరికా ప్రభుత్వం దీపావళి పండగ రోజుని ప్రభుత్వ సెలవుగా ప్రకటించలేదు. ఇదివరకు, దీపావళి పండగ రోజు న్యూయార్క్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం కొన్ని పాఠశాలలకు సెలవులు ప్రకటించింది.

created: October 24, 2021


text:
అమెరికా ప్రభుత్వం అంబేద్కర్ ఫోటోని 100 డాలర్ల కరెన్సీ నోటు పై ముద్రించలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 18, 2021
గత 125 సంవత్సరాల చరిత్రలో కొలంబియా యూనివర్సిటీలో చదివిన పూర్వ విద్యార్ధులలో ప్రపంచాన్ని ప్రభావితం చేసిన వారు ఎవరని సర్వే నిర్వహిస్తే, అతను భారత రాజ్యాంగ నిర్మాత డా బి.ఆర్. అంబేద్కర్ అని అమెరికా ప్రభుత్వం గుర్తించినట్టు సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతుంది. ఈ ఘనతకి గుర్తుగా అమెరికా ప్రభుత్వం తమ 100 డాలర్ల కరెన్సీ నోటు పై అంబేద్కర్ ఫోటోని ముద్రించినట్టు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: డా బి.ఆర్. అంబేద్కర్ కొలంబియా యూనివర్సిటీలో చదివి ప్రపంచాన్ని ప్రభావితం చేసినందుకు గాను అమెరికా ప్రభుత్వం అతని ఫోటోని 100 డాలర్ల కరెన్సీ నోటు పై ముద్రించింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): కొలంబియా యూనివర్సిటీ లో చదివి ప్రపంచాన్ని ప్రభావితం చేసిన పూర్వ విద్యార్ధులకు సంబంధించి అమెరికా ప్రభుత్వం ఎటువంటి సర్వే నిర్వహించలేదు. కొలంబియా యూనివర్సిటీ మాత్రం తమ వెబ్సైటులో డా బి.ఆర్. అంబేద్కర్ ని అత్యంత ప్రభావవంతమైన పీహెచ్‌డీ (PHD) విద్యార్ధిగా గుర్తించింది. అమెరికా 100 డాలర్ల కరెన్సీ నోటు పై ముద్రించబడి ఉన్నది బెంజమిన్ ఫ్రాంక్లిన్ ఫోటో, అంబేద్కర్ ఫోటో కాదు. అమెరికా ఇప్పటివరకు బెంజమిన్ ఫ్రాంక్లిన్ ఫోటోని తప్ప మిగితా ఎవరి ఫోటోలని 100 డాలర్ల నోటు పై ముద్రించలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ కు సంబంధించిన వివరాల కోసం గూగుల్ లో వెతికితే, అమెరికా ప్రభుత్వం కొలంబియా యూనివర్సిటీ లో చదివి ప్రపంచాన్ని ప్రభావితం చేసిన పూర్వ విద్యార్ధులకు సంబంధించి ఎటువంటి సర్వే నిర్వహించలేదని తెలిసింది.
కొలంబియా యూనివర్సిటీ, తమ పూర్వ విద్యార్ధులలో ఒకరైన డా బి.ఆర్. అంబేద్కర్ గురించి తమ వెబ్సైటులో ఒక ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. అంబేద్కర్ కొలంబియా యూనివర్సిటీ నుండి MA మరియు PHD పట్టాలు పొందినట్టు తమ వెబ్సైటులో తెలిపారు. కొలంబియా యూనివర్సిటీ, తమ వెబ్సైటులో అంబేద్కర్ ని అత్యంత ప్రభావవంతమైన పీహెచ్‌డీ (PHD) విద్యార్ధిగా గుర్తించింది.
అమెరికా కరెన్సీ నోట్లకు సంబంధించిన వివరాల కోసం గూగుల్ లో వెతకగా, వాటికి సంబంధించిన వివరాలు అమెరికా కరెన్సీ ఎడ్యుకేషన్ ప్రోగ్రాం వెబ్సైటు ‘uscurrency.gov’ లో లభించాయి. అమెరికా డాలర్ కరెన్సీ నోట్ల యొక్క డిజైన్ ఇప్పటి వరకు నాలుగు సార్లు మారినప్పటికీ, వాటి పై  బెంజమిన్ ఫ్రాంక్లిన్ ఫోటోని తప్ప మిగితా ఎవరి ఫోటోలని ఇప్పటివరకు ముద్రించలేదని ఈ వెబ్సైటులో తెలిపారు. దీన్ని బట్టి, అమెరికా ప్రభుత్వం తమ కరెన్సీ నోట్లపై అంబేద్కర్ ఫోటో ముద్రించలేదని తెలుస్తుంది.
అమెరికా 100 డాలర్ కరెన్సీ నోటు పై మనకు నచ్చిన ఫోటోని ముద్రించుకునే విధంగా  కొన్ని గ్రాఫిక్ డిజైనింగ్ వెబ్సైట్లు ఇంటర్నెట్ లో అందుబాటులో ఉన్నాయి. ‘fivesquid’ వెబ్సైటుని ఉపయోగించి అమెరకా 100 డాలర్ కరెన్సీ నోటు పై బరాక్ ఒబామా ఫోటోని ముద్రించిన విధానాన్ని ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో గ్రాఫిక్ డిజైనింగ్ ద్వారా రూపొందించింది అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు. ఒబామా ఫోటో ఉన్న నోటు, పోస్ట్ లో అంబేద్కర్ ఉన్న నోటు మీద ఒకే సీరియల్ నంబర్ ఉండడం మనం గమనించొచ్చు. అంటే, ఆ ఫోటో కూడా ఇలాంటి ఒక గ్రాఫిక్ వెబ్సైటు లో తయారు చేసిందే.
చివరగా, కొలంబియా యూనివర్సిటీ లో చదివి ప్రపంచాన్ని ప్రభావితం చేసినందుకు గాను అమెరికా ప్రభుత్వం తమ 100 డాలర్ కరెన్సీ నోటు పై అంబేద్కర్ ఫోటోని ముద్రించలేదు.


text:
2015లో నిర్మించిన ఆలయంలోని వరాహ స్వామి శిల్పం వేల ఏళ్ల నాటిదని తప్పుడు ప్రచారం జరుగుతోంది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 10, 2023
వేల సంవత్సరాల క్రితమే భూమి గుండ్రంగా ఉంటుందని రుజువు చేస్తూ భారతీయులు శిల్పాలు చెక్కారని చెప్తూ, గుండ్రని ఆకారంలో ఉన్న భూమిని మోస్తున్న వరాహ స్వామి శిల్పం యొక్క ఫోటో సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. దీంట్లో ఎంత నిజముందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వేల సంవత్సరాల క్రితమే భూమి గుండ్రంగా ఉంటుందని రుజువు చేస్తూ భారతీయులు చెక్కిన భూమిని మోసే వరాహ స్వామి శిల్పం.
ఫాక్ట్: పోస్ట్‌లో షేర్ చేసిన ఫోటో వేల సంవత్సరాల నాటి వరాహ స్వామి  శిల్పం కాదు. ఈ శిల్పం ఒడిశాలోని బాలాసోర్‌లో ఉన్న ఇమామి జగన్నాథ మందిరం గోడలపై చెక్కబడింది. ఈ ఆలయ నిర్మాణం 2009లో ప్రారంభించగా 2015లో పూర్తయ్యింది. ప్రఖ్యాత వాస్తుశిల్పి మరియు పద్మవిభూషణ్ రఘునాథ్ మోహపాత్ర ఈ ఆలయానికి ప్రధాన వాస్తుశిల్పి. కావున పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫొటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఇదే ఫొటోని ప్రస్తావిస్తూ, ఈ ఫొటోలోని శిల్పం ఒదిశాలోని బాలాసోర్‌లో ఉన్న ఇమామి జగన్నాధ్ మందిరంలో ఉందని కొందరు సోషల్ మీడియా ఖాతాదారులు చెప్పడం గుర్తించాం.
ఈ సమాచారం ఆధారంగా ఈ మందిరానికి సంబంధించిన మరిన్ని వివరాలను వెతకగా, గూగుల్ మ్యాప్స్ లో మందిరం బయట గోడలపై ఉన్న ఈ శిల్పం యొక్క మరిన్ని ఫొటోలు (ఇక్కడ, ఇక్కడ & ఇక్కడ) లభించాయి. అలాగే, ఈ మందిరానికి వచ్చే యాత్రికులు చిత్రీకరించిన వీడియోలో కూడా ఈ వరాహ స్వామి శిల్పం ఉండటం చూడవచ్చు.
అయితే ఈ మందిరం యొక్క వెబ్‌సైట్లో ఇచ్చిన సమాచారం ప్రకారం, ఈ ఆలయాన్ని బాలాసోర్‌లోని ఇమామి గ్రూప్ ఆఫ్ ఇండస్ట్రీస్ నిర్మించింది. ఈ ఆలయ నిర్మాణం 2009లో ప్రారంభించగా 2015లో పూర్తయింది. ప్రఖ్యాత వాస్తుశిల్పి మరియు పద్మవిభూషణ్ రఘునాథ్ మోహపాత్ర ఈ ఆలయ నిర్మాణానికి ప్రధాన వాస్తుశిల్పిగా వ్యవహరించారు.
చివరిగా, 2015లో ప్రారంభించబడిన ఒడిశాలోని జగన్నాథ ఆలయంలో వరాహ శిల్పాన్ని చూపించే ఫోటో వేల సంవత్సరాల నాటి శిల్పం యొక్క చిత్రంగా షేర్ చేయబడింది.


text:
ఈ వీడియోలో జాతీయ జెండాను అగౌరవపరిచింది భారతదేశంలో నిరసన చేస్తున్న రైతులు కాదు, కెనడాలోని ఖలిస్తాన్ మద్దతుదారులు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 20, 2024
ఖలిస్తానీ జెండాలను పట్టుకుని, భారత జెండాను బంతికి చుట్టి ఫుట్‌బాల్ ఆడుతున్న ఒక వీడియోను ప్రస్తుతం (2024లో) కొనసాగుతున్న రైతు నిరసనల నేపథ్యంలో షేర్ చేస్తూ, భారతదేశంలో కొనసాగుతున్న రైతు నిరసనల మధ్య రైతులు ఇలా భారత జండాను అవమానిస్తూ ఫుట్‌బాల్ ఆడుతున్నారని పోస్టు చేస్తున్నారు. దీని వెనుక ఉన్న వాస్తవం ఏంటో ఈ కధనం ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: భారతదేశంలో ప్రస్తుతం (2024లో) కొనసాగుతున్న రైతు నిరసనల మధ్య రైతులు ఇలా భారత జండాను అవమానిస్తూ ఫుట్‌బాల్ ఆడుతున్నారు, దానికి సంబంధించిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియో కెనడాలో జరిగిన సంఘటనది. ఖలిస్తానీ గ్రూపుకు చెందిన ‘హర్దీప్ సింగ్ నిజ్జార్’ హత్యలో భారత ప్రభుత్వ అధికారుల ప్రమేయం ఉందని ఆ దేశ ప్రధాని జస్టిన్ ట్రూడో ఆరోపించిన తర్వాత భారత్, కెనడా మధ్య ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, ఖలిస్తానీ మద్దతుదారులు కెనడాలో భారత జెండాను బహిరంగంగా అగౌరవిస్తున్న వీడియో ఇది. భారతదేశంలో ప్రస్తుతం (2024లో) కొనసాగుతున్న నిరసనలకు ఈ వీడియోకు సంబంధం లేదు. కావున ఈ పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
ఈ వీడియో యొక్క కీ ఫ్రేములను ఉపయోగిస్తూ రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేస్తే, ఈ వీడియో కెనడాలో జరిగినట్టు జులై 2023 నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేయబడుతుంది అని గమనించాం (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). దీని గురించి డెక్కన్ హెరాల్డ్ వార్తా పత్రిక ఈ వీడియోలోని స్క్రీన్ షాట్ ఒకటి ప్రచురిస్తూ “ఖలిస్తానీ గ్రూపుకు చెందిన ‘హర్దీప్ సింగ్ నిజ్జార్’ హత్యలో భారత ప్రభుత్వ అధికారుల ప్రమేయం ఉందని ఆదేశ ప్రధాని జస్టిన్ ట్రూడో ఆరోపించిన తర్వాత భారత్, కెనడా మధ్య ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, ఖలిస్తానీ మద్దతుదారులు భారతజెండాను బహిరంగంగా అగౌరవిస్తున్న వీడియో ఒకటి బయటకు వచ్చింది” అని రాసింది అని గమనించాం.
దీని గురించి మరింత వెతకగా, టొరంటోకు చెందిన దేవాన్షు నారంగ్ అనే వ్యక్తి నిరసనకారుల మధ్య నుండి జాతీయ జెండాను తీసివేయడానికి ప్రయత్నించిన వీడియోను తన సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తూ “మేము రోడ్డుకు ఎదురుగా నిలబడి ఉండగా, ఖలిస్తానీ వ్యక్తులు కనిపించారు, భారత జెండా నుండి ఫుట్‌బాల్‌ను సృష్టించి దానితో ఆడటం ప్రారంభించారు. భారత జెండా పట్ల ఇలాంటి అగౌరవం కొనసాగడానికి నేను అనుమతించబోనని పోలీసులకు తెలియజేసి రోడ్డు దాటుకుని వారి వద్దకు వెళ్లాను” అని పోస్ట్ చేసినట్టు గమనించాం (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
చివరిగా, ఈ వీడియోలో జాతీయ జెండాను అగౌరవపరిచింది ప్రస్తుతం(2024) భారతదేశంలో నిరసనలు కొనసాగిస్తున్న రైతులు కాదు, కెనడాలోని ఖలిస్తాన్ మద్దతుదారులు.

created: February 20, 2024


text:
వాట్సాప్ లో మూడు టిక్కులు అసలు రావు. మూడు టిక్కుల గురుంచి వైరల్ అవుతున్న వీడియోలో చెప్పింది అబద్ధం - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 17, 2020
వాట్సాప్ లో మూడు టిక్కులు వస్తే ఎంత డేంజరో తెలుసా అంటూ ఒక వ్యక్తి మాట్లాడుతున్న వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ వీడియో ప్రకారం, ఒక వ్యక్తి పంపిన వాట్సాప్ మెసేజ్ కి మూడు నీలం రంగు టిక్ మార్కులు వస్తే, ఆ మెసేజ్ ప్రభుత్వం దృష్టికి వెళ్ళినట్టు; రెండు నీలం రంగు టిక్కులు మరియు ఒక ఎరుపు రంగు టిక్ వస్తే, ఆ మెసేజ్ విషయంగా ప్రభుత్వం చర్య తీసుకోగలదు; ఒక నీలం రంగు టిక్ మరియు రెండు ఎరుపు రంగు టిక్ మార్కులు వస్తే, ప్రభుత్వం మెసేజ్ ని పరీక్షిస్తుంది; మూడు ఎరుపు రంగు టిక్ లు వస్తే, ప్రభుత్వం మెసేజ్ పంపిన వ్యక్తి పైన చర్యలు తీస్కుంది మరియు అతనికి కోర్ట్ నుండి ఏ సమయంలోనైన సుమ్మన్లు రావొచ్చు. కానీ, ‘FACTLY’ విశ్లేషణ లో అసలు వాట్సాప్ లో మూడు టిక్కులు రావు అని తేలింది. అంతేకాదు, వాట్సాప్ లో మెసేజ్లు ఎండ్-టు-ఎండ్ ఎన్క్రిప్షన్ తో ప్రొటెక్ట్ చేయబడుతాయి. కాబట్టి ప్రభుత్వం వాటిని చదవలేదు. ఇంతకముందు, ఇదే మెసేజ్ వైరల్ అయినప్పుడు FACTLY రాసిన ఫ్యాక్ట్ చెక్ ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చదవొచ్చు.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్: ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్:
1. FACTLY ఫ్యాక్ట్ చెక్ ఆర్టికల్ – https://factly.in/
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
కాంగ్రెస్ మాజీ MLA ఆసిఫ్ ఖాన్ పోలీసులతో వాదించిన ఈ సంఘటన ఢిల్లీలో జరిగింది, మధ్య ప్రదేశ్‌లో కాదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 21, 2023
‘మధ్యప్రదేశ్ లో రాహుల్ ప్రోగ్రామ్ లో భాగంగా ఒక కాంగ్రెస్ MLA చేసిన *పాకిస్తాన్ జిందాబాద్* నినాదాన్ని ఆపబోయిన పోలీస్ తో వాళ్ల అనుచిత ప్రవర్తన చూడండి… దేశానికి కాంగ్రెస్ ఎప్పటికీ ప్రమాదమే’ అని చెప్తూ, కొందరు కాంగ్రెస్ కండువా ధరించిన వ్యక్తులు, ఒక గుంపు, పోలీసులతో వాదిస్తున్న వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఈ క్లెయిమ్ వెనుక ఉన్న నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మధ్య ప్రదేశ్‌లో రాహుల్ గాంధీ ఫ్రొగ్రాంలో భాగంగా ఒక కాంగ్రెస్ MLA ‘పాకిస్తాన్ జిందాబాద్’ నినాదాలు చేస్తుండగా ఆపిన పోలీసులతో అనుచితంగా ప్రవర్తించాడు.
ఫాక్ట్(నిజం):  ఈ సంఘటన నవంబర్ 2022లో ఢిల్లీలోని షాహీన్ భాగ్‌లో జరిగింది. మాజీ కాంగ్రెస్ MLA ఆసిఫ్ మొహమ్మద్ ఖాన్ అనుమతి లేకుండా ఒక మీటింగ్ నిర్వహించినందుకు పోలీసలు అడ్డుకున్నారు. ఆ సమయంలో ఆసిఫ్ పోలీసు వారితో అనుచితంగా ప్రవర్తించారు. ఇందుకుగాను షాహీన్ భాగ్ పోలీసులు తనపై కేసు నమోదు చేసి అరెస్టు కూడా చేసారు. కానీ పోస్టులో చెప్తున్నట్లుగా ఆసిఫ్ ‘పాకిస్తాన్ జిందాబాద్’ అనే నినాదం చేసినట్లు, పోలీసులు దాఖలు చేసిన FIRలో కానీ, ఈ సంఘటనపై వచ్చిన వార్తా కథనాల్లో కానీ ఎక్కడా పేర్కొనలేదు. వీడియోకి చెందిన ఆడియో సరిగ్గా పరిశీలిస్తే, అసిఫ్ ఖాన్ జిందాబాద్ అని ఆసిఫ్ అనుచరులు అంటున్నట్లు మనకి అర్థం అవుతుంది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
ఈ క్లెయిమ్ వెనుక ఉన్న వాస్తవాల గురించి తెలుసుకోవటానికి ఇంటర్నెట్లో తగిన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి వెతుకగా, ఈ సంఘటనకు సంబంధించిన అనేక వార్తా కథనాలు (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) మాకు దొరికాయి, ఇవన్నీ నవంబర్ 2022 నాటివి.
కథనాల ప్రకారం, వీడియోలో పోలీసులతో దుర్భాషలాడుతూ, అనుచితంగా ప్రవర్తిస్తున్న వ్యక్తి పేరు ఆసిఫ్ మొహమ్మద్ ఖాన్. November 2022లో ఢిల్లీలోని షాహీన్ భాగ్ ప్రాంతంలో ఉన్న తయ్యబ్ మసీదు వద్ద అనుమతి లేకుండా ఆసిఫ్ నిర్వహించిన ఒక మీటింగును ఆపడానికి ప్రయత్నించిన పోలీసులపై ఆసిఫ్ విరుచుకుపడ్డారు.
ఈ సంఘటన మునిసిపల్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఢిల్లీ (MCD) ఎన్నికల ప్రచార సమయంలో జరిగింది, ఆసిఫ్ ఖాన్ కూతురు ఆరిబా ఖాన్ ఈ ఎన్నికల్లో అభ్యర్థి. తనకు మద్దతుగా ఆసిఫ్ ఈ మీటింగును నిర్వహించినట్లు వార్త కథనాలు పేర్కొన్నాయి. వీటిల్లో ఎక్కడా కూడా రాహుల్ గాంధీ ప్రోగ్రాం సందర్భంగా ఇది జరిగినట్లు లేదు. ఈ ప్రవర్తనకు గాను ఆసిఫ్ ఖాన్ మీద పోలీసులు 25 నవంబర్ 2022న కేస్ నమోదు చేసి అరెస్టు కూడా చేసారు (ఇక్కడ, ఇక్కడ).
పోస్టులో చెప్తున్నట్లుగా ఈ సంఘటన జరిగినప్పుడు ‘పాకిస్థాన్ జిందాబాద్’ అనే నినాదాలు ఆసిఫ్ కానీ తన అనుచరులు కానీ చేసినట్లు పోలీసులు నమోదు చేసిన FIRలో మరియు వార్తా కథనాల్లో ఎక్కడా కూడా పోరాస్తావించలేదు. ఇంకా, వైరల్ వీడియోలో ఆడియోను కనుక మనం క్షుణ్ణంగా వింటే, ఆసిఫ్ ఖాన్ అనుచరులు పాకిస్తాన్ జిందాబాద్ అని కాక ఆసిఫ్ ఖాన్ జిందాబాద్ అని అంటున్నట్లు స్పష్టం అవుతుంది. వైరల్ వీడియోను వార్త సంస్థలు తమ కథనాల్లో జోడించారు, వాటిని మీరు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు, వీటిల్లో కూడా పాకిస్తాన్ జిందాబాద్ అని కాక ఆసిఫ్ ఖాన్ జిందాబాద్ అని అంటున్నట్లు తెలుస్తుంది.
చివరిగా, ఢిల్లీలో MCD ఎన్నికల సమయంలో కాంగ్రెస్ మాజీ MLA ఆసిఫ్ ఖాన్ పోలీసులతో వాదించిన సంఘటన మధ్య ప్రదేశ్‌లో జరిగిందని, ఈ సంఘటనలో పాకిస్తాన్ జిందాబాద్ అనే నినాదాలు ఆసిఫ్ చేసారని తప్పుడు కథనాన్ని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
వీడియోలో థర్మాకోల్‌ని ప్లాస్టిక్ గ్రాన్యూల్స్‌లోకి రీసైకిల్ చేస్తున్నారు; చెక్కర తయారు చేయట్లేదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 25, 2022
థర్మాకోల్‌తో చెక్కర తయారు చేస్తున్నారని చెప్తూ, ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వీడియోలో థర్మాకోల్‌తో చెక్కర తయారు చేస్తున్నారు.
ఫాక్ట్: వీడియోలో తయారు చేస్తున్నది చెక్కర కాదు. థర్మాకోల్‌ని రీసైకిల్ చేసి, ప్లాస్టిక్ గ్రాన్యూల్స్‌లోకి మారుస్తున్నారు. ఆ గ్రాన్యూల్స్‌తో వివిధ ప్లాస్టిక్ వస్తువులు తయారుచేయవచ్చు. ఇంతకముందు, ఇలాంటివే ప్లాస్టిక్ బియ్యం, గుడ్లు, మరియు చెక్కరపై వదంతులు వచ్చినప్పుడు, దేశంలో అలాంటి ఒక్క కేసు కూడా రుజువు కాలేదని 2017లో మంత్రి సీ.ఆర్. చౌదరి లోక్ సభలో తెలిపారు. కావున పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్‌లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్‌షాట్స్‌ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌లో వెతకగా, అలాంటి కొన్ని వీడియోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్‌లో వచ్చాయి. ఒకరు యూట్యూబ్‌లో అదే వీడియోని పెట్టి, “Thermocol recycling plant” (థర్మాకోల్ రీసైక్లింగ్ ప్లాంట్) అని టైటిల్‌లో రాసినట్టు చూడవచ్చు.
ఆ కీ-వర్డ్స్‌తో ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, థర్మాకోల్ రీసైక్లింగ్‌కి సంబంధించిన చాలా వీడియోలు వస్తాయి. ఆ వీడియోల్లో కూడా పోస్ట్‌లోని వీడియోలోని ప్రక్రియనే ఉంటుంది. థర్మాకోల్‌ని రీసైకిల్ చేసి, ప్లాస్టిక్ గ్రాన్యూల్స్‌లోకి మారుస్తున్నట్టు ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఆ గ్రాన్యూల్స్‌తో వివిధ ప్లాస్టిక్ వస్తువులు తయారుచేయవచ్చు.
ఇంతకముందు, ఇలాంటివే ప్లాస్టిక్ బియ్యం, గుడ్లు, మరియు చెక్కరపై వదంతులు వచ్చినప్పుడు, దేశంలో అలాంటి ఒక్క కేసు కూడా రుజువు కాలేదని 2017లో మంత్రి సీ.ఆర్. చౌదరి లోక్ సభలో తెలిపారు. ఆ జవాబుకి సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ చదవచ్చు. ప్లాస్టిక్ బియ్యం మరియు గుడ్లపై ఇంతకముందు వివిధ ఫేక్ పోస్టులపై FACTLY రాసిన ఫ్యాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చదవచ్చు.
చివరగా, వీడియోలో థర్మాకోల్‌తో చెక్కర తయారు చేయట్లేదు. థర్మాకోల్‌ని రీసైకిల్ చేస్తున్నారు.

created: January 25, 2022


text:
వీడియోలోని భవనం చైనాలో కొరోనా వైరస్ రోగుల కోసం కొత్తగా కట్టిన ఆసుపత్రి భవనం కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 16, 2020
కొరోనా వైరస్ వ్యాప్తిని అరికట్టడానికి చైనా 19 రోజుల్లో, 57-అంతస్థుల ఆసుపత్రి ని కట్టిందని, ఆ భవన నిర్మాణానికి సంబంధించిన వీడియో అని  క్లెయిమ్ చేస్తూ  ఒక వీడియో ఫేస్బుక్ లో ప్రచారం కాబడుతుంది. ఆ పోస్ట్ చేసే క్లెయిమ్ లో ఎంతవరకు నిజం ఉందో చూద్దాం.
కొరోనా వైరస్ సోకిన పేషంట్ల కోసం చైనా కొత్తగా 19 రోజుల్లో 57 అంతస్థుల ఆసుపత్రి నిర్మించిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులోని  వీడియో ఇంటర్నెట్లో  2018 నుండే ఉంది.  కావున, పోస్ట్ లో చెప్పినట్టు ఆ వీడియోలోని  భవనం కొరోనా వైరస్ సోకిన పేషంట్ల కోసం చైనా కొత్తగా నిర్మించిన ఆసుపత్రి అనే క్లెయిమ్ తప్పు.
‘Business Insider’ వారు ప్రచురించిన ఆర్టికల్ ప్రకారం కొరోనా వైరస్ వ్యాప్తి చెందకుండా చైనా  అక్కడి పేషెంట్ల కోసం ఒక ఎమర్జెన్సీ హాస్పిటల్ ని కట్టిందని తెలిసింది. కానీ, అది  57 అంతస్థుల భవనం కాదు.
పోస్ట్ లో 57 అంతస్థుల ఆ హాస్పిటల్ని 19 రోజుల్లో కట్టారని  ఉంది. దాని ప్రకారం YouTube లో ’57 floors hospital constructed in 19 days’ అనే పదాలు ఉపయోగించి వెతికితే అదే వీడియోతో ఉన్న చాలా సెర్చ్ రిజల్ట్స్ కనిపించాయి. అందులో, ఒక యూసర్ ఆ వీడియోని మే, 2018లోనే అప్ లోడ్ చేసాడు. కానీ, ఈ విషయానికి సంబంధించిన ఏ వివరాలు ఆ వీడియోలో  లభించలేదు.
‘The Guardian’ వారు ఏప్రిల్ 30, 2015లో అప్లోడ్ చేసిన ఒక వీడియోలో, పోస్టులో షేర్ చేసిన వైరల్ వీడియో విజువల్స్ కనిపించాయి. వైరల్ వీడియోలో -1:37 నుండి -1:27 మధ్య వచ్చే విజువల్స్ ని ఆ వీడియోలో 0:00 నుండి 0:19 మధ్యలో చూడవచ్చు.  ఆ వీడియోలో హునాన్ ప్రావిన్స్ (చైనా), చాంగ్షా లో 19 రోజుల్లో, 57-అంతస్థుల భవన నిర్మాణాన్ని చూపెట్టారు. అంతేకాక, ఆ వైరల్ వీడియోలో -0:47 నుండి -0:40 మధ్య ఉన్న విజువల్స్ ని ఒక  2011 వీడియో లో (0:25 నుండి 0:32 మధ్య) చూడవచ్చు, ఆ వీడియోలో 6 రోజుల్లో నిర్మించిన ఒక 5-అంతస్థుల భవనాన్ని చూపించారు. కావున, పోస్ట్ లోని వీడియో సంబంధం లేని వేరు వేరు వీడియోలను కలిపి చేయబడింది.
చైనాలో కొరోనా వైరస్ రోగుల కోసం కొత్తగా నిర్మించిన ఆసుపత్రి భవనం యొక్క వీడియోని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, పోస్టులోని  వీడియోలో చూపించింది చైనాలో కొరోనా వైరస్ రోగుల కోసం కొత్తగా  నిర్మించిన ఆసుపత్రి భవనం కాదు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
వీడియోలో పోలీస్ వారు ఎలక్ట్రిక్ రిక్షా హెడ్ లైట్లను పగలగొడుతున్న ఘటన వెస్ట్ బెంగాల్ లో జరిగింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 13, 2019
ఫేస్బుక్ లో ఒక వీడియో ని పెట్టి, ‘అస్సాం లోని బ్రహ్మపుత్ర లోయల్లో రాత్రి సమయంలో విద్యుత్తు రిక్షా నడిపేవారు విద్యుత్ ను ఆదా చేయడం కోసం లైట్లు ఆఫ్ చేసి రిక్షాలను నడపడం మూలంగా ఆక్సిడెంట్ లు బాగా పెరిగిపోయాయని ఆ కారణం చేత పోలీస్ శాఖ వారు ఈ విధంగా హెడ్ లైట్లను పగలగొడుతున్నారు’ అని దాని గురించి పోస్టు చేస్తున్నారు. పోస్టులో చెప్పిన దాంట్లో ఎంతవరకు నిజముందో పరిశీలిద్దాం.
వీడియోలో అస్సాం పోలీస్ వారు ఎలక్ట్రిక్ రిక్షా డ్రైవర్లు హెడ్ లైట్లను ఆఫ్ చేసి వాటిని నడుపుతున్నందుకుగాను వాహనాలను ధ్వంసం చేశారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలోని ఘటన వెస్ట్ బెంగాల్ లోని బర్ధమాన్ లో జరిగింది. బర్ధమాన్ లోని ‘గర్జన్’ రోడ్డులో ఆఫీసు వేళల్లో ఎలక్ట్రిక్ రిక్షాలకు అనుమతి లేకపోవడంతో, ఆ మార్గాన వచ్చిన ఎలక్ట్రిక్ రిక్షాలను పోలీసులు ధ్వంసం చేశారు. కావున, పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులో వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, ఒక స్క్రీన్ షాట్ ‘News18’ వారి న్యూస్ వీడియో లో లభించింది. వెస్ట్ బెంగాల్ లోని బర్ధమాన్ లో ‘గర్జన్’ రోడ్డులో ఆఫీసు వేళల్లో ఎలక్ట్రిక్ రిక్షాలకు అనుమతి లేకపోవడం చేత ఆ మార్గాన వచ్చిన ఎలక్ట్రిక్ రిక్షాల హెడ్ లైట్లను పోలీసులు ధ్వంసం చేశారని ఆ వీడియో ద్వారా తెలిసింది.
చివరగా, వీడియోలో పోలీస్ వారు ఎలక్ట్రిక్ రిక్షా  హెడ్ లైట్లను పగలగొడుతున్న ఘటన వెస్ట్ బెంగాల్ లో జరిగింది.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: December 13, 2019


text:
సంబంధం లేని పాత వీడియో పెట్టి, ‘భైంసాలో అల్లర్ల ప్రత్యక్ష సాక్ష్యాలు’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 17, 2020
‘బైంసాలో అల్లర్ల ప్రత్యక్ష సాక్ష్యాలు’ అని చెప్తూ ఒక వీడియోని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
తాజాగా భైంసా లో జరిగిన అల్లర్లకు సంబంధించిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ చేసిన వీడియో ఫిబ్రవరి-2018 నుండి ఇంటర్నెట్ లో ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. వీడియోలోని ఘటనకీ, తాజాగా భైంసాలో జరిగిన ఘర్షణలకు సంబంధం లేదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని యాన్డెక్స్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే వీడియోని ఫిబ్రవరి -2018 లోనే ఒక వ్యక్తి యూట్యూబ్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. అదే వీడియోని ఫేస్బుక్ లో కూడా ఫిబ్రవరి-2018 లోనే పోస్ట్ చేసినట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. ఇంతకు ముందు ఆ వీడియో గురించి చాలా మంది బెంగాలీ లో  రాసి షేర్ చేసినట్టు చూడవొచ్చు. కానీ, ఆ వీడియోకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం ఇంటర్నెట్ లో దొరకలేదు. పోస్ట్ చేసిన వీడియో ఫిబ్రవరి-2018 నుండి ఇంటర్నెట్ లో ఉంది కాబట్టి, దానికీ, తాజాగా భైంసా లో జరిగిన ఘర్షణలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత వీడియో పెట్టి, ‘భైంసాలో అల్లర్ల ప్రత్యక్ష సాక్ష్యాలు’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 17, 2020


text:
డీ.కే.శివకుమార్ చేసిన మేకేదాటు పాదయాత్రకు సంబంధించిన వీడియోను ఇప్పుడు జరుగుతున్న ఎన్నికల ప్రచారానికి ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 30, 2023
Update (30 October 2023):
తెలంగాణలోని తాండూర్ ప్రచారంలో డీ.కే. శివకుమార్ తాగి నడుస్తున్నట్టు సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు. అయితే క్రింద వివరించినట్టు, ఈ వీడియో 2022లో కావేరి నదిపై మేకేదాటు ప్రాజెక్ట్‌ను త్వరగా నిర్మించాలని డిమాండ్ చేస్తూ డీ.కే.శివకుమార్ నిర్వహించిన పాదయాత్రకు సంబంధించింది. ఈ వీడియోతో ప్రస్తుత 2023 తెలంగాణ అసెంబ్లీ ఎన్నికల ప్రచారానికి తాండూరులో డీ.కే. శివకుమార్ పాల్గొన్న సభకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు.
Published (01 May 2023):
కాంగ్రెస్ ముఖ్యమంత్రి అభ్యర్థి డీ.కే.శివకుమార్ ఫుల్లుగా తాగి ప్రచారానికొచ్చి ఊగుతూ పడబోయాడు అంటూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ప్రస్తుతం కర్ణాటకలో అన్ని పార్టీలు హోరాహోరీ  ప్రచారం చేస్తున్న నేపథ్యంలో ఈ వీడియో ప్రస్తుత ప్రచారానికి సంబంధించినదంటూ షేర్ అవుతోంది. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కర్ణాటక ఎన్నికల సందర్భంగా డీ.కే.శివకుమార్ ఫుల్లుగా తాగి ప్రచారానికి వచ్చిన వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియో 2022లో కావేరి నదిపై మేకేదాటు ప్రాజెక్ట్‌ను త్వరగా నిర్మించాలని డిమాండ్ చేస్తూ డీ.కే.శివకుమార్ నిర్వహించిన పాదయాత్రకు సంబంధించింది. ఈ వీడియోతో ప్రస్తుత కర్ణాటక అసెంబ్లీ ఎన్నికల ప్రచారానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
కర్ణాటక రాష్ట్రంలో మే 10న అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరుగనున్నాయి. ఈ క్రమంలోనే అన్నీ ప్రధాన పార్టీలు ఎన్నికల ప్రచారంలో మునిగిపోయాయి. కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున రాహుల్ గాంధీ కూడా ప్రచారంలో పాల్గొన్నారు.
ఐతే ఈ నేపథ్యంలోనే కాంగ్రెస్ నేత డీ.కే.శివకుమార్ ఊగుతూ నడుస్తున్న వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో ప్రస్తుత కాంగ్రెస్ ప్రచారానికి సంబంధించింది అంటూ షేర్ అవుతోంది. కానీ,  ఈ వీడియో ఇప్పటిదికాదు. 2022 జనవరిలో కావేరి నదిపై మేకేదాటు ప్రాజెక్ట్‌ను త్వరగా నిర్మించాలని డిమాండ్ చేస్తూ కాంగ్రెస్ నేత శివ కుమార్ చేసిన పాదయాత్రకు సంబంధించింది.
వైరల్ వీడియోలో ఉన్న న్యూస్ ఛానల్ లోగో ఆధారంగా యూట్యూబ్‌లో ఈ వీడియో కోసం వెతకగా, ఈ వీడియో ‘News First Kannada’ అనే ఛానల్‌లో 09 జనవరి 2022న అప్లోడ్ చేసినట్టు తెలిసింది. ‘DK Shivakumar: DK Shivakumar who was tired Mekedatu Padayatre’ అనే టైటిల్‌తో ఈ వీడియోను అప్లోడ్ చేసారు.
శివ కుమార్ నిర్వహించిన ఈ పాదయాత్రకు సంబంధించిన మరికొన్ని వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఐతే పాదయాత్ర సమయంలో శివకుమార్ తాగి నడిచాడంటూ అప్పట్లో ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో షేర్ అయింది.
ఐతే ఈ ఘటనపై పెద్దగా వార్తా కథనాలైతే ఏమి లేవు. కానీ ఈ వివరాల బట్టి ఈ వీడియో ప్రస్తుతం జరుగుతున్న ఎన్నికల ప్రచారానికి సంబంధించింది కాదన్న విషయం మాత్రం స్పష్టమవుతుంది. అలాగే ఈ వీడియోను ఇప్పుడు సందర్భరహితంగా షేర్ చేస్తున్నట్టు అర్ధం చేసుకోవచ్చు.
చివరగా, 2022లో డీ.కే.శివకుమార్ చేసిన మేకేదాటు పాదయాత్రకు సంబంధించిన వీడియోను ఇప్పుడు జరుగుతున్న ఎన్నికల ప్రచారానికి ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 30, 2023


text:
ఆసియా అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో జ్యోతి యర్రాజి బంగారు పతకం  సాధించిన వీడియోను ప్రస్తుతం జరుగుతున్న ఆసియా క్రీడల్లో గోల్డ్ సాధించినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 26, 2023
ఏషియన్ గేమ్స్ మహిళల 100 మీటర్స్ హర్డిల్స్ రేసులో భారత్‌కు బంగారు పతకం తెచ్చిన ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు చెందిన జ్యోతి యర్రాజి అంటూ ఒక వార్త సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. హర్డిల్స్ రేసులో జ్యోతి యర్రాజి మొదటి స్థానం సాధించిన వీడియోతో పాటు ఈ వార్తను షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 2023 ఏషియన్ గేమ్స్ మహిళల 100 మీటర్స్ హర్డిల్స్ రేసులో భారత్‌కు బంగారు పతకం తెచ్చిన ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు చెందిన జ్యోతి యర్రాజి.
ఫాక్ట్(నిజం):  ప్రస్తుతం జరుగుతున్న 2023 ఏషియన్ క్రీడల్లో జ్యోతి యర్రాజి పాల్గొనాల్సిన మహిళల 100 మీటర్స్ హర్డిల్స్ రేసు ఇంకా ప్రారంభం కాలేదు. ఆమె మొదటి రేస్ 30 సెప్టెంబర్ 2023న జరుగనుంది. కాగా ఇప్పుడు వైరల్ అవుతున్న వీడియో జులై 2023లో జరిగిన ఆసియా అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్ 2023లో జ్యోతి యర్రాజి బంగారు పతకం సాధించినప్పటిది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
చైనాలోని హ్యాంగ్జౌ పట్టణంలో 23 సెప్టెంబర్ నుండి 08 అక్టోబర్ 2023 మధ్య కాలంలో ఆసియా క్రీడలు జరుగనున్నాయి. కాగా ఈ ఆసియా క్రీడల్లో ఇంకా మహిళల 100 మీటర్స్ హర్డిల్స్ రేసు ఇంకా  మొదలు కాలేదు. ప్రస్తుతం వైరల్ అవుతున్నది ఈ సంవత్సరం జులైలో జరిగిన ఆసియా అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో జ్యోతి యర్రాజి బంగారు పథకం సాధించిన వీడియో.
వైరల్ అవుతున్న వార్తకు సంబంధించి ఆసియా గేమ్స్ షెడ్యూల్ పరిశీలించగా యర్రాజీ ఈవెంట్ పాల్గొనే మహిళల 100 మీటర్ల హర్డిల్స్ ఈవెంట్ 30 సెప్టెంబర్ 2023న జరుగనుండగా, ఫైనల్ 01 అక్టోబర్ 2023న జరగనుందని తెలిసింది. కాబట్టి ఆమె ఆసియా క్రీడల్లో బంగారు పథకం సాధించిందని ప్రస్తుతం వైరల్ అవుతున్న వార్తలో నిజం లేదని స్పష్టమవుతుంది.
ఇదిలా ఉండగా ప్రస్తుతం వైరల్ అవుతున్న వీడియో ఆమె జులై 2023లో జరిగిన జరిగిన ఆసియా అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో బంగారు పతకం సాధించినప్పటిది.  ఈ వీడియోలో క్రీడాకారుల వెనక ఉన్న బోర్డుపై ఆసియా అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్ 2023 అని స్పష్టంగా రాసి ఉండడం గమనించొచ్చు. అలాగే ఇదే వీడియో SAI మరియు పలు స్పోర్ట్స్ ఫౌండేషన్స్ ఆమె ఆ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో గోల్డ్ గెలిచినప్పుడు షేర్ కూడా చేసాయి (ఇక్కడ).
@JyothiYarraji bags the 1⃣st🥇for 🇮🇳 at the ongoing Asian Athletics Championships 2023 🥳
The #TOPSchemeAthlete clocked a time of 13.09s in Women's 100m Hurdles Event.
Meanwhile, her counterpart Nithya Ramaraj clocked 13.55s & finished 4⃣th at the event. pic.twitter.com/WPGCcHHoOM
ఈ ఆసియా అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో జ్యోతి యర్రాజి 13.09 సెకండ్లలో రేస్ పూర్తి చేసి బంగారు పతకం సాధించింది. ప్రస్తుతం వైరల్ అవుతున్న వీడియోలో కూడా ఆమె రేస్ పూర్తి చేసిన టైం ఇదే కావడం గమనించొచ్చు.  వీటన్నిటిబట్టి ఆసియా అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో జ్యోతి యర్రాజి గోల్డ్ సాధించిన రేస్ వీడియోను ప్రస్తుతం జరుగుతున్న ఆసియా క్రీడలదంటూ షేర్ చేస్తున్నట్టు స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, ఆసియా అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో జ్యోతి యర్రాజి గోల్డ్ సాధించిన వీడియోను ప్రస్తుతం జరుగుతున్న ఆసియా క్రీడల్లో గోల్డ్ సాధించినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు.

created: September 26, 2023


text:
విశాఖపట్నంలో గత సంవత్సరం ఒక వ్యక్తిని చెట్టుకు కట్టేసి కొట్టిన ఘటనకు సంబంధించిన వీడియోను ఇప్పుడు మళ్ళీ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 21, 2023
‘గ్రామంలో అభివృద్ధి శూన్యం అన్ని ప్రశ్నించినందుకు దళిత యువకుడిని కట్టేసి చెపులతో దాడి చేసిన వైసీపీకి చెందిన ఎంపీటీసీ అనుచరులు’ అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ వీడియోలోని ఘటన ఇటీవల జరిగినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకు సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గ్రామంలో అభివృద్ధి గురించి ప్రశ్నించినందుకు దళిత యువకుడిని వైసీపీ కార్యకర్తలు చెట్టుకి కట్టేసి చెప్పులతో దాడి చేసిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ ఘటన 2022 జూన్‌లో విశాఖ జిల్లా పెందుర్తి మండలంలో రిపోర్ట్ అయింది. ఈ ఘటనను రిపోర్ట్ చేసిన వార్తా కథనాల ప్రకారం ఘటనలో రాజకీయ కోణం ఉన్నప్పటికీ, పోలీసుల FIRలో మాత్రం మొబైల్ ఫోన్ దొంగతనం ఆరోపణతో వ్యక్తిని కొట్టినట్టు ఉంది. ఐతే ఈ ఘటనకు సంబంధించిన ఇద్దరు వ్యక్తులు దళితులే. కారణాలు ఏవైనప్పటికీ ఈ ఘటన మాత్రం ఈ మధ్య జరిగింది కాదు.  కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ప్రస్తుతం వైరల్ అవుతున్న వీడియోలోని ఘటన ఇటీవల జరిగింది కాదు, ఈ ఘటన 2022 జూన్ నెలలో విశాఖపట్నంలోని పెందుర్తి మండలంలో చోటు చేసుకుంది. ఈ వీడియో స్క్రీన్ షాట్స్‌ను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ ఘటనను గత సంవత్సరం జూన్‌లో వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
ఈ కథనాల ప్రకారం విశాఖ జిల్లా పెందుర్తి మండలం వి. జుత్తాడ గ్రామంలో ఈ ఘటన చోటు చేసుకుంది. “వి. జుత్తాడకు చెందిన తారకేశ్వరరావు, సూరిబాబు గ్రామంలోని ఓ వైకాపా నాయకుడికి ముఖ్య అనుచరులు. వారం క్రితం తారకేశ్వరరావు మద్యం తాగి వైకాపా నాయకుడిని అసభ్య పదజాలంతో దూషించి, అట్రాసిటీ కేసు పెడతానని బెదిరించాడు. మర్నాటి ఉదయం తన సెల్ఫోన్ దొంగిలించాడన్న ఆరోపణతో తారకేశ్వరరావును సూరిబాబు చెట్టుకు కట్టి చెప్పుతో కొట్టి, అసభ్య పదజాలంతో దూషించాడని” వార్తా కథనాలు రిపోర్ట్ చేసాయి.
ఐతే ఈ ఘటనకు సంబంధించి ఇద్దరు వ్యక్తులు దళితులే. కాగా తారకేశ్వరరావు ఇచ్చిన కంప్లైంట్ ఆదారంగా  పోలీసులు రిజిస్టర్ చేసిన FIRలో మాత్రం సెల్ఫోన్ దొంగతనం నెపంతో తనపై దాడి జరిగిందని మాత్రమే ఉంది.
ఐతే ఆ తరవాత వీరిద్దరూ ఈ కేసును లోక్ అదాలత్‌లో పరిష్కరించుకున్నారు. ఈ వివరాల బట్టి కారణాలు ఏవైనప్పటికీ ఈ ఘటన మాత్రం ఈ మధ్య జరిగింది కాదని స్పష్టమవుతుంది. ఐతే ఈ వీడియో ఇటీవల జరిగిన ఘటనగా ప్రస్తుతం షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, విశాఖపట్నంలో గత సంవత్సరం ఒక వ్యక్తిని చెట్టుకు కట్టేసి కొట్టిన ఘటనకు సంబంధించిన వీడియోను ఇప్పుడు మళ్ళీ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
బరేలీలో జరిగిన ఘర్షణల వీడియోను హల్ద్వానీలో చోటుచేసుకున్న దృశ్యాలుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 13, 2024
8 ఫిబ్రవరి 2024న ఉత్తరాఖండ్‌లోని హల్ద్వానీలో అనధికార మదర్సా మరియు మసీదు కూల్చివేత ఆపరేషన్ సందర్భంగా మతపరమైన గొడవలు చోటు చేసుకున్నాయి. ఈ సందర్భంలో, కొంతమంది ముస్లిం పురుషులు గుంపులుగా రోడ్డు పైన పరిగెడుతున్న వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తూ ‘రోహింగ్యా మరియు బంగ్లాదేశ్ శరణార్థుల ఇస్లామిక్ మూక భారత పోలీసులపై దాడి చేసింది’ అని రాస్తున్నారు. దీని వెనుక ఎంత నిజముందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తరాఖండ్‌లోని హల్ద్వానీలో రోహింగ్యా మరియు బంగ్లాదేశ్ శరణార్థుల ఇస్లామిక్ మూక భారత పోలీసులపై దాడిని చూపిస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం):  ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని బరేలీలో ఇత్తెహాద్-ఎ-మిల్లత్ కౌన్సిల్ నాయకుడు తౌకీర్ రజాఖాన్ జ్ఞానవాపి కేసుపై నిరసన వ్యక్తం చేస్తూ, ‘జైలు భరో’ (జైళ్లను నింపండి) ఉద్యమానికి పిలుపునిచ్చిన తరువాత అతన్ని పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకున్నారు. దానికి వ్యతిరేకంగా రజాఖాన్ యొక్క అనుచరులు నిరసనలు చేస్తున్న దృశ్యం ఇది. గూగుల్ స్ట్రీట్ వ్యూ ప్రకారం ఈ సంఘటన ఉత్తర్ ప్రదేశ్ గంగాపూర్, బరేలీలో చోటుచేసుకుంది, ఉత్తరాఖండ్‌లోని హల్ద్వానీలో కాదు. కావున, ఈ పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
ముందుగా, ఈ దావాకు సంబంధించి తగిన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగిస్తూ ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, ‘బరేలీలో శాంతిని వెతుక్కుంటూ బయలుదేరిన శాంతి దూతలు’ అనే టైటిల్ తో ఇదే  వీడియోను కొంతమంది సోషల్ మీడియాలో పోస్టు చెయ్యటం గమనించాం.
వైరల్ విడియోలో హిందీలో “సాహు గోపీనాథ్” పేరుతో సైన్ బోర్డు ఉన్నట్టు గమనించాం. దీన్ని ఆధారంగా తీసుకొని గూగుల్ మ్యాప్స్ లో వెతికితే, ఈ స్థలం ఉత్తర్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రం బరేలీలోని గంగాపూర్ అని మేము గుర్తించాము. గూగుల్ స్ట్రీట్ వ్యూ, వైరల్ వీడియో యొక్క విజువల్స్‌తో సరిపోలింది. రెండింటి పోలిక క్రింద చూడవచ్చు.
ఈ సంఘటనకు సంబంధించిన వార్తా నివేదికలను కూడా మేము కనుగొన్నాము (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని బరేలీలో ఇత్తెహాద్-ఎ-మిల్లత్ కౌన్సిల్ నాయకుడు తౌకీర్ రజాఖాన్ జ్ఞానవాపి కేసుపై నిరసన వ్యక్తం చేస్తూ, ‘జైలు భరో’ (జైళ్లను నింపండి) ఉద్యమానికి పిలుపునిచ్చిన తరువాత అతన్ని పోలీసులు అదుపులోకి తీసుకున్నారు. దానికి వ్యతిరేకంగా రజాఖాన్ యొక్క అనుచరులు నిరసనలు చేశారు.
బరేలీ పోలీసులు ఈ సంఘటనకు సంబంధించి మాట్లాడుతూ ఒక వీడియోను తమ అధికారిక X హ్యాండిల్ల్లో పోస్టు చేశారు. పోలీసులు తెలిపిన వివరాల ప్రకారం, మౌలానా తౌకీర్ ప్రసంగం ముగించుకుని తిరిగి వస్తుండగా రెండు వర్గాల మధ్య ఘర్షణ జరిగింది. తరువాత, పోలీసులు పరిస్థితిని అదుపులోకి తెచ్చి ఘర్షణకు కారణమైన వారిపై దర్యాప్తు చేశారు.
ఇకపోతే, హల్ద్వానీలో జరిగిన గొడవల దృశ్యాలను ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరిగా, బరేలీలో జరిగిన ఘర్షణల వీడియోను హల్ద్వానీలో జరిగిన దృశ్యాలుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 13, 2024


text:
వీడియోలో మహిళని వేధిస్తున్న ఘటన భైంసా (తెలంగాణ) లో జరగలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 29, 2020
ఫేస్బుక్ లో ఒక వీడియో ని పెట్టి, అందులోని ఘటన భైంసా (తెలంగాణ) లో జరిగిందని చెప్తున్నారు. పోస్టులో చెప్పిన విషయం ఎంతవరకు వాస్తవమో విశ్లేషిద్దాం.
భైంసా (తెలంగాణ) లో మహిళని వేధిస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలోని ఘటన 2017లో ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని రాంపూర్ జిల్లాలో జరిగింది. కావున, పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
వీడియోకి సంబంధించిన స్క్రీన్ షాట్స్ ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే వీడియో తో ఉన్న ‘Times of India’ వారి కథనం లభించింది. దాని ద్వారా, ఆ వీడియోలోని ఘటన 2017లో ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని రాంపూర్ జరిగిందని తెలిసింది. అదే విషయాన్ని ‘NDTV’ వారి కథనం లో కూడా చూడవచ్చు. నిందితుల గురించి సమాచారం కోసం ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, వీడియోలో మహిళని వేధిస్తున్న ఘటన భైంసా (తెలంగాణ) లో జరగలేదు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 29, 2020


text:
ఈ వీడియోలో ఒడ్డుకి కొట్టుకు వచ్చిన మృతదేహాలు 2014లో పడవ ప్రమాదంలో మరణించిన ఆఫ్రికా వలసదారులవి - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 23, 2020
COVID-19 సోకి మరణించిన వారి మృతదేహాలను కొన్ని దేశాలు సముద్రాలలోకి విసిరేస్తున్నాయనే క్లెయిమ్ తో మృతదేహాలు ఒడ్డుకు వచ్చిన వీడియోను సోషల్ మీడియా లో ప్రచారం చేస్తున్నారు. కానీ, ఆ వీడియో ఐదేళ్ల ముందు తీసినది అని FACTLY విశ్లేషణలో తేలింది. ఆగస్టు 2014 లో ఆఫ్రికాకు చెందిన  వలసదారులతో ఉన్న ఒక పడవ యూరప్ కు వెళ్లే దారిలో లిబియా తీరంలో మునిగిపోయింది.  ఆ వీడియో ఆ ఘటనలో చనిపోయిన వారి మృతదేహాలు లిబియాలోని బీచ్ ఒడ్డుకు కొట్టుకు రావడం చూపిస్తుంది.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్: ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్:
1. న్యూస్ వీడియో – https://www.youtube.com/watch?v=Su9HqWj1Wt4
2. న్యూస్ ఆర్టికల్ – https://www.euronews.com/2014/08/25/dozens-of-migrant-bodies-are-washed-ashore-in-libya
3. న్యూస్ ఆర్టికల్ – https://arabi21.com/story/771519
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
పోస్టులోని వీడియో రష్యా రాకెట్ ‘ప్రోటాన్-ఎమ్’ విఫలం అవడానికి సంబంధించినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 29, 2020
ఫేస్బుక్ లో ఒక వీడియో ని పెట్టి, అందులో కనిపించేది పాకిస్తాన్ క్షిపణి ‘ఘజ్నవి’ అనీ, అది పరీక్షా సమయంలో విఫలమైందని చెప్తున్నారు. పోస్టులో చెప్పిన విషయం ఎంతవరకు వాస్తవమో విశ్లేషిద్దాం.
వీడియో పాకిస్తాన్ క్షిపణి ‘ఘజ్నవి’ విఫలం అవడానికి సంబంధించినది.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియో రష్యా రాకెట్ ‘ప్రోటాన్-ఎమ్’ విఫలం అవడానికి సంబంధించినది. కావున, పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
ఇటీవల పాకిస్తాన్ దేశం క్షిపణి ‘ఘజ్నవి’ ని టెస్ట్ చేసినట్లుగా ‘The Nation’ వారి జనవరి 23, 2020 కథనం ద్వారా తెలుస్తుంది.
యూట్యూబ్ లో ‘Missile launch failed’ అని సెర్చ్ చేసినప్పుడు, చాలా రిజల్ట్స్ వచ్చాయి. వాటిలో వెతికినప్పుడు, పోస్టులో ఉన్న వీడియో లభించింది. దాని టైటిల్ “Russia’s Proton-M rocket undergoes rapid unscheduled disassembly” అని ఉంది. ఆ సమాచారంతో గూగుల్ లో వెతికినప్పుడు, ‘Euro News’ వారి న్యూస్ వీడియో ఒకటి లభించింది. అందులో, పోస్టులోని వీడియో లోని విజువల్స్ ని చూడవచ్చు. దాని ద్వారా, పోస్టులోని వీడియో రష్యా రాకెట్ ‘ప్రోటాన్-ఎమ్’ విఫలం అవడానికి సంబంధించినదని తెలుస్తుంది.
పాకిస్తాన్ వారి ‘ఇంటర్ సర్వీసెస్ పబ్లిక్ రిలేషన్స్ (ISPR)’ యూట్యూబ్ వీడియో ద్వారా, ‘ఘజ్నవి’ క్షిపణి ని జనవరి 23, 2020న పాక్ విజయవంతంగా పరీక్షించిందని తెలుసుకోవచ్చు.
చివరిగా, పోస్టులోని వీడియో రష్యా రాకెట్ ‘ప్రోటాన్-ఎమ్’ విఫలం అవడానికి సంబంధించినది.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
వైరల్ ఫోటో ఒక ప్రైవేట్ పాట వీడియోలోని సన్నివేశానికి చెందినది; నిజమైన ప్రీ-వెడ్డింగ్ షూట్ కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 11, 2023
ప్రీ-వెడ్డింగ్ షూట్ లో భాగంగా ఒక అమ్మాయి, అబ్బాయి శ్మశానంలో గుంట తవ్వి అందులో పడుకొని ఫోటో దిగారని చెప్తూ ఒక పోస్టు సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. దీంట్లో ఎంత నిజముందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ప్రీ-వెడ్డింగ్ ఘాట్ లో భాగంగా ఒక అమ్మాయి, అబ్బాయి శ్మశానంలో గుంటలో దిగిన ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఈ ఫోటో “నీ పై ప్రేమ చావదే” అనే ఒక ప్రైవేట్ పాట వీడియోలోని సన్నివేశానికి సంబంధించినది. ఇది ప్రీ-వెడ్డింగ్ షూట్ కాదు. కావున పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పు.
ముందుగా వైరల్ పోస్టులోని కామెంట్లను పరిశీలించగా, ఇది ప్రీ-వెడ్డింగ్ ఘాట్ కాదని, ఇది ఒక లవ్ ఫెయిల్యూర్ పాటలోని సన్నివేశమని కొందరు చెప్పడం గమనించాం. దీని ఆధారంగా యూట్యూబ్‌లో వెతకగా, “నీ పై ప్రేమ చావదే” అనే ఒక పాట వీడియోలో ఆఖరి సన్నివేశంలో వైరల్ ఫొటోలో ఉన్న అమ్మాయి, అబ్బాయి అదే రీతిలో గుంటలో పడుకొని ఉండటం గుర్తించాం.
ఈ సన్నివేశంలో కనిపిస్తున్న నటీనటుల పేర్లు శివకృష్ణ మరియు హేమ అని వీడియో కింద వివరణలో పేర్కొన్నారు. కథలో భాగంగా పెళ్లికూతురు, ఆమె ప్రియుడు చనిపోతే ఇలా ఇద్దరినీ ఒకేసారి పూడుస్తారు. ఈ పాత చిత్రీకరణకు సంబంధించిన వీడియోలో కూడా ఈ దృశ్యాలను చూడవచ్చు.
చివరిగా, ఒక ప్రైవేట్ పాట షూటింగ్ దృశ్యాలను ప్రీ-వెడ్డింగ్ ఘాట్ లో ఒక అమ్మాయి, అబ్బాయి శ్మశానంలో గుంట తవ్వి అందులో పడుకొని ఫోటో దిగారని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పశ్చిమ బెంగాల్ BJP మేనిఫెస్టోలో రోహింగ్యాలకి ₹10,000ల ఆర్ధిక సహాయం చేస్తామని చెప్పలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 23, 2021
పశ్చిమ బెంగాల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల సందర్భంగా కేంద్ర మంత్రి అమిత్ షా  BJP మేనిఫెస్టో విడుదల చేసిన  నేపథ్యంలో ‘పశ్చిమ బెంగాల్ లో రోహింగ్యాలకు 10 వేల ఆర్థిక సాయం’ చేస్తుందని BJP ప్రకటించిందని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ‘పశ్చిమ బెంగాల్ లో రోహింగ్యాలకు 10 వేల ఆర్థిక సాయం’ చేస్తామని BJP ప్రకటించింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): పశ్చిమ బెంగాల్ ఎన్నికలకి సంబంధించి BJP విడుదల చేసిన మేనిఫెస్టోలో పౌరసత్వ సవరణ చట్టం (Citizenship Amendment Act) ఆధారంగా పౌరసత్వం పొందే శరణార్థుల సంక్షేమం కోసం ₹100 కోట్ల కార్పస్‌తో ‘ముఖ్యమంత్రి శరణార్థి కళ్యాణ్’  అనే పథకాన్ని ప్రారంభిస్తామని తెలిపింది. ఈ పథకం ద్వారా భారత పౌరసత్వం పొందిన  ప్రతి శరణార్థ కుటుంబానికి 5 సంవత్సరాల పాటు సంవత్సరానికి ₹10,000 నగదు బదిలీ చేస్తామని మానిఫెస్టోలో తెలిపింది. ఐతే ఈ పథకం రోహింగ్యాలకు వర్తించదు, ఎందుకంటే CAA చట్టం ద్వారా రోహింగ్యాలు భారత పౌరసత్వం పొందలేరు.  కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షా 21 మార్చ్ 2021న బెంగాల్ కి సంబంధించి BJP ఎన్నికల మేనిఫెస్టోని విడుదల చేసారు. ఈ మేనిఫెస్టోలో పౌరసత్వ సవరణ చట్టం (Citizenship Amendment Act) ఆధారంగా పౌరసత్వం పొందే శరణార్థుల సంక్షేమం కోసం ₹100 కోట్ల కార్పస్‌తో ‘ముఖ్యమంత్రి శరణార్థి కళ్యాణ్’  అనే పథకాన్ని ప్రారంభిస్తామని తెలిపింది. ఈ పథకం ద్వారా భారత పౌరసత్వం పొందిన ప్రతి శరణార్థ కుటుంబానికి 5 సంవత్సరాల పాటు సంవత్సరానికి ₹10,000 నగదు బదిలీ చేస్తామని మానిఫెస్టోలో తెలిపింది. ఇదే విషయాన్నీ ఇండియన్ ఎక్ష్ప్రెస్స్ మరియు టైమ్స్ అఫ్ ఇండియా కూడా ప్రచురించాయి.
ఐతే 2019లో కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకొచ్చిన పౌరసత్వ సవరణ చట్టం (Citizenship Amendment Act) ద్వారా ఆఫ్ఘనిస్తాన్, బంగ్లాదేశ్ లేదా పాకిస్తాన్ నుండి 31 డిసెంబర్ 2014  లేదా అంతకన్నా ముందు భారత దేశంలోకి వచ్చిన హిందూ, సిక్కు, బౌద్ధ, జైన, పార్సీ లేదా క్రైస్తవ మతస్తులకు భారత దేశ్ పౌరసత్వం కల్పిస్తుంది. CAA చట్టం కింద భారత దేశంలోకి ప్రవేశించిన రోహింగ్యాలకి పౌరసత్వం లభించదు. కాబట్టి బెంగాల్ కి సంబంధించిన BJP మేనిఫెస్టోలో ప్రవేశపెట్టిన  ‘ముఖ్యమంత్రి శరణార్థి కళ్యాణ్’  పథకం రోహింగ్యాలకి వర్తించదని అర్ధం చేసుకోవచ్చు.
చివరగా, పశ్చిమ బెంగాల్ BJP మేనిఫెస్టోలో రోహింగ్యాలకి ₹10,000ల ఆర్ధిక సహాయం చేస్తామని పేర్కొనలేదు.


text:
ఈ వీడియోలో బోర్‌వెల్ నుండి తెల్ల రంగులో బయటకి వస్తున్నది పాలు కాదు; ఈ వీడియో మహారాష్ట్రకు సంబంధించినది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 26, 2022
మహారాష్ట్రలోని ఒక పొలంలో బోర్ వేస్తే పాలు బయటకువచ్చిన దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్:  మహారాష్ట్రలోని ఒక పొలంలో బోర్ వేస్తే అందులో నుండి పాలు బయటికి వచ్చిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం) : 2019లో రాజస్థాన్ బికనేర్ జిల్లాలో రెండేళ్లుగా మూతపడి ఉన్న ఒక బోర్‌వెల్‌ను రసాయనాల సహాయంతో శుభ్రం చేసి తిరిగి స్టార్ట్ చేసినప్పుడు, దాన్లో నుండి  మొదట కొంతసేపు వరకు తెల్లటి నురుగులాంటి నీరు బయటకి వచ్చింది. రెండు గంటల తరువాత ఈ తెల్లటి నురుగు పోయి అందులో నుండి నీరు వచ్చింది. ఈ వీడియోలో బోరింగ్ పైప్ నుండి బయటికి వస్తున్నది పాలు కాదు. అలాగే, ఈ వీడియో మహారాష్ట్రకి సంబంధించినది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని చాలా మంది సోషల్ మీడియా యూసర్లు 2019లో షేర్ చేస్తూ, రాజస్థాన్ బికనేర్ జిల్లా నౌరంగ్‌దేసర్ గ్రామంలోని ఒక పొలంలో బోర్ వేస్తే పాలు బయటకి వచ్చిన దృశ్యాలంటూ తెలిపారు. ఈ ఘటన నౌరంగ్‌దేసర్ గ్రామంలోని వీర్ బిగ్గాజి పెట్రోల్ పంప్ సమీపంలోని పొలంలో చోటుచేసుకున్నట్టు ఈ సోషల్ మీడియా యూసర్లు తెలిపారు.
అయితే, సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న ఈ వీడియోకి సంబంధించి స్పష్టతనిస్తూ ‘INC News’ అనే యూట్యూబ్ ఛానెల్ 19 నవంబర్ 2019 నాడు ఒక వీడియోని పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. రెండుళ్లుగా మూతపడి ఉన్న ఒక బోర్‌వెల్‌ను రసాయనాల సహాయంతో శుభ్రం చేసి తిరిగి స్టార్ట్ చేసినప్పుడు, అందులో నుండి తెల్లటి నురుగు నీరు బయటకి వచ్చిందని, రెండు గంటల తరువాత నీరు బయటకి రావడం మొదలయ్యిందని నౌరంగ్‌దేసర్ గ్రామ సర్పంచ్ రాంనివాస్ వారికి స్పష్టం చేసినట్టు ఈ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసింది.
ఈ వీడియోకి సంబంధించిన మరింత స్పష్టత కోసం విశ్వాస్ న్యూస్ ఫాక్ట్-చెకింగ్ సంస్థ వీర్ బిగ్గాజి పెట్రోల్ పంప్ యాజమాని రాంచంద్రను సంప్రదించారు. వీడియోలోని ఘటన 2019 నవంబర్ నెలలో చోటుచేసుకుందని, తన తమ్ముడి పొలంలో రెండుళ్లుగా మూతపడి ఉన్న ఒక బోర్‌వెల్‌ను రసాయనాల సహాయంతో శుభ్రం చేసి తిరిగి స్టార్ట్ చేసినప్పుడు, దాంట్లో నుండి మొట్టమొదట కొంతసేపు వరకు తెల్లటి నురుగులాంటి నీరు బయటకి వచ్చిందని రాంచంద్ర, విశ్వాస్ వార్తా సంస్థకి తెలిపారు. తెల్లటి నురుగు నీరు వస్తున్నప్పుడు తీసిన వీడియోలని కొందరు గ్రామస్థులు సోషల్ మీడియాలో తప్పుగా షేర్ చేశారని  రాంచంద్ర స్పష్టం చేశారు. ఈ ఘటనకు సంబంధించి రాజస్థాన్ పత్రిక వార్తా సంస్థ కూడా ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా వీడియోలో బోర్‌వెల్ నుండి తెల్లగా బయటికివస్తున్నది పాలు కాదని, ఈ వీడియో మహారాష్ట్రకు సంబంధించినది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, రెండుళ్లుగా మూతపడి ఉన్న బోర్‌వెల్‌ను తిరిగి స్టార్ట్ చేసినప్పుడు, అందులో నుండి తెల్లటి నురుగు నీరు బయటకి వచ్చిన దృశ్యాలని మహారాష్ట్రలోని ఒక పొలంలో బోర్ వేస్తే పాలు బయటికి వచ్చిన దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 26, 2022


text:
అయోధ్యలో సరయూ ఎక్స్‌ప్రెస్‌లో గాయాలతో కనిపించిన మహిళా పోలీసు కానిస్టేబుల్‌పై లైంగిక దాడి జరగలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 4, 2023
ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం అయోధ్యలో కదులుతున్న రైలులో మహిళా పోలీసు కానిస్టేబుల్‌పై ఎనిమిది మంది భజరంగ్ దళ్ కార్యకర్తలు అత్యాచారానికి పాల్పడినట్టు సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో బాగా షేర్ అవుతోంది. యోగి ఆదిత్యనాథ్ పాలిస్తున్న ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో కనీసం మహిళా పోలీసులకు కూడా భద్రత లేదని బ్లర్ చేసిన ఒక ఫోటోని ఈ పోస్టులో షేర్ చేశారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం అయోధ్యలో కదులుతున్న రైలులో మహిళా పోలీసు కానిస్టేబుల్‌పై ఎనిమిది మంది భజరంగ్ దళ్ కార్యకర్తలు అత్యాచారానికి పాల్పడినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): అయోధ్య రైల్వే జంక్షన్ స్టేషన్‌లో సరయూ ఎక్స్‌ప్రెస్‌లోని జనరల్ కంపార్ట్‌మెంట్‌లో 45 ఏళ్ల మహిళా హెడ్ కానిస్టేబుల్ పలు కత్తిపోట్లతో అపస్మారక స్థితిలో కనిపించినట్టు పలు వార్త సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి. ఈ ఘటనకు సంబంధించి GRP లక్నో పరిధిలోని అయోధ్య కంట్ పోలీస్ స్టేషన్లో కేసు నమోదయ్యింది. ఇప్పటివరకు జరిగిన ప్రాధమిక విచారణలో మహిళా కానిస్టేబుల్‌పై ఎటువంటి లైంగిక దాడి జరగలేదని నిర్ధారణ అయ్యిందని పోలీసులు మీడియాకి స్పష్టం చేశారు. ఈ ఘటనతో భజరంగ్ కార్యకర్తలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదని GRP లక్నో ఎస్పి పూజ యాదవ్ మాకు స్పష్టం చేశారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించి కీ పదాలను ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలను చూపిస్తున్న ఫోటోలను, వీడియోలను పలు రిపోర్టర్లు, సోషల్ మీడియా యూసర్లు ఇటీవల షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. అయోధ్యలో కదులుతున్న రైలులో ఒక మహిళా పోలీస్ కానిస్టేబుల్ తీవ్ర గాయాలతో సీట్ బెర్త్ కింద పడి కనిపించిన దృశ్యాలంటూ ఒక రిపోర్టర్ తెలిపారు.
ఈ ఘటనకు సంబంధించి హిందుస్తాన్ టైమ్స్ వార్తా సంస్థ 01 సెప్టెంబర్ 2023 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసనట్టు తెలిసింది. 30 ఆగస్టు 2023 నాడు అయోధ్య జంక్షన్ రైల్వే స్టేషన్‌లో సరయూ ఎక్స్‌ప్రెస్‌లోని జనరల్ కంపార్ట్‌మెంట్‌లో ఒక మహిళా పోలీస్ హెడ్ కానిస్టేబుల్ పలు కత్తిపోట్లతో అపస్మారక స్థితిలో కనిపించినట్టు ఈ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసింది. ప్రయాణికులు మహిళా పోలీస్ కానిస్టేబుల్‌ను గుర్తించినప్పుడు ఆమె తలకు తీవ్ర గాయాలతో, యూనిఫాం కింది భాగం లేకుండా కనిపించిందని పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి. ప్రయాణికులు వెంటనే రైల్వే పోలీసులకు సమాచారం అంధించడంతో, గవర్నమెంట్ రైల్వే పోలీస్ (GRP) సిబ్బంధి అక్కడికి చేరుకొని గాయపడిన కానిస్టేబుల్‌ను లోకల్ ప్రభుత్వ ఆసుపత్రికి తరలించి, అక్కడి నుండి మళ్ళీ లక్నోలోని కింగ్ జార్జ్ మెడికల్ యూనివర్సిటీ (KGMU) ట్రామా సెంటర్‌కు తరలించినట్టు తెలిసింది.
తొలుత హెడ్ కానిస్టేబుల్ యూనిఫాం కింది భాగం కనిపించకపోవడంతో లైంగిక వేధింపులు జరిగినట్లు అనుమానించినప్పటికి, ప్రాధమిక విచారణలో ఆమెపై ఎటువంటి లైంగిక దాడి జరగలేదని నిర్ధారణ అయ్యిందని GRP లక్నో ఎస్పీ పూజా యాదవ్ మీడియాకు స్పష్టం చేశారు. ప్రస్తుతం మహిళా కానిస్టేబుల్ ఇంకా మాట్లాడలేని స్థితిలో ఉందని, ఈ ఘటనకు సంబంధించి నాలుగు బృందాలతో విచారణ జరుపుతున్నామని  పూజ యాదవ్ తెలిపారు. ఈ ఘటనకు సంబంధించి పబ్లిష్ చేసిన మారికొన్ని వార్తా రిపోర్టులను ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఈ ఘటనకు సంబంధించి GRP లక్నో పరిధిలోని అయోధ్య కంట్ పోలిసే స్టేషన్లో ఎఫ్ఐఆర్ నమోదయ్యింది.  ఈ ఎఫ్ఐఆర్‌లో నిందితులు ఆర్ఎస్ఎస్ కార్యకర్తలని ఎక్కడా పేర్కొనలేదు. కొందరు అజ్ఞాత వ్యక్తులు తన సోదరిపై ఈ ఘాతకనికి పాల్పడినట్టు మహిళ కానిస్టేబుల్ సోదరుడు సచిన్ కుమార్ పటేల్ ఎఫ్ఐఆర్‌లో తెలిపారు.
సోషల్ మీడియాలో ఈ ఘటనకు సంబంధించి ప్రచారం చేస్తున్న పుకార్లకు సంబంధించిన స్పష్టత కోసం మేము GRP లక్నో ఎస్పి పూజా యాదవ్‌ను సంప్రదించాము. సరయూ ఎక్స్‌ప్రెస్‌లో గాయాలతో కనిపించిన మహిళా కానిస్టేబుల్‌పై భజరంగ్ దళ్ కార్యకర్తలు అత్యాచారానికి పాల్పడ్డారని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్న వార్తలలో ఎటువంటి నిజం లేదని పూజ యాదవ్ మాకు స్పష్టం చేశారు.
చివరగా, అయోధ్యలో సరయూ ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలులో గాయాలతో కనిపించిన మహిళా పోలీసు కానిస్టేబుల్‌పై లైంగిక దాడి జరగలేదు.

created: September 4, 2023


text:
ఫోటోలో ప్రియాంక గాంధీ ఓదారుస్తూన్న వ్యక్తి నక్సలైట్ కాదు, హత్రాస్ బాధితురాలి తల్లి - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 19, 2020
హత్రాస్ బాధితురాలి కుటుంబాన్ని పరామర్శించడానికి వెళ్ళిన ప్రియాంక గాంధీ, ఆ కుటుంబానికి సంబంధం లేని ఒక నక్సలైట్ ని కౌగిలించుకుంటున్న దృశ్యమంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. బాధిత కుటుంబానికి ఎటువంటి సంబంధం లేని ఒకావిడని బాధితురాలి వదిన అంటూ ప్రియాంక గాంధీ కౌగిలించుకొని ఎడిచినట్టు ఈ పోస్టులో చెప్తున్నారు. ఫోటోలో కనిపిస్తున్న ఆమె పై హత్య సహా పలు కేసులు ఉన్నాయని, పోలీసులు ఇప్పుడు ఆమె గురించి గాలిస్తున్నారని పోస్టులో పేర్కొన్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హత్రాస్ బాధిత కుటుంబానికి సంబంధం లేని ఒక నక్సలైట్ ని ఓదారుస్తున్న ప్రియాంక గాంధీ.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలో ప్రియాంక గాంధీ ఓదారుస్తున్న వ్యక్తి నక్సలైట్ కాదు, తను హత్రాస్ బాధితురాలి తల్లి. పోస్టులోని మరొక ఫోటోలో కనిపిస్తున్న మహిళ జబులాపూర్ కి చెందిన డాక్టర్ రాజ్ కుమారి బన్సాల్. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న ఈ క్లెయిమ్ తప్పు.
ఫొటో-1:
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘The Economic Times’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ వారు పబ్లిష్ చేసిన ఒక ఆర్టికల్ దొరికింది. ప్రియాంక గాంధీ హత్రాస్ బాధితురాలి కుటుంబ సభ్యురాలిని ఓదారుస్తున్న దృశ్యమంటూ ఈ ఫోటో వివరణలో తెలిపారు. ఆర్టికల్ లో ఈ ఫోటో క్రెడిట్స్ PTI  కి ఇచ్చారు.
హత్రాస్ బాధితురాలి తల్లిని పలు మీడియా సంస్థలు ఇంటర్వ్యూ చేసారు. ఆ ఇంటర్వ్యూలకి సంబంధించిన వీడియోలని వారు తమ ట్విట్టర్ అకౌంట్లో పోస్ట్ చేసారు. అవి ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వీడియోలలో ఆమె ముఖం కనిపించనప్పటికి, పోస్టులోని ఫోటోలో ప్రియాంక గాంధీ ఓదారుస్తున్న ఆవిడ ధరించిన చీరే, బాధితురాలి తల్లి దరించినట్టు గమనించవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలో ప్రియాంక గాంధీ ఓదారుస్తున్న వ్యక్తి హత్రాస్ బాధితురాలి తల్లి అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఫొటో-2:
పోస్టులో షేర్ చేసిన మరొక ఫోటోలో కనిపిస్తున్న వ్యక్తి ఎవరు అని అన్వేషిస్తే, ఆవిడ జబల్పూర్  కి చెందిన ఒక డాక్టర్ అని తెలుపుతూ ‘The Wire’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ పబ్లిష్ చేసిన ఒక ఆర్టికల్ దొరికింది. మధ్యప్రదేశ్  లోని జబల్పూర్ కి చెందిన డాక్టర్ రాజ్ కుమారి బన్సాల్ బాధితురాలి కుటుంబాన్ని పరామర్శించడానికి హత్రాస్ లోని వారి ఇంటికి వచ్చినట్టు ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. ఆమె బాధిత కుటుంబాన్ని పరామర్శించడానికి వెళ్ళిన సమయంలోనే ప్రియాంక గాంధీ బాధిత కుటుంబాన్ని ఓదార్చడానికి రావడంతో, రాజ్ కుమారి బన్సాల్ ఫోటోని చూపిస్తూ కొందరు  ఆమెని నక్సలైట్ గా చిత్రికరిస్తునట్టు ఆర్టికల్ లో తెలిపారు.
రాజ్ కుమారి బన్సాల్ ‘The Times of India’ కి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో, తనకి ఎటువంటి రాజకీయ సంబంధాలు లేవని, తను కేవలం బాధిత కుటుంబానికి ఓదార్చి, తనవంతు సహాయం చేయడానికి మాత్రమే అక్కడికి వెళ్లినట్టు ఆమె చెప్పారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలో కనిపిస్తున్న వ్యక్తి నక్సలైట్ కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ఫోటోలో ప్రియాంక గాంధీ ఓదారుస్తూన్న వ్యక్తి నక్సలైట్ కాదు, హత్రాస్ బాధితురాలి తల్లి.

created: October 19, 2020


text:
ఫొటోలో పాక్ ఆర్మీకి మహిళ గాజులు ఇస్తుంది ఎన్నికల్లో రిగ్గింగ్ ఆపనందుకు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 30, 2019
ఒక మహిళ పాకిస్తాన్ సైనికుడికి గాజులు ఇస్తున్న ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో పెట్టి ‘భారత్ చేతిలొ చావుదెబ్బలు తింటున్న పాకిస్థాన్ ఆర్మీకి, గాజులను బహుమతిగా ఇచ్చిన పాక్ మహిళ’’ అని ఆరోపిస్తున్నారు. ఆ ఆరోపణ ఎంత వరకు వాస్తవమో విశ్లేషిద్దాం.
భారత్ చేతిలొ చావుదెబ్బలు తింటున్న పాకిస్థాన్ ఆర్మీకి గాజులను బహుమతిగా ఇస్తున్న పాక్ మహిళ.
ఫాక్ట్ (నిజం): పాకిస్తాన్ లో 2013 ఎన్నికల సందర్భంలో కరాచీ లోని పోలింగ్ బూత్ లలో రిగ్గింగ్ జరిగినందుకు గానూ నిరసనగా ఒక మహిళ పాక్ సైనికులకు గాజులు ఇస్తున్నప్పటి  ఫోటో అది. భారత్  చేతిలో చావుదెబ్బలు తిన్నందుకు గాజులు ఇస్తుందని  చెప్తూ  ప్రజలను  తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్టులో ఉన్న ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, దానిని ఒక వినియోగదారుడు ‘Dailymotion’ ప్లాట్ఫారం మీద మే14, 2013న అప్లోడ్ చేసిన వీడియోలో కనుగొనబడింది. ఆ వీడియో యొక్క వివరణ ద్వారా, పాకిస్తాన్ లో 2013 ఎన్నికల సందర్భంలో, కరాచీ లోని పోలింగ్ బూత్ లలో ముత్తహిదా కౌమి మూవ్మెంట్ (MQM) అనే పార్టీ రిగ్గింగ్ కి పాల్పడినందువల్ల  నిరసనగా ఒక మహిళ పాక్ సైనికులకు గాజులు చూపించినప్పటిదని తెలిసింది.
ఆ ఫోటో, పైన పేర్కొన్న సందర్భానికి సంబంధించినదని తెలుపుతూ లభించిన మరింత సమాచారాన్ని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
పాకిస్తాన్ లో 2013 ఎన్నికల సందర్భంలో కరాచీ లోని పోలింగ్ బూత్ లలో రిగ్గింగ్ జరిగిందనే ఆరోపణలు వచ్చినట్లుగా వివిధ వార్తా సంస్థలు ప్రచురించిన కథనాలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవవచ్చు.
చివరగా, ఒక పాత ఫోటోని పెట్టి ‘భారత్ చేతిలొ చావుదెబ్బలు తింటున్న పాకిస్థాన్ ఆర్మీకి గాజులను బహుమతిగా ఇచ్చిన పాక్ మహిళ’ అని షేర్ చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: October 30, 2019


text:
వెంకయ్య నాయుడు తో ఫొటోలో చీర కట్టుకొని ఉన్నది కొలంబియా ఉప ప్రధాని కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 18, 2019
భారత ఉప రాష్ట్రపతి వెంకయ్య నాయుడు తో చీర కట్టుకొని ఒక మహిళ ఉన్న  ఫొటో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, ఆమె కొలంబియా ఉప ప్రధాని అని ఆరోపిస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంత నిజం వుందో పరిశీలిద్దాం.
భారత ఉపరాష్ట్రపతి వెంకయ్య నాయుడు తో చీర కట్టుకొని ఉన్న కొలంబియా ఉప ప్రధాని ఫొటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫొటోలో వెంకయ్య నాయుడు తో చీర కట్టుకొని ఉన్నది రొమానియా ఉప ప్రధాని ‘అన బిర్చల్’. కావున, పోస్ట్ లోని క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, ఆ ఫొటో లో చీరలో ఉన్న మహిళ రొమానియా ఉప ప్రధాని అని చాలా సెర్చ్ రిజల్ట్స్ వచ్చాయి. ఆ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వచ్చిన ఒక ట్వీట్ ద్వారా ఆ ఫొటోలో ఉన్న మహిళ రొమేనియా ఉప ప్రధాని ‘అనా బిర్చల్’ అని తెలిసింది. అలాంటి ఫోటోనే ‘ANI’ వారు 2018లో భారత ఉప రాష్ట్రపతి వెంకయ్య నాయుడు రోమానియా పర్యటనకి వెళ్లారంటూ రాసిన కథనం లో చూడవచ్చు. అంతేకాదు, గత  సంవత్సరం  వెంకయ్య  నాయుడు రోమానియా  వెళ్ళినప్పుడు తీసిన  ఫోటోని  పెట్టి, తాజాగా చైనా లీడర్ (Xi Jinping) ని మోడీ  కలిసినప్పుడు  వేసుకున్న వస్త్రాధరణ వల్ల కొలంబియా ఉప ప్రధాని కూడా భారతదేశానికి చీర  కట్టుకొని వచ్చిందని తప్పుగా  ప్రచారం  చేస్తున్నారు.
చివరగా, వెంకయ్య నాయుడు తో ఫొటోలో చీర కట్టుకొని ఉన్నది కొలంబియా ఉప ప్రధాని కాదు, ఆమె రొమానియా ఉప ప్రధాని ‘అన బిర్చల్’.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: October 18, 2019


text:
యూనిఫాంలో ఉన్న మహిళ ఒక భారతీయ నటి మరియు ఫోటో లోని అమ్మాయి పాకిస్తాన్ దేశస్థురాలు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 11, 2019
‘ప్రయత్నం తో పాటుగా ప్రోత్సాహం ఉంటె నీచమైన స్తితి నుండి ఉన్నత స్థాయిని అధికమించవచ్చంటూ నిరూపించుకున్న ఒక యువతి’ అంటూ ఫేస్బుక్ లో పెట్టిన ఒక కొలేజ్ ని చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. పోస్టు లో పెట్టిన ఫోటోల గురించి చెప్పిన విషయం లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్దాం.
పేద స్థితి (2004) నుండి పోలీసు అధికారిగా(2018) ఎదిగిన ఒక మహిళ కి సంబంధించిన ఫోటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోల్లో ఉన్నది ఇద్దరు వేరు వేరు వ్యక్తులు. అందులోని అమ్మాయి ఫోటోని 2015 లో పాకిస్తాన్‌లో తీయగా, పోలీసు యూనిఫాంలో ఉన్న మహిళ దక్షిణ భారతదేశానికి చెందిన ఒక నటి. కావున, పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని అమ్మాయి ఫోటో ని క్రాప్ చేసి, దానిని యాండెక్స్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో ఒక ఫోటోగ్రాఫర్ యొక్క ఫ్లికర్ ఖాతా లింక్ వచ్చింది. వెబ్‌సైట్‌లో ఆ ఫోటో క్రింద ఉన్న వివరణ ద్వారా, ఆ ఫోటోని సోహైల్ కర్మానీ అనే ఫోటోగ్రాఫర్ 2015 లో పాకిస్తాన్ లో తీసినట్లుగా తెలుస్తుంది. కాబట్టి, ఫోటో 2004 లో తీయబడిందనే విషయం తప్పు.
పోస్ట్ లో పోలీసు దుస్తుల్లో ఉన్న మహిళ ఫోటో ని క్రాప్ చేసి, గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అలాంటి చాలా ఫోటోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వచ్చాయి. ఆ ఫోటోలు “తిమిరు పుడిచవన్” అనే తమిళ చిత్రం లో నివేత పెతురాజ్ యొక్క స్టిల్స్. ఆ చిత్రంలో నివేత పెతురాజ్ ప్రధాన నటి, అందులో ఆమె ఒక పోలీసు అధికారి పాత్రను పోషించింది.
#NivethaPethuraj Stills #ThimiruPudichavan @vijayantony @vijayantonyfilm @mrsvijayantony @RIAZtheboss
more stills- https://t.co/2SorI7jhEc pic.twitter.com/Ul3D2kA3QZ
చివరగా, యూనిఫాంలో ఉన్న మహిళ ఒక భారతీయ నటి మరియు ఫోటో లోని అమ్మాయి పాకిస్తాన్ దేశస్థురాలు. అవి రెండు వేరు వేరు వ్యక్తుల ఫోటోలు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: November 11, 2019


text:
వీడియోలో ఉన్న మహిళ వైకాపా నాయకురాలు హిమబిందు రెడ్డి, ఏసీబీ న్యాయమూర్తి కాదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 14, 2023
ఒక వీడియోలో, టీడీపీ నాయకుడు చంద్రబాబు నాయుడు అరెస్ట్ అయినందుకు గాను సంతోషాన్ని  వ్యక్తం చేస్తున్న మహిళ, ఏసీబీ న్యాయమూర్తి అని షేర్ చేస్తున్నారు. ఇందులో ఎంత వాస్తవముందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఏసీబీ న్యాయమూర్తి హిమబిందు రెడ్డి వైకాపా తరుపున మాట్లాడుతున్నారు.
ఫాక్ట్(నిజం): వీడియోలో ఉన్న మహిళ వైకాపా నాయకురాలు హిమబిందు రెడ్డి. టీడీపీ నాయకుడు చంద్రబాబుకు రిమాండ్ విధిస్తూ తీర్పు చెప్పిన ఏసీబీ న్యాయమూర్తి పేరు బీ.సత్య వెంకట హిమబిందు. ఇద్దరూ వేరు వేరు వ్యక్తులు. కావున ఈ పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
ఈ వీడియో గురించి తెలుసువటానికి తగిన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్లో వెతికితే ఇదే వీడియో హిమ బిందు రెడ్డి వైకాపా అనే యూట్యూబ్, ట్విట్టర్ మరియు ఇంస్టాగ్రామ్ అకౌంట్లలో దొరికింది. ఈ వీడియోలో ఉన్న మహిళ వైకాపా నాయకురాలు అయిన హిమ బిందు రెడ్డి.
క్లెయిమ్ గురించి మరింత వెతకగా, చంద్రబాబు నాయుడుకి రిమాండ్ విధిస్తూ తీర్పు చెప్పిన న్యాయమూర్తి పేరు బి. సత్య వెంకట హిమబిందు అని కృష్ణ డిస్ట్రిక్ట్ కోర్ట్ వెబ్సైటు ద్వారా తెలిసింది.
చివరిగా, వీడియోలో ఉన్న మహిళ వైకాపా నాయకురాలు హిమబిందు రెడ్డి, ఏసీబీ న్యాయమూర్తి  కాదు.

created: September 14, 2023


text:
వీడియోలో వాక్సిన్ తీసుకుంటున్న అమ్మాయి రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ కూతురు కాదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 12, 2020
ప్రపంచంలోని మొట్టమొదటి కోవిడ్-19 వాక్సిన్ ని రష్యా ఆమోదించిందని, ఈ వాక్సిన్ ని తన కూతురిపై ప్రయోగించాము అని రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ ప్రకటించిన నేపధ్యంలో ఒక అమ్మయికి వాక్సిన్ ఇస్తున్న వీడియోను చూపిస్తూ ఆ వీడియోలో ఉన్నది రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ కూతురని సోషల్ మీడియాలో వైరల్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ కూతురికి కోవిడ్-19 వాక్సిన్ ఇస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): వీడియోలో ఉన్న అమ్మాయి రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ కూతురు కాదు. ఆ అమ్మాయి పేరు నటల్య, రష్యా లో వాక్సిన్ ట్రయల్స్ లో భాగంగా వాక్సిన్ తీసుకున్న ఒక వాలంటీర్. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని Yandex ద్వారా రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ వీడియోను పోలిన చాలా వీడియోలు మాకు కనిపించాయి. ఇలాంటిదే ఒక వీడియో జూలై 2020లో ఒక రష్యన్ యూట్యూబ్ ఛానల్ లో అప్లోడ్ చేసారు. బుర్దేన్కో మెయిన్ మిలిటరీ క్లినికల్ హాస్పిటల్ లో వాక్సిన్ ట్రయల్స్ ముగిశాక వాలంటీర్లను డిశ్చార్జ్ చేసారు అని ఆ వీడియోకి సంబంధించిన వివరణలో ఉంది.
‘Zvezda’ (రష్యన్ డిఫెన్స్ మినిస్ట్రీ ద్వారా నడపబడుతున్న ప్రభుత్వ యాజమాన్య టీవీ ఛానల్) జూన్ 2020లో ప్రచురించిన ఒక కథనంలో పోస్టులో ఉన్న అమ్మయిని పోలిన (ఒకే రకమైన చెవి పోగులు ధరించిన) ఫోటోని చూడొచ్చు. రష్యాలో క్లినికల్ ట్రయల్స్ కి సంబంధించి 13 జూలై 2020న Zvezda యూట్యూబ్ లో అప్లోడ్ చేసిన వీడియోలో ఈ అమ్మాయి మాట్లాడుతూ కనిపిస్తుంది. ఐతే ఈ వీడియో ప్రకారం ఈ అమ్మాయి పేరు నటల్య, మిలిటరీ మెడికల్ అకాడమీ క్యాడెట్. దీనికి సంబంధించిన కథనం ఇక్కడ చదవొచ్చు. దీన్నిబట్టి ఆ అమ్మాయి పుతిన్ కూతురు కాదని చెప్పొచ్చు. ఎందుకంటే, వార్తా కథనాల ప్రకారం పుతిన్ కూతుర్ల పేర్లు Maria Vorontsova మరియు Katerina Tikhonova.
‘Zvezda’ ప్రచురించిన మరొక కథనంలో మాస్కు లేకుండా ఉన్న ఈ అమ్మాయి ముఖాన్ని చూడొచ్చు. దీన్నిబట్టి పోస్టులో ఉన్న వీడియోలో ఉన్నది పుతిన్ కూతురు కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
చివరగా, పోస్టులో ఉన్న వీడియోలో వాక్సిన్ తీసుకుంటున్నట్టుగా ఉన్న అమ్మాయి పుతిన్ కూతురు కాదు.


text:
ఈ ఫోటోల్లో ఉన్నది నేపాలీ మోడల్ నిషా గిమిరే, ఒకప్పటి మిస్ వరల్డ్ కాదు. తను రోడ్డు ప్రమాదం వల్ల చనిపోయింది, క్యాన్సర్ వల్ల కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 27, 2021
“ఒకప్పటి మిస్ వరల్డ్ నిషా గామిరే క్యాన్సర్ బారిన పడి చివరకు ఇలా మంచాన పడి మరణించింది” అంటూ ఒక ఫోటోతో ఉన్న పోస్టును సోషల్ మీడియా బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. అందం శాశ్వతం అనుకునేవారు ఈ ఫోటోలు చూడాలి అని పోస్ట్ ద్వారా అంటున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: క్యాన్సర్ బారిన పడి మరణించిన ఒకప్పటి మిస్ వరల్డ్ నిషా గిమిరే యొక్క ఫోటోలు.
ఫాక్ట్: నిషా గిమిరే రోడ్డు ప్రమాదం వలన ఆరోగ్యం క్షీణించటంతో చనిపోయారు, క్యాన్సర్ వల్ల కాదు. భారతలోని డెహ్రాడూన్‌లో జరిగిన రోడ్డు ప్రమాదంలో గాయపడిన నిషా గిమిరే, నేపాల్‌లోని తపతాలిలోని నోర్విక్ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ 01 సెప్టెంబర్ 2021న చనిపోయింది. నిషా గిమిరే ఒక నేపాలీ మోడల్, ఒకప్పటి మిస్ వరల్డ్ కాదు; సుమారు మూడు డజన్ల మ్యూజిక్ వీడియోలలో నటించారు. నిషా గిమిరే ఒకప్పటి మిస్ వరల్డ్ అని, క్యాన్సర్ బారిన పడి చనిపోయిందని ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే ఫోటోతో ఉన్న ఒక ఆర్టికల్ లభించింది. భారతలోని డెహ్రాడూన్‌లో జరిగిన రోడ్డు ప్రమాదంలో గాయపడిన మోడల్ నిషా గిమిరే, నేపాల్‌లోని తపతాలిలోని నోర్విక్ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతూ 01 సెప్టెంబర్ 2021న చనిపోయిందని తెలిపారు. నేపాల్ నలుమూలల నుండి ప్రజలు ఈ విషయం గురించి విచారం వ్యక్తం చేసారని, నిషాకు భారతదేశంలో కూడా మంచి ఫ్యాన్ ఫాలోయింగ్ ఉందని ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. దీనికి సంబంధించి న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. నిషా గిమిరే ఒకప్పటి మిస్ వరల్డ్ అని, క్యాన్సర్ బారిన పడి చనిపోయిందని ఈ ఆర్టికల్స్‌లో లేదు.
మూడు సంవత్సరాల క్రితం మోడలింగ్ చదవడానికి డెహ్రాడూన్‌కి వచ్చిన నిషా గిమిరే రోడ్డు ప్రమాదంలో గాయపడింది. అక్కడ డెహ్రాడూన్‌లో ప్రాథమిక చికిత్స తర్వాత, డబ్బులు లేకపోవటంతో  ఆమెను తన తల్లితండ్రులు ఖాట్మండుకు తీసుకెళ్ళారు. జూన్ 2021లో తన పరిస్థితి క్షీణించటంతో కొంతమంది ఆమెను చూసి సహాయం చేయటానికి ముందుకొచ్చారు. నార్విక్ హాస్పిటల్ డైరెక్టర్ మేఘా చౌదరి ముందుకు వచ్చి ఆమెకు ఉచితంగా ట్రీట్మెంట్ ఇవ్వటానికి ముందుకొచ్చారు. 01 సెప్టెంబర్ 2021న నిషా చనిపోయింది. నిషా తన కాలపు అందమైన మోడల్స్, నటీమణులలో ఒకరు. నేపాల్‌లో నిషా మరణంపై చిత్ర పరిశ్రమ మొత్తం విచారం వ్యక్తం చేసిందని తెలుస్తుంది. ఆమె సుమారు మూడు డజన్ల మ్యూజిక్ వీడియోలలో నటించిందని ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూడొచ్చు.
చివరగా, ఈ ఫోటోల్లో ఉన్నది నేపాలీ మోడల్ నిషా గిమిరే, ఒకప్పటి మిస్ వరల్డ్ కాదు. ఈవిడ రోడ్డు ప్రమాదం వల్ల చనిపోయారు, క్యాన్సర్ వల్ల కాదు.

created: September 27, 2021


text:
ఫోటోలో ఉన్నది ఫర్ఖుండా మాలిక్జాదా; 2015లో ఖురాన్‌ని కాల్చేసిందనే ఆరోపణతో అఫ్గానిస్తాన్‌లో కొంత మంది తనను చంపేసారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 19, 2021
సఫియా ఫిరోజి అనే అఫ్గాన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ మహిళా పైలట్‌ని తాజగా అఫ్గానిస్తాన్‌లో రాళ్లతో కొట్టి చంపేసారని చెప్తూ, ఒక ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తాజగా అఫ్గానిస్తాన్‌లో రాళ్లతో కొట్టి చంపేసిన సఫియా ఫిరోజి అనే అఫ్గాన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ మహిళా పైలట్ ఫోటో.
ఫాక్ట్: పోస్ట్ చేసిన ఫోటోలో ఉన్నది ఫర్ఖుండా మాలిక్జాదా అనే మహిళ; అఫ్గాన్ పైలట్ సఫియా ఫిరోజి కాదు. 2015లో ఖురాన్‌ని కాల్చేసిందనే తప్పుడు ఆరోపణతో అఫ్గానిస్తాన్‌లోని కాబుల్ ప్రాంతానికి చెందిన కొంత మంది ఫర్ఖుండా మాలిక్జాదాను కొట్టి చంపేసారు. కావున పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్‌లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌లో వెతకగా, ఆ ఫోటోతో ఉన్న చాలా వెబ్‌సైట్లు సెర్చ్ రిజల్ట్స్‌లో వచ్చాయి. ఆ ఫోటోలో ఉన్న మహిళ పేరు ‘ఫర్ఖుండా మాలిక్జాదా’ అని వివిధ వెబ్‌సైట్లలో రాసి ఉన్నట్టు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
ఆ పేరుతో ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, తనకు సంబంధించిన చాలా వివరాలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్‌లో వచ్చాయి. ఫోటోలోని ఘటన 2015లో జరిగినట్టు తెలిసింది. ఖురాన్‌ని కాల్చేసిందనే తప్పుడు ఆరోపణతో అఫ్గానిస్తాన్‌లోని కాబుల్ ప్రాంతానికి చెందిన కొంత మంది తనను కొట్టి చంపేశారని ‘ది న్యూయార్క్ టైమ్స్’ అర్టికల్‌లో చదవొచ్చు. ఆ ఘటనకి సంబంధించిన మరిన్ని వివరాలు ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు. తను ఒక అఫ్గాన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ పైలట్ అని ఎక్కడా కూడా రాసి లేదు.
పైలట్ సఫియా ఫిరోజి ఎవరు?
పైలట్ సఫియా ఫిరోజి గురించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, తను నిజంగానే అఫ్గాన్ ఎయిర్ ఫోర్స్ మహిళా పైలట్ అని తెలిసింది. గతంలో తనపై వివిధ వార్తాసంస్థలు రాసిన న్యూస్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ,మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
అయితే, సఫియా ఫిరోజిని తాజగా అఫ్గానిస్తాన్‌లో రాళ్లతో కొట్టి చంపేసినట్టు మాకు ఎక్కడా ఎటువంటి సమాచారం లభించలేదు. గత కొన్ని నెలల్లో కొంత మంది అఫ్గాన్ పైలట్లను తాలిబాన్లు చంపేసినట్టు మాత్రం న్యూస్ ఆర్టికల్స్ లభించాయి.
చివరగా, ఫోటోలో ఉన్నది ఫర్ఖుండా మాలిక్జాదా; అఫ్గాన్ పైలట్ సఫియా ఫిరోజి కాదు. 2015లో ఖురాన్‌ని కాల్చేసిందనే ఆరోపణతో అఫ్గానిస్తాన్‌లో కొంత మంది తనను చంపేసారు.


text:
నిర్మలా సీతారామన్ రక్షణ మంత్రిగా ఒక ఆఫీసర్ తో దిగిన ఫోటోని చూపించి, తన కూతురితో దిగిన ఫోటో అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 8, 2020
కేంద్ర ఆర్ధిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ మిలిటరీలో ఆఫీసర్ గా పనిచేస్తున్న తన కూతురుతో దిగిన ఫోటో, అంటూ కొందరు ఒక ఫోటో షేర్ చేస్తూ సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
కేంద్ర మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ మిలిటరీలో పనిచేస్తున్న తన కూతురితో దిగిన ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో చెప్పినట్టు నిర్మలా సీతారామన్ తో కలిసి ఫొటోలో ఉన్న ఆ మిలిటరీ ఆఫీసర్ తన కూతురు కాదు. రక్షణ మంత్రి పదవిలో ఉన్నప్పుడు ఒక ఆఫీసర్ కోరిక మేరకు నిర్మలా సీతారామన్ తనతో ఈ ఫోటో దిగినట్టు మా విశ్లేషణలో తెలిసింది. నిర్మలా సీతారామన్ కూతురు పరకాల వాంగ్మయి  ఒక నేషనల్ న్యూస్ ఛానల్ లో సీనియర్ రిపోర్టర్ గా పనిచేస్తుంది. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోకి సంబంధించిన  వివరాల కోసం వెతకగా, రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రధాన అధికార ప్రతినిధి తమ అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్లో ఈ ఫోటో కి సంబంధించి  పెట్టిన ట్వీట్ దొరికింది. నిర్మలా సితారామన్ తో కలిసి ఫోటో దిగిన ఆ మిలిటరీ ఆఫీసర్ తన కూతురు కాదు అని స్పష్టంచేస్తూ ఆ ట్వీట్ పెట్టారు. రక్షణ మంత్రి పదవిలో ఉన్నప్పుడు చేసిన పర్యటనలో ఒక ఆఫీసర్ కోరిక మేరకు నిర్మలా సితారామన్ ఈ ఫోటో తనతో దిగినట్టు విశ్లేషణలో తెలిసింది.
"CLARIFICATION". This is the photograph clicked at the request of the Army officer appointed as the LO to the RM during an official visit. She is NOT the daughter of the RM as suggested in some social media platforms pic.twitter.com/mkBQt2dLCK
నిర్మలా సీతారామన్ కూతురు పరకాల వాంగ్మయి కి సంబందించిన వివరాల కోసం వెతకగా, ‘Times Now’ వారు తన గురించి రాసిన ఒక ఆర్టికల్ దొరికింది. ఆ ఆర్టికల్ లో వాంగ్మయి ఒక నేషనల్ న్యూస్ ఛానల్లో సీనియర్ రిపోర్టర్ గా పనిచేస్తున్నట్టు రాసి ఉంది. వంగ్మయి ఫోటోలు మనం ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. గూగుల్ లో  దొరికిన వాంగ్మయి ఫోటోని, పోస్టులో షేర్ చేస్తున్న ఫోటోతో పోలిక చూడగా, పోస్టులో చెబుతున్నట్టు ఆ ఆఫీసర్ కేంద్ర మంత్రి నిర్మలా సితరామన్ కూతురు కాదు అని ఖచ్చితంగా  చెప్పవచ్చు.
చివరగా, నిర్మలా సీతారామన్  రక్షణ మంత్రిగా ఉన్నప్పుడు ఒక ఆఫీసర్ కోరిక మేరకు దిగిన ఫోటోని చూపించి, తన కూతురితో దిగిన ఫోటో అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఈ ఫొటోలో ఉన్నది బీహార్ కి చెందిన మాజీ కేంద్రమంత్రి దిగ్విజయ్ సింగ్ కూతురు, మధ్యప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి దిగ్విజయ్ సింగ్ కూతురు కాదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 6, 2020
మధ్యప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి దిగ్విజయ్ సింగ్ కుమార్తె షూటర్ శ్రేయాసి సింగ్ BJPలో  చేరారు అని చెప్తూ దీనికి సంబంధించిన ఫోటో షేర్ చేసిన  పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఇదే విషయాన్ని తెలుపుతున్న ఒక యూట్యూబ్ వీడియోను కూడా బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మధ్యప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి దిగ్విజయ్ సింగ్ కుమార్తె షూటర్ శ్రేయాసి సింగ్ BJPలో చేరారు
ఫాక్ట్(నిజం): పోస్టులో చెప్పిన శ్రేయసి సింగ్ బీహార్ కి చెందిన మాజీ కేంద్రమంత్రి దిగ్విజయ్ సింగ్ కూతురు. ఐతే తనకి కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన మధ్య ప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి దిగ్విజయ్ సింగ్ కి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. అసలు మధ్య ప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి దిగ్విజయ్ సింగ్ కి శ్రేయసి సింగ్ అనే కూతురు లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ విషయం గురించి సమాచారం కోసం గూగుల్ లో వెతకగా దీనికి సంబంధించిన వార్తా కథనాలు మాకు లభించాయి. ఐతే ఈ కథనాల ప్రకారం పోస్టులో చెప్పిన శ్రేయసి సింగ్ బీహార్ కి చెందిన మాజీ కేంద్ర మంత్రి దిగ్విజయ్ సింగ్ కూతురు. ఈయన చంద్ర శేఖర్ మరియు అటల్ బిహారి వాజపేయి హయాంలో కేంద్ర మంత్రిగా చేసాడు, ఈయన ప్రస్తుత BJP మిత్ర పక్షమైన నితీష్ కుమార్ నేతృత్వం లోని జనతాదళ్ యునైటెడ్ JD(U) పార్టీలో పని చేసి  తరవాత  అందులోనుండి  బయటికి వచ్చేసాడు.  దీన్నిబట్టి శ్రేయసి సింగ్ కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన మధ్య ప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి కూతురు కాదని చెప్పొచ్చు.
పోస్టులో చెప్పిన శ్రేయసి సింగ్ కి కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన మధ్య ప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్య మంత్రి , ప్రస్తుత రాజ్యసభ సభ్యుడైన దిగ్విజయ్ సింగ్ కి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. అసలు ఈయనకు శ్రేయసి సింగ్ అనబడే కూతురు లేదు.  దిగ్విజయ్  సింగ్ ఇదే విషయాన్నీ ఖండిస్తూ తన ఫేస్బుక్ అకౌంట్లో షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, పోస్టులో చెప్పిన శ్రేయసి సింగ్ కి మధ్య ప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రికి ఎటువంటి సంబంధం లేదు.

created: October 6, 2020


text:
ఫోటోలో ఆదిత్య థాకరే తో పాటు ఉన్నది దిశా పటాని, రియా చక్రవర్తి కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 4, 2020
మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి ఉద్ధవ్ థాకరే కుమారుడైన ఆదిత్య థాకరేతో కలిసి కారులో ఉన్నది సుశాంత్ సింగ్ రాజ్ పుత్ గర్ల్ ఫ్రెండ్ రియా చక్రవర్తి అని ఆరోపిస్తూ, సుశాంత్ ఆత్మహత్య కేసులో కొనసాగుతున్న విచారణపై అనుమానం వ్యక్తం చేస్తూ ఉన్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో చాలా వైరల్ అవుతుంది. వీరిద్దరు కారులో ఉన్న ఒక ఫోటోని కూడా పోస్ట్ ద్వారా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా ఆ పోస్టు లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
సుశాంత్ సింగ్ రాజ్ పుత్ గర్ల్ ఫ్రెండ్ రియా చక్రవర్తి, మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి ఉద్ధవ్ థాకరే కుమారుడైన ఆదిత్య థాకరే కలసి ఉన్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలో ఆదిత్య థాకరే తో పాటు ఉన్నది దిశా పటాని, రియా చక్రవర్తి కాదు. 2019 జూన్ లో వీరిద్దరు కలిసి బయటికి వెళ్ళినప్పుడు తీసిన ఫోటో ఇది. చాలా న్యూస్ పోర్టల్స్ ఈ వార్తని ప్రచురించాయి. కావున పోస్టులో చెప్తున్నది తప్పు.
పోస్టులో ఉన్న ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ ఫోటోని ప్రచురించిన చాలా వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి. ఈ వార్తా కథనాల ప్రకారం ఆ ఫోటోలో ఆదిత్య థాకరేతో పాటు ఉన్నది దిశా పటాని అనే బాలీవుడ్ నటి. ఈ ఫోటో 2019 జూన్ లో వీరిద్దరు కలిసి బయటికి వెళ్ళినప్పుడు తీసినది. ఈ వార్తకి సంబంధించిన వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
దిశా పటాని మరియు రియా చక్రవర్తిల ఫోటోలను కారులో ఆదిత్య థాకరేతో పాటు ఉన్న అమ్మాయి ఫోటోతో పోల్చి చూస్తే కారులో ఉన్నది దిశా పాటాని అని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
సుశాంత్ సింగ్ రాజ్ పుత్ ఆత్మహత్య చేసుకునేలా రియా చక్రవర్తి ప్రేరేపించిందని సుశాంత్ తండ్రి కేకే సింగ్ పాట్నా పోలీస్ స్టేషన్ లో ఫిర్యాదు చేసిన నేపథ్యంలో ఈ పోస్ట్ షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, ఫోటోలో ఆదిత్య థాకరేతో పాటు ఉన్నది సుశాంత్ సింగ్ రాజ్ పుత్ గర్ల్ ఫ్రెండ్ గా ఆరోపించబడే రియా చక్రవర్తి కాదు.

created: August 4, 2020


text:
వీడియోలో ఉన్న మహిళ కరోనా బాధితురాలు కాదు మరియు తను క్వారంటైన్ సెంటర్ నుంచి తప్పించుకోలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 28, 2020
వీడియో లో స్కూటీ వెనుక ఉన్న అమ్మాయికి కొరోనావైరస్ ఉందని, ఆమె క్వారంటైన్ నుండి తప్పించుకుని ముంబై పోలీసులకు దొరక్కుండా చుక్కలు చూపించిందని, ఎలాగూ పోలీసులు ఆమెని ముట్టుకునే పరిస్తితి లేకపోవడంతో ఆమె వారిని ఇబ్బంది పెట్టిందని చెప్తూ టీవీ9 వారు ‘టిక్ టాక్’ (‘Tik Talk’) అనే వారి ప్రోగ్రాంలో ప్రసారం చేసారు. అయితే, ఇంతకముందు  అదే వీడియో పెట్టి, ‘ముంబై లో డ్యూటీలో ఉన్న మహిళా పోలీస్ కు కొరోనా సోకింది’ అని వేరే కొందరు షేర్ చేసినప్పుడు, అది తప్పు అని చెప్తూ FACTLY ఫ్యాక్ట్ చెక్ ఆర్టికల్ రాసింది. పోస్ట్ చేసిన వీడియోకీ, కోవిడ్-19 కి అసలు సంబంధం లేదు. ఆ వీడియోలోని మహిళ ఆరోగ్యంగా ఉందని మరియు తనకు కొరోనా లేదని ముంబై పోలీసువారు ట్వీట్ చేసారు. ధృవీకరించబడని పోస్టులను షేర్ చేయవద్దని వారు ప్రజలను కోరారు.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్ – టీవీ9 యూట్యూబ్ వీడియో (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్ –
1. ముంబై పోలీస్ ట్వీట్ – https://twitter.com/MumbaiPolice/status/1264660808254054400
Did you watch our new video?


text:
ఈ వీడియోలో పోలీసులపై ఉమ్మి వేస్తున్న మహిళ ‘తీస్తా సెతల్వాద్’ కాదు; ఈమె కాంగ్రెస్ పార్టీ నేత ‘నెట్టా డిసౌజ’ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 8, 2022
తనని అరెస్ట్ చేయడానికి వచ్చిన పోలీసుల పై ఉమ్ముతున్న ఈ మహిళ  ‘తీస్తా సెతల్వాద్’ అని ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారమవుతోంది. ఇందులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తీస్తా సెతల్వాద్ తనని అరెస్ట్ చేయడానికి వచ్చిన పోలీసులపై ఉమ్మి వేసింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో ఉన్న మహిళ ‘అఖిల భారత మహిళా కాంగ్రెస్’ తాత్కాలిక అధ్యక్షురాలు “నెట్టా డిసౌజ”. నేషనల్ హెరాల్డ్ కేసులో భాగంగా రాహుల్ గాంధీపై ఎన్ఫోర్స్మెంట్ డైరెక్టరేట్ దర్యాప్తును వ్యతిరేకిస్తూ ఆందోళన చేస్తున్న సమయంలో పోలీసులు ఆమెను అదుపులోకి తీసుకున్నారు. కావున, ఈ పోస్టులో చేస్తున్న ఆరోపణ తప్పు.
వీడియోలో జరిగిన ఘటన గురించి ఇంటర్నెట్ లో వెతుకగా, ఇదివరకే  మీడియా ప్రచురించిన కథనాలు దొరికాయి. వాటిని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ కథనాల ప్రకారం, ఈ సంఘటన 21 జూన్ 2022న ఢిల్లీలో జరిగింది. నేషనల్ హెరాల్డ్ కేసులో భాగంగా రాహుల్ గాంధీని ప్రశ్నించినందుకు ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్ తీరుకు వ్యతిరేకంగా నెట్టా డిసౌజాతో పాటు ఇతర కాంగ్రెస్ పార్టీ కార్యకర్తలు నిరసన వ్యక్తం చేశారు. పోలీసులు అక్కడ ఉన్న ఆందోళన కారులని అరెస్ట్ చేసి బస్సులో తరలిస్తున్న సమయంలో నెట్టా డిసౌజ వారి పైన ఉమ్మి వేసి, దాడి చేసింది.
తీస్తా సెతల్వాద్ గుజరాత్ అల్లర్ల కేసులో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదికి వ్యతిరేకంగా ఫోర్జరీకి పాల్పడి, సాక్ష్యాలను తారుమారు చేశారనే ఆరోపణలపై గుజరాత్ పోలీసులు ఆమెను 25 జూన్ 2022న అదుపులోకి తీసుకున్నారు.
తీస్తా సెతల్వాద్ అరెస్టుకు సంబంధించిన వీడియోలను ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వీడియోలలో తాను పోలీసులపై ఉమ్మి వేస్తున్నట్టు ఎక్కడా లేదు.
చివరిగా, వైరల్ అవుతున్న వీడియోలో పోలీసులపై ఉమ్మి వేస్తున్న మహిళ కాంగ్రెస్ పార్టీ నేత ‘నెట్టా డిసౌజ’; తీస్తా సెతల్వాద్ కాదు.


text:
ఈ వీడియోలో, ఆలయంలో ప్రార్థనలు చేస్తున్న మహిళ దుబాయ్ రాజు భార్య కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 1, 2023
దుబాయ్ రాజు ముహమ్మద్ బిన్ రషీద్ భార్య ఇటీవల తమిళనాడులోని స్వర్ణ దేవాలయాన్ని సందర్శించినట్లు సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా ఇందులోని నిజానిజాలు ఏంటో తెలుసుకొందాం.
క్లెయిమ్: దుబాయ్ రాజు ముహమ్మద్ బిన్ రషీద్ భార్య తమిళనాడులోని గోల్డెన్ టెంపుల్‌ను సందర్శించినపుడు చిత్రించిన ఒక వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియో 2019 నాటిది. ఇందులో కనిపిస్తున్న వ్యక్తి యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్(UAE) రాజకుటుంబ సభ్యురాలు షేఖా హెంద్ ఫైసల్ అల్-ఖస్సేమీ. ఆమె దుబాయ్ రాజు భార్య కాదు. అందువల్ల పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలాగా ఉంది.
ఇంటర్నెట్‌లో తగిన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఈ వీడియో గురించి సెర్చ్ చెయ్యగా, వెల్లూరులోని శ్రీ పురం గోల్డెన్ టెంపుల్ యొక్క అధికారిక యూట్యూబ్ ఛానెల్‌లో 2019లో అప్‌లోడ్ చేయబడిన ఒక వీడియో దొరికింది. ఈ వీడియోలోని విజువల్స్ వైరల్ వీడియోతో సరిపోలుతున్నాయి. వీడియో టైటిల్ ప్రకారం, ఇందులో కనిపిస్తున్న మహిళ యునైటెడ్ అరబ్ ఎమిరేట్స్(UAE) రాజకుటుంబ సభ్యురాలు షేఖా హెంద్ ఫైసల్ అల్-ఖస్సేమీ. తాను ఈ ఆలయాన్ని దర్శించుకొన్నపటి దృశ్యాలని తన ట్విట్టర్లో పోస్టు చేసినప్పుడు, కొందరు ముస్లింలు తనపై కోప్పడ్డారని ఇంటర్నెట్లో కొన్ని వార్త కథనాలు ఉన్నాయి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ)
షేఖా హెంద్ ఫైసల్ అల్-ఖస్సేమీ నిజానికి UAE రాజకుటుంబానికి చెందిన సభ్యురాలు. అయితే, ఆమె దుబాయ్ రాజు ముహమ్మద్ బిన్ రషీద్ అల్ మక్తూమ్ భార్య కాదు.
చివరిగా, ఈ  వీడియోలోని మహిళ షేఖా హెంద్ ఫైసల్ అల్-ఖస్సేమీ, UAE యొక్క రాజకుటుంబానికి చెందినది, కానీ ఆమె దుబాయ్ రాజు భార్య కాదు.


text:
వీడియోలో కొరోనా వైరస్ ని సీరియస్ గా తీస్కోండి అని చెప్తున్న మహిళ కెనడా ప్రధాని భార్య కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 24, 2020
ఒక మహిళ ఆసుపత్రి ఇంటెన్సివ్ కేర్ లో వీడియో ని రికార్డు చేసుకుంటూ కొరోనా వైరస్ ని సీరియస్ గా తీస్కోండని ప్రజలకు చెప్తున్న వీడియో ని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ వీడియో లో ఉన్నది కెనడా దేశ ప్రధాని భార్య అని పేర్కొంటున్నారు. వీడియో గురించి చెప్పిన దాంట్లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
వీడియోలో కొరోనా వైరస్ ని సీరియస్ గా తీస్కోండి అని చెప్తున్న మహిళ కెనడా ప్రధాని భార్య.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో కొరోనా వైరస్ ని సీరియస్ గా తీస్కోండి అని చెప్తున్న మహిళ కెనడా ప్రధాని భార్య (సోఫీ గ్రగోయిర్ ట్రూడో) కాదు, ఆమె తారా జేన్ లాంగ్స్టన్. ఆమె కొరోనా వైరస్ తో బాధ పడుతూ లండన్ లోని ఒక ఆసుపత్రి లో చికిత్స పొందుతున్నది. లాంగ్స్టన్ ఆ వీడియో ని తన దేశం లోని వారికి కొరోనా వైరస్ ని సీరియస్ గా తీస్కోండని చెప్పడానికి తీసింది. కావున, పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
కెనడా ప్రధాన మంత్రి జస్టిన్ ట్రూడో భార్య సోఫీ గ్రెగోయిర్ ట్రూడో కి కొరోనా వైరస్ టెస్ట్ పాజిటివ్ అని తేలింది. అప్పటినుండి ఆమె ఐసోలేషన్ లో ఉన్నారు.
వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లను గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, ‘Dailymail’ వారి కథనం సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వచ్చింది. దాని ద్వారా, ఆ వీడియోలో మాట్లాడుతున్న మహిళ కెనడా ప్రధాని భార్య (సోఫీ గ్రగోయిర్ ట్రూడో) కాదని తెలిసింది. ఆ కథనం ప్రకారం, ఆ వీడియోలో ఉన్న మహిళ తారా జేన్ లాంగ్స్టన్. తను ఒక ‘వెయిట్రెస్’. ఆమె 15 మార్చి న అస్వస్థతతో లండన్ లోని హిల్లింగ్ డన్ ఆసుపత్రిలో చేరడంతో, పరీక్షల అనంతరం ఆమెకి కొరోనా వైరస్ సోకినట్లుగా తేలింది. దాంతో ఆమె గత కొన్ని రోజులుగా ఆ ఆసుపత్రి ఇంటెన్సివ్ కేర్ యూనిట్ లో చికిత్స పొందుతోంది. వీడియోని లాంగ్స్టన్ తన దేశం లోని వారికి కొరోనా వైరస్ ని సీరియస్ గా తీస్కోండని చెప్పడానికి తీసింది.
చివరగా, వీడియోలో కొరోనా వైరస్ ని సీరియస్ గా తీస్కోండి అని చెప్తున్న మహిళ కెనడా ప్రధాని భార్య కాదు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
ఈ ఫొటోలో ఉన్నది ప్యూన్‌గా పని చేస్తూ తన కొడుకులని చదివించుకున్న సుమిత్రా దేవీ కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 21, 2023
బీహార్‌లోని ఒక ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో స్వీపర్‌గా పనిచేసిన సుమిత్రా దేవి అనే వ్యక్తి  ఫోటో అని చెప్తూ ఒక మహిళ బకెట్ పట్టుకొని నిలబడి ఉన్న ఫోటో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. పోస్ట్‌లో ఉన్న వివరణ ప్రకారం, సుమిత్రా దేవి పదవీ విరమణ వేడుకకు, సమాజంలో ప్రముఖ స్థానాల్లో ఉన్న ఆమె ముగ్గురు కుమారులు హాజరయ్యారు. ఈ కథనం ద్వారా ఈ క్లెయిమ్ యొక్క వాస్తవికతను తనిఖీ చేద్దాం.
క్లెయిమ్: ఈ ఫోటోలో ఉన్న మహిళ సుమిత్రా దేవి. ఈమె బిహార్‌లోని ఒక ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో స్వీపర్ ఉద్యోగం పనిచేసి రిటైర్ అయింది, ఆమె పదవీ విరమణ వేడుకకు, సమాజంలో ప్రముఖ స్థానాల్లో ఉన్న ఆమె ముగ్గురు కుమారులు హాజరయ్యారు
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ ఫోటోతో కూడిన కథనం పాక్షికంగా నిజం అయినప్పటికీ (సుమిత్రా దేవి జార్ఖండ్‌లో ప్యూన్/స్వీపర్ ఉద్యోగం చేసారు, బీహార్‌లో స్వీపర్ కాదు), ఫోటో సుమిత్రా దేవికి చెందినది కాదు. ఇది బ్రిటిష్ ఇండియాకు చెందిన ఒక స్వీపర్‌ని చూపుతుంది. కావున పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలాగా ఉంది.
ఈ ఫోటో మరియు పోస్టులో ఉన్న కథనం గురించి మరింత సమాచారం తెలుసుకోవటానికి, మొదటిగా మేము తగిన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్లో వెతకడం జరిగింది. ఈ సెర్చ్ ద్వారా, ఈ సంఘటనకు చెందిన 2016 నాటి కొన్ని వార్తా కథనాలు లభించాయి (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
కానీ వైరల్ అవుతున్న కథకి ఈ వార్తా కథనాల్లో ఉన్న కథకి కొన్ని వ్యత్యాసాలు ఉన్నాయి. 2016లో సుమిత్ర దేవి అనే ప్రభుత్వ ప్యూన్/ స్వీపర్ రిటైర్మెంట్ ఫంక్షన్ జరిగినప్పుడు, తన ముగ్గురు కుమారులు వచ్చారు. వాళ్ళు ముగ్గురూ మంచి స్థానాల్లో ఉన్నారని రిపోర్టులు పేర్కొన్నాయి. ఒకరు డాక్టరుగా, ఒకరు ఇంజనీరుగా మరియు ఇంకొకరు కలెక్టరుగా (మహేంద్ర కుమార్) పనిచేస్తున్నారు. సుమిత్ర దేవి ఝార్ఖండ్లోని Central Coalfields Limited (CCL) రాజ్‌రప్పా టౌన్‌షిప్‌లో ప్యూన్/స్వీపర్‌గా పనిచేసే వారు, పోస్టులో చెప్తున్నట్టు బీహార్లో కాదు.
వైరల్ పోస్టులో ఉన్న ఫోటో సుమిత్ర దేవికు చెందినదో కాదో అని తెలుసుకోవటానికి, ఆ ఫోటోని గూగుల్లో రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి చూడగా, ఇది అమెరికాలో ఉన్న లూసియానా స్టేట్ యూనివర్సిటీ వారి వెబ్సైటులో ఉన్న ఒక ఎలక్ట్రానిక్ ఫోటో ఎక్జిబిట్‌లో లభించింది. ఇందులో ఉన్న “లైఫ్ ఇన్ బంగ్లాస్” అనే సెక్షన్‌లో ఈ ఫోటో ఉంది. ది స్వీపర్ ఉమన్ అని ఈ ఫోటో కింద ఒక వివరణ ఉంది. ఇదే ఫోటో ఓల్డ్ ఇండియన్ ఫొటోస్` అనే వెబ్సైట్ మరియు ఓల్డ్ ఫొటోస్ అఫ్ బాంబే అనే బ్లాగులో కూడా ఉంది. ఈ ఆధారాల్ని బట్టి ఈ ఫోటో బ్రిటిష్ కాలం నాటిదని, సుమిత్ర దేవిది కాదు అని తెలుస్తుంది.
చివరిగా, బ్రిటిష్ కాలం నాటి ఒక స్వీపర్ ఫోటోని సుమిత్ర దేవి ఫోటో అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.