text:
యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఆవు మూత్రం తాగుతున్నట్టు ఉన్న ఈ ఫోటో డిజిటల్ గా మార్ఫ్ చేయబడింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 6, 2021
ఉత్తర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఆవు మూత్రం తాగుతున్నట్టు ఉన్న ఫోటోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ ఫోటోకి సంబంధించి నిజమేంటో తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఆవు మూత్రం తాగుతున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ చేతి పంప్ నుండి నీళ్ళు తాగుతున్న ఫోటోని డిజిటల్ గా మార్ఫ్ చేసి యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఆవు మూత్రం తాగుతున్నట్టు తయారు చేసారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
2017లో ఇదే ఫోటో వైరల్ అయినప్పుడు ఒక జర్నలిస్ట్ ఈ ఫోటో నిజం కాదంటూ, అసలైన ఫోటోని తన ట్విట్టర్ ఎకౌంటులో షేర్ చేసాడు. అసలైన ఫోటోలో యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఒక చేతి పంపు నుండి నీళ్ళు తాగుతూ కనిపిస్తాడు. ఈ ఫోటోని పోస్టులోని ఫోటోతో పోల్చినప్పుడు ఒక ఆవు తప్ప రెండు ఫోటోలలో మనుషులు, చుట్టు పక్క ఉన్న పరిసరాలు అన్నీ ఒకేలా ఉండడం చూడొచ్చు.
పోస్టులోని ఫోటోలో ఉన్న ఆవు ఫోటోని మాత్రమే క్రాప్ చేసి సెర్చ్ చేయగా, ఈ అవు యొక్క పూర్తి ఫోటో మాకు ఒక వెబ్సైటులో  కనిపించింది. ఐతే ఈ ఫోటోలో ఆవు యొక్క వెనకలి భాగాన్ని, యోగి నీళ్ళు తాగుతున్న అసలైన ఫోటోలో చేతిపంపు స్థానంలో డిజిటల్ గా అతికించినట్టు అర్ధం చేసుకోవచ్చు.
చివరగా, యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఆవు మూత్రం తాగుతున్నట్టు ఉన్న ఈ ఫోటో డిజిటల్ గా మార్ఫ్ చేయబడింది.


text:
ఆడవారు వేసుకునే దుస్తులు ప్రధాని మోదీ వేసుకున్నట్టు షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 19, 2022
ఆడవారు వేసుకునే దుస్తులని ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ వేసుకున్నట్టు చూపుతూ, ఒక ఫోటోతో కూడిన పోస్ట్‌ని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఆడవారు వేసుకునే దుస్తులు ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ వేసుకున్నట్టు ఫోటోలో చూడవచ్చు.
ఫాక్ట్: పోస్ట్‌లో షేర్ చేసిన  షాపింగ్ వెబ్సైట్ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది. ప్రధాని మోదీ వేసుకున్న దుస్తులు ఒరిజినల్ ఫోటోలో ఆ షాపింగ్ వెబ్సైటులోని మహిళ వేసుకోలేదు. కావున, పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్‌లో ప్రధాని మోదీ ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌లో వెతకగా, అది తాజాగా ప్రధాని మోదీ మేఘాలయ వెళ్ళినప్పుడు తీసిన ఫోటో అని తెలిసింది. ఫొటోలో మేఘాలయాకి సంబంధించిన తెగల సాంప్రదాయ దుస్తులని ప్రధాని మోదీ వేసుకున్నట్టు ‘ANI’ అర్టికల్‌లో చదవచ్చు. మేఘాలయ సాంప్రదాయ దుస్తులని ప్రధాని మోదీ వేసుకోవడం ఇది మొదటసారి కాదు; ఇంతకముందు కూడా తాను ఇలాంటి దుస్తులు వేసుకున్నట్టు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
అయితే, పోస్ట్‌లో పెట్టిన షాపింగ్ వెబ్సైట్ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది. ప్రధాని మోదీ వేసుకున్న దుస్తులు ఒరిజినల్ ఫోటోలో ఆ షాపింగ్ వెబ్సైటులోని మహిళ వేసుకోలేదు.
ప్రధాని మోదీ వేసుకున్నప్పుడు దుస్తుల్లో ఎక్కడెక్కడ ముడతలు ఉన్నాయో, పోస్ట్‌లో మహిళ వేసుకున్న డ్రెస్‌లో కూడా అక్కడే ముడతలు ఉన్నాయి. కాబట్టి, ప్రధాని మోదీ వేసుకున్న డ్రెస్‌ని ఆ మహిళ వేసుకున్నట్టుగా ఎడిట్ చేసారని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ఆడవారు వేసుకునే దుస్తులు ప్రధాని మోదీ వేసుకున్నట్టు పెట్టిన ఈ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది.

source: news-factly

created: December 19, 2022

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
ఈ ఫోటో హర్యానాకు సంబంధించిన బాబా భలేగిరి అగ్ని తపస్య చేస్తుండగా తీసినది, హిమాలయాల్లో తపస్సు చేస్తున్న ఫోటో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 20, 2022
Update (14 November 2022):ఇదే ఫోటోను ఇప్పుడు కొందరు ‘కేదారనాథ్ మందిరం మూసేసి 2 వారాలు దాటిపోయినా కూడా -10° C చలిలో ధ్యానంలో ఉన్న ఈ యోగిపుంగవుణ్ణి….’ అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు. కానీ, క్రింద వివరించినట్టు ఈ ఫోటో శ్రీ మహంత్ భలేగిరి జి మహారాజ్ అగ్ని తపస్య చేస్తుండగా తీసింది.
ఒక ఫోటోను చూపిస్తూ, హిమాలయాల్లో వందల సంవత్సరాలు జీవించే వ్యక్తులు ఉన్నారనడానికి ఇది సాక్ష్యం అంటూ ఒక పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఫోటోలోని వ్యక్తి, ఎండ వాన చలి నుండి తట్టుకుని ధ్యానం చేస్తున్నాడు కాబట్టి ఎలాంటి పరిస్థితిలోనైనా జీవించే శక్తి రుషులు, మునుల సొంతం అని పోస్ట్ ద్వారా అంటున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హిమాలయాల్లో వందల సంవత్సరాలు జీవించే వ్యక్తులు ఉన్నారనడానికి సాక్ష్యం ఈ ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఈ ఫొటోకు హిమాలయాల్లో జీవించే రుషులు, మునులకు సంబంధంలేదు. శ్రీ మహంత్ భలేగిరి జి మహారాజ్ అగ్ని తపస్య చేస్తుండగా తీసింది ఈ ఫోటో. బాబా భలేగిరి హర్యానాలోని రింధాన గ్రామంలో శీతల మాత మందిరం సమీపంలో ఇటువంటి తపస్సు తరచూ చేస్తారు. ఇలా తపస్సు చేసే ఫోటోలు, వీడియోలు ఫేస్బుక్, యూట్యూబ్ అకౌంట్స్‌లో పోస్ట్ చేస్తుంటారు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అటువంటి ఇమేజ్ ఒక ఫేస్బుక్ పోస్టులో లభించింది. బాబా సారాబంగి I అనే ఫేస్బుక్ పేజీలో 18 జూన్ 2019న ఇదే ఫోటోని పోస్ట్ చేసినట్టు చూడొచ్చు. ఫోటోలో ఉన్నది బాబా భలేగిరి జి మహారాజ్ అని ఫేస్బుక్ పోస్టులో తెలిపారు. కానీ, ఫోటో మాత్రం హిమాలయాల్లో మంచుతో నిండినట్టు లేదు. ఇదే ఫోటోను మొత్తం నల్లగా (బ్లాక్ & వైట్) మార్చి ఇప్పుడు సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేసారు. అసలు ఫొటోలో ఉన్న చెంబు, ఇతర వస్తువులు వేరే రంగులో ఉన్నట్టు చూడొచ్చు.
శ్రీ మహంత్ భలేగిరి జి మహారాజ్ అగ్ని తపస్య చేస్తుండగా తీసిన వీడియోలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. బాబా వంటిపై ఉన్నది కూడా మంటతో వచ్చిన బూడిద. ఇవే ఫోటోలు కాకుండా, బాబా భలేగిరి జి మహారాజ్ అగ్ని తపస్య చేస్తున్న ఫోటోలు (వేరే వైపుల నుంచి) ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. బాబా భలేగిరి జి మహారాజ్ హర్యానాలోని రింధాన గ్రామంలో శీతల మాత మందిరం సమీపంలో ఇటువంటి తపస్సు తరచూ చేస్తారని ప్రసిద్ధి.
చివరగా, హర్యానాకు సంబంధించిన బాబా భలేగిరి అగ్ని తపస్య చేస్తుండగా తీసిన ఫోటోను పట్టుకొని, హిమాలయాల్లో వందల సంవత్సరాలు జీవించే రుషులు, మునులు ఉన్నారనడానికి సాక్ష్యం అంటున్నారు.

created: January 20, 2022


text:
ఆగస్టు 2022లో కాంగ్రెస్ ఎంపీలు GST పెంపు, ధరల పెరుగుదల, నిరుద్యోగానికి వ్యతిరేకంగా చేసిన నిరసన ఫోటోని రామజన్మభూమి ఆలయానికి వ్యతిరేకంగా ఇలా చేశారని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 13, 2023
కాంగ్రెస్ ఎంపీ రాహుల్ గాంధీతో పాటు ఇతర పార్టీ సభ్యులు కొందరు  నల్లటి దుస్తులు ధరించి ఉన్న ఫోటో సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు. 5 ఆగస్ట్ 2020న జరిగిన రామజన్మభూమి ఆలయ శంకుస్థాపన వేడుకకు వ్యతిరేకంగా ఇలా నల్ల దుస్తులు వేసుకొని కాంగ్రెస్ ఎంపీలు నిరసన చేసారని చెప్తూ ఈ ఫోటోని షేర్ చేస్తున్నారు. ఇందులో ఎంత నిజం ఉందో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 5 ఆగస్టు 2020న రామజన్మభూమి ఆలయ శంకుస్థాపనకు వ్యతిరేకంగా రాహుల్ గాంధీ, ఇతర కాంగ్రెస్ ఎంపీలు నల్లటి దుస్తులు ధరించి నిరసన తెలిపారు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ ఫోటో రాహుల్ గాంధీ, ఇతర కాంగ్రెస్ ఎంపీలు ఆగస్టు 2022లో ధరల పెరుగుదల, నిరుద్యోగం, నిత్యావసర వస్తువులపై జీఎస్టీ పెంపునకు వ్యతిరేకంగా నల్లటి దుస్తులు వేసుకొని నిరసన తెలిపినప్పుడు తీసింది. ఈ సంఘటన క్లెయిమ్‌లో పేర్కొన్న విధంగా 2020లో జరిగింది కాదు, 5 ఆగస్టు 2022న జరిగింది. ఈ ఫోటోకి రామ జన్మభూమి ఆలయానికి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
వైరల్ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి దాని గురించి మరిన్ని వివరాలు తెలుసుకోవడానికి మా పరిశోధన ప్రారంభించాము. ఈ సెర్చ్ ఫలితాలలో ఇదే ఫోటోని కలిగి ఉన్న అనేక వార్తా నివేదికలు (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) వచ్చాయి. ఇవన్నీ ఆగస్టు 2022 నాటివి. ఈ సంఘటన రామ జన్మభూమి దేవాలయంతో ముడిపడి ఉందని చేస్తున్న వాదనకు విరుద్ధంగా, ధరల పెరుగుదల, నిరుద్యోగం మరియు నిత్యావసర వస్తువులపై GST పెంపును వ్యతిరేకిస్తూ దేశవ్యాప్తంగా కాంగ్రెస్ పార్టీ చేపట్టిన నిరసనగా వార్తా నివేదికలలో ఉంది.
ధరల పెరుగుదల, నిరుద్యోగం మరియు నిత్యావసర వస్తువులపై GST పెంపుపై కాంగ్రెస్  పార్టీ దేశవ్యాప్త నిరసనలో భాగంగా న్యూఢిల్లీలో కాంగ్రెస్ నాయకుడు రాహుల్ గాంధీ నల్ల బట్టలు ధరించి, పార్టీ ఎంపీలతో కలిసి రాష్ట్రపతి భవన్ వైపు కవాతు చేస్తున్న ఫోటో ఇది అని  ఇండియన్ ఎక్ష్ప్రెస్స్ 5 ఆగస్టు 2022 నాడు ప్రచురించింది.
చివరిగా, రాహుల్ గాంధీ, ఇతర కాంగ్రెస్ ఎంపీలు 2022లో చేసిన నిరసనలో భాగంగా నల్ల దుస్తులు ధరించారు, కానీ వైరల్ క్లెయిమ్ సూచించినట్లుగా రామజన్మభూమి ఆలయ శంకుస్థాపనకు వ్యతిరేకంగా 2020లో కాదు.

created: November 13, 2023


text:
ఈ ఫోటోలు హైదరాబాద్‌లోని ఒక ఇస్లామిక్ సెమినరీలో ముస్లింలు హిందూ ఇతిహాసాలను చదువుతున్న దృశ్యాలు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 19, 2021
ముస్లింలు భారతీయ హిందూ ఇతిహాసాల పుస్తకాలలోని చరిత్రను చేరిపేసి తమకు అనుకూలంగా తిరిగి లిఖించుకుంటున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ముస్లింలు భారతీయ హిందూ ఇతిహాసాల పుస్తకాలలోని చరిత్రను చెరిపేస్తూ తమకు అనుకూలంగా తిరిగి లిఖించుకుంటున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): హైదరాబాద్ ప్రసిద్ధ ‘అల్ మహదుల్ ఆలీ అల్ ఇస్లామీ’లోని విద్యార్థులు, ఇస్లాం,  హిందూమతంలోని సారూప్య విషయాలు అర్థం చేసుకోవడానికి వేదాలను చదువుతున్న దృశ్యాలివి. ఈ ఫోటోలోని ముస్లిం విద్యార్ధులు హిందూ ఇతిహాసాల పుస్తకాలని తిరిగి లిఖించడం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘‘ది హిందూ’’ వార్తా సంస్థ 02 ఏప్రిల్ 2014 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. హైదరాబాద్ ప్రసిద్ధ ‘అల్ మహదుల్ ఆలీ అల్ ఇస్లామీ’లోని విద్యార్థులు, ఇస్లాం, హిందూమతంలోని సారూప్య విషయాలను  అర్థం చేసుకోవడానికి వేదాలను చదువుతున్న దృశ్యాలని ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు. ఈ ఇస్లాం సెమినరీలో హిందూ, ఇతర మతాలకు సంబంధించిన వెయ్యికి పైగా పుస్తకాలు ఉన్నట్టు ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. విద్యార్ధులలో నైతిక నాయకత్వాన్ని, న్యాయబద్దమైన ఏకీకరణని పెంపొందించడానికి ఇతర మతాల ఇతిహాసాలను విధ్యార్ధులతో చదివిస్తున్నట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. ఫోటోలో కనిపిస్తున్న ముస్లిం విద్యార్ధులు హిందూ ఇతిహాసాలని తిరిగి తమకు నచ్చినట్టగా లిఖిస్తున్నట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో ఎక్కడా తెలుపలేదు.
ఈ ఫోటోకి సంబంధించిన మరింత స్పష్టత కోసం ‘ఇండియా టుడే’ ఫాక్ట్ చెక్ టీమ్ ‘అల్ మహదుల్ ఆలీ అల్ ఇస్లామీ’ సేమినరి యొక్క డిప్యూటీ డైరెక్టర్ ఒమాన్ అబెదీన్‌ని సంప్రదించింది. ఒమాన్ అబెదీన్ ఈ ఫోటో గురించి ‘ఇండియా టుడే’తో మాట్లాడుతూ, “ ‘అల్ మహదుల్ ఆలీ అల్ ఇస్లామీ’, ఒక ఇస్లామిక్ పరిశోధనా సంస్థ. మా ఇన్‌స్టిట్యూటులోని ‘స్టడీస్ ఆఫ్ ఇండియన్ స్క్రిప్చర్’ అనే విభాగం ఉంది. ఈ డిపార్ట్మెంటులో చదువుతున్న విద్యార్ధులకి హిందూ మతానికి సంబంధించిన అవగాహన కోసం భగవద్గీత మరియు ఉపనిషత్తులవంటి హిందూ వేదాలను బోధిస్తాము. మేము మా విద్యార్థులకు తరగతులు తీసుకోవడానికి ఇతర మతాల పండితులను కూడా ఆహ్వానిస్తాము. ఒకసారి ‘ది హిందూ’ న్యూస్ సంస్థ జర్నలిస్టులు మా ఇన్‌స్టిట్యూట్‌ని సందర్శించారు. మా సెమినరీలోని పుస్తకాల సేకరణను చూసి వారు ఆశ్చర్యపోయారు. ఈ ఫోటో అప్పుడు తీసినదే. మా సెమినరీలో హిందూ, క్రైస్తవ మతాలతో సహా ఇతర మతాలకు సంబంధించిన పుస్తకాలు దాదాపు 1,500 ఉన్నాయి”, అని తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలో కనిపిస్తున్న ముస్లింలు హిందూ ఇతిహాసాలాను తిరిగి లిఖించడం లేదని చెప్పవచ్చు.
చివరగా, హైదరాబాద్‌లోని ఒక ఇస్లామిక్ సెమినరీలో ముస్లింలు హిందూ ఇతిహాసాలను చదువుతున్న దృశ్యాలని హిందూ ఇతిహాసాలను ముస్లింలు తిరిగి లిఖిస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 19, 2021


text:
1962లో తీసిన ఈ ఫోటోలో నెహ్రూతో ఉన్నది అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు జాన్ ఎఫ్. కెనెడి భార్య జాక్వెలిన్ బి. కెనెడి - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 6, 2023
భారత మాజీ ప్రధాని జవహర్లాల్ నెహ్రూ ఒక మహిళ మెడని పట్టుకొని ఉన్న ఫొటోని షేర్ చేస్తూ ఆమె బ్రిటిష్ మహిళ అని, భారత్‌కు  స్వాతంత్య్రం  తేవడం కోసం నెహ్రూ ఈ విధంగా వ్యవహరించాడని చెప్తూ ఒక పోస్టు సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. దీంట్లో ఎంత నిజముందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: స్వాతంత్య్రం కోసం బ్రిటిష్ మహిళతో సన్నిహితంగా వ్యవహరించిన భారత మాజీ ప్రధాని జవహర్లాల్ నెహ్రూ ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఫోటోలో ఉన్న మహిళ అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు జాన్ ఎఫ్. కెనెడి భార్య జాక్వెలిన్ బి. కెనెడి. 1962లో ఆమె భారత పర్యటన సందర్భంగా భారత మాజీ ప్రధాని నెహ్రూని కలిసినప్పుడు ఈ ఫోటో తీశారు. కావున పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ముందుగా ఈ ఫొటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఇదే ఫొటోని 2014లో టంబ్లర్ వెబ్‌సైట్లో ప్రచురించినట్లు గుర్తించాము. అయితే, ఫోటో కింద వివరణలో ఆ మహిళా పేరు జాకీ కెనెడి అని, ఈ ఫోటోని 1962 ఢిల్లీలో తీశారని పేర్కొన్నారు.
ఇక జాకీ కెనెడి గురించి వెతకగా, ఆమె అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు జాన్ ఎఫ్. కెనెడి భార్య అని తెలిసింది. ఆమె పూర్తి పేరు జాక్వెలిన్ బి. కెనెడి. ఆమె 1962లో భారత్  పర్యటనకు వచ్చినప్పుడు ఈ ఫొటోని తీశారు. ఈ పర్యటనకు సంబంధించిన మరిన్ని ఫోటోలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
A #Holi #ThrowbackThursday pic from 1962 – PM Nehru applying color to First Lady Jacqueline Kennedy. #USIndiaDosti pic.twitter.com/gG50GUjusU
చివరిగా, 1962లో అమెరికా మాజీ అధ్యక్షుడు జాన్ ఎఫ్. కెనెడి భార్య జాక్వెలిన్ బి. కెనెడితో నెహ్రూ ఉన్న ఫొటోని స్వాతంత్ర్యానికి ముందు బ్రిటిష్ మహిళతో ఉన్నట్లు తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పోస్ట్‌లో ఉన్న ఎంపీ బండి సంజయ్ ర్యాంకు ఫోటో ‘పార్లమెంటరీ బిజినెస్’ అనే ప్రైవేట్ వెబ్సైటు సుమారు రెండేళ్ల క్రితం ఇచ్చినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 23, 2022
పార్లమెంట్‌లో బీజేపీ ఎంపీ బండి సంజయ్‌కి 351 ర్యాంక్ వచ్చిందని చెప్తూ, ఒక ఫోటోతో కూడిన పోస్ట్‌ని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పార్లమెంట్‌లో బీజేపీ ఎంపీ బండి సంజయ్‌కి 351వ ర్యాంక్ వచ్చింది.
ఫాక్ట్: పోస్ట్‌లో ఉన్న ర్యాంకు ఫోటో ‘పార్లమెంటరీ బిజినెస్’ అనే ప్రైవేట్ వెబ్సైటుకి సంబంధించింది. ఆ వెబ్‌సైట్ ఇప్పుడు పనిచేయట్లేదు. ఫోటోలో ఉన్న బండి సంజయ్ ర్యాంకులు కూడా సుమారు రెండేళ్ల క్రితం ఆ వెబ్‌సైట్‌లో పెట్టినవి. కావున, ప్రస్తుతం పని చేయని వెబ్‌సైట్ రెండేళ్ల క్రితం పెట్టిన పాత ర్యాంకులను ఇప్పుడు పోస్ట్ చేసి తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్ట్‌లోని ఫోటోలో పైన ‘పార్లమెంటరీ బిజినెస్’ అని రాసి ఉన్నట్టు చదవచ్చు. దాని గురించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, ప్రస్తుతం (ఈ ఆర్టికల్ రాసే సమయానికి) ఆ ప్రైవేట్ వెబ్‌సైట్ పని చేయట్లేదని తెలిసింది. కానీ, ఆ వెబ్‌సైట్ యొక్క ఆర్కైవ్డ్ వెర్షన్ మాత్రం ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఫోటోలో ఉన్న బండి సంజయ్ ర్యాంకులు సుమారు రెండేళ్ల క్రితం ఆ వెబ్‌సైట్‌లో పెట్టినవని తెలిసింది. అంతేకాదు, వేటిని ఆధారంగా తీసుకుని ఆ ర్యాంకులు లెక్కించారనే సమాచారం లభించలేదు.
ఎంపీ బండి సంజయ్ ‘పార్లమెంటరీ పెర్ఫార్మన్స్’కి సంబంధించిన అప్డేటెడ్ (20 డిసెంబర్ 2022 వరకు) సమాచారాన్ని ‘పీఆర్ఎస్ ఇండియా’ వెబ్‌సైట్‌లో చూడవచ్చు. తను లోక్ సభలో అడిగిన ప్రశ్నలకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలు లోక్ సభ వెబ్‌సైట్‌లో ఉన్నట్టు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
‘ఎంపీలాడ్స్’ పథకానికి సంబంధించి ఎంపీ బండి సంజయ్ పేరు మీద ఇప్పటివరకు విడుదలైన నిధుల వివరాలను ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, పోస్ట్‌లో ఉన్న ఎంపీ బండి సంజయ్ ర్యాంకు ఫోటో ‘పార్లమెంటరీ బిజినెస్’ అనే ప్రైవేట్ వెబ్సైటు సుమారు రెండేళ్ల క్రితం ఇచ్చినది.

created: December 23, 2022


text:
ఈ ఫోటో ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని నిడదవోలు రైల్వే స్టేషన్ కి సంబంధించింది, కాచిగూడది కాదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 14, 2020
రైల్వే స్టేషన్ లో పట్టాలపై పూర్తిగా నీరు ఉన్న ఫోటో షేర్ చేసి ఈ ఫోటో కాచిగూడ రైల్వేస్టేషన్ ది అని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల హైదరాబాద్ లో కురిసిన భారీ వర్షానికి కాచిగూడ రైల్వే స్టేషన్ లో పట్టాలు పూర్తిగా నీటమునిగిన ఫోటో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ ఫోటో ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని నిడదవోలు రైల్వే స్టేషన్ కి సంబంధించింది, ఈ ఫోటోకి కాచిగూడ రైల్వే స్టేషన్ కి అసలు సంబంధం లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులో ఉన్న ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని నిడదవోలు రైల్వే స్టేషన్ గా షేర్ చేసిన కొన్ని సోషల్ మీడియా పోస్టులు మాకు కనిపించాయి. దీని ఆధారంగా కీ వర్డ్ సెర్చ్ చేయగా 13 అక్టోబర్ 2020న BBC న్యూస్ తెలుగు తమ ఫేస్ బుక్ అకౌంట్ లో నిడదవోలు రైల్వే స్టేషన్ కి సంబంధించిన వీడియో షేర్ చేసిన పోస్టు కనిపించింది. ఐతే ఈ వీడియోలో విజువల్స్ పోస్టులో ఉన్న ఫోటో ఒకేలా ఉన్నాయి, దీన్నిబట్టి ఈ ఫోటో నిడదవోలు రైల్వే స్టేషన్ దని చెప్పొచ్చు.
నిడదవోలు రైల్వే స్టేషన్ లో పట్టాలపై చేరిన వర్షపు నీటి గురించిన వార్తా కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు. దీన్నిబట్టి పోస్టులో ఉన్న ఫోటో కాచిగూడ రైల్వే స్టేషన్ కి సంబంధించింది కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
ఇటీవల హైదరాబాద్ లో విస్తృతంగా కురుస్తున్న భారీ వర్షాల నేపథ్యంలో సంబంధంలేని ఫోటోలు, వీడియోలను విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, పోస్టులో ఉన్న ఫోటో ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని నిడదవోలు రైల్వే స్టేషన్ కి సంబంధించింది, కాచిగూడ రైల్వే స్టేషన్ ది కాదు.

created: October 14, 2020


text:
ఈ ఫోటోలో ఉన్నది పెరూ దేశంలోని ‘Ollantaytambo’ టౌన్ లో ఉన్న ‘Terraces of Pumatallis’ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 29, 2021
“ఈ మెట్లు వాడినవారు ఎంత పెద్దగా వుంటారో” అని ఒక ఫోటో పెట్టి, ఆ ఫోటోని శ్రీలంక యొక్క రావణ కోట లో తీసినట్టు సోషల్ మీడియా కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: శ్రీలంక రావణ కోటలో తీసిన భారీ మెట్ల ఫోటో.
ఫాక్ట్: పోస్ట్ లోని ఫోటో శ్రీలంక కి సంబంధించింది కాదు. అది పెరూ దేశంలోని ‘Ollantaytambo’ టౌన్ లో ఉన్న ‘Terraces of Pumatallis’ ఫోటో. ‘Terraces of Pumatallis’ పక్కన పైకి మనుషులు నడవడానికి సామాన్య సైజులో మెట్లు ఉన్నాయి. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, ఫోటోలోని ప్రదేశానికి సంబంధించిన చాలా ఫోటోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి. ఆ ఫోటో పెరూ దేశంలోని ‘Ollantaytambo’ టౌన్ లో తీసినట్టు తెలిసింది. ఫోటోలోని ప్రదేశాన్ని ‘Terraces of Pumatallis’ అని అంటారు.
సాధారణంగా అక్కడి ప్రజలు పాతకాలంలో టెర్రేస్ ఫార్మింగ్ చేసేవారు. ‘Terraces of Pumatallis’ పై కూడా టెర్రేస్ ఫార్మింగ్ చేసి ఉంటారని అని కొంత మంది భావిస్తే, మరికొందరు అది ఆంఫీథియేటర్ లాగా ఉందని తెలిపారు.
అంతేకాదు, ‘Terraces of Pumatallis’ పక్కన పైకి మనుషులు నడవడానికి తక్కువ సైజులో మెట్లు ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. ‘Ollantaytambo’ టౌన్ కి సంబంధించిన మరిన్ని వివరాలను ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
శ్రీలంకలో రావణ కోటగా భావించే ప్రదేశానికి సంబంధించిన వివరాలు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, ఫోటోలో ఉన్నది పెరూ దేశంలోని ‘Ollantaytambo’ టౌన్ లో ఉన్న ‘Terraces of Pumatallis’.

created: January 29, 2021


text:
లీ కువాన్ యూను భారత ప్రధాని మోదీతో పోలుస్తూ సింగపూర్ పత్రిక ఈ ఫోటో ప్రచురించలేదు; ఒక భారత అధికారి అన్న మాటలు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 12, 2022
సింగపూర్‌ను అద్భుతమైన దేశంగా మార్చిన లీ కువాన్ యూను భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీతో పోలుస్తూ సింగపూర్ పత్రిక ఫోటో ప్రచురించిందని ఒక పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: లీ కువాన్ యూను నరేంద్ర మోదీతో పోలుస్తూ సింగపూర్ పత్రిక ఈ ఫోటో ప్రచురించింది.
ఫాక్ట్: ఈ ఫోటో మొదట ఎకనామిక్ టైమ్స్ పత్రికలో ప్రచురించారు. ప్రభుత్వంలో ఉన్న ఒక అధికారి నోట్ల రద్దు నిర్ణయం తర్వాత లీ కువాన్ యూను నరేంద్ర మోదీతో పోల్చారని ఆ ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. సింగపూర్ న్యూస్ వెబ్ సైట్ ‘ది ఇండిపెండెంట్’లో కూడా ఎకనామిక్ టైమ్స్ ఆర్టికల్‌లో ప్రచురించినట్టుగానే భారత ప్రభుత్వంలో ఉన్న ఒక అధికారి లీ కువాన్ యూను నరేంద్ర మోదీతో పోల్చారని తెలిపారు. సింగపూర్ పత్రిక అభిప్రాయం కాదు అది. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే ఫోటో మొదట ఎకనామిక్ టైమ్స్ పత్రికలో ప్రచురించినట్టు తెలుస్తుంది. “Bombshell to recall Rs 500 & Rs 1,000 notes spelt out by PM Modi in March: Govt source” అనే టైటిల్‌తో ఉన్న ఆర్టికల్‌లో ఈ ఫోటో చూడొచ్చు. ఆ ఆర్టికల్‌లో, ప్రభుత్వంలో ఉన్న ఒక అధికారి, నోట్ల రద్దు నిర్ణయం తర్వాత లీ కువాన్ యూను నరేంద్ర మోదీతో పోల్చారని ఆ ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. కానీ, ఎక్కడా కూడా సింగపూర్ పత్రిక అలా అన్నట్టు లేదు.
ఇదే ఆర్టికల్ యొక్క ఆర్కైవ్ద్ వెర్షన్ చూసినప్పుడు ఫోటోలో ఉన్నట్టుగానే టైటిల్ ఉన్నట్టు చూడొచ్చు. కానీ, టైటిల్‌లో ‘Govt Source’ అని మాత్రమే ఉంది, ఎక్కడా కూడా సింగపూర్ పత్రిక అని లేదు.
సింగపూర్ న్యూస్ వెబ్ సైట్ ‘ది ఇండిపెండెంట్’లో కూడా ఎకనామిక్ టైమ్స్ ఆర్టికల్‌లో ప్రచురించినట్టుగానే భారత ప్రభుత్వంలో ఉన్న ఒక అధికారి, నోట్ల రద్దు నిర్ణయం తర్వాత లీ కువాన్ యూను నరేంద్ర మోదీతో పోల్చారని తెలిపారు.
‘HuffPost’ రాసిన ఆర్టికల్‌లో కూడా దీని గురించి కరెక్షన్ ఇచ్చారు. నోట్ల రద్దు తర్వాత, లీ కువాన్ యూను నరేంద్ర మోదీతో పోలుస్తూ సింగపూర్ లో బాగా షేర్ చేసారనే సమాచారం  కరెక్ట్ కాదని తెలిపారు.
చివరగా, లీ కువాన్ యూను భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీతో పోలుస్తూ సింగపూర్ పత్రిక ఈ ఫోటో ప్రచురించలేదు; భారత ప్రభుత్వంలో ఉన్న ఒక అధికారి అన్న మాటలివి.


text:
ఈ ఫోటో సుభాష్ చంద్రబోస్ 1938లో హరిపుర ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ సెషన్‌లో ప్రెసిడెంట్‌గా ఎన్నుకోబడ్డప్పుడు తీసింది. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 25, 2022
పూర్వం కాంగ్రెస్ పార్టీలో సుభాష్ చంద్రబోస్, సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ మరియు జవహర్ లాల్  నెహ్రూల స్థానాలు ఇలా ఉండేవంటూ ఒక ఫోటోతో ఉన్న పోస్టును సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పూర్వం కాంగ్రెస్ పార్టీలో సుభాష్ చంద్రబోస్, సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ మరియు జవహర్ లాల్ నెహ్రూల స్థానాలు తెలుపుతున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఈ ఫోటో సుభాష్ చంద్రబోస్ 1938లో హరిపుర ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ సెషన్‌లో ప్రెసిడెంట్ గా ఎన్నుకోబడ్డప్పుడు తీసింది. ఈ ఫోటో కాంగ్రెస్ పార్టీలో, ఎల్లప్పుడు, ఎవరి స్థానం ఏంటి అని తెలపదు. అంతకముందు జవహర్ లాల్ నెహ్రూల (1929, 1930, 1936, 1937, 1946 (July-Sep), 1951-1954) మరియు సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ (1931) కూడా ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్‌కు ప్రెసిడెంట్‌గా చేసారు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే ఫోటో ఒక వెబ్సైటులో లభించింది. ఈ ఫోటో సుభాష్ చంద్రబోస్ 1938లో హరిపుర ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ సెషన్ లో ప్రెసిడెంట్‌గా ఎన్నుకోబడ్డప్పుడు తీసింది. ఆ హరిపుర సెషన్‌కు సంబంధించిన విజువల్స్ ఇక్కడ చూడొచ్చు. అంతకముందు జవహర్ లాల్ నెహ్రూల (1929, 1930, 1936, 1937, 1946 (July-Sep), 1951-1954) మరియు సర్దార్ వల్లభాయ్ పటేల్ (1931) కూడా ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్‌కు ప్రెసిడెంట్‌గా చేసారు.
నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ 125వ జయంతిని 23 జనవరి 2022న భారతదేశం జరుపుకుంది, నేతాజీ జయంతిని “పరాక్రమ్ దివస్”గా కేంద్ర ప్రభుత్వం 2021లో గుర్తించింది. 1938లో నేతాజీ బోస్‌ను ఊరేగింపుగా తీసుకెళ్లిన అదే రహదారిపై తనను కూడా హరిపుర ప్రజల తీసుకెళ్ళిన ఘటన మరచిపోలేనని నరేంద్ర మోదీ ట్విట్టర్ ద్వారా షేర్ చేసుకున్నారు. నేతాజీ హరిపురలో బస చేసిన ప్రదేశాన్ని కూడా మోదీ సందర్శించానని తెలిపారు.
I can never forget the affection of the people of Haripura, who took me through an elaborate procession on the same road as Netaji Bose was taken, in 1938. His procession included a decorated chariot drawn by 51 bullocks. I also visited the place where Netaji stayed in Haripura. pic.twitter.com/8OaLGZv6L5
చివరగా, ఈ ఫోటో సుభాష్ చంద్రబోస్ 1938లో హరిపుర ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ సెషన్‌లో ప్రెసిడెంట్‌గా ఎన్నుకోబడ్డప్పుడు తీసింది.

created: January 25, 2022


text:
ఎడిట్ చేసిన ఫోటో షేర్ చేస్తూ, బెల్లీ డాన్సర్ దుస్తులలో స్మృతి ఇరానీ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 23, 2022
బీజేపీ నేత, కేంద్ర మంత్రి  స్మృతి ఇరానీ బెల్లీ డాన్సర్ దుస్తులలో ఉన్న ఫోటో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్  చేస్తున్నారు.  ఈ ఫొటో వెనుక ఉన్న నిజానిజాలు ఏంటో ఈ పోస్టు ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: బెల్లీ డాన్సర్ దుస్తులలో ఉన్న బీజేపీ నేత, కేంద్ర మంత్రి స్మృతి ఇరానీ ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఈ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది. అసలు ఫోటో ట్రిప్ అడ్వైసర్ వెబ్సైటులో క్లబ్ ఎక్ససెల్సీర్ అనే హోటల్ వారి ఫోటో ఆల్బంలో ఉంది. అసలు ఫొటో కలర్‌లో ఉంది మరియు అందులో స్మృతి ఇరానీ కాకుండా వేరే ఆవిడ ఉన్నారు. అందుచేత పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులోని ఫొటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఫోటో యొక్క ఒరిజినల్ ఇమేజ్ ట్రిప్ అడ్వైసర్ అనే వెబ్సైటులో మాకు లభించింది.  క్లబ్ ఎక్ససెల్సీర్ అనే హోటల్‌కి సంబంధించిన ఫొటో గ్యాలరీలో ఈ ఫోటో ఉంది. ఆ ఫోటోని మీరు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
“Belly Dancer on the Turkish BBQ night“, అనేది ఆ ఫోటో కింద ఉన్న వివరణ. కలర్లో ఉన్న ఈ ఫోటోని, బెల్లీ డాన్సర్ మొహానికి బదులుగా స్మృతి ఇరానీ మొహాన్ని పెట్టి ఎడిట్ చేసి, బ్లాక్ అండ్ వైట్‌గా మార్చిన ఫోటోని షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, బెల్లీ డాన్సర్ దుస్తులలో ఉన్న ఈ స్మృతి ఇరానీ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది, నిజం ఫోటో కాదు.


text:
ఈ ఫోటోకి, అందులో వార్తకి  ఎటువంటి సంబంధంలేదు, రెండు వేరు వేరు సంఘటనలకు సంబంధించినవి - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 18, 2021
‘పాడె మోసి ప్రచారం చేసుకుంటున్నారు’ అనే హెడ్డింగ్ తో ఉన్న ఒక న్యూస్ పేపర్ క్లిప్పింగ్ ని మరియు ఒక హిందువు పాడెని కొందరు ముస్లిములు మోస్తున్న ఫోటోని షేర్ చేస్తూ, రెండు ఫోటోలు ఒకే సంఘటనికి సంబంధించినవి అర్ధం వచ్చేలా ‘పాడె మాత్రమే మోసి, ప్రచారం మాత్రం మొత్తం మేమే నిర్వహించాము అని చెప్పుకున్న ముస్లిం వ్యక్తులు’ అని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఒక హిందువు పాడె మోసి ప్రచారం చేసుకుంటున్న కొందరి ముస్లిముల కి సంబంధించిన ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులోని ఫోటో మరియు కథనం రెండింటికి సంబంధం లేదు, రెండు వేరు వేరు ఘటనలకు సంబంధించినవి. ఈ వార్తా కథనం ఆంధ్రజ్యోతి 21 ఏప్రిల్ 2020న ప్రచురించింది. ఇకపోతే ఈ ఫోటో మాత్రం ఇటీవల ఏప్రిల్ లో కర్ణాటక లో ఒక హిందువు చివరి కర్మలలో కొందరు ముస్లిములు సహాయ పడ్డ ఘటనకి సంబంధించింది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో ఉన్న పేపర్ క్లిప్పింగ్ ని జాగ్రతగ్గా పరిశీలించినప్పుడు అది ఆంధ్రజ్యోతి న్యూస్ పేపర్ యొక్క క్లిప్పింగ్ అని స్పష్టమవుతుంది. దీని ఆధారంగా గూగుల్ లో వెతకగా ఆంధ్రజ్యోతి ప్రచురించిన ఈ కథనానికి సంబంధించిన ఆన్లైన్ క్లిప్ మాకు కనిపించింది. ఐతే ఒక హిందువు పాడె మోసి కొందరు ముస్లిములు (మాజీద్, సాదిక్ బిన్, సలాం, అబ్దుల్ ఖదీన్, అహ్మద్, షేక్ ఖాసీమ్) ప్రచారం చేసుకుంటున్నారని చెప్పే ఈ కథనం నిజమైనప్పటికి, ఈ వార్త మాత్రం పాతది. ఆంధ్రజ్యోతి ఈ కథనాన్ని 21 ఏప్రిల్ 2020న ప్రచురించింది. పైగా ఈ కథనంలో ఆంధ్రజ్యోతి ఈ ఘటనకి సంబంధించి ఎటువంటి ఫోటో ప్రచురించలేదు.
ఐతే పోస్టులోని ఫోటో గురించిన మరింత సమాచారం కోసం గూగుల్ లో వెతకగా ఈ ఫోటోలోని సంఘటనకి సంబంధించిన వీడియోని NDTV జర్నలిస్ట్ ఉమా సుదీర్ 09 మే 2021న తన ట్విట్టర్ అకౌంట్ లో షేర్ చేసిన పోస్టు మాకు కనిపించింది. ‘రంజాన్ నెలలో ఉపవాసం పాటించే ముస్లిములు కర్ణాటక లో ఒక హిందువు పాడె మోసినట్టు’ అర్ధం వచ్చేలా ఈ పోస్టులో వీడియోకి సంబంధించి వివరణ ఇచ్చారు.
This is #OurIndia; this clip came as a forward, seems to be from #Karnataka; Last journey to funeral pyre, those who have come forward to lend a shoulder to carry body & complete rituals are men from another community who observe roza during the month of #Ramadan @ndtv @ndtvindia pic.twitter.com/345MeewByZ
ఐతే పైన తెలిపిన ట్వీట్ ఆధారంగా గూగుల్ లో వెతకగా కర్ణాటక లో కొందరు ముస్లిం యువకుల ఒక హిందువు చివరి కర్మలలో సహాయం చేసినట్టు తెలిపే 27 ఏప్రిల్ 2021 టైమ్స్ అఫ్ ఇండియా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం ‘కర్ణాటక లోని కొప్పాల్ కి చెందిన విట్టల్ రావు మహేన్ద్రాకర్ ఊపిరి అందక చనిపోయారు, ఐతే అతనికి కోవిడ్ లక్షణాలు ఉండడంతో చివరి కర్మలలో సహాయం చేయడానికి ఎవరూ ముందుకు రాలేదు. అప్పుడు ఈ విషయం గురించి ఫోన్ ద్వారా తెలుసుకున్న హ్యూమానిటేరియన్ రిలీఫ్ సొసైటీ (HRS) సంస్థ కొందరు ముస్లిం వాలంటీర్స్ ని పంపించింది. ఈ వాలంటీర్స్ విట్టల్ రావు చివరి కర్మలలో సహాయం చేసారు’. దీన్నిబట్టి, పైన ట్వీట్ లో షేర్ చేసిన వీడియో ఈ కథనంలో చెప్తున్న సంఘటనకి సంబంధించింది అయ్యుంటుందని అర్ధమవుతుంది.
ఐతే ఈ కథనంలో చివరి కర్మలలో సహాయం చేసిన ఐదుగురు ముస్లిం వాలంటీర్స్ ల పేర్లు కూడా ప్రచురించారు. వారి పేర్లు ‘అస్గర్ ఖాన్, గౌస్ పటేల్, సాజిద్ హుస్సేన్, రహమత్ హుస్సేన్ మరియు మహ్మద్ అఖిల్’. ఐతే పోస్టులోని ఆంధ్రజ్యోతి కథనంలో ప్రచురించిన ముస్లిం వ్యక్తుల పేర్లు టైమ్స్ అఫ్ ఇండియా కథనంలోని పేర్లు ఒకేలా లేకపోవడంతో పోస్టులోని ఫోటోకి మరియు ఆంధ్రజ్యోతి కథనానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదని స్పష్టమవుతుంది. ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే,  ఆంధ్రజ్యోతి కథనం నిజమైనప్పటికీ, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో ఆ కథనానికి సంబంధించినట్టు అర్థం వచ్చేలా ఉండడంతో ప్రజలు ఆ ఫోటోలో ఉన్న వ్యక్తుల గురించి తప్పుగా అర్ధం చేసుకొనే ఆస్కారం ఉంది.
చివరగా, ఈ ఫోటోకి మరియు ఈ వార్తా కథనానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదు, రెండు వేరు వేరు సంఘటనలకు సంబంధించినవి.


text:
ఆ ఫోటో 1955లో నెహ్రు సోవియెట్ యూనియన్ పర్యటించినప్పటిది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 25, 2019
ఫేస్బుక్ లో ఒక ఫోటో ని పోస్ట్ చేసి, అది నెహ్రు 1954లో అమెరికా సందర్శించినప్పుడు తీసినదని చాలా మంది చెప్తున్నారు. అందులో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
ఫోటో నెహ్రు 1954లో అమెరికా సందర్శించినప్పటి ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటో నెహ్రు 1955లో సోవియెట్ యూనియన్ పర్యటించినప్పటిది. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
కాంగ్రేస్ ఎంపి శశి థరూర్ కూడా అదే చిత్రాన్ని తన ట్విట్టర్ ఖాతాలో అలాంటి వివరణ తోనే ట్వీట్ చేసారు, కానీ ఆ తరువాత, ఆయన ఆ చిత్రం బహుశా సోవియెట్ యూనియన్ సందర్శనప్పటిది అయి ఉండొచ్చని, అమెరికా ది కాదని స్పష్టం చేశారు. (ఆ ట్వీట్ యొక్క ఆర్కివ్డ్  వెర్షన్ ఇక్కడ చూడవచ్చు)
I am told this picture (forwarded to me) probably is from a visit to the USSR and not the US. Even if so, it still doesn’t alter the message: the fact is that former PMs also enjoyed popularity abroad. When @narendramodi is honoured, @PMOIndia is honoured; respect is for India. https://t.co/9KQMcR0zTD
పోస్ట్‌లోని చిత్రాన్ని యాండెక్స్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ ద్వారా వెతికినప్పుడు, దానిని ఒక వెబ్సైటు లో ‘జవహర్‌లాల్ నెహ్రూ మరియు ఇందిరా గాంధీ సమావేశం, 1955, రష్యా, చెలియాబిన్స్క్ ఓబ్లాస్ట్, మాగ్నిటోగోర్స్క్’ అనే అర్ధం వచ్చేలా రష్యన్ భాషలో ఉన్న డిస్క్రిప్షన్ తో లభించింది. ఫోటో దిగువన ఉన్న కామెంట్స్ విభాగంలో ఒక వ్యక్తి నెహ్రూ మరియు ఇందిరా గాంధీ ఉన్న ప్రదేశం యొక్క భౌగోళిక స్థానాన్ని కూడా ఇచ్చారు. ఆ ఫొటోలో కనిపించే రెండు భవనాలను గూగుల్ స్ట్రీట్ వ్యూలో ఈ అడ్రస్ లో చూడవచ్చు – ‘28 ప్రాస్పెక్ట్ పుష్కినా, మాగ్నిటోగోర్స్క్, చెలియాబిన్స్క్ ఓబ్లాస్ట్, రష్యా’.
“Outlook traveller” వెబ్సైటు లో ఉన్న ఒక ఆర్టికల్ (The Soviet land, 1955) ద్వారా, నెహ్రు తన కుమార్తె ఇందిరా గాంధీతో జూన్ 1955 లో సోవియెట్ యూనియన్ వెళ్లినట్లుగా తెలుస్తోంది. ఆ సమయంలో వారిద్దరూ మాస్కో నుండి లెనిన్గ్రాడ్ కి వెళ్లే దారిలో మాగ్నిటోగోర్స్క్ వెళ్లినట్లుగా ఆ ఆర్టికల్ లో చూడవచ్చు.  ఆ పర్యటనకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం మరియు ఫోటోల కోసం ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, నెహ్రు 1954లో అమెరికా సందర్శించినప్పటి ఫోటో అని ప్రచారం అవుతున్నది, 1955లో తను సోవియెట్ యూనియన్ పర్యటించినప్పుడు తీసినది.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: September 25, 2019


text:
ఫోటోలోని అమ్మాయి శబరిమల వెళ్లకుండా పోలీసువారు ఆపిన 12 ఏళ్ళ బాలిక కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 20, 2019
శబరిమల దర్శనానికి వెలుతున్న 12 ఏళ్ళ బాలికను కేరళ పోలీసువారు ఆపినట్టు చెప్తూ ఒక బాలిక ఫోటోని ఫేస్బుక్ లో కొందరు షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
శబరిమల వెళ్లకుండా పోలీసు వారు ఆపిన 12 ఏళ్ళ బాలిక ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): 12 ఏళ్ళ బాలికను శబరిమల వెళ్లకుండా పోలీసువారు ఆపారు, కానీ ఫోటోలోని బాలిక తను కాదు. ఫోటోలోని బాలిక వయస్సు కేవలం 9 సంవత్సరాలు మాత్రమే. తనుకు 50 ఏళ్ళు వచ్చాక మళ్ళీ శబరిమల వస్తా అని ప్లకార్డు మెడలో వేసుకుంది. కావున, పోస్ట్ లో పోలీసు వారు ఆపిన 12 ఏళ్ళ బాలిక అని చెప్తూ తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్ట్ లోని విషయం గురించి గూగుల్ లో వెతకగా, శబరిమల దర్శనానికి వెళుతున్న 12 ఏళ్ళ బాలికను కేరళ పోలీసు వారు ఆపినట్టు ‘టైమ్స్ అఫ్ ఇండియా’ వారు ప్రచురించిన ఆర్టికల్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తుంది. ‘ఇండియా టుడే’ వారు ఈ సంఘటన కి సంబంధించి యూట్యూబ్ లో పెట్టిన వీడియోని ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
కానీ, పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, ఫోటోలోని అమ్మాయికి కేవలం 9 సంవత్సరాలు అని, తనకి 50 ఏళ్ళు వచ్చాక మళ్ళీ శబరిమల దర్శనానికి వస్తా అని మెడలో ప్లకార్డు వేసుకున్నట్టు ‘ఆజ్ తక్’ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది. కావున, పోస్టులో పెట్టిన ఫోటో పోలీసు వారు ఆపిన 12 ఏళ్ళ బాలికది కాదు.
చివరగా, 9 ఏళ్ళ బాలిక ఫోటో పెట్టి, శబరిమల వెళ్లకుండా పోలీసులు ఆపిన 12 ఏళ్ళ బాలిక ఫోటో అని ప్రచారం చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: November 20, 2019


text:
ఫోటోలోని సైనికుడు భారత జవాను కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 22, 2020
‘-30 ఎముకలు కొరికే చలిలో, దేశ రక్షణ బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్న మన భారత జవానులకు హ్యాట్సాఫ్’ అంటూ ఒక ఫోటోని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
-30 డిగ్రీ చలిలో బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్న భారత జవాను ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): అది భారత జవాను ఫోటో కాదు. ఫోటోలో ఉన్నది అమెరికా సైనికుడు. -30 డిగ్రీ చలిలో భారత సైనికులు కూడా సియాచిన్ లో  బాధ్యతలు నిర్వహిస్తారు, కానీ పోస్టులో అమెరికా సైనుకుడి ఫోటో పెట్టి ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్టులోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే ఫోటోని ‘alamy’ వెబ్ సైట్ లో చూడవొచ్చు. ఆ ఫోటో గురించి వివరిస్తూ, జపాన్ లో అమెరికా మరియు జపాన్ దళాలు కలిసి నిర్వహించిన ట్రైనింగ్ కి సంబంధించిన ఫోటో అని ఆ వెబ్ సైట్ లో ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. ఆ ఫోటోలో ఉన్నది అమెరికా సైనికుడు అని చెప్తూ ఉన్న ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు
-30 డిగ్రీ చలిలో భారత సైనికులు కూడా సియాచిన్ లో బాధ్యతలు నిర్వహిస్తారు.  దాని గురుంచి వేరు వేరు వార్త సంస్థలు గతంలో రిపోర్ట్ చేసాయి.
చివరగా, పోస్టులో పెట్టిన ఫోటో భారత సైనికుడిది కాదు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 22, 2020


text:
అయోధ్య రామ మందిరానికి వ్యతిరేకంగా ఈ ప్లకార్డ్ ఢిల్లీలో నిరసన తెలుపుతున్న రైతులు ప్రదర్శించలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 1, 2021
రైతుల నిరసనల్లో అయోధ్యలో నిర్మించబోయే రాముడి గుడికి వ్యతిరేకంగా ప్లకార్డ్స్ ప్రదర్శించారని చెప్తూ, దీనికి సంబంధించిన ఫోటో షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రైతుల నిరసనల్లో అయోధ్యలో నిర్మించబోయే రాముడి గుడికి వ్యతిరేకంగా ప్లకార్డ్స్ ప్రదర్శించారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటో భారత్ లో నిరసనలు తెలుపుతున్న రైతులకు సంఘీభావం తెలుపుతూ అమెరికాలోని శాన్ ఫ్రాన్సిస్కొ లో ఉన్న భారత కాన్సులేట్ ఎదురుగా కొందరు ఖలిస్తాన్ మద్దతుదారులు నిరసన తెలిపిన ఘటనకి సంబంధించింది. ఈ ఫోటోకి ఢిల్లీలో నిరసనలు తెలుపుతున్న రైతులకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది కొంచెం తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని బాలీవుడ్ దర్శకుడు వివేక్ అగ్నిహోత్రి షేర్ చేస్తూ 29 జనవరి 2021న చేసిన ట్వీట్ మాకు కనిపించింది. ఈ ట్వీట్ ప్రకారం ఈ ఫోటోలు అమెరికాలోని కాలిఫోర్నియా రాష్ట్రంలో జరిగిన నిరసనలకు సంబంధించినవి. ఈ ఫోటోలలో నిరసనకారుల వెనకాల ఉన్న బిల్డింగ్స్ గమనించొచ్చు. పైగా అగ్నిహోత్రి ఈ నిరసనలకు సంబంధించిన వీడియోని కూడా షేర్ చేసాడు.
Take a look at this #FarmersProtest in California. pic.twitter.com/q5aonslJP5
ఐతే అగ్నిహోత్రి పోస్ట్ చేసిన ఫోటోని, వీడియో స్క్రీన్ షాట్స్ ని మరియు శాన్ ఫ్రాన్సిస్కొ లోని భారత కాన్సులేట్ యొక్క గూగుల్ స్ట్రీట్ వ్యూ ఇమేజ్ ని పోల్చి చూస్తే, వీటన్నిటిలో నిరసనకారుల వెనకాల కనిపించే బిల్డింగ్స్ ఒకేలా ఉండడం గమనించొచ్చు. దీన్నిబట్టి మూడింటిలో ఉన్నది ఒకే  ప్రదేశమని ధృవీకరించవచ్చు.
ఈ ట్వీట్ ఆధారంగా గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా 26 జనవరి 2021న శాన్ ఫ్రాన్సిస్కొలోని భారత కాన్సులేట్ బయట భారతలో జరుగుతున్న రైతుల నిరసనలకు మద్దతుగా ఖలిస్తాన్ మద్దతుదారులు నిరసనలు తెలిపారని చెప్పే వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. వీటన్నిటి ఆధారంగా పోస్టులో ఉన్న ఫోటో ఢిల్లీలో జరుగుతున్న నిరసనలకు సంబంధించింది కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా ఢిల్లీలో రైతులు నిరసనలు తెలుపుతున్న నేపథ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే వార్తలు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, అయోధ్య రామ మందిరానికి వ్యతిరేకంగా ఈ ప్లకార్డు ఢిల్లీలో నిరసన తెలుపుతున్న రైతులు ప్రదర్శించలేదు.

created: February 1, 2021


text:
ఈ పాప్‌కార్న్ విక్రేతను వంట నూనెలో ఉమ్మివేసాడు అనే అనుమానంతో 2022లో అరెస్టు చేసి, తర్వాత విడిచిపెట్టారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 19, 2023
బెంగుళూరులో నయాజ్ అనే వ్యక్తి ఉప్పుకు బదులు మూత్రం కలిపి పాప్‌కార్న్ తయారు చేస్తుండగా రెడ్ హ్యాండెడ్‌గా పట్టుబడ్డాడు అని క్లెయిమ్ చేస్తూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో వైరల్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా ఈ క్లెయిమ్ యొక్క నిజానిజాల్ని తనిఖీ చేద్దాం.
క్లెయిమ్: బెంగళూరులో ఒక పాప్‌కార్న్ విక్రేత ఉప్పుకు బదులుగా పాప్‌కార్న్‌లో మూత్రాన్ని కలుపుతుండగా రెడ్ హ్యాండెడ్‌గా పట్టుబడ్డాడు.
ఫాక్ట్(నిజం): పాప్‌కార్న్ తయారీకి ఉపయోగించే వంటనూనెలో ఉమ్మివేసాడు అనే ఆరోపణతో, బెంగళూరు పోలీసులు నవాజ్ పాషా అనే పాప్‌కార్న్ విక్రేతను జూన్ 2022లో అరెస్టు చేశారు. విచారణ తర్వాత, ఉమ్మి వేయలేదు అని నిర్ధారించి స్టేషన్ బెయిల్ మీద విడుదల చేసారు. పోస్టులో ఉప్పుకు బదులుగా మూత్రం ఉపయోగించి పాప్‌కార్న్ చేసాడు అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు. కావున, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
వైరల్ వీడియో గురించి మరిన్ని వివరాలను తెలుసుకోవడానికి, మేము ఇంటర్నెట్‌లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేసాము. ఈ సెర్చ్ ద్వారా, జూన్ 2022 నుండి ఈ వీడియో గురుంచి తెలిపిన అనేక వార్తా కథనాలు లభించాయి (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ)
బెంగళూరులోని లాల్‌బాగ్ బొటానికల్ గార్డెన్‌లో ఒక స్టాల్‌ను కలిగి ఉన్న నవాజ్ పాషా అనే పాప్‌కార్న్ విక్రేతపైన వంటనూనెలో ఉమ్మివేసినట్లు కొందరు ఆరోపించారు.(పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నట్లు మూత్రం కాదు)
అనంతరం పోలీసులు నవాజ్‌ను అదుపులోకి తీసుకుని (FIR కాపీ), పాప్‌కార్న్ సిద్ధం చేయడానికి ఉపయోగించే నూనె బాటిల్ మరియు అతని పాప్‌కార్న్ యంత్రాన్ని స్వాధీనం చేసుకున్నారు.
అయితే, ఈ విషయం పైన తన వైపు కథ చెపుతూ, నవాజ్ ఈ ఆరోపణలను తిప్పికొట్టారు. సీసాలో నూనె పోయడానికి ఆయిల్ ప్యాకెట్ చింపి ఆ చింపిన ప్యాకెట్ ముక్కను తాను నోట్లో పెట్టుకున్నట్లు చెప్పారు.
విచారణ తర్వాత, ఉమ్మి వేయలేదు అని నిర్ధారించి స్టేషన్ బెయిల్ మీద విడుదల చేసారు. వైరల్ వీడియోలో కనిపించే బాటిల్‌లో క్లెయిమ్ చేసినట్లుగా మూత్రం లేదు, నూనె ఉంది. నవాజ్ పాప్‌కార్న్ సిద్ధం చేయడానికి ఉప్పుకు బదులుగా మూత్రాన్ని ఉపయోగిస్తున్నట్లు ఒక కట్టు కథను రూపొందించి, ఈ సంఘటనను వైరల్ పోస్ట్‌లో తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరిగా, ఈ పాప్‌కార్న్ విక్రేతను వంట నూనెలో ఉమ్మివేసాడు అనే అనుమానంతో అరెస్టు చేశారు, మూత్రం కలిపినందుకు కాకుండా.


text:
తిరుమల దేవాలయం గురించి తెలియని నిజాలంటూ షేర్ చేస్తున్న ఈ పోస్టులో నిజం లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 28, 2022
తిరుమల దేవాలయం గురించి తెలియని నిజాలంటూ ఒక పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తిరుమల దేవాలయం గురించి తెలియని నిజాలు.
ఫాక్ట్: తిరుమల దేవాలయం గురించి తెలియని నిజాలంటూ షేర్ చేస్తున్న ఈ పోస్టులో నిజంలేదు. తిరుమల శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం గురించి 2015లో కూడా ఇటువంటి క్లెయిమ్ వైరల్ అయినప్పుడు, టీటీడీ ప్రధాన అర్చకులు రమణ దీక్షితులు ఇవి తప్పని తెలిపారు. వెంకటేశ్వర స్వామి విగ్రహానికి మానవదేహ లక్షణాలు ఉండవు. దేవుడికి సమర్పించే పూలు ప్రత్యేకంగా ఒక ఊరినుండి రావడం ఇప్పటివరకు జరగలేదు; మరియు పూలను వెంకటేశ్వర స్వామి వెనకవేయడం అనేది జరగదు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
తిరుమల దేవాలయం గురించి తెలియని నిజాలంటూ సోషల్ మీడియాలో ఎప్పటినుంచో పోస్టులు వైరల్ అవుతున్నాయి. తిరుమల శ్రీ వెంకటేశ్వర స్వామి ఆలయం గురించి 2015లో కూడా ఇటువంటి క్లెయిమ్ వైరల్ అయినప్పుడు, టీటీడీ ప్రధాన అర్చకులు రమణ దీక్షితులు ఈటీవీకి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో ఆలయానికి సంబంధించి అసత్యమైన ప్రచారాలు సోషల్ మీడియాలో వస్తున్నాయని అన్నారు. అందులో కొన్ని క్లెయిమ్స్ ఆయన తప్పని తెలిపారు.
తిరుమల వేంకటేశ్వరునికి తల భాగంలో వెంట్రుకలు ఉన్నాయి మరియు ఆయన విగ్రహానికి చమటపడుతుంది :
“స్వామివారికి వెనక వెంట్రుకలు లేవు. వెంట్రుకలు, స్వామివారి దేహం మెత్తగా ఉండటం, లేక, స్వామివారికి స్వేదం – అంటే చమటపట్టడం – స్వామివారికి గోళ్ళు పెరగడం; ఇటువంటివి అన్నీ కూడా ప్రాకృతమైన మానవదేహ లక్షణాలు కాబట్టి అప్రాకృతమైన స్వామివారికి ఇవ్వన్నీ ఆపాదించడం ఒక అజ్ఞానం.” అని రమణ దీక్షితులు అన్నారు.
తిరుమల దేవాలయంలో ఉపయోగించే పూలు, పాలు, వెన్న, పవిత్రమైన మూలికలు తదితర వస్తువులను తిరుపతికి 22 కి.మీ దూరంలో ఉండే ఓ రహస్య గ్రామం నుంచి తీసుకువస్తారు :
“ఈ పుష్పాల్నన్నిటిని కూడా స్వామివారి దేవాలయం చుట్టూ ఉన్న తిరుమలలో పెంచబడే ఉద్యానవనాల్లోనించి లేక భక్తులు సమర్పించబడే పుష్పాల్లోనించి మాలలు కట్టి స్వామివారికి … ఇది ప్రత్యేకంగా ఒక ఊరినుండి రావడం, ఒక భక్తుడు సమర్పించడం అనేది ఇప్పటివరకు జరగలేదు.” అని రమణ దీక్షితులు అన్నారు.
వేంకటేశ్వరునికి నిత్యం పూజించే పూలు స్వామివారి విగ్రహం వెనుక ఉన్న జలపాతంలోకి వేస్తారు. ఆ పూలు తిరుపతికి 20 కిమీ దూరంలో ఉండే వేర్పేడులో కనిపిస్తాయి :
పూలను అద్దాలమండపం పక్కన ఉన్న ఒక పూలబావిలో వేసేవారని, ఇప్పుడు ఆ పూలబావి నిండిపోవడం వల్ల స్వామివారి ఉద్యానవనంలో, అలంకారం కోసం పెంచే పుష్పవనంలో వాటిని వాడతారు. “స్వామివారి వెనకవేయడం అనేది జరగదు”.
పోస్టులో చెప్పిన విషయాల గురించి ఇటీవల ప్రచురించిన సమాచారమేది మాకు లభించలేదు.
చివరగా, తిరుమల దేవాలయం గురించి తెలియని నిజాలంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
యునాని మందుల కంపెనీ హమ్‌దర్ద్‌లో ఒక్క హిందువుకు కూడా ఉద్యోగం రాదని చెబుతున్న ఈ పోస్ట్ ఫేక్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 20, 2024
ప్రఖ్యాత యునాని మందుల కంపెనీ హమ్‌దర్ద్‌లో ఒక్క హిందూ యువకుడికి కూడా ఉద్యోగం లభించదు అని చెప్తూ ఉన్న పలు పోస్టులు (ఇక్కడ & ఇక్కడ) సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్నాయి. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ప్రఖ్యాత యునాని మందుల కంపెనీ అయిన హమ్‌దర్ద్‌లో ఒక్క హిందువు కూడా ఉద్యోగం పొందలేడు.
ఫాక్ట్(నిజం): హమ్‌దర్ద్ కంపెనీ వెబ్‌సైట్‌లో, లీడర్‌షిప్ (నాయకత్వం) విభాగం పరిశీలించగా, ఉన్నత స్థాయి మేనేజ్మెంట్ నిర్వహించే వ్యక్తులలో హిందువులు, ముస్లిములు కూడా ఉన్నారని తెలుస్తుంది. అంతేకాకుండా, 2022లో మానేసర్ హమ్‌దర్ద్ యూనిట్ లో స్థానిక  హిందువులకు 50% ఉద్యోగ అవకాశాలు కలిపించాలని కోరుతూ స్థానికులు అధ్వర్యంలో మహాపంచాయత్ ఏర్పాటు చేసి నిరసనలు తెలపగా,  మానేసర్‌లోని హమ్‌దర్ద్ కంపెనీ యూనిట్ యొక్క ఆపరేషన్స్ చీఫ్ శైలేష్ తివారీ ‘ది ట్రిబ్యూన్‌తో’ వార్త సంస్థతో మాట్లాడుతూ, “నేను ఇక్కడ యూనిట్‌కు నాయకత్వం వహిస్తున్న హిందువుని, మా రిక్రూట్‌మెంట్ పాలసీని నేను బహిర్గతం చేయలేను కానీ మా ఉద్యోగ నియామకాల్లో ఎలాంటి మతపరమైన నిబంధనలు లేవు అని చెప్పగలను” అని తెలిపారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వైరల్ క్లెయిమ్‌కి సంబంధించిన సమాచారం కోసం మేము ముందుగా హమ్‌దార్ద్ యునాని కంపెనీ యొక్క వెబ్‌సైట్‌లో, ఈ కంపెనీ యొక్క లీడర్‌షిప్ (నాయకత్వం) విభాగం పరిశీలించగా, ఉన్నత స్థాయి మేనేజ్మెంట్ చేసే వ్యక్తులలో హిందువులు, ముస్లిములు కూడా ఉన్నారని తెలసింది.
అలాగే మేము పలు సోషల్ నెట్‌వర్క్ సైట్లలో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా,ఈ కంపెనీకి సంబంధించిన పలువురు ముస్లిమేతర ఉద్యోగులకు చెందినా పలు సోషల్ మీడియా అకౌంట్లు కూడా కనుగొన్నాము (ఇక్కడ, ఇక్కడ).
అంతేకాకుండా, మేము వైరల్ పోస్టులో చెప్పినట్లుగా ఎప్పుడు అయిన హమ్‌దర్ద్ సంస్థ ముస్లిమేతర వ్యక్తులకు ఉద్యోగం ఇవ్వడానికి నిరాకరించిన ఘటనలను ఉన్నాయా లేదా కేవలం ముస్లిం మతం వారికే ఉద్యోగ ప్రకటనలు ఇచ్చిందా? అని ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, అలాంటి ఘటనలను రిపోర్ట్ చేస్తున్న ఎలాంటి వార్త కథనాలు దొరకలేదు. హమ్‌దర్ద్ అనేది ఒక పెద్ద,  ప్రసిద్ధ సంస్థ, ఒక వేళ  వైరల్ పోస్టులో చెప్పినట్లు ఏదైనా ఘటన జరిగి ఉంటే ఖచ్చితంగా పలు మీడియా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసి ఉండేవి.
ఈ క్రమంలోనే మాకు 08 జూలై 2022న “గురుగ్రామ్: ఫార్మా కంపెనీలో 50 శాతం రిజర్వేషన్ కోసం మహాపంచాయత్”( తెలుగు అనువాదం) అనే శీర్షికతో ‘ది ట్రిబ్యూన్’( The Tribune)( ఆర్కైవ్డ్ లింక్) సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన వార్త కథనం ఒకటి లభించింది. ఈ కథనం ప్రకారం, 07 జూలై 2022న గురుగ్రామ్ లోని, మానేసర్ గ్రామంలోని యునాని ఫార్మాస్యూటికల్ కంపెనీ హమ్‌దర్ద్‌లో స్థానానికి హిందువులకు 50% ఉద్యోగ అవకాశాలు కలిపించాలని కోరుతూ స్థానికుల అధ్వర్యంలో మహాపంచాయత్ ఏర్పాటు చేసి నిరసనలు తెలిపారు. అలాగే హమ్‌దర్ద్‌లో ఖాళీలు ఉన్నా, స్థానికులు ఎవరైనా తగిన సమర్థత, అర్హత ఉండి ఉద్యోగానికి దరఖాస్తు చేసుకున్న, అతనికి అవకాశం ఇవ్వరు అని నిరసనలో పేర్కొన్నారు. ఈ నేపథ్యంలోనే, మానేసర్‌లోని హమ్‌దర్ద్ కంపెనీ యూనిట్ యొక్క ఆపరేషన్స్ చీఫ్ శైలేష్ తివారీ ‘ది ట్రిబ్యూన్‌తో’ వార్త సంస్థతో మాట్లాడుతూ, “నేను ఇక్కడ యూనిట్‌కు నాయకత్వం వహిస్తున్న హిందువుని, మా రిక్రూట్‌మెంట్ పాలసీని నేను బహిర్గతం చేయలేను కానీ మా ఉద్యోగ నియామకాల్లో ఎలాంటి మతపరమైన నిబంధనలు లేవు అని చెప్పగలను, ఈ ఆరోపణలు అన్నీ నిరాధారమైన ప్రచార స్టంట్‌లు” అని ఖండించారు.
చివరగా, యునాని మందుల కంపెనీ హమ్‌దార్ద్‌లో ఒక్క హిందూ యువకుడికి కూడా ఉద్యోగం లభించదు అని చెప్తున్న ఈ పోస్ట్ ఫేక్.


text:
2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ, పార్లమెంట్ ఎన్నికలను చెట్ల కింద నిర్వహించాలని టీడీపీ నేతలు ఎన్నికల సంఘాన్ని కోరినట్లు చెప్తున్న ఈ పోస్ట్ ఫేక్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 18, 2024
ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, గ్రామ సచివాలయాల్లో ఎలక్షన్స్ పెడితే ఓటర్లు ప్రభావితం అవుతారని, కాబట్టి గ్రామాల్లో వేపచెట్టు, మర్రి చెట్టు నీడలో ఎన్నికలు నిర్వహించాలని ఎన్నికల కమిషన్‌కి ఫిర్యాదు చేసిన తెలుగుదేశం నేతలు అని చెప్తూ ఉన్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. దీనికి మద్దతుగా ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి ముఖేష్‌కుమార్ మీనాకు టీడీపీ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు అచ్చెన్నాయుడు, ఇతర టీడీపీ నేతలు వినతి పత్రం అందజేస్తున్న ఫోటో ఒకటి జత చేసి షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ, పార్లమెంట్ ఎన్నికలను గ్రామాల్లోని ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, గ్రామ సచివాలయాలలో కాకుండా చెట్ల కింద నిర్వహించాలని టీడీపీ నేతలు ఎన్నికల సంఘాన్ని కోరారు.
ఫాక్ట్(నిజం): వచ్చే 2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ, పార్లమెంట్ ఎన్నికలను గ్రామాల్లోని ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, గ్రామ సచివాలయాలలో కాకుండా చెట్ల కింద నిర్వహించాలని టీడీపీ నేతలు ఎన్నికల సంఘాన్ని కోరినట్లు ఎటువంటి సమాచారం లభించలేదు. అంతేకాకుండా, ఈ పోస్టులో షేర్ చేస్తున్న వైరల్ ఫోటో 12 అక్టోబర్ 2023న ఓటర్ల జాబితాకు సంబంధించిన అవకతవకల్లో గ్రామ/వార్డు వాలంటీర్ల పాత్రను పరిశీలించాలని టీడీపీ ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు అచ్చెన్నాయుడు నేతృత్వంలో టీడీపీ నేతలు ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎన్నికల ప్రధాన అధికారి (సీఈవో) ముఖేష్‌కుమార్ మీనాను వినతి పత్రాన్ని సమర్పించిన సందర్భంలో తీసింది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
వైరల్ క్లెయిమ్ గురించి మరింత సమాచారం కోసం తగిన కీవర్డ్స్ ఉపయోగించి వెతకగా, వచ్చే 2024 ఎన్నికలను గ్రామాల్లోని ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, గ్రామ సచివాలయాలలో కాకుండా చెట్ల కింద నిర్వహించాలని టీడీపీ నేతలు ఎన్నికల సంఘాన్ని కోరినట్లు ఎటువంటి సమాచారం లభించలేదు. ఒక వేళ టీడీపీ నేతలు ఎన్నికల సంఘానికి అలాంటి విన్నపం చేసి ఉంటే ఖచ్చితంగా పలు మీడియా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసి ఉండేవి.
తర్వాత మేము వైరల్ పోస్టులో షేర్ చేసినటువంటి ఫోటోకి సంబంధించిన సమాచారం కోసం, ఇంటర్నెట్‌లో గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతకగా 12 అక్టోబర్ 2023న  “ది హిందూ” వార్తసంస్థ ప్రచురించిన వార్త కథనం లభించింది. ఈ వార్త కథనం ప్రకారం,  వలంటీర్, గ్రామ, వార్డు సచివాలయ వ్యవస్థల్ని ఉపయోగించి అధికార వైసీపీ తమకు అనుకూలంగా దొంగ ఓట్లు చేర్చే ప్రయత్నం చేస్తూ, ప్రతిపక్షాల ఓట్లను తొలగిస్తోంది అని తెలుగుదేశం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు అచ్చెన్నాయుడు నేతృత్వంలో టీడీపీ నేతలు, ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎన్నికల ప్రధాన అధికారి (సీఈవో) ముఖేష్‌కుమార్ మీనాను అమరావతి సచివాలయంలో 12 అక్టోబర్ 2023న కలిసి ఫిర్యాదు చేశారు. ఈ వైరల్ ఫొటో ఆ సందర్భంలో తీసింది అని తెలిసింది.
పలు మీడియా సంస్థలు కూడా అక్టోబర్ 2023లో ఇదే విషయాన్ని పేర్కొంటూ కథనాలను ప్రచురించాయి (ఇక్కడ & ఇక్కడ). ఈ రిపోర్ట్స్ ప్రకారం, “రాష్ట్రంలో అధికార వైసీపీ పార్టీ చెప్పినట్లుగా వింటూ BLOలుగా ఉన్న సచివాలయ ఉద్యోగులు, వాలంటీర్లు ఎలా నకిలీ ఓట్లను చేర్చిస్తున్నారనే దానిపై టీడీపీ నేతలుఫిర్యాదు చేశారు. ఇందుకు సంబంధించిన పలు ఆధారాల్ని కూడా టీడీపీ నేతలు ఎన్నిక కమిషన్‌కి అందజేసి వీటిపై ఈసీ నిబంధనల ప్రకారం వెంటనే చర్యలు తీసుకోవాలని ఎన్నికల ప్రధాన అధికారి ముకేష్ కుమార్ మీనా కోరారు. వీటిపై క్షేత్రస్ధాయిలో ఉన్న అధికారులతో మాట్లాడతానని ముకేష్ కుమార్ మీనా చెప్పినట్లు తెలుస్తోంది”. అని తెలుస్తుంది. తెలుగుదేశం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర అధ్యక్షుడు అచ్చెన్నాయుడు 12 అక్టోబర్ 2023న ఇదే విషయాన్ని చెప్తూ తన X (ట్విట్టర్)లో పోస్ట్ చేశారు.
సచివాలయం : రాష్ట్ర ప్రధాన ఎన్నికల అధికారిని కలిసిన టీడీపీ నేతలు – రాష్ట్ర ప్రధాన ఎన్నికల అధికారిని కలిసి ఓటర్ల జాబితాకు సంబంధించి ముకేష్ కుమార్ మీనాకు ఫిర్యాదు చేసాం l ప్రతిపక్షాల ఓట్లన్నీ తొలగించే కుట్ర చేస్తున్నారు – అక్రమాలు చేసి ఎన్నికల్లో గెలవాలని చూస్తున్నారు పిర్యాదు pic.twitter.com/WHp3ZeO548
చివరగా, 2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ, పార్లమెంట్ ఎన్నికలను గ్రామాల్లోని ప్రభుత్వ పాఠశాలలు, గ్రామ సచివాలయాలలో కాకుండా చెట్ల కింద నిర్వహించాలని టీడీపీ నేతలు ఎన్నికల సంఘాన్ని కోరినట్లు చెప్తున్న ఈ పోస్ట్ ఫేక్.


text:
భారతదేశం యొక్క 2014 GDP (PPP) ర్యాంక్‌ను 2018 GDP (నామినల్) ర్యాంక్‌తో పోల్చి  తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 21, 2022
2014లో భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ ప్రపంచంలో 3వ స్థానంలో ఉందని, అయితే 2019లో ప్రపంచంలో 5వ స్థానంలో ఉందని పేర్కొంటూ ఫేస్‌బుక్‌లో ఒక పోస్ట్ ద్వారా షేర్ చేస్తున్నారు. ఇదే విషయంతో  కూడిన మరికొన్ని  పోస్టులు (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) కూడా షేర్ అవుతున్నయి. పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ లోని నిజానిజాలను ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా పరిశీలిద్దాం.
క్లెయిమ్: మన్మోహన్ సింగ్ హయాంలో, భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ 2014లో ప్రపంచంలోనే  3వ స్థానంలో ఉంటే, మోదీ హయాంలో భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ 2019లో ప్రపంచంలో 5వ స్థానానికి  దిగజారింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ 2014లో మూడవ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థ (PPP పరంగా), 2019లో కూడా (PPP పరంగా) అదే స్థానాన్ని నిలుపుకుంది (2018 WB డేటా ప్రకారం). పోస్ట్‌లో, GDP (PPP) ఆధారంగా 2014 ఆర్థిక వ్యవస్థ ర్యాంక్‌ను GDP (నామినల్ వాల్యూ) ఆధారంగా 2018 ఆర్థిక వ్యవస్థ ర్యాంక్‌తో పోల్చారు. కావున, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
2014లో భారతదేశం ప్రపంచంలో 3వ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా అవతరించడంపై వార్తల కోసం వెతికినప్పుడు, ఈ అంశంపై ‘ది ఎకనామిక్ టైమ్స్’ వారి వార్తా కథనం లభించింది. ఆ కథనం ప్రకారం, భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ PPP (పర్చేసింగ్ పవర్ పారిటీ ) పరంగా జపాన్‌ను అధిగమించి ప్రపంచంలో 3వ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా అవతరించింది. ఈ ర్యాంక్ ప్రపంచ బ్యాంక్ యొక్క ఇంటర్నేషనల్ కంపారిజన్ ప్రోగ్రామ్ (ICP) (2011) నిర్వహించిన సర్వే ఆధారంగా ఇచ్చారు.  దీని కంటే ముందు ఈ సర్వే 2005లో నిర్వహించబడింది.
అలాగే, 2019లో భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ స్థానంపై వార్తల కోసం వెతకగా, ప్రపంచ బ్యాంక్ విడుదల చేసిన 2018 గ్లోబల్ జిడిపి ర్యాంకింగ్స్ ప్రకారం, భారతదేశం 7వ స్థానానికి పడిపోయిందని 2019లో ‘ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా’ ప్రచురించిన కథనంలో లభించింది. కానీ ఈ ర్యాంకింగ్‌లు GDP (PPP) డేటా ఆధారంగా కాకుండా GDP (నామినల్) డేటాపై ఆధారపడి ఉంటాయి. GDP (నామినల్ వాల్యూ) మరియు GDP (PPP) మధ్య వ్యత్యాసాన్ని ఇక్కడ చదవవచ్చు.
2018లో GDP (PPP) డేటా ఆధారంగా భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ 3వ స్థానంలోనే ఉంది . భారత ఆర్థిక వ్యవస్థ ఇప్పటికీ 2021లో కూడా (PPP పరంగా) ప్రపంచంలో మూడవ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థ స్థానాన్ని కలిగి ఉంది.
ప్రపంచ బ్యాంక్ వెబ్‌సైట్‌లో అందుబాటులో ఉన్న డేటా [GDP (ప్రస్తుత US$) మరియు GDP-PPP (ప్రస్తుత అంతర్జాతీయ $)] ఆధారంగా, 2004 నుండి 2018 వరకు భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ యొక్క ర్యాంకింగ్ క్రింది పట్టికలో చూడవచ్చు:
ఇటీవల, నామినల్ GDP ఆధారంగా  భారతదేశం 5వ అతిపెద్ద ఆర్ధిక వ్యవస్థగా స్థానం సంపాదించుకుంది. దీనిగురించి ప్రధాని మోదీ మాట్లాడుతూ ‘ఇటీవల, భారతదేశం ప్రపంచంలోని ఐదవ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థగా అవతరించిన ఘనతను సాధించింది. ఈ విజయం ఈ అమృత కాలంలో  మరింత కష్టపడి పని చేయడానికి మరియు పెద్ద లక్ష్యాలను సాధించడానికి మాకు విశ్వాసాన్ని ఇచ్చింది,’ అని అన్నారు.
చివరగా, భారతదేశం యొక్క 2014 GDP (PPP) ర్యాంక్‌ను 2018 GDP (నామినల్) ర్యాంక్‌తో పోల్చడం ద్వారా పోస్ట్ తప్పుదోవ పట్టిస్తోంది.

created: September 21, 2022


text:
అంతర్జాతీయ FOB ధరలని లెక్కలోకి తీసుకోకుండా పోస్ట్ చేసిన ఈ LPG సిలిండర్ల జాబితా ప్రజలని తప్పుదోవ పట్టిస్తుంది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 24, 2021
కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వ సమయంలో (2011-14) ఉన్న LPG గ్యాస్ సిలిండర్ల ధరలని, బీజేపి ప్రభుత్వం అందిస్తున్న LPG సిలిండర్ల యొక్క ధరలని తెలుపుతూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతోంది. 2011 నుండి 2021 సమయంలో ఉన్న LPG సిలిండర్ల ధరలని ఈ పోస్టులో షేర్ చేసారు. కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వంలో ఉన్న LPG గ్యాస్ సిలిండర్ల ధరల కంటే బీజేపీ  ప్రభుత్వం చాలా తక్కువ ధరలలో LPG సిలిండర్లని అందిస్తుందనేది ఈ పోస్ట్ సారాంశం. అంతేకాదు, లాక్ డౌన్ సమయంలో బీజేపీ ప్రభుత్వం 24 కోట్ల ఉచిత LPG సిలిండర్లని ఉజ్వల వినియోగుదరులకు అందించినట్టు ఈ పోస్టు తెలిపింది. ఇటివల వరుసుగా పెట్రోల్ ధరలు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, ఈ పోస్టు సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వంలో (2011-2014) ఉన్న LPG గ్యాస్ సిలిండర్ల ధరల కంటే బీజేపి ప్రభుత్వం చాలా తక్కువ ధరలలో ప్రజలకి LPG సిలిండర్లని అందిస్తుంది.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో తెలిపిన LPG గ్యాస్ సిలిండర్ల ధరలు ‘Non-subsidised 14Kg Indane Gas’ (Delhi) కి సంబంధించినవి. కాని, ఈ ధరలలో కొన్ని అసమానతలు ఉన్నాయి. LPG గ్యాస్ సిలిండర్ల ధరలు అంతర్జాతీయ FOB ధరల మీద ఆధారపడి ఉంటాయి. 2013, 2014 సంవత్సరాలలో LPG సిలిండర్ల ధరలు పెరగడానికి ముఖ్య కారణం, ఆ సంవత్సరాలలో పెరిగిన అంతర్జాతీయ FOB ధరలు. ఈ పోస్టులో అంతర్జాతీయ FOB ధరల గురించి ఎక్కడ ప్రస్తావించలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో తెలిపిన LPG ధరల వివరాల కోసం గూగుల్ లో వెతికితే, ఈ ధరలు  ‘Non-subsidised 14Kg Indane Gas’ (Delhi) కి సంబంధించినవని తెలిసింది. డిసెంబర్ 2013 నుండి ఫిబ్రవరి 2021 (ఢిల్లీ) వరకు తెలిపిన LPG సిలిండర్ల ధరలని, ‘Indian Oil’ వెబ్సైటులో చూడవచ్చు. కాని, పోస్టులో తెలిపిన ఈ LPG గ్యాస్ సిలిండర్ల ధరలలో కొన్ని అసమానతలు ఉన్నాయి. ఈ జాబితా లోని LPG సిలిండర్ల ధరలు 2019, 2017, 2016, 2015 సంవత్సరాలలో డిసెంబర్ నేలను రిఫరెన్స్ గా తీసుకుంటే, 2014 సంవత్సరంలో మాత్రం జనవరి నెల రిఫరెన్స్ గా తీసుకొని LPG ధరలు తెలిపింది. 2014 సంవత్సరంలో LPG సిలిండర్ల ధర జనవరిలో 1241 రూపాయిలు ఉంటే, డిసెంబర్ నెలలో 752 రూపాయిలకు తగ్గింది. అంతేకాదు, డిసెంబర్ 2018 లో LPG గ్యాస్ సిలిండర్ల ధర 809.50 రూపాయిలు, 609 రూపాయిలు కాదు.
Petroleum Planning & Analysis Cell (PPAC) పబ్లిష్ చేసిన ‘Ready Reckoner’ (జూన్ 2018) డాక్యుమెంట్ లో, LPG గ్యాస్ సిలిండర్ల ధరలు అనేక వాటి మీద ఆధారపడి ఉంటాయని చూడొచ్చు. LPG సిలిండర్ల ధర అంతర్జాతీయ FOB (Free On Board) ధరల మీద ముఖ్యంగా ఆధారపడి ఉంటుందని డాక్యుమెంట్ లో వివరించారు. LPG పై FOB ధరలు అనేది గత మాసంలో Saudi Aramco కంపెనీ, బ్యూటేన్ (60%) మరియు  ప్రొపేన్ (40%) చమరుల పై విధించిన కాంట్రాక్ట్ ధరలని వెయిటేడ్ ఆవెరెజ్ చేస్తే వస్తుంది. అంతేకాదు, గత మాసంలో Platts Gaswire పబ్లిష్ చేసిన ప్రీమియం/ డిస్కౌంట్ ధరలని ఆవెరెజ్ చేసి ఈ FOB ధరలలో కలుపుతారు. 2018 లోక్ సభ సమావేశంలో అడిగిన ఒక ప్రశ్నకు కేంద్ర పెట్రోలియం మరియు నాచురల్ గ్యాస్ మంత్రి ధర్మేంద్ర ప్రధాన్ సమాధానమిస్తూ, ప్రభుత్వ రాయితీ కలిగి ఉన్న వినియోగదారులకి LPG గ్యాస్ సిలిండర్లని సబ్సిడీ ధరలకే అందిస్తామని తెలిపారు. ప్రభుత్వ రాయితీ లేని వారికి ఆయా ఆయిల్ మార్కెటింగ్ కంపెనీలు అంతర్జాతీయ మార్కెట్ల ఆధారంగా LPG సిలిండర్ల ధరలు ప్రకటిస్తాయని మంత్రి తెలిపారు. దేశంలో LPG సిలిండర్ల ధర, అంతర్జాతీయ FOB ధరల పై ఆధారపడి ఉంటుందని మంత్రి స్పష్టంగా తెలిపారు.
2012-2021 మధ్య ఉన్న అంతర్జాతీయ FOB ధరలని Ready Reckoner డాక్యుమెంట్లలో (Nov-2014, Oct-2016, Nov-2017, Dec-2019, May-2020) మరియు PPAC పబ్లిష్ చేసిన హిస్టారికల్ ధరల జాబితాలో చూడవచ్చు. ఈ డాక్యుమెంట్లలోని FOB ధరలను గమనిస్తే, 2012-13 మరియు 2013-14 సంవత్సరాలలో అంతర్జాతీయ FOB ధరలు, NDA ప్రభుత్వ వచ్చాక ఉన్న FOB ధరలతో పోలిస్తే చాలా ఎక్కువగా ఉన్నట్టు తెలుస్తుంది. దీనిబట్టి, 2013 మరియు 2014లో LPG సిలిండర్ల ధరలు పెరగడానికి ముఖ్యకారణం, ఆ సంవత్సరాలలో పెరిగిన అంతర్జాతీయ FOB ధరలని చెప్పవచ్చు.
లాక్ డౌన్ సమయంలో భారత ప్రభుత్వం 8 కోట్ల ప్రధానమంత్రి ఉజ్వల యోజన (PMUY) వినియోగదారులకి, తలా 3 సిలిండర్ల చొప్పున 24 కోట్ల ఉచిత LPG సిలిండర్లని అందచేస్తామని ప్రకటించింది. 31 డిసెంబర్ 2020 నాడు ‘PIB’ పబ్లిష్ చేసిన ప్రెస్ రిలీజ్ లో, భారత ప్రభుత్వం ఇప్పటివరకు 14.13 కోట్ల LPG సిలిండర్లని PMUY వినియోగదారులకి ఉచితంగా అందచేసినట్టు తెలిపారు.
చివరగా, అంతర్జాతీయ FOB ధరలని లెక్కలో తీసుకోకుండా పోస్ట్ చేసిన ఈ LPG సిలిండర్ల జాబితా ప్రజలని తప్పుదోవ పట్టిస్తుంది.

created: February 24, 2021


text:
గత కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వ ఆర్ధిక వైఫల్యాలంటూ తప్పుడు సమాచారాన్ని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 28, 2022
నరేంద్ర మోదీ అధికారములోకి రాకుంటే ఈరోజు భారతదేశ ఆర్థిక వ్యవస్థ అధ్వాన్నంగా ఉండేదని, మోదీ ప్రభుత్వం ఏర్పడ్డాక ఆర్ధిక వ్యవస్థ గాడిలో పడిందని అంటూ, ఈ నేపథ్యంలో మోదీ సాధించిన విజయాలను పేర్కొన్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ పోస్టులో అంతకుముందున్న ప్రభుత్వ వైఫల్యాలను కూడా ప్రస్తావించారు. అప్పటి కేంద్ర ప్రభుత్వ వాణిజ్య, పరిశ్రమల శాఖ మంత్రి ఆనంద్ శర్మ దేశములోని 5 లక్షల 57 వేల కిలోల బంగారములో 5 లక్షల కిలోల బంగారాన్ని  తీసివేయాలని / తనఖా పెట్టాలని నిర్ణయించాడు ; ఫారిన్ కరెన్సీ నాన్ రెసిడెంట్ డిపాసిట్(F.C.N.R(B)) ద్వారా రూ2.23లక్షల కోట్ల రుణం తీసుకొందంటూ పలు క్లెయిమ్స్ కూడా చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా పోస్టులో చెప్తున్న అంశాలకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గత ప్రభుత్వాల ఆర్థిక వైఫల్యాల ఉదాహరణలు ; మోదీ ప్రభుత్వ ఆర్ధిక విజయాలు.
ఫాక్ట్: 2013లో రూపాయి విలువ పడిపోతున్న నేపథ్యంలో అప్పటి ప్రభుత్వంలో మంత్రి అయిన ఆనంద్ శర్మ రూపాయి మారకం విలువను స్థిరంగా ఉంచేందుకు ఆర్‌బిఐ తమ వద్ద ఉన్న బంగారు నిలువలను మోనటైజ్ చేయాలని కేవలం సలహా ఇచ్చాడు. అయినా, ఇది ఆర్‌బిఐ పరిధిలోని అంశం, ఇందులో ప్రభుత్వ ప్రమేయం ఉండదు. మన్మోహన్ సింగ్ ప్రభుత్వం F.C.N.R(B) స్కీం ద్వారా అప్పులు చేయలేదు. ఇది కూడా ఆర్‌బిఐ పరిధిలోని అంశం. 2013లో తగ్గుతున్న విదేశీమారక నిల్వలను బలపరిచేందుకు, కరెంటు ఎకౌంటు డేఫెసిట్ తగ్గించేందుకు ఈ స్కీం ద్వారా ఆర్‌బిఐ డాలర్లను సేకరించింది. మెచ్యూరిటీ పీరియడ్ అయిపోయినాక తిరిగి మొత్తాన్ని చెల్లించింది, దీనికి ప్రభుత్వంతో సంబంధంలేదు. ఇకపోతే మోదీ హాయాంలో బంగారు నిల్వల సాధారణంగానే పెరిగాయి. మార్చ్ 2014 నాటికి 557.8 టన్నులు ఉన్న బంగారు నిల్వలు, సెప్టెంబర్ 2021 నాటికి 743.84 మెట్రిక్ టన్నులకు చేరుకున్నాయి. అంటే ఈ ఏడు సంవత్సరాలలో బంగారు నిల్వల పెరుగుదల సాధారణంగానే ఉంది, పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తునట్టు గణనీయమైన పెరుగుదల లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
అప్పటి కేంద్ర మంత్రి ఆనంద్ శర్మ దేశములోని 5 లక్షల 57 వేల కిలోల బంగారములో 5 లక్షల కిలోల బంగారాన్ని  తీసివేయాలని/ తనఖా పెట్టాలని నిర్ణయించాడు:
2013లో రూపాయి విలువ పడిపోతున్న నేపథ్యంలో అప్పటి ప్రభుత్వంలో మంత్రి అయిన ఆనంద్ శర్మ రూపాయి మారకం విలువను స్థిరంగా ఉంచేందుకు ఆర్‌బిఐ తమ వద్ద ఉన్న బంగారు నిలువలను మోనటైజ్ చేసే అంశాన్ని పరిశీలించాలని వ్యాఖ్యానించారు. దీనివల్ల దిగుమతులు తగ్గించొచ్చు మరియు డాలర్ నిలువలు పెంచుకోవచ్చు అని అయన తెలిపారు. ఐతే ఎలా మోనటైజ్ చేయాలన్నది ఆయన వివరించలేదు.
ఐతే ఈ నిర్ణయం రిజర్వు బ్యాంకు అఫ్ ఇండియా పరిధిలోని అంశమని, తాను కేవలం సలహా ఇస్తున్నానని, నిర్ణయం తీసుకోవాల్సింది ఆర్‌బిఐ అని తెలిపారు. ఐతే అప్పట్లో ఆనంద్ శర్మ వ్యాఖ్యలపై వివాదం నెలకొన్న నేపథ్యంలో తాను బంగారం నిల్వలను అమ్మాలని గాని లేక తనఖా పెట్టలనిగాని అనలేదని, కేవలం వాటిని మోనటైజ్ చేసే అంశాన్ని పరిశీలించాలని మాత్రమే అన్నట్టు ఆనంద్ శర్మ రాజ్యసభలో వివరణ ఇచ్చాడు.
ఐతే పోస్టులో ఇది మన్మోహన్ సింగ్ ప్రభుత్వ నిర్ణయం అని చేసిన వాదన తప్పని అర్ధమవుతుంది. ఎందుకంటే ఇది రిజర్వు బ్యాంకు అఫ్ ఇండియా పరిధిలోని అంశం, ఇందులో ప్రభుత్వ ప్రమేయం ఉండదు.
మన్మోహన్ సింగ్ ప్రభుత్వం ఫారిన్ కరెన్సీ నాన్ రెసిడెంట్ డిపాసిట్ (F.C.N.R(B)) ద్వారా రూ2.23లక్షల కోట్ల రుణం తీసుకొంది, ఈ రుణాన్ని మోడీ ప్రభుత్వం తీర్చింది:
ఫారిన్ కరెన్సీ నాన్ రెసిడెంట్ డిపాసిట్(F.C.N.R(B)) అనేది రుణం కాదు, దీని ద్వారా ఆర్‌బిఐ NRIల నుండి డాలర్లను సేకరించింది. తగ్గుతున్న విదేశీమారక నిల్వలను బలపరిచేందుకు, కరెంటు ఎకౌంటు డేఫెసిట్ తగ్గించేందుకు ఈ స్కీంని అవలంభించింది.
2013లో ఈ స్కీం ద్వారా బ్యాంకులు తమ NRI కస్టమర్ల నుండి ఫిక్స్డ్ వడ్డీ రేట్లకు, ఒక నిర్దిష్ట మెచ్యూరిటీ సమయానికి డాలర్లను సేకరించాయి. ఈ డాలర్లను బ్యాంకులు నిర్దిష్ట వడ్డీ రేట్లకు ఆర్‌బిఐకి అందిస్తాయి (స్వాప్). మెచ్యూరిటీ పీరియడ్ అయిపోయినాక  ఆర్‌బిఐ తిరిగి ఈ మొత్తాన్ని డాలర్ల రూపంలో బ్యాంకులకు అందిస్తుంది, బ్యాంకులు తిరిగి తమ NRI డిపాజిటర్లకు అందుబాటులోకి తెస్తుంది.
NRI కస్టమర్లు ఈ స్కీం ద్వారా మొదట డాలర్లు డిపాజిట్ చేస్తే, తిరిగి మెచ్యూరిటీ పీరియడ్ అయిపోయాక డాలర్ల రూపంలోనే తమ డిపాజిట్లను పొందవచ్చు. ఈ మధ్య కాలం ఒకవేళ రూపాయి విలువ తగ్గితే, రూపాయి మారకం వల్ల బ్యాంకులు NRIలకు అందించాల్సిన దాంట్లో ఏదైనా నష్టం వస్తే బ్యాంకుల నష్టాన్ని తాము భరిస్తామని ఆర్‌బిఐ ముందుగానే ఒప్పందం చేసుకొని 2013లో ఈ స్కీంని అవలంభించింది.
2016 ఈ స్కీం ద్వారా సేకరించిన మొత్తం మెచ్యూర్ కావడంతో NRI డిపాజిటర్లకు 20 బిలియన్ డాలర్లు కూడా చెల్లించారు. ఈ విషయం పోస్టులో షేర్ చేసిన ఇండియన్ ఎక్ష్ప్రెస్స్ కథనంలో ఉంది. ఐతే రఘురాం రాజన్ మాట్లాడుతూ ఈ స్కీం మొదలు పెట్టినప్పుడు తమ ముందున్న అన్ని మార్గాలలో కెల్లా తక్కువ రిస్క్ గల మార్గాన్ని ఎంచుకున్నామని తెలిపారు. పైగా ఈ స్కీం అవలంభించిన తరవాత రూపాయి విలువ బలపడిందని, ఈ స్కీం సక్సెస్ అయ్యిందని అయన అన్నారు.
ఐతే పోస్టులో చెప్తునట్టు ఈ మొత్తాన్ని మోదీ ప్రభుత్వం తీర్చేసిందన్న వాదన పూర్తిగా అవాస్తవం. పైన తెలిపినట్టు మెచ్యూరిటీ పీరియడ్ అయ్యాక ఆర్‌బిఐ పూర్తి మొత్తాన్ని చెల్లించింది. అసలు ఈ స్కీం ద్వారా సేకరించినదానికి, ప్రభుత్వానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. ఇది ఆర్‌బిఐ సొంత నిర్ణయం. ఆర్‌బిఐ తమ సొంత నిల్వల నుండి ఈ మొత్తాన్ని తెర్చేసింది. ఇందులో ప్రభుత్వ ప్రమేయం ఏమి లేదు. రూపాయి మారకం విలువ స్థిరపరచడం, విదేశీ మారక నిల్వలు పెంచడం మొదలైనవి ఆర్‌బిఐ యొక్క  ప్రధాన విధులు. ఇందులో భాగంగానే ఆర్‌బిఐ ఈ నిర్ణయం తీసుకుంది, ఆ అధికారం ఆర్‌బిఐకి ఉంది.
పైగా ఇలా డాలర్లు సేకరించడం కొత్తేమి కాదు, గతంలో కూడా ఇలా ఫారిన్ కరెన్సీ నాన్ రెసిడెంట్ డిపాసిట్ స్కీం ద్వారా డాలర్లను సేకరించారు. 1980ల్లో ఈ స్కీం ద్వారా విదేశీ కరెన్సీ సేకరించినప్పుడు కూడా రూపాయి మారకం విలువలో ఏదైనా మార్పుల వల్ల నష్టం వస్తే, ఆ నష్టాన్ని ఆర్‌బిఐ భరించేది. ఐతే ఈ స్కీం వల్ల ఎక్కువ భారం పడుతుండడంతో 1994లో ఈ స్కీంని నిలిపేశారు. తిరిగి ఈ స్కీంకి కొన్ని మార్పులు చేసి (F.C.N.R(B)) పేరుతో మళ్ళి కొత్తగా ప్రారంభించారు.
5.57 టన్నుల బంగారం నిల్వలను, మోడీ 705 టన్నులకు పెంచారు:
మార్చ్ 2014 నాటికి రిజర్వు బ్యాంకు వద్ద 557.8 టన్నుల బంగారు నిల్వలు ఉన్నాయి. అంటే మోదీ ప్రభుత్వం మొదటిసారి అధికారంలోకి వచ్చేసరికి ఇన్ని నిల్వలు ఉన్నాయి. అదే సెప్టెంబర్ 2021 నాటికి 743.84 మెట్రిక్ టన్నులకు చేరుకున్నాయి. అంటే ఈ ఏడు సంవత్సరాలలో బంగారు నిల్వల పెరుగుదల సాధారణంగానే ఉంది, పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తునట్టు గణనీయమైన పెరుగుదల లేదు.
మోదీ సాధించిన విజయాలు:
పోస్టులో మోదీ సాధించిన విజయలంటూ ప్రస్తావించిన పలు అంశాల గురించి కింద వివరంగా చూద్దాం.
మోదీ బ్రిటన్‌లో 53 దేశాల సమావేశంలో జనరల్ ప్రెసిడెంట్ అయ్యాడు:
2018లో జరిగిన కామన్వెల్త్ సభ్య దేశాల ప్రభుత్వాధినేతల సమావేశం మోదీ పాల్గొన్నారు, ఇదే పోస్టులో ప్రస్తావించిన మోదీ బ్రిటన్‌లో పాల్గొన్న 53 సభ్య దేశాల సమావేశం. ఈ సమావేశంలో మానవ హక్కులు, క్లైమేట్ చేంజ్ మొదలైన చాలా అంశాలపై చర్చలు జరిగాయి.
ఐతే ఈ సమావేశానికి కామన్వెల్త్ చైర్-ఇన్-ఆఫీస్ గా అప్పటి బ్రిటన్ ప్రధాని తెరెసా మే వ్యవహారించారు. ఈ సమావేశం ప్రెసిడెంట్ గా మోదీని ఎన్నుకోలేదు. ఈ సంవత్సరం జరగాల్సిన కామన్వెల్త్ ప్రభుత్వాధినేతల సమావేశం కరోనా కారణంగా వాయిదా పడింది.
UN భద్రతా మండలిలో భారతదేశం అత్యధిక ఓట్లు సాధించిన సభ్యదేశంగా నిలిచింది. 97 ఓట్లు అవసరం ఉండగా, 188 ఓట్లు వచ్చాయి:
జూన్ 2020లో ఐక్యరాజ్య సమితి భద్రతా మండలిలో ఐదు నాన్-పెర్మనెంట్ సీట్లకు జరిగిన ఎన్నికల్లో భారత్, మెక్సికో, కెన్యా, నార్వే మరియు ఐర్లాండ్ ఎన్నికయ్యాయి. ఈ ఎన్నికల్లో పోల్ అయిన మొత్తం 192 వోట్లలో భారత్ 184 వోట్లు సాధించింది. ఐతే ఈ ఎన్నికల్లో మెక్సికో అత్యధికంగా 187 వోట్లు సాధించింది.
ఐతే గతంలో కూడా అనేక సార్లు భారత్ ఐక్యరాజ్య సమితి భద్రతా మండలికి ఎన్నికైంది. చివరిసారిగా 2011-12లో ఎన్నిక కాగా, ఆ సమయంలో భద్రతా మండలికి ఎన్నికైన అన్ని దేశాలకన్నా ఎక్కువగా 187 వోట్లు సాధించింది.
ప్రపంచంలోని 25 అత్యంత శక్తివంతమైన దేశాల జాబితాలో భారతదేశం నాల్గవ స్థానంలో ఉంది:
గత సంవత్సరం అక్టోబర్ లో సిడ్నీకి చెందిన లోవీ ఇన్‌స్టిట్యూట్ విడుదల చేసిన ఆసియా పవర్ ఇండెక్స్ 2020లో భారతదేశం నాల్గవ అత్యంత శక్తివంతమైన దేశంగా నిలిచింది. అమెరికా, చైనా మరియు జపాన్ ఈ లిస్టులో భారత్ కంటే ముందున్నాయి. ఐతే ఈ ఇండెక్స్ కేవలం ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంతంలోని కేవలం 26 దేశాలకు మాత్రమే పరిమితం, ప్రపంచంలోని అన్ని దేశాలకు కాదు.
ఇకపోతే ఈ వైరల్ పోస్టులో చేసిన మిగతా క్లెయిమ్స్ చాలా వరకు నిజమే అయినప్పటికీ, అవన్నీ గతంలోని విషయాలకు సంబంధించివి. ఉదాహారణకి భారత్ ఉక్కు ఉత్పత్తిలో జపాన్‌ను దాటి రెండో ర్యాంకు సాధించిన వార్త 2018కి సంబంధించింది. అలాగే భారత్ చక్కర ఉత్పత్తిలో బ్రెజిల్‌ను దాటేసి మొదటి స్థానానికి చేరకోబోతుందన్న వార్త కూడా 2018కి సంబంధించింది.
చివరగా, గత కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వ ఆర్ధిక వైఫల్యాలంటూ తప్పుడు సమాచారాన్ని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 28, 2022


text:
ఈ పోస్టులో కేవలం పెట్రోల్ ధరలు తక్కువగా ఉన్న BJP పాలిత రాష్ట్రాల గురించి మాత్రమే ప్రస్తావించారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 22, 2021
BJP పాలిత రాష్ట్రాల్లోని పెట్రోల్ ధరలను బీజేపీయేతర పార్టీలు అధికారంలో ఉన్న రాష్ట్రాలలోని పెట్రోల్ ధరలతో పోల్చుతూ, బీజేపీయేతర పార్టీలు అధికారంలో ఉన్న రాష్ట్రాలలో కన్నా BJP పాలిత రాష్ట్రాల్లోనే పెట్రోల్ ధరలు తక్కువగా ఉన్నాయని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బీజేపీయేతర పార్టీలు అధికారంలో ఉన్న రాష్ట్రాలలో కన్నా BJP పాలిత రాష్ట్రాల్లోనే పెట్రోల్ ధరలు తక్కువగా ఉన్నాయి.
ఫాక్ట్(నిజం): దేశంలోని లీటర్ పెట్రోల్ ధర తక్కువ ఉన్న రాష్ట్రాల్లో పోస్టులో ప్రస్తావించిన BJP పాలిత రాష్ట్రాలు ఉన్నప్పటికీ, లీటర్ పెట్రోల్ ధర ఎక్కువ ఉన్న రాష్ట్రాల్లో BJP పాలిత రాష్ట్రాలు కూడా ఉన్నాయి. దేశంలో లీటర్ పెట్రోల్ ధర అధికంగా ఉన్న మొదటి పది రాష్ట్రాల్లో ఐదు రాష్ట్రాలు (మధ్యప్రదేశ్,మణిపూర్,నాగాలాండ్, కర్ణాటక, బీహార్) BJP, వాటి మిత్ర పక్షాలు పాలిస్తున్నవే. కేవలం పెట్రోల్ ధరలు తక్కువగా ఉన్న BJP పాలిత రాష్ట్రాలలోని ధరలను మాత్రమే పెట్రోల్ ధరలు అధికంగా ఉన్న ఇతర పార్టీలు అధికారంలో ఉన్న రాష్ట్రాల ధరలతో పోల్చుతున్నారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
22 ఫిబ్రవరి 2021 రోజున ఇండియన్ ఆయిల్ కార్పొరేషన్ (IOCL) తమ సంస్థ పెట్రోల్ పంప్స్ ద్వారా దేశంలోని వివిధ ప్రధాన పట్టణాల్లో లీటర్ పెట్రోల్ విక్రయిస్తున్న ధరని పరిగణలోకి తీసుకొగా, 22వ తారికున BJP అధికారంలో ఉన్న మధ్యప్రదేశ్ లోని భోపాల్ పట్టణంలో దేశంలోనే అత్యధికంగా లీటర్ పెట్రోల్ ధర రూ. 98.6 పైసలుగా ఉంది. కాంగ్రెస్, దాని మిత్రపక్షాలు అధికారంలో ఉన్న రాజస్తాన్ (97.10) , మహరాష్ట్ర (97) తరవాతి స్థానాల్లో ఉన్నాయి. దేశంలోనే అత్యల్పంగా అరుణాచల్ ప్రదేశ్ లోని ఇటానగర్ లో లీటర్ పెట్రోల్ ని రూ. 84.15 పైసలుగా ఉంది.
దేశంలోని లీటర్ పెట్రోల్ ధర తక్కువ ఉన్న రాష్ట్రాల్లో పోస్టులో ప్రస్తావించిన BJP పాలిత రాష్ట్రాలు ఉన్నప్పటికీ, లీటర్ పెట్రోల్ ధర ఎక్కువ ఉన్న రాష్ట్రాల్లో BJP పాలిత రాష్ట్రాలు కూడా ఉన్నాయి. ఇంకా వివరంగా చెప్పాలంటే దేశంలో లీటర్ పెట్రోల్ ధర అధికంగా ఉన్న మొదటి పది రాష్ట్రాల్లో ఐదు రాష్ట్రాలు (మధ్యప్రదేశ్,మణిపూర్,నాగాలాండ్, కర్ణాటక, బీహార్) BJP, వాటి మిత్ర పక్షాలు పాలిస్తున్నవే. దీన్ని బట్టి కేవలం పెట్రోల్ ధరలు తక్కువగా ఉన్న BJP పాలిత రాష్ట్రాలలోని ధరలను,  పెట్రోల్ ధరలు అధికంగా ఉన్న ఇతర పార్టీలు అధికారంలో ఉన్న రాష్ట్రాల ధరలతో పోల్చుతున్నారని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
ఐతే చెప్పుకోవాల్సిన విషయం ఏంటంటే ఇటీవల ప్రవేశపెట్టిన 2021-22 బడ్జెట్ లో కేంద్ర ప్రభుత్వం పెట్రోల్‌పై ₹. 2.5 /Ltr మరియు డీజిల్‌పై ₹.4 /Ltr  అగ్రికల్చర్ & డెవలప్మెంట్ సెస్‌ను విధించింది. ఐతే ఈ సెస్ ద్వారా వినియోగదారుడిపై అదనపు భారం పడకుండా సెస్ కి అనుగుణంగా బేసిక్ ఎక్సైజ్ సుంకం (BED) మరియు స్పెషల్ అడిషనల్ ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ (SAED) రేట్లు తగ్గించారు. ఐతే ఇలా చేయడం వల్ల కేంద్ర ప్రభుత్వం విధించే ఎక్సయిజ్ డ్యూటీ తగ్గడంతో ఈ డ్యూటీలో నుండి రాష్ట్రాలకు వచ్చే వాటా కూడా తగ్గుతుంది, దీని వల్ల రాష్ట్రాల ఆదాయం కూడా తగ్గుతుంది.
ఇంతకు ముందు కూడా ఇలానే పెట్రోల్ ధరలకు సంబంధించిన వార్తలు సోషల్ మీడియాలో షేర్ అయినప్పుడు FACTLY వాటిని డీబంక్ చేస్తూ రాసిన కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఇంకా పెట్రోల్ కి సంబంధించిన మరికొన్ని కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఇటీవల కాలంలో వరుసగా పెరుగుతున్న పెట్రోల్ ధరల నేపథ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే వార్తలు సోషల్ మీడియా లో షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, ఈ పోస్టులో కేవలం పెట్రోల్ ధరలు తక్కువగా ఉన్న BJP పాలిత రాష్ట్రాల గురించి మాత్రమే ప్రస్తావించారు.

created: February 22, 2021


text:
కట్నం కోసం జరిగిన గృహ హింస ఘటన వీడియోని తప్పుడు లవ్ జిహాద్ కోణంతో షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 9, 2023
లవ్ జిహాద్ బాధితురాలుకి చెందిన ఒక వీడియో అంటూ, ఓ వ్యక్తి ఓ మహిళను కర్రతో దారుణంగా కొడుతున్న వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఈ వీడియోను షేర్ చేసిన పోస్ట్ ప్రకారం, ఆ వ్యక్తి ఒక ముస్లిం. ఈ కథనం ద్వారా ఈ క్లైములోని వాస్తవాలను తనిఖీ చేద్దాం.
క్లెయిమ్: ఒక ముస్లిం వ్యక్తి తన హిందూ భార్యను కర్రతో దారుణంగా కొట్టిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్(నిజం): వీడియోలోని సంఘటన ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ఇటావాలో జరిగింది. శివమ్ యాదవ్ అనే వ్యక్తి తన భార్య జ్యోతిపై వరకట్నం కోసం దాడి చేశాడు. ఈ సంఘటనలో లవ్-జిహాద్ కోణం ఉన్నట్లు ఎటువంటి ఆధారం లేదు. కావున, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
క్లెయిమ్‌ను పరిశోధించడానికి, వైరల్ వీడియో నుండి కొన్ని కీ ఫ్రేమ్‌లను ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్‌లో రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసాము. సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో  ఈ వీడియో కలిగి ఉన్న ఒక ట్వీట్‌కు దారితీసింది. ఈ ట్వీట్ ప్రకారం, వీడియోలో సంఘటన ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని ఇటావాలో జరిగింది. ఈ సమాచారాన్ని తీసుకొని, సంబంధిత కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతికగా, ఈ సంఘటనపై ప్రచురింపబడిన కొన్ని వార్తా కథనాలు లభించాయి (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
ఈ కథనాల ప్రకారం, బకేవార్ ప్రాంతంలోని నహరియా గ్రామానికి చెందిన శివం యాదవ్, వరకట్నం కోసం అతని భార్య జ్యోతిపై దాడి చేశాడు. జ్యోతి, శివంలకి ఐదేళ్ల క్రితం హిందూ సంప్రదాయం ప్రకారం వివాహం జరిగిందని జ్యోతి తల్లి మున్నీ దేవి తెలిపారు. సంఘటన గురించి తెలుసుకొన్న తర్వాత, మున్నీ దేవి నహరియా పోలీస్ స్టేషన్‌లో ఫిర్యాదు చేసారు.
7 జూన్ 2023న, ఎటావా పోలీసులు సంఘటన గురించి తెలియజేసే ఒక ట్వీట్‌కు స్పందిస్తూ, వారు నిందితుడిని త్వరగా పట్టుకునే ప్రయత్నం చేస్తున్నారని తెలిపారు. అదనంగా, ETV Bharatతో Etawah జిల్లా రురల్ SP సత్యపాల్ సింగ్ మాట్లాడుతూ, నిందితుడు శివంపైన, తన కుటుంబ సభ్యులపైనా కేసు నమోదు చేసారని, ప్రస్తుతం శివం పరారీలో ఉన్నాడని తెలిపారు.
प्रकरण के संबंध में थाना बकेवर पर सुसंगत धाराओं मे अभियोग पंजीकृत किया गया है।
अभियुक्त की गिरफ्तारी हेतु पुलिस टीम निरंतर प्रयासरत है।
ఇంతే కాక, ఒక ప్రైవేట్ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్నప్పుడు, జ్యోతి యాదవ్ మీడియాకు స్టేట్‌మెంట్ ఇచ్చారు. వరకట్న సమస్యలు, వివాహేతర సంబంధం ఉందనే అనుమానంతో శివం తనను కొట్టినట్లు ఆమె తన వాంగ్మూలంలో పేర్కొంది. ఈ సంఘటనపై ప్రచురింపబడిన వార్త కథనాల్లో ఎక్కడా కూడా, ఈ సంఘటనలో లవ్ జిహాద్ కోణం ఉంది అని లేదు. బకేవార్ పోలీస్ స్టేషన్ SHO Factlyతో మాట్లాడుతూ, శివం యాదవ్ పైన కేసు నమోదు చేసినట్లు చెప్పారు. ఈ వివరాల  ఆధారంగా, లవ్ జిహద్‌కి ఈ సంఘటనకి దీనికి ఎటువంటి సంబంధం లేదని స్పష్టమవుతుంది.
చివరిగా,  కట్నం కోసం గృహ హింస ఘటనకు చెందిన వీడియోని తప్పుడు లవ్ జిహాద్ కోణంతో షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
DK శివకుమార్ టిప్పు సుల్తాన్ సమాధికి నివాళులు అర్పిస్తున్న 2019 నాటి పాత ఫోటోను ఇప్పటిదని షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 26, 2023
టిప్పు సుల్తాన్ సమాధి వద్ద నివాళులు అర్పిస్తున్న కర్ణాటక ఉప ముఖ్యమంత్రి (డిప్యూటీ సీఎం) DK శివకుమార్ ఫోటో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. సమాధిని సందర్శించి తాను డిప్యూటీ సీఎంగా తన విధులను ప్రారంభించినట్లు ఫోటోతో పాటు ఉన్న వివరణ సూచిస్తుంది. ఇటీవల కర్ణాటకలో జరిగిన ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్ పార్టీ విజయం సాధించింది, DK శివకుమార్ ఆ రాష్ట్రానికి డిప్యూటీ సీఎంగా నియమించబడ్డారు. ఈ సందర్భంలో ఈ ఫోటో వైరల్ అవుతోంది. అసలు, దీని వెనుక ఉన్న నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుసుకొందాం.
క్లెయిమ్: కర్ణాటక కాంగ్రెస్ నాయకుడు DK శివకుమార్ డిప్యూటీ సీఎంగా విధులు ప్రారంభించేముందు టిప్పు సుల్తాన్ సమాధికి నివాళులు అర్పించారు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ ఫోటో 2019లో కాంగ్రెస్ నాయకుడు DK శివకుమార్ టిప్పు సుల్తాన్ సమాధిని సందర్శించినప్పటిది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
ఫోటోను గురించి మరింత సమాచారం కోసం, ఇంటర్నెట్లో రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి చూడగా, “టిప్పు సుల్తాన్ – టైగర్ ఆఫ్ మైసూర్” పేరుతో ఉన్న Facebook పేజీలో ఇదే ఫోటో లభించింది. ఫోటో యొక్క అప్‌లోడ్ తేదీ నవంబర్ 2019, మరియు దాని వివరణ, “కర్ణాటక రాజకీయాల ట్రబుల్ షూటర్ Mr. DK శివకుమార్ శ్రీరంగపట్నంలో గొప్ప అమరవీరుడు టిప్పు సుల్తాన్ – టైగర్ ఆఫ్ మైసూర్‌కు నివాళులర్పించారు.”
టిప్పు జయంతిని రద్దు చేసి పాఠ్యపుస్తకాల్లో టిప్పు చారిత్రక ప్రాధాన్యతను తొలగించాలని కర్ణాటక రాష్ట్ర ప్రభుత్వం 2019  తీసుకున్న నిర్ణయానికి ప్రతిస్పందనగా DK శివకుమార్ టిప్పు సుల్తాన్ సమాధిని సందర్శించినట్లు అదే సంవత్సరంలో ప్రచురితమైన విజయ్ కర్ణాటక వారి వార్తా కథనం ధృవీకరిస్తుంది. ఇదే సంఘటనకు సంబంధించి TV9 కన్నడ ఒక వీడియో రిపోర్టు కూడా 2019లో ప్రచురించింది, దాన్ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
DK శివకుమార్ కర్ణాటక డిప్యూటీ సీఎంగా బాధ్యతలు స్వీకరించిన తర్వాత టిప్పు సుల్తాన్ సమాధిని సందర్శించారని చెప్పడానికి మాకు విశ్వసనీయ సమాచారం ఏదీ దొరకలేదు.
చివరిగా, కర్ణాటక డిప్యూటీ సీఎం DK శివకుమార్ టిప్పు సుల్తాన్ సమాధికి నివాళులు అర్పిస్తున్న పాత ఫోటో ఇటీవలదిగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఇసామియా బజారులో రెండు వర్గాల మధ్య జరిగిన గొడవ గురించి చేస్తున్న ప్రచారం తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 15, 2021
హైదరాబాద్ లోని  ఇసామియా బజారులో ఉన్న గణేష్ మండపం పైన కత్తులతో 20 మంది ముస్లింల దాడి అంటూ ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. మండపంపై పూజలో ఉన్న ఆడవాళ్లపై, మగవాళ్లపై, పిల్లలపై నెత్తులు పగలగొడుతూ దాడి చేశారని పోస్ట్ ద్వారా అంటున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇసామియా బజారులో ఉన్న గణేష్ మండపం పైన కత్తులతో 20 మంది ముస్లింలు దాడి చేసారు.
ఫాక్ట్: కాచిగూడ పోలీస్ స్టేషన్ ని FACTLY సంప్రదించినప్పుడు, పోస్టులో చెప్పినట్టుగా ఇసామియా బజారులో అటువంటి సంఘటన ఏదీ జరగలేదని వారు మాకు చెప్పారు. ఇసామియా బజారులో ఉన్న గణేష్ మండపం పైన కత్తులతో 20 మంది ముస్లింలు దాడి చేసారని ఎటువంటి వార్తా కథనాలు మాకు లభించలేదు. ఇసామియా బజారులో ఇద్దరు వ్యక్తులు (వినోద్ రాజ్ మరియు అబ్దుల్లా), వారి వర్గాలు గొడవ పడగా, ఇరువురికి గాయాలయ్యాయని ఈనాడు వార్తా పత్రిక తెలిపింది. కానీ, ఈ గొడవ వ్యక్తిగతంగా జరిగిందని, ఇసామియా బజారులో ఉన్న గణేష్ మండపంలో జరగలేదని, దాని సమీపంలో గొడవపడ్డారని కాచిగూడ పోలిస్ స్టేషన్ వారు FACTLY తో మాట్లాడినప్పుడు చెప్పారు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
కాచిగూడ పోలీస్ స్టేషన్, సుల్తాన్ బజార్ పోలీస్ స్టేషన్లను FACTLY సంప్రదించినప్పుడు, పోస్టులో చెప్పినట్టుగా ఇసామియా బజారులో అటువంటి సంఘటన ఏమి జరగలేదని వారు మాకు చెప్పారు. ఇసామియా బజారులో ఉన్న గణేష్ మండపం పైన కత్తులతో 20 మంది ముస్లింలు దాడి చేసారని ఎటువంటి వార్తా కథనాలు మాకు లభించలేదు.
ఈనాడు పత్రికలో, ఇసామియా బజారులో జరిగిన ఒక సంఘటన గురుంచి రిపోర్ట్ చేసారు. ఇసామియా బజారులో ఇద్దరు వ్యక్తులు (వినోద్ రాజ్ మరియు అబ్దుల్లా), వారి వర్గాలు గొడవ పడగా, ఇరువురికి గాయాలయ్యాయని తెలిపారు. “వారు తమ వర్గీయులతో వచ్చి పరస్పరం దాడులకు దిగారు. ఇరు వర్గాల ఫిర్యాదు మేరకు పోలీసులు కేసులను నమోదు చేసి దర్యాప్తు చేస్తున్నారు.” గణేష్ మండపంపైన కత్తులతో వచ్చి దాడి చేసినట్టు ఈ రిపోర్టులో లేదు.
ఇరు వర్గాల ఇచ్చిన ఫిర్యాదు మేరకు కాచిగూడ పోలీసులు కేసులు నమోదు చేసారు, వాటి FIR కాపీలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. 13 సెప్టెంబర్ 2021 రాత్రి 11:30 కి కోటి నుండి మోతీమార్కెట్ రోడ్ మీద ఇరువురికి (వినోద్ రాజ్ మరియు అబ్దుల్లా), వారి వర్గాలకు  గొడవ అవడంతో , తనపై దాడి చేసారని వినోద్ రాజ్, లేదు తమపై దాడి చేసారని ఆయుబ్ ఖాన్ అనే ఇద్దరు వ్యక్తులు పోలీసులకు FIR కాపీల్లో స్టేట్మెంట్లు ఇచ్చారు.
ఈ గొడవ వ్యక్తిగతంగా జరిగిందని, ఇసామియా బజారులో ఉన్న గణేష్ మండపంలో జరగలేదని, దాని సమీపంలో గొడవ పడ్డారని కాచిగూడ పోలిస్ స్టేషన్ వారు Factly తో మాట్లాడినప్పుడు చెప్పారు.
చివరగా, “ఇసామియా బజారులో ఉన్న గణేష్ మండపం పైన కత్తులతో 20 మంది ముస్లింల దాడి” అంటూ ఇలా షేర్ చేస్తున్న పోస్టు తప్పుదోవ పట్టించేదిగా ఉంది.

created: September 15, 2021


text:
ఇండోనేషియాలో లోయలో పడిపోయిన బస్సు వీడియోని మేఘాలయలో జరిగిన ఒక ప్రమాదం దృశాలు అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 6, 2023
మేఘాలయాలో ఒక లోయలో పడిపోయిన ఒక బస్సు దృశ్యాలు అని క్లెయిమ్ చేస్తూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో వైరల్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా ఈ క్లెయిమ్ వెనుక ఉన్న వాస్తవాలను తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: ఈ వీడియో మేఘాలయలో ఒక బస్సు లోయలో పడిపోయిన దృశ్యాలను చూపిస్తుంది.
ఫాక్ట్(నిజం): 7 మే 2023న టూరిస్ట్ బస్సు గుసి, టెగల్, సెంట్రల్ జావాలో లోయలో పడి ఇద్దరు వ్యక్తుల మరణానికి దారితీసినప్పుడు ఇండోనేషియాలో ఈ వీడియో తీశారు.  కావున, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
క్లెయిమ్ వెనుక ఉన్న నిజానిజాల్ని  తనిఖీ చేయడానికి, మేము వైరల్ వీడియో యొక్క కొన్ని కీఫ్రేమ్‌లను ఉపయోగించి ఆన్‌లైన్‌లో రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసాము. ఈ సెర్చ్ వల్ల, వైరల్ పోస్ట్‌లో ఉన్న వీడియో యొక్క దృశ్యాలు కలిగి ఉన్న ఒక ట్వీట్ మాకు దొరికింది. దాని ప్రకారం, ఇండోనేషియా దేశం, సెంట్రల్ జావాలోని టెగల్ నగరంలో ఒక 50 మంది ప్రయాణికులు ఉన్న బస్సు ఒక నదిలో పడిపోయింది.
🚨🇮🇩 #Indonesia: The moment a bus carrying 50 people plunged into a river in Tegal. The incident left one person dead and the rest of passengers are in hospital. pic.twitter.com/f1h51NbrWp
ఈ విషయాన్ని నిర్ధారించుకోవటానికి, తగిన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, ఈ సంఘటనపై  అనేక వార్తా కథనాలు లభించాయి.
వీటిని బట్టి ఈ సంఘటన 7 మే 2023న సెంట్రల్ జావాలో జరిగింది.  ఈ బస్సు Banten అనే ప్రదేశం నుండి Guciకి వెళ్తుండగా, డ్రైవర్ ఒక చోట పార్క్ చేసి బయటికి వెళ్ళినప్ప్పుడు ఈ సంఘటన జరిగింది. పార్క్ చేసినప్పుడు డ్రైవర్ ఇంజన్ ఆన్ చేసి ఉంచాడు, బస్సు ఇంజన్ వేడిగా ఉంచడానికి ఇలా చేసాడని ఈ వార్తా కథనంలో రాసారు. అయితే ఈ క్రమంలో 37 మంది ప్రయాణికులతో పార్క్ చేసి ఉన్న బస్సు పక్కనే ఉన్న లోయలో పడిపోయింది. ఈ ఘటనలో ఇద్దరు మృతి చెందారు. మీరు దీని గురించిన మరిన్ని వార్తా కథనాలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవవచ్చు.
చివరిగా, ఇండోనేషియాలో లోయలో పడిపోయిన బస్సు వీడియోని మేఘాలయలో జరిగిన ప్రమాదం అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఖలిస్తాన్ నినాదాలు చేస్తున్న ఈ ఊరేగింపుకి, పంజాబ్ ఎన్నికల ఫలితాలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 15, 2022
ఇటీవల పంజాబ్‌లో ఎన్నికలలో ఆప్ విజయం సాధించిన తెలిసిందే. ఐతే ఈ నేపథ్యంలోనే కొంత మంది సిక్కులు ఖలిస్తాన్ అనుకూల నినాదాలు చేస్తూ ఊరేగింపు నిర్వహిస్తున్న ఒక వీడియోని షేర్ చేస్తూ, ఈ ఊరేగింపు ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ (AAP) ఇటీవల జరిగిన పంజాబ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో గెలిచిన తర్వాత జరిగిందంటూ క్లెయిమ్ చేస్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల పంజాబ్ ఎన్నికలలో AAP విజయం తరువాత సిక్కులు ఖలిస్తాన్ నినాదాలు చేస్తూ ఊరేగింపు నిర్వహించిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం):  ఈ ఊరేగింపుకి పంజాబ్ ఎన్నికల ఫలితాలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. దీప్ సిద్దు మరణంపై అనుమానాలు వ్యక్తం చేస్తూ, ఎంక్వైరీ వేయాలని కోరుతూ అతని అభిమానులు 21 ఫిబ్రవరి 2022న బటిండాలో ఈ ఊరేగింపు నిర్వహించారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో ప్రజలు ఇటీవల కారు ప్రమాదంలో మరణించిన పంజాబీ నటుడు దీప్ సిద్దు ఫోటోలు ప్రదర్శిస్తుండడం గమనించొచ్చు. దీని ఆధారంగా గూగుల్‌లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా, ఇదే వీడియోని 22 ఫిబ్రవరి 2022న యూట్యూబ్‌లో చేసిన పోస్టు మాకు కనిపించింది. యూట్యూబ్ వీడియో వివరణలో ఈ ఊరేగింపు పంజాబ్‌లో బటిండాలో జరిగినట్టు పేర్కొన్నారు.
ఈ వివరాల ఆధారంగా గూగుల్‌లో వెతకగా ఈ ఊరేగింపుకు సంబంధించిన వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం దీప్ సిద్దు అభిమానులు అతని మరణంపై అనుమానాలు వ్యక్తం చేస్తూ, ఎంక్వైరీ వేయాలని కోరుతూ 21 ఫిబ్రవరి 2022న బటిండాలో ఒక ఊరేగింపు నిర్వహించారు. దీన్నిబట్టి, ఈ ఊరేగింపు పంజాబ్ ఎన్నికల ఫలితాలు వెలువడక ముందే జరిగిందని స్పష్టమవుతుంది.
ఈ ఊరేగింపుకి సంబంధించిన మరికొన్ని వీడియోలు ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ వీడియోలో ప్రజలు ఖలిస్తాన్ నినాదాలు చేస్తున్నప్పటికీ, ఈ ఊరేగింపుకి పంజాబ్ ఎన్నికల ఫలితాలకుగాని లేదా AAPకి  గానీ ఎటువంటి సంబంధంలేదు, ఎందుకంటే పంజాబ్ ఎన్నికల ఫలితాలు ఊరేగింపు జరిగిన తర్వాత మార్చ్ 10న వెలువడ్డాయి.
చివరగా, ఖలిస్తాన్ నినాదాలు చేస్తున్న ఈ ఊరేగింపుకి, పంజాబ్ ఎన్నికల ఫలితాలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు.


text:
పాత నిరసన వీడియోని బాలికల దినోత్సవం రోజు మహిళలు గుండు కొట్టించుకొని ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా నిరసన చేస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 25, 2022
జాతీయ బాలికల దినోత్సవం రోజున ఉత్తరప్రదేశ్ మహిళలు గుండ్లు కొట్టించుకొని యోగి ఆదిత్యనాథ్ ప్రభుత్వానికి, ప్రధాని నరేంద్ర మోదీకి వ్యతిరేకంగా నిరసన చేసిన దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో త్వరలో శాసనసభ ఎన్నికలు జరుగనున్న నేపథ్యంలో, ఈ పోస్టు సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: జాతీయ బాలికల దినోత్సవం రోజున ఉత్తరప్రదేశ్ మహిళలు గుండ్లు కొట్టించుకొని యోగి ఆదిత్యనాథ్ ప్రభుత్వానికి, ప్రధాని నరేంద్ర మోదీకి వ్యతిరేకంగా నిరసన చేస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది. ఈ వీడియో 2018లో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని శిక్షా మిత్ర కాంట్రాక్టు ఉపాధ్యాయులు నిర్వహించిన ఒక పాత నిరసన కార్యక్రమం దృశ్యాలని చూపిస్తుంది. యోగి ఆదిత్యనాథ్ ప్రభుత్వం తమ ఉద్యోగాలను క్రమబద్దీకరణ చేసి నెల జీతాలను పెంచాలని డిమాండ్ చేస్తూ శిక్షా మిత్ర ఉపాధ్యాయులు ఈ నిరసన కార్యక్రమాన్ని చేపట్టారు. ఈ నిరసన కార్యక్రమం ఇటీవల జాతీయ బాలికల దినోత్సవం నాడు చోటుచేసుకోలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలతో ఉన్న ఫోటోని ‘ది టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా’ వార్తా సంస్థ 26 జూలై 2018 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌లో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఉత్తరప్రదేశ్ శిక్షా మిత్ర కాంట్రాక్టు ఉపాధ్యాయులు తమ ఉద్యోగాలని క్రమబద్దీకరణ చేయాలని డిమాండ్ చేస్తూ నిరసన తెలుపుతున్న దృశ్యాలని ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. లక్నో నగరంలో జరిగిన ఈ నిరసన కార్యక్రమంలో పురుషులు అలాగే, స్త్రీ శిక్షా మిత్ర ఉపాధ్యాయులు గుండ్లు కొట్టించుకొని యోగి ఆదిత్యనాథ్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా నిరసన చేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు.
2018లో శిక్షా మిత్ర ఉపాధ్యాయులు వ్యతిరేకంగా నిర్వహించిన ఈ నిరసన కార్యక్రమానికి సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన మరికొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్ మరియు వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
2014లో అఖిలేష్ నాయకత్వంలోని ఉత్తర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం శిక్షా మిత్ర కాంట్రాక్టు ఉపాధ్యాయులు ఉద్యోగాలని క్రమబద్దికరించి వారి నెల జీతాన్ని పెంచింది. అయితే, 2017లో సుప్రీంకోర్టు శిక్షామిత్రలను శాశ్వత ఉపాధ్యాయులుగా నియమించడాన్ని రద్దు చేసింది.  ఉపాధ్యాయ అర్హత పరీక్ష (TET)లో ఉత్తీర్ణులైతే తప్ప కాంట్రాక్టు ఉద్యోగాలను ప్రభుత్వ ఉద్యోగాలుగా నియమించకూడదని సుప్రీం కోర్టు ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వాన్ని ఆదేశించింది. అప్పటి నుండి శిక్షా మిత్ర ఉపాధ్యాయులు తమ ఉద్యోగాలని క్రమబద్ధీకరించాలని డిమాండ్ చేస్తూ యోగి ఆదిత్యనాథ్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా నిరసన చేపడుతూనే ఉన్నారు.  ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో శిక్షా మిత్ర ఉపాధ్యాయులు యోగి ఆదిత్యనాథ్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా చేసిన ఒక పాత నిరసన కార్యక్రమానికి సంబంధించిందని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ఉత్తరప్రదేశ్‌లో శిక్షా మిత్ర ఉపాధ్యాయులు నిర్వహించిన పాత నిరసన వీడియోని జాతీయ బాలికల దినోత్సవం రోజున ఉత్తరప్రదేశ్ మహిళలు గుండ్లు కొట్టించుకొని యోగి ఆదిత్యనాథ్ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా నిరసన చేస్తున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
కాంగ్రెస్ అభ్యర్థులలో 33 మంది తమతో రెగ్యులర్‌గా టచ్‌లో ఉన్నారని కేటీఆర్ వ్యాఖ్యలు చేసినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ ‘దిశ’ వార్తా కథనం ఫేక్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 24, 2023
కాంగ్రెస్ అభ్యర్థులలో 33 మంది తమతో రెగ్యులర్‌గా టచ్‌లో ఉన్నారని కేటీఆర్ వ్యాఖ్యలు చేశారని రిపోర్ట్ చేస్తూ ‘దిశ’ వార్తా పబ్లిష్ చేసిన కథనమంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో బాగా షేర్ అవుతోంది. కాంగ్రెస్ పార్టీలో ఈ 33 మంది అభ్యర్థులకి సీట్లు ఇప్పించి, ఆర్థిక సహాయం చేస్తున్నది తామే అని, గెలిచిన వెంటనే ఈ 33 మంది మూకుమ్మడిగా బీఆర్ఎస్ పార్టీలో చేరుతారని కేటీఆర్ వ్యాఖ్యలు చేసినట్టుగా ఈ వార్తా కథనం రిపోర్ట్ చేసింది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కాంగ్రెస్ అభ్యర్థులలో 33 మంది తమతో రెగ్యులర్‌గా టచ్‌లో ఉన్నారని కేటీఆర్ వ్యాఖ్యలు చేసినట్టుగా ‘దిశ’ వార్తా కథనం.
ఫాక్ట్ (నిజం):  పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలోని కథనాన్ని ‘దిశ’ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేయలేదు. సోషల్ మీడియాలో తమ పేరుతో వైరల్ చేస్తున్న ఈ వార్తా కథనం ఫేక్ అని ‘దిశ’ వార్తా సంస్థ ఫేస్‌బుక్ పోస్ట్ ద్వారా స్పష్టం కూడా చేసింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన కథనాన్ని ‘దిశ’ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిందా? లేదా? అని తెలుసుకునేందుకు ‘దిశ’ వార్తా సంస్థ వెబ్సైటులో వెతికితే, కేటీఆర్‌కు సంబంధించి అటువంటి వార్తా కథనమేదీ ‘దిశ’ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేయలేదని తెలిసింది. కాంగ్రెస్ పార్టీలోని 33 మంది అభ్యర్థులు తమతో టచ్‌లో ఉన్నారని కేటీఆర్ వ్యాఖ్యలు చేసినట్టుగా ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ ఇప్పటివరకు రిపోర్ట్ చేయలేదు.
సోషల్ మీడియాలో తమ పేరుతో వైరల్ అవుతున్న ఈ వార్తా కథనానికి సంబంధించి ‘దిశ’ సంస్థ స్పష్టతనిచ్చింది. “ఈ వార్త దిశ డైనమిక్  లో రాలేదు. ఇది ఫేక్ వార్త దీనిని నమ్మకండి”, అని ‘దిశ’ వార్తా సంస్థ ఫేస్‌బుక్ పోస్ట్ ద్వారా స్పష్టం చేసింది.
చివరగా, కాంగ్రెస్ అభ్యర్థులలో 33 మంది తమతో రెగ్యులర్‌గా టచ్‌లో ఉన్నారని కేటీఆర్ వ్యాఖ్యలు చేసినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ దిశ వార్తా కథనం ఫేక్.

created: November 24, 2023


text:
పవన్ కళ్యాణ్ వాలంటీర్లకు వ్యతిరేకంగా చేసిన వ్యాఖ్యలకు సంబంధించి అచ్చెన్నాయుడు విడుదల చేసిన బహిరంగ లేఖగా షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటో ఫేక్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 14, 2023
జనసేన అధినేత పవన్ కళ్యాణ్  ఆంధ్ర ప్రదేశ్ వాలంటీర్లు మరియు సచివాలయ ఉద్యోగులకు సంబంధించి చేసిన వ్యాఖ్యలను చూస్తుంటే అతను మానసిక రుగ్మతతో బాధపడుతున్నట్లుగా కనిపిస్తున్నాడని, అతను చేసిన వ్యాఖ్యలకు తెలుగు దేశం పార్టీకి (టీడీపీ) ఎటువంటి సంబంధం లేదని టీడీపీ నాయకుడు అచ్చెన్నాయుడు ఇటీవల ఒక లేఖ విడుదల చేసినట్టు సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో బాగా షేర్ అవుతోంది. వైసీపీ ప్రభుత్వం ప్రారంభించిన వాలంటీర్ల వ్యవస్థ ప్రజల దగ్గర సమాచారాన్ని సేకరించి అమ్మాయిలను ట్రాప్ చేసి హ్యూమన్ ట్రాఫికింగ్ నేరాలకు సహాయపడుతున్నారని పవన్ కళ్యాణ్ ఇటీవల ఏలూరులో జరిగిన వారాహి యాత్ర ర్యాలీలో వ్యాఖ్యలు చేసిన నేపథ్యంలో, టీడీపీ నేత అచ్చెన్నాయుడు ఈ బహిరంగ లేఖను విడుదల చేసినట్టు సోషల్ మీడియాలో పోస్టులు పెడుతున్నారు. అంతేకాదు, తాను అధికారంలోకి వస్తే సచివాలయ ఉద్యోగులను తొలగిస్తానని పవన్ కళ్యాణ్ ఇటీవల వ్యాఖ్యలు చేసినట్టు దిశ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన వార్తా కథనం స్క్రీన్ షాట్ కూడా సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులలో ఎంతవరకు నిజముందో తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: పవన్ కళ్యాణ్ వాలంటీర్లు మరియు సచివాలయ ఉద్యోగులకు వ్యతిరేకంగా చేసిన వ్యాఖ్యాలకు సంబంధించి అచ్చెన్నాయుడు విడుదల చేసిన లేఖ మరియు దిశ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన కథనం యొక్క స్క్రీన్ షాట్లు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పవన్ కళ్యాణ్ వాలంటీర్లకు వ్యతిరేకంగా చేసిన వ్యాఖ్యలకు సంబంధించి తాను విడుదల చేసినట్టుగా సోషల్ మీడియాలో ప్రచారం చేస్తున్న ఈ లేఖ ఫేక్ అని అచ్చెన్నాయుడు స్పష్టం చేశారు. అలాగే, పవన్ కళ్యాణ్ తాను అధికారంలోకి వస్తే సచివాలయ ఉద్యోగులను తీసేస్తానని వ్యాఖ్యానించినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న కథనాన్ని తమ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదని దిశ వార్తా సంస్థ కూడా స్పష్టం చేసింది. కావున, ఈ పోస్టులలో చేస్తున్న క్లెయింలు తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించి పవన్ కళ్యాణ్‌కు వ్యతిరేకంగా అటువంటి లేఖ ఏదైనా అచ్చెన్నాయుడు ఇటీవల విడుదల చేశారా అని వెతికితే, సోషల్ మీడియాలో ప్రచారంలో చేస్తున్న లేఖకు సంబంధించి స్పష్టతనిస్తూ అచ్చెన్నాయుడు 13 జులై 2022 నాడు తన ఫేస్‌బుక్ పేజీలో ఒక పోస్ట్ పెట్టినట్టు తెలిసింది. సోషల్ మీడియాలో ప్రచారం చేస్తున్న ఈ లేఖను తాను వ్రాయలేదని అచ్చెన్నాయుడు ఈ పోస్టులో స్పష్టం చేశారు.
వాలంటీర్లకు సంబంధించి పవన్ కళ్యాణ్ చేసిన వ్యాఖ్యలకు ఇటీవల టీడీపీ అధినేత నారా చంద్రబాబు స్పందిస్తూ, “వాలంటీర్లు పౌరసేవకు పరిమితం కాకుండా రాజకీయాల్లో జోక్యం చేసుకుంటే మాత్రం కుదరదని స్పష్టం చేశారు. వ్యక్తిగత సమాచారాన్ని వాలంటీర్లు సేకరించడం ద్రోహమని, దీనివల్ల చాలా ప్రమాదం పొంచి ఉందని ఆందోళన వ్యక్తం చేశారు.” టీడీపీ అధికారంలోకి వస్తే వాలంటీర్లు సమాజాసేవకు మాత్రమే పరిమితం చేస్తామని చంద్రబాబు తెలిపారు.
పవన్ కళ్యాణ్ వాలంటీర్ల గురించి చేసిన వ్యాఖ్యలకు సంబంధించి ఆంధ్రప్రదేశ్ లోక్‌సభ సభ్యుడు టీడీపీ నేత కేశినేని నాని స్పందిస్తూ, వాలంటీర్లు రాజకీయాలకు అతీతంగా పనిచేయాలని కోరారు. వాలంటీర్లలో కొందరు చెడ్డ వాళ్లు ఉంటే వాలంటీర్ వ్యవస్థ మొత్తాన్ని తప్పుపట్టడం సబబు కాదని, ప్రజల కోసం పనిచేసి, ప్రజలకు మంచి చేసే వ్యవస్థలను టీడీపీ స్వాగతిస్తుందని కేశినేని నాని వ్యాఖ్యానించినట్టుగా పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి.
అలాగే, పవన్ కళ్యాణ్ తాను అధికారంలోకి వస్తే సచివాలయ ఉద్యోగులను తీసేస్తానని తాము రిపోర్ట్ చేసినట్టుగా సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్న కథనం ఫేక్ అని, ఆ కథానాన్ని తమ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదని దిశ వార్తా సంస్థ స్పష్టం చేసింది.
చివరగా, పవన్ కళ్యాణ్ వాలంటీర్లకు వ్యతిరేకంగా చేసిన వ్యాఖ్యలకు సంబంధించి అచ్చెన్నాయుడు విడుదల చేసిన బహిరంగ లేఖ అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటో ఫేక్.


text:
ఎక్స్-రేలో బతికున్న బొద్దింక కనిపించినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 8, 2021
ఒక పేషెంట్ ఛాతి ఎక్స్-రే తీయించుకుంటే అందులో బతికున్న బొద్దింక కనిపించింది, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. ‘ఒక వ్యక్తి తనకు ఛాతీలో నొప్పిగా వుందని డాక్టర్ దగ్గరకు వెళ్ళాడు. డాక్టర్ ఎక్స్-రే తీసుకురమ్మన్నాడు. ఆ వ్యక్తి ఎక్స్-రే తీసుకువచ్చాడు. అది చూసిన డాక్టర్, నీ ఊపిరితిత్తులలో బతికున్న కాక్రోచ్ వుంది. దానిని సర్జరీ చేసి తీయాలి. ఆ సర్జరీ ఇక్కడ చేయలేరు అమెరికాకి వెళ్ళాల్సిందే అన్నాడు. ఆ వ్యక్తి అమెరికాకి వెళ్ళాడు. అక్కడ పరీక్ష చేసిన డాక్టర్లు కాక్రోచ్ ని ఊపిరితిత్తుల్లో కాదు, నీకు ఎక్స్-రే తీసిన మెషీన్లో వుంది, నీకు గ్యాస్ట్రిక్ ప్రాబ్లెమ్ అంతే అని పంపించేశారు’, అని ఈ పోస్టులో తెలిపారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పేషెంట్ ఛాతి ఎక్స్-రేలో బతికున్న బొద్దింక కనిపించిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది. ఈ ఫోటో కనీసం 2018 నుండి సోషల్ మీడియాలో వివిధ దేశాలకు జత చేస్తూ షేర్ చేస్తున్నారు. సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న ఈ ఫోటో ఫేక్ అని కంబోడియా ఆరోగ్య మంత్రుత్వ శాఖ కూడా స్పష్టం చేసింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలతో పోలి ఉన్న ఫోటోలని కనీసం 2018 నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ పోస్టులని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ఫోటోని 2018లో ముఖ్యంగా కంబోడియా దేశస్థులు ఖ్మేర్ భాషలో షేర్ చేసారు. కంబోడియా ప్రే వెంగ్ ప్రోవిన్సయాల్ హాస్పిటల్‌లో చికిత్స పొందుతున్న ఒక పేషెంట్, ఛాతి ఎక్స్-రేలో బతికున్న బొద్దింక వచ్చిందని భారత దేశానికి చికిత్స కోసం వెళ్ళగా, భారత డాక్టర్లు అతనితో బొద్దింక నీ ఊపిరితిత్తుల్లో కాదు, నీకు ఎక్స్-రే తీసిన మెషీన్లో ఉందని పేర్కొన్నట్టు ఈ పోస్టులలో తెలిపారు. ఈ ఫోటోని కంబోడియా దేశానికి చెందిన పలు మీడియా సంస్థలు కూడా షేర్ చేసాయి.
అయితే, సోషల్ మీడియాలో వైరల్ చేసిన ఈ ఫోటోపై కంబోడియా ఆరోగ్య మంత్రుత్వ శాఖ స్పష్టతనిస్తూ ఒక ప్రెస్ రిలీజ్ జారి చేసిందని ‘Khmer Times’ న్యూస్ సంస్థ 23 ఏప్రిల్ 2018 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న ఈ ఎక్స్-రే ఫోటో ఫేక్ అని కంబోడియా ఆరోగ్య మంత్రుత్వ శాఖ స్పష్టం చేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్ రిపోర్ట్ చేసింది. ఈ ఫోటోని మొట్టమొదట షేర్ చేసిన కంబోడియా మీడియా సంస్థ ‘Merl Komsan’, ఈ ఫోటోని కేవలం సరదా కోసం సృష్టించిందని, ఒక ఆర్టికల్‌లోని ఫోటోని మరియు ఒక ఫేస్‌బుక్ పేజిలోని ఫోటోని జత చేస్తూ ఈ ఫోటోని రూపొందించామని ఒప్పుకున్నట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. ఈ ఫోటోకి సంబంధించి ‘Merl Komsan’ మీడియా సంస్థ, కంబోడియా ప్రభుత్వాన్ని, కంబోడియా ప్రజలని క్షమాపణ కోరినట్టు ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు.
ఈ ఫేక్ ఫోటోకి సంబంధించి కంబోడియా ఆరోగ్య మంత్రుత్వ శాఖ ఇచ్చిన స్పష్టతను రిపోర్ట్ చేస్తూ మరికొన్ని కంబోడియా న్యూస్ సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసాయి. ఆ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినదని చెప్పవచ్చు.
ఇదివరకు, ఇవే దృశ్యాలతో పోలి ఉన్న మరొక ఎడిటెడ్ ఫోటోని, ఎక్స్-రేలో బతికున్న బొద్దింక కనిపించిందంటూ సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసినప్పుడు, FACTLY దానికి సంబంధించి ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. ఆ ఆర్టికల్‌ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, ఎక్స్-రేలో బతికున్న బొద్దింక కనిపించినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది.

created: November 8, 2021


text:
ఈ CAA మద్దతు ర్యాలీ అస్సాంలో జరిగింది, తమిళనాడులో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 8, 2020
‘తమిళనాడు చరిత్రలోనే (CAB కు మద్దత్తుగా) అతి భారీ ర్యాలి నిర్వహించిన తమిళనాడు జాతీయవాదులు … ఈ ర్యాలికి వచ్చిన జనాన్ని చూసి #DMK పార్టీ కి మతిపోయింటాది’ అంటూ ఒక ర్యాలీ ఫోటోని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
CAA కు మద్దతుగా తమిళనాడులో నిర్వహించిన ర్యాలీ యొక్క ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): అస్సాంలో CAA కు మద్దతుగా నిర్వహించిన ర్యాలీ యొక్క ఫోటోని పెట్టి, తమిళనాడు లో నిర్వహించిన ర్యాలీ ఫోటో అని ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే ఫోటోని బీ.ఎల్.సంతోష్ (బీజేపీ నేషనల్ జనరల్ సెక్రటరీ) కూడా తన ట్విట్టర్ అకౌంట్ లో పోస్ట్ చేసినట్టుగా చూడవొచ్చు. ఆ ఫోటో అస్సాంలో CAA కు మద్దతుగా నిర్వహించిన ర్యాలీ కి సంబంధించిన ఫోటోగా ఆ ట్వీట్ లో చదవొచ్చు. అదే ఫోటోని అస్సాం బీజేపీ మంత్రి హిమంత్ బిస్వ శర్మ కూడా ట్వీట్ చేసినట్టుగా చూడవొచ్చు. తమిళనాడు లో CAA కు మద్దతుగా బీజేపీ పార్టీ ర్యాలీ నిర్వహించింది, కానీ పోస్ట్ లోని ఫోటో తమిళనాడు ర్యాలీకి సంబంధించింది కాదు.
చివరగా, పోస్టులోని ఫోటో అస్సాంలో CAA కు మద్దత్తుగా నిర్వహించిన ర్యాలీకి సంబంధించింది.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 8, 2020


text:
నారా లోకేష్ కాన్వాయ్‌లో ఎనిమిది కోట్ల నగదు దొరికిందంటూ డిజిటల్‌గా ఎడిట్ చేసిన వీడియోను షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 26, 2024
నోట్ల కట్టలతో పట్టుబడ్డ నారా లోకేష్ అంటూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతూ ఉంది (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). ‘ఎన్నికల సందర్భంగా పోలీసులు జరిపిన తనిఖీలలో లోకేష్ కాన్వాయ్‌లో ఎనిమిది కోట్ల నగదు దొరికాయని’ న్యూస్ రీడర్ వార్త చదువుతున్నట్టు ఈ వీడియోలో పోలీసులు లోకేష్ కాన్వాయ్ తనిఖీ చేస్తున్న దృశ్యాలు చూడొచ్చు. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకు సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పోలీసులు జరిపిన తనిఖీలలో నారా లోకేష్ కాన్వాయ్‌లో ఎనిమిది కోట్ల నగదు దొరికింది.
ఫాక్ట్(నిజం): ఎన్నికల కోడ్ నేపథ్యంలో పోలీసులు పలు సార్లు నారా లోకేష్ కాన్వాయ్‌ను తనిఖీ చేసారు. ఐతే ఈ తనిఖీలలో డబ్బులు/అభ్యంతరకర వస్తువులేవి దొరకలేదు. ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న వీడియోలో రెండు వేరువేరు ఘటనలకు సంబంధించిన ఆడియో రిపోర్ట్‌లను డిజిటల్‌గా జోడించి రూపొందించారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఎన్నికల కోడ్ అమలులోకి వచ్చిన నేపథ్యంలో నారా లోకేష్ కాన్వాయ్‌ను పోలీసులు పలు సార్లు తనిఖీలు చేసిన వార్త నిజమే అయినప్పటికీ, ఈ తనిఖీలలో లోకేష్  కాన్వాయ్‌లో డబ్బులు దొరికాయన్న వార్తలో ఎలాంటి నిజం లేదు. కాగా ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న వీడియో డిజిటల్‌గా ఎడిట్ చేసింది.
ముందుగా షేర్ అవుతున్న ఈ వీడియోలో రెండు భిన్నమైన ఆడియోలను గమనించవచ్చు. ఇందులోని మొదటి ఆడియోలో ‘TDP యువనేత నారా లోకేష్  కారును పోలీసులు తనిఖీ చేసారు, ఉండవల్లి కరకట్ట సమీపంలో లోకేష్ కాన్వాయ్‌ను ఆపి తనిఖీలు జరిపారు’  అంటూ మహిళా న్యూస్ రీడర్ వార్త చదువుతుండడం గమనించవచ్చు. ఐతే దీని ఆధారంగా ఈ వార్తలకు సంబంధించిన రిపోర్ట్స్ కోసం యూట్యూబ్‌లో వెతకగా ఇదే ఆడియోతో ఉన్న లోకేష్ కాన్వాయ్ తనిఖీ ఘటనకు సంబంధించిన ABN వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది.
ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న దృశ్యాలు ఈ రిపోర్ట్ నుండి సేకరించినవే. ఐతే ఈ కథనంలో ఇది ఒక సాధారణ తనిఖీ అని, లోకేష్ పోలీసులకు పూర్తిగా సహకరించారని, తనిఖీల్లో లోకేష్ కాన్వాయ్‌లో డబ్బులు/అభ్యంతరకర వస్తువులేవీ దొరకలేదని రిపోర్ట్ చేసారు.
కాగా వైరల్ అవుతున్న వీడియోలోని రెండో ఆడియోకు సంబంధించి యూట్యూబ్‌లో వెతకగా అక్టోబర్ 2022లో హైదరాబాద్‌లో ఎనిమిది కోట్ల హవాల డబ్బు పట్టుకున్న వార్తకు సంబంధించిన ETV Telangana రిపోర్ట్ మాకు కనిపించింది. వైరల్ అవుతున్న వీడియోలో ఉన్నట్టే ఈ కథనంలో న్యూస్ రీడర్ ‘సుమారు ఎనిమిది కోట్ల రూపాయలకు పైగా నగదు పట్టుబడింది’ అంటూ వార్తను చదువుతూ ఉంటుంది.
దీన్నిబట్టి రెండు వేరువేరు ఘటనలకు సంబంధించిన వార్తా కథనాలలోని ఆడియోలను డిజిటల్‌గా అతికించి నారా లోకేష్ కాన్వాయ్‌లో డబ్బులు దొరికినట్టు చిత్రీకరించారని స్పష్టమవుతుంది. కాగా నారా లోకేష్ కాన్వాయ్‌ను పోలీసులు పలు సార్లు తనిఖీలు చేయడంతో అయన అసహనం వ్యక్తం చేసినట్టు వార్తా కథనాలు రిపోర్ట్ చేసాయి (ఇక్కడ, ఇక్కడ & ఇక్కడ). కానీ, అయన కాన్వాయ్‌లో డబ్బు దొరికినట్టు మాత్రం ఎలాంటి రిపోర్ట్స్ లేవు.
చివరగా, నారా లోకేష్ కాన్వాయ్‌లో ఎనిమిది కోట్ల నగదు దొరికిందంటూ డిజిటల్‌గా ఎడిట్ చేసిన వీడియోను షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో వైసీపీ గెలుస్తుందని ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో పేరుతో షేర్ అవుతున్న ఈ రిపోర్ట్ ఫేక్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 12, 2024
2024 పార్లమెంట్‌తో పాటు ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీకి కూడా ఎన్నికలు జరుగనున్న నేపథ్యంలో ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో సర్వే అంటూ ఓ రిపోర్ట్ సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది (ఇక్కడ, ఇక్కడ & ఇక్కడ). 2024 ఆంధ్ర ప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో వైసీపీకి 118-124 సీట్లు వస్తాయని, ఎన్డీయే కూటమికి 48-51 సీట్లు వస్తాయని, కాంగ్రెస్ 0-1 సీటు గెలిచే అవకాశం ఉన్నట్లు ఈ సర్వే రిపోర్టులో ఉంది. అలాగే ఈ రిపోర్ట్‌కు సంబంధించిన వార్తను ఈటీవీ ప్రచురించినట్టు ఒక వీడియో రిపోర్ట్ కూడా విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ రిపోర్ట్‌లకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో వైసీపీకి 118-124 సీట్లు వస్తాయి – ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో సర్వే రిపోర్ట్ ; ఈ రిపోర్ట్‌కు సంబంధించి ఈటీవీ ప్రచురించిన వార్తా కథనం.
ఫాక్ట్(నిజం): ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు సంబంధించి సర్వే నిర్వహించినట్టు ఎలాంటి అధికారిక ఆధారాలు లేవు. గతంలో తెలంగాణ ఎన్నికల సమయంలో కూడా ఇలానే ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో పేరుతో షేర్ అయిన రిపోర్ట్స్ ఫేక్ అని వార్తా సంస్థలు నిర్ధారించాయి. ఇదిలా ఉండగా ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో సర్వేకు సంబంధించిన వార్తను తాము ప్రసారం చేయలేదని ఈటీవీ స్పష్టం చేసింది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ముందుగా కేంద్ర హోం మంత్రిత్వ శాఖ ఆద్వర్యంలోని ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు సంబంధించి సర్వే నిర్వహించినట్టు ఎటువంటి అధికారిక రిపోర్ట్స్ మాకు దొరకలేదు. సాధారణంగా ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో గతంలో ఇలా ఎన్నికల సర్వే నిర్వహించినట్టు కూడా మాకు ఎలాంటి ఉదాహరణలు లభించలేదు.
పైగా ప్రస్తుతం ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో పేరుతో షేర్ అవుతున్న రిపోర్ట్‌ను పరిశీలిస్తే కొన్ని పొరపాట్లు గమనించవచ్చు.  ఆ రిపోర్ట్ 10 ఏప్రిల్ 2024 నాడు విడుదలైనట్టు ఉండగా ఈ సర్వే యొక్క పూర్తి వివరాలు 08 ఏప్రిల్ 2024 నాడు విడుదల చేయనున్నట్టు రిపోర్ట్ చేసారు. సాధారణంగా ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో లాంటి సంస్థ ఇలాంటి పొరపాట్లు చేయవు.
ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న ఆంధ్రప్రదేశ్ సర్వే నిజమని నమ్మించడానికి 2023 నవంబర్‌లో జరిగిన తెలంగాణ అసెంబ్లీ ఎన్నికల సందర్భంలో కూడా ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో ఇలాంటి సర్వే నిర్వహించినట్టు మరొక రిపోర్ట్‌ను కూడా షేర్ చేస్తున్నారు. తెలంగాణ ఎన్నికల ఫలితాలు కూడా సర్వే చెప్పినట్టే వచ్చాయని చెప్పే ఉద్దేశంతో ఇలా చేసారు.
ఐతే తెలంగాణ ఎన్నికలకు సంబంధించి కూడా ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో ఎలాంటి సర్వే నిర్వహించలేదు. అప్పట్లో ఈ రిపోర్ట్ సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అయినప్పుడు ఇది ఫేక్ రిపోర్ట్ అని, ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో ఈ రిపోర్ట్ విడుదల చేయలేదని చెప్తూ పలు వార్తా సంస్థలు స్పష్టం చేసాయి. పైగా ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో పేరుతో ఉన్న ఈ రిపోర్ట్‌లో RAW లోగోను ముద్రించారు. దీన్నిబట్టి ఈ రిపోర్ట్ ఫేక్ అని స్పష్టమవుతుంది.
ఇదిలా ఉండగా ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో సర్వే రిపోర్ట్‌ను ఈటీవీ రిపోర్ట్ చేసినట్టు షేర్ అవుతున్న వీడియో కూడా ఫేక్. దీనిని డిజిటల్‌గా మార్ఫ్ చేసి రూపొందించారు. ఈ వీడియో వైరల్ అవుతుండడంతో ఈ కథనాన్ని తాము ప్రసారం చేయలేదని ఈటీవీ స్పష్టం చేసింది. ఇదే అంశంపై పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేసినట్టు కూడా తెలిపింది. వీటన్నిటి బట్టి ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్నవన్నీ ఫేక్ రిపోర్ట్స్ అని స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, 2024 ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో వైసీపీ గెలుస్తుందని ఇంటెలిజెన్స్ బ్యూరో పేరుతో షేర్ అవుతున్న ఈ రిపోర్ట్ ఫేక్.


text:
ICSకు రాజీనామా చేస్తూ సుభాష్ చంద్ర బోస్ రాసినదంటూ షేర్ చేస్తున్న ఈ లేఖలో ఉన్నది బోస్ చేతిరాత కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 24, 2023
నేతాజీ సుభాష్ చంద్ర బోస్ చేతిరాతను పొగిడే క్రమంలో, బోస్ సివిల్ సర్వీస్‌కు రాజీనామా చేస్తూ తన స్వహస్తాలతో రాసిన లేఖ అంటూ ఒక ఫోటోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ లేఖలోని చేతిరాతను బోస్‌కు ఆపాదిస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: సుభాష్ చంద్ర బోస్ సివిల్ సర్వీస్‌కు రాజీనామా చేస్తూ తన స్వహస్తాలతో రాసిన లేఖ.
ఫాక్ట్(నిజం): వైరల్ అవుతున్న లేఖలోని విషయం నిజమే అయినప్పటికీ, అది బోస్ స్వహస్తాలతో రాసింది కాదు. అది టెక్నాలజీ ఉపయోగించి రూపొందించారు. బోస్ రాసిన అసలు లేఖ నేషనల్ ఆర్కైవ్స్ లో అందుబాటులో ఉంది. ఈ లేఖలో బోస్ చేతిరాత భిన్నంగా ఉండడం చూడొచ్చు. అలాగే బోస్ చేతిరాతను ద్రువీకరించే విధంగా బోస్ రాసిన అనేక లేఖల్ని ప్రభుత్వం అందుబాటులోకి తెచ్చింది. వీటిలో కూడా బోస్ చేతిరాత వైరల్ అవుతున్న లేఖలోని రాతతో పోలిస్తే చాలా భిన్నంగా ఉంటుంది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
నేతాజీ సుభాష్ చంద్ర బోస్ ఏప్రిల్ 1921లో ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్ (ICS)కు రాజీనామా చేశారు. ICS ప్రొబేషనర్ల జాబితా నుండి తన పేరును తొలగించాలని కోరుతూ బోస్, అప్పటి సెక్రటరీ ఆఫ్ స్టేట్ ఫర్ ఇండియా అయిన ఈ. ఎస్. మోంటాగుకు తన స్వహస్తాలతో లేఖ రాసారు. ఐతే వైరల్ పోస్టులో షేర్ చేసింది బోస్ తన స్వహస్తాలతో రాసిన లేఖ కాదు. అది టెక్నాలజీ ఉపయోగించి రూపొందించిన లేఖ. కాకపోతే ఈ లేఖలో ఉన్న సమాచారం మరియు బోస్ తన స్వహస్తాలతో రాసిన లేఖలోని సమాచారం ఒకటే.
నేతాజీ స్వహస్తాలతో రాసిన లేఖ :
ఇండియన్ సివిల్ సర్వీస్‌కు రాజీనామా చేస్తూ నేతాజీ తన స్వహస్తాలతో రాసిన లేఖ నేషనల్ ఆర్కైవ్స్ లో అందుబాటులో ఉంది. భారత మాజీ దౌత్యవేత్త నిరుపమ మీనన్ రావు నేషనల్ ఆర్కైవ్స్ నుండి సేకరించిన బోస్ లేఖ యొక్క నకలు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ లేఖలో బోస్ చేతిరాత భిన్నంగా ఉండడం చూడొచ్చు.
And here's the facsimile copy of Netaji's resignation letter frm the ICS.Courtesy National Archives India. pic.twitter.com/qHQ9aLpvBd
అంతకు ముందు మొదటిసారిగా కృష్ణ బోస్ రాసిన ‘ఇతిహాసర్ సంధానే’ అనే పుస్తకంలో ICSకు రాజీనామా బోస్ రాసిన ఈ లేఖను ప్రచురించాడు.
బోస్ చేతిరాత ద్రువీకరించే ఇతర లేఖలు :
బోస్ పలు సందర్భాలలో తన స్వహస్తాలతో రాసిన లేఖలు కొన్ని నేషనల్ ఆర్కైవ్స్ మరియు ఇండియా కల్చర్ వెబ్సైట్‌లో అందుబాటులో ఉన్నాయి. వాటిలో కొన్ని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ లేఖలలో బోస్ చేతిరాత వైరల్ లేఖలో కన్నా చాలా భిన్నంగా ఉండడం గమనించవచ్చు.
గతంలో కూడా ఇలాగే ఒక లేఖ వైరల్ అయ్యింది :
గతంలో కూడా విక్టోరియా మెమోరియల్ హాల్ బోస్ ICSకు రాజీనామా చేస్తూ రాసిన లేఖ అంటూ ఒక లేఖను ప్రదర్శించింది. అప్పుడు బోస్ వారసులు ఈ లేఖ బోస్ స్వహస్తాలతో రాసింది కాదంటూ వ్యతిరేకించారు (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). బోస్ రాసిన లేఖ లండన్‌లోని ఇండియా ఆఫీస్ ఆఫ్ రికార్డ్స్‌లో అందుబాటులో ఉందని, అక్కడి నుండి తాము సేకరించి నేతాజీ భవన్‌లో ప్రదర్శించినట్టు కూడా వారు తెలిపారు. వీటన్నిటి బట్టి వైరల్ అవుతున్న లేఖలోని విషయం నిజమే అయినప్పటికీ అది బోస్ స్వహస్తాలతో రాసింది కాదని స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, ఈ లేఖలో చెప్తున్న విషయం నిజమే అయినప్పటికి, లేఖలో ఉన్నది బోస్ చేతిరాత కాదు. ఇది టెక్నాలజీ ఆధారంగా రూపొందించిన లేఖ.

created: January 24, 2023


text:
భారీ గుంతలతో ఉన్న ఈ రోడ్డు ఆంధ్రప్రదేశ్‌కు చెందినది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 11, 2022
వై.ఎస్.జగన్ ముఖ్యమంత్రి అయిన తర్వాత ఆంధ్రప్రదేశ్లో రహదారుల పరిస్థితి ఎంత దారుణంగా ఉందో చెప్తూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. ఈ వీడియోలో భారీ గుంతలతో ఉన్న రోడ్డు పైన లారీలు ప్రమాదకరంగా వెళ్ళడం చూడవచ్చు. ఇందులో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వై. ఎస్ జగన్ ముఖ్యమంత్రి అయిన తర్వాత ఆంధ్ర ప్రదేశ్లో రోడ్ల పరిస్థితిని చూపుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో 06 నవంబర్ 2019లో యూట్యూబ్లో అప్లోడ్ చేసిన ఎక్కువ నిడివి గల వీడియో నుంచి తీసుకున్నారు. వాహనాల నెంబర్ ప్లేట్ అన్నీ నాగాలాండ్ (NL) లేదా పశ్చిమ బెంగాల్ (WB) రిజిస్ట్రేషన్ తో ఉన్నాయి. అందువలన ఈ ప్రదేశం ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు చెందినది అని చెప్పవచ్చు. కావున, ఈ పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పు.
ముందుగా వైరల్ అవుతున్న వీడియోలోని దృశ్యాలను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే దృశ్యాలతో ఉన్న యూట్యూబ్ వీడియో లభించింది. ఈ వీడియో 06 నవంబర్ 2019న “Entertainment World” అనే ఛానెల్లో అప్లోడ్ చేయబడింది. వైరల్ అవుతున్న వీడియోలోని దృశ్యాలు ఈ వీడియోలో 6:40 మరియు 0:30 దగ్గర చూడవచ్చు.
అయితే, ఈ వీడియోలో కనిపించే లారీల నెంబర్ ప్లేట్‌లను గమనించగా ఇవి అన్నీ నాగాలాండ్ (NL) లేదు పశ్చిమ బెంగాల్ (WB) రిజిస్ట్రేషన్ తో ఉన్నాయి. వీడియోలో ఉన్న ప్రదేశం ఎక్కడో   కచ్చితంగా తెలియనప్పటికీ, లారీల నెంబర్ ప్లేట్‌లను బట్టి అది ఈశాన్య రాష్ట్రాలకు సంబంధించినది గా చెప్పవచ్చు.
ఇటీవల కురిసిన వర్షాల వల్ల ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో రోడ్లు దెబ్బతిన్నట్లు వార్తా కథనాలు వచ్చినప్పటికీ, వైరల్ అవుతున్న వీడియో వీటికి సంబంధించినది కాదు.
చివరిగా, భారీ గుంతలతో ఉన్న ఈ రోడ్డు ఆంధ్ర ప్రదేశ్‌కు చెందినది కాదు.

created: October 11, 2022


text:
క్యాన్సర్ పేషెంట్లకు కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆర్థిక సాయం అందించే ఈ పథకం 2009 నుంచే అమలులో ఉంది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 13, 2023
“క్యాన్సర్ జబ్బు ఉన్న పేదలకు కేంద్ర ప్రభుత్వం నేరుగా 15 లక్షల రూపాయలు అందిస్తుందట. ఈ డబ్బును నేరుగా పేషెంట్లు చికిత్స పొందుతున్న హాస్పిటల్ కే కేంద్ర ప్రభుత్వం చెల్లిస్తుందట. ఈ పధకం గత 4 సంవత్సరాల నుండి అమలులో ఉందట”, అని చెప్తున్న పోస్టు ఒకటి సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. దీంట్లో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బీజేపీ ప్రభుత్వం నాలుగేళ్ల క్రితం ప్రవేశపెట్టిన పథకం ద్వారా కాన్సర్ జబ్బు ఉన్న పేదల చికిత్స కోసం కేంద్ర ప్రభుత్వం 15 లక్షల రూపాయలు అందిస్తుంది.
ఫాక్ట్: ఈ పథకాన్ని 2009లో అప్పటి యూపీఏ ప్రభుత్వ హయాంలో ప్రారంభించారు. దారిద్ర్య రేఖ దిగువన ఉన్న కాన్సర్ పేషెంట్లకు ఈ పథకం వర్తిస్తుంది, మరియు దేశంలో ఉన్న 27 క్యాన్సర్ సెంటర్లలో చికిత్స తీసుకునే వారికి మాత్రమే చికిత్స ఖర్చుని బట్టి ఆర్ధిక సహాయం అందుతుంది. 2019లో ఈ పథకంలో భాగంగా ఇచ్చే ఆర్ధిక సాయాన్ని గరిష్టంగా ఒక్కో పేటెంట్‌కు ₹15 లక్షలుగా నిర్ణయించారు. కావున పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ముందుగా, ఈ విషయాన్ని గురించి కేంద్ర ఆరోగ్య శాఖ అధికారిక వెబ్‌సైట్లో వెతకగా, ఈ పథకం పేరు ‘Health Minister’s Cancer Patient Fund’ (HMCPF) అని తెలిసింది. దీనిని 2009లోనే అప్పటి యూపీఏ ప్రభుత్వ హయాంలోనే ప్రారంభించారు. 1996లో తీసుకువచ్చిన ‘Rashtriya Arogya Nidhi’ (RAN) పథకం కింద HMCPF అమలవుతుంది.
ఈ పథకానికి ఎవరు అర్హులు?
ఈ పథకంలో భాగంగా 2009 లోనే ₹100 కోట్ల ఫండ్‌ను ఏర్పాటు చేశారు. అర్హులైన క్యాన్సర్ పేషెంట్లకు రూ.లక్ష లోపు అయ్యే చికిత్స వ్యయాన్ని క్యాన్సర్ సెంటర్లలో ఉంచిన రివాల్వింగ్ ఫండ్ నుంచి ఖర్చు చేస్తారు. చికిత్సకు లక్ష రూపాయల కంటే ఎక్కువ మొత్తం అవసరమైతే  కేంద్ర ఆరోగ్య శాఖను సంప్రదించాల్సి ఉంటుంది.
గరిష్టంగా ఒక పేషంట్‌కు  కేంద్ర ప్రభుత్వం ఎంత మొత్తం విడుదల చేస్తుందనేది ఇక్కడ పేర్కొనలేదు. అయితే, 2009-10 గణాంకాల ప్రకారం, ₹11 లక్షల వరకు ఖర్చు చేసినట్లు తెలుస్తుంది.
అయితే 2019లో ఇదే పథకాన్ని సవరించి, ప్రభుత్వం విడుదల చేసే గరిష్ట ఆర్థిక సాయాన్ని ₹15 లక్షలుగా నిర్ణయించారు.
చివరిగా, 2009 నుంచే ఈ పథకం అమలులో ఉండగా, బీజేపీ ప్రభుత్వం నాలుగేళ్ల క్రితమే ఈ పథకాన్ని ప్రవేశపెట్టిందని తప్పుడు ప్రచారం జరుగుతుంది.

created: February 13, 2023


text:
News18 విడుదల చేసిన 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల ఒపీనియన్ పోల్ ఫలితాల్లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో YSRCP ముందుంది అని చెప్తున్న ఈ స్క్రీన్‌షాట్ ఎడిట్ చేయబడినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 18, 2024
రానున్న 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో YSRCPకి 50% ఓట్లు వస్తాయని, తెలుగుదేశం, జనసేన, భారతీయ జనతా పార్టీలతో కూడిన ఎన్దీఏ కూటమికి (NDA) 41% ఓట్లు వస్తాయని చెప్తున్న News18 (న్యూస్ 18)  ఒపీనియన్ పోల్ స్క్రీన్‌షాట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రానున్న 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల్లో ఆంధ్రప్రదేశ్ లో YSRCPకి 50% ఓట్లు వస్తాయని News18 సంస్థ ఒపీనియన్ పోల్ ఫలితాలు విడుదల చేసింది.
ఫాక్ట్(నిజం):  ఈ వైరల్ News18 ఒపీనియన్ పోల్ ఫలితాలను చూపుతున్న స్క్రీన్‌షాట్ ఎడిట్ చేయబడినది. వాస్తవంగా, 14 మార్చ్ 2024న News18 సంస్థ లోక్‌సభ ఎన్నికలు 2024కి సంబంధించి ‘మెగా ఒపీనియన్ పోల్’ ఫలితాలని విడుదల చేసింది. ఈ ఒపీనియన్ పోల్ ఫలితాల ప్రకారం ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో తెలుగుదేశం, జనసేన, భారతీయ జనతా పార్టీలతో కూడిన NDA కూటమికి 50 శాతం ఓట్లు, 18 సీట్లు వచ్చే అవకాశం ఉందని. అలాగే,  YSRCPకి 41 శాతం ఓట్లు, 7 సీట్లు వచ్చే అవకాశం ఉందని తెలిపింది.  కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
2024 లోక్‌సభ ఎన్నికలకి సంబంధించి న్యూస్18 చేపట్టిన ‘మెగా ఒపీనియన్ పోల్’ ఫలితాలని, News18 (న్యూస్ 18) సంస్థ 14 మార్చ్ 2024న విడుదల చేసింది. ఈ ఒపీనియన్ పోల్స్ ప్రకారం మొత్తం 543 లోక్‌సభ సీట్లలో, బీజేపీ నాయకత్వంలోని NDA కూటమికి 411 సీట్లు వస్తాయని, కాంగ్రెస్ నాయకత్వం వహిస్తున్న I.N.D.I.A కూటమికి 105 సీట్లు వస్తాయని, ఇతరులకు 27 సీట్లు వస్తాయని తెలిపింది. ఈ ఫలితాలను 14 మార్చ్ 2024న News18 తమ యూట్యూబ్ ఛానల్ నందు లైవ్ ప్రసారం కూడా చేసారు. ఇదే ఫలితాలను NEWS 18 తమ వెబ్‌సైట్‌లో కూడా పబ్లిష్ చేసింది.
ఈ News18 విడుదల చేసిన ఒపీనియన్ పోల్స్  ప్రకారం ఆంధ్రప్రదేశ్ లో తెలుగుదేశం, జనసేన, భారతీయ జనతా పార్టీలతో కూడిన NDA కూటమికి 50 శాతం ఓట్లు, 18 సీట్లు వచ్చే అవకాశం ఉందని. అలాగే, YSRCPకి 41 శాతం ఓట్లు, 7 సీట్లు వచ్చే అవకాశం ఉందని తెలిపింది. అసలు వీడియోలో YSRCP పేరు మొదటి వరుసలో ఉండగా,  వైరల్ స్క్రీన్‌షాట్‌లో YSRCP పేరు రెండవ వరుసలో ఉంది. దీన్ని బట్టి పార్టీల వరుసలు ఎడిట్ చేస్తూ ఈ వైరల్ స్క్రీన్‌షాట్‌ను రూపొందించారని నిర్థారించవచ్చు.
చివరగా, News18 విడుదల చేసిన 2024 లోక్‌సభ ఎన్నికల ఒపీనియన్ పోల్ ఫలితాల్లో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో YSRCP ముందుంది అని చెప్తున్న ఈ స్క్రీన్‌షాట్ ఎడిట్ చేయబడినది.