text:
FATF పాకిస్తాన్‌ని బ్లాక్ లిస్ట్‌లో చేర్చలేదు, అది ఇంకా గ్రే లిస్ట్‌లోనే కొనసాగుతుంది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 26, 2021
‘FATF (ఫైనాన్షియల్ యాక్షన్ టాస్క్ ఫోర్స్) పాకిస్థాన్‌ని బ్లాక్ లిస్ట్‌లో పెట్టిందని’ చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: FATF (ఫైనాన్షియల్ యాక్షన్ టాస్క్ ఫోర్స్) పాకిస్థాన్‌ని బ్లాక్ లిస్ట్‌లో పెట్టింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఇటీవల 19 -21 అక్టోబర్ 2021 మధ్య FATF ప్లీనరీ సమావేశంలో పాకిస్థాన్‌ని గ్రే లిస్ట్‌లోనే కొనసాగించాలని నిర్ణయించింది. గ్రే లిస్ట్‌లోకి అదనంగా టర్కీ, జోర్డాన్ మరియు మాలి దేశాలను చేర్చగా, బోట్స్వానా, మారిషస్ దేశాలను గ్రే లిస్ట్‌లో నుండి తొలగించారు. బ్లాక్ లిస్టులో మాత్రం ఎటువంటి మార్పులు చేయలేదు, ఇరాన్, ఉత్తర కొరియా మాత్రమే ఈ లిస్టులో ఉన్నాయి. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఫైనాన్షియల్ యాక్షన్ టాస్క్ ఫోర్స్ (FATF):
ఫైనాన్షియల్ యాక్షన్ టాస్క్ ఫోర్స్ అనేది అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ యొక్క సమగ్రతను కాపాడుతూ, అంతర్జాతీయ ఆర్థిక వ్యవస్థ సజావుగా ఉండేలా మనీలాండరింగ్, టెర్రరిస్ట్ ఫైనాన్సింగ్ (తీవ్రవాదులకు నిధులు అందించడం) మొదలైనవి నియంత్రించేందుకు అవసరమైన విధి విధానాలు రూపొందించి, వాటిని సమర్థవంతంగా అమలు చేయడానికి స్థాపించబడిన ఒక ఇంటర్ గవర్నమెంట్ సంస్థ. దీనిని జీ7 దేశాల చొరవతో 1989లో స్థాపించారు.
బ్లాక్ లిస్ట్:
మనీలాండరింగ్, టెర్రరిస్ట్ ఫైనాన్సింగ్‌కి సహాకరిస్తూ, వీటిని నియంత్రించేందుకు అంతర్జాతీయంగా చేస్తున్న ప్రయత్నాలకు సహకరించని దేశాలను బ్లాక్ లిస్ట్ కింద పరిగణిస్తారు. దీనినే ‘High-Risk Jurisdictions subject to a Call for Action’ అని కూడా అంటారు. ఈ లిస్టులోని దేశాలలో  మనీలాండరింగ్,  టెర్రరిస్ట్ ఫైనాన్సింగ్‌ని ఎదురుకోనేందుకు అమలు చేస్తున్న విధానాలలో చాలా వ్యూహాత్మక లోపాలను ఉన్నట్టు అర్ధం. బ్లాక్‌లిస్ట్ చేయబడిన దేశాలు, FATF సభ్య దేశాలు మరియు ఇతర అంతర్జాతీయ సంస్థల నుండి తీవ్రమైన ఆర్ధిక ఆంక్షలు ఎదురుకొనే అవకాశం ఉంది.
ఐతే FATF తరచూ రివ్యూ చేస్తూ ఈ బ్లాక్ లిస్టుని అప్డేట్ చేస్తూ ఉంటుంది. FATF ప్రమాణాలు పాటిస్తూ, ఆయా దేశాలలో విధానాలను అమలును బట్టి ఈ లిస్టుని అప్డేట్ చేస్తూ ఉంటారు. మొదటిసారిగా FATF 2000లో 15 దేశాలను బ్లాక్ లిస్ట్ చేసింది. ప్రస్తుతం ఇరాన్ మరియు నార్త్ కొరియా మాత్రమే బ్లాక్ లిస్టులో ఉన్నాయి.
గ్రే లిస్ట్:
దీనినే ‘Jurisdictions under Increased Monitoring’ అని కూడా అంటారు.  మనీలాండరింగ్ , టెర్రరిస్ట్ ఫైనాన్సింగ్‌కి అనుకూలంగా వ్యవహరిస్తున్న దేశాలను గ్రే లిస్ట్‌లోకి చేరుస్తుంది. FATF ఏదైనా దేశాన్ని గ్రే లిస్ట్‌లోకి చేర్చిందంటే ఆ దేశంలో మనీలాండరింగ్,  టెర్రరిస్ట్ ఫైనాన్సింగ్‌ని అరికట్టేందుకు అమలవుతున్న విధానాలోని లోపాలను FATF నిర్దేశించిన కాల వ్యవధిలో సవరించుకోవడానికి అంగీకరించినట్టు అర్ధం. గ్రే లిస్ట్‌లోని దేశాలు కూడా FATF సభ్య దేశాలు, ఇతర అంతర్జాతీయ సంస్థల నుండి ఆర్ధిక ఆంక్షలు ఎదురుకొనే అవకాశం ఉంది.
FATF తరచూ రివ్యూ చేస్తూ ఈ బ్లాక్ లిస్టుని అప్డేట్ చేస్తూ ఉంటుంది. ప్రస్తుతానికి FATF 23 దేశాలను గ్రే లిస్ట్‌లోకి చేర్చింది. జూన్, 2018లో మొదటిసారిగా FATF పాకిస్తాన్‌ని గ్రే లిస్ట్‌లో చేర్చగా, అప్పటినుండి అది గ్రే లిస్ట్‌లోనే కొనసాగుతూ వస్తుంది.
ఇటీవల 19 -21 అక్టోబర్ 2021 మధ్య FATF ప్లీనరీ సమావేశం జరిగింది. ఈ సమావేశం మనీలాండరింగ్,  టెర్రరిస్ట్ ఫైనాన్సింగ్‌ని అరికట్టేందుకు వివిధ దేశాలు అమలు చేస్తున్న విధానాలను రివ్యూ చేసారు. ఈ సమావేశంలో పాకిస్తాన్‌ని గ్రే లిస్ట్‌లోనే కొనసాగిస్తూ తీర్మానం చేయగా, బోట్స్వానా ఇంకా మారిషస్ దేశాలను గ్రే లిస్ట్‌లో నుండి తొలగించారు.
ఐతే ఈ గ్రే లిస్ట్‌లో అధనంగా టర్కీ, జోర్డాన్, మాలి దేశాలను చేర్చారు. టర్కీకి సంబంధించి గ్రే లిస్ట్‌లో నుండి బయటపడాలంటే టెర్రరిస్ట్ ఫైనాన్సింగ్‌కి సంబంధించిన కేసుల విచారణకు ప్రాధాన్యత ఇవ్వడం వంటి ఎనిమిది టెక్నికల్ అంశాలపై FATF సూచించిన విధానాలను అమలు చేయాలని తెలిపింది. బ్లాక్ లిస్టులో మాత్రం ఎటువంటి మార్పులు చేయలేదు, ఇరాన్,  ఉత్తర కొరియా మాత్రమే ఈ లిస్టులో ఉన్నాయి.
చివరగా, FATF పాకిస్తాన్‌ని బ్లాక్ లిస్ట్‌లో చేర్చలేదు, అది ఇంకా గ్రే లిస్ట్‌లోనే కొనసాగుతుంది.

created: October 26, 2021


text:
FCI ప్రైవేటు సంస్థల గోదాములలో చాలా సంవత్సరాల ముందునుండే ఆహార ధాన్యాలు నిల్వ చేస్తోంది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 8, 2021
‘దేశంలో 30 సంవత్సరాల పాటు ఆహారధాన్యాలు నిల్వచేసే కాంట్రాక్టు FCI ని కాదని అదానికి ఇచ్చిన కేంద్ర ప్రభుత్వం’ అని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: దేశంలో 30 సంవత్సరాల పాటు ఆహారధాన్యాలు నిల్వచేసే కాంట్రాక్టు FCI ని కాదని అదానికి ఇచ్చిన కేంద్ర ప్రభుత్వం.
ఫాక్ట్ (నిజం): National policy on handling, storage and transportation of foodgrains ద్వారా 2000వ సంవత్సరంలోనే ఆహార ధాన్యాల నిల్వ చేయడానికి ప్రైవేటు గోదాములు నిర్మించాలని నిర్ణయించింది. ఈ పాలసీకి అనుగుణంగా 2008 లో ప్రవేశపెట్టిన  Private Entrepreneurs Guarantee (PEG) Scheme  PPP పద్దతిలో ప్రైవేటు సంస్థలను భాగస్వామ్యం చేస్తుంది. ఆహార ధాన్యాలు నిల్వచేయడానికి ప్రైవేటు సంస్థల గోదాములుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం నేరుగా టెండర్లు ఇవ్వదు, FCI ద్వారా టెండర్లు కేటాయిస్తుంది. అదానికి చెందిన వ్యవసాయ రంగ సంస్థ గోదాముల నిర్మాణంలో 2005 నుండే ఉంది. కేవలం అదానికి చెందిన కంపెనీలే కాదు,  చాలా ఇతర ప్రైవేటు కంపెనీలకు కూడా టెండర్లు కేటాయించారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఆహార ధాన్యాల నిల్వ మరియు రవాణా సమయంలో నష్టాలను తగ్గించడానికి, ఫుడ్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (FCI) సేకరించే ఆహార ధాన్యాల నిర్వహణ, నిల్వ మరియు రవాణాలో FCI పై భారం తగ్గించి, ఈ రంగంలో ప్రైవేటు భాస్వామ్యం ద్వారా అదనంగా వనరులను తీసుకురావడానికి 2000లో అప్పటి కేంద్ర ప్రభుత్వం ‘National policy on handling, storage and transportation of foodgrains’ కి ఆమోదం తెలిపింది. పెద్ద ఎత్తున ఆహార ధాన్యాల నిల్వ చేయడానికి మౌళిక వసతులను ఆధునీకరించే క్రమంలో ఈ రంగంలోకి ప్రైవేటు సంస్థలను అనుమతించాలని ఈ పాలసీ ద్వారా నిర్ణయం తీసుకున్నారు.
ఈ పాలసీకి అనుగుణంగా 2008 లో ప్రవేశపెట్టిన  Private Entrepreneurs Guarantee (PEG) Scheme  PPP పద్దతిలో ప్రైవేటు సంస్థలను భాగస్వామ్యం చేస్తుంది. ఈ స్కీం ప్రకారం గోదాములను ఆధునీకరించే భాగంగా PPP పద్దతిలో ప్రైవేటు కంపెనీలు నిర్మించే “స్టీల్ గోదాములను” FCI 30 సంవత్సరాలవరకి అద్దెకి తీసుకుంటుందని హామీ ఇస్తుంది. Private Entrepreneurs Guarantee (PEG) Scheme, 2008 కింద PPP పద్దతిలో ప్రైవేటు కంపెనీలు నిర్మించే గోదాములను మాత్రం FCI 10 సంవత్సరాలవరకి అద్దెకి తీసుకుంటుందని హామీ ఇస్తుంది.
Private Entrepreneurs Guarantee Scheme కింద ఆహార ధాన్యాల నిల్వ చేయడానికి తమ సొంత గోదాములతో పాటు సెంట్రల్ వేర్ హౌసింగ్ కార్పొరేషన్, స్టేట్ వేర్ హౌసింగ్ కార్పొరేషన్ మరియు ప్రైవేటు సంస్థల గోదాములను అద్దెకి తీసుకుంటుంది. సాధారణంగా ఆహార ధాన్యాల నిల్వ చేయడానికి ప్రైవేటు సంస్థలకు కేంద్ర ప్రభుత్వం నేరుగా టెండర్ల ఇవ్వదు, FCI ద్వారా టెండర్లకు ఆహ్వానించి ప్రైవేటు గోదాములను అద్దెకు తీసుకుంటుంది. FCI, PPP లో కింద ఇచ్చిన పద్దతుల్లో ప్రైవేటురంగ భాగస్వామ్యం కోసం టెండర్లు ఆహ్వానిస్తుంది.
ఈ టెండర్లకి సంబంధించి విధివిధానాలకు సంబంధించిన సమాచారం ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ స్కీం కింద 2016-2020 మధ్యలో అదానితో పాటు మరికొన్ని ప్రైవేటు కంపెనీలు దేశంలోని పలు రాష్ట్రాలలో గోదాముల నిర్మించేందుకు టెండర్లు పొందిన సమాచారం ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. FCI లో టెండర్లకు సంబంధించి అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం 2020లో గోదాములకి సంబంధించి అదానికి చెందిన సంస్థకి ఎటువంటి టెండర్ కేటాయించలేదు. దీన్నిబట్టి ఆహార ధాన్యాల నిల్వ చేయడానికి ప్రైవేటు సంస్థల గోదాములను ఎప్పటినుండో వాడుతున్నట్టు అర్ధమవుతుంది.
2000వ సంవత్సరంలో తీసుకొచ్చిన పాలసీకి అనుగుణంగా 2005లో అదానికి చెందిన కంపెనీ గోదాములకు FCI ఇచ్చిన కాంట్రాక్టుకి సంబంధించిన సమాచారం ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఈ  పోస్టు ద్వారా చెప్తున్న విషయం వైరల్ అయిన నేపథ్యంలో అదాని సంస్థ ఈ విషయం  గురించి వివరణ ఇచ్చింది. ఈ వివరణ ప్రకారం కేంద్ర ప్రభుత్వ పాలసీ అనుగుణంగా FCI 2003లో ప్రైవేటు సంస్థలను టెండర్లకు ఆహ్వానించగా, 2005లోనే అదాని సంస్థకి టెండర్ కేటాయించారు. 2007లో 20 సంవత్సరాల కన్సెషన్ పీరియడ్ తో ఈ ప్రాజెక్ట్ మొదలైందని తెలిపింది. పైగా ఈ వివరణలో వ్యవసాయ రంగానికి సంబంధించి అదాని సంస్థ (Adani Agri Logistics Ltd. (AALL)) 2005లోనే స్థాపించబడిందని తెలిపింది. వీటన్నిటి ఆధారంగా ఆహార ధాన్యాలు నిల్వచేయడానికి ప్రైవేటు సంస్థల గోదాములుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం నేరుగా టెండర్లు ఇవ్వదు, FCI ద్వారా టెండర్లు కేటాయిస్తుంది, పైగా ఈ పద్ధతి చాలా సంవత్సరాల ముందు నుండే ఉంది.
వ్యవసాయంలో ప్రైవేట్ రంగాన్ని అనుమతిస్తూ కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకువచ్చిన కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా రైతులు నిర్వహిస్తున్న ఆందోళనల నేపథ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే పోస్టులు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, FCI ప్రైవేటు సంస్థల గోదాములలో చాలా సంవత్సరాల ముందునుండే ఆహార ధాన్యాల నిల్వ చేస్తోంది.

source: news-factly

created: January 8, 2021

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
ఫిబ్రవరి లో పోస్ట్ చేసిన వీడియోని చూపించి, ప్రపంచదేశాలు కరోన బారిన పడి బాధపడుతుంటే ఆమీర్ ఖాన్ చైనా దేశ ప్రజలకు మాత్రమే తన సంతాపం తెలిపారని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 3, 2020
ప్రపంచదేశాలు కరోన వైరస్ తో బాధపడుతుంటే బాలీవుడ్ నటుడు ఆమీర్ ఖాన్ చైనా దేశస్థులకి మాత్రమే తన సానుభూతి వ్యక్తపరుస్తున్నారు అంటూ షేర్ చేసిన ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది.ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
కరోన కారణంగా మరణించిన చైనా దేశస్థులకు మాత్రమే ఆమీర్ ఖాన్ తన సానుభూతి వ్యక్తపరిచారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఆ వీడియో ఫిబ్రవరి లో పోస్ట్ చేసినట్టుగా మా విశ్లేషణలో తెలిసింది. కరోన వైరస్ చైనా దేశంలో మాత్రమే ప్రభావం చుపిస్తునప్పుడు, ఆమీర్ ఖాన్ ఆ దేశ ప్రజలకు మనోదైర్యం చెప్తూ పెట్టిన వీడియో అది. అప్పటికి ఇతర దేశాలలో కరోన ప్రభావం అంతగా లేదు. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కోసం యుట్యూబ్ లో వెతకగా, ‘24 Feb 2020’ నాడు ‘South China Morning post’ వారు తమ అధికారిక యూట్యూబ్ ఛానల్ లో ఈ వీడియో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ వీడియో కింద వివరణలో, కరోన వైరస్ కారణంగా బాధపడుతున్న చైనా దేశ ప్రజలకు బాలీవుడ్ స్టార్ ఆమీర్ ఖాన్ మనోదైర్యం చెప్తూ పెట్టిన వీడియో అని రాసి ఉంది. కావున, ఈ వీడియో ఇటివల పోస్ట్ చేసింది కాదు.
‘24 Feb 2020’ నాటికి కరోన వైరస్ చైనా దేశంలో మాత్రమే ఎక్కువగా ప్రభావం చూపెట్టింది. ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO)  ‘24 Feb 2020’ నాడు రిలీజ్ చేసిన కోవిడ్-19 హెల్త్ బులెటిన్లో ప్రపంచవ్యాప్తంగా 79331 మంది కరోన కేసులు నమోదైనట్టు వెల్లడించారు. ఆ 79331 కేసులలో చైనా దేశస్థులు 77262 మంది ఉండగా, మిగితా దేశాలకు సంబంధించి 2069 మంది ఈ వ్యాధి బారిన పడినట్టు వెల్లడించారు. దీనిబట్టి ఆమీర్ ఖాన్ ఆ వీడియో పోస్ట్ చేసే సమయానికి చైనా తప్ప మిగితా దేశాలలో కరోన ప్రభావం అంతగా లేదు అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, చైనా దేశంలో మాత్రమే కరోన ప్రభావం ఎక్కువగా ఉన్నప్పుడు ఆమీర్ ఖాన్ చేసిన ఈ వీడియోని ఇటీవల చేసినట్టు ప్రచారం చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
‘Safe Shop India’ ఈ-కామర్స్ కంపెనీ అసోసియేట్ ని హత్రాస్ అత్యాచార బాధితురాలుగా చిత్రికరిస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 7, 2020
ఉత్తర ప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని హత్రాస్ నగరంలో అతి దారుణంగా హత్యచేయబడిన మహిళకి సంబంధించిన ఫోటోలు , వీడియో, అంటూ షేర్ చేస్తున్న కొన్ని పోస్టులు సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్నాయి.  వీడియోలో కనిపిస్తున్న అమ్మాయిని అక్కడున్న జనాలు సత్కరిస్తున్న దృశ్యాలు మనం చూడవచ్చు.  ఆ పోస్టులలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హత్రాస్ అత్యాచార బాధితురాలికి సంబంధించిన ఫోటోలు, వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులలో కనిపిస్తున్న అమ్మాయి హత్రాస్ అత్యాచార బాధితురాలు కాదు, ‘Safe Shop India’ అనే ఈ-కామర్స్ కంపెనీ అసోసియేట్ నజియా బేగం. ‘Safe Shop India’ కంపెనీ స్టాఫ్ నజియా బేగంని ఘనంగా ఆహ్వానిస్తున్నప్పుడు తీసిన వీడియో ఇది. కావున, పోస్టులలో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులలో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, అవే దృశ్యాలు కలిగి ఉన్న వీడియోని యూట్యూబ్ లో ఒక వ్యక్తి  ‘20 ఫిబ్రవరి 2020’ నాడు పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. వీడియోలో కనిపోస్తుంది ‘Safe Shop India’ కంపెనీ కి చెందిన నజియా బేగం అని వివరణలో తెలిపారు. ఇదే వివరణతో మరొక యూసర్ కూడా ఈ వీడియోని యూట్యూబ్లో పోస్ట్ చేసారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా ఆ వీడియోలోని వ్యక్తి గురించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతకగా, తమ కంపెనీలో పనిచేస్తున్న నజియా బేగం యొక్క విజయ గాధని వివరిస్తూ ‘Safe Shop India’ కంపెనీ వారు తమ ఫేస్బుక్ పేజి లో పెట్టిన వీడియో దొరికింది. పోస్టులలో కనిపిస్తున్న అదే వ్యక్తి, ఈ వీడియోలో ‘Safe Shop India’ కంపెనీలో తన గెలుపుని వివరిస్తున్న దృశ్యాలు మనం చూడవచ్చు.
‘Safe Shop India’ అనే ఈ-కామర్స్ కంపెనీ ఫాషన్, హెల్త్ మరియు లైఫ్ స్టైల్ కి సంబంధించిన వస్తువులను అమ్ముతుంటాయి. ‘Safe Shop India’ కంపెనీ స్టాఫ్ నజియా బేగంని ఘనంగా ఆహ్వానిస్తున్నప్పుడు తీసిన మరికొన్ని వీడియోలు ఇక్కడ , ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, ‘Safe Shop India’ ఈ-కామర్స్ కంపెనీ అసోసియేట్ ని హత్రాస్ అత్యాచార బాధితురాలుగా చిత్రికరిస్తున్నారు.

created: October 7, 2020


text:
ఈ ఫోటోల్లో ఉన్న పంజాబ్ మహిళా పోలీస్ కానిస్టేబుల్ అత్యాచారానికి గురవలేదు; రోడ్డు ప్రమాదంలో మరణించింది. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 4, 2020
పంజాబ్ రాష్ట్రంలో ఒక మహిళా పోలీస్ కానిస్టేబుల్ ని అత్యాచారం చేసి, హత్య చేసారని చెప్తూ కొన్ని ఫోటోలతో కూడిన పోస్ట్ ని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. పోస్ట్ చేసిన ఫోటోల్లో ఒక ఐడీ ఫోటో కూడా ఉంది. దాంట్లో ఆ మహిళా పోలిస్ కానిస్టేబుల్ పేరు నోమి (తండ్రి పేరు సలీం మసిహ్) అని ఉంది. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్ (దావా):  పంజాబ్ లో అత్యాచారానికి గురై, హత్య చేయబడిన మహిళా పోలీస్ కానిస్టేబుల్ ఫోటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోల్లో ఉన్న మహిళా పోలీస్ కానిస్టేబుల్ ఒక రోడ్డు ప్రమాదంలో మరణించింది. తను యాక్టివా మీద వెళ్తుండగా మహీంద్రా స్కార్పియో తన వాహనాన్ని ఢీ కొట్టింది. తను అక్కడే మరణించింది. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లో చెప్పిన మహిళా పోలీస్ కానిస్టేబుల్ నోమి గురించి ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా, చాలా న్యూస్ ఆర్టికల్స్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి. మహిళా పోలీస్ కానిస్టేబుల్ నోమి పంజాబ్ లో ఒక రోడ్డు ప్రమాదంలో మరణించినట్టు ఆ న్యూస్ ఆర్టికల్స్ లో చదవొచ్చు. తను యాక్టివా మీద వెళ్తుండగా మహీంద్రా స్కార్పియో తన వాహనాన్ని ఢీ కొట్టిందని, తను అక్కడే మరణించినట్టు కూడా తెలుస్తుంది. ఆ న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
అంతేకాదు, ఆ ఘటన పై నమోదు చేసిన ఎఫ్.ఐ.ఆర్ లో కూడా అత్యాచారం ప్రస్తావనే లేనట్టు చూడవొచ్చు. కేవలం ఐపీసీ 304-ఏ మరియు 427 సెక్షన్లు మాత్రమే ఎఫ్.ఐ.ఆర్ లో ఉన్నాయి. పూర్తి ఎఫ్.ఐ.ఆర్ ని ఇక్కడ చదవొచ్చు. మహిళా పోలీస్ కానిస్టేబుల్ నోమి యాక్టివా, తనను ఢీ కొట్టిన మహీంద్రా స్కార్పియో (ఒకరు దాని ఫోటో కూడా పోస్ట్ చేసారు) వాహన నెంబర్లు ఎఫ్.ఐ.ఆర్ లో చూడవొచ్చు. ఆ వాహనాలకు సంబంధించిన మరింత సమాచారం కింద చూడవొచ్చు.
చివరగా, ఫోటోల్లో ఉన్న పంజాబ్ మహిళా పోలీస్ కానిస్టేబుల్ నోమి ఒక రోడ్డు ప్రమాదంలో మరణించింది. తనని ఎవరూ అత్యాచారం చేసి హత్య చేయలేదు.

created: October 4, 2020


text:
‘కుష్వంత్ సింగ్ జోక్ బుక్ 9’ పుస్తకంలోని ఒక కల్పిత కథని వాజపేయి ఐక్యరాజ్యసమితిలో చేసిన ప్రసంగమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 24, 2022
పి.వి.నరసింహారావు భారత ప్రధానిగా ఉన్నప్పుడు అటల్ బిహారి వాజపేయిని భారతీయ ప్రతినిధిగా ఐక్యరాజ్యసమితికి పంపితే, వాజపేయి కాశ్మీర్ వివాదాన్ని ఉద్దేశిస్తూ తన ప్రసంగంలో కశ్యప ముని కాశ్మీర్ విహారయాత్రకు వెళ్ళిన కథని వివరించినట్టు సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్టు షేర్ అవుతుంది. అయితే, వాజపేయి కథని పాకిస్తాన్ ప్రతినిధి మధ్యలోనే అడ్డు చెప్పి, కశ్యపు ముని కాశ్మీర్ విహారయాత్రకు వెళ్ళిన కాలంలో పాకిస్తాన్ ఇంకా ఏర్పడలేదని ఒప్పుకున్నాడని ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఈ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కాశ్మీర్ వివాదానికి సంబంధించి భారత మాజీ ప్రధాని అటల్ బిహారి వాజపేయి ఐక్యరాజ్యసమితిలో ఇచ్చిన ఉపన్యాసం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో తెలిపిన కథని ‘కుష్వంత్ సింగ్ జోక్ బుక్ 9’ పుస్తకంలో ప్రచురించిన ఒక కల్పిత కథని ఎడిట్ చేసి రూపొందించారు. ఈ కల్పిత కథని న్యూ ఢిల్లీకి చెందిన విపిన్ బుక్శే అనే వ్యక్తి అందించారు. ఈ కథకీ, భారత మాజీ ప్రధాని అటల్ బిహారి వాజపేయికి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించిన వివరాల కోసం ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, 1994లో  పి.వి.నరసింహారావు భారత ప్రధానిగా ఉన్నప్పుడు, ఐక్యరాజ్యసమితి మానవ హక్కుల కమిషన్ (UNHCR) 1994 జెనివా సమావేశానికి అటల్ బిహారి వాజపేయిని భారత ప్రతినిధి బృందానికి ప్రాతినిధ్యం వహించమని పంపినట్టు తెలిసింది. కాశ్మీర్ వివాదానికి సంబంధించి ఐక్యరాజ్యసమితి ఈ సమావేశంలో భారత్‌కు వ్యతిరేకంగా ఆమోదించాలనుకున్న తీర్మానాన్ని భారత ప్రతినిధి బృందం విజయవంతంగా తిప్పికొట్టింది. కానీ, 1994 జెనీవా సమావేశంలో వాజపేయి తన ఉపన్యాసంలో కశ్యప ముని కథని చెప్పినట్టు ఎక్కడా సమాచారం  లేదు. 1994 UNHCR జెనీవా సమావేశంలో భారత ప్రతినిధి బృందం ఇచ్చిన ప్రతిస్పందనలను ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఈ పోస్టులో తెలిపిన కథకు సంబంధించిన వివరాల కోసం వెతికితే, ‘కుష్వంత్ సింగ్ జోక్ బుక్ 9’ పుస్తకంలో ప్రచురించిన ఒక కల్పిత కథని ఎడిట్ చేసి ఈ కథని రూపొందించినట్టు తెలిసింది. వివధ ఈ-కామర్స్ వెబ్సైటులలో ‘కుష్వంత్ సింగ్ జోక్ బుక్ 9’ పుస్తకం యొక్క లింకులని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఈ కల్పిత కథని న్యూ ఢిల్లీకి చెందిన విపిన్ బుక్శే అనే వ్యక్తి అందించినట్టు ఈ పుస్తకంలో తెలిపారు. ‘కుష్వంత్ సింగ్ జోక్ బుక్ 9’ పుస్తకంలో ప్రచురించిన ఈ కల్పిత కథ యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని కింద చూడవచ్చు.
చివరగా, ‘కుష్వంత్ సింగ్ జోక్ బుక్ 9’ పుస్తకంలోని ఒక కల్పిత కథని ఎడిట్ చేసి వాజపేయి ఐక్యరాజ్యసమితిలో చేసిన ప్రసంగమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
1955లో న్యూయార్క్ నుండి బయలుదేరిన చార్టర్డ్ ఫ్లైట్ 1992లో వెనిజులాలోని కార్కాస్ ఎయిర్‌పోర్ట్‌లో ల్యాండ్ అయినట్టు చెప్తున్నది ఒక కల్పిత కథ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 6, 2022
1955లో 57 మంది ప్రయాణికులతో న్యూయార్క్ నుండి మయామికి బయల్దేరిన డిసి-4 ఛార్టర్డ్ ఫ్లైట్ 37 ఏళ్ళ పాటు మాయమై వెనుజ్వెలాలో 1992లో ల్యాండ్ అయ్యింది అని చెప్తున్న ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఇందులోని నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: 1955లో న్యూ యార్క్ నుండి బయలుదేరిన డిసి-4 ఛార్టర్డ్ ఫ్లైట్ 37 సంవత్సరాల తర్వాత 1992లో వెనుజ్వెలలోని కార్కస్ ఎయిర్పొర్టులో ల్యాండ్ అయ్యింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ మొత్తం కథ ఒక కల్పిత గాధ. వీక్లీ వరల్డ్ న్యూస్ అనే టాబ్లాయిడ్ ఈ కల్పిత కథనాన్ని మొట్టమొదటిసారిగా 1985లో ప్రచురించింది. 1979 నుండి 2007 వరకు ప్రచురణలో ఉన్న ఈ టాబ్లాయిడ్  కల్పిత వార్తలని ప్రచురించడంలో ప్రసిద్ధం. వీరు పాన్ ఆమ్ ఫ్లైట్ 914, డగ్లస్ డిసి -4 1955లో న్యూయార్క్  నుండి మియామికి బయల్దేరింది, అది 1985లో వెనుజ్వెలాలోని  కార్కస్ ఎయిర్పొర్టులో ల్యాండ్ అయ్యింది అని వారు మొదట ప్రచురించిన కథనం. ఇదే కల్పిత కథనాన్ని వీక్లీ వరల్డ్  న్యూస్ వారు 1993లో మరియు 1999లో తిరిగి ప్రచురించారు. ఈ రెండు కథనాల్లో సాక్షి అని చెప్పి రాసిన జువాన్ డి లా కోర్టే వేరు వేరు ఫోటోలను ప్రచురించారు. అందుచేత పోస్టులూ చేతున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
సరైన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి డిసి-4 యొక్క రహస్యాన్ని గురించి ఏమైనా వార్త కథనాలు ప్రచురించారు అని వెతకగా, తగిన కథనాలు లభించలేదు. కానీ ప్లేన్ అండ్ పైలట్ మాగ్ వారి వెబ్సైటు లో ఒక కథనం లభించింది. దీన్ని బట్టి ‘పాన్ ఆమ్ ఫ్లైట్ 914 డౌగ్లస్ డిసి-4’ అనే ఫ్లైట్ 1955లో న్యూయార్క్ లో బయలుదేరి 1985లో  వెనుజ్వెలాలో ల్యాండ్ అయ్యింది అని చెప్తున్న ఈ కథనంలో ఎటువంటి నిజం లేదు, ఇది కేవలం ఒక కల్పిత కథ. దీన్ని వీక్లీ వరల్డ్ న్యూస్ అనే టాబ్లాయిడ్ వారు మొదటగా 1985లో ప్రచురించారు. ఈ టాబ్లాయిడ్  నడిచినంతకాలం (1979 నుండి 2007) కట్టు కథలు ప్రచురించటంలో  ప్రసిద్ధి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
ఇదే కథనాన్ని వీక్లీ వరల్డ్ న్యూస్ వారు మరో రెండు సార్లు 1993లో మరియు 1999లో ప్రచురించారు. రెండు కథల్లో ప్రధాన సాక్షిగా ఎయిర్ ట్రాఫిక్ కంట్రోలర్  జువాన్ ‘డి లా కోర్టే’  పేరు రాసారు కానీ ఈ రెంటిలో ఫోటో వేర్వేరు మనుషులవి ప్రచురించారు. అంతే కాక అమెరికాలో జరిగిన ఎయిర్పోర్ట్ ఆక్సిడెంట్స్ కి సంభందించిన ఆర్కైవ్స్ లిస్టులో ఎక్కడా కూడా ‘పాన్ ఆమ్ ఫ్లైట్ 914 డౌగ్లస్ డిసి-4’ గురించి ఎటువంటి సమాచారం లేదు. ఇదే కథపై స్నోప్స్ వారు కూడా ఒక ఫాక్ట్ చెక్ ఆర్టికల్ రాసారు. దాన్ని ఇక్కడ చదవచ్చు.
చివరిగా, డిసి-4 ఛార్టర్డ్ ఫ్లైట్ 1955లో న్యూయార్క్ నుండి బయల్దేరి 37 ఏళ్ళ పటు మాయమై 1992లో వెనుజ్వెలాలోని  కార్కస్ ఎయిర్‌పోర్ట్‌లో ల్యాండ్ అయ్యింది అని చెప్తున్నది ఒక కల్పిత కథ.

created: December 6, 2022


text:
అమెరికాలో మరణ శిక్ష పడ్డ వ్యక్తి పాము కాటు అని ఊహించి సూది వల్ల చనిపోయాడు అని చెప్తున్న ఈ కథనం కల్పితం - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 4, 2021
అమెరికాలో మరణ శిక్ష పడ్డ ఒక వ్యక్తి పాము కాటుతో తనను చంపమని కోరుకున్నాడని, త్రాచు పామును అతని ముందుపెట్టి కళ్ళకు గంతలు కట్టి ఒక కొత్త సూదితో పాముకాటు వేసినట్టు అతన్ని గుచ్చారని, దానితో అతను చనిపోయాడు అని, పరీక్ష చేయగా అతని ఒంట్లో విషం దొరికిందని, ఒక పోస్ట్ ద్వారా బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులొ ఎంత నిజముందో చూదాం.
క్లెయిమ్: అమెరికాలో మరణ శిక్ష పడ్డ ఓ వ్యక్తి పాముకాటు అని ఊహించి సూది వల్ల చనిపోయాడు.
ఫాక్ట్: అమెరికాలో ఒక వ్యక్తికి గనక మరణశిక్ష పడితే, అతనిని ఉరి తీయటానికి వాడే పద్దతుల్లో పాముకాటు లేదు. ఇటువంటి సంఘటన ఒకటి జరిగినప్పుడు, అన్ని ప్రముఖ వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చెయ్యాలి, అటువంటి సమాచారం కూడా ఎక్కడా లేదు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
అమెరికాలో ఒక వ్యక్తికి గనక మరణశిక్ష పడితే, అతనిని ఉరి తీయటానికి వాడే పద్దతుల్లో పాముకాటు లేదు. ఆ పద్దతుల లిస్టు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
అమెరికాలో ఇటువంటి సంఘటన ఒకటి జరిగింది అని ఏ ప్రముఖ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చెయ్యలేదు. ఇంటర్నెట్ లో కూడా ఎక్కడా దీని గురించి ఎటువంటి ప్రామాణికమైన సమాచారం మాకు దొరకలేదు. ఇదే సంఘటన గురించి వెతికినప్పుడు, అదే కధతొ ఒక బ్లాగ్ సైటులో రష్యా దేశం పేరు తీసుకొని ఇదే  కథ చెప్పటం జరిగింది. అదే బ్లాగ్ లో చివరన, ఈ కథ నిజమో కాదో తనకు కూడా తెలియదు అని అందులొ చెప్పారు. ఇలా దేశం పేరు మార్చి, అదే కథను రిపీట్ చేస్తున్నారు.
ఇదే క్లెయిమ్ గతంలో వైరల్ అయినప్పుడు ఇండియా టుడే ప్రచురించిన ఫాక్ట్ చెక్ ఆర్టికల్ ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, అమెరికాలో మరణ శిక్ష పడ్డ వ్యక్తి పాము కాటు అని ఊహించి సూది వల్ల చనిపోయాడు అని చెప్తున్న ఈ కథనం కల్పితం.


text:
నెహ్రు, ఖాన్ అబ్దుల్ గఫ్ఫార్ ఖాన్, వల్లభాయ్ పటేల్ మధ్య జరిగిన సంభాషణగా చెప్తున్నది ఒక ఊహాత్మక సంభాషణ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 19, 2020
నెహ్రు, ఖాన్ అబ్దుల్ గఫ్ఫార్ ఖాన్ ఇద్దరు నడుస్తూ మాట్లాడుతున్నట్టు, పక్కన వల్లభాయ్ పటేల్ రిక్షాలో వెళ్తున్నట్టు ఉన్న ఒక ఫోటోని షేర్ చేసి, వారి ముగ్గురి మధ్యలో జరిగిన సంభాషణ అని వివరిస్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నెహ్రు, ఖాన్ అబ్దుల్ గఫ్ఫార్ ఖాన్, వల్లభాయ్ పటేల్ మధ్య జరిగిన సంభాషణ.
ఫాక్ట్(నిజం): నెహ్రు, ఖాన్ అబ్దుల్ గఫ్ఫార్ ఖాన్, వల్లభాయ్ పటేల్ మధ్య పోస్టులో చేప్తున్న విధంగా జరిగిన సంభాషణకు సంబంధించి ఎటువంటి అధికారికమైన లేదా అనధికారికమైన రికార్డులు గాని, సమాచారం గాని లేదు. 1946లో కాంగ్రెస్ కాబినెట్ మిషన్ కి అంగీకారం తెలిపిన సందర్భాన్ని వివరిస్తూ ఈ ఫోటోని ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ వెబ్సైటులో షేర్ చేసారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్తున్నది తప్పు
ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటో ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ వెబ్సైటులో కాంగ్రెస్ చరిత్రను తెలిపే చ్రరిత్రాత్మక ఘటనల కాలక్రమంలో ఉంది. ఈ వెబ్సైటులో 1946లో కాంగ్రెస్ కాబినెట్ మిషన్ కి అంగీకారం తెలిపిన సందర్భాన్ని వివరిస్తూ ఈ ఫోటోని షేర్ చేసారు. ఐతే పోస్టులో చెప్తున్నట్టు వీరి ముగ్గురి మధ్యలో జరిగిన సంభాషణ గురించి మాకు ఎక్కడా అధికారికమైన లేదా అనధికారికమైన రికార్డులు గాని, సమాచారం గాని దొరకలేదు. దీన్నిబట్టి పోస్టులో చెప్తున్నది ఒక ఊహాత్మక సంభాషణ అని చెప్పొచ్చు.
ఐతే ఖాన్ అబ్దుల్ గఫ్ఫార్ ఖాన్ ఒక ప్రముఖ పష్టున్ నేత. గాంధీ వల్ల ప్రభావితమై స్వయం ప్రతిపత్తిగల పష్టున్ ప్రాంతం కోసం అహింసా మార్గంలో పోరాడాడు. అహింసని ప్రచారం చేసాడు.  భారత దేశ విభజనని ఖాన్ తీవ్రంగా వ్యతిరేకించాడు కాని విభజన అనంతరం ఖాన్ పాకిస్తాన్ లో స్తిరపడ్డాడు. ఖాన్ అబ్దుల్ గఫ్ఫార్ ఖాన్ ని ‘Frontier Gandhi’ అని పిలిచేవారు. 1987లో ఈయనకి భారత దేశంలోని అతున్యత పౌర పురస్కారమైన భారతరత్న ప్రధానం చేసారు. ఐతే భారతీయుడు కాకుండా భారత రత్న పురస్కారం అందుకున్న మొట్టమొదటి వ్యక్తి ఖాన్. ఖాన్ 1946లో జరిగిన constitutional assembly లో మాట్లాడిన మాటలు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, పోస్టులో చెప్తున్న సంభాషణలకు సంబంధించి అధికారికమైన లేదా అనధికారికమైన రికార్డులు గాని, సమాచారం గాని లేవు.


text:
ఆకలి తీర్చలేక కాదు, భర్తతో గొడవ వల్ల ఒక తల్లి తన ఐదుగురు పిల్లల్ని గంగా నదిలో తోసేసింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 13, 2020
‘ఆకలి తీర్చలేక..ఐదుగురు పిల్లల్ని గంగలో తోసేసిన తల్లి’ అని చెప్తూ, ఆంధ్రజ్యోతి వార్తాపత్రిక ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. అదే వార్తను ఆంధ్రజ్యోతి వారి వెబ్సైటులో (ఆర్కైవ్డ్) కూడా చూడవొచ్చు. ‘లాక్‌డౌన్ కారణంగా సంపాదన కోల్పోయిన ఓ తల్లి.. బిడ్డల ఆకలి తీర్చే దారి లేక తన ఐదుగురు పిల్లల్నీ గంగపాల్జేసింది’ అని ఉంటుంది. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
ఆకలి తీర్చలేక ఐదుగురు పిల్లల్ని గంగలో తోసేసిన తల్లి.
ఫాక్ట్ (నిజం): యూపీలోని భాదోహి (సంత్ రవిదాస్) జిల్లాలో ఒక తల్లి తన ఐదుగురు పిల్లల్ని గంగా నదిలో తోసేసిన మాట వాస్తవమే, కానీ తను అలా చేసింది తన పిల్లల ఆకలి తీర్చలేక కాదు, భర్తతో గొడవవల్ల. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
ఆ ఘటన పై మరింత సమాచారం కోసం ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా, భాదోహి పోలీసువారు తమ ట్విట్టర్ అకౌంట్ ద్వారా ఆ ఘటనపై వివరణ ఇచ్చినట్టు తెలుస్తుంది.  పిల్లల ఆకలి తీర్చలేక కాదు, భర్తతో గొడవవల్ల మంజు (పిల్లల తల్లి) ఆ పని చేసినట్టు భాదోహి పోలీసువారు తెలిపారు.
@bhadohipolice मंजू देवी अपने पति के विवाद एवं मानसिक तनाव के कारण अपने पांचो बच्चों को गंगा नदी में डुबो दिया। मंजू देवी से पूछताछ की गई जिसमें पुलिस अधीक्षक भदोही द्वारा दी गई बाइट। pic.twitter.com/ThjyIHu6LW
భర్తతో గొడవవల్ల తను ఆ పని చేసినట్టు చెప్తున్న మంజు వీడియోని కూడా భాదోహి పోలీసువారు ట్వీట్ చేసారు.
@bhadohipolice मंजू देवी ने अपने  05 बच्चों को भूखमरी के कारण गंगा नदी में नहीं डुबाया है।अन्य कारण द्वारा घटना को अंजाम दिया गया है। मंजू देवी के बयान से स्पष्ट है कि भूखमरी के कारण बच्चों को नदी में नहीं डुबाया गया है।@Uppolice @adgzonevaranasi @digmirzapur pic.twitter.com/1vcMow8Kqh
మంజుతో పోలీసులు కావాలనే అలా చెప్పిస్తున్నారని కొందరు ప్రశ్నించగా, వాటికి సమాధామిస్తూ మంజు ఇంట్లోని ఆహరం యొక్క ఫోటోలను కూడా భాదోహి పోలీసులు ట్విట్టర్ లో పెట్టారు.
मंजू देवी ने अपने  05 बच्चों को भूखमरी के कारण गंगा नदी में डुबो देने की बात गलत है मंजू देवी के घर में पर्याप्त मात्रा में खाद्य सामग्री थी। @Uppolice @adgzonevaranasi @digmirzapur pic.twitter.com/ZFNutl7Qy7
నిజంగానే పోలీసువారు చెప్పినట్టు ఆకలి వల్ల కాదా అని కనుక్కోవడానికి FACTLY ఆ కుటుంబం యొక్క రేషన్ వివరాల కోసం వెతకగా, యూపీ NFSA వెబ్సైటులో ఆ కుటుంబం యొక్క రేషన్ వివరాలు దొరికాయి. ఆ కుటుంబం  NFSA నిబంధనల ప్రకారం 8 మార్చి 2020 న 14 కేజీల బియ్యం మరియు 21 కేజీల గోధుమలు తీసుకునట్టు తెలుస్తుంది.
చివరగా, ఆకలి తీర్చలేక కాదు, భర్తతో గొడవ వల్ల ఒక తల్లి తన ఐదుగురు పిల్లల్ని గంగా నదిలో తోసేసింది.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
సినిమా ప్రమోషన్ లో ప్రదర్శించిన నకిలీ కరెన్సీ ని బ్రెజిల్ దేశంలో అవినీతి పరులు దోచుకున్న సొమ్మని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 4, 2020
బ్రెజిల్ ప్రభుత్వం అవినీతిపరులైన రాజకీయనాయకులు, ప్రభుత్వ అధికారుల నుండి ముక్కుపిండి వసూలు చేసిన నాలుగు బిలియన్ డాలర్ల (సూమారు 30 వేల కోట్ల రూపాయలు) అవినీతి సొమ్ముని, వారి పేర్లతో సహా ప్రజల సందర్శన కోసం ఇలా బహిరంగ ప్రదేశంలో ఉంచారు, అంటూ  షేర్ చేస్తున్న ఒక వీడియో ఇప్పుడు సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బ్రెజిల్ ప్రభుత్వం రాజకీయ నాయకులు, ప్రభుత్వ అధికారులు దోచుకున్న అవినీతి సొమ్ముని ప్రజల సందర్శనకి పెట్టిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో కనిపిస్తున్న డబ్బు బ్రెజిల్ లోని కురిటిబా నగరంలో “Federal Police – The Law is for Everyone” అనే సినిమా ప్రమోషన్ కార్యక్రమంలో భాగంగా ప్రదర్శించిన ఫేక్ కరెన్సీ. ఈ సినిమా ‘operation Car Wash’ అనే బ్రెజిల్ స్పెషల్ పోలీస్ ఆపరేషన్ ఆధారంగా తీసారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షోట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, అవే డబ్బులని చూపిస్తూ ‘National Federation of Federal police’ వారు తమ యూట్యూబ్ ఛానల్ పోస్ట్ చేసిన వీడియో దొరికింది. ‘Polícia Federal: A Lei é Para Todos (Federal Police – The Law is for Everyone) అనే సినిమా ప్రమోషన్ కార్యక్రమంలో భాగంగా నకిలీ కరెన్సీ ని ఇలా ప్రదర్శించినట్టు వీడియో వివరణలో తెలిపారు. వీడియోలో కనిపిస్తున్న అవే డబ్బుల యొక్క దృశ్యాన్ని చూపిస్తూ ‘CBN Curitiba’ న్యూస్ ఛానల్ పోస్ట్ చేసిన ట్వీట్ దొరికింది. ఈ ఘటన 2017లో చోటుచేసుకుందని ఈ ట్వీట్ ద్వారా తెలిసింది.
Uma ação do filme Polícia Federal – A Lei é Para Todos levou pilhas de "dinheiro" para a Boca Maldita, em Curitiba, na manhã desta segunda. pic.twitter.com/nnMUNY8qZC
ఈ వివరాల ఆధారంగా ఆ ఘటనకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతకగా, కురిటిబా నగరంలో చోటుచేసుకున్న ఈ ఘటనకి సంబంధించి ‘ALLMANAQUE’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. ‘Operação Lava Jato’ (Operation Car Wash) అనే బ్రెజిల్ స్పెషల్ పోలీస్ ఆపరేషన్ ఆధారంగా తీసిన “Federal Police – The Law is for Everyone” సినిమా ప్రమోషన్ కార్యక్రమంలో భాగంగా ఇలా నకిలీ కరెన్సీ ని ప్రదర్శనకి ఉంచినట్టు అందులో తెలిపారు. ఇదే విషయాన్నీ తెలుపుతూ పబ్లిష్ చేసిన మరికొన్ని ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా వీడియోలో కనిపిస్తున్న ఆ డబ్బు నకిలీ కరెన్సీ అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ఒక సినిమా ప్రమోషన్ లో భాగంగా ప్రదర్శించిన నకిలీ కరెన్సీ ని చూపిస్తూ బ్రెజిల్ దేశంలో అవినీతి పరులు దోచుకున్న సొమ్ముని పేర్లతో సహా ప్రదర్శనకి పెట్టినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 4, 2020


text:
దేశంలోని ప్రస్తుత ఆర్ధిక పరిస్థితులకు సంబంధించి కేంద్ర మంత్రి నిర్మల సీతారామన్ ఇటీవల మన్మోహన్ సింగ్ ని కలుసుకోలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 30, 2021
దేశంలో ప్రస్తుతం నెలకొన్న ఆర్ధిక ఇబ్బందుల నుండి బయటపడేందుకు ఆర్ధిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ఇటీవల మాజీ ప్రధానమంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ ని కలుసుకొని సలహాలు అడిగినట్టు సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: దేశంలోని ఆర్ధిక ఇబ్బందుల పరిస్థితులకు సంబంధించి కేంద్ర మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ఇటీవల మాజీ ప్రధానమంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ ని కలిసి సూచనలు అడిగారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో జూన్ 2019లో తీసింది. 2019లో ఆర్ధిక మంత్రిగా తొలిసారి బడ్జెట్ ని ప్రవేశపెట్టబోతున్న సందర్భంలో నిర్మలా సితారామన్ మాజీ ప్రధాని మంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ ని ఇలా మర్యాదపూర్వకంగా కలుసుకున్నారు. దేశంలోని ఆర్ధిక ఇబ్బందులకు సంబంధించి సితారామన్ ఇటీవల మన్మోహన్ సింగ్ ని కలుసుకోలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ కు సంబంధించిన వివరాల కోసం కీ పదాలు ఉపయోగించి గూగుల్ లో వెతికితే, కేంద్ర మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ దేశంలోని ఆర్ధిక ఇబ్బందులకు సంబంధించి ఇటీవల మాజీ ప్రధానమంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ ని కలుసుకోలేదని తెలిసింది. పోస్టులో తెలుపుతున్న విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ ఎటువంటి న్యూస్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ అవలేదు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే దృశ్యం కలిగిన వీడియోని షేర్ చేస్తూ ‘NDTV’ న్యూస్ వెబ్సైటు 27 జూన్ 2019 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆర్ధిక మంత్రిగా తొలిసారి పార్లమెంట్ లో బడ్జెట్ ని ప్రవేశపెట్టబోతున్న సందర్బంలో, నిర్మలా సితారామన్ మాజీ ప్రధాని మంత్రి మన్మోహన్ సింగ్ ని మర్యాదపూర్వకంగా కలుసుకున్నట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో రిపోర్ట్ చేసారు. ఇదే విషయాన్నీ రిపోర్ట్ చేస్తూ మరికొన్ని న్యూస్ వెబ్సైట్లు కూడా ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసాయి. ఆ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో పాతది అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఇదివరకు, 2014లో తీసిన వీడియోని భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ దేశ జీడీపీ (GDP) వృద్ధి కోసం మన్మోహన్ సింగ్ ని సూచనలు అడుగుతున్న వీడియోగా షేర్ చేసినప్పుడు, FACTLY దానికి సంబంధించి పబ్లిష్ చేసిన ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, దేశంలోని ప్రస్తుత ఆర్ధిక పరిస్థుతులకు సంబంధించి కేంద్ర మంత్రి నిర్మల సీతారామన్ ఇటివల మన్మోహన్ సింగ్ ని కలుసుకోలేదు.


text:
పెట్రోల్ పంప్ లో మంటలు చెలరేగిన ఈ ఘటన రాజస్తాన్ రాష్ట్రంలోని జున్జును జిల్లాలో జరిగింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 23, 2023
Update (23 June 2023):
మంచిర్యాల పెట్రోల్ బంక్ లో కస్టమర్ ఫోన్ వాడడం వల్ల అగ్నిప్రమాదం జరిగిందంటూ ఇదే వీడియోని ఇప్పుడు కొందరు షేర్ చేస్తున్నారు. అయితే క్రింద వివరించినట్టు ఈ ఘటన జరిగింది రాజస్తాన్ రాష్ట్రంలోని జున్జును జిల్లాలో, పైగా మంటలు వ్యాపించడానికి గల కారణాలు తెలియరాలేదని కొన్ని వార్తా కథనాలలో రాస్తే మరికొన్ని వార్తా కథనాలలో మాత్రం మంటలు వ్యపించాడనికి సానిటైజేర్ కారణం అని రాసాయి.
Published (05 August 2020):
జడ్చెర్లలో బైక్ కవర్ లో సానిటైజేర్ పెట్టుకోవడం వల్ల అగ్ని ప్రమాదం జరిగిందని చెప్తూ ఉన్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ ఘటనకి సంబంధించిన వీడియోను కూడా పోస్ట్ లో షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
జడ్చెర్లలో బైక్ కవర్ లో సానిటైజేర్ పెట్టుకోవడం వల్ల అగ్ని ప్రమాదం జరిగింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఘటన జరిగింది రాజస్తాన్ రాష్ట్రంలోని జున్జును జిల్లాలో, పైగా మంటలు వ్యాపించడానికి గల కారణాలు తెలియరాలేదని కొన్ని వార్తా కథనాలలో రాస్తే మరికొన్ని వార్తా కథనాలలో మాత్రం మంటలు వ్యపించాడనికి సానిటైజేర్ కారణం అని రాసాయి. కారణాలు కచ్చితంగా చెప్పలేనప్పటికీ ఘటన మాత్రం జడ్చెర్ల లో జరగలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వీడియో గురించి మరింత సమాచారం కోసం మేము గూగుల్ లో వెతకగా, ఈ వీడియోకి సంబంధించి  కొన్ని వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి. ఐతే ఈ వార్తా కథనాల ప్రకారం ఈ ఘటన 24 జూలై 2020న రాజస్తాన్ రాష్ట్రంలోని జున్జును జిల్లా లోని చిరావ మండలంలో జరిగింది. దీన్నిబట్టి ఈ ఘటన జడ్చెర్లలో జరగలేదని చెప్పొచ్చు. ఈ ఘటనని ప్రచురించిన కొన్ని న్యూస్ పోర్టల్ కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఐతే కొన్ని వార్తా కథనాలలో ఘటన జరగడానికి గల కారణాలు ఇంకా తెలియరాలేదని ఉంది కాని మరికొన్ని వార్తా కథనాలలో మంటలు వ్యపించాడనికి సానిటైజేర్ కారణం అని ఉంది. మంటలు బైక్ కవర్ లో ఉన్న సానిటైజేర్ వల్ల వ్యాపించాయని చెప్పడానికి కచ్చితమైన ఆధారాలు మాకు దొరకలేదు. ఈ ఘటనకి సంబంధించి మరికొన్ని కథనాలు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, రాజస్తాన్ లో జరిగిన ఈ ఘటనని జడ్చెర్ల లో జరిగిందని ప్రచారం చేస్తున్నారు. పైగా మంటలు బైక్ కవర్ లో ఉన్న సానిటైజేర్ వల్ల వ్యాపించాయని చెప్పడానికి కచ్చితమైన ఆధారాలు లేవు.


text:
ఫ్లైట్ సిములేషన్ వీడియో పెట్టి, కోజికోడ్ విమాన ప్రమాదం దృశ్యాలు అని చెప్తూ తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 10, 2020
కేరళ లోని కోజికోడ్ లో జరిగిన ఎయిర్ ఇండియా ఎక్స్‌ప్రెస్ విమాన ప్రమాదానికి చెందిన దృశ్యాలు అని చెప్తూ, ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కోజికోడ్ లో జరిగిన ఎయిర్ ఇండియా ఎక్స్‌ప్రెస్ విమాన ప్రమాదం దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలోనివి నిజమైన దృశ్యాలు కావు. అది ఒక సిములేషన్ వీడియో. ప్రమాదం ఎలా జరిగిందో అంచనా వేస్తూ రూపొందించిన ఒక యానిమేటెడ్ వీడియో మాత్రమే. కావున పోస్ట్ లో విమాన ప్రమాదం దృశ్యాలు అని చెప్తూ తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
07 ఆగస్టు 2020 న దుబాయ్ నుండి వచ్చిన ఎయిర్ ఇండియా ఎక్స్‌ప్రెస్ విమానం కోజికోడ్ లో ల్యాండింగ్ సమయంలో రన్‌వే పై జారి లోయలో పడిపోయింది. ఆ ఘటన లో 18 మంది వరకు చనిపోయారు, మరికొందరికి గాయాలయ్యాయి. పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
పోస్ట్ లోని వీడియో చూస్తే, అది ఒక యానిమేటెడ్ వీడియో లాగా కనపడుతుంది. కావున, కొన్ని కీ-వర్డ్స్ తో యూట్యూబ్ లో వెతకగా, 07 ఆగస్టు 2020 న జరిగిన ప్రమాదం యొక్క దృశ్యాలు అని ఎన్నో యానిమేటెడ్ వీడియోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి. పోస్ట్ లోని వీడియోని కూడా ఒకరు ప్రమాదం జరిగినే రోజే అప్లోడ్ చేసినట్టుగా చూడవొచ్చు. అయితే, ఆ వీడియో యొక్క వివరణలో అది ఒక సిములేషన్ వీడియో అని ఉన్నట్టు తెలుస్తుంది. వీడియో టైటిల్ లో కూడా ‘P3D’ అని రాసి ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. ‘P3D’ లేదా ‘Prepar3D’ అనేది ఒక సిములేషన్ సాఫ్ట్ వేర్. కోజికోడ్ ప్రమాదానికి సంబంధించిన మరికొందరు పోస్ట్ చేసిన యానిమేటెడ్ సిములేషన్ వీడియోలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, ఫ్లైట్ సిములేషన్ వీడియో పెట్టి, కోజికోడ్ విమాన ప్రమాదం దృశ్యాలు అని చెప్తూ తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.


text:
ఫ్లోరోనా అనేది కొత్త కోవిడ్-19 వేరియంట్ కాదు; ఇన్‌ఫ్లూయెంజా మరియు కరోనా రెండు సోకిన కండిషన్‌ని ఫ్లోరోనా అంటారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 4, 2022
‘ఇజ్రాయిల్‌లో ఫ్లోరోనా పేరుతో కొత్తరకం కరోనా వేరియంట్ వెలుగులోకి వచ్చిందని’ రిపోర్ట్ చేసిన ఒక వార్తా కథనం ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తా కథనంలో చెప్తున్న విషయానికి సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇజ్రాయిల్‌లో ఫ్లోరోనా పేరుతో కొత్తరకం కరోనా వేరియంట్ వెలుగులోకి వచ్చింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫ్లోరోనా అనేది కోవిడ్-19 వేరియంట్ కాదు. ఇటీవల ఇజ్రాయిల్‌లో ఒక గర్భిణిలో ఇన్‌ఫ్లూయెంజా మరియు కరోనా పాజిటివ్ నిర్దారణ అయిన కండిషన్‌ని ఫ్లోరోనా అంటూ నామకరణం చేసారు. సాధారణంగా WHO గ్రీక్ అక్షరాలతో కూడిన ఒక ఆల్ఫాన్యూమరిక్ పేర్లను కరోనా వైరస్ వేరియంట్లకు కేటాయిస్తుంది. ఇంతకు ముందు కూడా ఇలానే డెల్టా, ఓమిక్రాన్ వేరియంట్లు ఒకేసారి ఇన్ఫెక్ట్ అయిన కండిషన్‌ని కూడా గుర్తించారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఇటీవల ఇజ్రాయిల్‌లో ప్రసవం కోసం ఆసుపత్రిలో చేరిన ఒక గర్భిణి స్త్రీలో ఇన్‌ఫ్లూయెంజా మరియు కరోనా పాజిటివ్ నిర్దారణ అయ్యింది, ఐతే ఇలా ఒకేసారి ఈ రెండు ఇన్ఫెక్షన్స్ (“డబుల్ ఇన్ఫెక్షన్” లేదా “కో-ఇన్ఫెక్షన్”) సోకిన కండిషన్‌ని అక్కడి డాక్టర్లు ‘ఫ్లోరోనా’ అంటూ నామకరణం చేసారు. ఇక్కడ గమనించాల్సిన ముఖ్య విషయం ఏంటంటే ఫ్లోరోనా అనేది ఒక కరోనా వేరియంట్ కాదు, అది ఒక కండిషన్ మాత్రమే. ఇంతకు ముందు కూడా ఇలానే డెల్టా మరియు ఓమిక్రాన్ వేరియంట్లు ఒకేసారి ఇన్ఫెక్ట్ అయిన కండిషన్‌ని కూడా గుర్తించారు, దీనికి డెల్‌మిక్రాన్ అనే పేరు పెట్టారు.
ఐతే ఈ విషయాన్నీ కొందరు తప్పుగా అర్ధం చేసుకొని ఫ్లోరోనా అనేది ఒక కొత్త కరోనా వేరియంట్ అంటూ వార్తలు షేర్ చేస్తున్నారు. ప్రస్తుతం భారత్‌తో పాటు చాలా వరకు దేశాలలో కరోనా  ఓమిక్రాన్ వేరియంట్ కేసులు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఇలాంటి వార్తలు ప్రజలను భయందోళనలకు గురిచేసే అవకాశం ఉంది.
సాధారణంగా కరోనా వేరియంట్ల పేర్లను ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) నిర్ణయిస్తుంది, గ్రీక్ అక్షరాలతో కూడిన ఒక ఆల్ఫాన్యూమరిక్ పేర్లను కరోనా వైరస్ వేరియంట్లకు కేటాయిస్తూ వచ్చింది. కరోనా వేరియంట్ల పేర్లకు సంబంధించిన పూర్తి సమాచారం WHO వెబ్సైటులో చూడొచ్చు. ఐతే ఈ సమాచారంలో ఫ్లోరోనా పేరుతో ఎటువంటి కరోనా వేరియంట్ లేదు.
కోవిడ్-19 మరియు ఇన్‌ఫ్లూయెంజా (ఫ్లూ) రెండూ శ్వాసకోశకు సంబంధించిన అంటు వ్యాధులు. రెండు వ్యాధులకు సంబంధించి కొన్ని లక్షణాలు ఒకేలా ఉన్నప్పటికీ, ఈ రెండు వేరువేరు వైరసుల వల్ల సంభవిస్తాయి. రెండింటికి ట్రీట్మెంట్లు మరియు వాక్సిన్లు వేరువేరు. కోవిడ్-19 మరియు ఇన్‌ఫ్లూయెంజా రెండూ సోకినవారు రెండింటికి సంబంధించిన వాక్సిన్ తీసుకోవాలి. దీనికి సంబంధించిన సమాచారం WHO వెబ్సైటులో చూడొచ్చు.
చివరగా, ఫ్లోరోనా అనేది కొత్త కోవిడ్-19 వేరియంట్ కాదు. ఇన్‌ఫ్లూయెంజా మరియు కరోనా రెండు సోకిన కండిషన్‌ని ఫ్లోరోనా అంటారు.
`

created: January 4, 2022


text:
తజికిస్థాన్‌లోని ఒక గ్రామంలో వరద కారణంగా స్మశానవాటికలో గుంతలు ఏర్పడ్డ దృశ్యాలని థాయ్‌లాండ్‌లో జరిగిన సంఘటన అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 18, 2023
ఖాళీ సమాధులతో ఉన్న స్మశాన వాటిక వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఈ ఘటన థాయ్‌లాండ్‌లో జరిగిందని, థాయ్‌లాండ్‌లోని ప్రతి స్మశానవాటికలో మృతదేహాలు రాత్రికి రాత్రి మాయం అయ్యాయని క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా ఈ క్లెయిమ్ వెనుక ఉన్న నిజానిజాల్ని  తనిఖీ చేద్దాం.
క్లెయిమ్: థాయ్‌లాండ్‌లోని స్మశాన వాటికలో మృతదేహాలు రాత్రికి రాత్రి అదృశ్యమయ్యాయి.
ఫ్యాక్ట్ (నిజం): ఈ వైరల్ వీడియోలోని దృశ్యాలు తజికిస్థాన్‌కు చెందినవి. 2019 సెప్టెంబరులో తజికిస్థాన్‌లోని కొనిబోడోమ్ జిల్లాలో ఉన్న షుర్కుర్గోన్ గ్రామంలో సంభవించిన ఒక వరద కారణంగా అక్కడ ఉన్న స్మశానవాటికలో ఈ దుస్థితి చోటుచేసుకొంది. కావున, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
థాయ్‌లాండ్‌లోని స్మశానవాటికల్లో మృతదేహాలు కనిపించకుండా పోయాయో లేదో అని తెలుసుకోవడానికి, మేము ఇంటర్నెట్‌లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేసి వెతికాము. కానీ, ఈ క్లైముని  నిరూపించే విశ్వసనీయమైన వార్తా కథనాలు ఏవీ మాకు దొరకలేదు.
ఇంకా, వైరల్ వీడియో గురించి మరిన్ని వివరాలను కనుగొనడానికి, మేము Yandexలో కొన్ని కీఫ్రేమ్‌లను ఉపయోగించి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, రేడియో ఫ్రీ యూరప్/ రేడియో లిబర్టీ ఇంక్‌కి చెందిన తాజిక్ సర్వీస్ జూన్ 2019లో అప్‌లోడ్ చేసిన YouTube వీడియో ఒకటి దొరికింది(ఇక్కడ , ఇక్కడ). ఈ వీడియోలో వైరల్ వీడియోలో లాంటి విజువల్స్ ఉన్నాయి. వీడియో వివరణ ప్రకారం, ‘భారీ వరదల కారణంగా కొనిబోడోమ్‌లోని షుర్కుర్గాన్ గ్రామంలోని స్మశానవాటికలో సమాధులు పూర్తిగా మునిగిపోయాయి.’ ఈ సంఘటన జూన్ 2019లో తజికిస్తాన్లో జరిగింది.
ఇంటర్నెట్‌లో మరింత సమాచారం కోసం వెతకగా, ఇదే సంఘటనపై, YouTubeలో ఏసియా-ప్లస్ TV ప్రచురించిన మరో నివేదిక దొరికింది. ఇందులో కోనిబోడోమ్‌లో భారీగా దెబ్బతిన్న స్మశానవాటిక దృశ్యాలు ఉన్నాయి. వరద కారణంగా అనేక సమాధులు విరిగిపోయాయి అని ఈ నివేదిక పేర్కొనింది.
చివరిగా, తజికిస్థాన్‌లోని ఒక గ్రామంలో వరదకారణంగా స్మశానవాటికలో గుంతలు ఏర్పడ్డ వీడియోని థాయ్‌లాండ్‌లో జరిగిన సంఘటన అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
హైదరాబాద్‌లో పోలీసులు నిరసనకారులను చెదరగొడుతున్న దృశ్యాలను ఉత్తరప్రదేశ్‌కు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 24, 2023
ఉత్తరప్రదేశ్‌లో RSS వాళ్ళని చంపండి అని నినాదాలు ఇచ్చిన వారిని ఆ రాష్ట్ర పోలీసులు అరెస్ట్ చేసిన దృశ్యాలు అంటూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఈ వీడియోలో పోలీసులు కొందరు వ్యక్తులను కొట్టుకుంటూ తీసుకెళ్లడం చూడొచ్చు. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకు సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తరప్రదేశ్‌లో RSS వాళ్ళని చంపండి అని నినాదాలు ఇచ్చిన వారిని ఆ రాష్ట్ర పోలీసులు అరెస్ట్ చేసిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్(నిజం):  ఆగస్ట్ 2022లో తెలంగాణ బీజేపీ ఎమ్మెల్యే రాజా సింగ్  ముహమ్మద్ ప్రవక్తపై చేసిన వివాదాస్పద వ్యాఖ్యలకు వ్యతిరేకంగా హైదరాబాద్‌లో శాలిబండలో నిరసనలు జరగగా, పోలీసులు నిరసనకారులను అరెస్ట్ చేసారు.  వైరల్ అవుతున్న వీడియో ఈ ఘటనకు సంబంధించిందే. ఈ వీడియోకు ఉత్తరప్రదేశ్‌తో ఎటువంటి సంబంధంలేదు.  పైగా పోస్టులో చెప్తున్నట్టు ఈమధ్య కాలంలో ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ముస్లిం యువకులు RSS వ్యతిరేక నినాదాలు చేస్తే, పోలీసులు వారిని కొట్టినట్టు ఎటువంటి వార్తా కథనాలైతే లేవు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
వైరల్ అవుతున్న వీడియో ఇటీవల జరిగిన సంఘటనలకు సంబంధించింది కాదు. ఇది ఒక పాత వీడియో. పైగా పోస్టులో చెప్తున్నట్టు ఈ వీడియోకు ఉత్తరప్రదేశ్‌కు ఎటువంటి సంబంధం లేదు.
ఈ వీడియోకి సంబంధించిన వివరాల కోసం ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా ఇవే దృశ్యాలను 25 ఆగస్ట్ 2022లో రిపోర్ట్ చేసిన ఒక వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం ఈ వీడియో హైదరాబాద్‌లో శాలిబండకు సంబంధించింది.
2022 ఆగస్ట్‌లో తెలంగాణ బీజేపీ ఎమ్మెల్యే రాజా సింగ్  ముహమ్మద్ ప్రవక్త మీద వివాదాస్పద వ్యాఖ్యలు చేసి అరెస్ట్ అయిన విషయం తెలిసిందే. ఐతే ఆ సమయంలో రాజా సింగ్  వ్యాఖ్యలకు వ్యతిరేకంగా హైదరాబాద్‌లోని పలు ప్రాంతాలలో నిరసనలు జరిగాయి. ఈ నేపథ్యంలో శాలిబండలో రాత్రి సమయంలో నిరసనలు జరగగా, పోలీసులు నిరసనకారులను చెదరగొట్టారు, పోస్టులో షేర్ చేసిన దృశ్యాలు ఈ ఘటనకు సంబంధించినవే.
శాలిబండలో పోలీసులు జరిపిన లాఠీ ఛార్జ్‌కు సంబంధించిన మరి కొన్ని వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఐతే పోస్టులో చెప్తున్నట్టు ఈమధ్య కాలంలో ఉత్తరప్రదేశ్‌లో ముస్లిం యువకులు RSS వ్యతిరేక నినాదాలు చేస్తే, పోలీసులు వారిని కొట్టినట్టు ఎటువంటి వార్తా కథనాలైతే మాకు లభించలేదు. దీన్నిబట్టి వైరల్ పోస్టులో చేస్తున్న వాదన కల్పితమే అని అర్ధం చేసుకోవచ్చు.


text:
ప్రపంచంలో అత్యధికముగా చదువుకున్న నాయకులలో రాహుల్ గాంధీ 7వ స్థానంలో నిలిచారని ఫోర్బ్స్ సంస్థ తెలుపలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 14, 2020
ఫోర్బ్స్ నిర్వహించిన సర్వేలో, ప్రపంచంలో అత్యధికముగా చదువుకున్న నాయకులలో రాహుల్ గాంధీ 7 వ స్థానంలో నిలిచారు, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంత వరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఫోర్బ్స్ నిర్వహించిన ప్రపంచంలో అత్యధికముగా చదువుకున్న నాయకుల సర్వేలో రాహుల్ గాంధీ 7 వ స్థానంలో నిలిచారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): నాయకుల చదువులకి సంబంధించి ఫోర్బ్స్ సంస్థ ఇప్పటివరకు ఎలాంటి సర్వే నిర్వహించలేదు. రాహుల్ గాంధీ ప్రపంచంలో అత్యధిక చదువుకున్న నాయకులలో 7వ స్థానంలో నిలిచారనటానికి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న ఈ క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న ఈ క్లెయిమ్ కి సంబంధించిన వివరాల కోసం ఫోర్బ్స్ వెబ్సైటులో వెతకగా, నాయకుల చదువులకి సంబంధించి ఫోర్బ్స్ సంస్థ ఇప్పటివరకు ఎలాంటి సర్వే నిర్వహించలేదు అని తెలిసింది.
రాహుల్ గాంధీ అమేథి నియోజకవర్గం ఎంపి స్థానం కోసం ఫైల్ చేసిన అఫిడవిట్లో ఆయన చదువుకి సంబంధించిన వివరాలు దొరికాయి. ఫ్లోరిడా లోని రోల్లిన్స్ కాలేజీ నుంచి ‘బ్యాచిలర్ అఫ్ ఆర్ట్స్’ పూర్తి చేసిన రాహుల్ గాంధీ, ఆ తరువాత ట్రినిటీ కాలేజీలో ‘మాస్టర్స్ అఫ్ ఫిలోసఫి’ పూర్తి చేసినట్టు దాంట్లో రాహుల్ గాంధీ తెలిపారు. రాహుల్ గాంధీ ప్రపంచ అత్యధిక చదువుకున్న నాయకులలో 7 వ స్థానంలో ఉన్నారనటానికి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు.
చివరగా, ఫోర్బ్స్ సర్వే లో రాహుల్ గాంధీ ప్రపంచంలో అత్యధికముగా చదువుకున్న నాయకులలో 7వ స్థానంలో నిలిచారంటు చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.

created: October 14, 2020


text:
కశ్మీర్/దాల్ సరస్సును గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా విదేశీ పర్యాటకులు సందర్శిస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 23, 2023
“విదేశీయులు కశ్మీర్‌కు వచ్చి దాల్ సరస్సులో విహరించడం చూసి 30 ఏళ్ళు దాటింది. మళ్ళీ ఇప్పుడు నరేంద్రుని పాలనలో సాధ్యమయింది” అంటూ బోటులో విహరిస్తున్న విదేశీయుల ఫోటో ఒకటి షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా పోస్టులో చేస్తున్న వాదనలో నిజమెంతుందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 30 ఏళ్ల తరువాత  మోదీ ప్రధానమంత్రి అయిన తరవాత కశ్మీర్‌లోని దాల్ సరస్సును మళ్ళీ విదేశీయులు సందర్శిస్తున్నారు.
ఫాక్ట్(నిజం):  ప్రస్తుతం కశ్మీర్‌లో G20 దేశాల సమావేశాలు జరుగుతున్నాయి. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో ఈ సమావేశాలకు వచ్చిన విదేశీ ప్రతినిధిలు దాల్ సరస్సును సందర్శించినప్పుడు తీసిందే. ఐతే జమ్ము-కశ్మీర్‌లో విదేశీ పర్యాటకం గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా పెరుగుతూ వస్తుంది. 1990ల్లో తరచూ నిరసనలు జరగడం వల్ల పర్యాటకం కొంచెం తగ్గినప్పటికీ, ఆ తరవాత క్రమంగా పుంజుకుంది. దీనికి సంబంధించి వార్తా కథనాలు, అధికారిక ప్రకటనలు అందుబాటులో ఉన్నాయి. అలాగే గత ప్రభుత్వ హయాంలో పర్యాటకులు దాల్ సరస్సును సందర్శించిన ఫోటోలు కూడా అందుబాటులో ఉన్నాయి. కాబట్టి మోదీ ప్రధానమంత్రి అయ్యాకే కశ్మీర్‌కు విదేశీ యాత్రికులు రావడం ఇదే మొదటిసారి అని అనడం అతిశయోక్తి అవుతుంది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టిస్తుంది.
ఈ నెల 22-24 మధ్య మూడు రోజులు కశ్మీర్‌లో G20 దేశాల సమావేశాలు జరుగుతున్నాయి. ఈ సమావేశాలకు వచ్చిన చాలా మంది విదేశీ ప్రతినిధులు, అధికారులు కశ్మీర్‌లోని పర్యాటక ప్రాంతాలను సందర్శిస్తున్నారు. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో కూడా ఈ నేపథ్యంలోనే G20 ప్రతినిధులు శ్రీనగర్‌లోని దాల్ సరస్సులో షికారా రైడ్ చేస్తున్నప్పుడు తీసింది.
ఐతే ఇప్పుడు జరుగుతున్న G20 సమావేశాల నేపథ్యంలో కశ్మీర్‌లో విదేశీయుల పర్యటన గురుంచి చెప్తూ కేవలం మోదీ ప్రధానమంత్రి అయిన తరువాతే ఇలా జరిగిందనడంలో వాస్తవం లేదు. మోదీ మొదటిసారి ప్రధానమంత్రి అయిన 2014 కన్నా ముందు కూడా కశ్మీర్/ దాల్ సరస్సులో విదేశీ పర్యాటకులు వస్తుండేవారు. అప్పట్లో కశ్మీర్‌లో పర్యాటకంపై ఎటువంటి నిషేధం లేదు.
దీనికి సంబంధించి చాలా ఉదాహరణలు ఉన్నాయి. కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వ హయాంలో కూడా కాకశ్మీర్‌ను విదేశీ పర్యటకులు సందర్శించే వారని ధృవీకరించే కొన్ని వార్తా కథనాలు ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఇలాంటి ఒక కథనం ప్రకారం 2011లో కశ్మీర్‌ను 10 లక్షల మంది పర్యాటకులు సందర్శించారు, అంతకు ముందు రెండు దశాబ్దాలలో ఇది అత్యధికం.
పైగా కేవలం దేశీయ పర్యాటకులు మాత్రమే కాకుండా విదేశీ పర్యాటకులు కూడా కశ్మీర్‌ను సందర్శించారు. ఈ కథనం ప్రకారం 2009లో కశ్మీర్‌ను సందర్శించిన విదేశీ పర్యాటకుల సంఖ్య 54,475 కాగా, 2010లో ఈ సంఖ్య 48,099గా నమోదైంది. ఐతే 2011లో ఈ సంఖ్య మరింత పెరిగిందని ఈ కథనం పేర్కొంది.
పోస్టులో చేస్తున్న వాదనకు వ్యతిరేకంగా గత ప్రభుత్వ హయాంలో కూడా కశ్మీర్/దాల్ సరస్సులో విదేశీ పర్యాటకులు వస్తుండేవారు అనడాన్ని ధృవీకరించేలా 2008లో విదేశీ పర్యాటకులు దాల్ సరస్సును సందర్శించిన పలు ఫోటోలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఐతే 1990ల్లో కశ్మీర్‌లో వేర్పాటువాదుల నిరసనలు, ఉగ్రవాద కార్యక్రమాలు, మొదలైన సంఘటనలు తరచూ జరుగుతుండడంతో ఇతర దేశాలు కశ్మీర్‌ను సందర్శించే తమ దేశ ప్రజలకు హెచ్చరికలు జారీ చేస్తుండేవి. ఆ తరవాత ఈ వాతావరణం క్రమంగా మెరుగవడంతో  కశ్మీర్‌లో పర్యాటకం క్రమంగా పెరుగుతూ వచ్చింది.
గత అక్టోబర్‌లో విడుదల చేసిన గణాంకాల ప్రకారం ఆ సంవత్సరం కశ్మీర్‌ను సుమారు 1.62 కోట్ల మంది పర్యాటకులు సందర్శించారు. ఐతే చాలా ఏళ్ళ తరవాత కేవలం మోదీ ప్రధానమంత్రి అయ్యాకే కశ్మీర్‌కు విదేశీ యాత్రికులు రావడం ఇదే మొదటిసారి అని అనడం అతిశయోక్తి అవుతుంది.
చివరగా, కశ్మీర్‌ను గత కొన్ని దశాబ్దాలుగా విదేశీ పర్యాటకులు సందర్శిస్తున్నారు.


text:
అఫ్గానిస్తాన్ మాజీ మంత్రి సయ్యద్ అహ్మద్ షా సాదత్ 2020లో దేశం విడిచి వెళ్లారు, తాలిబన్ల ఇటీవల ఆక్రమణ తరువాత కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 26, 2021
అఫ్గానిస్తాన్ మాజీ ఐటి శాఖ మంత్రి అహ్మద్ సయ్యద్ జర్మనీ దేశంలో పిజ్జా డెలివరీ బాయ్‌గా పనిచేస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ రెండు ఫోటోలతో కూడిన ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. తాలిబాన్లు ఇటీవల అఫ్గానిస్తాన్ దేశాన్ని ఆక్రమించిన తరువాత అహ్మద్ సయ్యద్ తన దేశం విడిచి జర్మనీ దేశంలో డెలివరీ బాయ్‌గా పనిచేస్తున్నట్టు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తాలిబాన్లు ఆక్రమణ తరువాత అఫ్గాన్ మాజీ ఐటి శాఖ మంత్రి అహ్మద్ సయ్యద్ తన దేశం విడిచి జర్మనీ దేశంలో పిజ్జా డెలివరీ బాయ్‌గా పనిచేస్తున్నారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): అఫ్గానిస్తాన్ మాజీ మంత్రి సయ్యద్ అహ్మద్ షా సాదత్, అఫ్గాన్ దేశం విడిచి జర్మనీ దేశంలో పిజ్జా డెలివరీ బాయ్‌గా పనిచేస్తున్న మాట వాస్తవమే కానీ, సయ్యద్ అహ్మద్ అఫ్గాన్ దేశం విడిచి వెళ్ళింది 2020లో, ఇటీవల తాలిబాన్లు అఫ్గానిస్తాన్ దేశాన్ని ఆక్రమించిన తరువాత కాదు. 2020లో తన మంత్రి పదవికి రాజీనామా చేసిన సయ్యద్, తన కుటుంబంతో కలిసి జర్మనీ దేశంలో స్థిరపడ్డారు. అహ్మద్ సయ్యద్ ప్రస్తుతం లిప్‌జిగ్ నగరంలో ‘లిఫెరాండో’ అనే ఆన్లైన్ ఫుడ్ డెలివరీ కంపనీలో డెలివరీ బాయ్‌గా పనిచేస్తున్నారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించిన వివరాల కోసం గుగూల్‌లో వెతికితే, ఇవే ఫోటోలని షేర్ చేస్తూ ‘Al Jazeera’ న్యూస్ సంస్థ 24 ఆగష్టు 2021 నాడు ట్వీట్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. అఫ్గానిస్తాన్ మాజీ కమ్యూనికేషన్స్, టెక్నాలజీ శాఖ మంత్రి సయ్యద్ అహ్మద్ షా సాదత్ జర్మనీ దేశంలో డెలివరీ బాయ్‌గా పనిచేస్తున్న దృశ్యాలంటూ ఈ ట్వీట్లో తెలిపారు. 2020లో సయ్యద్ అహ్మద్ అఫ్గాన్ దేశం విడిచి జర్మనీ దేశంలో స్థిరపడినట్టు ఈ ట్వీట్లో తెలిపారు. ఇదే విషయాన్నీ రిపోర్ట్ చేస్తూ ‘Independent’ న్యూస్ సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
وزير الاتصالات والتكنولوجيا الأفغاني السابق سيد أحمد سادات يلجأ لمهنة توصيل طلبات الطعام على متن دراجة هوائية في مدينة لايبزيغ الألمانية التي وصلها نهاية عام 2020، بعد تخليه عن منصبه pic.twitter.com/zfFERbqCmD
సయ్యద్ అహ్మద్ షా సాదత్ 2018 నుండి 2020 వరకు అష్రఫ్ ఘని నేతృత్వంలోని అఫ్గానిస్తాన్ ప్రభుత్వంలో కమ్యూనికేషన్స్, టెక్నాలజీ శాఖ మంత్రిగా పనిచేసారు. 2020లో మంత్రి పదవికి రాజీనామ చేసిన సయ్యద్ అహ్మద్, తన కుటుంబంతో కలిసి దేశం విడిచి జర్మనీ దేశంలో స్థిరపడ్డారు. ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ ఇటీవల పబ్లిష్ అయిన న్యూస్ అర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఆక్స్‌ఫర్డ్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఇంజనీరింగ్ డిగ్రి పూర్తి చేసిన సయ్యద్ అహ్మద్‌కు భాషాపరమైన  ఇబ్బందుల కారణంగా జర్మనీ దేశంలో ఉద్యోగ అవకాశాలు రాలేదు. దీనితో, సయ్యద్ అహ్మద్ తన కుటుంబ పోషణ కోసం ‘లిఫెరాండో’ అనే ఆన్లైన్ ఫుడ్ డెలివరీ కంపనీలో ప్రస్తుతం డెలివరీ బాయ్‌గా పనిచేస్తున్నట్టు CRUX మీడియా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసింది. ఈ ఫోటోలని ఒక జర్మన్ లోకల్ జర్నలిస్ట్ తీసి మొట్టమొదటగా తన ట్విట్టర్ అకౌంట్లో షేర్ చేసారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా అఫ్గానిస్తాన్ మాజీ మంత్రి సయ్యద్ అహ్మద్ షా సాదత్ అఫ్గాన్ దేశం విడిఛి వెళ్ళింది 2020లో అని, తాలిబన్లు ఇటీవల అఫ్గానిస్తాన్ దేశాన్ని ఆక్రమించిన తరువాత పారిపోలేదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
Vor ein paar Tagen lernte ich einen Mann kennen, der behauptete, vor zwei Jahren afghanischer Kommunikationsminister gewesen zu sein. Ich fragte, was er in #Leipzig mache. „Ich fahre für Lieferando Essen aus.“ pic.twitter.com/nafutTTXqP
చివరగా, అఫ్గానిస్తాన్ మాజీ మంత్రి సయ్యద్ అహ్మద్ షా సాదత్ అఫ్గాన్ దేశం విడిఛి వెళ్ళింది 2020లో, ఇటివల తాలిబాన్లు అఫ్గానిస్తాన్ దేశాన్ని ఆక్రమించిన తరువాత కాదు.


text:
బీబీసీ మాజీ బ్యూరో చీఫ్ మార్క్ టలీ కాంగ్రెస్, బీజేపీ, మోదీని ఉద్దేశించి ఈ వ్యాఖ్యలు చేయలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 3, 2021
‘బీజేపీ నిలదొక్కుకుంటే ఏదో ఒకరోజు చంద్రుడిపై త్రివర్ణ పతాకం ఎగరేస్తుంది, కానీ కాంగ్రెస్ వస్తే మాత్రం జెండా పైన చంద్రుడు ఉంటాడు’ ; ‘కొన్ని దశాబ్దాలుగా ఎన్నో విషజంతువులు ఉన్న కాంగ్రెస్ అనే పెద్ద మర్రి చెట్టును మోదీ పెకలించి వేస్తున్నాడు’  ఈ వ్యాఖ్యలు ప్రముఖ విలేఖరి, బీబీసీ మాజీ బ్యూరో చీఫ్ మార్క్ టలీ చేసినట్టు చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బీజేపీ నిలదొక్కుకుంటే ఏదో ఒకరోజు చంద్రుడిపై త్రివర్ణ పతాకం ఎగరేస్తుంది, కానీ కాంగ్రెస్ వస్తే మాత్రం జెండా పైన చంద్రుడు ఉంటాడు’ –  ప్రముఖ బీబీసీ మాజీ బ్యూరో చీఫ్ మార్క్ టలీ.
ఫాక్ట్(నిజం): త్రివర్ణ పతాకం నేపథ్యంలో బీజేపీ, కాంగ్రెస్ పార్టీలను ఉద్దేశించి వైరల్ అయిన వ్యాఖ్యలు మార్క్ టలీ చేయలేదు. ఇక పొతే తను రాసిన ‘నో ఫుల్ స్టాప్స్ ఇన్ ఇండియా’ అనే పుస్తకంలో వారసత్వ రాజకీయాలను ఉద్దేశించి చేసిన కొన్ని వ్యాఖ్యలను తమకు నచ్చినట్టుగా (మోదీ కాంగ్రెస్ పార్టీని పెకలించి వేస్తాడు) వక్రీకరించారు. మార్క్ టలీ ఈ వ్యాఖ్యలు కూడా తను చేయలేదని స్పష్టతనిచ్చాడు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
బీజేపీ నిలదొక్కుకుంటే ఏదో ఒకరోజు చంద్రుడిపై త్రివర్ణ పతాకం ఎగరేస్తుంది, కానీ కాంగ్రెస్ వస్తే మాత్రం జెండా పైన చంద్రుడు ఉంటాడు:
ఒక వేళ మార్క్ టలీ నిజంగా ఈ వ్యాఖ్యలు చేసివుంటే, దేశంలోని ప్రముఖ వార్తా సంస్థలు ఈ విషయాన్నీ రిపోర్ట్ చేసి ఉండేవి, కాని గూగుల్‌లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు మార్క్ టలీ ఈ వ్యాఖ్యలు చేసినట్టు మాకు ఎటువంటి వార్తా కథనాలు/ఆధారాలు లభించలేదు.
మార్క్ టలీ ఇవే వ్యాఖ్యలు చేసినట్టు చాలా రోజుల నుండి సోషల్ మీడియాలో వార్తలు చక్కర్లు కొడుతున్నాయి. గతంలో ఈ వ్యాఖ్యలపై న్యూస్  చెకర్ అనే ఫాక్ట్- చెకింగ్ సంస్థ వివరణ కోరుతూ మార్క్ టలీని సంప్రదించగా ‘ఈ వ్యాఖ్యలకి తనకి ఎటువంటి సంబంధంలేదని, ఈ వ్యాఖ్యలు తాను చేయలేదని, ఇలాగే తన పేరు మీద ఇంకా చాలా తప్పుడు వార్తలు ప్రచారం చేస్తున్నారని’ టలీ అన్నాడు.
కొన్ని దశాబ్దాలుగా ఎన్నో విషజంతువులు ఉన్న కాంగ్రెస్ అనే పెద్ద మర్రి చెట్టును మోదీ పెకలించి వేస్తున్నాడు :
ఇకపోతే మార్క్ టలీ తను రాసిన ‘నో ఫుల్ స్టాప్స్ ఇన్ ఇండియా’ అనే పుస్తకంలో ‘కొన్ని దశాబ్దాలుగా ఎన్నో విషజంతువులు ఉన్న కాంగ్రెస్ అనే పెద్ద మర్రి చెట్టును మోదీ పెకలించి వేస్తున్నాడు’ అన్న వ్యాఖ్యలు చేసాడని చాలా సంవత్సరాల నుండి సోషల్ మీడియాలో వార్తలు చక్కర్లు కొడుతున్నాయి. ఐతే టలీ ఈ వ్యాఖ్యలు చేసినట్టు ఎటువంటి వార్తా కథనాలు గాని లేక ఇతర సమాచారంగాని మాకు లభించలేదు.
కాకపోతే  మార్క్ టలీ ఈ పుస్తకంలో మోదీ, కాంగ్రెస్ పార్టీని ఉద్దేశించి పోస్టులో చెప్తున్న వ్యాఖ్యలు చేయనప్పటికీ, దేశంలోని వారసత్వ రాజకీయాలను ఉద్దేశించి ‘నెహ్రూ వంశం భారతదేశ ప్రజలను, వ్యవస్థలను తన నీడలో కప్పి ఉంచే మర్రి చెట్టులా నిలిచిందని’ అని అర్ధం వచ్చేలా వ్యాఖ్యానించాడు. ఈ వారసత్వ వ్యవస్థ ఒక రోజు అంతమై, వలసవాద విదానాలు లేని ఒక కొత్త వ్యవస్థ ఏర్పడుతుందని కూడా ఆయన అభిప్రాయపడ్డారు.
దీన్నిబట్టి తన పుస్తకంలో టలీ చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలను ‘మోదీ కాంగ్రెస్ అనే మర్రి చెట్టుని పెకలించి వేస్తున్నాడు’ అని కొందరు తమకు నచ్చినట్టు వక్రీకరించి షేర్ చేసినట్టు స్పష్టంగా అర్ధమవుతుంది.
వైరల్ అయిన వ్యాఖ్యల గురించి వివరణ కోరుతూ ఆల్ట్ న్యూస్ అనే ఫాక్ట్- చెకింగ్ సంస్థ మార్క్ టలీని మెయిల్ ద్వారా  సంప్రదించగా, ‘ఈ వ్యాఖ్యలు తాను చేయలేదని, ఇది ఒక ఫేక్ వార్త, చాలా రోజుల నుండి సర్క్యులేట్ అవుతుందని’ అయన స్పష్టం చేసారు.
ఐతే గతంలో కూడా ఇలానే ‘సోనియా గాంధీ దేశంపై ఒక మచ్చ’ అని మార్క్ టలీ వ్యాఖ్యానించాడని వార్తలు వచ్చినప్పుడు, ఆ వార్తలలో నిజంలేదని టలీ స్పష్టం చేసాడు. కాకపోతే 2011లో ఒక బుక్ ఆవిష్కరణ సందర్భంలో సోనియా గాంధీపై విమర్శలు చేసినటు ఈ కథనం ద్వారా తెలుస్తుంది.
చివరగా, బీబీసీ మాజీ బ్యూరో చీఫ్ మార్క్ టలీ కాంగ్రెస్, బీజేపీ మరియు మోదీని ఉద్దేశించి ఈ వ్యాఖ్యలు చేయలేదు

created: December 3, 2021


text:
మాజీ మిస్ ఉక్రెయిన్ అనస్తాసియా లీనా ఉక్రెయిన్ సైన్యంలో చేరి రష్యాతో పోరాడట్లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 2, 2022
మిస్ ఉక్రెయిన్ అనస్తాసియా లీనా అసాల్ట్ రైఫెల్ ఆయుధం ధరించి రష్యాతో యుద్ధం చేస్తున్న దృశ్యం, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. రష్యాపై పోరాటం చేసేందుకు ఆసక్తి చూపే పౌరులకు ఆయుధాలు అందిస్తామని ఉక్రెయిన్ అధ్యక్షుడు జెలెన్ స్కి ప్రకటించిన నేపథ్యంలో, ఈ ఫోటో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మాజీ మిస్ ఉక్రెయిన్ అనస్తాసియా లీనా ఉక్రెయిన్ సైన్యంతో చేరి రష్యా బలగాలతో పోరాడుతున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటోని అనస్తాసియా లీనా 22 ఫిబ్రవరి 2022 నాడు తన ఇన్‌స్టాగ్రామ్ పేజీలో షేర్ చేసింది. అయితే, ఈ ఫోటో తను ఎయిర్ సాఫ్ట్ గేమ్ ఆడుతున్నప్పుడు తీసినదని, ఈ ఫోటోని కేవలం ఉక్రెయిన్ ప్రజలలో స్పూర్తిని నింపడానికి పెట్టానని అనస్తాసియా లీనా మరో ఇన్‌స్టాగ్రామ్ పోస్ట్ ద్వారా స్పష్టం చేసింది. ఉక్రెయిన్ సైన్యంలో చేరి తను రష్యాతో పోరాడుతున్నట్టు సోషల్ మీడియాలో జరుగుతున్న ప్రచారం పూర్తిగా అవాస్తవమని లీనా స్పష్టం చేసింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో కోసం మాజీ మిస్ ఉక్రెయిన్ అనస్తాసియా లీనా అధికారిక సోషల్ మీడియా హ్యండిల్స్‌లో వెతికితే, ఈ ఫోటోని అనస్తాసియా లీనా 22 ఫిబ్రవరి 2022 నాడు తన ఇన్‌స్టాగ్రామ్ పేజీలో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది.
అయితే, ఈ ఫోటోని తను కేవలం ఉక్రెయిన్ ప్రజలలో స్పూర్తి నింపడానికి పెట్టినట్టు అనస్తాసియా లీనా 01 మర్చి 2022 నాడు మరో ఇన్‌స్టాగ్రామ్ పోస్ట్ ద్వారా స్పష్టం చేసింది. అనస్తాసియా లీనా, తాను ఉక్రెయిన్ సైన్యంలో చేరలేదని, తను కేవలం ఉక్రెయిన్ దేశానికి చెందిన సామాన్య పౌరురాలు మాత్రమే అని ఈ ఇన్‌స్టాగ్రామ్ పోస్టులో తెలిపారు. అంతేకాదు, తను ఎయిర్ సాఫ్ట్ గేమ్ క్రిడాకారిణినని, ఈ ఫోటో తను ఎయిర్ సాఫ్ట్ గేమ్ ఆడుతున్నప్పుడు తీసినదని అనస్తాసియా లీనా స్పష్టం చేసింది.
అనస్తాసియా లీనా ఈ ఫోటోకి సంబంధించి ఇచ్చిన స్పష్టతను పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేస్తూ ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా మాజీ మిస్ ఉక్రెయిన్ అనస్తాసియా లీనా ఉక్రెయిన్ సైన్యంలో చేరి రష్యా బలగాలతో పోరాడలేదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, మాజీ మిస్ ఉక్రెయిన్ అనస్తాసియా లీనా ఉక్రెయిన్ సైన్యంలో చేరి రష్యాతో పోరాడలేదు; ఈ ఫోటో తను ఎయిర్ సాఫ్ట్ గేమ్ ఆడుతున్నప్పుడు తీసినది.


text:
మాజీ రాష్ట్రపతి ప్రతిభా పాటిల్ ప్రధాని మోదీ పాలనను ప్రశంసిస్తూ ఈ ప్రకటన చేయలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 20, 2023
భారతదేశ మాజీ రాష్ట్రపతి ప్రతిభా పాటిల్ నరేంద్ర మోదీ పాలనపై ఇటీవల ప్రశంసలు కురిపించారు అని చెప్తూ సోషల్ మీడియాలో ఒక మెసేజ్ వైరల్ అవుతోంది.  కాంగ్రెస్ పార్టీకి చెందిన ప్రతిభా పాటిల్, భారతదేశాన్ని మంచి దేశంగా మార్చగల ఏకైక వ్యక్తి నరేంద్ర మోదీ అని, “ప్రధాని మోదీ లాంటి నాయకుడిని ఎప్పుడూ చూడలేదు,” అని అన్నట్లు సోషల్ మీడియాలో చెప్తున్నారు. అసలు ఇందులో ఎంత వాస్తవం ఉందో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మాజీ రాష్ట్రపతి ప్రతిభా పాటిల్ ఇటీవల ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ పాలనను ప్రశంసించారు.
ఫాక్ట్(నిజం): మాజీ రాష్ట్రపతి ప్రతిభా పాటిల్ ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ పాలనను ప్రశంసిస్తూ బహిరంగ ప్రకటన చేసినట్లు ఎటువంటి వార్తా కథనాలు, లేదా ప్రెస్ రీలీజ్ ఇంటర్నెట్లో లేదు. పోస్ట్‌లో షేర్ చేయబడిన ఈ సందేశం కనీసం 2018 నుండి సోషల్ మీడియాలో ప్రచారం చేయబడుతోంది. ప్రతిభా పాటిల్ కార్యాలయం ‘ది క్వింట్’ న్యూస్ వెబ్‌సైట్‌తో మాట్లాడుతూ, సోషల్ మీడియాలో సర్క్యులేట్ అవుతున్న ఈ సందేశం నకిలీదని స్పష్టం చేసింది. కావున, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీపై దేశ మాజీ రాష్ట్రపతి ప్రతిభా పాటిల్ ప్రశంసిస్తూ ఏదైనా ప్రకటన చేశారా లేదా అని తగిన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతికితే ప్రతిభా పటేల్ అలాంటి ప్రకటన చేయలేదని తెలిసింది. వైరల్ మెసేజీలో పేర్కొన్నట్లుగా ప్రతిభాపాటిల్ నరేంద్ర మోదీని పొగిడితే, వార్తా వెబ్‌సైట్‌లు ఆ సమాచారాన్ని గురించి కథనాలను కచ్చితంగా ప్రచురిస్తాయి. పోస్ట్‌లో ప్రతిభా పాటిల్‌కు ఆపాదించబడిన ప్రకటనలను రిపోర్టు చేసే వార్తా కథనాలను మాకు ఇంటర్నెట్‌లో ఎక్కడా దొరకలేదు.
పోస్ట్‌లో షేర్ చేసిన ఫోటో కనీసం 2018 నుండి సోషల్ మీడియాలో చక్కర్లు కొడుతోంది. ‘ది క్వింట్’ న్యూస్ వెబ్‌సైట్ 2018లో ఈ సందేశానికి సంబంధించి స్పష్టత కోసం ప్రతిభా పాటిల్ కార్యాలయాన్ని సంప్రదించింది. ‘ది క్వింట్’తో మాట్లాడుతూ, ప్రతిభా పాటిల్ కార్యాలయ అధికారులు “ఈ క్లెయిమ్ పూర్తిగా తప్పు. ఇది అంతకుముందు కూడా వైరల్ అయిన ఫేక్ న్యూస్,” అని అన్నారు. ప్రతిభా పాటిల్ కార్యాలయం జారీ చేసిన వివరణను ‘ది క్వింట్’ ప్రచురించిన ఫాక్ట్ చెక్ కథనంలో చూడవచ్చు. అదనంగా, బూమ్ లైవ్ వారు కూడా ప్రతిభా పాటిల్ యొక్క ప్రైవేట్ సెక్రటరీతో మాట్లాడగా, ఈ వైరల్ పోస్టులో నిజం లేదని, అబద్ధ ప్రచారం చేస్తున్నారు అని చెప్పారు.
చివరిగా, మాజీ రాష్ట్రపతి ప్రతిభా పాటిల్ ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ పాలనను ప్రశంసిస్తూ ఎలాంటి ప్రకటన చేయలేదు.

created: September 20, 2023


text:
ప్రధానమంత్రి మోదీ మొత్తం దేశాన్ని అమ్మేస్తున్నాడని అంటూ మాజీ ఆర్‌బీఐ గవర్నర్ రఘురామ్ రాజన్ ట్వీట్ చేయలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 30, 2021
‘మోడీ ఎప్పుడైనా చాయ్ అమ్మాడో లేదో నాకు తెలియదు. కానీ ఈ రోజు మొత్తం దేశాన్ని అమ్ముతున్నాడని మాత్రం ఖచ్చితంగా చెప్పగలను’ అని మాజీ రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా గవర్నర్ రఘురామ్ రాజన్ 2016 నవంబర్ 19 రోజున ట్వీట్ చేసాడని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ప్రధానమంత్రి మోదీ మొత్తం దేశాన్ని అమ్ముతున్నాడని మాజీ రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా గవర్నర్ రఘురామ్ రాజన్ ట్వీట్ చేసాడు.
ఫాక్ట్ (నిజం): మాజీ రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా గవర్నర్ అయిన రఘురామ్ రాజన్ కి ట్విట్టర్ ఎకౌంటు లేదు. ఇదే విషయం ఆయన 2018లో మీడియాతో మాట్లాడుతూ స్పష్టం చేసారు. పైగా ట్విట్టర్ కాకుండా వేరే ఇతర మాధ్యమాల ద్వారా గానీ, లేదా మీడియా తో మాట్లాడుతూ గానీ  అతను మోదీ గురించి ఇలా వ్యాఖ్యానించాడని చెప్పే వార్తా కథనాలు గాని లేక ఇతర సమాచారం గానీ  ఏదీ లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
నిజానికి మాజీ రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా గవర్నర్ అయిన రఘురామ్ రాజన్ కి ట్విట్టర్ ఎకౌంటు లేదు. 2018లో ఒకసారి మీడియాతో మాట్లాడుతూ ఇదే విషయం ఆయన స్పష్టం చేసాడు.
పైగా ట్విట్టర్ కాకుండా వేరే ఇతర మాధ్యమాల ద్వారా గానీ లేదా మీడియాతో మాట్లాడుతూ గానీ అతను మోదీ గురించి ఇలా వ్యాఖ్యానించి ఉంటే మీడియా ఈ విషయాన్నీ రిపోర్ట్ చేసేది, కాని రఘురామ్ రాజన్ మోదీని ఉద్దేశించి ఇలా అన్నటు చెప్పే ఎటువంటి వార్తా కథనాలు గానీ  లేక ఇతర సమాచారం గాని మాకు లభించలేదు. దీన్ని బట్టి పోస్టులో చెప్పినట్టు మోదీ మొత్తం దేశాన్ని అమ్మేస్తున్నాడని  అంటూ రఘురామ్ రాజన్ ట్వీట్ చేయలేదని, అనలేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
ఇటీవల వైజాగ్ స్టీల్ ప్లాంట్ తో పాటు మరికొన్ని ప్రభుత్వ రంగ సంస్థల్లో వాటాలు విక్రయించడం ద్వారా వాటిని ప్రైవేటీకరించాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించిన నేపథ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే పోస్టులు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతున్నాయి.
చివరగా, ప్రధానమంత్రి మోదీ మొత్తం దేశాన్ని అమ్మేస్తున్నాడని అంటూ మాజీ రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా గవర్నర్ రఘురామ్ రాజన్ ట్వీట్ చేయలేదు.


text:
పెట్రోల్‌పై కేంద్ర ప్రభుత్వం వసూలు చేసే ఎక్సయిజ్ డ్యూటీలో నికరంగా 98.3% వాటా కేంద్రానిది కాగా, కేవలం 1.7% మాత్రమే రాష్ట్రాలకు పంచుతారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 23, 2021
బీజేపీ ఎంపీ, ప్రస్తుతం కేంద్ర విమానయాన శాఖా మంత్రి జ్యోతిరాదిత్య సింధియా మాట్లాడుతూ ‘పెట్రోల్‌పై వసూలు చేసే పన్నులలో మొత్తంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకు 64% వాటా చెందుతుండగా, కేవలం 36% వాటా మత్రమే కేంద్రానికి చెందుతుందని’ అన్న వీడియోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పెట్రోల్‌పై వసూలు చేసే పన్నులలో మొత్తంగా రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల వాటా 64% కాగా, కేవలం 36% వాటా మత్రమే కేంద్రానిది – బీజేపీ ఎంపీ జ్యోతిరాదిత్య సింధియా.
ఫాక్ట్ (నిజం): లీటర్ పెట్రోల్‌పై కేంద్ర ప్రభుత్వం ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ రూపంలో రూ. 32.9 వసూలు చేస్తుండగా, ఇందులో కేవలం కేవలం బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ రూపంలో వసూలు చేసే రూ. 1.40 మాత్రమే డివిజబుల్ పూల్ లోకి (రాష్ట్రాలకు పంచే పూల్) వస్తుంది, అంటే కేవలం 4.26% మాత్రమే. నికరంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం లీటర్ పెట్రోల్ పై వసూలు చేసే మొత్తం పన్నులలో (రూ. 32.90 పైసలలో) సెస్, సర్ చార్జి, బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీలో వాటా కలుపుకొని రూ. 32.33 పైసలు అనగా 98.3% కేంద్రానిదే కాగా, కేవలం 1.7% మాత్రమే రాష్ట్రాల వాటా కింద అన్ని రాష్ట్రాలకు పంచుతారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
24 మార్చ్ 2021న రాజ్యసభలో జరిగిన చర్చలో బీజేపీ ఎంపీ జ్యోతిరాదిత్య సింధియా మాట్లాడుతూ పెట్రోల్ పై వసూలు చేసే పన్నుల్లో నికరంగా 64% వాటా రాష్ట్రాలకు చెందుతుందని, కేంద్ర ప్రభుత్వ వాటా కేవలం 36% అని వ్యాఖ్యానించాడు.
పెట్రోల్ పై కేంద్ర ప్రభుత్వం విదించే పన్నులు:
పెట్రోల్‌పై కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రస్తుతం ఈ క్రింద లిస్ట్ చేసిన నాలుగు విధాలుగా ఎక్సయిజ్ డ్యూటీని వసూలు చేస్తోంది.
ఐతే ఈ నాలుగింటిలో స్పెషల్ అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీని (SAED) 2002 ఫైనాన్స్ ఆక్ట్ ద్వారా ప్రవేశపెట్టారు. ఐతే ఈ ఆక్ట్ లో SAEDని సర్ ఛార్జి రూపంలో వసూలు చేస్తారని, ఇలా వసూలు చేసింది ప్రత్యేకించి కేంద్ర ప్రభుత్వానికే చెందుతుందని ఆ చట్టంలో స్పష్టంగా పేర్కొనారు. దీన్నిబట్టి, SAED డివిజబుల్ పూల్ లోకి రాదని, ఇందులో రాష్ట్రాలకు ఎటువంటి వాటా ఉండదని అర్ధంచేసుకోవచ్చు.
ఇక పెట్రోలుపై అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీని (AED) 1998 ఫైనాన్స్ ఆక్ట్ ద్వారా ప్రవేశపెట్టారు, దీనినే రోడ్ & ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ సెస్ అని కూడా అంటారు. ఐతే ఈ ఆక్ట్ లో అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ రూపంలో వసూలు చేసేది కేవలం కేంద్ర ప్రభుత్వానికే చెందుతుందని, ఇందులో రాష్ట్రాలకు ఎటువంటి వాటా ఉండదని స్పష్టంగా పేర్కొన్నారు. సాధారణంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం సెస్ మరియు సర్ ఛార్జి రూపంలో వసూలు చేసే దానిని రాష్టాలకు పంచరు.
అగ్రికల్చర్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ అండ్ డెవలప్మెంట్ సెస్ ని 2021-22 బడ్జెట్ లో ప్రవేశపెట్టారు, ఈ సెస్ కింద వసూలు చేసేది కూడా పూర్తిగా కేంద్ర ప్రభుత్వానికే చెందుతుంది.
23 మార్చ్ 2021న కేంద్ర ఆర్ధిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ లోక్ సభలో మాట్లాడుతూ అగ్రికల్చర్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ అండ్ డెవలప్మెంట్ సెస్ అనేది డివిజబుల్ పూల్ లోకి రానప్పటికీ అంతిమంగా వ్యవసాయ వసతులు అభివృద్ధి చేయడానికి ఇవి రాష్ట్రాలకే వెళ్తాయని అంది. 2021-22 బడ్జెట్ చర్చ సందర్బంగా సెస్, సర్ ఛార్జి రూపంలో వసూలు చేసే మొత్తం రాష్ట్రాలకు పంచే డివిజబుల్ పూల్ లోకి రాదు అని లోక్ సభ, రాజ్య సభ రెండిట్లో కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ స్పష్టం చేసారు.
చివరగా మిగిలింది బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ, దీనిని సెంట్రల్ ఎక్సయిజ్ టారిఫ్ ఆక్ట్, 1985 ద్వారా ప్రవేశపెట్టారు. కేవలం బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ రూపంలో వసూలు చేసేది మాత్రమే డివిజబుల్ పూల్ లోకి వస్తుంది, తద్వారా ఇందులో రాష్ట్రాలకు వాటా ఉంటుంది. అంటే కేంద్ర ప్రభుత్వం లీటర్ పెట్రోల్ పైన నాలుగు రూపాలలో విధించే ఎక్సయిజ్ డ్యూటీలో కేవలం బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ రూపంలో వసూలు చేసేదాంట్లో మాత్రమే రాష్ట్రాలకు వాటా ఉంటుంది. అంటే రూ. 32.9ల కేంద్ర పన్నులో కేవలం 4.26% (రూ. 1.40 పైసలు) మాత్రమే డివిజబుల్ పూల్ లోకి వస్తుంది.
15వ ఫైనాన్స్ కమిషన్ సిఫారసు మేరకు కేంద్ర ప్రభుత్వం పన్నుల రూపంలో వసూలు చేసే దాంట్లో రాష్ట్రాలకు 41% వాటా, మిగిలిన 59% కేంద్రానికి కేటాయించింది (కేంద్ర పాలిత ప్రాంతాలకు కలిపి). అంటే కేవలం బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ రూపంలో వసూలు చేసే రూ. 1.40 పైసలు మాత్రమే డివిజబుల్ పూల్ లోకి వస్తాయి కాబట్టి, ఇందులో 41% అనగా రూ. 0.57 పైసలు మాత్రమే రాష్ట్రాలకు పంచుతారు ( పైగా ఈ రూ. 0.57 పైసలలో 15వ ఫైనాన్స్ కమిషన్ సూచనల మేరకు ఒక్కో రాష్ట్రానికి ఒక్కో నిష్పత్తిలో వాటా ఉంటుంది). మిగిలిన 59% అంటే రూ. 0.83 పైసలు మొత్తం కేంద్రానివే.
ఫైనాన్స్ కమిషన్ సిఫారసుల ప్రకారం తెలంగాణకు ఈ 41% లో 2.13% వాటా కేటాయించింది. సింపుల్ గా చెప్పాలంటే బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీలో అన్ని రాష్ట్రాలు పంచుకోవాల్సిన 41% అనగా 57 పైసలలోతెలంగాణకి 2.13% అనగా రూ 0.01 వాటా చెందుతుంది.
క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే కేంద్ర ప్రభుత్వం లీటర్ పెట్రోల్ పై వసూలు చేసే మొత్తం పన్నులలో (రూ. 32.90 పైసలలో) సెస్, సర్ చార్జి మరియు బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీలో వాటా కలుపుకొని రూ. 32.33 పైసలు అనగా 98.3% కేంద్రానిదే కాగా, కేవలం 1.7% మాత్రమే రాష్ట్రాల వాటా కింద అన్ని రాష్ట్రాలకు పంచుతారు.
స్టేట్ VAT:
ఇకపోతే పెట్రోలియం ఉత్పతుల పై ఒక్కో రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఒక్కో విధంగా టాక్స్ విధిస్తుంది. ఉదాహరణకి తెలంగాణ ప్రభుత్వం లీటర్ పెట్రోల్ పై 35.20% VAT విదిస్తుండగా, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 31% VAT + రూ.4/ltr VAT + రూ.1/ltr రోడ్ డెవలప్మెంట్ సెస్ విధిస్తుంది,
ఉదాహరణకి కేవలం ఒక్క తెలంగాణని పరిగణలోకి తీసుకుంటే హైదరాబాద్ లో 03 జులై 2021 రోజున HP బంక్ లో లీటర్ పెట్రోల్ ధర రూ. 105.89 పైసలుగా ఉంది. ఇందులో కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర పన్నులు మొత్తం విలువ రూ. 59.67 కాగా, ఈ మొత్తంలో కేంద్ర ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ (బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీలో కేంద్ర వాటా + స్పెషల్ అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ + రోడ్ & ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ సెస్ + అగ్రికల్చర్ ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ అండ్ డెవలప్మెంట్ సెస్స్) రూపంలో రూ. 32.33 కేంద్ర ఖజానాలోకి వెళ్తాయి. స్టేట్ VAT (35.2%) కింద రూ. 26.77 + ఎక్సయిజ్ డ్యూటీలో రాష్ట్ర వాటా కింద రూ. 0.01 పైసలు మొత్తం కలుపుకొని రూ. 26.78 తెలంగాణ ప్రభుత్వ ఖజానాలోకి వెళ్తాయి. అంటే హైదరాబాద్ లో మనం కొనే లీటర్ పెట్రోల్ పై వసూలు చేసే పన్నుల్లో 44.88%(రూ. 26.78) రాష్ట్ర వాటా కాగా కేంద్ర వాటా 54.17% (రూ. 32.33). మిగిలిన 0.95% (రూ. 0.56, బేసిక్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీలో తెలంగాణా రాష్ట్ర వాటా తీసేసిన తరవాత మిగిలింది) ఇతర రాష్ట్రాలకు పంచుతారు.
చివరగా, పెట్రోల్ పై కేంద్ర ప్రభుత్వం వసూలు చేసే ఎక్సయిజ్ డ్యూటీలో నికరంగా 98.3% వాటా కేంద్రానిది కాగా, కేవలం 1.7% మాత్రమే రాష్ట్రాలకు పంచుతారు.


text:
ఒకే చెట్టుకి వేర్వేరు ఫ్యామిలీలకు చెందిన పండ్లను పండించలేము - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 12, 2021
జేమ్స్, కేరి అనే ఇద్దరు రైతులు ఫ్రూట్ సలాడ్ అనే ఒక చెట్టుని డెవలప్ చేసారంటూ ఒకే చెట్టుకి ఏడు వేర్వేరు రకాల పండ్లు కాసిన ఫోటోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఏడు వేర్వేరు రకాల పండ్లు కాసే ఫ్రూట్ సలాడ్ చెట్టు ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): సాధారణంగా గ్రాఫ్టింగ్ పద్దతి ద్వారా ఒకే చెట్టుకి వివిధ రకాల పండ్లను పండించొచ్చు. కాకపోతే ఒక చెట్టుకి ఒకే ఫ్యామిలీకి చెందిన పండ్లను మాత్రమే పండించొచ్చు. ఇలా పండించిన చెట్లని ఫ్రూట్ సలాడ్ ట్రీస్ అని అంటారు. ఐతే ఒకే చెట్టుకి వేర్వేరు  ఫ్యామిలీలకు చెందిన పండ్లను మాత్రము పండించలేము. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
సాధారణంగా గ్రాఫ్టింగ్ పద్దతి ద్వారా ఒకే చెట్టుకి వివిధ రకాల పండ్లను పండించొచ్చు, ఐతే ఈ విధానంలో కేవలం ఒకే ఫ్యామిలీకి చెందిన వివిధ రకాల పండ్లను మాత్రమే గ్రాఫ్టింగ్ ద్వారా పండించొచ్చు. వీటిని ఫ్రూట్ సలాడ్ ట్రీస్ అని అంటారు. ఇలా ఒకే చెట్టుకి వేర్వేరు పండ్లను పండించినప్పుడు ఆ వేర్వేరు పండ్లు తమ సొంత లక్షణాలను (రుచి, రూపం, మొదలైనవి) కలిగి ఉంటాయి. ఉదాహారణకి సిట్రస్ ఫ్యామిలీ కి చెందిన నిమ్మకాయలు, నారింజ, టాంజెలోస్, ద్రాక్షపండు మొదలైనవి ఒకే చెట్టుకి పండించొచ్చు. అలాగే ఒకే చెట్టుకి వివిధ రకాల ఆపిల్స్‌ని పండించొచ్చు.
అంతేగాని ఒకే చెట్టుకి వివిధ ఫ్యామిలీలకి చెందిన పండ్లను పండించలేము. పోస్టులోని ఫోటోలో ఉన్నట్టు ఒకే చెట్టుకి ఆపిల్, నారింజ, అరటి, మొదలైన వివిధ రకాల పండ్లను పండించలేము. దీన్నిబట్టి పోస్టులో ఒకే చెట్టుకి అరటి, ఆపిల్, నారింజ మొదలైన పండ్లు కాసిన ఫోటో నిజం కాదని అర్ధమవుతుంది.
చివరగా, ఒక చెట్టుకి ఒకే ఫ్యామిలీకి చెందిన వివిధ పండ్ల రకాలను పండించొచ్చు గాని ఒకే చెట్టుకి వేర్వేరు ఫ్యామిలీలకు చెందిన పండ్లను పండించలేము.


text:
ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు'యాత్ర 2' సినిమా చూసేలా ప్రోత్సహిస్తూ ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఉత్తర్వులు జారీ చేసిందంటూ షేర్ అవుతున్న ఈ GO ఫేక్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 9, 2024
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వై.యస్.జగన్ మోహన్ రెడ్డి జీవితంలో జరిగిన సంఘటనల ఆధారంగా తీసిన ‘యాత్ర 2’ విడుదలైన విషయం తెలిసిందే. ఈ నేపథ్యంలోనే ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు ఈ సినిమా చూసేలా ప్రోత్సహిస్తూ ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం GO విడుదల చేసిందంటూ ఒక కాపీ సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు ‘యాత్ర 2’ సినిమా చూసేలా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన GO కాపీ
ఫాక్ట్(నిజం): ప్రభుత్వం ఉద్యోగులు’యాత్ర 2′ సినిమా చూసేలా ప్రోత్సహిస్తూ ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఎలాంటి మార్గదర్శకాలు/ GO విడుదల చేయలేదు. ఈ GO కాపీలో చీఫ్ సెక్రటరీ నీలం సాహ్ని అని ఉంది, కానీ ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రస్తుత చీఫ్ సెక్రటరీగా జవహర్ రెడ్డి వ్యవహరిస్తున్నారు. దీన్నిబట్టి ఈ GO ఫేక్ అని అర్ధమవుతుంది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ముందుగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఉద్యోగులు’యాత్ర 2′ సినిమా చూసేలా ప్రోత్సహిస్తూ ఎలాంటి మార్గదర్శకాలు/ GO విడుదల చేయలేదు. ఒకవేళ ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఇలా చేసి ఉంటే మీడియా ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేసి ఉండేది, కాని మాకు అలాంటి కథనాలేవి కనిపించలేదు.
ఇదిలా ఉండగా ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న GO చీఫ్ సెక్రటరీ నీలం సాహ్ని పేరుతో ఉంది. ఐతే ప్రస్తుతం ఆంధ్రప్రదేశ్ చీఫ్ సెక్రటరీ జవహర్ రెడ్డి వ్యవహరిస్తుండగా, నీలం సాహ్ని నవంబర్ 2019 – జనవరి 2021 మధ్య కాలంలో  ఆంధ్రప్రదేశ్ చీఫ్ సెక్రటరీగా పనిచేసింది. దీన్నిబట్టి ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న GO కాపీ ఫేక్ అని, నీలం సాహ్ని చీఫ్ సెక్రటరీగా ఉన్న సమయంలో విడుదలైన ఒక GO కాపీను డిజిటల్‌గా ఎడిట్ చేసి ఉండొచ్చని అర్ధమవుతుంది.
ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న GO కాపీలోని డిపార్టుమెంట్ మరియు GO నెంబర్ ఆధారంగా ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వ జీ.ఓ. రిజిస్టర్ పోర్టల్‌లో వెతకగా మాకు ప్రభుత్వ ఉద్యోగులను ‘యాత్ర 2’ సినిమా చూసేలా ప్రోత్సహిస్తూ ఎలాంటి GO కనిపించలేదు.
కాగా యాత్ర 2 సినిమాపై ప్రభుత్వ GO అంటూ వస్తున్న వార్తాలు అవాస్తవమని, ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న GO ఫేక్ అని వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ తమ అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్ ద్వారా స్పష్టం చేసింది.
యాత్ర 2 సినిమా పై ప్రభుత్వం GO అంటూ వస్తున్న వార్తాలు అవాస్తవం…
ఇది పూర్తిగా తప్పుడు వార్త…
అసలు ఇప్పుడు నీలం సాహినీ గారు మన రాష్ట్ర CS గా లేరు…
సిగ్గుండాలి @JaiTDP @JanaSenaParty కి ఇలాంటి తప్పుడు వార్తలు ప్రచారం చేయడానికి!
రాష్ట్ర ప్రజలంతా టీడీపీ, జనసేన ప్రచారం… pic.twitter.com/p8cKJvuGu8
చివరగా, ప్రభుత్వ ఉద్యోగులు’యాత్ర 2′ సినిమా చూసేలా ప్రోత్సహిస్తూ ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ఉత్తర్వులు జారీ చేసిందంటూ షేర్ అవుతున్న ఈ GO ఫేక్

created: February 9, 2024


text:
G20 సదస్సు కోసం ఇటీవల భారత్‌కు విచ్చేసిన వివిధ దేశాల అధినేతలు హిందూ దేవలయాలతో పాటు ఇస్లామిక్ స్మారక కట్టడాలను కూడా సందర్శించారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 13, 2023
G20 శిఖరాగ్ర సదస్సుకు హాజరయ్యేందుకు ఇటీవల భారత్ దేశానికి విచ్చేసిన వివిధ దేశాల అధినేతలు, అక్షర్‌ధామ్, ఇస్కాన్ మందిరం, సూర్య మందిరం మరియు నలందా యూనివర్సిటీలను సందర్శించారే గాని, ఎవరూ కూడా తాజ్‌మహల్ ప్రస్తావన తీయలేదంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: G20 శిఖరాగ్ర సదస్సు కోసం ఇటీవల భారత్ దేశానికి విచ్చేసిన వివిధ దేశాల అధినేతలు తాజ్‌మహల్‌తో సహా ఇస్లామిక్ స్మారక కట్టడాలను వేటినీ సందర్శించలేదు.
ఫాక్ట్ (నిజం): G20 సమావేశాలలో భాగంగా భారత్‌కు విచ్చేసిన అర్జెంటీనా, టర్కి, ఫ్రాన్స్ మరియు ఇతర దేశాల అధినేతలు, ఢిల్లీలోని హుమాయూన్ సమాధి, కుతుబ్ మీనార్‌లతో సహా పలు ఇస్లామిక్ స్మారక కట్టడాలను కూడా సందర్శించారు. G20 సమావేశాల కోసం భారత్ వచ్చిన ఇండోనేషియా అధ్యక్షుడి కొడుకు 09 సెప్టెంబర్ 2023 నాడు తాజ్‌మహల్‌ను  సందర్శించారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించి కీ పదాలను ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, G20 సమావేశాలలో భాగంగా భారత్‌కు విచ్చేసిన వివిధ దేశాల అధినేతలు, మరియు వారి కుటుంబ  సభ్యులు, హిందూ దేవాలయాలతో పాటు ఢిల్లీలోని హుమాయూన్ సమాధి, కుతుబ్ మీనార్‌లతో సహా పలు ఇస్లామిక్ స్మారక కట్టడాలను సందర్శించినట్టు తెలిసింది.
ఢిల్లీలోని హుమాయూన్ టాంబ్ కట్టడం తాజ్‌మహల్ కన్నా అద్భుతంగా మరియు అందంగా ఉందని అర్జెంటీనా అధ్యక్షుడు ఆల్బర్టో ఫెర్నాండెజ్ పేర్కొన్నట్టు ‘ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్’ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌తో రిపోర్ట్ చేశారు. అలాగే, ఫ్రాన్స్ అధ్యక్షుడు ఇమ్మానియేల్ మెక్రాన్ కుతుబ్ మీనార్‌ను సందర్శించి, అక్కడి అద్భుత శిల్ప చెక్కడాలను చూసి ప్రభావితులయ్యారని, వాటిని పరిరక్షిస్తున్న పురావస్తుశాఖ అధికారులని మెక్రాన్ ప్రశంసించారని తెలిసింది.
G20 సమావేశాల కోసం భారత్ వచ్చిన ఇండోనేషియా అధ్యక్షుడి కొడుకు తాజ్‌మహల్‌ను 09 సెప్టెంబర్ 2023 నాడు సందర్శించారు. ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ పలు వార్తా సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేశాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. G20 సమావేశాల కోసం భారత్ వచ్చిన బ్రిటన్ ప్రధాని రిషి సునాక్ 10 సెప్టెంబర్ నాడు అక్షర్‌ధామ్ దేవాలయాన్ని సందర్శించారు. గతంలో G20 ప్రతినిధులు నలందా యూనివర్సిటీని కూడా సందర్శించారు.
చివరగా, G20 సమావేశాల కోసం ఇటీవల భారత్‌కు విచ్చేసిన వివిధ దేశాల నాయకులు దేశంలోని ఇస్లామిక్ స్మారక కట్టడాలను కూడా సందర్శించారు.

created: September 13, 2023


text:
G20 సమావేశాలలో భాగంగా విదేశీ ప్రతినిధులు రిషికేశ్‌లో గంగా హారతితో పాటు తాజ్ మహల్, బర ఇమాంబర వంటి ప్రదేశాలను కూడా సందర్శించారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 29, 2023
రిషికేశ్‌లో G20 అతిధులు తలపాగాలు మరియు కాషాయ కండువాలు ధరించి గంగా హారతికి హాజరయిన దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. విదేశీ అతిథులకు  తాజ్ మహల్ లాంటి సమాధులు చూపించే రోజులు పోయాయని ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: G20 మీటింగ్ కోసం వచ్చిన విదేశీ అతిథులు రిషికేశ్‌లో తలపాగాలు మరియు కాషాయ కండువాలు ధరించి గంగా హారతికి హాజరయిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో రిషికేశ్‌లో ఇటీవల G20 అతిధులు తలపాగాలు మరియు కాషాయ కండువాలు ధరించి గంగా హారతికి హాజరయిన దృశ్యాలను చూపిస్తున్న మాట వాస్తవం. కానీ, G20 ప్రతినిధులు ఆగ్రాలోని తాజ్ మహల్, శ్రీనగర్‌లోని ముఘల్ గార్డెన్, లక్నోలోని బర ఇమాంబర వంటి ఇతర ప్రదేశాలను కూడా సందర్శించారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కోసం కీ పదాలను ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘ANI’ వార్తా సంస్థ 24 మే 2023 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. G20 ప్రతినిదులు రిషికేశ్‌లోని పర్మార్త్ నికేటన్‌లో ‘గంగా హారతి’ పూజకి హాజరయిన దృశ్యాలంటూ ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తూ తెలిపారు. ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ పలు వార్తా సంస్థలు ఇటీవల వీడియోలు మరియు ఆర్టికల్స్  పబ్లిష్ చేశాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
అయితే, G20 విదేశీ ప్రతినిధుల బృందం ఈ సంవత్సరం ఫిబ్రవరి నెలలోనే తాజ్ మహల్‌ను సందర్శించారు. 12 ఫిబ్రవరి 2023 నాడు G20 ఎంపవర్ ఇన్సెప్షన్ మీటింగ్ ముగించుకున్న తరువాత G20 ప్రతినిధులు తాజ్ మహల్‌ను సందర్శించినట్టు పలు వార్తా సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేశాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
అంతేకాదు, G20 ప్రతినిధుల బృందం లక్నోలోని బర ఇమాంబరను కూడా సందర్శించారు. బర ఇమాంబరలో కూడా అసఫ్ ఉద్-దౌలహ సమాధి ఉంటుంది. G20 ప్రతినిదులు శ్రీనగర్‌లోని మొఘల్ గార్డెన్, అమృత్‌సర్‌లోని గోల్డెన్ టెంపుల్ మరియు ఇంకెన్నో ప్రదేశాలను సందర్శించారు.
#G20 delegates visited Bara Imambara an 18th century architectural marvel known for its labyrinthine architecture. #G20India raising global awareness about India’s tourism potential!@uptourismgov @incredibleindia @CMOfficeUP @GoI_MeitY @_DigitalIndia @ASIGoI pic.twitter.com/eOJnxif5o1
చివరగా, భారతదేశంలో ప్రస్తుతం జరుగుతున్న G20 సమావేశాలలో భాగంగా G20 ప్రతినిధులు రిషికేశ్‌లో గంగా హారతితో పాటు తాజ్ మహల్‌ను కూడా సందర్శించారు.


text:
అందరికీ ఓటు హక్కు కల్పించాలని గాంధీ, నెహ్రూలు కూడా ముందు నుండే వాదించారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 3, 2022
ఓటు హక్కు ఎలా వచ్చిందో చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఓటు హక్కుకు కేవలం పన్నులు చెల్లించినవారికి, డిగ్రీ చదివిన వారికి, రాజ కుటుంబాలకు మాత్రమే ఉండాలని గాంధీ, నెహ్రూ, వల్లభాయి పటేల్ ఒక్కొకరు ఒక్కొక్క ప్రతిపాదన చేయగా, కేవలం అంబేడ్కర్ మాత్రమే 18 సంవత్సరాలు నిండిన వయోజనులందరికీ ఓటు హక్కు ఉండాలని ప్రతిపాదించాడని ఈ పోస్టులో చెప్తున్నారు. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా పోస్టులో చెప్తున్నదానికి సంబంధించి ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గాంధీ, నెహ్రూ, వల్లభాయి పటేల్ కేవలం కొందరికే ఓటు హక్కు ఉండాలని ప్రతిపాదించగా, కేవలం అంబేడ్కర్ మాత్రమే అందరికీ ఓటు హక్కు ఉండాలని ప్రతిపాదించాడు.
ఫాక్ట్(నిజం): రాజ్యాంగంలో మొదట కేవలం 21 సంవత్సరాలు నిండిన వయోజనులందరికీ ఓటు హక్కు కల్పించారు. ఆ తర్వాత 1989లో ఈ కనీస వయసుని 18కు తగ్గిస్తూ రాజ్యంగ సవరణ చేసారు. ఐతే పోస్టులో చెప్తున్నట్టు అంబేడ్కర్ అందరకి ఓటు హక్కు కల్పిస్తూ రాజ్యాంగంలో పేర్కొన్నప్పటికీ, ఈ అంశానికి గాంధీ, నెహ్రు, పటేల్ ముందు నుండే మద్దతిచారు. ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ అనేక సార్లు ఈ అంశంపై తీర్మానించింది. 1928లో రూపొందించిన ముసాయిదా రాజ్యాంగంలో ఈ అంశాన్ని పేర్కొన్నారు. అలాగే పటేల్ అధ్యక్షత వహించిన 1931 కాంగ్రెస్ సమావేశంలో నెహ్రూ రూపొందించిన ప్రాధమిక హక్కుల ముసాయిదాలో కూడా అందరికీ ఓటు హక్కు కల్పించే అంశాన్ని పేర్కొన్నారు. అలాగే గాంధీ కూడా ఈ అంశాన్ని ముందు నుండే ప్రస్తావించాడు. గాంధీ రాసిన యంగ్ ఇండియా పుస్తకంలో దీని గురించి పేర్కొన్నాడు. కాబట్టి కేవలం అంబేడ్కర్ మాత్రమే ఈ అంశాన్ని ప్రస్తావించాడనడం కరెక్ట్ కాదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
భారత రాజ్యంగ సభ అనేక చర్చల అనంతరం 26 నవంబర్ 1949న భారత రాజ్యాంగాన్ని ఆమోదించింది, 26 జనవరి 1950 నుండి అందుబాటులోకి వచ్చింది. ఈ రాజ్యాంగంలో 21 సంవత్సరాలు నిండిన వయోజనులందరికీ ఓటు హక్కు కల్పిస్తూ రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ 326ను ఏర్పాటు చేసారు. ఐతే పోస్టులో చెప్తున్నట్టు 18 సంవత్సరాలు నిండిన వారికి ఓటు హక్కు అనేది ముందు నుండి లేదు. ఆ తర్వాత 1989లో ఓటు హక్కుకు కావలసిన కనీస వయసును 18కు తగ్గిస్తూ రాజ్యాంగ సవరణ చేసారు.
ఐతే రాజ్యాంగం రూపొందించే సమయంలో జరిగిన చర్చల్లో అందరికి ఓటు హక్కు కల్పించే విషయానికి సంబంధించి జరిగిన చర్చల్లో కొందరు దీనిని వ్యతిరేకించినా, మెజారిటీ సభ్యులు దీనికి అంగీకరించడంతో ఈ అంశాన్ని రాజ్యాంగంలో చేర్చారు. ఐతే ఈ చర్చల సందర్భంలో కేవలం రాజు కుటుంబాలకు మాత్రమే ఓటు హక్కు ఉండాలని నెహ్రూగాని లేక కేవలం డిగ్రీ చదివిన వారికి మాత్రమే ఓటు హక్కు ఉండాలని సర్దార్ పటేల్ వాదించలేదు. వీరిద్దరూ అందరికి వోటు హక్కు కల్పించే అంశానికి మద్దతునిచ్చారు.
అందరికీ ఓటు హక్కు అన్న డిమాండ్ రాజ్యాంగం రూపొందించే సమయం కన్నా ముందు నుండే ఉంది. స్వాతంత్రోద్యమం సమయంలో 1928లో రాజ్యాంగ సంస్కరణల కోసం బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన సైమన్ కమిషన్‌కు నిరసనగా, మోతీలాల్ నెహ్రూ నేతృత్వంలోని ఒక కమిటీ ఒక ముసాయిదా రాజ్యాంగాన్ని రూపొందించింది. ఈ కమిటీ సెక్రటరీగా జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ వ్యవహరించారు. ఈ కమిటీ రూపొందించిన ముసాయిదా రాజ్యాంగంలో అందరికీ ఓటు హక్కు ఉండాలని ప్రతిపాదించింది.
ఆ తరవాత 1931లో కరాచీలో ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ సమావేశం జరిగింది. ఈ సమావేశానికి సర్దార్ పటేల్ నేతృత్వం వహించారు. ఈ సమావేశంలో ప్రాథమిక హక్కులు మరియు ఆర్థిక విధానంపై కాంగ్రెస్ ఒక తీర్మానాన్ని ఆమోదించింది. ఈ ముసాయిదా తీర్మానాన్ని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ  రూపొందించారు. ఐతే ముసాయిదా తీర్మానంలో పేర్కొన్న ప్రాధమిక హక్కులలో కూడా అందరికి ఓటు హక్కు ఉండాలన్నది ఉంది.
పోస్టులో చెప్తున్నదానికి వ్యతిరేకంగా గాంధీ కూడా అందరికీ ఓటు హక్కు ఉండాలని ముందు నుండి ప్రచారం చేస్తున్నారు. 1927-28 మధ్య కాలంలో ఆయన రాసిన యంగ్ ఇండియా అనే పుస్తకంలో దీని గురించి రాసారు. అందరికీ ఓటు హక్కుకు సంబంధించి గాంధీ ఈ పుస్తకంలో రాసిన కొన్ని వ్యాఖ్యలు కింద చూడొచ్చు.
పైన తెలిపిన సమాచారం ప్రకారం గాంధీ, నెహ్రూ లేదా పటేల్ ఎవరు కూడా అందరికీ ఓటు హక్కు అన్న అంశానికి వ్యతిరేకంగా లేరని స్పష్టమవుతుంది. స్వాతంత్రోద్యమం సమయంలో కేవలం కొందరికి మాత్రమే వోటు హక్కు అందుబాటులో ఉన్నప్పటికీ, అప్పటినుండే అందరికీ ఓటు హక్కు ఉండాలన్న డిమాండ్ ఉంది.  గాంధీ, నెహ్రూ లాంటి వారు ఈ అంశాన్ని అనేక సందర్భాలలో ప్రస్తావించారు.
చివరగా, అందరికీ ఓటు హక్కు కల్పించాలని గాంధీ, నెహ్రూలు కూడా ముందునుండే వాదించారు.


text:
గాంధీ ఎప్పుడూ బ్రిటిష్ ఆర్మీలో పని చేయలేదు, ఈ ఫోటో గాంధీ సౌత్ ఆఫ్రికాలో ఇండియన్ అంబులెన్స్ కార్ప్స్ సభ్యులతో కలిసి దిగింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 13, 2021
మహాత్మా గాంధీ యూనిఫాంలో ఉన్న ఒక గ్రూప్ ఫోటోని షేర్ చేస్తూ, గాంధీ బ్రిటిష్ ఆర్మీలో పని చేసాడని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గాంధీ బ్రిటిష్ ఆర్మీలో పని చేసాడు; గాంధీ బ్రిటిష్ ఆర్మీ యూనిఫాంలో ఉన్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): సౌత్ ఆఫ్రికాలో రెండోవ బోయర్ యుద్ధ (1899 – 1902) సమయంలో గాయపడ్డ బ్రిటిష్ సైనికులను స్ట్రెచర్లపై మోయడానికి ఇండియన్ అంబులెన్స్ కార్ప్స్ అనే ఒక సంస్థని గాంధీ స్థాపించారు. ఈ ఫోటో ఆ యుద్ద సమయంలో ఇండియన్ అంబులెన్స్ కార్ప్స్ సభ్యులతో కలిసి దిగింది. గాంధీ ఎప్పుడు బ్రిటిష్ ఆర్మీలో పనిచేయలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
19వ శతాబ్దం చివరిలో సౌత్ ఆఫ్రికాలోని బోయర్ అనబడే కొన్ని స్వతంత్ర రాజ్యాలకు మరియు బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యానికి మధ్య ఆధిపత్యం కోసం యుద్దాలు జరిగాయి. ఈ నేపథ్యంలోనే 1899 – 1902 మధ్యలో రెండోవ బోయర్ యుద్ధం జరిగింది. ఐతే ఈ యుద్ద సమయంలో గాయపడ్డ బ్రిటిష్ సైనికులను స్ట్రెచర్లపై మోయడానికి ఇండియన్ అంబులెన్స్ కార్ప్స్ అనే ఒక సంస్థని గాంధీ స్థాపించారు. పోస్టులోని ఫోటో రెండోవ బోయర్ యుద్ధ సమయంలో గాంధీ ఇండియన్ అంబులెన్స్ కార్ప్స్ సభ్యులతో కలిసి దిగింది. రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ ద్వారా ఇదే ఫోటోని అలామి వెబ్సైటులో దొరికింది. ఈ వెబ్సైటులో  గాంధీ ఇండియన్ అంబులెన్స్ కార్ప్స్ సభ్యులతో దిగిన మరికొన్ని ఫోటోలు కూడా చూడొచ్చు.
భారత సాంస్కృతిక మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన ఇండియన్ కల్చర్ వెబ్సైటులో పోస్టులోని ఫోటోలో కేవలం గాంధీని మాత్రమే క్రాప్ చేసిన ఫోటో ఉంది. ఈ ఫోటోకి సంబంధించి ఇచ్చిన వివరణలో కూడా ఇది రెండోవ బోయర్ యుద్ధ సమయంలో ఇండియన్ అంబులెన్స్ కార్ప్స్ సభ్యులతో గాంధీ ఉన్నప్పటి ఫోటో అంటూ పేర్కొన్నారు. గాంధీ ఎప్పుడూ కూడా బ్రిటిష్ సైన్యంలో పనిచేయలేదు.
మొదటి ప్రపంచ యుద్ధం సమయంలో గాంధీ బహిరంగగానే బ్రిటిష్‌కి మద్దతు తెలిపాడు. రెండో ప్రపంచ యుద్ద సమయంలో బ్రిటిష్ భారత మద్దతు కోరింది. ఈ విషయంపై ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ వార్ధాలో జరిపిన మీటింగ్‌లో గాంధీ బ్రిటిష్‌కే తన సానుభూతి ఉంటుందని తన అభిప్రాయాన్ని తెలిపినప్పటికీ, భారత దేశానికి పూర్తి స్వతంత్రం ప్రకటిస్తేనే బ్రిటిష్‌కి తమ మద్దతు ఉంటుందని ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ తీర్మానం చేసింది.
చివరగా, గాంధీ ఎప్పుడూ బ్రిటిష్ ఆర్మీలో పని చేయలేదు, ఈ ఫోటో గాంధీ సౌత్ ఆఫ్రికాలో ఇండియన్ అంబులెన్స్ కార్ప్స్ సభ్యులతో కలిసి దిగింది.


text:
‘గాంధీ ఫోటోలు తొలగించాలి. గాడ్సేకు థాంక్స్’, అని 2019 లో ఐఏఎస్ అధికారి వ్యంగ్యంగా ట్వీట్ చేసింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 4, 2021
‘కరెన్సీ నోట్ల పై నుండి గాంధీ ఫోటోలు, ప్రపంచమంతా ఉన్న గాంధీ విగ్రహాలు తొలగించాలి. గాడ్సేకు థాంక్స్’, అని ఒక ఐఏఎస్ అధికారి వ్యాఖ్యలు చేసిందని చెప్తూ, ఒక పోస్ట్ ని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆమెకు నిజమేంటో తెలుసు కనుక ధైర్యంగా స్వేచ్చగా బయటకు చెప్పిందని పోస్ట్ లో రాసారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ‘గాంధీ ఫోటోలు తొలగించాలి. గాడ్సేకు థాంక్స్’, అని వ్యాఖ్యలు చేసిన ఐఏఎస్ అధికారి.
ఫాక్ట్: 2019 లో ఐఏఎస్ అధికారి నిధి చౌదరి ఆ వ్యాఖ్యలు తన ట్విట్టర్ అకౌంట్ ద్వారా చేసింది. అయితే, ఆ వ్యాఖ్యలు తను వ్యంగ్యంగా చేసింది. సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది గాంధీ గురించి తప్పుగా రాస్తున్నారని, వాటిని గాంధీ చూడకుండా చేసినందుకు గాడ్సే కి థాంక్స్ చెప్పానని 2019 లో నిధి చౌదరి వివరణ ఇచ్చింది. ఆ ట్వీట్ కి ముందు తను గాంధీ ని ప్రశంసిస్తూ వివిధ ట్వీట్లు చేసింది. కావున, ఐఏఎస్ అధికారి వ్యంగ్యంగా చేసిన వ్యాఖ్యలను తీసుకొని, ధైర్యంగా స్వేచ్చగా అభిప్రాయం బయటకు చెప్పిందని పోస్ట్ చేసి తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్ట్ లోని వ్యాఖ్యల గురించి ఇంటర్నెట్ లోవెతకగా, 2019 లో ఐఏఎస్ అధికారి నిధి చౌదరి ఆ వ్యాఖ్యలు తన ట్విట్టర్ అకౌంట్ ద్వారా చేసినట్టు చెప్తూ చాలా న్యూస్ ఆర్టికల్స్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వచ్చాయి. అయితే, తను ఆ వ్యాఖ్యలు వ్యంగ్యంగా చేసినట్టు తెలిసింది. పోస్ట్ లో వివరించిన ట్వీట్ కిందనే అదే రోజు మరో ట్వీట్ చేసి, సోషల్ మీడియాలో గాడ్సే కు వస్తున్న మద్దతు పై తను అసహనం వ్యక్తం చేసినట్టు తెలిసింది.
సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది గాంధీ గురించి తప్పుగా రాస్తున్నారని, వాటిని గాంధీ చూడకుండా చేసినందుకు గాడ్సే కి థాంక్స్ చెప్పానని 2019 లో నిధి చౌదరి ‘NDTV’ వారికి తెలిపింది. అంతేకాదు, ఆ ట్వీట్ కి ముందు తను గాంధీ ని ప్రశంసిస్తూ చేసిన వివిధ ట్వీట్లను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, ‘గాంధీ ఫోటోలు తొలగించాలి. గాడ్సేకు థాంక్స్’, అని 2019 లో ఐఏఎస్ అధికారి వ్యంగ్యంగా ట్వీట్ చేసింది.


text:
నోబెల్ శాంతి బహుమతికి గాంధీ నామినేట్ అయ్యింది ఐదు సార్లు మాత్రమే; కమిటీ సభ్యులు గాంధీకి అవార్డు ఇవ్వకపోవడం గురుంచి బహిరంగంగా విచారం కూడా వ్యక్తం చేశారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 20, 2024
గాంధీ మరియు నెహ్రూ 11 & 13 సార్లు  నోబెల్ శాంతి బహుమతి కోసం నామినేట్ ఐనప్పటికీ నోబెల్ ఫౌండేషన్  వాటిని తిరస్కరించింది అంటూ ఒక సమాచారం సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతూ ఉంది. ఈ కథనం ద్వారా ఈ వార్తకు సంబంధించి నిజమేంటో తెలుసుకుంద్దాం.
క్లెయిమ్: గాంధీ మరియు నెహ్రూ 11 & 13 సార్లు  నోబెల్ శాంతి బహుమతి కోసం నామినేట్ అయ్యినప్పటికీ నోబెల్ ఫౌండేషన్  వాటిని తిరస్కరించింది.
ఫాక్ట్(నిజం): నోబెల్ శాంతి బహుమతికి గాంధీ ఐదు సార్లు నామినేట్ అయ్యారు. అలాగే నెహ్రు ఈ బహుమతికి ఏడు సార్లు నామినేట్ అయ్యారు. 1948లో గాంధీ చనిపోయిన అనంతరం ఆయనకు ఈ బహుమతి అందిద్దామని ఫౌండేషన్ అనుకున్నప్పటికీ కొన్ని కారణాల వల్ల అలా జరగలేదని తెలిపింది. ఐతే ఆ ఏడాది నోబెల్ బహుమతిని ఎవరకీ ఇవ్వలేదు. అంతే కాదు, నోబెల్ కమిటీ తరువాతి సభ్యులు గాంధీకి అవార్డు ఇవ్వకపోవడం గురుంచి బహిరంగంగా విచారం కూడా వ్యక్తం చేశారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ప్రస్తుతం సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్న సమాచారంలో చెప్తున్నట్టే గాంధీ మరియు నెహ్రు పలు సార్లు నోబెల్ శాంతి బహుమతికి నామినేట్ అయినా వారికి మాత్రం బహుమతి లభించలేదు. ఐతే వీరు ఎన్ని సార్లు నామినేట్ అయ్యారు అన్న విషయానికి సంబంధించి కొన్ని పొరపాట్లు ఉన్నాయి.
గాంధీ & నెహ్రు నామినేషన్స్ :
1937-48 మధ్యలో గాంధీ నోబెల్ శాంతి పురస్కారానికి 5 సార్లు నామినేట్ అయ్యారు. 1937, 1938, 1939, 1947, 1948లలో మొత్తం ఐదు సార్లు నోబెల్ శాంతి పురస్కారం కోసం మహాత్మా గాంధీ పేరు నామినేట్ అయ్యింది. ఐతే ఈ కాలంలో మొత్తం 12 మంది/వ్యవస్థలు గాంధీని నామినేట్ చేశాయి. ఒకే సంవత్సరంలో పలువురు గాంధీని నామినేట్ చేశారు.
ఉదాహరణకు 1947లో ఖేర్, మావలంకర్ మరియు గోవింద్ భల్లభ్ పంత్ ముగ్గురు గాంధీను నామినేట్ చేశారు. ఇలా ఈ ఐదు సంవత్సరాలలో మొత్తం 12 నామినేషన్స్ గాంధీను ఈ బహుమతికి ప్రతిపాదించాయి. ఐతే ఈ విషయాన్ని తప్పుగా అర్ధం చేసుకొని 12 సార్లు గాంధీ నామినేట్ అయినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు, కానీ గాంధీ నామినేట్ అయ్యింది ఐదు సార్లు మాత్రమే.
అలాగే దేశ మొదటి ప్రధాని జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ కూడా 1950-61 కాలంలో మొత్తంగా ఏడు సార్లు నోబెల్ శాంతి పురస్కారం కోసం నామినేట్  అయ్యారు.  ఈ ఏడు సంవత్సరాలలో మొత్తం 13 నామినేషన్స్ నెహ్రూను ప్రతిపాదించాయి. నెహ్రు విషయంలో కూడా నామినేషన్స్ మరియు నామినేట్ మధ్య పొరపాటు జరిగింది.
గాంధీకు నోబెల్ శాంతి బహుమతి రాకపోవడానికి గల కారణాలు :
గాంధీకి శాంతి బహుమతి ఎందుకు దక్కలేదో నోబెల్ ఫౌండేషన్ కచ్చితంగా వెల్లడించలేదు కానీ ఓ వ్యాసంలో ఈ కారణాలను సూచనప్రాయంగా వెల్లడించింది. ఈ వ్యాసంలో వెల్లడించిన పలు కారణాలను కింద చూద్దాం.
అంతే కాదు, నోబెల్ కమిటీ తరువాతి సభ్యులు గాంధీకి అవార్డు ఇవ్వకపోవడం గురుంచి బహిరంగంగా విచారం కూడా వ్యక్తం చేశారు. 1989లో దలైలామాకు నోబెల్ శాంతి బహుమతిని ప్రదానం చేసినప్పుడు, కమిటీ ఛైర్మన్, ఇది “మహాత్మా గాంధీ జ్ఞాపకానికి పాక్షికంగా నివాళి” అని అన్నారు.
చివరగా, నోబెల్ శాంతి బహుమతికి గాంధీ నామినేట్ అయ్యింది ఐదు సార్లు మాత్రమే, పన్నెండు సార్లు కాదు. కమిటీ సభ్యులు గాంధీకి అవార్డు ఇవ్వకపోవడం గురుంచి బహిరంగంగా విచారం కూడా వ్యక్తం చేశారు


text:
వెచ్చని నీరు ఉప్పు లేదా వెనిగర్ తో పుక్కిలిస్తే కొరోనా వైరస్ తొలగిపోదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 18, 2020
కోరోనా వైరస్ కి సంబంధించిన మెసేజ్ ఒకటి ఫేస్బుక్ లో చాలా షేర్ అవుతోంది. ఆ మెసేజ్ ఈ విధంగా ఉంది- ‘కరోనా వైరస్ ఊపిరితిత్తులకు చేరేముందు అది నాలుగు రోజులు గొంతులోనే ఉంటుంది. ఈ సమయంలో వ్యక్తికి దగ్గు మరియు గొంతు నొప్పులు మొదలవుతుంది. అతను నీరు చాలా తాగి, వెచ్చని నీరు మరియు ఉప్పు లేదా వెనిగర్ తో పుక్కిలిస్తే వైరస్ తొలగిపోతుంది’. ఆ మెసేజ్ లో చెప్పింది ఎంతవరకు వాస్తవమో విశ్లేషిద్దాం.
వెచ్చని నీరు ఉప్పు లేదా వెనిగర్ తో పుక్కిలిస్తే కొరోనా వైరస్ తొలగిపోతుంది.
ఫాక్ట్ (నిజం): వెచ్చని నీరు  ఉప్పు లేదా వెనిగర్ తో పుక్కిలిస్తే కొరోనా వైరస్ తొలగిపోతుందని WHO వారు కానీ, భారత ప్రభుత్వం కానీ ఎక్కడా కూడా పేర్కొనలేదు. సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్నది ఫేక్ మెసేజ్ అని భారత ప్రభుత్వ ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో వారు కూడా తెలిపారు. కావున, పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
వెచ్చని నీరు  ఉప్పు లేదా వెనిగర్ తో పుక్కిలిస్తే కొరోనా వైరస్ తొలగిపోతుందా అని వెతికినప్పుడు, దానిని ధృవీకరిస్తూ ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) గానీ, భారత ప్రభుత్వం గానీ ఏమీ పేర్కొనలేదని తెలుస్తుంది. ఇంతకుముందు,ఇలాంటి విషయమే (‘గోరు వెచ్చటి నీరు మరియు ఉప్పుతో పుక్కులించడం వలన కోవిడ్-19 ని నివారించవచ్చు’ అనే మెసేజ్) చలామణీ అయినప్పుడు, దానిని ధృవీకరించడానికి తమ దగ్గర ఎటువంటి కచ్చితమైన సాక్ష్యాలు లేవని ‘AFP’ కి పంపించిన మెయిల్ లో WHO వారు తెలిపారు.
WHO ప్రకారం ఇప్పటివరకు COVID-19 చికిత్సకి ఎటువంటి వాక్సిన్ లేదు. ఇటివలే ఒక కంపెనీ రూపొందించిన వాక్సిన్ (mRNA-1273) ని అమెరికా లో పరీక్షిస్తున్నారని నేషనల్ ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ మెడిసిన్ (NIH) వారి వెబ్సైటు ద్వారా తెలిసింది. కానీ, దాని ఫలితం తెలియడానికి ఇంకా చాలా సమయం పడ్తుంది. ‘PIB Factcheck’ వారు కూడా వైరల్ అవుతున్న ఆ మెసేజ్ లో ఉన్న విషయం తప్పని తెలిపినట్లుగా ఇక్కడ చూడవచ్చు. PIB కేంద్ర ప్రభుత్వ అధికారిక పౌర సమాచార శాఖ.
కొరోనా వైరస్ రాకుండా ఉండడానికి తీస్కోవలసిన ప్రాథమిక రక్షణ చర్యల గురించి WHO వారి వెబ్సైటు లో ఉన్న సమాచారాన్ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, వెచ్చని నీరు  ఉప్పు లేదా వెనిగర్ తో పుక్కిలిస్తే కొరోనా వైరస్ తొలగిపోతుందనడానికి సాక్షాలు లేవు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
‘వెల్లుల్లి ఆరోగ్యానికి మంచిది, కానీ కొరోనా వైరస్ వ్యాధిని నయం చేస్తుందని ఆధారాలు లేవు’ అని చెప్పిన ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 7, 2020
ఉడికించిన వెల్లుల్లి నీటిని ఉపయోగించి కొరోనా వైరస్ ద్వారా వచ్చే వ్యాధులను నయం చేయవచ్చని చెప్తూ ఒక పోస్ట్ ని ఫేస్బుక్ లో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజం ఉందో కనుక్కుందాం.
ఉడికించిన వెల్లుల్లి నీటి తో కొరోనా వైరస్ వ్యాధిని నయం చేయవచ్చు.
ఫాక్ట్ (నిజం): యాంటీ మైక్రోబియల్ గా వెల్లుల్లి పని చేస్తుంది, కానీ వెల్లుల్లిని తినడం ద్వారా కొరోనా వైరస్ నుంచి కాపాడుకోవచ్చని ఎటువంటి ఆధారం లేవని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) వారి వెబ్సైటు లో చూడవచ్చు. కావున, పోస్ట్ లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
కొరోనా వైరస్ ని వెల్లుల్లి ద్వారా ఎంత వరకు నిర్మూలించవచ్చు అనే విషయాన్ని ఇంటర్నెట్ లో వెతికితే, ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) వారు ఆ విషయం పై ఇచ్చిన వివరణ వారి వెబ్సైటు లో కనిపించింది. వెల్లుల్లి యాంటీ మైక్రోబియల్ గా  పని చేస్తుంది, కానీ వెల్లుల్లిని తినడం  ద్వారా  కొరోనా వైరస్ నుంచి కాపాడుకోవచ్చు అనే ఆధారం లేదు అని ఉంది. అంతేకాదు, వారి వెబ్సైటు లో కొరోనా వైరస్ ని నిరోధించడానికి కానీ, నయం చేయడానికి కానీ ఇప్పటివరకు  ఏ మందు లేదు అని ఉంది.
కొరోనా వైరస్ మీద ఉన్న ఇతర అపోహల గురించి ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) వెబ్సైటు లో ఇచ్చిన వివరణను కింద చూడవచ్చు.
చివరగా, ‘వెల్లుల్లి ఆరోగ్యానికి మంచిది, కానీ కొరోనా వైరస్ వ్యాధిని నయం చేస్తుందని ఆధారాలు లేవు’ అని చెప్పిన ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: February 7, 2020


text:
గీర్ట్ విల్డర్స్ నెథర్లాండ్స్ ప్రధాన మంత్రి కాదు, ఆయన పాత ప్రసంగం తను ఇటీవల చేసిన ప్రసంగం అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు . - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 5, 2024
నెదర్లాండ్స్ పార్టీ ఫర్ ఫ్రీడం లేదా ఫ్రీడమ్ పార్టీ (పీవీవీ) నాయకుడు గీర్ట్ విల్డర్స్ ముస్లింలను హెచ్చరిస్తూ, “మా చట్టాల కంటే.. తమ గ్రంథమే ఉన్నతమైంది అని భావించే ముస్లింలు.. తక్షణమే దేశం విడిచి వెళ్ళాలి..” అని అంటూ ప్రసంగం చేస్తున్న ఒక వీడియో అని సోషల్ మీడియాలో ఒక క్లిప్ షేర్ అవుతోంది. గీర్ట్ విల్డర్స్ నెదర్లాండ్స్ ప్రధాన మంత్రి అని ఈ వీడియోలో క్రెడిట్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా ఈ క్లెయిమ్ యొక్క  నిజానిజాలు తెలుసుకొందాం.
క్లెయిమ్: నెదర్లాండ్స్ ప్రధాన మంత్రి  గీర్ట్ విల్డర్స్ తన ప్రసంగంలో ముస్లింలను హెచ్చరించారు.
ఫ్యాక్ట్ (నిజం): ఇది నవంబర్ 2020 నాటి పాత వీడియో. నెదర్లాండ్స్ జనరల్ ఎలక్షన్ 2023లో గీర్ట్ విల్డర్స్ రాజకీయ పార్టీ, పార్టీ ఫర్ ఫ్రీడం లేదా ఫ్రీడమ్ పార్టీ (PVV) గెలిచింది, అయితే అతని పార్టీ కేవలం 24% అంటే 37 సీట్లు మాత్రమే గెలుచుకున్నందున అతని పార్టీ ఇంకా ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేయలేదు, తను  ప్రధానమంత్రిగా ఇంకా ఎన్నిక కాలేదు. 150 సీట్ల డచ్ పార్లమెంట్‌లో సీట్లు మరియు ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి ఇతర పార్టీల మద్దతు అవసరం. కావున, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టిస్తుంది.
ఈ క్లెయిమ్ యొక్క నిజానిజాల్ని వెరిఫై చేయటానికి మొదటగా, ఇంటర్నెట్‌లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా గీర్ట్ వైల్డర్స్ నెదర్లాండ్స్ ప్రధానమంత్రిగా ఎన్నుకోబడలేదని వెల్లడైంది (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). అతని పార్టీ PVV సార్వత్రిక ఎన్నికలలో గెలిచినప్పటికీ, నెదర్లాండ్స్ పార్లమెంటులో కేవలం 24% సీట్లు మాత్రమే గెలుచుకున్నందున ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేయడానికి ఇతర పార్టీల నుండి మద్దతు పొందవలసి ఉంది.
పార్లమెంటులోని మొత్తం 150 సీట్లలో ఆయన పార్టీ పీవీవీ 37 సీట్లు గెలుచుకుంది. నెదర్లాండ్స్ పార్లమెంటులోని మెజారిటీ రావాలి అంటే వారికి కనీసం 76 సీట్లు ఉండాలి, దీని అర్థం PVV పార్టీకి వేరే పార్టీల వారి మద్దతు అవసరం ఉంది. 5 ఫిబ్రవరి 2024 నాటికి గీర్ట్ వైల్డర్స్ నెథర్లాండ్స్ ప్రధాని కాదు.
వైరల్ వీడియో గురించి మరిన్ని వివరాలను తెలుసుకోవడానికి, మేము దాని కీఫ్రేమ్‌లలో కొన్నింటిపై రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసాము. ఈ సెర్చ్ ద్వారా వైరల్ వీడియో యొక్క అసలైన వెర్షన్ అయిన డచ్ పార్లమెంట్‌లో గీర్ట్ విల్డర్స్ చేసిన ప్రసంగం మాకు దొరికింది. ‘PVVpers’ అనే YouTube ఛానెల్‌లో అందుబాటులో ఉన్న ఈ వీడియో 12 నవంబర్ 2020న “గీర్ట్ విల్డర్స్ యొక్క టెర్రర్ డిబేట్ నుండి ఇన్‌పుట్ (12-11-2020)” (డచ్‌లో నుండి తెలుగులోకి అనువదించగా) అనే శీర్షికతో అప్‌లోడ్ చేయబడింది.
వైరల్ వీడియో ఈ 16:44 సెకన్ల వీడియో నుండి క్లిప్ చేయబడింది, వైరల్ అవుతున్న భాగాన్ని 2:50 నుండి చూడవచ్చు. YouTubeలో ఉన్న ఆటో-జెనెరేటెడ్ ఉపశీర్షికల ద్వారా ఈ వీడియోలో గీర్ట్ విల్డర్స్ 2020లో జరిగిన ఫ్రెంచ్ ఉపాధ్యాయుడు శామ్యూల్ పాటీ హత్య గురించి మాట్లాడుతున్నారు మేము అర్థం చేసుకున్నాము. తర్వాత ఇదే ప్రసంగంలో, అతను ముస్లింలు మరియు ఇస్లాం గురించి మాట్లాడారు. ఇంకా వైరల్ వీడియోలో కూడా కనిపించే కొన్ని ప్రతిపాదనలు చేశారు.
తదుపరి శోధనలో ఈ ప్రసంగం యొక్క అనువాదాన్ని నవంబర్ 2020లో అమీ మెక్ అనే ఇన్వెస్టిగేటివ్ జర్నలిస్ట్ ఎక్స్‌లో(X) అప్‌లోడ్ చేశారని తేలింది, ఈ వీడియోనే ఇప్పుడు వైరల్‌గా మారిన వీడియో అని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
చివరిగా, నెదర్లాండ్స్ ప్రధానమంత్రిగా గీర్ట్ విల్డర్స్ ఇంకా ఎన్నిక కాలేదు. ఈ వీడియో 22 నవంబర్ 2023 ఎన్నికల తర్వాత అతని ప్రసంగం కాదు, నవంబర్ 2020 నాటిది..

created: February 5, 2024


text:
2024 ఎన్నికల్లో మోదీని గద్దె దించడానికి అయ్యే ఖర్చు తాను భరిస్తానని జార్జ్ సోరోస్ అనలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 22, 2023
‘2024 భారత ఎన్నికల్లో నరేంద్ర మోదీని గద్దె దించడానికయ్యే ఖర్చు భరించడానికి నేను సిద్ధం’ అని జార్జ్ సోరోస్ అన్నట్టు చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ‘2024 భారత ఎన్నికల్లో మోదీని గద్దె దించడానికయ్యే ఖర్చు భరించడానికి నేను సిద్ధం’ – జార్జ్ సోరోస్
ఫాక్ట్(నిజం): ఇటీవల జరిగిన మ్యూనిచ్ సెక్యూరిటీ కాన్ఫరెన్స్ (MSC)లో సోరోస్ మాట్లాడుతూ అదానీ గ్రూప్ వ్యవహారంలో మోదీపై పలు విమర్శలు చేసారు. ఐతే తన ప్రసంగంలో ఎక్కడా కూడా 2024 ఎన్నికల్లో గద్దె దింపడం గురించి సోరోస్ మాట్లాడలేదు. గతంలో కూడా సోరోస్ మోదీపై విమర్శలు చేసినప్పటికీ వైరల్ అవుతున్న వ్యాఖ్యలు మాత్రం చేయలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఇటీవల జర్మనీలోని మ్యూనిచ్‌లో జరిగిన మ్యూనిచ్ సెక్యూరిటీ కాన్ఫరెన్స్ (MSC)లో అమెరికన్ వ్యాపారవేత్త మరియు ఫిలాంత్రోపిస్ట్ జార్జ్ సోరోస్ మాట్లాడుతూ మోదీపై పలు విమర్శలు చేయడంతో పాటు భారత్‌లోని పరిస్థితులపై కూడా వ్యాఖ్యానించాడు.
మోదీపై మాట్లాడుతూ, భారతదేశం ప్రజాస్వామ్య దేశమని, అయితే ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ప్రజాస్వామ్య వాది కాదని, మోదీ వేగంగా నాయకుడిగా ఎదగడానికి భారతీయ ముస్లింలపై హింసే ప్రధాన కారణమని సోరోస్  అన్నాడు.
అదానీ గ్రూప్ వ్యవహారం నేపథ్యంలో ‘గౌతమ్ అదానీ కేసులో మోదీ ప్రస్తుతం మౌనంగా ఉన్నారు, అయితే విదేశీ పెట్టుబడిదారుల ప్రశ్నలకు మరియు పార్లమెంటులో సమాధానం ఇవ్వవలసి ఉంటుంది. దీంతో ప్రభుత్వంపై వారికి ఉన్న పట్టు సన్నగిల్లుతుంది’ అని సోరోస్ వ్యాఖ్యానించాడు. ‘ఇది భారతదేశంలో ప్రజాస్వామ్య ప్రక్రియ పునరుజ్జీవనానికి దారితీస్తుందని’ కూడా ఆయన అభిప్రాయపడ్డాడు. ఈ ప్రసంగానికి సంబంధించిన వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
దాదాపు 40 నిముషాల పైనే మాట్లాడిన సోరోస్ మోదీ, భారత్‌తో పాటు వాతావరణంలో మార్పులు, రష్యా-ఉక్రెయిన్ యుద్ధం, టర్కీ భూకంపం, చైనా వైఫల్యాల గురించి కూడా మాట్లాడాడు.
ఐతే ఈ ప్రసంగంలో సోరోస్ ఎక్కడ కూడా 2024 ఎన్నికల గురించి గానీ, మోదీని వచ్చే ఎన్నికల్లో గద్దె దింపడం గురించి గానీ  ఎటువంటి వ్యాఖ్యలు చేయలేదు. గతంలో కూడా మోదీపై సోరోస్ విమర్శలు చేసినప్పటికీ పోస్టులో చెప్తున్న వ్యాఖ్యలు మాత్రం ఎప్పుడూ అనలేదు. ఒకవేళ సోరోస్ నిజంగానే ఈ వ్యాఖ్యలు చేసి ఉంటే భారత మీడియా ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేసి ఉండేది, కానీ  అలాంటి రిపోర్ట్స్ ఏవి లేవు.
సోరోస్ వ్యాఖ్యల నేపథ్యంలో సోషల్ మీడియాలో నిరాధార వార్తలు
సోరోస్ వ్యాఖ్యల నేపథ్యంలో సోషల్ మీడియాలో ఈ అంశానికి సంబంధించి నిరాధార వార్తలు చాలా షేర్ అవుతున్నాయి. ‘భారత్‌లో BJPకి వ్యతిరేకంగా ఆర్టికల్స్ రాయడానికి మీడియాకు మొదటి విడతగా 8 వేల కోట్లు పంపిణీ చేసిన సోరోస్ ఏజెంట్స్’, ‘మోడీ ఆలోచనా విధానాన్ని తెలుసుకొనెందుకు మిలియన్ డాలర్ పెట్టుబడితో విశ్వవిద్యాలయం నెలకొల్పినట్టు’ పలు రకాల నిరాధార వార్తలను సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్నాయి.
చివరగా, 2024 ఎన్నికల్లో మోదీని గద్దె దించడానికి అయ్యే ఖర్చు తాను భరిస్తానని జార్జ్ సోరోస్ అనలేదు.

created: February 22, 2023


text:
అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాది సయ్యద్ సలావుద్దీన్ 1987 ఎలక్షన్స్ లో ఇండిపెండెంట్ గా పోటి చేసాడు, కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 14, 2020
అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాది అయిన సయ్యద్ సలావుద్దీన్ 1987లో కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున MLA గా పోటి చేసాడని చెప్తూ ఉన్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అంతర్జాతీయ ఉగ్రవాది అయిన సయ్యద్ సలావుద్దీన్ 1987లో కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున MLA గా పోటి చేసాడు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఎలక్షన్ కమిషన్ అఫ్ ఇండియా (ECI)  సమాచారం ప్రకారం 1987లో జరిగిన జమ్మూకాశ్మీర్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో సయ్యద్ సలావుద్దీన్ అలియాస్ మహమ్మద్ యూసుఫ్ షా శ్రీనగర్ లోని ‘అమిరకడల్’ నియోజికవర్గం నుండి ఇండిపెండెంట్ గా పోటిచేసి ఓడిపోయాడు. పైగా ECI సమాచారం ప్రకారం ఈ నియోజికవర్గం నుండి కాంగ్రెస్ పార్టీ అసలు పోటి చేయలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
సయ్యద్ సలావుద్దీన్ గురించి మరింత సమాచారం కోసం గూగుల్ లో వెతకగా వికీపీడియాలో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం అసలు పేరు మహమ్మద్ యూసుఫ్ షా అని తెలిసింది. ఇతను కాశ్మీర్ వేర్పాటువాద ఉగ్రవాద సంస్థ అయిన  Hizb-ul-Mujahideen కి నాయకుడు.
1987 వ సంవత్సరం జమ్మూకాశ్మీర్ లో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు సంబంధించి ఎలక్షన్ కమిషన్ అఫ్ ఇండియాలో అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం మొహమ్మద్ యూసుఫ్ షా 1987లో శ్రీనగర్ లోని ‘అమిరకడల్’ నియోజికవర్గం నుండి ఇండిపెండెంట్ గా పోటిచేసి ఓడిపోయాడు. పైగా ECI సమాచారం ప్రకారం ఈ నియోజకవర్గం నుండి అసలు కాంగ్రెస్ పార్టీ పోటి చేయలేదు.
ఐతే 26 జూన్ 2017న అమెరికా ప్రభుత్వం సయ్యద్ సలావుద్దీన్ ని ఒక ‘గ్లోబల్ టెర్రరిస్ట్’ గా గుర్తించింది. ఈ వార్తని ద్రువీకరిస్తు రాజ్యసభలో భారత విదేశాంగ మంత్రి ఒక ప్రశ్నకు ఇచ్చిన జవాబు ఇక్కడ చూడొచ్చు.  అమెరికా ప్రభుత్వం ఒక వ్యక్తినిగాని లేదు ఒక సంస్థనిగాని ‘గ్లోబల్ టెర్రరిస్ట్’ లేదా ‘టెర్రరిస్ట్ సంస్థ’ గా గుర్తించినప్పుడు అమెరికాలో ఉన్న ఆ వ్యక్తి లేదా సంస్థ యొక్క ఆస్తులు జప్తు చేయబడతాయి. పైగా వీరితో ఆర్ధిక లావాదేవీలు జరపడం నిషిద్ధం. అంతేకాకుండా, ఈ హోదా ఇతర దేశాలలో ఆర్థిక నిషేధ చట్టాల అమలులో  సహాయపడుతుంది. దీనికి సంబంధించిన వార్తా కథనం ఇక్కడ చదవొచ్చు.
నవంబర్ 2019లో ED (Enforcement Directorate) కాశ్మీర్ లోని సలావుద్దీన్ కి చెందిన ఆస్తులని జప్తు చేసింది. దీనికి సంబంధించిన వార్త ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, సయ్యద్ సలావుద్దీన్ (మహమ్మద్ యూసుఫ్ షా) 1987 ఎలక్షన్స్ లో కాంగ్రెస్ పార్టీ తరపున పోటి చేయలేదు.

created: September 14, 2020


text:
CTET పరీక్ష గైడ్లైన్స్ ప్రకారం బంగారం, ఇతర నగలు పరీక్ష కేంద్రంలోకి అనుమతించరు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 1, 2021
విజయవాడ లోని మారిస్ స్టెల్లా కాలేజీ లో సీటెట్ (సెంట్రల్ టీచ‌ర్ ఎలిజిబిలిటీ టెస్ట్) పరీక్ష రాయటానికి వచ్చిన మహిళలను గాజులు, తాళిబొట్లు తీయించిన ‘క్రైస్తవ విద్యా సంస్థ’ పరీక్షా సిబ్బంది అని చెప్తూ, కొన్ని ఫోటోలతో కూడిన పోస్ట్ ని సోషల్ మీడియాలో కొందరు షేర్ చేస్తున్నారు. ‘మన ఆంధ్ర రాష్ట్రంలో జరిగినది కాబట్టి దీని వెనుక మన ముఖ్యమంత్రి గారి హస్తం ఉన్నదని ప్రజల ఊహాగానాలు’, అని కూడా పోస్ట్ లో రాసారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: CTET పరీక్ష రాయటానికి వచ్చిన మహిళలను గాజులు, తాళిబొట్లు తీయించిన ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని ‘క్రైస్తవ విద్యా సంస్థ’ పరీక్షా సిబ్బంది.
ఫాక్ట్: CTET పరీక్షను కేంద్ర ప్రభుత్వ సంస్థ అయిన సెంట్రల్ బోర్డ్ ఆఫ్ సెకండరీ ఎడ్యుకేషన్ (సీబీఎస్ఈ) వారు నిర్వహిస్తారు. సీటెట్ పరీక్ష గైడ్లైన్స్ ప్రకారం బంగారం, ఇంకా ఎటువంటి నగలు పరీక్ష కేంద్రంలోకి తీసుకుపోవడానికి లేదు. కాబట్టి, మహిళల గాజులు, తాళిబొట్లు పరీక్ష కేంద్రంలోకి అనుమతించొద్దు అని విద్యా సంస్థ సిబ్బంది లేక రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సొంతంగా తీసుకున్న నిర్ణయం కాదు. పోస్ట్ లో విద్యా సంస్థ సిబ్బందిని మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాన్ని విమర్శిస్తూ ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
మారిస్ స్టెల్లా కాలేజీ ఫోటోలను పోస్ట్ లోని ఫోటోలతో పోల్చి చూడగా, ఆ ఫోటోలను మారిస్ స్టెల్లా కాలేజీ ముందే తీసినట్టు తెలుస్తుంది.
అయితే, CTET పరీక్షను కేంద్ర ప్రభుత్వానికి చెందిన సెంట్రల్ బోర్డ్ ఆఫ్ సెకండరీ ఎడ్యుకేషన్ (సీబీఎస్ఈ) వారు నిర్వహిస్తారు. సీటెట్ పరీక్ష గైడ్లైన్స్ ప్రకారం బంగారం, ఇంకా ఎటువంటి నగలు పరీక్ష కేంద్రంలోకి తీసుకుపోవడానికి లేదని చూడవొచ్చు. కాబట్టి, మహిళల గాజులు, తాళిబొట్లు పరీక్ష కేంద్రంలోకి అనుమతించొద్దు అని విద్యా సంస్థ సిబ్బంది లేక రాష్ట్ర ప్రభుత్వం సొంతంగా తీసుకున్న నిర్ణయం కాదు.
చివరగా, సీటెట్ పరీక్ష గైడ్లైన్స్ ప్రకారం బంగారం మరియు ఇతర నగలు పరీక్ష కేంద్రంలోకి అనుమతించరు.

created: February 1, 2021


text:
గోమతీ రివర్‌ఫ్రంట్ ని కేవలం యోగీ ప్రభుత్వం నిర్మించలేదు; అఖిలేష్ యాదవ్ ప్రభుత్వం సమయంలోనూ పనులు జరిగాయి - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 9, 2021
‘మహాద్భుతం! లక్నో గుండా ప్రవహించే #గోమతీ రివర్‌ఫ్రంట్ రూపురేఖలను కళ్ళు చెదిరేలా పూర్తిగా మార్చేసిన యోగీ ఆదిత్యనాథ్’, అని చెప్తూ ఒక ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: యోగీ ఆదిత్యనాథ్ ప్రభుత్వం లక్నో లో నిర్మించిన గోమతీ రివర్‌ఫ్రంట్ యొక్క ఫోటో.
ఫాక్ట్: పోస్ట్ లోని ఫోటో గోమతీ రివర్‌ఫ్రంట్ కి సంబంధించిందే. కానీ ఆ ప్రాజెక్ట్ ని కేవలం యోగీ ప్రభుత్వం నిర్మించలేదు. అఖిలేష్ యాదవ్ ప్రభుత్వ సమయంలో సుమారు 60 శాతం పనులు జరిగాయని ఏప్రిల్ 2017 లో ‘ది ఎకనామిక్ టైమ్స్’ వారితో యోగీ ప్రభుత్వం లోని అప్పటి నీటిపారుదల మంత్రి తెలిపారు. కావున పోస్ట్ లో గోమతీ రివర్‌ఫ్రంట్ కి సంబంధించి కేవలం యోగీ ప్రభుత్వం ని పొగుడుతూ ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్ట్ లోని ఫోటో గురించి వెతకగా, అది ఎప్పుడు ఎవరు తీసారనే కచ్చితమైన సమాచారం లభించలేదు. లక్నో లోని గోమతీ రివర్‌ఫ్రంట్ కి సంబంధించిన ఇతర ఫోటోలను, వీడియోలను, మరియు గూగుల్ ఎర్త్ లో ఆ ప్రదేశాన్ని చూడగా, పోస్ట్ లోని ఫోటో గోమతీ రివర్‌ఫ్రంట్ కి సంబంధించిందే అని తెలిసింది.
అయితే, ఆ రివర్‌ఫ్రంట్ కి సంబంధించిన వివరాలు చూడగా, ఆ ప్రాజెక్ట్ పనులు అఖిలేష్ యాదవ్ ప్రభుత్వం సమయంలోనే మొదలైనట్టు తెలిసింది. అంతేకాదు, మార్చి 2017 లో యోగీ ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చే సమయానికి సుమారు 60 శాతం వరకు ఆ రివర్‌ఫ్రంట్ పనులు జరిగినట్టు ఏప్రిల్ 2017 లో ‘ది ఎకనామిక్ టైమ్స్’ వారితో యోగీ ప్రభుత్వం లోని అప్పటి నీటిపారుదల మంత్రి తెలిపినట్టు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
మార్చి 2017 నాటికి (అంటే యోగీ ప్రభుత్వం వచ్చే సమయానికి) సుమారు 1427 కోట్ల రూపాయలు ఆ ప్రాజెక్ట్ కోసం ఖర్చు చేసినట్లు అధికారులు చెప్తున్న వీడియోని ఇక్కడ చూడవొచ్చు. అఖిలేష్ యాదవ్ ప్రభుత్వం సమయంలో ఆ ప్రాజెక్ట్ పనులు పూర్తి అవలేదని మరియు ఇతర అవకతవకలు జరిగినట్టు ఆరోపణలు వచ్చాయని తెలిసింది.
యోగీ ప్రభుత్వం రాకముందు తీసిన గోమతీ రివర్‌ఫ్రంట్ నిర్మాణ పనులకు సంబంధించిన ఫోటోలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. మార్చి 2017 కి ముందు గోమతీ రివర్‌ఫ్రంట్ కి సంబంధించి తీసిన మరిన్ని ఫోటోలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. అదే ప్రదేశంలో 2017 ఎన్నికల ముందు అఖిలేష్ యాదవ్ తో ‘ఇండియా టుడే’ చేసిన ఇంటర్వ్యూ ని ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
గూగుల్ ఎర్త్ లో ఆ ప్రదేశానికి సంబంధించిన డిసెంబర్ 2016 దృశ్యాల్లో కూడా యోగీ ప్రభుత్వం రాకముందే గోమతీ రివర్‌ఫ్రంట్ పనులు ప్రారంభం అయినట్టు చూడవొచ్చు.
చివరగా, గోమతీ రివర్‌ఫ్రంట్ ని కేవలం యోగీ ప్రభుత్వం నిర్మించలేదు. అఖిలేష్ యాదవ్ ప్రభుత్వం సమయంలోనే 60 శాతానికి పైగా పనులు జరిగాయి.