text:
కవితను విడుదల చేయకపోతే తాను పెట్రోల్ పోసుకుంటానని హరీష్ రావు బెదిరించాడని చెప్తున్న ఈ న్యూస్ క్లిప్ ఫేక్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 18, 2024
ఇటీవల ఢిల్లీ మద్యం పాలసీ కేసులో BRS నాయకురాలు కవిత అరెస్ట్ అయిన విషయం తెలిసిందే. ఈ నేపథ్యంలోనే కవితను విడుదల చేయకపోతే తాను పెట్రోల్ పోసుకుంటానని మాజీ మంత్రి హరీష్ రావు వ్యాఖ్యానించినట్టు ‘నా తెలంగాణ’ అనే పత్రిక రిపోర్ట్ చేసినట్టు ఉన్న ఒక న్యూస్ క్లిప్ సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది (ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ). ఈ కథనం ద్వారా ఆ న్యూస్ క్లిప్‌కు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కవితను విడుదల చేయకపోతే తాను పెట్రోల్ పోసుకుంటానని మాజీ మంత్రి హరీష్ రావు వ్యాఖ్యానించారు – ‘నా తెలంగాణ’ న్యూస్ క్లిప్.
ఫాక్ట్(నిజం): కవిత అరెస్ట్ నేపథ్యంలో హరీష్ రావు ఇలాంటి వ్యాఖ్యలేవి చేయలేదు. ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న క్లిప్‌ను డిజిటల్‌గా ఎడిట్ చేసి రూపొందించారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఢిల్లీ మద్యం విధానం కేసు వ్యవహారంలో మనీలాండరింగ్‌కు పాల్పడ్డారన్న ఆరోపణలపై BRS ఎమ్మెల్సీ కల్వకుంట్ల కవితను ఎన్ఫోర్స్మెంట్ డైరెక్టరేట్ అధికారులు అరెస్టు చేసారు. ఐతే ఈ నేపథ్యంలో కవితను విడుదల చేయకపోతే తాను పెట్రోల్ పోసుకుంటానని మాజీ మంత్రి హరీష్ రావు బెదిరించాడన్న వార్తలో నిజం లేదు.
ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న న్యూస్ క్లిప్‌లో ఈ వార్తకు సంబంధించి అందించిన లింక్ ఆధారంగా వెతకగా ప్రధాని మోదీ బెంగాల్‌లో నిర్వహించిన సభకు సంబంధించిన వార్త మాకు కనిపించింది. పైగా ఈ వార్త 02 మార్చ్ 2024 నాడు ప్రచురితమైంది. అలాగే వైరల్ క్లిప్‌లోని డేట్ ఆధారంగా వెతకగా 17 మార్చ్ 2024 నాడు ‘నా తెలంగాణ’ ఇలాంటి వార్త ఏదీ  ప్రచురించలేదని తెలిసింది. దీన్నిబట్టి మోదీ బెంగాల్ సభకు సంబంధించిన న్యూస్ క్లిప్‌ను డిజిటల్‌గా ఎడిట్ చేసి ఈ వ్యాఖ్యలను హరీష్ రావుకు తప్పుగా ఆపాదించినట్టు స్పష్టమవుతుంది.
ఒకవేళ హరీష్ రావు నిజంగానే ఈ వ్యాఖ్యలు చేసి ఉంటే, అన్ని మీడియా సంస్థలు ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేసి ఉండేది, కాని మాకు అలాంటి రిపోర్ట్స్ ఏవీ కనిపించలేదు. కాగా కవిత అరెస్ట్ అనంతరం హరీష్ రావు మీడియాతో మాట్లాడారు, ఐతే ఈ సమావేశంలో వైరల్ క్లిప్‌లో చెప్తున్న వ్యాఖ్యలేవి చేయలేదు.
చివరగా, కవితను విడుదల చేయకపోతే తాను పెట్రోల్ పోసుకుంటానని హరీష్ బెదిరించాడని చెప్తున్న ఈ న్యూస్ క్లిప్ ఫేక్


text:
హైదరాబాద్ లోని ప్రముఖ పౌల్ట్రీ ఫారంలోని కోళ్లకు కరోనా సోకిందని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 17, 2021
హైదరాబాద్ కి చెందిన ప్రముఖ పౌల్ట్రీ ఫారంలోని కోళ్లకు కరోన సోకిందని, అందులో పనిచేసే కార్మికుల ద్వారా కోళ్లకు కరోన సోకినట్లు సమాచారం ఉందని సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులొ ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హైదరాబాద్ లోని ప్రముఖ పౌల్ట్రీ ఫారంలోని కోళ్లకు అక్కడి కార్మికుల ద్వారా కరోనా సోకింది – way2news.
ఫాక్ట్: way2news వారే ఒక ఆర్టికల్ ద్వారా ఈ పోస్ట్ లోని సమాచారం ఫేక్ అని చెప్పారు. ఆ ఆర్టికల్ లో వారు ‘కోళ్లకు కూడా సోకిన కరోన మహమ్మారి’ పేరుతో ఒ ఫేక్ న్యూస్ వైరల్ చేస్తున్నారని, ఆ వార్తను way2news వారు పబ్లిష్ చేయలేదు అని తేల్చి చెప్పారు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటో లోని సమాచారం గురించి way2news వారి మొబైల్ ఆప్ లో వెతకగా, ఈ ఆర్టికల్ కు డైరెక్ట్ చేసింది. ఆ ఆర్టికల్ లో వారు ‘కోళ్లకు కూడా సోకిన కరోన మహమ్మారి’ పేరుతో ఒక ఫేక్ న్యూస్ వైరల్ చేస్తున్నారని, ఆ వార్తను way2news వారు పబ్లిష్ చేయలేదు అని, ఇలాంటి ఫేక్ ప్రచారం చేసే వారిపై చట్ట రీత్యా చర్యలు తీసుకోబడతాయని, వివరించారు.
జంతువులకు మనుషుల ద్వారా లేదా మనుషులకు జంతువుల ద్వారా కోవిడ్-19 సోకటానికి సంబంధించి, అమెరికాలోని  CDC సంస్థ వారు కొన్ని విషయాలు వారి వెబ్ సైట్ లో తెలిపారు. ఇప్పటివరకు ఉన్న సమాచారం మేరకు, జంతువుల నుండి మనుషులకు కోవిడ్-19 వచ్చే అవకాశం చాలా తక్కువ అని వారు తెలిపారు. కొన్ని సమయాల్లో, ప్రజలనుండి జంతువులకు సోకటం గురించి సమాచారం ఉన్నటు అందులొ తెలిపారు.
భారత దేశంలో మనుషుల నుండి జంతువులకు కరోన సోకటం గురించి సమాచారం వెతికినప్పుడు, ఇటీవల మొట్టమొదటిసారి దేశంలో 8 సింహాలు కోవిడ్-19 బారిన పడ్డట్టు న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ద్వారా తెలిసింది. ప్రస్తుతం ఆ ఎనిమిది సింహాలు బాగానే ఉన్నట్టు రిపోర్ట్స్ ఉన్నాయి. ఈ ఘటనకు సంబంధించి న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, హైదరాబాద్ లోని ప్రముఖ పౌల్ట్రీ ఫారంలోని కోళ్లకు కరోనా సోకిందని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

source: news-factly

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
పాత న్యూస్ ఫోటో పెట్టి, కోడెల చనిపోయాక ‘పాపం పండింది’ అంటూ సాక్షి ఛానల్ ప్రసారం చేసినట్టు ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 18, 2019
మాజీ స్పీకర్, టీడీపీ నేత కోడెల శివప్రసాద్ రావు మృతి తరువాత, తన పై సాక్షి న్యూస్ ఛానల్ ‘పాపం పండింది’ అంటూ ఒక న్యూస్ ఐటమ్ ప్రసారం చేసిందని చెప్తూ ఒక ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో చాల మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
కోడెల మృతి తరువాత ‘పాపం పండింది’ అంటూ న్యూస్ ప్రసారం చేసిన సాక్షి న్యూస్ ఛానల్.
ఫాక్ట్ (నిజం): ‘పాపం పండింది’ అంటూ కోడెల మీద సాక్షి ఛానల్ న్యూస్ ప్రసారం చేసింది ఆగష్టు 24న, కోడెల మృతి చెందింది సెప్టెంబర్ 16న. కావున, సాక్షి ఛానల్ ఆగష్టు నెలలో ప్రసారించిన వార్తను తీసుకొని, కోడెల చనిపోయాక ప్రసరించినట్టు ప్రజలను తప్పుదోవ  పట్టిస్తున్నారు.
పోస్ట్ చేసిన ఫోటోలో ‘పాపం పండింది’ అని రాసి ఉన్నట్టు చూడవచ్చు. కావున గూగుల్ లో ‘పాపం పండింది కోడెల’ అని వెతకగా, సాక్షి న్యూస్ ఛానల్ వారు తమ యూట్యూబ్ ఛానల్ లో పెట్టిన వీడియో ఒకటి సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తుంది. ఆ వీడియోలో నుండే పోస్ట్ చేసిన ఫోటో తీసుకున్నట్టు చూడవచ్చు. కానీ, ఆ వీడియోని అప్లోడ్ చేసిన తేదీ చూడగా, దాన్ని సాక్షి న్యూస్ ఛానల్ వారు ఆగష్టు 24న అప్లోడ్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. కోడెల చనిపోయింది సెప్టెంబర్ 16న. కావున, చనిపోక ముందు ప్రసారమైన న్యూస్ ఫోటో పెట్టి, కోడెల చనిపోయాక ప్రసారమైన న్యూస్ గా ప్రచారం చేస్తున్నారు.
చివరగా, పాత న్యూస్ ఫోటో పెట్టి, కోడెల చనిపోయాక ‘పాపం పండింది’ అంటూ సాక్షి ఛానల్ ప్రసారం చేసినట్టు ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: September 18, 2019


text:
‘7100 ఎకరాల భారత దేశ భూభాగాన్ని కబ్జా చేసిన నేపాల్’ అనే శీర్షికతో ఉన్న ఈ న్యూస్ పేపర్ క్లిప్పింగ్ 2018 లో ప్రచురితమైంది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 19, 2021
‘7100 ఎకరాల భారత దేశం భూభాగాన్ని కబ్జా చేసిన నేపాల్’ అనే శీర్షికతో ఉన్న న్యూస్ పేపర్ క్లిప్పింగ్ ను, ఇటీవల జరిగిన ఘటనకు సంబంధించిన రిపోర్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల 7100 ఎకరాల భారత భూభాగాన్ని కబ్జా చేసిన నేపాల్.
ఫాక్ట్ (నిజం): ‘7100 ఎకరాల భారత భూభాగాన్ని కబ్జా చేసిన నేపాల్’ అనే టైటిల్‌తో దైనిక్ భాస్కర్ ప్రచురించిన ఆర్టికల్ మూడేళ్ళ క్రితంది. 2018లో ఈ వార్త ప్రచురించారు, ఇటీవల కాదు. 7100 ఎకరాల భారత భూభాగాన్ని కబ్జా చేసిన నేపాల్ అంటూ ఇటీవల ఎటువంటి న్యూస్ ఆర్టికల్స్ లభించలేదు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో చెప్పిన విషయం గురించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, దైనిక్ భాస్కర్ వారి న్యూస్ ఆర్టికల్ లభించింది. ఆ ఆర్టికల్‌లో నిజంగానే ‘7100 ఎకరాల భారత భూభాగాన్ని కబ్జా చేసిన నేపాల్’ అని ఉంది. కానీ. ఈ ఆర్టికల్ 2018లో రాసింది, 2021లో కాదు.
బీహార్ లోని పశ్చిమ చంపారన్ జిల్లాలో నేపాల్ సుమారు 7100 ఎకరాల భూమిని స్వాధీనం చేసుకుందని ఆర్టికల్ ద్వారా అంటున్నారు. వాల్మీకినగర్ లోని సుస్తా, వాల్మీకి టైగర్ రిజర్వ్ అడవులు మరియు గోవర్ద్నాలోని శివాలిక్ కొండలతో సహా కొన్ని ప్రాంతాల్లో అక్రమంగా కబ్జా జరుగుతున్నట్టు తెలిపారు. దీనిని జనసత్తా వారు కూడా రిపోర్ట్ చేసారు.
అయితే భారత ప్రభుత్వం నుండి ఈ న్యూస్ రిపోర్టుకి సంబంధించి అప్పట్లో అధికారికంగా సమాధానం వచ్చినట్టు ఎటువంటి సమాచారం మాకు లభించలేదు. 2020లో మాత్రం, నేపాల్ ప్రభుత్వం సవరించిన మ్యాప్ ను రిలీజ్ చేసి, అందులో భారత భూభాగాన్ని కలిపినప్పుడు, భారత విదేశీ మంత్రిత్వ శాఖ  వారు దీన్ని ఖండించారు. ఇటీవల, నేపాల్ మరొకసారి, ఉత్తరాఖండ్ లోని మూడు గ్రామాలు తమవే అని అన్నదని పత్రికలు పేర్కొన్నాయి.
చివరగా, ‘7100 ఎకరాల భారత దేశం భూభాగాన్ని కబ్జా చేసిన నేపాల్’ అనే శీర్షికతో ఉన్న ఈ న్యూస్ పేపర్ క్లిప్పింగ్ 2018 లో ప్రచురితమైంది.

created: November 19, 2021


text:
ఫోటోలో ఉన్న వ్యక్తి హిమాలయ కంపెనీ కంపెనీ ఓనర్ కాదు. మహమ్మద్ మనల్ 1986 లోనే మరణించారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 16, 2020
హిమాలయ కంపెనీ ఓనర్ మహమ్మద్ మీనాల్ తన వార్షిక ఆదాయంలో 10% ని ఇస్లామిక్ జిహాద్ సంస్థ కి విరాళంగా ఇస్తున్నాడని చెప్తూ ఒక ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేస్తున్నారు. అందులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
హిమాలయ కంపెనీ ఓనర్ మహమ్మద్ మీనాల్ తన వార్షిక ఆదాయంలో 10% ని ఇస్లామిక్ జిహాద్ సంస్థ కి విరాళంగా ఇస్తున్నాడు.
ఫాక్ట్ (నిజం): హిమాలయ డ్రగ్ కంపెనీ కి సంబంధించి వస్తున్న వార్తలు నిరాధారమైనవి మరియు తప్పని ఆ సంస్థ తెలిపింది. మరియు పోస్టులోని ఫోటో లో ఉన్నది హిమాలయ కంపెనీ ఓనర్ మహమ్మద్ మనల్ కాదు, ఆయన ఆ కంపెనీ సీఈఓ ఫిలిప్ హేడన్. కావున, పోస్టు లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టు లో చెప్పిన విషయం గురించి వెతికినప్పుడు, హిమాలయ ఇండియా వారు పెట్టిన ట్వీట్ లభించింది. అందులో వారు తమ కంపెనీ కి సంబంధించి వస్తున్న వార్తలు నిరాధారమైనవి మరియు తప్పని తెలిపారు.
పోస్టు లోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అది 2016 లో ‘Economic Times’ ప్రచురించిన కథనం లో లభించింది. దాని ద్వారా, ఆ ఫోటో లో ఉన్నది హిమాలయ డ్రగ్ కంపెనీ సీఈఓ ఫిలిప్ హేడన్ అని తెలిసింది.
హిమాలయ గ్లోబల్ హోల్డింగ్స్ సంస్థ ని ఎం.మనల్ (మహమ్మద్ మనల్) 1930 లో డెహ్రాడున్ లో నెలకొల్పాడు. ఆయన 1986 లో మరణించాడు.
చివరగా, హిమాలయ కంపెనీ పైన వస్తున్న వార్తలు నిరాధారమైనవి మరియు  తప్పని ఆ కంపెనీ తెలిపింది. మరియు ఫోటోలో ఉన్నది ఆ కంపెనీ ఓనర్ కాదు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
అభ్యంతరకరమైన పదాలతో ఉన్న ఈ గణిత ప్రశ్న పశ్చిమ బెంగాల్ పాఠ్యపుస్తకంలోనిది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 17, 2023
పశ్చిమబెంగాల్ మూడో తరగతి పాఠ్యపుస్తకానికి చెందిన గణిత ప్రశ్న అంటూ ఒక పోస్టు సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. “ఒక ముజాహిద్ మొదటి రోజు 24 మందిని, రెండవ రోజు 18 మందిని, మూడవ రోజు 12 మంది శత్రువులను చంపాడు. మొత్తం మీద అతను ఎంతమంది శత్రువులను చంపాడు?” అని ఈ ప్రశ్న సారాంశం. దీంట్లో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పశ్చిమ బెంగాల్ మూడవ తరగతి పాఠ్యపుస్తకంలో అభ్యంతరకరమైన భాషతో ఉన్న గణిత ప్రశ్న
ఫాక్ట్: పోస్టులో ఉన్న గణిత ప్రశ్న ‘ఐడియల్ ముస్లిం మ్యాథమాటిక్స్ ఎడ్యుకేషన్ క్లాస్ 1” పుస్తకంలోనిది. ఈ పుస్తకం ఢాకాలోని ఖవ్మీ మదర్సా పబ్లికేషన్స్ చే ప్రచురించబడింది మరియు ఇది బంగ్లాదేశ్లోని ఒకటో తరగతి మదర్సా విద్యార్థుల కోసం ఉద్దేశించబడింది. పశ్చిమ బెంగాల్ మూడవ తరగతి గణిత పాఠ్యపుస్తకం ‘అమర్ గనిత్’ లో వైరల్ పోస్టులో పేర్కొన్నట్లు అలాంటి పదాలు లేవు. కావున పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పు.
ముందుగా, పశ్చిమబెంగాల్ విద్యాశాఖ అధికారిక వెబ్‌సైట్లో మూడో తరగతి గణితం పాఠ్యపుస్తకం కోసం వెతికాము. ఈ పుస్తకం పేరు ‘అమర్ గనిత్’. అయితే, మొదటి నుండి చివరి వరకు పుస్తకాన్ని పూర్తిగా పరీక్షించగా, వైరల్ పోస్టులో ఉన్న ప్రశ్న ఈ పుస్తకంలోనిది కాదని తెలిసింది.
ఇక, సంబంధిత పదాలతో ఇంటర్నెట్లో వెతకగా ఇదే ఫొటోను 10 ఏప్రిల్ 2020 నాడు బాబు మృదా అనే వ్యక్తి ఫేస్ బుక్‌లో అప్‌లోడ్ చేసినట్లు గుర్తించాము. అయితే, అతను ఆ పుస్తకంలో వాడిన భాష అభ్యంతరకరంగా ఉందని చెప్తూ పుస్తకం పేరు ‘Ideal Muslim Math Education class I’ అని పేర్కొన్నాడు. మరియు దాని కవర్ ఇమేజ్‌ను కూడా పోస్ట్ చేశారు.
దీని ఆధారంగా ఈ పుస్తకం గురించి మరింత వెతకగా, ఇది బంగ్లాదేశ్‌లోని మదర్సాలకు సంబంధించినదని తెలిసింది. పలు బంగ్లాదేశీ ఈ-కామర్స్ సైట్లలో అమ్ముడవుతున్న ఈ పుస్తకాన్ని ‘ఖవ్మీ మదర్సా పబ్లికేషన్స్- ఢాకా’ వారు ప్రచురించినట్లు పుస్తకం పైన చూడవచ్చు.
అంతేకాక, వైరల్ చిత్రంలో పేజీ పై భాగంలో ఉన్న పదాలు ఈ పుస్తకం పేరుని సూచిస్తున్నాయి.
చివరిగా,పై ఆధారాలతో వైరల్ అవుతున్న పోస్టులోని గణిత ప్రశ్న పశ్చిమ బెంగాల్ పాఠ్యపుస్తకంలోనిది కాదని నిర్ధారించవచ్చు.

created: February 17, 2023


text:
ఫోటోలో కనిపించిన పిల్లలందరూ ఆ వృద్ధుడి పిల్లలు కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 19, 2019
ఒక వృద్ధుడు, అతని చుట్టూ చాలా మంది పిల్లలతో కూడిన ఒక ఫోటో సోషల్ మీడియా మాధ్యమాల్లో ప్రచారం అవుతుంది. ఈ వృద్ధుడికి ముగ్గురు భార్యలు మరియు 32 మంది పిల్లలు ఉన్నారని, వీళ్ళందరూ ఒక చిన్న గుడిసెలో నివసిస్తున్నారని ఈ ఫోటో క్లెయిమ్ చేస్తుంది. ఈ క్లెయిమ్ లో ఎంత  వాస్తవం ఉందో కనుక్కుందాం.
తన ముగ్గురు భార్యలు మరియు 32 మంది పిల్లలతో  ఒక వృద్ధుడి ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫొటోలో చూపించింది ఒక వృద్ధుడు తన 37 మంది కుటుంబ సభ్యులతో ఉన్న ఫోటో, ఇందులో అతని పిల్లలు మరియు మనుమలు ఉన్నారు. ఈ ఫొటోలో ఉన్న  పిల్లలందరూ అతని కొడుకులు, కూతుర్లు  కాదు. కావున, ఫొటోలోని క్లెయిమ్ అబద్ధం.
పోస్టులో ఉన్న ఫోటోకి  యాండెక్స్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ టెక్నిక్ ఉపయోగించగా, ఈ ఫోటో ‘ది ప్రింట్’ న్యూస్ ఛానెల్ లోని  ఒక వీడియో లో కనబడింది. ఈ వీడియోకి శీర్షిక ‘एक झोपड़ी में रहते हैं 38 लोग, सरकारी योजना के तहत घर न मिलने से नाराज़’ అని ఉంది. దీని తెలుగు అనువాదం: ’38 మంది ఒక చిన్న గుడిసె లో నివసిస్తున్నారు, వీళ్లంతా ప్రభుత్వం తమకి ఇల్లు మంజూరు చేయడం లేదు అని అసంతృప్తిగా ఉన్నారు’.
ఈ వీడియోలోని  వృద్ధుడు తాను ఆ గుడిసెలో తన పిల్లలు, మనుమలతో నివసిస్తున్నాడని తెలిపాడు, కానీ ఆయన తనకి ముగ్గురు భార్యలు మరియు 32 మంది పిల్లలు (ఆయన కొడుకులు మరియు కూతుళ్లు) ఉన్నారని మాత్రం తెలుపలేదు. తనకు నలుగురు పిల్లలు ఉన్నారని వీడియో లో అనడం మనం చూడొచ్చు. కావున, ఈ క్లెయిమ్ లో నిజం లేదు.
చివరగా, ఫొటోలో కనిపించిన పిల్లలందరూ  ఆ వృద్ధుడి పిల్లలు కాదు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: September 19, 2019


text:
కళ్ళలోకి వచ్చిన పరాన్నజీవి అనే ఈ పురుగు ఈగల కాటు వల్ల వచ్చింది, మొబైల్ ఫోన్‌లో ఎక్కువ సేపు ఆటలు ఆడటం వల్ల కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 9, 2021
‘మొబైల్ ఫోన్‌లో ఎక్కువ సేపు ఆటలు ఆడటం ద్వారా కళ్ళలోకి వచ్చిన పరాన్నజీవి అనే పురుగును తొలగించే దృశ్యం,’ అని అంటూ, ఒక వీడియోతో ఉన్న పోస్టును బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మొబైల్ ఫోన్‌లో ఎక్కువసేపు ఆటలు ఆడటం ద్వారా కళ్ళలోకి వచ్చిన పరాన్నజీవి అనే పురుగును తొలగించే వీడియో.
ఫాక్ట్: కళ్ళలోకి వచ్చిన పరాన్నజీవి అనే ఈ పురుగు మొబైల్ ఫోన్‌లో ఎక్కువసేపు ఆటలు ఆడటం వల్ల రాలేదు. ఈ వీడియోలో కంటి నుండి పొడవైన లోవా లోవా పురుగును (20 సెం. మీ పొడవు) శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగిస్తున్నారు. ఆఫ్రికన్ కంటి పురుగు అని పిలువబడే లోయాసిస్, పరాన్నజీవి పురుగు లోవా లోవా వల్ల కలుగుతుంది. ఇది క్రిసోప్స్ ప్రజాతి యొక్క జింకఈగలు (మామిడి ఈగలు లేదా మడ అడవుల ఈగలు అని కూడా పిలుస్తారు) యొక్క కాటు ద్వారా మనుషులకు సంక్రమిస్తుంది. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
వీడియోను స్క్రీన్‌షాట్స్ తీసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే వీడియో యూట్యూబ్‌లో లభించింది. 20 ఏప్రిల్ 2013లో అప్లోడ్ చేసిన ఈ యూట్యూబ్ వీడియోను 0.16 టైం దగ్గర క్లిప్ చేసి, ఆడియోను తీసేసి, పోస్ట్ ద్వారా 3.08 నిమిషాల నిడివిగల వీడియోను తయారు చేసినట్టు తెలుస్తుంది. ఈ యూట్యూబ్ వీడియోను గనక మొత్తం చూసినట్లయితే, కంటి నుండి పొడవైన లోవా లోవా పురుగును (20 సెం.మీ పొడవు) శస్త్రచికిత్స ద్వారా తొలగించబడుతుంది అని వీడియోలో డాక్టర్ అన్నట్టుగా చూడొచ్చు. ఈగలు కాటు వల్ల ఈ ఇన్ఫెక్షన్ వస్తుంది అని అందులో డాక్టర్ అన్నట్టుగా చూడొచ్చు. మొబైల్ ఫోన్ ఇక్కడ కారణం అనే ప్రస్తావన వీడియోలో రాలేదు.
ఆఫ్రికన్ కంటి పురుగు అని పిలువబడే లోయాసిస్, పరాన్నజీవి పురుగు లోవా లోవా వల్ల కలుగుతుంది. ఇది క్రిసోప్స్ ప్రజాతి యొక్క జింక ఈగలు (మామిడి ఈగలు లేదా మడ అడవుల ఈగలు అని కూడా పిలుస్తారు) యొక్క కాటు ద్వారా మనుషులకు సంక్రమిస్తుంది. పశ్చిమ మరియు మధ్య ఆఫ్రికాలోని కొన్ని వర్షపు అడవుల్లో ఇది మనము ఎక్కువగా చూడొచ్చు. మొబైల్ ఫోన్‌లో ఎక్కువసేపు ఆటలు ఆడటం ద్వారా కళ్ళలోకి వచ్చిన పరాన్నజీవి అనే వాదనలో నిజంలేదు.
సైన్స్ డైలీ ప్రకారం, దీర్ఘకాలికంగా మొబైల్ ఫోన్‌లో గేమ్స్ ఆడటం డిప్రెషన్ కు దారితీయవచ్చు. కానీ, దాని వాడకం వల్ల కళ్ళలోకి పరాన్నజీవి వస్తాయి అనడానికి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు.
చివరగా, కళ్ళలోకి వచ్చిన పరాన్నజీవి అనే ఈ పురుగు ఈగల కాటు వల్ల వచ్చింది, మొబైల్ ఫోన్‌లో ఎక్కువసేపు ఆటలు ఆడటం వల్ల కాదు.

created: August 9, 2021


text:
కాంగ్రెస్ పార్టీ ప్రోద్బలంతోనే లఖీంపూర్‌లో రైతులపైకి జీపును ఎక్కించానని వీడియోలోని వ్యక్తి అనలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 12, 2021
కాంగ్రెస్ పార్టీ డబ్బులు ఇస్తాననటంతో లఖీంపూర్‌లో జీపును రైతుల పైకి ఎక్కించిన వ్యక్తి ఒప్పుకున్నాడని అంటూ ఒక వీడియోతో ఉన్న పోస్టును సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. బీజేపీ కాన్వాయ్ లోకి దూరి కాంగ్రెస్ నేతలు జీపు నడిపిస్తున్నట్లుగా వీడియో ద్వారా ఒప్పుకున్న వ్యక్తి అని పోస్ట్ ద్వారా అంటున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కాంగ్రెస్ పార్టీ డబ్బులు ఇస్తాననటంతోనే లఖీంపూర్‌లో జీపును రైతుల పైకి ఎక్కించానని ఒప్పుకున్న వ్యక్తి.
ఫాక్ట్: వీడియోలో ఎక్కడా కూడా కాంగ్రెస్ పార్టీ తనకు డబ్బులు ఇచ్చిందని గానీ, లేక తనే లఖీంపూర్‌లో జీపును రైతుల పైకి ఎక్కించానని గాని వీడియోలో మాట్లాడుతున్న వ్యక్తి అనలేదు. లఖీంపూర్‌లో జరిగిన హింసలో మూడు వాహనాలు ఉన్నాయి, మొదటిది థార్, రెండవది ఫార్చ్యూనర్, మూడవది స్కార్పియో; వీడియోలో మరియు కొన్ని కథనాల ప్రకారం, అంకిత్ దాస్ అనబడే వ్యక్తి ఫార్చ్యూనర్ కారులో కూర్చున్నాడని అంటున్నారు. అంకిత్ దాస్ కాంగ్రెస్ పార్టీ మాజీ ఎంపీ, మాజీ కేంద్ర మంత్రి అఖిలేష్ దాస్ మేనల్లుడు. కానీ, ఆయనకు కాంగ్రెస్ పార్టీతో సంబంధాలు ఉన్నట్టు ఎటువంటి ఆధారాలు  లేవు. లఖీంపూర్ కేసులో నిందితుడు ఆశిష్ మిశ్రా,  అతని తండ్రి కేంద్ర మంత్రి అజయ్ మిశ్రా, ఇద్దరికీ అంకిత్ దాస్ సన్నిహితుడని అంకిత్ దాస్ ఫేస్బుక్ ప్రొఫైల్ ద్వారా తెలుస్తుంది. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
వీడియోలో ఎక్కడా కూడా కాంగ్రెస్ పార్టీ తనకు డబ్బులు ఇచ్చిందని గానీ, లేక తనే లఖీంపూర్‌లో జీపును రైతుల పైకి ఎక్కించానని గానీ వీడియోలో మాట్లాడుతున్న వ్యక్తి అనలేదు.
వీడియోలో, ఒక పోలీసు అధికారి గాయపడిన వ్యక్తిని ప్రశ్నలు అడగడం కనిపిస్తుంది. తాను లక్నోలోని చార్ బాగ్ ప్రాంతానికి చెందినవాడినని, అంకిత్ దాస్ అనే వ్యక్తితో కలిసి వెనక ఫార్చ్యూనర్ కారులో ఉన్నానని పేర్కొన్నాడు. కార్ యొక్క వివరాలు పొలిసు అధికారి అడిగినప్పుడు, ఆ వ్యక్తి చెప్పటం జరిగింది. ఫార్చ్యూనర్ ముందు వెళ్ళిన మహీంద్రా థార్ గురించి పోలీసు అడిగినప్పుడు, వారు ‘భైయ్యా’ తో ఉన్నారు, అతనికి తెలుసు, అని జవాబు ఇచ్చాడు. వీడియో యొక్క ప్రామాణికతను పోలీసులు ధృవీకరిస్తున్నారని ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది.
అంకిత్ దాస్ ఎవరు ?
ఆజ్ తక్ కథనం ప్రకారం లఖీంపూర్‌లో జరిగిన హింసలో మూడు వాహనాలు పాల్గొన్నాయి. మొదటిది థార్, రెండవది ఫార్చ్యూనర్, మూడవది స్కార్పియో. వారి సోర్సెస్  ప్రకారం, అంకిత్ దాస్ తన ఫార్చ్యూనర్ కారులో కూర్చున్నాడని అంటున్నారు. అంకిత్ దాస్ కాంగ్రెస్ మాజీ ఎంపీ, మాజీ కేంద్ర మంత్రి అఖిలేష్ దాస్ మేనల్లుడు. 2017లో అఖిలేష్ దాస్ చనిపోయారు.
కానీ, ఆయనకు కాంగ్రెస్ పార్టీతో సంబంధాలు ఉన్నట్టు ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు.  అంతే  కాదు, అంకిత్ దాస్  బీజేపీకి మద్దతుదారుడని తన సోషల్ మీడియా (ఫేస్బుక్) ప్రొఫైల్ ద్వారా తెలుస్తుంది. వాస్తవానికి, ఆజ్ తక్ రిపోర్ట్ చేసినట్లుగా, ఉప ముఖ్యమంత్రి కేశవ్ ప్రసాద్ మౌర్య రాక కోసం, ఆశిష్ మిశ్రా,  అంకిత్ దాస్ ఫోటోలతో ఉన్న పోస్టర్లు 03 అక్టోబర్ 2021న లఖీంపూర్‌లోని పలు చోట్ల ఉంచారని తెలుస్తుంది.
అంకిత్ దాస్, ఆశిష్, అతని తండ్రి బీజేపీ నాయకుడు అజయ్ మిశ్రా ఇద్దరికీ దగ్గరగా ఉన్నట్టు ఈ ఫోటోల (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) ద్వారా చూడొచ్చు. కేంద్ర మంత్రి అజయ్ మిశ్రా అయిన జన్మదినం సందర్భంగా ఆయన ఈ చిత్రాలను పంచుకున్నారు, ఆయనను తన “గైడ్”గా ఫేస్బుక్ పోస్టులో పేర్కొన్నారు.
ఆశిష్ మిశ్రా ట్విట్టర్ అకౌంట్‌లో మరియు బీజేపీ లఖీంపూర్ ట్విట్టర్ అకౌంట్‌లో అంకిత్ దాస్ కూడా ఉన్న ఫోటోలు చూడొచ్చు.
03 అక్టోబర్ 2021న ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని లఖీంపూర్ ఖేరిలో రైతు చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా నిరసన తెలుపుతున్న రైతుల మీదికి కారు దూసుకెళ్లింది. ఈ ఘటనలో నలుగురు రైతులు, అనంతరం జరిగిన హింసాత్మక ఘటనలో మరో నలుగురు మృతిచెందారు. దేశవ్యాప్తంగా సంచలనం అయిన ఈ ఘటనలో నిందితుడిగా భావిస్తున్న కేంద్ర హోం శాఖ సహాయ మంత్రి అజయ్ మిశ్ర కుమారుడు ఆశిష్ మిశ్రాను పోలీసులు 09 అక్టోబర్ 2021న అరెస్ట్ చేసారు.
చివరగా, కాంగ్రెస్ పార్టీ డబ్బు ఇస్తానని చెప్పడం వల్లనే లఖీంపూర్‌లో రైతులపైకి జీపును ఎక్కించానని వీడియోలోని వ్యక్తి అనలేదు.

created: October 12, 2021


text:
బీహార్ నామినేషన్ హాల్లో అరెస్ట్ అయిన ఈ వ్యక్తికి, 2013లో పాట్నాలో జరిగిన బాంబు దాడులకు సంబంధం లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 28, 2020
కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున బీహార్ లో నామినేషన్ వేస్తున్న పాకిస్తాన్ ఉగ్రవాదిని నామినేషన్ హాల్లోనే అరెస్ట్ చేసిన NIA, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. నామినేషన్ వేయడానికి వచ్చిన వ్యక్తిని పోలీసులు అరెస్ట్ చేసి పట్టుకేలుతున్న ఫోటోలు ఈ పోస్టులో చూడవచ్చు. నరేంద్ర మోది 2014లో నిర్వహించిన బహిరంగసభలో బాంబు దాడి చేసిన ఉగ్రవాదులలో ఒకరైన ఈ వ్యక్తి, ఆ కేసులో బెయిల్ రాగానే పాకిస్తాన్ కి పారిపోయినట్టు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 2013లో పాట్నాలో బాంబు దాడులకి పాల్పడిన ఉగ్రవాది కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున బీహార్ లో నామినేషన్ వేస్తుండగా అరెస్ట్ చేసిన పోలీసులు.
ఫాక్ట్ (నిజం):  ఫోటోలో కనిపిస్తున్న వ్యక్తి బీహార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ లీడర్ కాదు, CPI-ML మహాగట్బందన్ అభ్యర్ది అఫ్తాబ్ ఆలం. ప్రభుత్వ పనుల్లో జోక్యం చేసుకున్నాడన్న కారణంగా ముజాఫర్పూర్ జిల్లా కలెక్టర్ ఆదేశాల మేరకు ఆఫ్తాబ్ ఆలం ని పోలీసులు అరెస్ట్ చేసారు. 2013 లో పాట్న నగరంలో జరిగిన బాంబు దాడులకి అఫ్తాబ్ ఆలం కి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘Nav Bharat Times’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ ‘16 అక్టోబర్ 2020’ నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. ఈ ఫోటోలలో కనిపిస్తున్న వ్యక్తి CPI-ML పార్టీ కి చెందిన ఆఫ్తాబ్ ఆలం అని ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా  తెలిసింది. బీహార్ రాష్ట్రంలోని ఔరై అసెంబ్లీ నియోజికవర్గ స్థానం కోసం నామినేషన్ వేయడానికి వచ్చిన ఆఫ్తాబ్ ఆలం ని పోలీసులు అరెస్ట్ చేసి తీసుకెళ్లినట్లు  ఈ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. ప్రభుత్వం పనుల్లో జోక్యం చేసుకున్నాడన్న కారణం కింద జిల్లా కలెక్టర్ ఆదేశాల మేరకు ఆఫ్తాబ్ ఆలం ని అరెస్ట్ చేసినట్టు పోలీసులు మీడియాకి తెలిపారు. ఆగష్టు 2020 లో జరిగిన దీపక్ రాయ్ హత్య కేసులో న్యాయం కోసం తను చేసిన శాంతియుత ఆందోళనని కొందరు రాజకీయాలు చేస్తున్నారంటూ ఆఫ్తాబ్ ఆలం మీడియాకి తెలిపారు. ఇదే విషయాన్నీ తెలుపుతూ ‘Hindustan Times’ న్యూస్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆదరంగా ఫొటోలోని ఆ వ్యక్తి కాంగ్రెస్ లీడర్ కాదు అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు. ఇంకా, అయన అసెంబ్లీ ఎన్నికల కోసం ఫైల్ చేసిన నామినేషన్ పత్రాలలో కూడా అయన పేరు, ఫోటో, పార్టీ పేరు స్పష్టంగా చూడొచ్చు.
2013లో పాట్న నగరంలో జరిగిన వరుస బాంబు దాడులకు సంబంధించిన న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ దాడులకి సంబంధించి NIA ఇచ్చిన ఛార్జ్ షీట్ రిపోర్ట్ ని ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ఘటనకి సంబంధించిన ముఖ్య దోషుల పేర్లు తెలుపుతూ NIA ఇచ్చిన ప్రెస్ రిలీజ్ లో ఆఫ్తాబ్ ఆలం పేరు ఎక్కడ ప్రస్తావించలేదు. అరెస్ట్ అయిన ఆఫ్తాబ్ ఆలం కి వరుస బాంబు దాడులకి ఎటువంటి సంబంధం లేదని ఈ వివరాల ఆధారంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, బీహార్ నామినేషన్ హల్లో అరెస్ట్ చేసిన  ఫోటోలోని ఈ వ్యక్తికి, 2013లో పాట్నాలో జరిగిన వరుస బాంబు దాడులకు సంబంధం లేదు.

created: October 28, 2020


text:
తిండి అక్కర్లేదు, మందిర్ కావాలి అని అన్న ఈ వ్యక్తి కోవిడ్-19 తో మరణించలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 21, 2021
మోదీకి వీరభక్తుడు తమకు ఆసుపత్రులు, తిండి అక్కర్లేదు మందిర్ మాత్రమే కావాలని అరిచాడని, కరోనా వచ్చి అతను ఆక్సిజన్ లేక ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లక్నోలో చనిపోయాడని ఒక సోషల్ మీడియా పోస్ట్ ద్వారా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మోదీ వీరభక్తుడు తిండి అక్కర్లేదు మందిర్ మాత్రమే కావాలని అన్న వ్యక్తి ఆక్సిజన్ దొరకక లక్నోలో చనిపోయాడు.
ఫాక్ట్: ఫొటోలోని వ్యక్తి (జితేంద్ర గుప్తా) ఇతర ఫాక్ట్-చెకింగ్ సంస్థలతో స్వయంగా మాట్లాడుతూ తాను ఆరోగ్యంగా ఉన్నానని, తనపై ఫేస్బుక్, ట్విట్టర్ లో జరుగుతున్నవి తప్పుడు వార్తలు అని స్పష్టతను ఇచ్చాడు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఆ వ్యక్తి యొక్క ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు యు ట్యూబ్ లోని వీడియో లభించింది. అతను ఆ వీడియో లో తమకు రోడ్లు, తిండి అక్కరలేదు మందిర్ కావాలి అని అరుస్తున్నట్టు తెలుస్తుంది. ఆ వీడియో 03 జనవరి 2019న పోస్ట్ చేసారు. ప్రస్తుతం, అతని పరిస్థితి తెలుసుకోటానికి ఇంటర్నెట్ లో వెతికినప్పుడు బీజేపీ లీడర్ రవిందర్ సింగ్ నెగి ఫేస్బుక్ పోస్ట్ లభించింది. అందులో, ఇది నా బెస్ట్ ఫ్రెండ్ జితు గుప్తాజీ అని, అతను పట్పర్ గంజ్ అసెంబ్లీ నియోజికవర్గం ఢిల్లీలో సామాజిక కార్యకర్త అని, అతను పూర్తిగా ఆరోగ్యంగా ఉన్నాడు అని మరియు ఎటువంటి వ్యాధి లేకుండా తన ఇంటి వద్ద బాగా ఉన్నాడని, ఎవరో అతని మరణానికి సంబంధించిన నకిలీ వార్తలను పోస్ట్ చేసారని, ఈ వార్తను ఎవరు పోస్ట్ చేసినా మేము అతనిపై పోలీసు కంప్లైంట్ దాఖలు చేస్తాము అని తన పోస్ట్ ద్వారా వివరించారు.
అయితే ఈ ఘటనకు సంబంధించి ఆల్ట్ న్యూస్, బూమ్ ఫాక్ట్ చెక్ వారు జితేంద్ర గుప్తాతో మాట్లాడారని అతనికి ఏమి అవలేదని,  క్షేమంగానే ఉన్నట్టు వారి ఆర్టికల్స్ ద్వారా తెలుస్తుంది. ఆ వ్యక్తి గుప్తా బూమ్ లైవ్ వారికి ఒక వీడియో పంపి అందులో, తన పేరు జితేంద్ర గుప్తా అని, తను చాలా ఆరోగ్యంగా ఉన్నారని, తనపై ఫేస్బుక్, ట్విట్టర్ లో జరుగుతున్న ఈ తప్పుడు వార్తలు ఏవైతే ప్రచారం చేస్తున్నారో అవి చేయొద్దని వివరించారు.
చివరగా, తిండి అక్కర్లేదు, మందిర్ కావాలి అని అన్న ఈ వ్యక్తి కోవిడ్-19 తొ మరణించలేదు.


text:
పాత ఫోటోని పెట్టి, ‘సీఏఏ (CAA) కి మద్దతుగా వెళుతున్న యువకుడు’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 24, 2020
ఒక ఫోటోని ఫేస్బుక్ లో పెట్టి, సీఏఏ (పౌరసత్వ సవరణ యాక్ట్) కి మద్దతుగా వెళుతున్న యువకుడు అని దాని గురించి చెప్తున్నారు. ఫొటోలోని వ్యక్తికి ఒక కాలు మాత్రమే ఉంటుంది, ఒక చేతిలో ఆర్మ్ స్టిక్ పట్టుకుని, మరొక చేతిలో జాతీయ జెండా పట్టుకుని ఉంటాడు. పోస్టులో చెప్పినదాంట్లో ఎంతవరకు వాస్తవం ఉందో పరిశీలిద్దాం.
సీఏఏ (CAA) కి మద్దతుగా వెళుతున్న యువకుడి ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులోని ఫోటో ఇంటర్నెట్ లో కనీసం డిసెంబర్ 2018 నుండి ఉంది. కావున, దానికీ మరియు పౌరసత్వ సవరణ యాక్ట్, 2019 (సీఏఏ) కి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
పౌరసత్వ సవరణ బిల్, 2019 పార్లమెంట్ లో పాస్ అయిన అనంతరం రాష్ట్రపతి సమ్మతితో యాక్ట్ (పౌరసత్వ సవరణ యాక్ట్, 2019) గా అయినట్లు ‘Live Mint’ వారి డిసెంబర్ 13, 2019 కథనం లో చూడవొచ్చు.
పోస్టులోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే ఫొటోతో ఉన్న ఒక ట్వీట్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వచ్చింది. ఆ ట్వీట్ ద్వారా ఆ ఫోటో ఏ సందర్భానికి సంబంధించినదో తెలియలేదు, కానీ దానిని డిసెంబర్ 19, 2018 న పెట్టినట్లుగా తెలిసింది. కావున, ఫోటోకీ మరియు పౌరసత్వ సవరణ యాక్ట్, 2019 (సీఏఏ) కి ఎటువంటి సంబంధం లేదు
pic.twitter.com/kTYXfxwMnF
చివరగా, ఒక పాత ఫోటోని పెట్టి,  ‘సీఏఏకి  మద్దతుగా వెళుతున్న యువకుడు’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 24, 2020


text:
ఈ ఫోటోలోని వ్యక్తి ట్రంప్ ని పూజించడానికి, వలసదారుల విషయంలో ట్రంప్ వ్యాఖ్యలకి సంబంధం లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 20, 2020
వలసదారులు విషయం లో ట్రంప్ చేసిన వ్యాఖ్యలకి భయపడి ట్రంప్ ఫోటోకి పూజ చేస్తున్నారు అని చెప్తూ ఉన్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఒక వ్యక్తి ట్రంప్ ని పూజిస్తున్న ఫోటో కూడా ఈ పోస్టులో షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అమెరికా చట్టాలను ఉల్లంఘించి ఆ దేశంలో అక్రమంగా నివసిస్తున్న ఇతర దేశస్తులని వెనక్కి తీసుకోని దేశాల పట్ల కఠినంగా వ్యవహరిస్తాం అన్న ట్రంప్ వ్యాఖ్యలకి భయపడి ట్రంప్ ఫోటోకి పూజ చేస్తున్నారు.
ఫాక్ట్(నిజం): పోస్టులో ఉన్న వ్యక్తి కొన్ని సంవత్సరాల ముందు నుండే ట్రంప్ కి పూజ చేస్తున్నాడు. పైగా పోస్టులో ఉన్న ఫోటోలో సావర్కర్, మోడీ ఫోటోలని ఫోటోషాప్ చేసి అతికించారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో ఉన్న ఫోటోని క్రాప్ చేసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ ఫోటోలో ఉన్న వ్యక్తి గురించిన ఒక వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ వార్తా కథనం 23 జూన్ 2018న ప్రచురించబడింది. ఈ కథనం ప్రకారం ఫోటోలో ఉన్నది జనగామ దగ్గర్లోని కొన్నే గ్రామానికి చెందిన బుస్సా కృష్ణ అని తెలిసింది. 2017 ఫిబ్రవరిలో అమెరికాలో జరిగిన జాత్యాహంకార దాడిలో శ్రీనివాస్ కూచిభొట్ల అనబడే భారత టెక్కీ చనిపోయిన తరవాత ట్రంప్ ఫొటోలకి పూజలు చేయడం మొదలుపెట్టాడని తెలుస్తుంది. వలసదారుల వ్యవహారంలో ట్రంప్ పాలసీ నేపథ్యంలో రెండు దేశాల మధ్య సంబంధాలు మెరుగుపడాలనే ఉద్దేశంతో ఈ పూజలు చేస్తున్నానని చెప్పాడు. ఐతే అమెరికా చట్టాలను ఉల్లంఘించి ఆ దేశంలో అక్రమంగా నివసిస్తున్న ఇతర దేశస్తులని వెనక్కి తీసుకోని దేశాల పట్ల కఠినంగా వ్యవహరిస్తాం అన్న ట్రంప్ వ్యాఖ్యలకి భయపడి ట్రంప్ ఫోటోని పూజిస్తున్నాడన్న అన్న వాదనలో నిజం లేదు.
ఐతే ఈ కథనంలో ప్రచురించిన ఫోటోని, పోస్టులో ఉన్న ఫోటోతో పోల్చి చూసినప్పుడు, వార్తా కథనంలో ఉన్న ఫోటోలో ట్రంప్ ఫోటో తల మీద పెట్టుకున్న వ్యక్తి వెనకాల గోడపైన ఉన్న దేవుడి ఫోటో స్థానంలో గాడ్సే మరియు సావర్కర్ ఫోటోని, ఇద్దరు వ్యక్తులు కూర్చొని ఉన్న ఫోటో స్థానంలో మోడీ ఫోటోని అతికించారని స్పష్టంగా అర్ధమవుతుంది. దీన్ని  బట్టి పోస్టులో ఉన్న ఫోటోలో మోడీ, సావర్కర్ ఫోటోని మరియు దీపాల ఫోటోలను ఫోటోషాప్ చేసి  అతికించారని చెప్పొచ్చు.
పోస్టులోని ఫోటోలో ఉన్న వ్యక్తి గురించి మరింత వెతకగా ఇతను ట్రంప్ కోసం గుడి కట్టించి అందులో ట్రంప్ విగ్రహం ఏర్పాటు చేసాడని తెలిసింది. దీనికి సంబంధించిన వీడియోను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, పోస్టులో ఉన్న వ్యక్తి కొన్ని సంవత్సరాల ముందు నుండే ట్రంప్ కి పూజ చేస్తున్నాడు. పైగా పోస్టులో ఉన్న ఫోటోలో సావర్కర్, మోడీ ఫోటోలని ఫోటోషాప్  ద్వారా అతికించారు.


text:
ఈ ఫోటో ‘పంచతత్త్వ విగ్రహాల ప్రతిష్ట’ వేడుకకి సంబంధించి 2019 లో రష్యా లో తీసినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 18, 2020
దేవుళ్ళ విగ్రహాలకు కరోనా వచ్చిందని, వాటిని క్వారంటైన్ లో ఉంచి వైద్యం అందిస్తున్నారని, విగ్రాహాలకి కరోనా రావటం ఏమిటని వ్యంగ్యంగా వెక్కిరిస్తూ ఒక ఫోటోతో కూడిన పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: దేవుళ్ళ విగ్రహాలకు కరోనా వచ్చిందని, వాటిని క్వారంటైన్ లో ఉంచి వైద్యం అందిస్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): అది 2019 లో రష్యా లో తీసిన ఫోటో. ‘పంచతత్త్వ విగ్రహాల ప్రతిష్ట’ అనే కార్యక్రమంలో భాగంగా ఆ విగ్రహాలను అలా మంచాల పై పెట్టారు. రష్యా లో జరిగిన ఆ కార్యక్రమానికి, కరోనా క్వారంటైన్ కి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని యాన్డెక్స్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, ఒక వీడియో సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తుంది. ఫోటోలోని విగ్రహాలు, మంచాలు ఆ వీడియోలో కూడా చూడవొచ్చు. ఆ వీడియోని జూలై 2019 లో ‘వీకే’ అనే రష్యన్ వెబ్సైటులో అప్లోడ్ చేసారని తెలుస్తుంది. అదే వీడియో యూట్యూబ్ లో కూడా ఉంది.
జూలై 2019 లో నిర్వహించిన ‘పంచ-తత్త్వ’ – ‘విగ్రహాల ప్రతిష్ట’ అనే కార్యక్రమానికి సంబంధించిన ఫిలిం అని చెప్తూ,  పై వీడియో పోస్ట్ చేసిన యూట్యూబ్ ఛానల్ వారే మరో వీడియోని పోస్ట్ చేసారు. దాంట్లో కూడా విగ్రహాలను మంచాల పై పెట్టినప్పుడు తీసిన వీడియో చూడవచ్చు. వీడియో టైటిల్ లో ‘Omsk’  అని రాసి ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. అది రష్యాలోని ఒక నగరం పేరు.
‘విగ్రహాల ప్రతిష్ట’ వేడుకలో భాగంగా అలా విగ్రహాలను మంచాల పై పెట్టినట్టు ‘వీకే’ వెబ్సైటులో పెట్టిన ఫోటోల కింద ఒకరు కామెంట్ చేసారు.
రష్యాలో జరిగిన ఆ కార్యక్రమానికి సంబంధించిన మరిన్ని ఫోటోలను ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
కావున, 2019 లో రష్యా లో జరిగిన ఆ కార్యక్రమానికి, కరోనా క్వారంటైన్ కి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. ‘పంచతత్త్వ’ గురించిన సమాచారం కోసం ‘ఇస్కాన్’ వెబ్సైటులో చూడవొచ్చు.
చివరగా, ‘పంచ తత్త్వ’ – ‘విగ్రహాల ప్రతిష్ట’ అనే వేడుకకి సంబంధించి 2019 లో రష్యాలో తీసిన ఫోటోని పెట్టి, దేవుళ్ళ విగ్రహాలకు కరోనా వచ్చిందని, వాటిని క్వారంటైన్ లో ఉంచి వైద్యం అందిస్తున్నారని తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.


text:
2016 ఫోటోని ‘ఇటీవల భారత సైనికులు జరిపిన కాల్పుల్లో మృతి చెందిన పాకిస్తాన్ సైనికులు’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 24, 2019
కొంతమంది పాకిస్తాన్ సైనికులు కొన్ని శవపేటికలకు వారి దేశ జెండాని కప్పుతున్న ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో పెట్టి ‘ఇటీవల భారత సైనికులు జరిపిన కాల్పుల్లో మృతి చెందిన పాకిస్తాన్ సైనికులు’ అని పోస్టు చేస్తున్నారు. ఆ ఆరోపణలో ఎంతవరకు నిజముందో కనుక్కుందాం.
ఇటీవల భారత సైనికులు జరిపిన కాల్పుల్లో మృతి చెందిన పాకిస్తాన్ సైనికుల ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఆ ఫోటో 2016 లో పాకిస్తాన్ లోని ఒక పోలీస్ ట్రైనింగ్ అకాడమీ మీద మిలిటెంట్లు జరిపిన కాల్పుల్లో మృతి చెందిన క్యాడెట్ లకు సంబంధించినది. కావున, పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
భారత సైన్యం 20 అక్టోబర్ 2019న పాకిస్తాన్ సైన్యం పై జరిపిన ఎదురు కాల్పుల్లో 6 నుండి 10 మంది పాకిస్తాన్ సైనికులు మృతి చెందినట్లుగా ‘News18’ వారి కథనం ద్వారా తెలుస్తుంది. పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఆ ఫోటో ‘Dawn’ వార్తా పత్రిక ప్రచురించిన కథనం లో లభించింది. ఆ ఆర్టికల్ ద్వారా, 2016 లో పాకిస్తాన్ లోని క్వెట్టా అనే ప్రాంతం లో ఉన్న ఒక పోలీస్ ట్రైనింగ్ అకాడమీ మీద మిలిటెంట్లు జరిపిన కాల్పుల్లో సుమారు 59 మంది క్యాడెట్ లు మృతి చెందినట్లుగా తెలుస్తుంది. ఆ ఆర్టికల్ లో ఆ సంఘటనకి సంబంధించిన చాలా ఫోటోలు ఉంటాయి, అందులో పోస్టులో పెట్టిన ఫోటో కూడా ఒకటి. ఆ ఫోటో క్రింద ‘జనరల్ మూసా స్టేడియంలో అంత్యక్రియల ప్రార్థన కోసం ఉంచబడిన పోలీస్ ట్రైనింగ్ అకాడమీ దాడిలో మరణించిన క్యాడెట్ల శవపేటికలు’ అనే  వివరణ ఉంది.
చివరగా, పోస్టులోని ఫోటో 2016 లో పాకిస్తాన్ లోని ఒక పోలీస్ ట్రైనింగ్ అకాడమీ మీద మిలిటెంట్లు జరిపిన కాల్పుల్లో మృతి చెందిన క్యాడెట్ లకు సంబంధించినది.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: October 24, 2019


text:
రాహుల్ గాంధీ పాదాలకు నమస్కరిస్తున్నట్టుగా కనిపిస్తున్న ఈ ఫోటోలోని వ్యక్తి కాంగ్రెస్ నాయకుడు మోతీలాల్ వోరా కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 31, 2023
92 ఏళ్ల కాంగ్రెస్ నాయకుడు మోతీలాల్ వోరా, 50 ఏళ్ల రాహుల్ గాంధీ పాదాలపై పడి నమస్కరిస్తున్న దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో బాగా షేర్ అవుతోంది. కాంగ్రెస్ పార్టీలో నెహ్రూ కుటుంబపాలన మరియు పార్టీ నాయకులు నెహ్రూ కుటుంబానికి చేస్తున్న బానిసత్వాన్ని వివరించేందుకు ఈ ఒక్క ఫోటో చాలని పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 92 ఏళ్ల కాంగ్రెస్ నాయకుడు మోతీలాల్ వోరా, 50 ఏళ్ల రాహుల్ గాంధీ పాదాలపై పడి నమస్కరిస్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటోలో రాహుల్ గాంధీ పాదాలకు నమస్కరిస్తున్నట్టుగా కనిపిస్తున్నది ఛత్తీస్‌గఢ్ కాంగ్రెస్ నాయకుడు త్రీభువనేశ్వర్ సరన్ సింగ్ డియో (టిఎస్ సింగ్ డియో), మోతీలాల్ వోరా కాదు. 2018 డిసెంబర్ నెలలో ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలో కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటైన తరువాత జరిగిన ప్రమాణ స్వీకారం కార్యక్రమంలో మన్మోహన్ సింగ్ పట్టుకున్న పుష్పగుచ్చం నుండి కింద పడిపోయిన ధారాన్ని టిఎస్ సింగ్ డియో తీస్తుండగా ఈ ఫోటో తీసినట్టు పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో కోసం కీ పదాలను ఉపయోగించి వెతికితే, ఈ ఫోటోని ఇదే క్లెయింతో 2019 నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నట్టు తెలిసింది. అయితే, 2019లో పెట్టిన కొన్ని పోస్టులలోని కామెంట్ సెక్షన్లో, ఈ ఫోటోలో రాహుల్ గాంధీ పాదాలకు నమస్కరిస్తున్నట్టుగా కనిపిస్తున్నది ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలో నూతనంగా ఏర్పడిన కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వంలో మంత్రిగా ప్రమాణ స్వీకారం చేసిన త్రీభువనేశ్వర్ సరన్ సింగ్ డియో (టిఎస్ సింగ్ డియో అని  పిలుస్తారు) అని కొందరు యూసర్లు తెలిపారు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి కీ పదాలను ఉపయోగించి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ పత్రిక వార్త సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ (ఆర్కైవ్డ్) దొరికింది. ఛత్తీస్‌గఢ్ రాష్ట్రంలో కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటైన తరువాత 17 డిసెంబర్ 2018 నాడు జరిగిన ప్రమాణ స్వీకార కార్యక్రమంలో ఈ ఫోటో తీసినట్టు తెలిసింది. రాహుల్ గాంధీ కాలి కింద పడిన ధారాన్ని టిఎస్ సింగ్ డియో తీస్తుండగా ఈ ఫోటో తీసినట్టు పత్రిక వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసింది.
ఈ సంఘటన జరిగినప్పుడు తాను అక్కడే ఉన్నానని, మన్మోహన్ సింగ్ పట్టుకున్న పుష్పగుచ్ఛం నుండి కింద పడిపోయిన ఒక ధారాన్ని టిఎస్ సింగ్ డియో తీస్తుండగా ఈ ఫోటో తీశారని ఒక సీనియర్ జర్నలిస్ట్ Quint వార్తా సంస్థకు స్పష్టం చేశారు.
అయితే, 17 డిసెంబర్ 2018 నాడు ఛత్తీస్‌గఢ్ కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వంలో క్యాబినెట్ మంత్రిగా ప్రమాణస్వీకారం చేసిన తరువాత టిఎస్ సింగ్ డియో రాహుల్ గాంధీ పాదాలకు నమస్కరించడానికి ప్రయత్నించగా, రాహుల్ గాంధీ అతన్ని ఆపి కరచాలనం ఇచ్చారు. ఈ విషయాన్ని టిఎస్ సింగ్ డియో పలు వార్తా సంస్థలుకు కూడా వివరించారు. మధ్యప్రదేశ్ కాంగ్రెస్ నాయకుడు మోతీలాల్ వోరా 92 ఏళ్ల వయసులో 21 డిసెంబర్ 2020 నాడు మరణించారు. ఈ ఫోటోలో రాహుల్ గాంధీ పాదాలకు నమస్కరిస్తున్నట్టుగా కనిపిస్తున్నది ఛత్తీస్‌గఢ్ కాంగ్రెస్ నాయకుడు టిఎస్ సింగ్ డియో, మోతీలాల్ వోరా కాదని అనేక వార్తా సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేశాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, రాహుల్ గాంధీ పాదాలకు నమస్కరిస్తున్నట్టుగా కనిపిస్తున్న ఈ ఫోటోలోని వ్యక్తి కాంగ్రెస్ నాయకుడు మోతీలాల్ వోరా కాదు.


text:
వెల్ఫేర్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా జెండాను కేరళలో పాలస్తీనాకు మద్దతుగా ముస్లింలు ఇటలీ జెండా పట్టుకొని ర్యాలీ నిర్వహించారని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 26, 2023
కేరళలో పాలస్తీనాకు మద్దతు పలుకుతూ ముస్లింలు నిర్వహించిన ర్యాలీలో పాలస్తీనా జెండాకు బదులుగా ఇటలీ జెండాను ప్రదర్శించిన చిత్రమంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ బాగా షేర్ అవుతోంది. పాలస్తీనా జెండా, ఇటలీ జెండాలు ఒకే విధంగా ఉండటంతో కేరళలోని ముస్లింలు పాలస్తీనా జెండా అనుకొని ఇటలీ జెండాను పట్టుకొని ఊరంతా ర్యాలీ నిర్వహించారంటూ ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కేరళలో పాలస్తీనాకు మద్దతుగా ముస్లింలు ఇటీవల నిర్వహించిన ర్యాలీలో పాలస్తీనా జెండాకు బదులుగా ఇటలీ జెండాను ప్రదర్శించారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పాలస్తీనాకు మద్దతుగా వెల్ఫేర్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా కేరళ రాష్ట్రం కోజికోడ్ నగరంలో నిర్వహించిన ర్యాలీలోని చిత్రాన్ని ఈ ఫోటో చూపిస్తుంది.  ఈ ఫోటోలో ఉద్యమకారులు పట్టుకున్నది వెల్ఫేర్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా యొక్క జెండా, ఇటలీ జెండా కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని జాగ్రత్తగా గమనిస్తే, ఈ ఫోటోలో నిరసనకారులు పట్టుకున్న బ్యానర్‌పై వెల్ఫేర్ పార్టీ కేరళ అనే ఆంగ్ల అక్షరాలు రాసి ఉండటాన్ని మనం చూడవచ్చు. ఈ సమాచారం ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో కోసం వెతికితే, ఇదే ఫోటోని వెల్ఫేర్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా కేరళ కమ్యూనిటీ ఫేస్‌బుక్ పేజీ 17 అక్టోబర్ 2023 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది.
పాలస్తీనాకు మద్దతుగా, గాజా యోధులకు తమ సంఘీభావం తెలుపుతూ వెల్ఫేర్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా కేరళ రాష్ట్రం కోజికోడ్ నగరంలో ర్యాలీ నిర్వహించినట్టు ఈ ఫోటోలను షేర్ చేస్తూ తెలిపారు. ఈ ఫోటోలో నిరసనకారులు పట్టుకున్నది వెల్ఫేర్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా అధికారిక రాజకీయ పార్టీ జెండా అని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.
వెల్ఫేర్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా జెండాను, ఇటలీ మరియు పాలస్తీనా జెండాలతో పొలుస్తూ రూపొందించిన చిత్రాన్ని కింద చూడవచ్చు.
వెల్ఫేర్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా పాలస్తీనాకు మద్దతుగా నిర్వహించిన ఈ ర్యాలీకి సంబంధించి పలు వార్తా సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేశాయి. పై వివారాల ఆధారంగా ఫోటోలో నిరసనకారులు ఊపుతున్నది వెల్ఫేర్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా జెండా అని, ఇటలీ లేదా పాలస్తీనా జెండాలు కావని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, వెల్ఫేర్ పార్టీ ఆఫ్ ఇండియా జెండాను కేరళలో పాలస్తీనాకు మద్దతుగా ముస్లింలు ఇటలీ జెండా పట్టుకొని ర్యాలీ నిర్వహించారని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 26, 2023


text:
ఈ ఫోటోలో నరేంద్ర మోదీ పరమార్శిస్తున్నది పాకిస్తాన్ నుండి భారతదేశానికి వలస వచ్చిన హిందువులను కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 24, 2021
30 సంవత్సరాల క్రితం నరేంద్ర మోదీ, పాకిస్తాన్ నుంచి భారతదేశానికి వలస వచ్చిన హిందూ శరణార్థులను పరామర్శించి, వారి బాధలను తెలుసుకుంటున్న దృశ్యం, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. అంతేకాదు, జమ్మూకాశ్మీర్ లో ఆర్టికల్ 370 రద్దు కోసం నరేంద్ర మోదీ ముప్పై సంవత్సరాల క్రితం నిరాహారదీక్ష చేసినట్టు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 30 సంవత్సరాల క్రితం నరేంద్ర మోదీ, పాకిస్తాన్ నుంచి భారతదేశానికి వలస వచ్చిన హిందూ శరణార్థులను పరామర్శించి, వారి సమస్యలను తెలుసుకుంటున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): 1980వ దశాబ్దం మొదటి సంవత్సరాలలో నరేంద్ర మోదీ, ‘సంభాగ్ ప్రచారక్’ నిర్వహికుడిగా గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని గ్రామాలని సందర్శించి అక్కడి ప్రజల కష్టాల గురించి తెలుసుకున్నట్టు నరేంద్ర మోదీ వెబ్సైటులో తెలిపారు. ఈ క్రమంలో గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని ఒక గ్రామ ప్రజలని నరేంద్ర మోదీ పరామర్శిస్తుండగా ఈ ఫోటోని తీసారు. ఈ ఫోటోలో నరేంద్ర మోదీ పరామర్శిస్తున్నది పాకిస్తాని హిందూ శరణార్ధులని ఎక్కడ రిపోర్ట్ అవలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటో నరేంద్ర మోదీ  వెబ్సైటులో దొరికింది. నరేంద్ర మోదీ గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని ఒక గ్రామంలోని ప్రజలను పరామర్శిస్తున్న పాత దృశ్యం అని ఈ ఫోటో వివరణలో తెలిపారు. ఈ వెబ్సైటులో తెలిపిన సమాచారం ప్రకారం, 1980వ దశాబ్దం మొదటి సంవత్సరాలలో జనతా పార్టీ ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసిన తరువాత, నరేంద్ర మోదీ ‘సంభాగ్ ప్రచారక్’ నిర్వహికుడిగా గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని గ్రామాలని సందర్శించి అక్కడి ప్రజల కష్టాల గురించి తెలుసుకున్నట్టు వెబ్సైటులో తెలిపారు. ఈ క్రమంలోనే గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని ఒక గ్రామంలో నరేంద్ర మోదీ ప్రజలను పరామర్శిస్తున్న సందర్భంలో ఈ ఫోటోని తీసినట్టు వెబ్సైటులో తెలిపారు.
ఇదే ఫోటోని మరికొన్ని వార్తా సంస్థలు తమ ఆర్టికల్స్‌లో ఇదే వివరణతో పబ్లిష్ చేసాయి. ఆ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ఫోటోలో నరేంద్ర మోదీ పరామర్శిస్తున్నది పాకిస్తాన్ దేశం నుండి వలస వచ్చిన హిందువులనని ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదు. 2014 ఎన్నికలకు ముందు నరేంద్ర మోదీ బీజేపీ ప్రధాని అభ్యర్ధిగా పాకిస్తాన్ దేశం నుండి భారత దేశానికి వలస వచ్చిన హిందువులకు సమాన హక్కులు కల్పిస్తామని వాగ్ధానం చేసారు. ఇటీవల, రాజస్తాన్ జోధ్‌పూర్ జిల్లలో నివసిస్తున్న పాకిస్తాన్ వలస హిందువులు, తమకు ఆధార్ కార్డు లేనందున కరోనా వాక్సినేషన్ ఇవ్వడం లేదని, ట్రావెల్ సర్టిఫికెట్ల ఆధారంగా వాక్సినేషన్ అందించాలని ప్రభుత్వాన్ని కోరారు.
2019లో బీజేపీ ప్రభుత్వం ఆర్టికల్ 370ని రద్దు చేసిన తరువాత బీజేపీ నాయకుడు రామ్ మాధవ్, ఆర్టికల్ 370 రద్దు కోసం నరేంద్ర మోదీ చేసిన పాత దీక్షకు సంబంధించిన ఫోటోని తన ట్విట్టర్ హేండిల్‌లో షేర్ చేసారు. ఈ ఫోటోలో నరేంద్ర మోదీ వెనుక ఉన్న బ్యానరుపై “370 హటావో, ఆటంక్వాద్ కో మిటావో, దేశ్ బచావో” అని హిందీ అక్షరాలలో రాసి ఉంది. రామ్ మాధవ్ షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోకి సంబంధించి పబ్లిష్ ఆయిన న్యూస్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. 1991-92 సమయంలో మురళీ మనోహర్ జోషి నేతృత్వంలో నిర్వహించిన ‘ఏకతా యాత్ర’లో భాగంగా నరేంద్ర మోది ఈ దీక్షలో పాల్గొన్నట్టు తెలిసింది.
చివరగా, ఈ ఫోటోలో నరేంద్ర మోదీ  పరామర్శిస్తున్నది పాకిస్తాన్ నుండి భారతదేశానికి వలస వచ్చిన హిందువులను కాదు.

created: December 24, 2021


text:
ఫోటోలో ఉన్నది 5,500 సంవత్సరాల పురాతనమైన మూడు సింహాల విగ్రహం కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 11, 2021
ఫోటోలో ఉన్నది ఈజిప్ట్ కి చెందిన 5,500 సంవత్సరాల పురాతనమైన మూడు సింహాల విగ్రహం అని చెప్తూ, ఒక పోస్ట్ని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. అంతేకాదు, ఆ విగ్రహాన్ని అశోకుడి కాలం కంటే ముందే నిర్మించారని పోస్ట్ లో చెప్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఫోటోలో ఉన్నది ఈజిప్ట్ కి చెందిన 5,500 సంవత్సరాల పురాతనమైన మూడు సింహాల విగ్రహం.
ఫాక్ట్: విగ్రహం ‘సెర్బెరస్’ అనే మూడు తలల కుక్కది. గ్రీకు పురాణాల ప్రకారం సెర్బెరస్ పాతాళానికి రాజు అయిన హేడీస్ యొక్క కుక్క. అంతేకాదు, ఫోటోలోని విగ్రహం సుమారు 1,800 సంవత్సరాల ముందుది మాత్రమే; పోస్ట్ లో చెప్పినట్టు 5500 సంవత్సరాల పురాతనమైనది కాదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే ఫోటోని ఒకరు ట్విట్టర్ లో పోస్ట్ చేసి, ఆ విగ్రహం హెరాక్లియోన్ పురావస్తు మ్యూజియం లో ఉన్నట్టు రాసారు. అంతేకాదు, ఆ విగ్రహం మూడు తలల కుక్క సెర్బెరస్ ది అని రాసి ఉన్నట్టు చదవొచ్చు.
ఆ విగ్రహం ఉన్న హెరాక్లియోన్ పురావస్తు మ్యూజియం వారి వెబ్సైటులో కూడా ఆ విగ్రహం సెర్బెరస్ అనే కుక్క ది అని రాసి ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. అంతేకాదు, ఆ విగ్రహం సుమారు 1,800 సంవత్సరాల ముందుది అని రాసి ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. కాబట్టి, ఆ విగ్రహం అశోకుడి కాలం కంటే ముందుది కూడా కాదు. విగ్రహం కి సంబంధించిన వివరాలు ‘alamy’ స్టాక్ వెబ్సైటులో కూడా చూడవొచ్చు.
గ్రీకు పురాణాల ప్రకారం సెర్బెరస్ పాతాళానికి రాజు అయిన హేడీస్ యొక్క కుక్క. ప్రాణాలతో ఉన్నవారు పాతాళ లోకం లోనికి రాకుండా, లోపలికి వచ్చినవారిని బయటికి పోకుండా సెర్బెరస్ కాపలా కాసేది అని గ్రీకు పురాణాల్లో చదవొచ్చు. సెర్బెరస్ కి సంబంధించిన సమాచారాన్ని ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. హ్యారీ పోటర్ కథల్లోని ఫ్లఫ్ఫీ అనే క్యారెక్టర్ కూడా సెర్బెరస్ ఆధారంగా రూపొందించి ఉంటారని కొందరు రాసినట్టు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, ఫోటోలో ఉన్నది 5,500 సంవత్సరాల పురాతనమైన మూడు సింహాల విగ్రహం కాదు. విగ్రహం సెర్బెరస్ అనే మూడు తలల కుక్కది.

created: January 11, 2021


text:
ఈ ఫోటోలో అరవింద్ కేజ్రీవాల్ తో ఉన్నది ‘టూల్‌కిట్’ కేసులో నిందితురాలు నికిత జేకబ్ కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 16, 2021
భారతదేశ రైతు నిరసనలకి మద్దతుగా స్వీడన్ కి చెందిన గ్రేటా థన్‌బర్గ్ షేర్ చేసిన ‘టూల్‌కిట్’ పై ఢిల్లీ పోలీసులు నమోదు చేసిన కేసులో మహారాష్త్ర కి చెందిన నికిత జేకబ్ పేరు కూడా వచ్చింది; తన పై నాన్-బెయిలబుల్ వారెంట్ కూడా జారీ చేయబడింది. అయితే, ఢిల్లీ ముఖ్యమంత్రి అరవింద్ కేజ్రీవాల్ ఉన్న ఒక ఫోటోని పోస్ట్ చేసి, ఆ ఫోటోలో కేజ్రీవాల్ తో ఉన్నది నికిత జేకబ్ అని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. నికిత జాకబ్ మరియు ‘టూల్‌కిట్’ కేసు పై మరింత సమాచారం కోసం ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అరవింద్ కేజ్రీవాల్ తో ‘టూల్‌కిట్’ కేసులో నిందితురాలు నికిత జేకబ్ ఉన్న ఫోటో.
ఫాక్ట్:  ఫోటోలో అరవింద్ కేజ్రీవాల్ తో ఉన్నది నికిత జేకబ్ కాదు. తను ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ కి చెందిన అంకిత షా. ఆ ఫోటోని అంకిత షా 2019 లో పోస్ట్ చేసింది. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, ఆ ఫోటోని పోస్ట్ లో చెప్పిన క్లెయిమ్ తో చాలా మంది షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. అయితే, అలా పోస్ట్ చేసిన ఒక ట్వీట్ కింద, ఆ ఫోటోలో ఉన్నది ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ (ఆప్) వాలంటీర్ అంకిత షా అని ఒకరు కామెంట్ చేసారు.
Abe wo ankita shah hai AAP ki volunteer 🤦🏻♂
కొన్ని కీ-వర్డ్స్ తో వెతకగా, ఆ ఫోటోని అంకిత షా తన ఫేస్బుక్ మరియు ట్విట్టర్ అకౌంట్లలో 2019 లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. తన ట్విట్టర్ ప్రొఫైల్ లో ‘డై హార్డ్ ఫ్యాన్ !! అరవింద్ కేజ్రీవాల్ !! ఆప్ నేషనల్ సోషల్ మీడియా టీమ్ !! ఇండియా’ అని అంకిత షా రాసుకునట్టు చూడవొచ్చు. ఫోటోలో ఉన్నది నికిత జేకబ్ కాదని, అంకిత షా అని ఒకరు పెట్టిన పోస్ట్ ని అంకిత షా షేర్ చేసినట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, ఫోటోలో అరవింద్ కేజ్రీవాల్ తో ఉన్నది ‘టూల్‌కిట్’ కేసులో నిందితురాలు నికిత జేకబ్ కాదు. తను ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ కి చెందిన అంకిత షా.

created: February 16, 2021


text:
ఈ ఫోటోలలో కనిపిస్తున్న JNU విద్యార్ధులు శ్రీ రామ నవమి నాడు జరిగిన ఘర్షణలో నిజంగానే గాయపడ్డారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 14, 2022
శ్రీ రామ నవమి నాడు జవహర్‌లాల్ నెహ్రు విశ్వవిద్యాలయంలో (JNU)  జరిగిన ఘర్షణలో వామపక్ష భావజాల విద్యార్ధులు గాయపడిన బాధితులుగా నటిస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో రెండు ఫోటోలతో కూడిన ఒక పోస్టు షేర్ అవుతుంది. JNU కావేరి హాస్టల్లో శ్రీ రామనవమి రోజున మాంసాహార భోజనం తయారు చేయడానికి సంబంధించి, రామనవమి పుజకు ఆటంకం కలిగించారని చెప్తూ ABVP, వామపక్ష విద్యార్ధుల మధ్య వాగ్వాదం చెలరేగి గొడవకు దారితీసింది. ఈ ఘర్షణలో 15 మందికి పైగా విద్యార్ధులు గాయపడిన నేపథ్యంలో, ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: శ్రీ రామనవమి నాడు జరిగిన ఘర్షణలో JNU విద్యార్ధులు గాయాలైనట్టు నటిస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ రెండు ఫోటోల మధ్య ఆరు నిమిషాల వ్యవధి ఉంది. నీలిరంగు దుస్తులు ధరించిన మహిళ అపస్మారక స్థితిలో పడి ఉన్న ఫోటోని రాత్రి 8:15 గంటలకు తీసారు. ఆ తరువాత జరిగిన రాళ్ల దాడిలో గాయాలపాలైన మరొక మహిళ ఫోటోని రాత్రి 8:21 గంటలకు తీసారు. సోషల్ మీడియాలో తన ఫోటోల గురించి జరుగుతున్న అసత్య ప్రచారాల గురించి మధురిమ కుండు ట్వీట్ ద్వారా స్పష్టత కూడా ఇచ్చింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలతో పోలి ఉన్న ఫోటోలని షేర్ చేస్తూ ‘ది వైర్’ వార్తా సంస్థ 11 ఏప్రిల్ 2022 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. జవహర్‌లాల్ నెహ్రు విశ్వవిద్యాలయంలో శ్రీ రామనవమి పండగ రోజు మాంసాహార భోజనం తయారుచేయడానికి సంబంధించి ABVP, వామపక్ష విద్యార్ధుల మధ్య గొడవ జరిగినట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. ఈ ఘర్షణకు సంబంధించి ఢిల్లీ పోలీసులు కొందరు ABVP విద్యార్ధుల మీద ఎఫ్ఐఆర్ ఫైల్ చేసినట్టు తెలిసింది. అయితే, యూనివర్సిటీలో చదువుకుంటున్న వామపక్ష భావజాల విద్యార్ధులు, రామనవమి పుజకు ఆటంకం కలిగించారని ABVP విద్యార్ధులు కూడా ఆరోపించారు.
‘NDTV’ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ ప్రకారం ఈ ఫోటోలలో రక్తమోడుతున్న మహిళ పేరు ‘అఖ్తరిస్తా అన్సారి’ అని తెలిపారు. అఖ్తరిస్తా అన్సారి తను ఎయిమ్స్ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొంది కోలుకొని డిశ్చార్జ్ అయినట్టు 11 ఏప్రిల్ 2022 నాడు ట్వీట్ పెట్టింది. సిపిఐ (ఎంఎల్) నాయకురాలు కవితా కృష్ణన్ ట్వీట్ ఆధారంగా ఈ ఫోటోలలో నీలి రంగు దుస్తులు ధరించిన మహిళ పేరు మధురిమ కుండు అని తెలుసుకోగలిగాము.
#NDTVExclusive | "ABVP goons heckled the food supplier, not allowing him to supply chicken… They tried to grab female students, and brutally attack with anything they could find… I was attacked with a rock to my head": Akhtarista Ansari, injured in JNU clashes last night pic.twitter.com/Q14rrI779q
JNUలో ఘర్షణ జరుగుతున్న సమయంలో తీసిన తమ ఫోటోలని సోషల్ మీడియాలో తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారని మధురిమ కుండు 11 ఏప్రిల్ 2022 నాడు ట్వీట్ చేసింది. సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్న తమ రెండు ఫోటోలు ఆరు నిమిషాల వ్యవధిలో తీసినట్టు మధురిమ స్పష్టం చేసింది. “గాయపడిన తరువాత వెంటనే నేను స్పృహ కోల్పోయాను. నేను వెంటనే కోలుకొని బయటికి వెళ్ళడానికి ప్రయత్నిస్తున్నప్పుడు, అఖ్తరిస్తాకు ఒక పెద్ద రాయి తగిలింది.”, అని మధురిమ కుండు తన ట్వీట్లో స్పష్టం చేసింది. ఈ ఫొటోలకి సంబంధించిన మెటా డేటా ప్రకారం కూడా ఈ ఫోటోలు ఏ సమయంలో తీశారు  అన్నది స్పష్టమయింది.
చివరగా, ఈ ఫోటోలలో కనిపిస్తున్న JNU విద్యార్ధులు శ్రీ రామ నవమి రోజు జరిగిన ఘర్షణలో నిజంగానే గాయపడ్డారు; ఇవి నకిలీ గాయాలు కాదు.


text:
ఈ వీడియో 2012లో టర్కీలో జరిగిన నిరసనలకు సంబంధించింది, ఇప్పుడు ఫ్రాన్స్ లో జరుగుతున్న నిరసనలకు కాదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 29, 2020
ఫ్రాన్స్ లో పౌరసత్వ చట్టానికి వ్యతరేకంగా జరిగిన నిరసనలను ఫ్రెంచ్ పోలీసులు ఇలా టియర్ గ్యాస్ తో చెదరగొట్టారని చెప్తూ, దీనికి సంబంధించిన వీడియో షేర్ చేసిన  పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది.ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఫ్రాన్స్ లో పౌరసత్వ చట్టానికి వ్యతరేకంగా జరిగిన నిరసనలను ఫ్రెంచ్ పోలీసులు ఇలా టియర్ గ్యాస్ తో చెదరగొట్టిన వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియో 2012లో టర్కీలోని హక్కరిలో కొందరు విద్యార్థులు జైళ్లలో ఖైదీలు చేపట్టిన నిరాహార దీక్షలకు మద్దతుగా రోడ్డుపైన ప్రార్ధనలు నిర్వహిస్తుండగా పోలీసులు వారిని టియర్ గ్యాస్, వాటర్ క్యాన్స్ తో చెదరగొట్టిన ఘటనకు సంబంధించింది.  కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులో వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఇలాంటిదే ఒక వీడియో యూట్యూబ్ లో దొరికింది. ఈ వీడియో 09 నవంబర్ 2012న అప్లోడ్ చేసినట్టు ఉంది. పైగా ఈ వీడియో వివరణ ‘Civil Friday prayer with gas bombs – Yüksekova – Gever’ ప్రకారం ఈ ఘటన టర్కీలో జరిగినట్టు తెలుస్తున్నది. ఈ వీడియో అప్లోడ్ చేసిన తేదీ బట్టి ఈ వీడియో ఇంటర్నెట్ లో 2012 నుండే అందుబాటులో ఉందని చెప్పొచ్చు.
యూట్యూబ్ వీడియో ఆధారంగా గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా, పోస్టులో ఉన్న వీడియోని పోలిన ఫోటోలని ప్రచురించిన కొన్ని 2012 వార్తా కథనాలు మాకు లభించాయి. ఈ కథనాల ప్రకారం ఈ ఫొటోలు 2012లో  టర్కీలోని హక్కరిలో కొందరు విద్యార్థులు జైళ్లలో ఖైదీలు చేపట్టిన నిరాహార దీక్షలకు మద్దతుగా రోడ్డుపైన ప్రార్ధనలు నిర్వహిస్తుండగా పోలీసులు వారిని టియర్ గ్యాస్,  వాటర్ క్యాన్స్ తో చెదరగొట్టినప్పుడు తీసినవి. ఈ ఘటనకు సంబంధించి మరికొన్ని ఫోటోలు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఇంకా ఈ ఘటనకి సంబంధించి మరికొన్ని వార్త కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
ఇంకా పోస్టులో ఉన్న వీడియోలో వాహనాలపై ‘POLIS’ రాసి ఉండడం చూడొచ్చు. టర్కీలో పోలీసు వాహనాలపై ఇలానే రాసివుంటుంది. ఫ్రాన్స్ లో పోలీస్ వాహనాలపై ‘POLICE‘ అని రాస్తారు. వీటన్నిటి ఆధారంగా పోస్టులో ఉన్న వీడియో 2012 టర్కీలో జరిగిన ఆందోనళకు సంబంధించిందని, ఇపుడు ఫ్రాన్స్ జరుగుతున్న నిరసనలకు  కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
ఇటీవల ప్రాఫెట్ మొహమ్మద్ కార్టూన్లు క్లాస్ లో ప్రదర్శించిన కారణంగా శామ్యూల్ పాటీ అనే టీచర్ తలని ఒక 18 ఏళ్ల ముస్లిం యువకుడు నరికివేసిన ఘటన పారిస్ లో జరిగింది. అంతే కాక,  ఫ్రాన్స్ ప్రెసిడెంట్ ఇమ్మాన్యుయెల్ మాక్రాన్ ఇస్లాంపై  చేసిన వ్యాఖ్యల నేపథ్యంలో ఫ్రాన్స్ తో సహా పలు దేశాలలో ఆయనకు వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న నిరసనల మధ్య ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే పోస్టులు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, ఈ వీడియోకి ఇప్పుడు ఫ్రాన్స్ లో జరుగుతున్న నిరసనలకు సంబంధం లేదు

created: October 29, 2020


text:
ఈ ఫోటోలో ఉన్నది 1400 సంవత్సరాల క్రితం నిర్మించిన శివాలయంలో ఉన్న కంప్యూటర్ మరియు కీ-బోర్డు శిల్పం కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 5, 2022
“1400 సంవత్సరముల క్రితం పల్లవ రాజు రెండవ నరశింహవర్మ కర్ణాటకలోని తలగిరిలో శివాలయము నిర్మించారు. ఈ ఆలయ శిల్పాలలో కంప్యూటర్ ను కీ-బోర్డుతో సహా ఉన్న శిల్పం ఎంతో ఆకర్షణగా ఉంది.”, అని చెప్తూ ఒక ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 1400 సంవత్సరాల క్రితం పల్లవ రాజు రెండవ నరశింహవర్మ కర్ణాటకలోని తలగిరిలో నిర్మించిన శివాలయం యొక్క శిల్పాలలో కంప్యూటర్ మరియు కీ-బోర్డుతో సహా ఉన్న ఒక శిల్పం యొక్క ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఫోటోలో ఉన్నది కర్ణాటకలోని శివాలయంలో ఉన్న ఒక శిల్పం కాదు. అది రౌల్ క్రూజ్ అనే ఒక ఆర్టిస్ట్ గీసిన బొమ్మ. అంతేకాదు, పోస్ట్‌లో చెప్పినట్టు అది 1400 సంవత్సరాల క్రితం నిర్మించిన శిల్పం కాదు, ఈ మధ్య కాలంలో (2006లో) గీసిన బొమ్మ. కావున, పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్‌లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌లో వెతకగా, అలాంటి ఫోటోలే సెర్చ్ రిజల్ట్స్‌లో చాలా వచ్చాయి. ‘Cosmos Latinos’ అనే పుస్తకం యొక్క కవర్ మీద అదే ఫోటో ఉన్నట్టు చూడవచ్చు. ఆ ఫోటోలో ఉన్న బొమ్మని గీసింది రౌల్ క్రూజ్ అనే ఒక ఆర్టిస్ట్ అని ఆ పుస్తకం వెనకాల ఉన్నట్టు చదవచ్చు. ఇదే విషయం మరో వెబ్‌సైట్‌లో కూడా చూడవచ్చు. కాబట్టి, ఫోటోలో ఉన్నది కర్ణాటకలోని శివాలయంలో ఉన్న ఒక శిల్పం కాదు.
రౌల్ క్రూజ్ యొక్క వివిధ సోషల్ మీడియా అకౌంట్లలో కూడా అలాంటి ఫోటోలే ఉన్నట్టు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. పోస్ట్‌లో చెప్పినట్టు అది 1400 సంవత్సరాల క్రితం నిర్మించిన శిల్పం కాదు, ఈ మధ్య కాలంలో గీసిన బొమ్మ.
చివరగా, ఫోటోలో ఉన్నది రౌల్ క్రూజ్ అనే ఒక ఆర్టిస్ట్ గీసిన బొమ్మ, 1400 సంవత్సరాల క్రితం నిర్మించిన శివాలయంలో ఉన్న కంప్యూటర్ మరియు కీ-బోర్డు శిల్పం కాదు.

created: August 5, 2022


text:
ఈ ఫోటో ఇప్పుడు పాకిస్తాన్ లో ఆర్మీకి , పోలీసులకి మధ్య జరుగుతున్న గొడవలకి సంబంధించింది కాదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 22, 2020
పాకిస్తాన్ లోని పెషావర్ లో సైనికుడ్ని కొడుతున్న పోలీసులు, పోలీసులకు సాయంగా ప్రజలు కూడా సైనికుల మీద ఒక చెయ్యేస్తున్నట్టు చెప్తూ, దీనికి సంబంధించిన ఫోటో ఒకటి  షేర్ చేసిన  పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పాకిస్తాన్ లో ఒక సైనికున్ని పోలీసులు కొడుతుండగా ప్రజలు సైనికులకు మద్దతు తెలుపుతున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ ఫోటో 2016 పాకిస్తాన్ లోని ఖైబర్-పఖ్తున్ఖ్వా లో నేషనల్ హైవే అండ్ మోటార్వే పోలీసులపై పాకిస్తాన్ సైనికులు దాడి చేసిన ఘటనకి సంబంధించింది. ఈ ఫోటోకి  ఇప్పుడు పాకిస్తాన్ లో ఆర్మీకి , పోలీసులకి మధ్య జరుగుతున్న గొడవలకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులో ఉన్న ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని ప్రచురించిన 2016 వార్తా కథనం ఒకటి మాకు దొరికింది. ఈ కథనం ప్రకారం ఈ ఫోటో పాకిస్తాన్ లోని ఖైబర్-పఖ్తున్ఖ్వా ప్రావిన్స్ లోని జహాంగీర టౌన్ లో రాష్ డ్రైవింగ్ చేస్తున్న సైనికుల్ని నేషనల్ హైవే అండ్ మోటార్వే పోలీసులు(NHMP) అడ్డుకున్నప్పుడు వారిపై  సైనికులు దాడి చేసిన ఘటనకి సంబంధించినవి. ఈ ఘటనపై NHMP DIG రాసిన రిపోర్ట్ కూడా ఇదే విషయాన్ని  తెలుపుతుంది. ఈ ఘటనకి సంబంధించి మరొక వార్తా  కథనం ఇక్కడ చదవొచ్చు.
ఈ విషయాన్నీ ధ్రువీకరిస్తూ పాకిస్తాన్ ఆర్మీ అధికారిక మీడియా విభాగమైన ISPR తమ ఫేస్  బుక్ అకౌంట్ లో ఒక పోస్ట్ చేసింది. ఈ పోస్టుని ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ ఘటనపై సంబంధించిన న్యూస్ వీడియోస్ ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. దీన్నిబట్టి ఈ ఫోటో పాతదని, ఇప్పుడు పాకిస్తాన్ లో పోలీసులకి, ఆర్మీకి మధ్య జరుగుతున్న గొడవలకి సంబంధించినది కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
ఇటివలి  కాలంలో పాకిస్తాన్ లోని సింధ్ ప్రావిన్స్ లో పోలీసులకి, ఆర్మీ కి మధ్య జరుగుతున్న గొడవల నేపథ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే పోస్టులు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, ఈ ఫోటో 2016 పాకిస్తాన్ లోని ఖైబర్-పఖ్తున్ఖ్వా లో నేషనల్ హైవే అండ్ మోటార్వే పోలీసులపై పాకిస్తాన్ సైనికులు దాడి చేసిన ఘటనకి సంబంధించింది.

created: October 22, 2020


text:
ఈ ఫోటో అమెరికా నుండి వచ్చిన కొడుక్కి అపార్ట్మెంట్‌లో తల్లి అస్థిపంజరం కనిపించిన ఘటనకు సంబంధించింది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 3, 2021
అమెరికా నుండి వచ్చిన కొడుక్కి ఇంట్లో తన తల్లి అస్థిపంజరం కనిపించిన ఘటన ముంబైలో జరిగిందని రిపోర్ట్ చేసిన ఒక న్యూస్ పేపర్ క్లిప్ ని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ న్యూస్ క్లిప్ లో ఆ అస్థిపంజరం ఫోటో కూడా ప్రచురించారు.  ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తకి సంబంధించిన నిజమెంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ముంబైలో అమెరికా నుండి వచ్చిన కొడుక్కి ఇంట్లో తన తల్లి అస్థిపంజరం కనిపించిన ఘటనకి సంబంధించిన ఫోటో.
ఫాక్ట్(నిజం): 2016లో నైజీరియాలోని ఒగున్ రాష్ట్రంలో ఒక పాస్టర్ ఇంట్లో అస్థిపంజరం దొరికింది, ఈ ఫోటో ఆ ఘటనకి సంబంధించింది. కాకపోతే 2017లో ముంబైలో కూడా ఇలాంటి ఘటనే జరిగింది. అమెరికా నుండి వచ్చిన కొడుక్కి అపార్ట్మెంట్‌లో తల్లి అస్థిపంజరం కనిపించింది. కాకపోతే వైరల్ అవుతున్న న్యూస్ క్లిప్‌లో ఈ ఘటనకి సంబంధించి కొంత వక్రీకరించి రాసారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన అస్తిపంజరం ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని 2016లో ప్రచురించిన పలు నైజీరియన్ వార్తా కథనాలు కనిపించాయి. నైజీరియాలోని ఒగున్ రాష్ట్రంలో ఒక పాస్టర్ ఇంట్లో అస్థిపంజరం దొరికిందని, ఈ అస్థిపంజరం తప్పిపోయిన పాస్టర్ సోదరిది అయ్యుంటుందని ఈ కథనాల ప్రకారం తెలుస్తుంది.
పైన తెలిపిన విషయాన్నే చెప్తూ ఇదే ఫోటోని ప్రచురించిన మరికొన్ని 2016 నైజీరియన్ వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఐతే ఇలాంటిదే ఒక ఘటన 2017లో ముంబైలో జరిగింది. ‘రితురాజ్ సాహ్ని అనే వ్యక్తి అమెరికా నుండి తిరిగి వచ్చి ముంబైలోని వారి అపార్ట్‌మెంట్‌లో చూసే సరికి అతనికి తన తల్లి, 63 ఏళ్ల ఆశా సాహ్ని  అస్థిపంజరం కనిపించింది. రితురాజ్ తన తల్లితో సంవత్సరం నుండి మాట్లాడలేదు, అతను ఎప్పుడు కాల్ చేసినా ఆమె ఫోన్ స్విచ్ ఆఫ్ అని వచ్చేది అని వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. అతను తన తల్లి గురించి తెలుసుకోమని అపార్ట్మెంట్ సొసైటీ సభ్యులను అడిగినా ఎవరూ పట్టించుకోలేదంటూ ఇండియా టుడే కథనం ప్రకారం తెలుస్తుంది. పైగా ఈ కథనం ప్రకారం  తన మరణానికి ఎవరూ బాధ్యులు కాదని ఆశా సాహ్ని సూసైడ్ నోట్ రాసి చనిపోయినట్టు తెలుస్తుంది.
దీన్ని బట్టి పోస్టులో చెప్తున్నటువంటి ఘటన ఒకటి గతంలో ముంబైలో జరిగినప్పటికీ, ఆ ఫోటో మాత్రం ముంబై ఘటనకి సంబంధించింది కాదని, అది నైజీరియాలో జరిగిన మరొక ఘటనకి సంబంధించిందని అర్ధమవుతుంది. పైగా పోస్టులో ఈ ఘటనకి సంబంధించిన కథనాన్ని కూడా కొంత వక్రీకరించినట్టు అర్ధంచేసుకోవచ్చు.
చివరగా, అమెరికా నుండి వచ్చిన కొడుక్కి అపార్ట్మెంట్‌లో తల్లి అస్థిపంజరం కనిపించిన ఘటన నాలుగు సంవత్సరాల కింద ముంబైలో జరిగింది, ఈ ఫోటో ఆ ఘటనకు సంబంధించింది కాదు.

created: September 3, 2021


text:
ఈ ఫోటో 2019 మాండ్య ఎన్నికలలో సుమలతకు మద్దతుగా దర్శన్ మరియు యష్ ప్రచారంలో పాల్గొన్నప్పటిది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 24, 2023
మాండ్యాలో బీజేపీ ఎన్నికల ప్రచారంలో సుమలతకు మద్దతుగా కన్నడ నటులు యష్ మరియు దర్శన్ పాల్గొన్నారని చెప్తూ వీళ్ళు ముగ్గురు కలిసి ఉన్న ఫోటో ఒకటి షేర్ చేసిన పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ ఫోటోకు సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మాండ్యాలో బీజేపీ ఎన్నికల ప్రచారంలో సుమలతతో పాటు కన్నడ నటులు యష్ మరియు దర్శన్ పాల్గొన్న ఫోటో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ ఫోటో 2019 మాండ్య ఎన్నికలలో దర్శన్ మరియు యష్ సుమలత తరపున ఎన్నికల ప్రచారంలో పాల్గొన్నప్పటిది. వచ్చే నెలలో జరగబోయే 2023 కర్ణాటక అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో సుమలత మరియు దర్శన్ బీజేపీకి తమ మద్దతును ప్రకటించి, ప్రచారంలో కూడా పాల్గొన్నారు. కాగా యష్ మాత్రం ఏ పార్టీకి తన మద్దతు ప్రకటించినట్టు గాని లేదా ప్రచారంలో పాల్గొన్నట్టు గానీ రిపోర్ట్స్ లేవు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
కర్ణాటక రాష్ట్రంలో 13 మే 2023న అసెంబ్లీ జనరల్ ఎన్నికలు జరుగనున్నాయి. అన్నీ పార్టీలు ప్రచారం నిర్వహిస్తున్నాయి. కిచ్చా సుదీప్ వంటి నటులు బీజేపీకి తమ మద్దతును ప్రకటించారు.
2019లో మాండ్య పార్లమెంట్ నియోజిక వర్గం నుండి పోటీ చేసి గెలిచిన సుమలత, ప్రస్తుత ఎన్నికల్లో బీజేపీకి తన మద్దతును ప్రకటించింది. బీజేపీ తరపున ఎన్నికల ప్రచారంలో పాల్గొంది.
ఇదే క్రమంలో కన్నడ నటుడు దర్శన్ కూడా బీజేపీకి తన మద్దతు తెలపి, ప్రచారంలో కూడా పాల్గొన్నాడు. మాండ్యలో జరిగిన ఎన్నికల ప్రచారంలో దర్శన్ సుమలతతో కలిసి పాల్గొన్నాడు. దీనికి సంబంధించిన వార్తా కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఐతే పోస్టులో చెప్తున్నట్టు మరో కన్నడ నటుడు యష్ బీజేపీ ఎన్నికల ప్రచారంలో పాల్గొన్నట్టు  ఎటువంటి కథనాలు లేవు. యష్ ఈ ఎన్నికల్లో బీజేపీకి మద్దతు ప్రకటించినట్టు కూడా ఎటువంటి కథనాలు లేవు. పైగా వార్తా కథనాల ప్రకారం వివిధ ప్రధాన పార్టీలకు చెందిన నేతలు ప్రచారం కోసం యష్‌ని సంప్రదించగా, యష్ ఈ అభ్యర్ధనలను తిరస్కరించినట్టు తెలుస్తుంది.
వైరల్ అవుతున్నది పాత ఫోటో:
2019లో మాండ్య పార్లమెంట్  ఎన్నికల్లో మాజీ కాంగ్రెస్ ఎంపీ అంబరీష్  భార్య సుమలత ఇండిపెండెంట్‌గా పోటీ చేసి గెలిచింది. ఐతే ఈ ఎన్నికలో బీజేపీ సుమలతుకు మద్దతు ప్రకటించింది.
అలాగే నటులు దర్శన్ మరియు యష్ కూడా సుమలతకు మద్దతు ప్రకటించడమే కాకుండా ఎన్నికల ప్రచారంలో కూడా పాల్గొన్నారు. వైరల్ ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోను ఏప్రిల్ 2019లో ప్రచురించిన పలు వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి.
ఈ కథనాల ప్రకారం 2019లో జరిగిన మాండ్య ఎన్నికలో సుమలతకు మద్దతుగా దర్శన్ మరియు యష్ ప్రచారం పాల్గొన్నప్పుడు తీసింది. ఇదే విషయాన్ని ధృవీకరిస్తున్న మరొక వార్తా కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, ఈ ఫోటో 2019 మాండ్య ఎన్నికలో సుమలతకు మద్దతుగా దర్శన్ మరియు యష్ ప్రచారంలో పాల్గొన్నప్పటిది.


text:
ఈ ఫోటో చైనాలో జరిగిన ట్రాఫిక్ జామ్ కి సంబంధించింది; ఈ ఫోటోకి జర్మనీకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 3, 2021
రోడ్డుపై వందల కార్లు ట్రాఫిక్ జామ్ లో ఇరుక్కుపోయినట్టు ఉండే ఒక ఫోటోని షేర్ చేస్తూ జర్మనీ ప్రభుత్వం పెట్రోల్ రేట్లు పెంచడంతో అక్కడి ప్రజలు నిరసనగా ఇలా రోడ్లపై తమ కార్లు వదిలి వెళ్లారని, వెంటనే ఆ దేశ ప్రభుత్వం పెట్రోల్ రేట్లు తగ్గించిందని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: జర్మనీ ప్రభుత్వం పెట్రోల్ రేట్లు పెంచడంతో అక్కడి ప్రజలు నిరసనగా రోడ్లపై తమ కార్లు వదిలి వెళ్లిన ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటో 2012లో  చైనాలో సెలవుల సందర్భంగా అక్కడి ప్రభుత్వం మోటార్ వే టోల్స్ రద్దు చేసి రోడ్డు ప్రయాణం ఉచితం చేయడంతో ప్రజలు భారీ ఎత్తున రోడ్లపై ప్రయాణించడంతో గ్వాంగ్డాంగ్ ప్రావిన్స్ లోని షెన్‌జెన్ పట్టణంలో సంభవించిన ట్రాఫిక్ జామ్ కి సంబంధించింది. ఈ ఫోటోకి జర్మనీకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని 2012లో ప్రచురించిన ది టెలిగ్రాఫ్ పత్రిక వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం ఈ ఫోటో చైనాలోని గ్వాంగ్డాంగ్ ప్రావిన్స్ లో ఉన్న షెన్‌జెన్ పట్టణంలో జరిగిన ట్రాఫిక్ జామ్ కి సంబంధించింది. 2012లో  చైనాలో సెలవుల సందర్భంగా అక్కడి ప్రభుత్వం మోటార్ వే టోల్స్ రద్దు చేసి రోడ్డు ప్రయాణం ఉచితం చేయడం ఇలా ట్రాఫిక్ జామ్ కి దారితీసిందని ఈ కథనం యొక్క సారాంశం. ఈ ట్రాఫిక్ జాం కి సంబంధించి షట్టర్ స్టాక్ ఫోటోగ్రాఫర్ తీసిన మరిన్ని ఫోటోలు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
పైన పేర్కొన్న వార్తా కథనం ఆధారంగా గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా 2012లో చైనాలో జరిగిన ఈ ట్రాఫిక్ జామ్ కి సంబంధించి ది అట్లాంటిక్ ప్రచురించిన వార్తా కథనం కనిపించింది. విటన్నిటి బట్టి ఈ ఫోటో జర్మనీ లో పెట్రోల్ ధరలు పెంచడంతో అక్కడి ప్రజలు నిరసనగా తమ కార్లని రోడ్లపై వదిలేసిన ఘటనకి సంబంధించింది కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
01 ఫిబ్రవరి 2021న కేంద్ర ప్రభుత్వం పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ పై ప్రవేశపెట్టిన అగ్రికల్చర్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ అండ్ డెవలప్మెంట్ సెస్ (AIDC) విధించిన నేపథ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే వార్తలు సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు.
ఐతే కేంద్ర ప్రభుత్వం కొత్తగా ప్రవేశపెట్టిన సెస్ వల్ల వినియోగదారుడిపై అధికంగా ఎటువంటి భారం పడడంలేదు. ఎందుకంటే కొత్తగా విధించిన సెస్ కి అనుగుణంగా పెట్రోల్ మరియు డీజిల్ పై కేంద్ర ప్రభుత్వం విధించే బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ మరియు స్పెషల్ అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ రెట్లని తగ్గించారు. దీనితో రాష్ట్రాల ఆదాయంలో కోత పడుతుంది. దీనికి సంబంధించి FACTLY రాసిన ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఇంకా పెట్రోల్ పై విధించే టాక్స్ లో కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర వాటా, ఇంకా పెట్రోల్ పై టాక్స్ లకి సంబంధించి FACTLY రాసిన కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, ఈ ఫోటో చైనాలో జరిగిన ట్రాఫిక్ జామ్ కి సంబంధించింది; ఈ ఫోటోకి జర్మనీకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు.

created: February 3, 2021


text:
జాతీయ జెండాను పోలిన జెండాపై మసీదు చిహ్నం ఉన్న ఈ ఫోటో పాతది, కనీసం 2018 నుండి ఇంటర్నెట్‌లో ఉంది. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 26, 2023
అశోక చక్రానికి బదులుగా మసీదు/సమాధి చిహ్నంతో భారత జాతీయ జెండాను పోలిన త్రివర్ణ పతాకం ఉన్న ఫోటో సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు.  పోస్టు వివరణలో  ఈ సంఘటన కర్ణాటకలోని సిరుగుప్పలో జరిగిందని, ఇటీవలి కర్ణాటకలో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ గెలిచిన తర్వాత ఇది చోటుచేసుకుందని చెప్తున్నారు. అసలు ఈ క్లెయిమ్ వెనుక ఉన్న నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవలి (2023) అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ విజయం సాధించిన తర్వాత, అశోక చక్రానికి బదులు మసీదు చిహ్నం కలిగిన జాతీయ జెండా కర్ణాటకలోని సిరుగుప్పలో ఎగురవేశారు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఘటన జరిగిన ప్రదేశం కర్ణాటకలోని సిరుగుప్ప అయినప్పటికీ, ఈ ఫోటో ఇటీవలిది కాదు. ఇది కనీసం నవంబర్ 2018 నుండి ఇంటర్నెట్‌లో చెలామణిలో ఉంది. కావున, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలాగా ఉంది.
ఈ సంఘటన గురించి మరింత సమాచారం తెలుసుకోవడానికి సంబంధిత కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, పోస్టులో చేస్తున్న అదే క్లెయిమ్‌తో అనేక సోషల్ మీడియా పోస్ట్‌లు దొరికాయి, వీటిల్లో అతి పాతవి నవంబర్ 2018 నాటివి. (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ )
ఈ పోస్ట్‌లలో వేర్వేరు జెండాలను మోస్తున్న వ్యక్తుల అనేక చిత్రాలు ఉన్నాయి, వాటిలో ఒక జండా  భారత జాతీయ జెండాను పోలి ఉంది, ఈ జండాపై అశోకచక్రానికి బదులు మసీదు చిహ్నం ఉంది,. ఈ ఫోటోలలో ఒకదానిలో, జెండా పట్టుకున్న వ్యక్తి వెనుక “భవాని సూపర్ మార్కెట్” అని రాసి ఉన్న సైన్ బోర్డ్ మనకు కనిపిస్తుంది.
దీన్ని క్లూగా తీసుకుని Google Maps ద్వారా కర్ణాటకలోని సిరుగుప్పలో అదే సైన్‌బోర్డ్‌తో ఒక దుకాణం ఉంది అని నిర్ధారించాము. ఇది సిరుగుప్పలోని జేవర్గీ చామరాజనగర్ రోడ్డులో ఉంది.  దీన్ని బట్టి ఈ సంఘటన జరిగిన ప్రదేశం నిజంగా సిరుగుప్ప అని తెలుస్తుంది.
ఈ విషయాన్ని గురించి  ఏదైనా మీడియా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయా అని వెతికితే, అటువంటి రిపోర్టులు ఏవీ దొరకలేదు. అలాగే, ఇటీవలి అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ విజయం సాధించిన తర్వాత కర్ణాటకలో ఇటువంటి సంఘటన ఏదైనా జరిగినట్లు ధృవీకరించడానికి కూడా కచ్చితమైన సమాచారం లేదు.
చివరిగా, జాతీయ జెండాను పోలిన జెండాపై మసీదు చిహ్నం ఉన్న ఈ ఫోటో పాతది, కనీసం 2018 నుండి ఇంటర్నెట్‌లో ఉంది.


text:
మనిషి ముఖం ఉన్నట్టు కనిపిస్తున్న ఈ మురికివాడ ఫోటోను AI ద్వారా రూపొందించారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 21, 2023
ఒక మురికివాడ యొక్క ఫోటో, మనిషి ముఖం ఆకారంలో ఉంది అంటూ, ఈ ఫోటో తీసిన వ్యక్తికి ‘ఇయర్ అఫ్ ది ఫోటోగ్రఫీ’ బహుమానం ఇవ్వాలి అంటూ ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ పోస్టులో ఎంత నిజం ఉందో  తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: ఒక మురికివాడలో వర్షం పడ్డప్పుడు తీసిన ఫోటో మనిషి మొఖం ఆకారంలో ఉంది.
ఫాక్ట్: ఈ ఫోటో రెడ్దిట్ అనే వెబ్సైటు లోని ఒక బ్రజిలియన్ కమ్యూనిటీ ఫోరమ్ లో ఆర్టిఫిషల్ ఇంటలిజెన్సను (AI) ఉపయోగించి సృష్టించిన ఇమేజ్. ఇదే విధంగా రూపొందించిన మరికొన్ని ఫోటోలను షేర్ చేస్తూ దీనిని రూపొందించిన వ్యక్తి, తనను గుర్తించాలి అనుకోవడం లేదు అని తెలుపుతూ ఒక వ్యక్తి ట్విట్టర్ లో పోస్ట్ చేయడం జరిగింది. కావున ఈ క్లెయిమ్  తప్పు.
ఈ ఫోటో గురించి తెలుసుకునేందుకు కీ వర్డ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ ఫోటోని షేర్ చేసిన ట్విట్టర్ పోస్ట్లు దొరికాయి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). వాటిలో ఒక పోస్టులో ఇలాంటి నాలుగు  చిత్రాలను షేర్ చేస్తూ, ఈ చిత్రాలు రెండు రోజుల క్రితం రెడ్డిట్ గ్రూపులో సృష్టించబడ్డాయని, వీటిని సృష్టించిన వ్యక్తి, తనను గుర్తించాలి అనుకోవడం లేదు అంటూ ఒక వ్యక్తి పోస్ట్ చెయ్యడం జరిగింది.
ఈ పోస్ట్ కింద ఉన్న కామెంట్స్ లో ఉన్న ఫోటోలోని క్యాప్షన్ను వాడి రెడ్దిట్ వెబ్సైట్ ద్వారా అసలైన ఫోటోను వెతకడం జరిగింది. ఇది ఒక బ్రెజిలియన్ సబ్ రెడ్డిట్, ఈ  పోస్ట్ కింద ఉన్న కామెంట్స రూపంలో  అయిన చర్చ ద్వారా అది ఆర్టిఫిషల్ ఇంటలిజెన్స్ ఉపయోగించి సృష్టించినట్టు నిర్దారించడం జరిగింది.
చివరిగా, మనిషి ముఖం ఉన్నట్టు కనిపిస్తున్న ఈ మురికివాడ ఫోటో నిజమైనది కాదు, ఆర్టిఫిషల్ ఇంటెలిజెన్స్ (AI) ద్వారా రూపొందించింది.


text:
మహిళ తన కూతురికి రక్తం ప్యాకెట్ పట్టుకున్న ఈ ఫోటో మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి సంబంధించినది, ఉత్తరప్రదేశ్‌కి సంబంధించినది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 23, 2022
బ్లడ్ బ్యాగ్ పెట్టేందుకు స్టాండ్ కూడా లేని దయనీయమైన స్థితలో ఉన్న ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని ఆసుపత్రులు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతోంది. నేలపై కూర్చున్న చిన్నారికి రక్తం ఎక్కించేందుకు తన తల్లి బ్లడ్ బ్యాగును చేతిలో పట్టుకున్న దృశ్యాన్ని ఈ ఫోటోలో చూడవచ్చు. ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో డబుల్ ఇంజిన్ సర్కార్ అభివృద్ది ఇదీ అని ఈ పోస్టులో ఎద్దేవా చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ఆసుపత్రిలో ఒక మహిళ బ్లడ్ బ్యాగ్ పట్టుకొని తన కూతురికి రక్తం ఎక్కిస్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలో కనిపిస్తున్న ఘటన ఇటీవల మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం సాట్నా జిల్లాలోని మైహార్ సివిల్ ఆసుపత్రిలో చోటుచేసుకుంది. మైహార్ ఆసుపత్రిలో బెడ్లు ఖాళీగా లేకపోవడంతో, హిమోగ్లోబిన్ తక్కువగా ఉన్న ఒక 15 ఏళ్ల బాలికను ఇలా నేలపై కూర్చోబెట్టి  రక్తం ఎక్కించారు. ఈ ఫోటో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి సంబంధించినది కానప్పటికి, మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో కూడా బీజేపీ ప్రభుత్వమే అధికారంలో ఉంది. కాబట్టి, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘NDTV’ వార్తా సంస్థ 15 సెప్టెంబర్ 2022 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని ఆసుపత్రిలో బెడ్లు ఖాళీగా లేకపోవడంతో 15 ఏళ్ల బాలికను నేలపై కూర్చోబెట్టి రక్తం ఎక్కిస్తున్న దృశ్యమని ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. రక్తం సరిగా సరఫరా అయ్యేందుకు చిన్నారి తల్లి నిలబడి బ్లడ్ బ్యాగుని చేతిలో పట్టుకున్నట్టు తెలిపారు. ఈ ఘటన మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రం సాట్నా జిల్లాలోని మైహార్ సివిల్ ఆసుపత్రిలో చోటుచేసుకున్నట్టు ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేశారు.
ఫోటోలో బ్యాగ్ పట్టుకొని నిలుచున్న మహిళ హిమోగ్లోబిన్ లెవెల్ తక్కువగా  ఉన్న తన కూతురిని చికిత్స కోసం మైహార్ ఆసుపత్రికి తీసుకొచ్చినట్టు తెలిసింది. ఆసుపత్రిలో బెడ్లు ఖాళీ లేకపోవడంతో చిన్నారిని నేలపై కూర్చోబెట్టి రక్తం ఎక్కించారు. ఈ విషయం తెలుసుకున్న ఆసుపత్రి ఉన్నతాధికారులు, జిల్లా కలెక్టర్ అనురాగ శర్మ, ఆసుపత్రి సిబ్బందిపై చర్యలు తీసుకున్నారు. ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ మరికొన్ని వార్తా సంస్థలు కూడా ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేశాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి సంబంధించినది కాదు. కానీ, మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో కూడా బీజేపీ ప్రభుత్వమే అధికారంలో ఉంది.
చివరగా, మహిళ బ్లడ్ బ్యాగ్ పట్టుకొని తన కూతురికి రక్తం ఎక్కిస్తున్న ఈ ఫోటో మధ్యప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి సంబంధించినది, ఉత్తరప్రదేశ్‌కి సంబంధించినది కాదు.

created: September 23, 2022


text:
గొలుసులతో చేసిన డ్రెస్ ధరించిన మహిళ ఫోటో శ్రీలంకకి చెందినది, భారత దేశానికి సంబంధం లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 1, 2020
గొలుసులతో  చేసిన డ్రెస్ ధరించిన ఒక మహిళ ఫోటో చూపిస్తూ BJP ప్రభుత్వంలో మహిళలకి రక్షణ లేని కారణంగా ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేఖంగా ఒక మహిళ ఇలా నిరసన తెలుపుతుందని చెప్తూ ఉన్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: BJP ప్రభుత్వంలో మహిళలకి రక్షణ లేని కారణంగా ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా  గొలుసులతో  చేసిన డ్రెస్ ధరించి నిరసన తెలుపుతున్న మహిళ.
ఫాక్ట్(నిజం): గొలుసులతో ఉన్న మహిళకి సంబంధించి మరొక ఫోటో ఒక వెబ్సైట్ లో కనిపించింది. ఈ వెబ్సైట్ లో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం శ్రీలంకకి చెందిన ఈ మహిళ palk straits కి చెందిన ఒసారియ వేషధారణలో ఉంది. ఒక శ్రీలంక యూట్యూబ్ ఛానల్ లో  గొలుసులతో ఉన్న మహిళకి సంబంధించిన ఒక వీడియో 13 ఫిబ్రవరి 2020న అప్లోడ్ చేయబడింది. దీన్నిబట్టి ఈ వీడియో పాతదని, ఈ మహిళకి భారత దేశంలో జరుగుతున్న నిరసనలకు సంబంధం లేదని చెప్పొచ్చు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులో ఉన్న ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా పోస్టులో గొలుసులతో ఉన్న మహిళకి సంబంధించి మరోక ఫోటో ఒక వెబ్సైటులో దొరికింది. ఈ వెబ్సైటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం ఈ ఫోటోలో ఉన్న శ్రీలంక మహిళ palk straits కి చెందిన ఒసారియ వేషధారణలో ఉంది.
పోస్టులో గొలుసులతో ఉన్న మహిళకి సంబంధించిన ఒక వీడియో యూట్యూబ్ లో ఒక శ్రీలంక  ఛానల్ లో మాకు దొరికింది. ఈ వీడియో 13 ఫిబ్రవరి 2020న అప్లోడ్ చేసినట్టు ఉంది. ఈ వీడియోకి సంబంధించి టైటిల్ ఈ విధంగా ఉంది ‘valentine day in Sri Lanka- How to send classes on valentine day’. దీన్నిబట్టి ఈ వీడియోలో ఉన్న మహిళకి భారత దేశానికి ఎటువంటి సంబంధం లేదని చెప్పొచ్చు.
2019లో ఇదే మహిళకి సంబంధించిన ఫోటో ఇదే క్లెయిమ్ తో వైరల్ అయినప్పుడు FACTLY రాసిన ఫాక్ట్-చెక్ కథనం ఇక్కడ చదవొచ్చు.
ఇటీవలే ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని హత్రాస్ లో జరిగిన 19 ఏళ్ల యువతి అత్యాచారం ఆరోపణల నేపధ్యంలో పోస్టులో ఉన్న ఫోటో తప్పుడు క్లెయిమ్ తో సోషల్ మీడియా లో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, పోస్టులో గొలుసులతో చేసిన డ్రెస్ ధరించిన మహిళ ఫోటో శ్రీలంకకి చెందినది.

created: October 1, 2020


text:
ఈ ఫోటో JNUSU నేత అయిషీ ఘోష్ తలకు గాయం అవ్వడం కంటే ముందే తీసిన వీడియోలోనిది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 28, 2020
JNUSU నేత అయిషీ ఘోష్ ఉన్న ఒక ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో పెట్టి, పదహారు కుట్లు పడ్డాక కూడా తల పై ఒక చిన్న మచ్చ లేకుండా ఉంది కాబట్టి ఘోష్ గాయం నకిలీదని చెప్తున్నారు. పోస్టులో చెప్పినదాంట్లో ఎంతవరకు వాస్తవం ఉందో పరిశీలిద్దాం.
పదహారు కుట్లు పడ్డాక కూడా తల పై ఒక చిన్న మచ్చ లేకుండా అయిషీ ఘోష్.
ఫాక్ట్ (నిజం): JNUలో జనవరి 5, 2020 రాత్రి చెలరేగిన అల్లర్లలో అయిషీ ఘోష్ తలకి గాయం అయింది. దాంతో ఆమె తలకి కుట్లు వేశారు. కానీ, పోస్టులోని స్క్రీన్ షాట్ ‘TV9 Bharatvarsh’ నవంబర్ 19, 2019 ప్రసారం చేసిన వీడియోలోనిది. కావున పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
JNUలో జనవరి 5, 2020 రాత్రి చెలరేగిన అల్లర్లలో అయిషీ ఘోష్ తలకి గాయం అయిందని, దాంతో  డాక్టర్లు ఆమె తలకి పదహారు కుట్లు వేశారని ‘The Hindu’ వారి కథనం ద్వారా తెలుస్తోంది.
స్క్రీన్ షాట్ లోని క్రింది భాగంలో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం, అది JNU యాజమాన్యం వారు తాము పెంచిన ఫీ లోని కొంత శాతాన్ని నవంబర్ 2019 లో తగ్గించినప్పుడు అయిన ప్రసారంలోనిదై ఉండవచ్చని సూచిస్తుంది. కానీ, ఆ న్యూస్ వీడియో గురించి ‘TV9 Bharatvarsh’ అకౌంట్ లలో కీవర్డ్స్ తో వెతికినప్పుడు లభించలేదు. ‘Alt News’ వారి కథనం ద్వారా, వారు ఆ స్క్రీన్ షాట్ కి సంబంధించిన ట్వీట్ ని ‘TV9 Bharatvarsh’ వారు నవంబర్ 19, 2019 న ప్రచురించినట్టు మరియు ఆ న్యూస్ క్లిప్ లో 2:29 దగ్గర స్క్రీన్ షాట్ లోని స్టిల్ ని చూడవచ్చు.
చివరగా, పోస్టులోని స్క్రీన్ షాట్ JNUSU నేత అయిషీ ఘోష్ తలకు గాయం అవ్వడానికంటే ముందే అయిన ప్రసారం చేసిన వీడియోలోనిది.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 28, 2020


text:
ఈ ఫోటో అమరీందర్ సింగ్ పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు అమిత్ షాని కలిసినప్పట్టిది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 23, 2021
ఇటీవల పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రిగా అమరీందర్ సింగ్ రాజీనామా చేయడం, ఆ తరవాత చరణ్‌జిత్ సింగ్ చన్నీ ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణస్వీకారం చేసిన నేపథ్యంలో, ‘అమిత్ షా గారితో భేటీ అయిన పంజాబ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి అమరీందర్ సింగ్’ అని చెప్తూ వీరిద్దరూ కలిసి ఉన్న ఒక ఫోటోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అమిత్ షాతో భేటీ అయిన పంజాబ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి అమరీందర్ సింగ్ ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటో అమరీందర్ సింగ్ పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రిగా ఆగస్ట్ 2021లో కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షాని ఢిల్లీలో కలిసినప్పటిది. వార్తా కథనాలు మరియు జర్నలిస్టులు ఈ ఫోటోని ఆగస్ట్ లోనే షేర్ చేసాయి. ముఖ్యమంత్రిగా రాజీనామా చేసిన తరవాత అమరీందర్ సింగ్ అమిత్ షాని కలిసినట్టు ఎటువంటి సమాచారం లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఈ ఫోటో అమరీందర్ సింగ్ పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నప్పుడు కేంద్ర హోం మంత్రి అమిత్ షాని ఢిల్లీలో  కలిసినప్పటిది. ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా పంజాబ్ కేసరి అనే వార్తా సంస్థ 10 ఆగస్ట్ 2021న ఒక వార్తా కథనంలో ఇదే ఫోటోని ప్రచురించింది.
ఈ కథనం ప్రకారం అమరీందర్ సింగ్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్న సమయంలో అమిత్ షాని కలిసి రైతుల ఆందోళనలు మొదలైన వాటి గురించి చర్చించారు. ఒక ప్రముఖ జర్నలిస్ట్ కూడా ఇదే ఫోటోని 10 ఆగస్ట్ 2021న ‘పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రి కెప్టెన్ అమరీందర్ సింగ్ హోం మంత్రి అమిత్ షాను కలిశారంటూ’ ట్వీట్ చేసాడు. దీన్నిబట్టి ఈ ఫోటో అమరీందర్ సింగ్ పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రిగా రాజీనామా చేసిన తరవాత తీసింది కాదని అర్ధం అవుతుంది. పైగా ముఖ్యమంత్రిగా రాజీనామా చేసిన తరవాత అమరీందర్ సింగ్ అమిత్ షాని కలిసినట్టు ఎటువంటి సమాచారం లేదు.
చివరగా, అమిత్ షాని అమరీందర్ సింగ్ కలిసిన ఈ ఫోటో తను పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రిగా ఉన్నప్పట్టిది, ముఖ్యమంత్రి పదవికి అమరీందర్ సింగ్ రాజీనామా చేసిన తరువాతది కాదు.

created: September 23, 2021


text:
కెనరా బ్యాంకు ముందు కెనడాకు వ్యతిరేకంగా నిరసన తెలుపుతున్న బీజేపీ కార్యకర్తల ఫోటో అని షేర్ చేస్తున్నది ఎడిట్ చేసిన ఫోటో - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 26, 2023
ఇటీవల మొదలై కొనసాగుతున్న కెనడా-భారత్ దౌత్య వివాదం నేపథ్యంలో, కెనడాకు వ్యతిరేకంగా బీజేపీ కార్యకర్తలు కెనరా బ్యాంక్ ముందు నిరసన ప్రదర్శన చేస్తున్నట్లు సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో  ప్రచారం చేయబడుతోంది. ఈ క్లెయిమ్ వెనుక ఉన్న వాస్తవాలను తనిఖీ చేద్దాము.
క్లెయిమ్: కెనరా బ్యాంక్ ముందు కెనడాకు వ్యతిరేకంగా బీజేపీ కార్యకర్తలు నిరసన తెలుపుతున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్(నిజం): సోషల్ మీడియాలో చక్కర్లు కొడుతున్న ఈ చిత్రం డిజిటల్‌గా మార్చబడింది. 2020 నాటి ఈ ఫోటో యొక్క అసలు వెర్షన్, ఊటీలో జరిగిన ఒక నిరసన సమయంలో తీయబడింది. ఇందులో కెనరా బ్యాంక్ సైన్ బోర్డు లేదు. కావున, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
వైరల్ ఫోటో గురించి మరింత తెలుసుకోవడానికి మేము ఆన్‌లైన్‌లో రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ నిర్వహించాము.
ఈ సెర్చ్ మమ్మల్ని 2020లో  “మాలైమలర్” అనే వెబ్సైటులో వచ్చిన ఒక వార్తా కథనానికి దారితీసింది. అసలు ఫోటోలో బీజేపీకి చెందిన “జెండా స్తంభాన్ని తొలగించినందుకు” ఆ పార్టీ కార్యకర్తలు, ఊటీ మునిసిపాలిటీ అడ్మినిస్ట్రేషన్‌కి వ్యతిరేకంగా చేపట్టిన నిరసనని చూపుతుందని స్పష్టం చేసింది.
మేము వైరల్ ఫోటోని అసలు ఫొటోతో పోల్చి చూడగా, అసలు ఫొటోలో నిరసనకారుల వెనుక ఉన్న మొబైల్ ఫోన్ మరియు ఎలక్ట్రానిక్స్ స్టోర్ Xiaomi బ్యానర్‌కు కెనరా బ్యాంక్ బోర్డు డిజిటల్‌గా జోడించబడిందని స్పష్టంగా అర్ధం అయ్యింది. మీరు క్రింది కొల్లజ్‌లో ఈ తేడాను చూడవచ్చు.
అదనంగా, సెప్టెంబర్ 2020లో Toptamilnews న్యూస్ అనే వెబ్‌సైట్‌లోని ప్రచురించబడిన ఒక కథనంలో కూడా మేము అదే ఫోటోను కనుగొన్నాము.
చివరిగా, కెనరా బ్యాంక్ ముందు కెనడాకు వ్యతిరేకంగా బీజేపీ కార్యకర్తలు నిరసన తెలుపుతున్నట్లు సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటో డిజిటల్‌గా మార్చబడింది.

created: September 26, 2023


text:
ఈ ఫోటో చరణ్‌జిత్ సింగ్ చన్నీ పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రి కాకముందు 2016లో కరెంట్ స్తంభం ఎక్కినప్పటిది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 27, 2021
పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రి చరణ్‌జిత్ సింగ్ చన్నీ ఫిర్యాదు అందుకున్న వెంటనే స్వయంగా ఎలక్ట్రిక్ స్తంభంపైకి ఎక్కి విద్యుత్ సరఫరా పునరుద్దరించాడని చెప్తూ చన్నీ ఎలక్ట్రిక్ స్తంభంపైకి ఎక్కుతున్న ఫోటోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రి చరణ్‌జిత్ సింగ్ చన్నీ ఫిర్యాదు అందుకున్న వెంటనే స్వయంగా ఎలక్ట్రిక్ స్తంభంపైకి ఎక్కి విద్యుత్ సరఫరా పునరుద్దరించినప్పటి ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): చరణ్‌జిత్ సింగ్ చన్నీ పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రి అయిన తర్వాత పోస్టులో చెప్తున్నట్టు కరెంట్ స్తంభం ఎక్కి విద్యుత్ సరఫరా పునరుద్ధరించినట్టు ఎటువంటి సమాచారమైతే లేదు. ఇకపోతే ఈ ఫోటో 2016లో సిహోన్ మజ్రా గ్రామంలో పెండింగ్ కరెంట్ బిల్లులు చెల్లించని కారణంగా అధికారులు విద్యుత్ సరఫరా నిలిపేయడంతో, చన్నీ స్వయంగా కరెంట్ స్తంభాన్ని ఎక్కి విద్యుత్ సరఫరా పునరుద్ధరించిన సంధర్భంలో తీసింది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
చరణ్‌జిత్ సింగ్ చన్నీ పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రి అయిన తర్వాత పోస్టులో చెప్తున్నట్టు కరెంట్ స్తంభం ఎక్కి విద్యుత్ సరఫరా పునరుద్ధరించినట్టు ఎటువంటి సమాచారమైతే లేదు. ఒకవేళ ఇలా జరిగి ఉంటే మీడియా ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేసి ఉండేది, కాని ఇలాంటి వార్తా కథనాలేవి మాకు లభించలేదు.
ఐతే పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో చరణ్‌జిత్ సింగ్ చన్నీ పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రి కాకముందు 2016లో తీసింది. ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని ప్రచురించిన కొన్ని 2016 వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి. ఈ కథనాల ప్రకారం ‘2016లో పంజాబ్‌లోని సిహోన్ మజ్రా గ్రామంలో రూ. 9.8 లక్షల పెండింగ్ బిల్లును చెల్లించకపోవడంతో అధికారులు కరెంటు సరఫరాని నిలిపివేశారు. ఐతే ఈ విషయం చన్నీ దృష్టికి రావడంతో తను స్వయంగా విద్యుత్ స్తంభాన్ని ఎక్కి విద్యుత్ సరఫరాని పునరుద్ధరించారు.’ ఈ ఘటనకి సంబంధించిన మరికొన్ని వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఐతే ఇటీవల 18 అక్టోబర్ 2021న రెండు కిలోవాట్ల వరకు విద్యుత్ కనెక్షన్ ఉన్నవారికి పెండింగ్ విద్యుత్ బకాయిలను మాఫీ చేయాలని రాష్ట్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయం తీసుకుందని చెప్తూ, దీనికి ప్రతీకగా విద్యుత్ బిల్లుల కాపీలను తాను స్వయంగా కాల్చేస్తున్న వీడియోని చన్నీ ట్విట్టర్‌లో షేర్ చేసారు.
We Promised and We Delivered
The waiver of unpaid electricity payments has commenced, as promised to the people of Punjab. The resolution to waive the arrears of all Punjab users with a 2 KW load has been put into effect today by burning copies of these bills. pic.twitter.com/TDLKZyMZLD
చివరగా, చరణ్‌జిత్ సింగ్ చన్నీ ఎలక్ట్రిక్ స్తంభంపైకి ఎక్కి విద్యుత్ సరఫరా పునరుద్దరించాడని షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటో తను పంజాబ్ ముఖ్యమంత్రి కాకముందు 2016లో కరెంట్ స్తంభం ఎక్కినప్పటిది.

created: October 27, 2021


text:
హిందూ పిల్లలు అరటి ఆకులలో భోజనం చేస్తున్న ఈ ఫోటో జర్మనీ లో తీసింది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 28, 2021
జర్మనీలో హిందూ సంస్కృతికి పెద్దపీట వేస్తున్నారని చెప్తూ, హిందూ వేషధారణలో ఉన్న కొందరు పిల్లలు అరటి ఆకులలో భోజనం చేస్తున్న ఫోటోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: జర్మనీలో హిందూ వేషధారణలో ఉన్న కొందరు పిల్లలు అరటి ఆకులలో భోజనం చేస్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ ఫోటోలో హిందూ వేషధారణలో ఉన్న కొందరు పిల్లలు అరటి ఆకులలో భోజనం చేస్తున్నది పశ్చిమ బెంగాల్ లోని మాయాపూర్ లోని భక్తివేదాంత గురుకులానికి చెందిన విద్యార్థులు. ఈ ఫోటోకి జర్మనీకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని అక్టోబర్ 2020లో షేర్ చేసిన ఒక ఫేస్‌బుక్ పోస్టు మాకు కనిపించింది. ఈ పోస్టులో ఇచ్చిన వివరణ ప్రకారం ఈ ఫోటో పశ్చిమ బెంగాల్ లోని మాయాపూర్ లో ఉన్న భక్తివేదాంత గురుకుల్ కి సంబందించింది.
ఫేస్‌బుక్ పోస్టు ఆధారంగా గూగుల్ లో వేతకగా ఈ గురుకుల్ కి సంబంధించిన వెబ్సైటు మరియు ఫేస్‌బుక్ పేజి కనిపించాయి. ఈ ఫేస్‌బుక్ గురుకులానికి సంబంధించిన ఫొటోస్ మరియు వీడియోస్ ని జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే భక్తివేదాంత గురుకులంలోని పిల్లలు పోస్టులో పిల్లలు ధరించిన లాంటివే వస్త్రాలు ధరించడం గమనించొచ్చు.
ఇంకా యూట్యూబ్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా భక్తివేదాంత అకాడమీ యొక్క టూర్ వీడియో కనిపించింది. ఈ వీడియోలో వంటగదిలోని గోడలు పోస్టులోని ఫోటోలో ఉన్న గోడలు అచ్చం ఒకేలా ఉండడం గమనించొచ్చు.
ఈ ఫోటోకి సంబంధించి స్పష్టత కోసం బూమ్ ఫాక్ట్-చెకింగ్ ఏజెన్సీ వారు ఇస్కాన్ మాయాపూర్ మీడియా కమ్యూనికేషన్స్ హెడ్ అయిన సుబ్రోతో దాస్ ని సంప్రదించగా అతను ఈ ఫోటోలు భక్తివేదాంత గురుకుల్ కి సంబంధించినవే అని, ఫోటోలో ఉన్నది గురుకుల్ కి చెందిన విద్యార్థులేనని నిర్ధారించారు. కాకపోతే అవి ఎప్పుడు తీసారో మాత్రం చెప్పలేదు.
చివరగా, హిందూ వేషధారణలో ఉన్న కొందరు పిల్లలు అరటి ఆకులలో భోజనం చేస్తున్న ఈ ఫోటో జర్మనీ లో తీసింది కాదు.

created: January 28, 2021


text:
భారత వైమానిక దళం త్రిశూల ఆకారంలో విన్యాసాలు చేస్తున్న ఈ ఫోటో డిజిటల్ గా రూపొందించారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 1, 2021
భారత సైన్యం త్రిశూల ఆకారంతో ఆకాశంలో విన్యాసాలు చేస్తున్న దృశ్యం, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: భారత సైన్యం త్రిశూల ఆకారాన్ని నిర్మిస్తూ ఆకాశంలో పరేడ్ నిర్వహిస్తున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): భారత రాజధాని న్యూ ఢిల్లీలో జరిగిన అనేక గణతంత్ర దినోత్సవ వేడుకలలో భారత వైమానిక దళం ఆకాశంలో త్రిశూల ఆకారాన్ని నిర్మిస్తూ విన్యాసాలు నిర్వహించింది. కాని, భారత వైమానిక దళం నిర్మించిన త్రిశూల ఆకార దృశ్యాలు పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోతో పోలి లేవు. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో డిజిటల్ గా సృష్టించబడింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ కు సంబంధించిన వివరాల కోసం కీ పదాలు ఉపయోగించి గూగల్ లో వెతికితే, దేశ రాజధాని న్యూ ఢిల్లీ లో జరిగిన అనేక గణతంత్ర దినోత్సవ వేడుకలలో భారత వైమానిక దళం ఆకాశంలో త్రిశూల ఆకారాన్ని నిర్మిస్తూ పరేడ్ నిర్వహించినట్టు తెలిసింది. SU-30 MKI విమానాలు రాజ్ పథ్   సమీపంలో త్రిశూల ఆకారంతో విన్యాసాలు చేస్తున్న దృశ్యాలని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. 2020 గణతంత్ర దినోత్సవ వేడుకలో నిర్వహించిన త్రిశూల విన్యాసాల ఫోటోని భారత వైమానిక దళం తమ ఫేస్బుక్ పేజిలో కూడా షేర్ చేసింది. కాని, భారత వైమానిక దళం నిర్మించిన త్రిశుల ఆకార దృశ్యాలు పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోతో పోలి లేవు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని రిటైర్డ్ ఎయిర్ మార్షల్ అనిల్ చోప్రా 04 మార్చ్ 2019 నాడు ట్వీట్ చేసినట్టు తెలిసింది. SU-30 విమానాలు గణతంత్ర దినోత్స వేడుకలలో త్రిశూల ఆకారంలో విన్యాసాలు చేస్తున్న దృశ్యాలని తన ట్వీట్ లో తెలిపారు. కాని, తను షేర్ చేసిన ఫోటో పై మహాశివరాత్రి సందర్బంగా భారత వైమానిక దళానికి అంకితమిస్తున్న ఫోటో అని పేర్కొని ఉండటం మనం గమనించవచ్చు. ఈ ఫోటోని మొట్టమొదటగా కిర్లోస్కర్ ఆయిల్ ఇంజిన్స్ లిమిటెడ్ (KOEL) వారు 04 మార్చ్ 2019 నాడు మహా శివరాత్రి సందర్భంగా షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ ఫోటోని ఎవరు రూపొందించారన్నది తెలియనప్పటికీ, ఈ ఫోటో డిజిటల్ ఎడిటింగ్ సాఫ్ట్వేర్ ద్వారా సృష్టించబడిందని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, భారత వైమానిక దళం త్రిశూల ఆకారంతో ఆకాశంలో విన్యాసాలు చేస్తున్న దృశ్యంగా షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటో డిజిటల్ గా సృష్టించబడినది.


text:
భారతదేశ జెండాని తగలపెడ్తున్న ఈ ఫోటో పాకిస్తాన్ దేశానికి సంబంధించినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 6, 2020
ఫేస్బుక్ లో ఒక ఫోటో ని పెట్టి, అది భారత దేశ ముస్లింలు CAA ని వ్యతిరేకిస్తూ జాతీయ జెండాని తగలపెడ్తున్న ఫోటో అని దాని గురించి పోస్టు చేస్తున్నారు. పోస్టులో చెప్పిన దాంట్లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
భారతదేశ ముస్లింలు CAA ని వ్యతిరేకిస్తూ భారతదేశ జాతీయ జెండాని తగలపెడ్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): 2015 లో ముల్తాన్ (పాకిస్తాన్) లో జరిగిన ఒక నిరసన సందర్భంలో నిరసనకారులు భారతదేశ జాతీయ జెండాని తగలపెట్టినప్పటి ఫోటో అది. కావున, ఫోటో పాతది మరియు పాకిస్తాన్ లో జరిగిన ఘటనకి సంబంధించినది. పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి, ‘Indian flag burnt’ అనే ఫిల్టర్ తో వెతికినప్పుడు, అది ఒక బ్లాగ్ లో లభించింది. ఆ బ్లాగ్ లో ఉన్న సమాచారం ఆధారంగా వెతికినప్పుడు, అదే ఫోటో ‘Associated Press (AP)’ వారి ఇమేజ్ లైబ్రరీ లో లభించింది. అందులో ఆ ఫోటో గురించి ఉన్న సమాచారం ద్వారా, అది 2015 లో ముల్తాన్ (పాకిస్తాన్) లో జరిగిన ఒక నిరసన సందర్భంలో నిరసనకారులు భారతదేశ జాతీయ జెండాని తగలపెట్టినప్పటిదని తెలుస్తుంది. 1971 లో భారతదేశ సైనికులు బాంగ్లాదేశ్ ని పాకిస్థాన్ నుండి వేరు చేయడం లో పాల్గొన్నారని ప్రధాని నరేంద్ర మోడీ తెలుపడంతో, కోపంగా వారు ఆ పని చేసినట్లుగా అందులో ఉంది. కావున, ఫోటో పాతది మరియు పాకిస్తాన్ లో జరిగిన ఘటనకి సంబంధించినది. ప్రస్తుతం పౌరసత్వ సవరణ చట్టం (CAA) కి వ్యతరేకంగా జరుగుతున్న నిరసనలకూ,ఆ ఫొటోకూ ఎటువంటి సంబంధం లేదు.
చివరగా, ముస్లింలు భారతదేశ జాతీయ జెండాని తగలపెడ్తున్న ఫోటో పాకిస్తాన్ దేశానికి సంబంధించినది.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 6, 2020


text:
కేసీఆర్ సోనియా గాంధీ పాదాలకు నమస్కరించినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 22, 2023
తెలంగాణ ఇచ్చినందుకు కేసీఆర్ సోనియా గాంధీ పాదాలకు నమస్కరించిన చిత్రమంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో బాగా షేర్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కేసీఆర్ సోనియా గాంధీ పాదాలకు నమస్కరిస్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో మార్ఫింగ్ చేయబడినది. సోనియా గాంధీ మరియు కేసీఆర్‌లకు సంబంధించిన రెండు వేర్వేరు ఫోటోలని ఎడిట్ చేసి ఈ ఫోటోని రూపోంధించారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో తెలుపుతున్నట్టు తెలంగాణ ఇచ్చినందుకు కేసీఆర్ సోనియా గాంధీ పాదాలకు నమస్కరించారో లేదో తెలుసుకొనేందుకు కీ పదాలను ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, కేసీఆర్ సోనియా గాంధీ పాదాలకు నమస్కరించారని తెలుపుతూ ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదని తెలిసింది. ఒకవేళ కేసీఆర్ సోనియా గాంధీ పాదాలకు బహిరంగంగా నమస్కరిస్తే, ఆ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ పలు వార్తా సంస్థలు కథనాలు పబ్లిష్ చేసేవి.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో కోసం కీ పదాలను ఉపయోగించి వెతికితే, కేసీఆర్ వంగి మరొకరి పాదాలకు నమస్కరిస్తున్న అసలైన ఫోటో దొరికింది. 2015 జూన్ నెలలో అప్పటి రాష్ట్రపతి ప్రణబ్ ముఖర్జీ తెలంగాణ పర్యటనకు వచ్చినప్పుడు, కేసీఆర్ ప్రణబ్ ముఖర్జీ పాదాలను తాకి స్వాగతం పలికిన దృశ్యాన్ని అసలైన ఫోటో చూపిస్తుంది.
సోనియా గాంధీ మాజీ ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్‌తో కలిసి దిగిన పాత ఫోటోని, కేసీఆర్ ప్రణబ్ ముఖర్జీ పాదాలకు నమస్కరిస్తున్న ఫోటోను ఎడిట్ చేసి పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రూపొందించారు.
చివరగా, కేసీఆర్ సోనియా గాంధీ పాదాలకు నమస్కరిన్న దృశ్యంగా షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది.

created: November 22, 2023


text:
ఎడిట్ చేసిన ఫోటోని చూపిస్తూ మమతా బెనర్జీ ఉన్నట్టుండి తన వీల్ చైర్ నుండి లేచి నడుస్తున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 15, 2021
గత మూడు రోజులుగా కాలికి గాయమై బెడ్ రెస్ట్ తీసుకుంటున్న పశ్చిమ బెంగాల్ ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీ, హటాత్తుగా వీల్ చైర్ నుండి లేచి తన కారు ఎక్కుతున్న దృశ్యమంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది.  ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గత మూడు రోజులుగా కాలికి గాయమై బెడ్ రెస్ట్ తీసుకుంటున్న మమత బెనర్జీ, హఠాత్తుగా వీల్ చైర్ నుండి లేచి తన కారు ఎక్కుతున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది. ఒరిజినల్ ఫోటోలో  మమతా బెనర్జీ వీల్ చైర్ పై నే కూర్చొని తన కారు వైపు వెళ్తున్న దృశ్యాన్ని చూపిస్తుంది. ఈ ఫోటో మమతా బెనర్జీ కోల్‌కతా SSKM హాస్పిటల్ నుండి డిశ్చార్జ్ అవుతున్న సమయంలో తీసినది. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఎడిటెడ్ ఫోటోని కృష్ణ అనే ఫోటో ఎడిటర్ రూపొందించారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన  ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఈ ఫోటో పశ్చిమ బెంగాల్ ముఖ్యమంత్రి మమతా బెనర్జీ  కోల్‌కతా SSKM హాస్పిటల్ నుండి డిశ్చార్జ్ అవుతున్న సమయంలో తీసిందని తెలిసింది. ఒరిజినల్ ఫోటోలో మమతా బెనర్జీ వీల్ చైర్ పై నే కుర్చుని తన కారు వైపు వెళ్తున్న దృశ్యాన్ని మనం చూడవచ్చు. ఈ ఒరిజినల్ ఫోటోని చాలా వార్తా  సంస్థలు తమ ఆర్టికల్స్ లో పబ్లిష్ చేసాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. అంతేకాదు, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలో మమతా బెనర్జీ కి కళ్లద్దాలు లేకపోవడాన్ని మనం గమనించవచ్చు.
ఈ ఎడిట్ చేసిన ఫోటోని కృష్ణ అనే ఫోటో ఎడిటర్ రూపొందించినట్టు తెలిసింది. కృష్ణ ఈ ఫోటోని 14 మార్చి 2021 నాడు తన ట్విట్టర్ అకౌంట్లో షేర్ చేసారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
10 మర్చి 2021 నాడు పశ్చిమ బెంగాల్ లోని నందిగ్రామ్ నియోజకవర్గంలో ప్రచారానికి వెళ్ళిన మమతా బెనర్జీకి అక్కడ జరిగిన ఒక సంఘటనలో  కాలికి గాయమైనట్టు మీడియా ఛానల్స్ రిపోర్ట్ చేసాయి. మమతా బెనర్జీ ప్రజల సానుభూతి కోసం ఈ నాటకం ఆడుతునట్టు బీజేపి, కాంగ్రెస్ ఆరోపించాయి. మమతా బెనర్జీ పై ప్రతిపక్ష పార్టీలు దాడి చేసాయనే ఆరోపణని ఎలక్షన్ కమిషన్ కూడా తోసిపుచ్చింది.
చివరగా, ఎడిట్ చేసిన ఫోటోని చూపిస్తూ మమతా బెనర్జీ ఉన్నట్టుండి తన వీల్ చైర్ నుండి లేచి  నడుస్తున్న ద్రుశ్యమని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
కాలనీల్లో చేరిన వరద నీటిలో ఒక వ్యక్తి కొట్టుకుపోతున్న వీడియోకి హన్మకొండ వరదలకి సంబంధంలేదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 19, 2020
తెలంగాణలోని హన్మకొండలో వరదల వల్ల పరిస్థితి ఎంత దారుణంగా ఉందొ చెప్తూ ఉన్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. దీనికి సంబంధించి ఒక వీడియో కూడా షేర్ చేస్తున్నారు, ఈ వీడియోలో కాలనీ లో వరద నీటి ప్రవాహానికి ఒక వ్యక్తి కొట్టుకు పోతుంటే కొందరు ఆ వ్యక్తిని పట్టుకునట్టు చూడొచ్చు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వరంగల్ లోని హన్మకొండలో కాలనీల్లో చేరిన వరద నీటిలో ఒక వ్యక్తి కొట్టుకుపోతున్న వీడియో .
ఫాక్ట్(నిజం): పోస్టులో ఉన్న వీడియో జైపూర్ లోని నహార్ ఘర్ ప్రాంతంలో జరిగిన ఘటన. ఈ వీడియోకి హన్మకొండకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఇటీవల తెలంగాణ అంతటా భారీ వర్షాలు కురిసాయి. ముఖ్యంగా వరంగల్, హన్మకొండ నగరాలలో అనేక అక్రమ కట్టడాలు నాలాలపై, చెరువు భూములపై ఉండడంతో భారీగా వరద నీరు వచ్చి చాలా కాలనీలు మునిగాయి.
భారత దేశంలోని పలు రాష్ట్రాల్లో సంభవించిన వరదల వీడియోల కోసం యూట్యూబ్ లో వెతకగా, అచ్చం పోస్టులో ఉన్న వీడియో లాంటిదే ఒక వీడియో మాకు దొరికింది. ఈ వీడియోని 14 ఆగస్టు 2020న CNN-NEWS18 అనే వార్తా సంస్థ అప్లోడ్ చేసింది. ఐతే ఈ వీడియోలో చేప్తున్న దాని ప్రకారం ఈ ఘటన రాజస్తాన్ రాజధాని జైపూర్ లోని నహార్ ఘర్ ప్రాంతంలో జరిగింది. ఒక వ్యక్తి  వరదల్లో కొట్టుకు పోతుంటే కొందరు స్థానికులు అతనిని రక్షించారు అని వీడియోలో చెప్తున్నారు. దీన్నిబట్టి ఈ వీడియోకి హన్మకొండలో సంభవించిన వరదలకి ఎటువంటి సంబంధంలేదని చెప్పొచ్చు.
ఈ ఘటనకి సంభందించిన మరొక న్యూస్ వీడియో ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, పోస్టులో ఉన్న వీడియో జైపూర్ లోని నహార్ ఘర్ ప్రాంతంలో జరిగిన ఘటనకి సంబంధించింది, హన్మకొండకు సంబంధం లేదు.


text:
మోదీ గిటార్ వాయిస్తున్న ఈ ఫోటో నిజమైంది కాదు, ఆర్టిఫీషియల్ ఇంటలిజెన్స్ ద్వారా రూపొందించింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 9, 2023
ప్రధానమంత్రి మోదీ గిటార్ వాయిస్తున్న ఫోటో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. మణిపూర్ రాష్ట్రం అల్లర్లతో తగలబడిపోతుంటే మోదీ అవి పట్టించుకోకుండా గిటార్ వాయిస్తున్నాడని అంటూ ఈ ఫోటో షేర్ చేస్తున్నారు (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). ఈ కథనం ద్వారా ఆ ఫోటోకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మోదీ గిటార్ వాయిస్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఇది నిజమైన ఫోటో కాదు. ఒక డిజిటల్ క్రియేటర్ దీనిని ఆర్టిఫీషియల్ ఇంటలిజెన్స్ ద్వారా రూపొందించాడు. ఫోటో షేర్ చేసిన ఇన్స్టాగ్రామ్ పోస్టులో ఈ విషయాన్ని పేర్కొన్నాడు. ఈ క్రియేటర్ ఆర్టిఫీషియల్ ఇంటలిజెన్స్ ద్వారా రూపొందించిన ఫోటో ఒకటి గతంలో కూడా వైరల్ అయ్యింది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
గత కొన్ని రోజులుగా మణిపూర్‌లో మెయిటీ మరియు కుకీ వర్గాల మధ్య గొడవలు జరుగుతున్నాయి. ఈ హింసలో  హింస ఇప్పటివరకు 52 మంది చనిపోయినట్టు వార్తా కథనాలు రిపోర్ట్ చేసాయి. ఐతే మోదీ గిటార్ వాయిస్తున్న ఈ ఫోటోకు, మణిపూర్ అల్లర్లకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. పైగా ఈ ఫోటో నిజమైంది కాదు. ఆర్టిఫీషియల్ ఇంటలిజెన్స్ ద్వారా ఈ ఫోటోను తయారు చేసారు.
వైరల్ ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటో షహీద్ అనే ఒక డిజిటల్ క్రియేటర్  ఇన్స్టాగ్రామ్ పేజీలో మాకు కనిపించింది. ఆర్టిఫీషియల్ ఇంటలిజెన్స్ ద్వారా తాను ఈ ఫోటోను తయారు చేసినట్టు ఫోటోను షేర్ చేసిన పోస్టులో స్పష్టంగా పేర్కొన్నాడు. తన ఇన్స్టాగ్రామ్ బయోలో కూడా ‘AI Enthusiast’ అని స్పష్టంగా పేర్కొన్నాడు.
ఈ ఇన్స్టాగ్రామ్ పేజీలో ఇలాంటివే ఆర్టిఫీషియల్ ఇంటలిజెన్స్ ద్వారా రూపొందించిన పలువురు ప్రముఖల ఫోటోలు కూడా ఉన్నాయి. గతంలో ఈ అకౌంట్ ఆర్టిఫీషియల్ ఇంటలిజెన్స్ ద్వారా రూపొందించిన మోదీ ఫోటో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అయ్యింది. అప్పుడు మేము వివరణ కోసం అతనిని సంప్రదించినప్పుడు తాను ఆర్టిఫీషియల్ ఇంటలిజెన్స్ ద్వారా రూపొందించినట్టు స్పష్టం చేసాడు.
ఈ మధ్య కాలంలో ఇలా ఆర్టిఫీషియల్ ఇంటలిజెన్స్ ద్వారా రూపొందించిన ఫోటోలు నిజమైన ఫోటోల లాగా సోషల్ మీడియా షేర్ అవుతున్నాయి. FACTLY ఇలాంటి ఫోటోల గురుంచి  రాసిన కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, మోదీ గిటార్ వాయిస్తున్న ఈ ఫోటో నిజమైంది కాదు, ఆర్టిఫీషియల్ ఇంటలిజెన్స్ ద్వారా రూపొందించింది.


text:
ఎంపీ ధర్మపురి అరవింద్, తీన్మార్ మల్లన్న కలిసి కూర్చున్న టేబుల్ కింద మద్యం బాటిల్ కనిపిస్తున్న ఈ ఫోటో మార్ఫ్ చేసినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 7, 2021
నిజామాబాద్ ఎంపీ ధర్మపురి అరవింద్, బీజేపీలో ఇటీవల చేరిన తీన్మార్ మల్లన్న కూర్చున్న టేబుల్ కింద మద్యం బాటిల్ కనిపిస్తున్న దృశ్యం, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. జర్నలిస్ట్ తీన్మార్ మల్లన్న 07 డిసెంబర్ 2021 నాడు బీజేపిలో చేరిన నేపథ్యంలో, ఈ పోస్టు సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది.  ఈ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నిజామాబాద్ ఎంపీ ధర్మపురి అరవింద్, తీన్మార్ మల్లన్న కలిసి కూర్చున్న టేబుల్ కింద మద్యం బాటిల్ కనిపిస్తున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది. ధర్మపురి అరవింద్ షేర్ చేసిన ఒరిజినల్ ఫోటోలో వారు కూర్చున్న టేబుల్ కింద మద్యం బాటిల్ దాచి పెట్టిలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో కోసం ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన ఫోటోని నిజామాబాద్ ఎంపీ ధర్మపురి అరవింద్ 06 డిసెంబర్ 2021 నాడు ట్వీట్ చేసినట్టు తెలిసింది. “ఢిల్లీలోని నా నివాసంలో ప్రముఖ జర్నలిస్టు, తీన్మార్ మల్లన్నతో”, అని తెలుపుతూ ధర్మపురి అరవింద్ ఈ ఫోటోని షేర్ చేసారు.
ఢిల్లీలోని నా నివాసంలో ప్రముఖ జర్నలిస్టు, తీన్మార్ మల్లన్నతో
A popular journalist, a sharp thorn in the flesh of KCR, Shri @TeenmarMallanna ji, at my residence in Delhi. pic.twitter.com/ZjKzELU68u
అసలు ఫోటోలో ధర్మపురి అరవింద్, తీన్మార్ మల్లన్న కూర్చున్న టేబుల్ కింద మద్యం బాటిల్ కనిపించడం లేదు. పైగా మద్యం బాటిల్ ఉన్న ఫొటోలన్నీ కూడా నిజామాబాద్ ఎంపీ ధర్మపురి అరవింద్ ట్వీట్ చేసిన సమయం తరువాతే సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్నాయి. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినదని చెప్పవచ్చు.
చివరగా, మార్ఫ్ చేసిన ఫోటోని ఎంపీ ధర్మపురి అరవింద్, తీన్మార్ మల్లన్న కూర్చున్న టేబుల్ కింద మద్యం బాటిల్ కనిపిస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 7, 2021


text:
జాంబియా దేశంలోని విక్టోరియా జలపాతంలో ప్రధాని మోదీ చిత్రం ఆవిష్కృతమైంది అని ఒక ఎడిట్ చేసిన ఫోటోని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 23, 2023
ఒక పెద్ద జలపాతంలో ప్రధాని మోదీ చిత్రం అవిష్కృతమైంది అని, ఇది జాంబియా దేశంలో ఉన్న విక్టోరియా జలపాతం అని చెప్తూ ఒక ఫోటోని సోషల్ మీడియా యూజర్లు షేర్ చేస్తున్నారు. దీని వెనుక ఉన్న నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: జాంబియా దేశంలోని విక్టోరియా జలపాతంలో నరేంద్ర మోదీ చిత్రం ఆవిష్కృతమైంది.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడింది, ఇందులో కనిపిస్తున్న జలపాతం మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఉన్న పుర్వ జలపాతానివి. ఈ ఫోటో ఈ జలపాతం ఉన్న రేవా జిల్లా యొక్క అధికారిక ప్రభుత్వ వెబ్సైటులో ఉంది. కావున ఈ పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
ఈ క్లెయిమ్ గురించి మరిన్ని విషయాలు తెలుసుకోవటానికి, వైరల్ ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి చూసాము. ఈ సెర్చ్ ద్వారా ఈ ఫోటో మధ్య ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని రేవా జిల్లాలో ఉన్న పుర్వ జలపాతానిది అని తెలిసింది.
ఈ ఫోటోని జలపాతం రేవా జిల్లా అధికారిక వెబ్సైటులో మధ్య ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం వారు అప్లోడ్ చేసారు. దీన్ని ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఇందులో నరేంద్ర మోదీ ఫోటో ఆవిష్కృతమై లేదు. దీన్ని బట్టి, వైరల్ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడింది అని స్పష్టంగా అర్థం చేసుకోవచ్చు.
అదనంగా, ఈ ఫోటో ABN ఆంధ్రజ్యోతి ప్రచురించిన కథనంలో ఉంది అని మనం గమనించవచ్చు. ఇంటర్నెట్లో ఈ కథనం కోసం తగిన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి వెతకగా 2016లో ABN ఆంధ్రజ్యోతి వారు అప్లోడ్ చేసిన ఒక Facebook పోస్టు లభించింది, ఈ పోస్టు యొక్క వివరణలో ‘ జాంబియా జలపాతంలో మన ప్రధాని మోదీ ప్రత్యక్షం!’ అని రాసి ఉంది. ఈ పోస్టులో ఉన్న లింకుని క్లిక్ చేస్తే, ఇది ఆంధ్రజ్యోతి వెబ్సైటుకి దారి తీసింది. కానీ ఆ పేజీలో ఎటువంటి ఆర్టికల్ లేదు. ముందు ఈ కథనాన్ని ప్రచురించి, తర్వాత డిలీట్ చేసి ఉంటారని మనం అర్థం చేసుకోవచ్చు.
చివరిగా,  జాంబియా దేశంలోని విక్టోరియా జలపాతంలో ప్రధాని మోదీ చిత్రం ఆవిష్కృతమైంది అని ఒక ఎడిట్ చేసిన ఫోటోని షేర్ చేస్తున్నారు


text:
స్వచ్ఛమైన పంజాబీ ఫుడ్ ఈ నాయుడు ఆంధ్ర మెస్‌లో లభిస్తుంది అని సూచిస్తున్న ఈ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 20, 2023
‘కన్నడ లిపిలో పేరు. నాయుడు ఆంధ్ర మెస్, అక్కడ దొరికేది పంజాబీ ఫూడ్’ అని చెప్తూ కన్నడ లిపిలో నాయుడు ఆంధ్ర మెస్ అని రాసి ఉన్న ఒక బోర్డు ఫోటోను సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఇందులో ఎంత నిజం ఉందో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బోర్డుపైన నాయుడు ఆంధ్ర మెస్ పేరు కన్నడ లిపిలో రాసి ఉన్న ఈ మెస్‌లో పంజాబీ ఆహరం లభిస్తుంది.
ఫాక్ట్(నిజం): ఫొటోలో ఉన్న బోర్డు బెంగుళూరులోని నల్లూరుహళ్లిలో ఉన్న ‘నాయుడు ఆంధ్ర మెస్’ది. ఈ ఫోటో యొక్క అసలు వెర్షన్‌లో ‘అథెంటిక్ పంజాబీ ఫుడ్’ అని రాసి ఉండదు, దాన్ని ఎడిటింగ్ చేసి డిజిటల్ గా తయారు చేసారు. కావున పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
వైరల్ క్లెయిమ్ వెనుక ఉన్న వాస్తవాలను తెలుసుకోవటానికి, నాయుడు ఆంధ్ర మెస్ అని గూగుల్‌లో టైపు చేసి వెతకగా, ఈ మెస్ బెంగళూరులోని నల్లూరుహళ్లిలో ఉందని తెలిసింది. గుగూల్ ఫొటోస్‌లో ఉన్న ఈ మెస్‌కు చెందిన కొన్ని చిత్రాల్లో వైరల్ ఫోటో యొక్క అసలు వెర్షన్ ఉంది. కానీ, రెండిటి మధ్య కొన్ని వ్యత్యాసాలు ఉన్నాయి. మొదటిగా, నాయుడు ఆంధ్ర మెస్ అని రాసి ఉన్న బోర్డు పైన  ‘అథెంటిక్ పంజాబీ ఫుడ్’ అనే వాక్యం లేదు. రెండోవది, ఎడమవైపు ఉన్న చిన్న బోర్డు పైన పంజాబీ మెనూ లేదు. అసలు ఫోటో మరియు వైరల్ ఫోటో మధ్య వ్యత్యాసాన్ని కింద మీరు గమనించవచ్చు.
ఈ ఒక్క ఫొటోలోనే కాకుండా, గూగుల్ ఫొటోస్‌లో ఉన్న నాయుడు ఆంధ్ర మెస్ వేరే ఫొటోల్లో , ఒక్క దానిలో కూడా, అక్కడ పంజాబీ ఆహరం దొరుకుతుంది అని రాసి లేకపోవటం మీరు గమనించవచ్చ (ఇక్కడ, ఇక్కడ). వీటన్నిటి ఆధారంగా వైరల్ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది అని మనం నిర్ధారించుకోవచ్చు.
చివరిగా, స్వచ్ఛమైన పంజాబీ ఫుడ్ ఈ నాయుడు ఆంధ్ర మెస్‌లో లభిస్తుంది అని సూచిస్తున్న ఈ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది.


text:
కొందరు రోడ్డుపై నమాజ్ చేస్తున్న ఈ వీడియో లండన్‌కి సంబంధించింది కాదు; వీడియోని కెనడాలో తీసారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 23, 2021
‘లండన్‌లో ఇది పరిస్థితి’, అని చెప్తూ, కొందరు వ్యక్తులు రోడ్డుపై నమాజ్ చేస్తున్న వీడియోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కొందరు వ్యక్తులు రోడ్డుపై నమాజ్ చేస్తున్న ఈ వీడియో లండన్‌కి సంబంధించినది.
ఫాక్ట్: పోస్ట్‌లోని వీడియో లండన్‌కి సంబంధించింది కాదు. వీడియోని కెనడాలోని మిస్సిసాగా నగరంలో తీసారు. కెనడాలోని మిస్సిసాగా నగరంలో 2021 మే నెలలో పాలస్తీనాకి మద్దతుగా నిర్వహించిన ర్యాలీకి  సంబంధించిన ఫోటోల్లో వీడియోలోని బిల్డింగ్ కనపడుతుంది. కావున పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్ట్‌లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్‌షాట్స్‌ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌లో వెతకగా, ఆ వీడియోని అమెరికాలో (‘47th Street, Diamond Market, NYC, USA’) తీసారని చెప్తూ కొందరు పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. అయితే, వారు చెప్పిన ప్రదేశానికీ, పోస్ట్‌లోని వీడియోకి ఎక్కడా ఎటువంటి పోలికలు కనపడలేదు. వీడియోని సరిగ్గా గమనిస్తే, ‘పాలస్తీనా’ మరియు ‘కెనడా’ జెండాలు లాగా అక్కడక్కడా కొన్ని జెండాలు ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు.
కొన్ని కీ-వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, కెనడాలోని మిస్సిసాగా నగరంలో 2021 మే నెలలో పాలస్తీనాకి మద్దతుగా నిర్వహించిన ర్యాలీకి సంబంధించిన ఫోటోల్లో వీడియోలోని బిల్డింగ్ కనపడుతుంది. ఆ ఫోటోలను ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. ఆ ప్రాంతం పేరు ‘సెలబ్రేషన్ స్క్వేర్’ అని తెలిసింది.
కెనడాలోని మిస్సిసాగా నగరంలో ఉన్న ‘సెలబ్రేషన్ స్క్వేర్’ యొక్క గూగుల్ స్ట్రీట్ వ్యూలో కూడా వీడియోలోని పరిసరాలను చూడవొచ్చు.
అయితే, లండన్ వీధుల్లో కొందరు నమాజ్ చేస్తున్న వేరే ఫోటోలను మాత్రం ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, కొందరు రోడ్డుపై నమాజ్ చేస్తున్నట్టు కనిపిస్తున్న ఈ వీడియో లండన్‌కి సంబంధించింది కాదు. ఆ వీడియోని కెనడాలో తీసారు.


text:
ఫోటోలో కనిపిస్తున్న ఛత్రపతి శివాజీ చిత్రపఠం లండన్ మ్యుజియంలో పొందుపరిచినది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 5, 2020
లండన్ మ్యుజియంలోని ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ ఒరిజినల్ చిత్రపఠం అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక ఫోటో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: లండన్ మ్యుజియంలోని ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ ఒరిజినల్ చిత్రపఠం ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): లండన్ లోని ‘The British Museum’లో ఛత్రపతి శివాజీ పెయింటింగ్ ఉన్న మాట వాస్తవమే కాని, మ్యుజియంలోని ఆ పెయింటింగ్ పోస్టులో చూపిస్తున్న ఈ పెయింటింగ్ ఒకటి కాదు. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఆ చిత్రపఠం కోసం ‘The British Museum’ వెబ్సైటులో వెతకగా, అదే చిత్రం కలిగి ఉన్న చిత్రపఠం ఏది ఈ మ్యుజియంలో లేదు అని తెలిసింది. లండన్ లోని ‘The British Museum’లో ఛత్రపతి శివాజీ పెయింటింగ్ ఉన్న మాట వాస్తవమే కాని, మ్యుజియంలోని ఆ పెయింటింగ్ పోస్టులో చూపిస్తున్న పెయింటింగ్ ఒకటి కాదు. ‘The British Museum’ లోని ‘Potrait of Indian Princes’ ఆల్బమ్ లో పొందుపరిచిన ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ యొక్క పెయింటింగ్ ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఆ  చిత్రపఠం ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, అదే చిత్రం కలిగి ఉన్న ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘Bharat Gyan’ బ్లాగ్ వారు రాసిన ఒక ఆర్టికల్ దొరికింది. ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ చరిత్ర గురించి రాసిన ఈ ఆర్టికల్ లో, వి ఎస్ బెంద్రే  అనే చరిత్రకారుడు ఈ చిత్రపఠంని కనుగొన్నట్టు తెలిపారు.
కాకపోతే, ఈ చిత్రం వాసుదేవ్ సీతారాం బెంద్రే కనుగొన్నది కూడా కాదని మా విశ్లేషణలో తెలిసింది. వాసుదేవ్ సీతారాం బెంద్రే మహారాష్ట్రకి చెందిన ఒక ప్రముఖ చరిత్ర కారుడు. సంభాజీ మహారాజ్, తుకారాం మహారాజ్, శివాజీ మహారాజ్ మీద చాలా పరిశోధనలు అయన చేసారు. ఛత్రపతి శివాజీ మహారాజ్ యొక్క అసలు చిత్రం మొదట కనుగొన్నది కూడా అతనే. 1664 AD  లో అప్పటి సూరత్ డచ్ గవర్నర్ వోన్ వాలెంటీన్ శివాజీ తదితరుల చిత్రాలు గీయించాడు. అవే చిత్రాలని వాసుదేవ్ సీతారాం బెంద్రే యూరప్ లో వెతికి 1933లో మొదటిసారి ప్రచురించాడు. అప్పటిదాకా అందరూ ఒక ముస్లిం సర్దార్ ఫోటోని శివాజీ మహారాజ్ ఫోటో అనుకునే వారు. వాసుదేవ్ సీతారాం బెంద్రే ప్రచురించిన ఆ శివాజీ మహారాజ్ చిత్రమే ఇప్పటికి అందరూ వాడేది.
చివరగా, ఫోటోలో కనిపిస్తున్న చత్రపతి శివాజీ చిత్రపఠం లండన్ మ్యుజియంలో పొందుపరిచినది కాదు.

created: September 5, 2020


text:
తెలుగు సినీనటుడు కృష్ణ ఈ ఫోటోకి, ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్ర సాధన కోసం పొట్టి శ్రీరాములు చేసిన ఆమరణ నిరాహార దీక్షకి సంబంధం లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 16, 2022
పొట్టి శ్రీరాములు ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్ర సాధన కోసం నాడు చేపట్టిన నిరాహార దీక్షలో తనకు మద్దతుగా సినీ నటుడు కృష్ణ పాల్గొన్నప్పటి ఫోటో అని చెప్తున్న పోస్టు ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. నటుడు కృష్ణ ఈ నెల 15వ తేదీన మృతి చెందారు, ఈ సందర్భంలో ఈ పోస్టులో  ఉన్న ఫోటో షేర్ చేస్తున్నారు. ఇందులోని నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుసుకొందాం.
క్లెయిమ్: పొట్టి శ్రీరాములు చేసిన ఆమరణ నిరాహార దీక్షకి మద్దతుగా తెలుగు సినీనటుడు  కృష్ణ పాల్గొన్నప్పటి  ఫోటో.
ఫ్యాక్ట్ (నిజం): పొట్టి శ్రీరాములు ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్ర సాధన కోసం 19 అక్టోబర్ 1952 నుండి 15 డిసెంబర్ 1952 వరకు ఆమరణ నిరాహార దీక్ష చేపట్టారు. 1943లో జన్మించిన కృష్ణకి అప్పుడు తొమ్మిది ఏళ్ళు, అప్పటికి ఆయన చిత్రసీమలో ప్రవేశించలేదు. 1973లో జై ఆంధ్ర ఉద్యమానికి అయన మద్దతు పలికారు. 18 ఫిబ్రవరి 1973న ఆయన 24 గంటల పాటు నిరాహార దీక్ష చేసారు. వార్త సంస్థల కథనాల ప్రకారం ఈ చిత్రం అప్పటిది. కావున, పోస్టులో చెప్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టిస్తుంది.
పోస్టులో ఉన్న ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చెయ్యగా, ఆ ఫోటో ఉన్న కొన్ని వార్త కథనాలు లభించాయి. ఈ కథనాల ప్రకారం 1973 సమయంలో జరిగిన జై ఆంధ్ర ఉద్యమానికి మద్దతుగా, కృష్ణ ఒక ప్రకటనని విడుదల చేసారు.
అంతే కాకుండా, ఫిబ్రవరి 1973లో ఆయన 24 గంటల పాటు మద్రాస్ లో నిరాహార దీక్ష చేశారు (చదవండి). ఆ దీక్షకి సంబంధించి ఆంధ్ర భూమి పత్రికలో 19 ఫిబ్రవరి 1973న ప్రచురితమైన ఒక కథనాన్ని ఇక్కడ చదవచ్చు. ఆంధ్రజ్యోతి వారి కథనం ప్రకారం ఈ పోస్టులో ఉన్న చిత్రం ఆ నిరాహార దీక్ష సమయంలోనిదే.
పొట్టి శ్రీరాములు అక్టోబర్ 1952లో ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్త్ర సాధన కోసం మద్రాసులో ఆమరణ నిరాహారణ దీక్ష చేపట్టారు (చదవండి). 15 డిసెంబర్ 1952వ తేదీన ఆయన మృతి చెందారు. ఆయన పరిస్థితి విషమంగా ఉన్నది అని అప్పట్లో డాక్టర్లు చెప్పినట్లు ఆంధ్ర భూమిలో ప్రచురితమైన వార్తని ఇక్కడ చదవచ్చు.
ఈ దీక్ష సమయంలో 1943లో పుట్టిన కృష్ణ వయస్సు తొమ్మిది సంవత్సరాలు, అయన ఆ సమయానికి సినీ నటుడు కూడా అవలేదు (చదవండి).1965లో ఆయన  మొదటి సినిమా తేనె మనసులు విడుదలైంది.  కాబట్టి, వైరల్ పోస్టులో షేర్ చేస్తున్న ఫోటో  1952ది అయ్యే అవకాశం లేదు.
పోస్టులో ఉన్న ఫోటో ఆయనకు తొమ్మిదేళ్ల వయసులో చిత్రించిన ఫోటో లాగా లేదు. ముందుగా చెప్పినట్లు ఈ ఫోటో ఆయన 1973లో జై ఆంధ్ర ఉద్యమానికి మద్దతు ఇస్తూ ఆయన చేసిన నిరాహార దీక్షది. అంచేత, ఆ ఫోటో పొట్టి శ్రీరాములు నిరాహార దీక్ష సమయంలోది కాదని నిర్ధారించుకోవచ్చు.
చివరిగా, తెలుగు సినీనటులు కృష్ణ ఈ ఫోటోకి, ప్రత్యేక ఆంధ్ర రాష్ట్ర సాధన కోసం పొట్టి శ్రీరాములు చేసిన ఆమరణ నిరాహార దీక్షకి సంబంధం లేదు.

created: November 16, 2022


text:
కేరళ కమ్యూనిస్ట్ నేత వి.ఎస్. అచ్యుతానందన్ నుదుటిపై తిలకం పెట్టుకున్నట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 17, 2023
కమ్యూనిస్టుగా ఇదివరకు జీవితాన్ని గడిపి, యువతలో మావోయిజం భావాజాలలను ప్రేరేపించిన కేరళ మాజీ ముఖ్యమంత్రి వి.ఎస్. అచ్యుతానందన్, ప్రస్తుతం దేవాలయాలకు వెళ్ళి ప్రార్ధనలు చేస్తూ వృద్ధాప్యాన్ని గడుపుతున్నాడంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో బాగా షేర్ అవుతోంది.  నూదిటిపై తిలకం పెట్టుకున్నట్టుగా  ఉన్న అచ్యుతానందన్ ఫోటోని ఈ పోస్టులో షేర్ చేశారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కమ్యూనిస్టు నేతగా ఇదివరకు జీవితాన్ని గడిపిన వి. ఎస్. అచ్యుతానందన్, ప్రస్తుతం నుదుటిపై తిలకం పెట్టుకొని దేవాలయాలను సందర్శిస్తున్నారు, దానికి సంబంధించిన ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది. అసలు ఫోటోలో వి.ఎస్.అచ్యుతానందన్ నూదిటిపై తిలకం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటో ‘Asianet News’ వార్తా సంస్థ 2021 జనవరి నెలలో పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌లో దొరికింది. వి.ఎస్. అచ్యుతానందన్ 98వ పుట్టినరోజు సందర్భంగా ‘Asianet News’ వార్తా సంస్థ ఈ ఫోటోని షేర్ చేస్తూ 20 అక్టోబర్ 2021 నాడు ఈ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. ఈ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన అసలైన ఫోటోలో అచ్యుతానందన్ నూదిటిపై తిలకం లేదు.
ఈ అసలైన ఫోటోని షేర్ చేస్తూ గతంలో పబ్లిష్ చేసిన మరికొన్ని వార్తా రిపోర్టులను ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. వి.ఎస్. అచ్యుతానందన్ 97వ పుట్టినరోజు సందర్భంగా ఇదే ఫోటోతో పోలి ఉన్న మరో ఫోటోని అచ్యుతానందన్ కొడుకు అరుణ్ కుమార్ షేర్ చేశారు.
అచ్యుతానందన్ నూదిటిపై తిలకం పెట్టుకున్నట్టుగా సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినదని పలు వార్తా సంస్థలు స్పష్టం చేశాయి. ఆ వార్తా రిపోర్టులను ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరిగా, కేరళ కమ్యూనిస్ట్ నేత అచ్యుతానందన్ నుదుటిపై తిలకం పెట్టుకున్నట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది.

created: November 17, 2023