text:
ఈజిప్ట్‌లో బయటపడిన సమాధిలోని వాల్ పెయింటింగ్ ఫోటోని షేర్ చేస్తూ హిందూ పురాతన దేవాలయం అని అంటున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 3, 2023
పిరమిడ్ల కింద హిందూ పురాతన దేవాలయం కనుగొన్నారంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో బాగా షేర్ అవుతోంది. పురాతన హిందూ దేవాలయాలను కూల్చేసి వాటిపై పిరమిడ్లను కట్టినట్టు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పిరమిడ్ల కింద హిందూ పురాతన దేవాలయం కనుగొన్నారంటూ షేర్ చేస్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో ఈజిప్ట్ దేశం గిజా నగరంలోని బయటపడిన ఒక సమాధిలో వాల్ పెయింటింగ్ చిత్రాన్ని చూపిస్తుంది. ఈ పెయింటింగ్‌ని 2012లో రష్యన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్‌కు చెందిన బృందం కనుగొంది. నైలు నదిలో దక్షిణాన ప్రయాణిస్తున్న పడవలను అలాగే, పర్సెనేబ్ అనే మతాధికారి తన భార్య మరియు కుక్కతో కలిసి ఉన్న చిత్రాలను ఈ పెయింటింగ్ చూపిస్తుంది. గిజా సమాధిలో బయటపడిన ఈ వాల్ పెయింటింగ్‌తో హిందూ దేవాలయాలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లను రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే చిత్రాన్ని షేర్ చేస్తూ ‘లైవ్ సైన్స్’ వెబ్సైట్ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. ఈజిప్ట్ దేశం గిజా నగరంలోని ‘ది గ్రేట్ పిరమిడ్’ సమీపంలోని ఒక సమాధిలో 4300 సంవత్సరాల క్రితం నాటి వాల్ పెయింటింగ్‌ను కనుగొన్నారంటూ ఈ ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేశారు.
పర్సెనేబ్ అనే మతాధికారి సమాధిలో నిక్షిప్తమైన ఈ పెయింటింగ్‌ను 2012లో రష్యన్ అకాడమీ ఆఫ్ సైన్సెస్‌కు సంబంధించిన ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఓరియంటల్ స్టడీస్‌కు చెందిన బృందం వెలికితీసినట్టు తెలిసింది. నైలు నదిలో దక్షిణాన ప్రయాణిస్తున్న పడవలను అలాగే, పర్సెనేబ్ అనే మతాధికారి తన భార్య మరియు కుక్కతో కలిసి ఉన్న చిత్రాలను ఈ పెయింటింగ్ చూపిస్తుంది. ఈ వాల్ పెయింటింగ్‌కు సంబంధించి పబ్లిష్ చేసిన మరికొన్ని ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ పెయింటింగ్ హిందూ దేవాలయాన్ని చూపిస్తున్నట్టు ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదు.
చివరగా, ఈజిప్ట్ దేశంలోని బయటపడిన ఒక సమాధిలో వాల్ పెయింటింగ్ ఫోటోని పిరమిడ్ల కింద హిందూ పురాతన దేవాలయం బయటపడిన చిత్రమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
దళిత మహిళపై చింతమనేని ప్రభాకర్ దాడి చేశారంటూ ఒడిశాలో జరిగిన ఘటనకు సంబంధించిన ఫోటోని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 2, 2024
తన పొలంలోని బోరు బావి దగ్గర నీళ్లు తాగిందని దళిత మహిళని స్తంభానికి కట్టేసి కొట్టిన టీడీపీ మాజీ ఎమ్మెల్యే చింతమనేని ప్రభాకర్ అని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. దీనికి మద్దతుగా స్తంభానికి కట్టేసి ఉన్న మహిళ ఫోటో ఒకటి జత చేశారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తన పొలంలోని బోరు బావి దగ్గర నీళ్లు తాగిందని, దళిత మహిళని స్తంభానికి కట్టేసి కొట్టిన టీడీపీ మాజీ ఎమ్మెల్యే చింతమనేని ప్రభాకర్.
ఫాక్ట్ (నిజం): చింతమనేని ప్రభాకర్ దళిత మహిళను స్తంభానికి కట్టేసి దాడికి పాల్పడినట్లు ఎలాంటి వార్త కథనాలు లేవు. ఇటీవల ఒడిశాలో తల్లిపై కొడుకు దాడి చేసిన సంఘటనకు సంబంధించిన ఫోటోను చింతమనేని ప్రభాకర్ దళిత మహిళపై దాడి చేసినట్లు ఆపాదిస్తూ షేర్ చేస్తున్నారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ క్లెయిమ్ గురించి కీవర్డ్స్ ఉపయోగిస్తూ ఇంటర్నెట్‌లో వెతికితే, దళిత మహిళని స్తంభానికి కట్టేసి మాజీ ఎమ్మెల్యే చింతమనేని ప్రభాకర్ దాడికి పాల్పడినట్లు ఏ న్యూస్ ఛానల్ లేదా వార్తా పత్రిక కథనం లభించలేదు. కాగా, ఈ పోస్టులో ఉన్న ఫొటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ ద్వారా వెతికితే, ఇదే ఫొటోను పలు వార్తా పత్రికలు ప్రచురించినట్టు తెలిసింది (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
వార్త కథనాల ప్రకారం, “ఒడిశాలోని కియోంఝర్ జిల్లాలోని సరసపాసి గ్రామంలో 70 ఏళ్ల వృద్ధురాలు తన చిన్న కుమారుడి పొలంలో పండించిన కూరగాయలను (కాలీఫ్లవర్)  తెంపడంతో వివాదం చోటుచేసుకుంది, వాగ్వాదం పెరగడంతో కొడుకు ఆమెను విద్యుత్ స్తంభానికి కట్టేసి కొట్టాడు”. దీనిబట్టి వైరల్ పోస్టులో షేర్ చేస్తున్న ఫోటోకు మరియు కథనానికి చింతమనేని ప్రభాకర్‌కు ఎలాంటి సంబంధం లేదు అని నిర్ధారించవచ్చు.
చివరగా, ఒడిశాలో జరిగిన సంఘటనకు సంబంధించిన ఫోటోను చింతమనేని ప్రభాకర్ దళిత మహిళపై దాడి చేసినట్లు ఆపాదిస్తూ షేర్ చేస్తున్నారు.

source: news-factly

created: January 2, 2024

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
ఫోటోలోని అరెస్ట్ కి, పాల్గర్ లో సాధువుల హత్యకి సంబంధంలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 21, 2020
‘సాధువులని నిర్దాక్షిణ్యంగ కొట్టి చంపిన పాల్ఘర్ మహారాష్ట్రలో  22 మంది అక్రమంగ నివశిస్తున్న బంగ్లాదేశీయుల అరెష్ట్. రోహింగ్యాలు, బంగ్లాదేశీయులు ఈ దేశంలో ప్రవేశించి అమాయక సాధువులని చంపేస్తున్నారు‘ అని చెప్తూ, ఒక ఫోటోతో కూడిన పోస్ట్ ని సోషల్ మీడియాలో కొందరు షేర్ చేస్తున్నారు. అయితే, ఆ అరెస్ట్ ఫిబ్రవరి లో జరిగిందని, తాజాగా జరిగిన సాధువుల హత్యకి, ఆ ఫోటోలోని అరెస్ట్ కి అసలు సంబంధంలేదని FACTLY విశ్లేషణలో తేలింది. అక్రమంగా నివసిస్తున్న 22 బంగ్లాదేశీయులను పాల్గర్ పోలీసులు 12 ఫిబ్రవరి 2020 న అరెస్ట్ చేసారు.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్: ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్:
1. న్యూస్ ఆర్టికల్ – https://mumbaimirror.indiatimes.com/mumbai/other/three-days-after-raj-thackerays-call-22-illegal-bangladeshis-rounded-up-in-palghar/articleshow/74098028.cms
2. న్యూస్ ఆర్టికల్ – https://www.ndtv.com/india-news/22-bangladeshis-arrested-for-illegally-living-in-maharashtras-palghar-district-2179197
2. పాల్గర్ పోలీస్ ట్వీట్ – https://twitter.com/Palghar_Police/status/1227514146381422592
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
భారత నౌకాదళ దినోత్సవ శుభాకాంక్షలు తెలిపే క్రమంలో అమెరికా నౌకాదళానికి చెందిన నౌక ఫోటో షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 6, 2021
నౌకాదళ దినోత్సవ శుభాకాంక్షలు తెలుపే క్రమంలో భారత నౌకాదళానికి చెందిన నౌక అని అర్ధం వచ్చేలా ఒక నౌక ఫోటో షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ ఫోటోకి సంబంధించిన నిజమెంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: భారత నౌకాదళానికి చెందిన నౌక ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటో అమెరికా నౌకాదళానికి చెందిన లిటోరల్ కంబాట్ షిప్, ఫ్రీడమ్ (LCS 1) నౌక. ఈ ఫోటో 2008లో ఈ నౌక యొక్క ట్రయల్స్ నిర్వహిస్తున్న సమయంలో తీసింది. లాక్హీడ్ మార్టిన్ అనే సంస్థ ఈ ఫోటోని ఫ్లికర్‌లో షేర్ చేసింది. గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా పలు రాజకీయ పార్టీలకు చెందిన నాయకులు, పలు వార్తా సంస్థలు ఈ ఫోటోని భారత నౌకాదళానికి ఆపాదిస్తూ షేర్ చేస్తున్నారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
భారత నౌకాదళం సాధించిన విజయాలు, దేశ రక్షణలో వారి పాత్రను గుర్తుచేసుకొంటూ ప్రతి సంవత్సరం డిసెంబర్ 4న నౌకాదళ దినోత్సవాన్ని (Indian Navy Day) జరుపుకుంటారు. ఈ క్రమంలోనే భారత నౌకాదళానికి శుభాకాంక్షలు తెలుపుతూ ఇటీవల పలు రాజకీయ పార్టీలకి చెందిన నాయకులు (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ), పార్టీ సోషల్ మీడియా పేజీలు (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) ఇదే ఫోటోని షేర్ చేసాయి.
ఐతే ఇదే ఫోటోని గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా పార్టీలకు అతీతంగా పలు నాయకులు (ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) భారత నౌకాదళ దినోత్సవం నేపథ్యంలో షేర్ చేస్తున్నారు.
Greetings on Indian Navy Day. Let’s wear Armed Forces flag with honour and pride. Contribute generously to the ‘#ArmedForcesFlagDay Fund’ to assure our soldiers that the entire nation cares for them & their families. https://t.co/sFwfNCgrcA pic.twitter.com/PHtqYm9QZU
పలు వార్తా సంస్థలు కూడా భారత నౌకాదళం గురించి రాసిన కథనాలలో కూడా ఇదే ఫోటోని ప్రచురించారు (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). అంతే కాకుండా ప్రభుత్వ ఆధ్వర్యంలో నడిచే మీడియా ఏజెన్సీ అయిన DD న్యూస్ కూడా 2019 నౌకాదళ దినోత్సవం సందర్భంగా ఇదే ఫోటోని షేర్ చేసింది.
December 4 is celebrated as Navy Day to commemorate Operation Trident. Here are some interesting facts about the day. #IndianNavy #NavyDay #NavyDay2019 @indiannavy @DefenceMinIndia pic.twitter.com/AtVYNlTWaj
ఈ ఫోటో ఎక్కడిది ?
ఐతే ఈ ఫోటోకి భారత నౌకాదళానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. పోస్టులోని వైరల్ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటో ఫ్లికర్, స్టాక్ ఫోటోస్ వెబ్సైటులో ‘లాక్హీడ్ మార్టిన్’ అనే ప్రొఫైల్‌లో మాకు కనిపించింది. వెబ్సైటులో ఈ ఫోటోకి సంబంధించిన వివరణ ప్రకారం ఈ ఫోటోలో ఉన్నది ‘లిటోరల్ కంబాట్ షిప్, ఫ్రీడమ్ (LCS 1)’, పైగా ఈ ఫోటోని 2008లో షిప్ యొక్క స్పీడ్ టెస్ట్ (బిల్డర్స్ ట్రయల్స్) నిర్వహిస్తున్న సమయంలో తీసింది.
పైన తెలిపిన వివరణ ఆధారంగా గూగుల్‌లో వెతకగా లాక్హీడ్ మార్టిన్ అనేది గ్లోబల్ సెక్యూరిటీ,  ఏరోస్పేస్ రంగంలో ఆధునిక సాంకేతిక వ్యవస్థలు, ఉత్పత్తులు, సేవల అందించే సంస్థ. ఈ కంపెనీ ముఖ్యంగా యు.ఎస్. డిపార్ట్‌మెంట్ ఆఫ్ డిఫెన్స్, యు.ఎస్. ఫెడరల్ ప్రభుత్వ ఏజెన్సీలతో వ్యాపారం నిర్వహిస్తుంది. ఈ సంస్థ వెబ్సైటులో  లిటోరల్ కంబాట్ షిప్‌కి సంబంధించిన సమాచారం చూడొచ్చు. ఈ సమాచారం ప్రకారం 2008లో అమెరికా నేవీ కోసం రూపొందించిన ఈ షిప్‌కి సంబంధించి నిర్వహించిన ట్రయల్స్ విజయవంతం అయినట్టు ఒక కథనంలో పేర్కొన్నారు.
2009లో ప్రచిరించిన ఒక వార్తా కథనంలో కూడా ఇదే ఫోటోని ప్రచురించారు. ఈ ఫోటోకి సంబంధించిన వివరణ ప్రకారం ఫోటోలో ఉన్నది లిటోరల్ కంబాట్ షిప్ కాగా, యు.ఎస్. నేవీ తమ సముద్ర తీరంలో నియమించేందుకు ఈ నౌకలను కొనుగోలు చేసే వార్తకు సంబంధించిన కథనంలో ఈ ఫోటోని షేర్ చేసారు. ఈ ఆధారాల బట్టి ఈ ఫోటో అమెరికా నేవీకి చెందిన నౌకదని స్పష్టంగా అర్ధమవుతుంది.
చివరగా, భారత నౌకాదళ దినోత్సవ శుభాకాంక్షలు తెలిపే క్రమంలో అమెరికా నౌకాదళానికి చెందిన నౌక ఫోటో షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 6, 2021


text:
చైనాలోని డాక్సింగ్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పొర్టు ఫోటోని నోయిడా ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పొర్టు మోడల్ చిత్రమని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 30, 2021
ప్రపంచంలోని నాలుగో అతి పెద్ద విమానాశ్రయంగా నిర్మిస్తున్న నోయిడా ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పొర్టు యొక్క మోడల్ చిత్రం, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. ఉత్తరప్రదేశ్ జేవర్ సమీపంలో నూతనంగా నిర్మించనున్న నోయిడా ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పొర్టుకు (NIA) 25 నవంబర్ 2021 నాడు ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ శంకుస్థాపన చేసారు.   పోస్టులో షేర్ చేసిన అదే డిజైన్ మోడల్ చిత్రాన్ని పలువురు బీజేపీ మంత్రులు కూడా నోయిడా ఎయిర్‌పొర్టు యొక్క డిజైన్ మోడల్ చిత్రంగా సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తరప్రదేశ్ జేవర్ సమీపంలో నూతనంగా నిర్మించనున్న నోయిడా ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పొర్టును (NIA) యొక్క డిజైన్ మోడల్ చిత్రం.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది చైనా బీజింగ్ నగరంలోని డాక్సింగ్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పొర్టు, నోయిడా ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పొర్టు యొక్క డిజైన్ చిత్రం కాదు. డాక్సింగ్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పొర్టు చిత్రాలని భారత దేశానికి చెందిన కొందరు నోయిడా ఎయిర్‌పొర్టు చిత్రాలుగా షేర్ చేస్తుందని చైనా జర్నలిస్ట్ షేన్ షివే ట్వీట్ కూడా పెట్టారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘Architect Magazine.com’ వెబ్సైటు 06 ఫిబ్రవరి 2015 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది చైనా బీజింగ్ నగరంలో నిర్మించనున్న డాక్సింగ్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పొర్టు యొక్క డిజైన్ చిత్రమని ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. ఈ డిజైన్ చిత్రాన్ని లండన్ దేశానికి చెందిన జాహ హదీద్ ఆర్కిటెక్ట్ సంస్థ మరియు ADP ఇంజనీరింగ్ కన్స్ట్రక్షన్ కమపనీ సంయుక్తంగా రూపొందించినట్టు ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు. స్టార్ ఫిష్ ఆకారంలో కనిపిస్తున్న ఈ భవనం బీజింగ్ నగరంలోని డాక్సింగ్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పొర్టని పలు వార్తా  సంస్థలు అలాగే, ఆర్కిటెక్ట్ వెబ్సైట్లు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చైనా బీజింగ్ నగరంలోని డాక్సింగ్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పొర్టుని 2019 సెప్టెంబర్ నెలలో ప్రారంభించారు. డక్సింగ్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పొర్టు యొక్క దృశ్యాలు, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోతో పోలి ఉండటాన్ని మనం చూడవచ్చు. అంతేకాదు, భారత దేశానికి చెందిన కొందరు బీజింగ్ డాక్సింగ్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పొర్టని నోయిడా ఎయిర్‌పొర్టు చిత్రాలుగా సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారని చైనా జర్నలిస్ట్ షేన్ షివే 26 నవంబర్ 2021 నాడు ట్వీట్ కూడా పెట్టారు.
Errr….Shocked to know that Indian government officials had to use photographs of China Beijing Daxing International Airport as proof of their "achievements of infrastructure". 🤦♂🤦♂🤦♂ pic.twitter.com/bfz7M4b8Vy
ఉత్తరప్రదేశ్ జేవర్ సమీపంలో నిర్మించనున్న నోయిడా ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పొర్టు యొక్క గ్రాఫిక్స్ డిజైన్ వీడియోని నోయిడా ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పొర్టు అధికారిక ట్విట్టర్ హేండిల్ 24 నవంబర్ 2021 నాడు షేర్ చేసింది. ఈ గ్రాఫిక్స్ డిజైన్ వీడియోలో కనిపిస్తున్న చిత్రాలు, పోస్టులో షేర్ చేసిన డిజైన్ చిత్రంతో పోలి లేదని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో చైనాలోని డాక్సింగ్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పొర్టుకు సంబంధించిన చిత్రాలని స్పష్టమయ్యింది.
#NIAirport is envisioned to be India’s premier airport and will provide passengers with world-class services.#NIAForTheFuture pic.twitter.com/LwwSJxs5kP
చివరగా, చైనాలోని డాక్సింగ్ ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పొర్టు ఫోటోని నోయిడా ఇంటర్నేషనల్ ఎయిర్‌పొర్టు మోడల్ చిత్రమని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 30, 2021


text:
డి.యు విద్యార్థి ఫోటో పెట్టి పరీక్షలు వాయిదా వేయకపోవడంతో తెలంగాణ విద్యార్థిని ఆత్మహత్య చేసుకుందని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 12, 2021
తెలంగాణ విద్యార్థి సునీత ఆత్మహత్య చేసుకున్నట్లు చెప్తూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఆఫ్ లైన్ B.Tech పరీక్షలు వాయిదా వేయకపోవడం వల్ల ఆమె మరణించిందని, ఆమె మరణానికి తెలంగాణ ప్రభుత్వమే కారణమని కూడా ఈ పోస్ట్ తెలిపింది. ఈ కధనం ద్వారా పోస్టులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్ : B.Tech పరీక్షలు వాయిదా వేయకపోవడం వల్ల ఆత్మహత్య చేసుకున్న తెలంగాణకు చెందిన సునీత.
ఫాక్ట్: ఫోటోలో ఉన్న అమ్మాయి బ్రతికే ఉంది, ఆమె పేరు సంకీర్తన, సునీత కాదు. ఆమె ప్రస్తుతం ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయం నుండి B.Com (Hons) చేస్తుంది,  జె.ఎన్.టి.యు హైదరాబాద్ నుండి B.Tech కాదు. కె.పి.హెచ్.బి పోలీస్ స్టేషన్ సర్కిల్ ఇన్ స్పెక్టర్ ఎస్. లక్ష్మీ నారాయణను సంప్రదించగా, ఈ మధ్య ఈ వివరాలతో జె.ఎన్.టి.యు హైదరాబాద్ నుంచి ఎలాంటి ఆత్మహత్య కేసులు రాలేదని ఆయన మాకు తెలిపారు. పరీక్షలు వాయిదా వేయకపోవడం వల్ల B.Tech విద్యార్థి ఆత్మహత్యకు సంబంధించి తెలంగాణ నుండి ఇటీవల ఎటువంటి వార్తలు లేవు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
అమ్మాయి ఫోటో పై రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే చిత్రంతో ‘తెలంగాణ టుడే’ వార్తా కథనం దొరికింది. 25 జనవరి 2021న ప్రచురితమైన ‘డాటర్స్ ఆఫ్ తెలంగాణ స్క్రిప్ట్ సక్సెస్ స్టోరీస్’ అనే శీర్షికతో రాసిన వ్యాసంలో ఆ అమ్మాయి పేరు సంకీర్తన అని, సునీత కాదని తెలిపారు. ఇంటర్మీడియట్ లో 1000 కి 942 మార్కులు పొందిన సంకీర్తన తెలంగాణ సోషల్ వెల్ఫేర్ రెసిడెన్షియల్ ఎడ్యుకేషనల్ ఇనిస్టిట్యూషన్ విద్యార్థి. ఆమె అండర్ గ్రాడ్యుయేషన్ చేయడానికి ఆస్ట్రేలియాకు సిద్ధమవుతోంది. సంకీర్తన తండ్రి కరీంనగర్ లో చిన్న రైతు కాగా, ఆమె తల్లి గృహిణి. కాబట్టి, ఇమేజ్ లో ఉన్న వ్యక్తి సంకీర్తన, సునీత కాదు.
‘గిరీష్ మింటు’ అనే ట్విట్టర్ హ్యాండిల్ సంకీర్తన ఇచ్చిన వివరణ వీడియోను పోస్ట్ చేసి నకిలీ వార్తలను షేర్ చేయవద్దని అభ్యర్థించారు. వీడియోలో ఉన్న అమ్మాయి ఫోటోలో ఉన్న వ్యక్తి తానే అని తెలిపింది. సీలింగ్ ఫ్యాన్ కు వేలాడుతున్న మహిళ యొక్క అస్పష్టమైన చిత్రం మరియు సూసైడ్ నోట్ తనకు చెందినవి కావని కూడా చెప్పింది. అటువంటి నకిలీ వార్తలను షేర్  చేయవద్దని ఆమె కోరింది. సంకీర్తన సోదరుడు అని అంటున్న ఒక వ్యక్తి తన సోదరి బ్రతికే ఉందని మరియు ఆమె B.Tech విద్యార్థి కాదని చెప్పారు.
@NehaCho78701538 don't spread the fake news guys 🙏🙏 pic.twitter.com/w3RaWkf94O
ఇండియా టుడే, ఇలా షేర్ అవుతున్న విషయం గురించి సంకీర్తనని అడిగారు. వైరల్ పోస్ట్ లను ఖండిస్తూ, ‘నేను ప్రస్తుతం ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయానికి చెందిన B.Com (Hons)లో నా మొదటి సంవత్సరం చదువుతున్నాను. పోస్ట్ లో పేర్కొన్నట్లుగా నేను B.Tech విద్యార్థిని కాదు. అలాగే, నా చిత్రంతో పాటు షేర్ చేస్తున్న సూసైడ్ నోట్ నేను రాయలేదు. కోవిడ్-19 పరిస్థితి కారణంగా, నేను ఆస్ట్రేలియాకు ఎప్పుడు బయలుదేరగలనో ఖచ్చితంగా తెలియదు. కాబట్టి, ప్రస్తుతానికి నేను ఢిల్లీ విశ్వవిద్యాలయంలో చేరాలని నిర్ణయించుకున్నాను‘, అని వారితో చెప్పింది.
2021 జూలై 02 నుంచి ఆఫ్ లైన్ పరీక్షలు నిర్వహించాలనే వర్సిటీ నిర్ణయాన్ని నిరసిస్తూ జవహర్ లాల్ నెహ్రూ టెక్నలాజికల్ యూనివర్సిటీ (జె.ఎన్.టి.యు) హైదరాబాద్ కు చెందిన పలువురు విద్యార్థులు నిరసన వ్యక్తం చేశారు. అందువల్ల, పరీక్షలను వాయిదా వేయడానికి సూసైడ్ నోట్ తో ఈ పోస్ట్ ఈ నిరసనల నేపథ్యంలో వైరల్ అయ్యింది. పరీక్షలు వాయిదా వేయకపోవడం వల్ల B.Tech విద్యార్థి ఆత్మహత్యకు సంబంధించి తెలంగాణ నుండి ఎటువంటి వార్తా కధనాలు మాకు దొరకలేదు.
కె.పి.హెచ్.బి పోలీస్ స్టేషన్ సర్కిల్ ఇన్ స్పెక్టర్ ఎస్. లక్ష్మీ నారాయణను ఈ పోస్టుకు సంబంధించి వివరాలు అడిగాము. ఈ మధ్య ఈ వివరాలతో జె.ఎన్.టి.యు హైదరాబాద్ నుంచి లేదా ఇటీవల నిరసనల మధ్య ఎలాంటి ఆత్మహత్య కేసులు లేవని మాకు ఆయన తెలిపారు. జె.ఎన్.టి.యు హైదరాబాద్ కె.పి.హెచ్.బి పోలీస్ స్టేషన్ పరిధిలోకి వస్తుంది.
చివరగా, పరీక్షలకు వాయిదా వేయకపోవడంపై ఆమె తన జీవితాన్ని ముగించారనే వాదనతో తెలంగాణాకు చెందిన డి.యు. విద్యార్థి ఫోటో తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఈ మునిగిపోయిన ఇళ్ల ఫోటోని తెలంగాణలో తీసారు, అమరావతి (ఆంధ్రప్రదేశ్) లో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 16, 2020
‘డబల్ బెడ్రూమ్ హౌస్ విత్ అటాచ్డ్ స్విమ్మింగ్ పూల్. ఇదీ చంద్రన్న కట్టిన రాజధాని’ అని చెప్తూ, నీటిలో మునిగిపోయిన ఇళ్ల ఫోటోని కొందరు సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: చంద్రబాబు కట్టిన రాజధాని అమరావతిలో నీట మునిపోయిన ఇళ్ల ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఈ ఫోటోకీ, ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని అమరావతికి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. ఈ ఫోటో తాజాగా తెలంగాణలో పడిన వర్షాలకి భద్రాద్రి జిల్లాలో డబుల్ బెడ్ రూమ్ ఇళ్లలోకి వరద నీళ్ళు వచ్చినప్పుడు తీసిది. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటో గురించి ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా, అదే ఫోటోని ‘V6 Velugu’ మీడియా సంస్థ వారు తమ ఫేస్బుక్ పేజీలో షేర్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. ఆ ఫోటో వివరణలో – ‘భద్రాద్రి జిల్లా : చండ్రుగొండ మండలం తిప్పనపల్లి గ్రామంలో నీటమునిగిన డబుల్ బెడ్ రూమ్ ఇళ్లు’, అని రాసినట్టు చదవొచ్చు.
‘ఈనాడు’, ‘ఆంధ్రజ్యోతి’ మరియు ‘న్యూస్ 18 – తెలుగు’ వారు కూడా పోస్ట్ లోని ఫోటోని తెలంగాణలోని భద్రాద్రి జిల్లా లో తీసినట్టు ప్రచురించారు.
అంతేకాదు, ఆ ఇళ్ల ముందు నిల్చొని అక్కడి పరిస్థితిని వివరిస్తున్న కొందరి వ్యక్తుల వీడియోలను ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, పోస్ట్ లోని నీట మునిగిన ఇళ్ల ఫోటో ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని అమరావతి లో తీసినది కాదు. అది తెలంగాణకి సంబంధించిన ఫోటో.

created: October 16, 2020


text:
ఫోటోషాప్ చేసిన ఫోటోని కైలాస్ మానసరోవర్ ముందు త్రివర్ణ పతాకాన్ని ఎగరేస్తున్న భారత జవాన్లు అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 17, 2020
ఇంతకముందు వరకు చైనా ఆక్రమణలో ఉన్న టిబెట్ లోని కైలాస్ మానసరోవర్ శిఖరాన్ని  ఇప్పుడు భారత జవాన్లు తమ ఆధీనంలోకి తెచ్చుకున్నారు, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక ఫోటో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. పోస్టులోని ఈ ఫోటోలో జవాన్లు కైలాస పర్వతం ముందు భారత జెండాను ఎగరేస్తున్నట్టుగా కనిపిస్తుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కైలాస్ మానసరోవర్ పర్వతం ముందు భారత జెండాను ఎగరేస్తున్న జవాన్ల  ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో ఎడిట్ (ఫోటోషాప్) చేయబడినది. సంబంధం లేని రెండు ఫోటోలని కలిపి చైనా ఆధీనంలో ఉన్న మానసరోవర్ పర్వతాన్ని భారత జవాన్లు తమ ఆధీనంలోకి తెచ్చుకున్నట్టుగా షేర్ చేస్తున్నారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, అదే జవాన్ల సమూహం భారత జెండాను ఎగరేస్తున్న ఒరిజినల్ ఫోటో ‘DefenceXP’ అనే వెబ్సైటులో దొరికింది. ఒరిజినల్ ఫోటోలో భారత జవాన్ల వెనుక మానసరోవర్ పర్వతం లేదు. వెబ్సైటులో ఈ ఫోటో క్రెడిట్స్ భారత ఆర్మీ కి ఇచ్చారు. ఈ ఫోటోకి సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం వెతకగా, ఫోటోలో కనిపిస్తున్న అదే భారత జవాన్ల సమూహం యొక్క మరొక ఫోటో ‘India vs Disinformation’ అనే వెబ్సైటులో దొరికింది. విపరీతమైన చలిలో కూడా భారత ఆర్మీ త్రివర్ణ పతాకాన్ని ఎగరేస్తూ LOC దగ్గర 71వ గణతంత్ర దినోత్సవ ఉత్సవాలు జరుపుకున్నారని అందులో తెలిపారు. ఈ ఒరిజినల్ ఫోటోని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ కూడా చూడవచ్చు. ఈ వివరాల  ఆధారంగా భారత జవాన్లు త్రివర్ణ పతాకాన్ని ఎగరేసింది మానసరోవర్ దగ్గర కాదు, LOC దగ్గర అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
పోస్టులోని ఫోటోలో కనిపిస్తున్న పర్వతం గురించి వెతకగా,  అదే పర్వతం యొక్క ఫోటోని ఒక యూసర్ తన ఫేస్బుక్ అకౌంట్లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఫోటోలో కనిపించేది కైలాస్ మానసరోవర్ పర్వతం అని ఆ యూసర్ అందులో తెలిపారు.
చివరగా, సంబంధం లేని రెండు ఫోటోలని జత చేసి కైలాస్ మనసరోవర్ ముందు త్రివర్ణ పతాకాన్ని ఎగరేస్తున్న భారత జవాన్లు అని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: September 17, 2020


text:
ఫోటోలో మాజీ ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ సైనికులను ఉద్దేశించి మాట్లాడుతున్నది లేహ్ లో, గాల్వాన్ వ్యాలీ లో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 23, 2020
ఒక ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, అది  గాల్వాన్ వ్యాలీ లో మాజీ ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ సైనికులను ఉద్దేశించి మాట్లాడుతున్నదని చెప్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
గాల్వాన్ వ్యాలీ లో మాజీ ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ సైనికులను ఉద్దేశించి మాట్లాడుతున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ): ఫోటోలో మాజీ ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ సైనికులను ఉద్దేశించి మాట్లాడుతున్నది లేహ్ లో, గాల్వాన్ వ్యాలీ లో కాదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే ఫోటో ‘Art-Sheep’ అనే  వెబ్సైట్ లో లభించింది. ఆ వెబ్సైట్ లోని కథనం లో ఫోటో గురించి ఈ వివరణ ఉంది -‘One of the rare pictures of former Prime Minister late Indira Gandhi addressing jawans in Leh in 1971‘. (మాజీ ప్రధాని దివంగత ఇందిరా గాంధీ 1971 లో లేహ్‌లో జవాన్లను ఉద్దేశించి ప్రసంగించిన అరుదైన చిత్రాలలో ఒకటి).
ఇదే వివేరణతో ట్విట్టర్ లో వెతకగా, @i_theindian అనే యూజర్ 2017 లోనే లేహ్ లో తీసినట్టుగా ట్వీట్ చేసాడు. @rachitseth అనే వెరిఫైడ్ ట్విటర్ యూజర్ కూడా, ఇది తాను 2012లోనే పోస్ట్ చేసానని, లఢక్ లోనిది అయ్యి ఉండొచ్చని ట్వీట్ చేసాడు. తరువాత అది లేహ్ లోనే తీసింది అని ‘PTI’ ఫోటో అని మరొక ట్వీట్ చేసాడు.
Got the source-
RETRANSMISSION-B-204, DEL –  301086 – OCTOBER 30, 2009 – New Delhi: One of the rare pictures of former Prime Minister late Indira Gandhi addressing jawans in Leh in 1971, as the nation prepares to observe her 25th death anniversary. PTI Photo/ Courtesy DPR Defence
ఈ సమాచారంతో కీవర్డ్స్ తో ‘PTI News’ వెబ్సైట్ లో ఆర్కైవ్స్ లో వెతికినప్పుడు, ఆ ఫోటో లభించింది. ఆ ఫోటో ని ‘లేహ్’ లో తీసినట్లుగా ఉంది మరియు ఫోటో క్రెడిట్స్ ‘DPR Defence’ అని ఉంది. ‘లేహ్’ అనేది లడఖ్ యూనియన్ టెర్రిటరీ యొక్క రాజధాని. అది గాల్వాన్ వ్యాలీ ప్రాంతం నుండి చాలా దూరం లో ఉంటుంది.
చివరగా, ఫోటోలో మాజీ ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ సైనికులను ఉద్దేశించి మాట్లాడుతున్నది లేహ్ లో, గాల్వాన్ వ్యాలీ లో కాదు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
కాల్చిన మొక్కజొన్న తింటున్న ఇందిరా గాంధీ ఫోటోను పట్టుకొని చేపను తింటున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 24, 2021
భోజనం చేస్తున్న ఇందిరా గాంధీ ఫోటోని పోస్ట్ చేసి, ఆవిడ చేపను తింటున్నట్టు సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: చేపను తింటున్న ఇందిరా గాంధీ ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఫోటోలో ఇందిరా గాంధీ కాల్చిన మొక్కజొన్న తింటున్నారు, చేపను కాదు. హైదరాబాద్ లోని ఫతే మైదాన్ క్లబ్ లో మాజీ ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ భోజనం చేయడానికి వచ్చినప్పుడు ఈ ఫోటోను డి.శ్రీధర్ నాయుడు తీసారు. డి.శ్రీధర్ నాయుడు ఒక ప్రముఖ ఫోటోగ్రాఫర్, ఒకప్పుడు ఇన్ఫర్మేషన్ అండ్ పబ్లిక్ రిలేషన్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ మాజీ అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి గూగుల్లో వెతకగా, అదే ఫోటోతో ఉన్న ఒక ఆర్టికల్ లభించింది. ప్రముఖ ఫోటోగ్రాఫర్, ఇన్ఫర్మేషన్ అండ్ పబ్లిక్ రిలేషన్స్ డిపార్ట్‌మెంట్ మాజీ అసిస్టెంట్ డైరెక్టర్ డి.శ్రీధర్ నాయుడు 2017లో మరణించినప్పుడు అతను తీసిన ఇందిరాగాంధీ ఫోటోను ఆర్టికల్ ద్వారా ప్రచురించారు. “మొక్కజొన్నను హృదయపూర్వకంగా ఆస్వాదిస్తున్న మాజీ ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ” అంటూ ఆర్టికల్‌లోని ఫోటో యొక్క కాప్షన్ లో ఉంది. ఆర్టికల్‌లో ఎక్కడా కూడా ఇందిరా గాంధీ చేపను తింటున్నారని లేదు.
ఫతే మైదాన్ క్లబ్ లో మాజీ ప్రధాని ఇందిరా గాంధీ కాల్చిన మొక్కజొన్న (మక్క బుట్ట) తింటున్న ఈ ఫోటోను డి.శ్రీధర్ నాయుడు తీసినట్టు తెలుస్తుంది. ఇందిరా గాంధీ ఎక్కడికి వెళ్ళినా అక్కడి స్థానిక వంటకాలను ఇష్టపడేవారని, ఈ ఆర్టికల్స్‌లో (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) తెలిపారు.
చివరగా, కాల్చిన మొక్కజొన్న తింటున్న ఇందిరా గాంధీ ఫోటోను పట్టుకొని చేపను తింటున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 24, 2021


text:
రోడ్డు పై వరి మొక్కలు నాటుతున్న ఈ ఫోటో ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రానికి సంబంధించింది, తెలంగాణది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 15, 2020
బురద రోడ్డుపై ఒక వ్యక్తి  వరి మొక్కలు నాటుతున్న ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు  చేసి ‘తెలంగాణా లో జోరందుకున్న వరి నాట్లు’ అని దాని గురించి చెప్తున్నారు. పోస్ట్ లో చెప్పిన దాంట్లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
తెలంగాణ రాష్ట్రంలో రోడ్డు పై వరి మొక్కలు నాటుతున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): రోడ్డు పై వరి మొక్కలు నాటుతున్న ఆ ఫోటో ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రానిది, తెలంగాణ ది కాదు. ప్రవీణ్ కొష్యారి అనే వ్యక్తి దార్చులా జిల్లాలోని బలువకొట్ అనే ఊరు లోని రోడ్ల దుస్థితిని రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి తెలియచేయడానికి ఆ విధంగా చేసాడు. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
ఫోటోని క్రాప్ చేసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అలాంటి ఫోటో తోనే ఉన్న ‘Uttarakhand News Network’ అనే న్యూస్ వెబ్సైట్ యొక్క కథనం లభించింది. ఆ కథనం ప్రకారం, ప్రవీణ్ కొష్యారి అనే వ్యక్తి దార్చులా జిల్లాలోని బలువకొట్ అనే ఊరు లోని రోడ్ల దుస్థితిని రాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి తెలియచేయడానికి ఆ విధంగా చేసాడు. ఈ సంఘటన 2015 లో జరిగింది.
చివరగా, రోడ్డు పై వరి మొక్కలు నాటుతున్న ఫోటో ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రానిది, తెలంగాణ ది కాదు.


text:
వర్షపు నీటిలో ప్రయాణం చేస్తున్న ఈ వ్యక్తుల ఫోటో గుజరాత్ ది కాదు, ఉత్తర్ ప్రదేశ్ కి సంబంధించింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 15, 2020
ఒక ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, అది గుజరాత్ రాష్ట్రం లో జరిగిన సంఘటనదని దాని గురించి చెప్తున్నారు. ఆ ఫొటో లో కొంతమంది వ్యక్తులు తమ వాహనాలతో ఒక రైల్వే బ్రిడ్జ్ అండర్ పాస్ లో నిలిచి ఉన్న వర్షపు నీటిలో ప్రయాణం చేస్తూ కనిపిస్తారు. పోస్ట్ లో చెప్పిన దాంట్లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
ఫోటో గుజరాత్ రాష్ట్రం లోని ఒక రైల్వే బ్రిడ్జ్ అండర్ పాస్ లో నిలిచి ఉన్న వర్షపు నీటిలో ప్రయాణం చేస్తున్న వ్యక్తులది.
ఫాక్ట్ (నిజం): రైల్వే బ్రిడ్జ్ అండర్ పాస్ లో ఉన్న వర్షపు నీటిలో ప్రయాణం చేస్తున్న వ్యక్తుల ఫోటో గుజరాత్ ది కాదు, ఉత్తర్ ప్రదేశ్ ది. ఆ సంఘటన ఆగస్ట్ 2018 లో అలాహాబాద్ లో కురిసిన భారీ వర్షాల సందర్భంలో జరిగింది. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో ఫోటోని మేము రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే ఫోటో ‘Patrika’ వార్తా సంస్థ కథనం లో లభించింది. ఆ కథనం ప్రకారం, ఫోటో లోని సంఘటన ఆగస్ట్ 2018 లో అలాహాబాద్ లో కురిసిన భారీ వర్షాల సందర్భం లో జరిగింది.
ఆ కథనం లో ఫోటో ని ‘Rajesh Kumar Singh’ అనే వ్యక్తి తీసినట్లుగా ఉంది. ఆ సమాచారంతో వెతికినప్పుడు, అదే ఫోటో ‘AP Images ‘ ఫోటో స్టాక్ లో లభించింది. ఆ వెబ్సైట్ లో ఫోటో గురించి ఉన్న వివరణలో కూడా దానిని ఆగస్ట్ 2018 లో అలాహాబాద్ లో కురిసిన భారీ వర్షాల సందర్భం లో తీసినట్లుగా పేర్కొని ఉంది.
చివరగా, రైల్వే బ్రిడ్జ్ అండర్ పాస్ లో నిలిచి ఉన్న వర్షపు నీటిలో ప్రయాణం చేస్తున్న వ్యక్తుల ఫోటో గుజరాత్ ది కాదు, ఉత్తర్ ప్రదేశ్ ది.


text:
నరసింహా రావు, రాజీవ్, రాహుల్ గాంధీలు ఇస్లామిక్ పద్ధతిలో ప్రార్ధిస్తున్న ఈ ఫోటో అబ్దుల్ గఫర్ ఖాన్ అంత్యక్రియల్లో తీసినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 28, 2021
ఇందిరా గాంధీ మృతదేహం ముందు నరసింహా రావు, రాజీవ్ గాంధీ,  రాహుల్ గాంధీ ఎలా ప్రార్ధిస్తున్నారో చూడండి అని చెప్తూ, ఒక ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఫోటోలో వారు ఇస్లామిక్ పద్ధతిలో చేతులు పెట్టి ప్రార్ధిస్తున్నట్టు కనిపిస్తారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇందిరా గాంధీ మృతదేహం ముందు ఇస్లామిక్  పద్ధతిలో ప్రార్ధిస్తున్న నరసింహా రావు, రాజీవ్ మరియు రాహుల్ గాంధీల యొక్క ఫోటో.
ఫాక్ట్: మృతదేహం ముందు నరసింహా రావు, రాజీవ్ మరియు రాహుల్ గాంధీ ఇస్లాం పద్ధతిలో ప్రార్ధిస్తున్న ఈ ఫొటోలో ఇందిరా గాంధీ అంత్యక్రియల్లో తీసినది కాదు. ఆ ఫోటో అబ్దుల్ గఫర్ ఖాన్ అంత్యక్రియల్లో తీసినది. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటో గురించి ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా, అదే ఫోటోని పాకిస్థాన్ రాజకీయ నాయకుడు ఒకరు పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. అయితే, ఆ ఫోటో ‘బచా ఖాన్’ (అబ్దుల్ గఫర్ ఖాన్ యొక్క మరొక పేరు) యొక్క అంత్యక్రియల్లో తీసినట్టు రాసారు.
Rajeev Gandhi, Sonia Gandhi and Narsihma Rao at Bacha Khan's funeral
Pic from #BachakhanAwKhudaiKhidmatgari vol 2 pic.twitter.com/rUxOXyaJXS
అబ్దుల్ గఫర్ ఖాన్ అంత్యక్రియలకు సంబంధించిన వీడియోలో కూడా ఫోటోలోని దృశ్యాన్ని చూడవొచ్చు.
అబ్దుల్ గఫర్ ఖాన్ అంత్యక్రియల్లో పాల్గొనడానికి రాజీవ్ గాంధీ పెషావర్ వెళ్లినట్టు 1988 లో ‘AP News’ వారు ప్రచురించిన ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చదవొచ్చు. కాబట్టి, ఫోటోలో ఉన్నది ఇందిరా గాంధీ మృతదేహం కాదు.
ఇందిరా గాంధీ అంత్యక్రియలకు సంబంధించిన ఫోటోలను మరియు వీడియోలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. ఈ దృశ్యాలకు, పోస్ట్ లోని ఫోటోకి చాలా తేడాలు ఉన్నట్టు గమనించవొచ్చు.
చివరగా, నరసింహా రావు, రాజీవ్ గాంధీ, రాహుల్ గాంధీలు ఇస్లాం పద్ధతిలో ప్రార్ధిస్తున్న పోస్ట్ లోని ఫోటో అబ్దుల్ గఫర్ ఖాన్ అంత్యక్రియల్లో తీసినది, ఇందిరా గాంధీ అంత్యక్రియల్లో కాదు.


text:
రాహుల్ గాంధీ ప్రసాదం తీసుకుంటున్న ఫోటోని, హిందూ దేవాలయంలో నమాజ్ చేస్తున్నాడని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 15, 2021
కాంగ్రెస్ నేత రాహుల్ గాంధీ చేతులు జోడించాల్సిన చోట దోసిలి పడతాడని, దోసిలి పట్టి నమాజ్ చేయాల్సిన చోట చేతులు జోడించి ప్రార్థన చేస్తారని క్లెయిమ్ చేస్తూ రెండు ఫోటోలతో కూడిన ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ ఫోటోలలో రాహుల్ గాంధీ, మసీదులో చేతులు జోడించి నమస్కరిస్తున్నట్టు అలాగే, హిందూ దేవాలయంలో దోసిలి పట్టి నమాజ్ చేస్తున్నట్టు కనిపిస్తున్నారు. ఇందులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రాహుల్ గాంధీ, మసీదులో చేతులు జోడించి నమస్కరించి, హిందూ దేవాలయంలో నమాజ్ చేస్తున్న ఫోటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన మొదటి ఫోటో, రాహుల్ గాంధీ 2016లో బరేలి లోని దర్గా-ఇ-అలా-హజ్రత్ ని  సందర్శించినప్పుడు తీసినది. పోస్టులో షేర్ చేసిన మరొక ఫోటో, రాహుల్ గాంధీ  గ్వాలియర్ లోని అచలేశ్వర మహాదేవ దేవాలయంలో అర్చకుడు ఇచ్చిన ప్రసాదాన్ని తింటున్నప్పుడు తీసినది. పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నట్టు రాహుల్ గాంధీ ఈ దేవాలయంలో దోసిలి పట్టి నమాజ్ చేయలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
ఫోటో-1:
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ కాంగ్రెస్ పార్టి 28 సెప్టెంబర్ 2016 నాడు ఒక ట్వీట్ చేసినట్టు తెలిసింది. రాహుల్ గాంధీ బరేలి లోని దర్గా-ఇ-అలా-హజ్రత్ ను సందర్శించినప్పుడు ఈ  ఫోటో తీసినట్టు ట్వీట్ లో తెలిపారు. 2016లో రాహుల్ గాంధీ కిసాన్ ర్యాలి లో భాగంగా బరేలి లోని దర్గాను సందర్శించినట్టు పబ్లిష్ చేసిన న్యూస్ ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
Rahul Gandhi visits Dargah-e-Ala Hazrat in Bareilly.#Rahul_के_साथ_UP_का_हर_हाथ @INCIndia @gujcongress @JharkhandPCC @TelanganaPCC @nsui pic.twitter.com/kABiuHipg5
ఫోటో-2:
పోస్టులో షేర్ చేసిన మరొక ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని మాజీ కాంగ్రెస్ నేత జ్యోతిరాదిత్య సింధియా 15 అక్టోబర్ 2018 నాడు ట్వీట్ చేసినట్టు తెలిసింది. మధ్యప్రదేశ్ గ్వాలియర్ లోని అచలేశ్వర మహాదేవ దేవాలయంలో, ప్రజల శ్రేయస్సు కోసం కాంగ్రెస్ అధినేత రాహుల్ గాంధీ పూజలు నిర్వహిస్తున్న దృశ్యాలని సింధియా తన ట్వీట్ లో తెలిపారు.
ग्वालियर के अतिप्राचीन अचलेश्वर महादेव मंदिर में कांग्रेस अध्यक्ष श्री राहुल गांधी जी के साथ विधि-विधान से पूजा-अर्चना कर जनकल्याण की कामना की। pic.twitter.com/CPYUgbyeSK
2018లో రాహుల్ గాంధీ అచలేశ్వర మహాదేవ దేవాలయంలో పూజలు నిర్వహించిన వీడియోని కాంగ్రెస్ పార్టీ తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పబ్లిష్ చేసింది. ఈ వీడియోలో రాహుల్ గాంధీ అర్చకుడు ఇచ్చిన ప్రసాదాన్ని చేతిలో పట్టుకొని తిన్న దృశ్యాలని మనం చూడవచ్చు. పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నట్టుగా రాహుల్ గాంధీ ఈ దేవాలయంలో దోసిలి పట్టి నమాజ్ చేయలేదు.
చివరగా, రాహుల్ గాంధీ దేవాలయంలో ప్రసాదం తీసుకుంటున్న ఫోటోని చూపిస్తూ హిందూ దేవాలయంలో రాహుల్ గాంధీ దోసిలి పట్టి నమాజ్ చేస్తున్నాడని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
యెడ్యూరప్ప నాగసాధువులతో ఉన్న ఫోటోని ఎడిట్ చేసి, అందులో అమిత్ షా ని చేర్చారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 6, 2019
అమిత్ షా మరియు యెడ్యూరప్ప కొంతమంది సాధువులతో కూర్చున్నట్లుగా ఉన్న ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్ట్ చేసి, ఈ విధంగా ఆరోపిస్తున్నారు- “ప్రపంచం దేశాలు, విజ్ఞానం, విద్య, వైద్యం, ఉపాధి, శాస్త్ర సాంకేతిక రంగాలలో నూతన ఆవిష్కరణల తో పోటీపడి, వారి దేశాలని నిర్మిస్తూవుంటే ఇక్కడ సన్నాసుల తో సమాలోచనలు చేసి, దేశాన్ని నిర్మిస్తూవున్నారు”. ఆ ఫోటో ఎంతవరకు వాస్తవమైనదో పరిశీలిద్దాం.
ఫొటోలో అమిత్ షా, యెడ్యూరప్ప మరియు సాధువులు ఉన్నారు.
యెడ్యూరప్ప నాగసాధువులతో ఉన్న ఫోటోని ఎడిట్ చేసి, అందులో అమిత్ షా ని చేర్చారు. కావున, పోస్టులో పెట్టిన ఫోటో అవాస్తవమైనది.
పోస్టులో ఉన్న ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినపుడు, చాలా రిజల్ట్స్ వచ్చాయి. అందులో ‘dailyhunt’ వారు ప్రచురించిన కథనం చూసినప్పుడు, అందులో ఉన్న ఫోటోలో కేవలం యెడ్యూరప్ప మరియు సాధువులు మాత్రమే ఉన్నట్లుగా తెలుస్తుంది. అంతేకాదు, యెడ్యూరప్ప నాగసాధువులను కలవడం గురించి “Tv9 Kannada” వారు ప్రసారం చేసిన న్యూస్ వీడియో ని చూసినప్పుడు కూడా ఆ సందర్భంలో అమిత్ షా అక్కడ లేనట్లుగా తెలుస్తుంది.
చివరగా, యెడ్యూరప్ప నాగసాధువులతో ఉన్న ఫోటోని ఫోటోషాప్ చేసి, అందులో అమిత్ షా ని చేర్చారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: September 6, 2019


text:
“తల్లిని చెల్లిని వాడుకుని వదిలేసే ముఖ్యమంత్రి మనకొద్దు” అని ఒక ప్లకార్డ్ చేతిలో పట్టుకున్న వై యస్ షర్మిల ఫోటో ఎడిట్ చేయబడింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 26, 2022
“తల్లిని చెల్లిని వాడుకుని వదిలేసే ముఖ్యమంత్రి మనకొద్దు” అని ఒక ప్లకార్డ్ చేతిలో పట్టుకున్న వై యస్ షర్మిల ఫోటోను ఒక పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: “తల్లిని చెల్లిని వాడుకుని వదిలేసే ముఖ్యమంత్రి మనకొద్దు” అని అంటున్న వై యస్ షర్మిల యొక్క ఫోటో.
ఫాక్ట్: “తల్లిని చెల్లిని వాడుకుని వదిలేసే ముఖ్యమంత్రి మనకొద్దు” అని ఒక ప్లకార్డ్ చేతిలో పట్టుకున్న వై యస్ షర్మిల ఫోటోను ఎడిట్ చేసారు. అసలు ఫోటోలో “రైతులను అప్పుల పాలు చేసే ముఖ్యమంత్రి మనకొద్దు” అని ఉంది. 21 ఏప్రిల్ 2022న ఫోటోను పోస్ట్ చేసిన వై యస్ షర్మిల ట్వీట్‌లో తెలంగాణలో కేటీఆర్,  టీఆర్ఎస్ పార్టీని విమర్శిస్తూ వ్యాఖ్యలు చేసారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వై యస్ జగన్మోహన్ రెడ్డిని ఉద్దేశించి చేసిన వ్యాఖ్యలు కావు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అటువంటి ఫోటో ఒకటి వై యస్ షర్మిల యొక్క అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్‌లో లభించింది. కానీ, ట్విట్టర్ ఫోటోలో “రైతులను అప్పుల పాలు చేసే ముఖ్యమంత్రి మనకొద్దు” అని ప్లకార్డ్ పై ఉన్నట్టు తెలుస్తుంది. ఫోటోను ఎడిట్ చేసినట్టు చూడొచ్చు.
21 ఏప్రిల్ 2022న ఫోటోను పోస్ట్ చేసిన ట్వీట్‌లో తెలంగాణలో కేటీఆర్ మరియు టీఆర్ఎస్ పార్టీని విమర్శిస్తూ కొన్ని వ్యాఖ్యలు చేసారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వై యస్ జగన్మోహన్ రెడ్డిని ఉద్దేశించి చేసిన వ్యాఖ్యలు కావు. వై యస్ షర్మిల యొక్క అధికారిక ఇన్‌స్టాగ్రామ్ అకౌంట్‌లో కూడా ఆ రోజుకి సంబంధించి చేసిన వ్యాఖ్యలు, మరియు అక్కడ ప్లకార్డ్ చూడొచ్చు.
తెలంగాణ తెచ్చింది టీఆర్ఎస్ అట. అందుకు జీవితాంతం ఓటేయాల‌ట.అయ్యా కేటీఆర్..కోట్లాది మంది ఆకాంక్షిస్తే, వేల మంది ఉద్య‌మిస్తే,వంద‌ల మంది ఆత్మ‌బ‌లిదానాలు చేసుకుంటే తెలంగాణ వ‌చ్చింది. వేలాది మంది త‌మ ఆస్తుల్ని త్యాగం చేసుకుంటే తెలంగాణ వ‌చ్చింది.1/3#PrajaPrasthanam#Day62 #RaithuGosa pic.twitter.com/p7BFcuZPgi
చివరగా, “తల్లిని చెల్లిని వాడుకుని వదిలేసే ముఖ్యమంత్రి మనకొద్దు” అని ఒక ప్లకార్డ్ చేతిలో పట్టుకున్న వై యస్ షర్మిల ఫోటో ఎడిట్ చేయబడింది.


text:
ఉత్తరప్రదేశ్‌లో హిందువుగా మారిన ప్రియాంక గాంధీ కేరళలో క్రిస్టియన్ వేషధారణ వేసిందని షేర్ చేస్తున్న ఫోటో ఎడిట్ చేయబడింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 13, 2021
ఉత్తరప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల ప్రచార కార్యక్రమాలలో కాంగ్రెస్ నాయకురాలు ప్రియాంక గాంధీ హిందూ వేషాధారణలో హాజరవుతున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో మూడు ఫోటోలతో కూడిన ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతుంది. ఉత్తర ప్రదేశ్ లో జరిగిన ఒక సభలో నుదుట పసుపు నామం, చేతికి, మెడలో జపమాల ధరిస్తూ కనిపించిన ప్రియాంక గాంధీ, ఇదివరకు, కేరళ ఎన్నికల ప్రచార కార్యక్రమంలో మెడలో జీసస్ శిలువ లాకెట్ ధరించినట్టు పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తరప్రదేశ్‌లో అసెంబ్లీ ఎన్నికల ప్రచార కార్యక్రమంలో హిందు వేషధారణలో ఉన్న ప్రియాంక గాంధీ, కేరళలో క్రిస్టియన్ వేషధారణ వేసింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన మొదటి ఫోటో, ఇటీవల వారణాసిలో నిర్వహించిన ‘కిసాన్ న్యాయ్’ కార్యక్రమంలో ప్రియాంక గాంధీ ప్రసంగిస్తుండగా తీసారు. అలాగే, పోస్టులోని రెండో ఫోటో, 2019లో ప్రియాంక గాంధీ  మూడు రోజుల గంగా యాత్రలో భాగంగా వారణాసిని సందర్శించినప్పుడు తీసారు. ప్రియాంక గాంధీ జీసస్ శిలువ  ధరించిన మూడో ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
ఈపోస్టులో షేర్ చేసిన మూడు వేర్వేరు ఫోటోల వివరాలని ఒక్కొక్కటిగా తెలుసుకుందాం.
ఫోటో-1:
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ఇటీవల పబ్లిష్ అయిన న్యూస్ ఆర్టికల్స్ దొరికాయి. ఆ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఉత్తరప్రదేశ్ వారణాసిలో 10 అక్టోబర్ 2021 నాడు నిర్వహించిన ‘కిసాన్ న్యాయ్’ కార్యక్రమంలో ప్రియాంక గాంధీ ప్రసంగిస్తున్న దృశ్యాలని ఈ ఫోటో వివరణలో తెలిపారు.  ఈ సమావేశంలో ప్రియాంక గాంధీ నుదుట పసుపు నామం, చేతికి జపమాల ధరించుకొని వచ్చింది.
ఫోటో-2:
అయోధ్యలో జపమాల మెడపై ధరించి ప్రియాంక గాంధీ ఎన్నికల ప్రచారం చేస్తున్నట్టు షేర్ చేసిన రెండో ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే వేషాధారణతో ఉన్న ప్రియాంక గాంధీ ఫోటో ‘Getty’ ఇమేజ్ షేరింగ్ వెబ్సైటులో పబ్లిష్ అయినట్టు తెలిసింది. 20 మార్చ్ 2019 నాడు ప్రియాంక గాంధీ మూడు రోజుల గంగా యాత్రలో భాగంగా వారాణసి నగరాన్ని సందర్శించినప్పుడు తీసిన ఫోటో అని వివరణలో తెలిపారు. ఈ ఫోటోలలో ప్రియాంక గాంధీ మెడపై జపమాల ఉండటాన్ని మనం స్పష్టంగా చూడవచ్చు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోని ఇదివరకు, ప్రియాంక గాంధీ మెడలో బ్రాహ్మణ జంజం ధరించిందని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసినప్పుడు, ప్రియాంక గాంధీ మెడపై ఉన్న తెలుపు దారాన్ని ఒక సాధు దశశ్వమేద ఘాట్ దగ్గర వేసినట్టు ‘Amar Ujala’ తమ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసింది.  కానీ, పోస్టులో తెలుపుతున్నట్టు ఈ ఫోటోని అయోధ్యలో తీయలేదు.
ఫోటో-3:
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటో ‘Getty’ ఇమేజ్ షేరింగ్ వెబ్సైటులో పబ్లిష్ అయినట్టు తెలిసింది. 17 ఫిబ్రవరి 2017 నాడు ఉత్తరప్రదేశ్ రాయి బరేలిలో కాంగ్రెస్ పార్టీ నిర్వహించిన బహిరంగ సభకు ప్రియాంక గాంధీ హాజరవుతున్న దృశ్యాలంటూ ఈ ఫోటో వివరణలో తెలిపారు. కాని, ఈ ఒరిజినల్ ఫోటోలో ప్రియాంక గాంధీ మేడపై జీసస్ శిలువ లాకెట్ ధరించలేదు. ఈ ఫోటో పోస్టులో తెలుపుతున్నట్టు  ప్రియాంక గాంధీ కేరళ ఎన్నికల ప్రచార కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నప్పుడు తీసినది కాదు.
2017లో ప్రియాంక గాంధీ రాయి బరేలి ఎన్నికల ప్రచార కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నప్పుడు తీసిన మరికొన్ని ఫోటోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఇదివరకు, ఈ ఫోటోని ఇదే క్లెయింతో సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసినప్పుడు, FACTLY దానికి సంబంధించి ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది.
చివరగా, ఉత్తరప్రదేశ్‌లో హిందుగా మారిన ప్రియాంక గాంధీ కేరళలో క్రిస్టియన్ వేషధారణ వేసిందని షేర్ చేస్తున్న ఫోటో ఎడిట్ చేయబడింది.

created: October 13, 2021


text:
ఈ ఫోటోలో ఉన్నది హనుమంతుడు దహనం చేసిన లంక కాదు, రోమ్ నగరంలో ఉన్న కొలోసియం - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 19, 2023
“హనుమంతుడు దహనం చేసిన లంక”, అని చెప్తూ ఒక ఫొటోతో కూడిన పోస్ట్‌ని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హనుమంతుడు దహనం చేసిన లంక ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఫోటోలో ఉన్నది శ్రీలంకకి సంబంధించిన ఫోటో కాదు. అది ఇటలీ రాజధాని రోమ్ నగరంలో ఉన్న కొలోసియం యొక్క ఫోటో. కావున, పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్‌లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌లో వెతకగా, ఆ ప్రదేశానికి సంబంధించిన మరిన్ని ఫోటోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్‌లో వచ్చాయి  ఆ ఫోటోలో ఉన్నది ఇటలీ రాజధాని రోమ్ నగరంలో ఉన్న కొలోసియం అని తెలిసింది. ఆ కొలోసియంని వివిధ రకాల ప్రదర్శనలకు ఉపయోగించేవారు. ఫొటోలో కనిపిస్తున్నది ఆ కొలోసియం కింద ఉన్న సొరంగాలు. కొలోసియంకి సంబంధించిన గూగుల్ స్ట్రీట్ వ్యూని ఇక్కడ చూడవచ్చు. కాబట్టి, పోస్ట్‌లోని ఫోటోలో ఉన్నది శ్రీలంకకి సంబంధించిన ఫోటో కాదు.
రామాయణానికి సంబంధించిన ప్రదేశాలు అని శ్రీలంక టూరిజం వారు కొన్ని ప్రదేశాల ఫోటోలను వారి వెబ్సైటులో పెట్టారు. వాటిని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, ఈ ఫోటోలో ఉన్నది హనుమంతుడు దహనం చేసిన లంక కాదు, రోమ్ నగరంలో ఉన్న కొలోసియం.

created: January 19, 2023


text:
బంగ్లాదేశ్ కి సంబంధించిన ఫోటోలు పెట్టి, 'పశ్చిమ బెంగాల్ లో ఒక రోహింగ్యా వద్ద భద్రతాదళాలు స్వాధీనం చేసుకున్న ఆయుధాలు' అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 2, 2020
‘పశ్చిమ బెంగాల్ లో ఒక రోహింగ్యా వద్ద భద్రతాదళాలు స్వాధీనము చేసుకున్న ఆయుధాలు’ అని చెప్తూ, రెండు ఫోటోలతో కూడిన పోస్ట్ ని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. అయితే, ఆ రెండు ఫోటోలు బంగ్లాదేశ్ లో సంబంధించినవని FACTLY విశ్లేషణలో తేలింది. ఒక ఫోటో తాజాగా బంగ్లాదేశ్ లో జరిగిన ఎన్కౌంటర్ లో దొరికిన ఆయుధాల ఫోటో. మరొకటి బంగ్లాదేశ్ లో ఉగ్రవాద కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తున్న అబ్దుల్ హకీమ్ అనే వ్యక్తి ది. ఆ ఫోటో గత కొన్నేళ్లుగా బంగ్లాదేశ్ మీడియాలో వస్తుంది.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్: ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్:
1. న్యూస్ ఆర్టికల్ – https://seskhobor.com
2. న్యూస్ ఆర్టికల్ – https://samakal.com/whole-country/article/200521326/
3. న్యూస్ ఆర్టికల్ – https://samakal.com/todays-print-edition/tp-khobor/article/18103177/
4. న్యూస్ ఆర్టికల్ – http://coxsbazarjournal.com
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
హర్యానాలో సూట్‌కేసులో శవంగా దొరికిన అమ్మాయి ఫోటోలని జార్ఖండ్ రాష్ట్రానికి, లవ్ జిహాద్‌కు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 21, 2021
జార్ఖండ్ రాష్ట్రంలో లవ్ జిహాద్ భాదితురాలు సూట్‌కేసులో శవంగా దొరికిన దృశ్యం, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. హిందూ మతాన్ని వదులుకొని ముస్లిం వ్యక్తిని వివాహం చేసుకున్న ఈ అమ్మాయిని, పెళ్లి చేసుకున్న ముస్లిం అబ్బాయి కుటుంబ సభ్యులు లైంగికంగా వేధించి, ఆమెని హత్య చేసి శవాన్ని ఇలా సూట్‌కేసులో పెట్టి పడేసినట్టు పోస్టులో చెప్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: జార్ఖండ్‌లో సూట్‌కేసులో శవంగా దొరికిన లవ్ జిహాద్ భాదితురాలు యొక్క ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్న శవం 2020 అక్టోబర్ నెలలో హర్యానా రాష్ట్రం సిర్సా జిల్లాలోని ఫూల్కన్ గ్రామంలో దొరికింది. సూట్‌కేసులో శవంగా దొరికిన మహిళ ఆచూకి వివరాలు పోలీసులకు ఇప్పటివరకు తెలియరాలేదు. చనిపోయిన మహిళ ముస్లిం యువకుడిని పెళ్లి చేసుకున్నట్టు  గానీ, గృహ హింస కారణంగా చనిపోయినట్టు గానీ   పోలీసులు నిర్ధారించలేదు. ఈ ఫోటోకి జార్ఖండ్ రాష్ట్రానికి కూస సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘పంజాబ్ కేసరి’ అనే వార్తా సంస్థ 10 అక్టోబర్ 2021 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. హర్యానా సిర్సా జిల్లాలో దొరికిన సూట్‌కేసులో ఒక మహిళ శవం భయటపడిందని ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు. సిర్సా జిల్లా ఫూల్కన్ గ్రామం మీదుగా వెళ్తున్న బన్మందరి మైనర్ కాలువలో ఈ సూట్ కేసు దొరికిందని ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు.
ఈ ఘటనకు సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, ఈ హత్యకు సంబంధించిన మరింత సమాచారాన్ని తెలుపుతూ ‘ధైనిక్ భాస్కర్’ వార్తా సంస్థ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ సూట్‌కేసులోని శవాన్ని ఫూల్కన్ గ్రామస్థూలు ముందుగా చూసి పోలీసులకి సమాచారమిచ్చినట్టు ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు.  సూట్‌కేసులో శవంగా దొరికిన మహిళను గొంతు కోసి చంపివేసినట్టు ప్రాథమిక దర్యాప్తులో నిర్ధారణ చేసినట్టు తెలిసింది. సిర్సా జిల్లా డీఎస్పీ సంజయ్ కుమార్ ఈ హత్య ఘటన వివరాలని మీడియాకి తెలుపుతూ, బన్మందరి మైనర్ కాలువలో లభించిన మహిళా శవాన్ని డింగ్ పోలీస్ స్టేషన్ రికవర్ చేసుకుందని తెలిపారు. చనిపోయిన మహిళ వ్యక్తిగత సమాచారం ఇంకా పోలీసులకు తెలియలేదని సంజయ్ కుమార్ మీడియాకి స్పష్టం తెలిపారు.
ఈ హత్య ఘటనకు సంబంధించి సిర్సా జిల్లా డింగ్ పోలీస్ స్టేషన్‌లో ఫైల్ అయిన FIRని ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ FIRలో చనిపోయిన మహిళ వ్యక్తిగత సమాచారం ఎక్కడా తెలుపలేదు. అంతేకాదు, ఈ హత్య కేసుకి సంబంధించిన ఇప్పటివరకు లభించిన వివరాల కోసం డింగ్ పోలీస్ స్టేషన్ ఇన్స్పెక్టర్ కాశ్మీరీ లాల్‌ని సంప్రదిస్తే, చనిపోయిన మహిళ ఆచూకి వివరాలు ఇంకా తమకు తెలియలేదని స్పష్టం చేసారు. ఈ కేసుకి లవ్ జిహాద్ ముడిపెట్టడానికి ఎటువంటి ఆధారం లేదని కాశ్మీరీ లాల్ స్పష్టం చేసారు.
చివరగా, హర్యానాలో సూట్‌కేసులో శవంగా దొరికిన అమ్మాయి ఫోటోలని లవ్ జిహాద్‌కు, జార్ఖండ్ రాష్ట్రానికి ముడిపెడుతూ  తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 21, 2021


text:
కొలంబోలో ప్రదర్శనకారులు, ప్రభుత్వ మద్దతుదారుల మధ్య జరిగిన ఘర్షణకు సంబంధించిన ఫోటోలను తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 13, 2022
“తమ దేశం దివాళాతీసి అంతర్యుద్ధం దిశగా పయనించడానికి మత మార్పిళ్ల ముఠాలే కారణమని పాస్టర్లను రోడ్లపైకీడ్చి చితకబాదుతున్న లంకేయులు”, అని చెప్తూ రెండు ఫోటోలతో కూడిన పోస్ట్‌ని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: శ్రీలంకలోని తాజా ఆర్ధిక పరిస్థితికి మత మార్పిళ్ల ముఠాలే కారణమని పాస్టర్లను అక్కడి ప్రజలు రోడ్లపైకి ఈడ్చి కొడుతున్న ఫోటోలు.
ఫాక్ట్: కొలంబోలోని మహీంద రాజపక్సే నివాసం వెలుపల ప్రదర్శనకారులు మరియు ప్రభుత్వ మద్దతుదారుల మధ్య తాజాగా జరిగిన ఘర్షణకు సంబంధించిన ఫోటోలు అవి. ఆ ఘర్షణల్లో కేవలం క్రైస్తవ మతానికి చెందిన పాస్టర్లపైనే కాదు, ఇతర వ్యక్తులపై కూడా దాడి జరిపారు. అంతేకాని, పోస్ట్‌లో చెప్పినట్టు వారే శ్రీలంక తాజా ఆర్ధిక పరిస్థితికి కారణమని పాస్టర్లను అక్కడి ప్రజలు రోడ్లపైకి ఈడ్చి కొట్టలేదు. కావున, పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్‌లో ఫోటోలను గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌లో వెతకగా, ఆ ఫోటోలు ‘Getty Images’ వెబ్‌సైట్‌లో ఉన్నట్టు తెలిసింది. ఆ ఫోటోలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ‘Getty Images’ వెబ్‌సైట్‌లో ఆ ఫోటోల వివరణ – “09 మే 2022న కొలంబోలోని అధ్యక్ష కార్యాలయం వెలుపల ప్రదర్శనకారులు మరియు ప్రభుత్వ మద్దతుదారులు ఘర్షణ పడ్డారు” (తెలుగు అనువాదం), అని రాసి ఉన్నట్టు చూడవచ్చు. అంతేకానీ, పోస్ట్‌లో చెప్పినట్టు లేదు.
ఆ ఘర్షణల్లో కేవలం క్రైస్తవ మతానికి చెందిన పాస్టర్లపైనే కాదు, ఇతర వ్యక్తులపై కూడా దాడి జరిపారు. ఆ ఫోటోలను ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, కొలంబోలో ప్రదర్శనకారులు మరియు ప్రభుత్వ మద్దతుదారుల మధ్య జరిగిన ఘర్షణకు సంబంధించిన ఫోటోలను తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
వీధుల్లోని ఇళ్లపై మరియు బ్రిడ్జ్ పిల్లర్లపై హిందూ దేవుళ్ళ ప్రతిమలు ఉన్న ఈ ఫోటోలు అయోధ్యకి సంబంధించినవి కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 28, 2020
కొన్ని ఫోటోలను పోస్ట్ చేసి, అవి అయోధ్య నగరానికి సంబంధించినవని వాటి గురించి చెప్తున్నారు. ఆ ఫోటోల్లో వీధుల్లోని ఇళ్లపై మరియు బ్రిడ్జ్ పిల్లర్లపై హిందూ దేవుళ్ళ ప్రతిమలు కనిపిస్తాయి. ఆ ఫోటోలను అయోధ్య రామ మందిర ‘భూమి పూజ’ కి ఏర్పాట్లు జరుగుతున్న సందర్భంలో షేర్ చేస్తున్నారు. పోస్ట్ లో చెప్పిన దాంట్లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
అయోధ్య నగర వీధుల్లోని ఇళ్లపై మరియు బ్రిడ్జ్ పిల్లర్లపై హిందూ దేవుళ్ళ ప్రతిమలు ఉన్న ఫోటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలు అయోధ్య నగరానికి సంబంధించినవి కాదు, అవి ప్రయాగరాజ్ (అలాహాబాద్) నగర వీధులవి. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
ఫోటోలను మేము రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అవి ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని ప్రయాగరాజ్ (అలాహాబాద్) నగరానికి సంబంధించినవని తెలిసింది.
ఫోటో-1:
ఫోటోని ‘ANI UP’ ట్వీట్ లో చూడవచ్చు. ప్రయాగ్ రాజ్  వీధుల్లో యజమానుల అనుమతి లేకుండా వారి ఇళ్ళ పై పెయింటింగ్ చేసినందుకుగానూ నమోదైన ఫిర్యాదుల గురించి ఆ ట్వీట్‌లో సమాచారం ఉంది. కావున, ఫోటో ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని ప్రయాగ్ రాజ్(అలాహాబాద్) నగరానికి సంబంధించినది.
Prayagraj: Two complaints registered for allegedly painting houses on a street in saffron color without owner's consent. Ashutosh Mishra SP Crime says, "Two persons filed complaints that their houses were forcefully painted saffron by some people. Complaint registered, probe on." pic.twitter.com/2qD2J6vs3R
ఫోటో-2:
ఫోటోలో కనిపించే పరిసరాలను ‘NDTV’ వార్తా సంస్థ ప్రసారం చేసిన న్యూస్ వీడియో లో చూడవచ్చు. ప్రయాగ్ రాజ్‌లోని ఇళ్ల పై హిందూ దేవతలతో పెయింట్ చేసిన అంశం గురించి ‘NDTV’ ఆ వీడియో లో రిపోర్ట్ చేసింది. అలాంటి ఫోటోనే  ‘ANI UP’ ట్వీట్ లో కూడా చూడవచ్చు.
ఫోటో-3:
ఫోటోని ‘Outlook’ వార్తా సంస్థ కి సంబంధించిన కథనం లో చూడవచ్చు. ఆ ఫోటో గురించి వివరణ ద్వారా, అది ప్రయాగ్ రాజ్‌లో తీసినట్లుగా తెలుస్తుంది.
ఫోటో-4:
ఫోటోని ‘Getty Images’ వెబ్సైట్ పై చూడవచ్చు. ఆ వెబ్సైట్ లో ఫోటో గురించి ఉన్న వివరణ ద్వారా, దానిని ప్రయాగ్ రాజ్ (అలాహాబాద్) లోని శాస్త్రీ బ్రిడ్జ్ వద్ద తీసినట్లుగా తెలుస్తుంది.
చివరగా, వీధుల్లోని ఇళ్లపై మరియు బ్రిడ్జ్ పిల్లర్లపై హిందూ దేవుళ్ళ ప్రతిమలు ఉన్న పోస్ట్ లోని ఫోటోలు అయోధ్య నగరానివి కాదు.


text:
ఫోటోల్లో ఉన్నది నటి ఉర్సుల ఆండ్రెస్; కాంగ్రెస్ అధ్యక్షురాలు సోనియా గాంధీ కాదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 24, 2020
ఫేస్బుక్ లో కొన్ని ఫోటోలతో కూడిన కొలేజ్ ని పోస్టు చేసి, వాటిల్లో ఉన్నది కాంగ్రెస్ అధ్యక్షురాలు సోనియా గాంధీ అని చాలా మంది పేర్కొంటున్నారు. కానీ, FACTLY విశ్లేషణలో ఆ ఫోటోలలో ఉన్నది నటి ఉర్సుల ఆండ్రెస్ అని తేలింది. పోస్టులోని కొలేజ్ లో ఇద్దరు వ్యక్తులు కలిసి ఉన్న ఫోటోలు ‘Dr. No’ సినిమా లోని స్టిల్స్ కి సంబంధించినవి. ఆ సినిమాలో ప్రధాన పాత్రల్లో నటుడు సీయాన్ కొన్నేరి మరియు నటి ఉర్సుల ఆండ్రెస్ నటించారు. కొలేజ్ లో ఉర్సుల ఆండ్రెస్ యొక్క మరొక ఫోటో 1973 లో ప్రచురితమైన ఒక మ్యాగజిన్ లోనిది.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్: ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్:
1. న్యూస్ ఆర్టికల్ – https://www.ibtimes.co.uk/james-bond-dr-no-behind-scenes-photos-sean-connery-ursula-andress-1439257
2. Alamy స్టాక్ ఫోటో – https://www.alamy.com/stock-photo-dr-no-england-1962-regie-terence-young-bild-sean-connery-u-ursula-114373514.html
3. Alamy స్టాక్ ఫోటో – https://www.alamy.com/stock-photo-dr-no-ursula-andress-1962-128114232.html
4. మ్యాగజిన్ – http://ciaovogue.blogspot.com/2011/04/november-1973-us-vogue.html
5. Getty Images- https://www.gettyimages.in/detail/news-photo/actors-ursula-andress-and-sean-connery-in-a-scene-from-dr-news-photo/74106336
6. IMDB – https://www.imdb.com/title/tt0055928/
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
అమెరికాలోని పాత కోవిడ్ సెంటర్ల ఫోటోలను పెట్టి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కు సంబంధించినవిగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 28, 2021
జగన్ ప్రభుత్వం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని కల్యాణ మండపాలను, సినిమా హాళ్ళను కోవిడ్ సెంటర్లుగా మారుస్తున్నట్టు కొన్ని ఫోటోలను ఒక సోషల్ మీడియా పోస్ట్ ద్వారా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కల్యాణ మండపాలను, సినిమా హాళ్ళను కోవిడ్ సెంటర్లుగా మార్చిన జగన్ ప్రభుత్వం, వాటికి సంబంధించిన ఫోటోలు.
ఫాక్ట్: పోస్ట్ లో పెట్టిన రెండు ఫోటోలు అమెరికాలోని కోవిడ్ సెంటర్లవి. మొదటి ఫోటో న్యూ యార్క్ సిటీ లోని జార్విత్స్ కన్వెన్షన్ సెంటర్ ది. మార్చి 2020 లో అప్పటి కోవిడ్-19 అత్యవసర పరిస్థితుల కొరకు చేసిన బెడ్ ల నిర్మాణనికి సంబంధించిన ఫోటో ఇది. రెండొవ ఫోటో కూడా కోవిడ్ ఎమర్జెన్సీ కొరకు అప్పట్లో నిర్మించినదే, కానీ అది ఒహయో స్టేట్ గ్రేటర్ కొలంబస్ కన్వెన్షన్ సెంటర్ లోనిది. రెండు ఫోటోలకు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఫోటో 1 :
మొదటి ఫోటో ని బింగ్ లో రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, పిసిఎంఏ (pcma) అనే వెబ్సైటు కి తీసుకెళ్తుంది. ఆ వెబ్సైటులోని ఆర్టికల్ లో పోస్ట్ లోని ఫోటో ఉంది, ఆ ఫోటో యొక్క వివరణలో అది జార్విత్స్ కన్వెన్షన్ సెంటర్ కు సంబంధించింది అని తెలిపారు. ఆ పేరుతో అడ్వాన్స్డ్ గూగుల్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, ఈ ఫోటో ‘ABC న్యూస్ 7’ వారు తీసిన వీడియో లో మనకు కనబడుతుంది. ఆ వీడియో లో న్యూ యార్క్ సిటీ అధికారులు జార్విత్స్ అనే కన్వెన్షన్ సెంటర్ ని  కోవిడ్-19 ఎమర్జెన్సీ మూలాన ఒక కోవిడ్ సెంటర్ గా మారుస్తున్నట్టు తెలిపారు.
ఫోటో 2:
రెండో ఫోటోని బింగ్ లో రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, కొలంబస్ అండర్ గ్రౌండ్ అనే వెబ్ సైట్ లోని ఆర్టికల్ కు దొరికింది. కోవిడ్-19 వలన గ్రేటర్ కొలంబస్ కన్వెన్షన్ సెంటర్ ను ఆల్టర్నేట్ కోవిడ్ కేర్ సెంటర్ గా మారుస్తున్నటు అందులో ఉంది. ఈ ఫోటో కు సంబంధించి మరి కొన్ని ఆర్టికల్స్ లో ఇదే విషయాన్ని ప్రస్తావించడం మనం ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
అందుచేత, పైన రెండు ఫోటోలకు ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. జగన్ ప్రభుత్వం ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లోని కల్యాణ మండపాలను, సినిమా హాళ్ళను కోవిడ్ సెంటర్లుగా మార్చమని చెప్పినట్టు ఎటువంటి న్యూస్ ఆర్టికల్స్ దొరకలేదు. కానీ, కోవిడ్-19 కు సంబంధించి ప్రభుత్వం చేపట్టబోతున్న వివిధ చెర్యలను గురించి కొన్ని ఆర్టికల్స్ ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, అమెరికాలోని పాత కోవిడ్ సెంటర్ల ఫోటోలను పెట్టి, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ కు సంబంధించినవిగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
అమెరికాలో నిర్మించిన ప్రత్యేక కోవిడ్-19 ఆసుపత్రుల ఫోటోలని తెలంగాణలో ఏర్పాటు చేసిన కోవిడ్ సెంటర్లని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 3, 2021
తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ ఆదేశాల మేరకు రాష్ట్రంలోని కళ్యాణ మండపాలను, సినిమా హాళ్ళను కోవిడ్ సెంటర్ల గా మారుస్తున్న అధికారులు, అంటూ రెండు ఫోటోలతో కూడిన ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. కరోనా వైరస్ నియంత్రణ చర్యలలో భాగంగా, ప్రజల ఆరోగ్యం దృష్టిలో ఉంచుకొని కేసీఆర్ ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్టు ఈ పోస్టులో తెలిపారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తెలంగాణ ముఖ్యమంత్రి కేసీఆర్ ఆదేశాల మేరకు రాష్ట్రంలోని కళ్యాణ మండపాలను, సినిమా హాళ్ళను కోవిడ్ సెంటర్లుగా మారుస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటోలలో కనిపిస్తున్న కోవిడ్ క్వారంటైన్ సెంటర్లు అమెరికా దేశానికి సంబంధించినవి. మొదటి ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది న్యూయార్క్ నగరంలోని ‘The Javits Convention Center’ భవనంలో నిర్మించిన ప్రత్యేక  కోవిడ్-19 ఎమర్జెన్సీ హాస్పిటల్. అలాగే, రెండవ ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది కోలంబస్ నగరంలోని ‘Greater Columbus Convention Center’ అని తెలిసింది. మార్చ్ 2020 సమయంలో అమెరికా దేశంలో కరోనా వైరస్ భారీగా విజృంభించడంతో, రోగులకి చికిత్స అందించడానికి ఈ కోవిడ్-19 ఎమర్జెన్సీ ఆసుపత్రులని నిర్మించారు. ఈ కోవిడ్ సెంటర్లు తెలంగాణ రాష్ట్రానికి సంబంధించినవి కావు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
ఫోటో-1:
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ మార్చి 2020 లో పబ్లిష్ అయిన న్యూస్ ఆర్టికల్ దొరికింది. ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది న్యూయార్క్ నగరంలోని  ‘The Javits Convention Center’ అని ఈ ఆర్టికల్ తెలిపింది. న్యూయార్క్ నగరంలో కరోనా వైరస్ విజృంభించడంతో, కరోనా రోగులకి చికిత్స అందించడానికి ఈ కన్వెన్షన్ సెంటర్ ని కోవిడ్-19 ఎమర్జెన్సీ హాస్పిటల్ గా మార్చినట్టు ఈ ఆర్టికల్ రిపోర్ట్ చేసింది. ‘The Javits Convention Center’ లో నిర్మించిన ఈ కోవిడ్-19 ఎమర్జెన్సీ హాస్పిటల్ కి సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన మరికొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఫోటో-2:
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘The Columbus Dispath’ న్యూస్ సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది అమెరికా దేశం ఒహాయో రాష్ట్రంలోని ‘Greater Columbus Convention Center’ అని ఆర్టికల్ తెలిపింది. కరోనా వైరస్ సోకిన వ్యక్తులకి చికిత్స అందించడానికి ఈ కన్వెన్షన్ సెంటర్ ని కోవిడ్-19 హాస్పిటల్ గా మార్చినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో రిపోర్ట్ చేసారు. ‘Greater Columbus Convention Center’ లో నిర్మించిన ఈ కోవిడ్-19 సెంటర్ కి సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన మరికొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో అమెరికా దేశానికి సంబంధించిందని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, అమెరికా దేశంలో నిర్మించిన ప్రత్యేక కోవిడ్-19 హాస్పిటల్స్ ఫోటోలని చూపిస్తూ తెలంగాణ రాష్ట్రంలో కరోనా నియంత్రణ కోసం కేసీఆర్ ప్రత్యేకంగా నిర్మించిన కోవిడ్ సెంటర్లని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పిడుగు పడటం వలన మృతి చెందిన వ్యక్తుల ఫోటోలను, పురుగు కుట్టడం వలన చనిపోయారంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 16, 2022
“ఆకు పచ్చని పురుగు పత్తి పొలంలో వస్తుంది అంట. ఇది కొరికిన అయిదు నిమిషాల్లో చనిపోతారు అంట. ఇది కర్ణాటకలో జరిగింది” అని చెప్తూ ఒక ఆకు పచ్చని కీటకం ఫొటో మరియు పొలంలో పత్తి చెట్ల మధ్యలో స్పృహ లేకుండా పడిఉన్న వ్యక్తుల ఫొటోలు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా ప్రచారంలో ఉన్నాయి. ఇవే ఫోటోలను షేర్ చేస్తూ మహారాష్ట్రలోని భీడ్ జిల్లాలో ఈ ఘటన జరిగినది అని మరికొందరు అంటున్నారు. ఈ పోస్టులో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కర్ణాటకలోని ఒక పత్తి పొలంలో ఆకు పచ్చని పురుగు కాటుకి గురై ముగ్గురు మరణించిన దృశ్యాలు.
ఫ్యాక్ట్ (నిజం): వార్తా కథనాల ప్రకారం, ఫొటోలో ఉన్న వ్యక్తులు మహారాష్ట్ర జల్గాంవ్ కు  చెందిన శివాజీ మరియు అతని కొడుకు. 09 సెప్టెంబర్ 2022న, పొలంలో పని చేస్తున్నప్పుడు వర్షం పడుతుండడంతో చెట్టుకిందకి వెళ్లారు. అదే సమయానికి పిడుగు పడటంతో, అక్కడికక్కడే  మృతిచెందారు. ఫొటోలో ఉన్న పురుగుతో ఈ ఘటనకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. ఫోటోలో ఉన్న గొంగళి పురుగు పేరు “stinging nettle slug caterpillar”. ఈ పురుగు మనుషుల ప్రాణాలు తీసే అంత విషపూరితం అని చెప్పడానికి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. అయితే, దీని పైన ఉన్న ముళ్ళు తాకితే చర్మవ్యాధులు వచ్చే ప్రమాదం ఉంది. కావున, ఈ పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పు.
ముందుగా పోస్టులో ఉన్న వ్యక్తుల ఫొటోలను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా “Zoom Marathi” యూట్యూబ్ ఛానెల్లో 9 సెప్టెంబర్ 2022 న అప్లోడు చేసిన “చాలీస్‌గావ్ | పిడుగుపాటుకు రైతు తండ్రీ కొడుకులు దురదృష్టవశాత్తు మృతి చెందారు” అని చెప్తున్న ఒక వీడియో లభించింది. ఈ వీడియో కింద వివరణలో “చాలీస్‌గావ్ తాలూకాలోని నవే గ్రామంలో మధ్యాహ్నం పొలంలో పంటలకు ఎరువులు వేయడానికి వెళ్తుండగా పిడుగు పడడంతో తండ్రికొడుకులు అక్కడికక్కడే మృతి చెందారు” అని పేర్కొన్నారు. ఇక ఈ వీడియోలోని దృశ్యాలను వైరల్ అవుతున్న ఫొటోలతో పోల్చి చూడగా రెండూ ఒక్కటే అని చెప్పవచ్చు.
ఇదే వార్తని “Jagat News 24” యూట్యూబ్ ఛానెల్ వారు 10 సెప్టెంబర్ 2022న ప్రసారం చేశారు. అలాగే, ‘TV9 Marathi’, ‘Lokmat’, ‘Maharashtra times’ వారు కూడా ఈ వార్తని రిపోర్ట్ చేశారు.  ఈ కథనాల ప్రకారం, మహారాష్ట్రలోని జల్గాంవ్ జిల్లాకు చెందిన శివాజీ చవాన్ 09 సెప్టెంబర్ 2022న తన భార్య, కొడుకుతో పొలానికి ఎరువు వేయడానికి వెళ్లారు. అదే సమయానికి  వర్షం వస్తుండటంతో అక్కడే ఉన్న చెట్టు కిందకి ముగ్గురూ వెళ్లారు. కానీ, చెట్టు పైన పిడుగు పడటంతో శివాజీ మరియు అతని కొడుకు అక్కడికక్కడే మృతి చెందారు. అతని భార్య గాయపడింది.
ఇక వైరల్ అవుతున్న పోస్టులో ఉన్న ఆకు పచ్చని కీటకం గురించి వెతకగా, దాని పేరు “stinging nettle slug caterpillar” అని తెలిసింది. ఈ వెబ్సైటు లో ఇచ్చిన సమాచారం ప్రకారం, ఈ గొంగళి పురుగు చుట్టూ ఉన్న ముళ్ళు, దాని ఆత్మరక్షణ కొరకు ఉపయోగపడతాయి. వాటిని ఎవరైనా తాకితే దాంట్లో ఉండే రసాయనాల వలన చర్మ వ్యాధులు వచ్చే ప్రమాదం ఉంటుంది. అయితే ఈ పురుగు వలన మనుషులు చనిపోయినట్లు ఎక్కడా రిపోర్ట్ కాలేదు.
చివరిగా, పిడుగుపాటు వలన మహారాష్ట్రలో చనిపోయిన వ్యక్తుల ఫోటోలను, ఆకుపచ్చ పురుగు కుట్టడం వలన చనిపోయారు అంటూ తప్పుడు ప్రచారం చేస్తున్నారు.
వివరణ (19 September 2022):
కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం వారు ఇదే విషయాన్ని తప్పుడు వార్తగా తెలుపుతూ స్పష్టత ఇచ్చినట్టు ‘DD News Andhra’ వారు తమ అధికారిక ట్విట్టర్ ఖాతా నుంచి పోస్ట్ చేసారు. పురుగు ఎక్కువగా చెరకు, పండ్ల తోటల్లో మాత్రమే కనిపిస్తుందని, పత్తి చేనులో ఉండదని కృషి విజ్ఞాన కేంద్రం తెలిపింది. ఆ పురుగు శరీరానికి తాకితే దురద, మంట మాత్రమే వస్తుందని, చనిపోయేంత ప్రమాదం ఉండదని ట్వీట్‌లో పేర్కొన్నారు. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వానికి చెందిన ఫాక్ట్ చెక్ విభాగం కూడా ఇదే సమాచారాన్ని రీట్వీట్ చేసారు.
ఇది ఎక్కువగా చెరకు, పండ్ల తోటల్లో
మాత్రమే కనిపిస్తుందని, పత్తి చేనులో ఉండదని తెలిపింది. ఆ పురుగు శరీరానికి తాకితే దురద, మంట మాత్రమే వస్తుందని, చనిపోయేంత ప్రమాదం ఉండదని
పేర్కొంది.

created: September 16, 2022


text:
రాజస్థాన్‌లో ఒక వ్యక్తి పైన జరిగిన దాడిలో తెగిన చేతుల ఫొటోలని సంబంధం లేని కల్పిత కథతో షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 22, 2022
తాను ఎంత ప్రార్థన చేసినా కూడా తనకి కావాల్సిన శక్తులు రావట్లేదు అని కోపంతో పశ్చిమ బెంగాల్ కు చెందిన ఒక వ్యక్తి తన రెండు చేతులు నరుక్కొని అమ్మవారికి నైవేద్యంగా సమర్పించాడు అని చెప్తూ తెగి ఉన్న చేతుల యొక్క ఫొటోలు సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉన్నాయి. ఇందులో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పశ్చిమ బెంగాల్ కు చెందిన మహేశ్వర్ సింగ్ అనే వ్యక్తి తాను ఎంత ప్రార్థన చేసినా కూడా తనకు శక్తులు రావట్లేదని కోపంతో తన రెండు చేతులు నరుక్కున్నాడు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో పేర్కొన్న ఘటన గురించి ఎక్కడా ఎటువంటి కథనాలు లేవు. పోస్టులో తెగి ఉన్న చేతుల ఫొటోలు రాజస్థాన్ కు చెందిన సురేశ్ సేన్ అనే వ్యక్తివి. 2019లో జరిగిన ఒక దాడిలో తన చేతులు తెగిపోగా, వైద్యులు పది గంటల సేపు ఆపరేషన్ చేసి వాటిని అతికించారు. కావున, ఈ పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పు.
ఈ ఘటన గురించి ఇంటర్నెట్లో వెతకగా ఎక్కడా ఎటువంటి వార్తా కథనాలు లభించలేదు. ఇక పోస్టులో ఉన్న ఫొటోలను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, “The Sun” మరియు “Daily Mail” వెబ్‌సైటులలో ఇవే ఫొటోలతో వార్తా కథనాలను ప్రచురించాయి.
ఈ కథనాల ప్రకారం, 2019 లో రాజస్థాన్‌కు చెందిన  సురేశ్ సేన్ అనే వ్యక్తి పైన ఇద్దరు వ్యక్తులు కత్తితో దాడి చేయడం వలన రెండు చేతులు తెగిపొయ్యాయి. జోధ్‌పూర్ లోని ఒక హాస్పిటల్‌లో 10 గంటల సేపు ఆపరేషన్ చేసి తన చేతులను మళ్ళీ అతికించారు.
చివరిగా, 2019లో రాజస్థాన్‌లో ఒక వ్యక్తి పైన జరిగిన దాడి వలన తెగిపోయిన చేతుల ఫొటోలను సంబంధం లేని కల్పిత కథతో తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.

created: September 22, 2022


text:
సిలికాన్ బొమ్మల ఫోటోలని యాదాద్రి భూవనగిరి జిల్లాలో పంది కడుపున మనిషి జన్మించిన చిత్రాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 12, 2022
యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లా తుర్కపల్లి మండలం వీరారెడ్డిపల్లి గ్రామంలో ఒక పంది కడుపున మనిషి జన్మించాడు, అంటూ కొన్ని ఫోటోలతో కూడిన ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: యాదాద్రి భువనగిరి జిల్లాలో వీరారెడ్డిపల్లి గ్రామంలో పంది కడుపున మనిషి జన్మించిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటోలలో కనిపిస్తున్నది సిలికాన్‌తో రూపొందించిన శిశువు బొమ్మలు. ఇటలీకి చెందిన లైరా మగానుకో అనే ఒక ఆర్టిస్ట్ ఈ సిలికాన్ బొమ్మలని రూపొందించారు. ఈ ఫోటోలలో కనిపిస్తున్నది నిజమైన శిశువు కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే ఫోటోలని ‘Bizarre Crew’ అనే వెబ్సైట్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. లైరా మాగనుకో రూపొందించిన ‘బేబీ హైబ్రిడ్ పిగ్’ యొక్క చిత్రాలంటూ ఈ ఫోటోల వివరణలలో తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, ఈ ఫోటోలను లైరా మగానుకో 2018 జులై నెలలో తన ఫేస్‌బుక్ మరియు ఇన్‌స్టాగ్రామ్ పేజీలలో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. మిశ్రమ సిలికాన్ పదార్ధాలను ఉపయోగించి రూపొందించిన ‘బేబీ హైబ్రిడ్ సిలికాన్ పిగ్ పీస్’ ఫోటోలంటూ లైరా మగానుకో తన ఫేస్‌బుక్ పోస్టు వివరణలో తెలిపారు.
ఇటలీకి చెందిన ఆర్టిస్ట్ లైరా మగానుకో, హైపర్-రేయలిస్టిక్ సిలికాన్ బొమ్మలను తయారుచేసి వివిధ ఈ-కామర్స్ వెబ్సైటులలో తన బొమ్మలని అమ్ముతుంటారు. లైరా మగానుకో తయారుచేసిన మరికొన్ని సిలికాన్ బొమ్మలని ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఇదివరకు, లైరా మగానుకో తయారు చేసిన మరికొన్ని సిలికాన్ బొమ్మల ఫోటోలని గుజరాత్, రాజస్థాన్ మరియు బీహార్ రాష్ట్రాలలో తిరుగుతున్న వింత జంతువు దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసినప్పుడు, ఫాక్ట్‌లీ దానికి సంబంధించి ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసింది. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, ఇటలీ ఆర్టిస్ట్ లైరా మగానుకో తయారుచేసిన సిలికాన్ బొమ్మల ఫోటోలని యాదాద్రి భూవనగిరి జిల్లాలో పంది కడుపున మనిషి జన్మించిన చిత్రాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
లెహ్ స్టేడియం నిర్మాణ పనుల ఫోటోలని భారత ప్రభుత్వం లడఖ్ లో కొత్తగా నిర్మిస్తున్న రోడ్డు అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 6, 2020
భారత్  – చైనా  సరిహద్దులోని  లడఖ్ ప్రాంతంలో భారత దేశం కొత్తగా రోడ్లు నిర్మిస్తున్న ఫోటోలు  అని  షేర్ చేస్తున్న ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది.  నిర్మాణ పనులకి సంబంధించిన ఫోటోలు ఈ పోస్టులో షేర్ చేసారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: భారత ప్రభుత్వం లడఖ్ ప్రాంతంలో కొత్తగా నిర్మిస్తున్న రోడ్డు ఫోటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోలు లడఖ్ ప్రాంతంలో కొత్తగా నిర్మిస్తున్న లెహ్ స్టేడియం కి సంబంధించినవి. లెహ్ స్టేడియం లోని ఫుట్ బాల్ ఆస్ట్రో టర్ఫ్  మరియు సింథటిక్ ట్రాక్ నిర్మాణ పనులని చూపుతూ ఈ ఫోటోలని లడఖ్ డివిజనల్ కమిషనర్ షేర్ చేసారు. ఇటీవల  చైనా తో జరిగిన ఘర్షణల అనంతరం భారత ప్రభుత్వం లడఖ్ ప్రాంతంలో రోడ్డు రవాణా పనులు వేగవంతం చేసింది. కానీ, ఈ ఫోటోలు దానికి సంబందించినవి కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు దోవ పట్టిస్తుంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే ఫోటోలని ‘Prasar Bharati Ladakh’ వారు ‘05 నవంబర్ 2020’ నాడు తమ అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్లో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ ఫోటోలు లడఖ్ లోని లెహ్ స్టేడియం కి సంబంధించినవి అని ఆ ట్వీట్ లో పేర్కొన్నారు. లెహ్ స్టేడియంలో నిర్మిస్తున్నఫుట్ బాల్ ఆస్ట్రో టర్ఫ్ మరియు సింథటిక్ ట్రాక్ నిర్మాణ పనులకి సంబంధించిన ఫోటోలని లడఖ్ ప్రసార భారతి తమ ట్వీట్లో తెలిపారు.
Ladakh on wheels of development!
Work on football Astro Turf, and synthetic tracks in Leh Stadium is in full swing.
Dept. of Sports, #Ladakh all set to dedicate the state-of-the-art facility to the people in a month. pic.twitter.com/iNFy9FllMX
ఈ ఫోటోలు లెహ్ స్టేడియం లోని నిర్మిస్తున్న ఫుట్ బాల్ ఆస్ట్రో టర్ఫ్ మరియు సింథటిక్ ట్రాక్ నిర్మాణ పనులకి సంబంధించినవని తెలుపుతూ లడఖ్ డివిజనల్ కమిషనర్ పెట్టిన ట్వీట్ ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ స్టేడియం ఇంకో నెల రోజులలో వాడుకంలోకి తెస్తామని డివిజనల్ కమిషనర్  తన ట్వీట్లో పేర్కొన్నారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోలు లడఖ్ ప్రాంతంలో నిర్మిస్తున్న రోడ్డులవి కాదు అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
Braving chilling winter mornings, work on football astroturf, and synthetic tracks in Leh Stadium goes on in full swing. Dept. of Sports, Ladakh all set to dedicate the state-of-the-art facility to the people in a month@DIPR_Leh @sahuajeet @DGSAI @YASMinistry @PBLadakh @ladags pic.twitter.com/vcjVsxYUiQ
ఇటివల చైనా సైన్యం తో జరిగిన ఘర్షణల అనంతరం భారత ప్రభుత్వం చైనా సరిహద్దు అయిన లడఖ్ ప్రాంతంలో రోడ్డు రవాణా పనులు వేగవంతం చేసింది. వాటికి సంబంధించిన ఆర్టికల్స్, వీడియో ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, లడఖ్ లోని లెహ్ స్టేడియంలో జరుగుతున్న నిర్మాణ పనులని చూపుతూ భారత ప్రభుత్వం లడఖ్ లో నిర్మిస్తున్న కొత్త రోడ్డు అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 6, 2020


text:
ఫోటోషాప్ ద్వారా సృష్టించిన అస్థిపంజరం ఫోటోని చూపిస్తూ 80 అడుగుల ఘటోత్కచుడి అస్థిపంజరమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 20, 2020
విదేశీ పురావస్తు నిపుణులు కురుక్షేత్ర నగర సమీపంలో త్రవ్వినప్పుడు 80 అడుగుల ఎత్తైన మానవ అస్థిపంజరం భయటపడిందని, అది భీముడి కుమారుడైన ఘటోత్కచుడి అస్థిపంజరమంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక ఫోటో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 80 అడుగుల ఘటోత్కచుడి అస్థిపంజరం కురుక్షేత్ర నగర సమీపంలో బయటపడింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో చూపిస్తున్నది నిజమైన అస్థిపంజరం కాదు. డిజిటల్ ఫోటోషాప్ ద్వారా సృష్టించబడిన అస్థిపంజరం. ‘Size matters 4’ అనే ప్రాజెక్ట్  కొరకు ‘Whitmath57’ అనే అమెరికాకి చెందిన గ్రాఫిక్ డిజైనర్ ఈ ఫోటోను సృష్టించి ‘DesignCrowd’ వెబ్సైటులో పోస్ట్ చేసినట్టు విశ్లేషణలో తెలిసింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, అదే ఫోటో ‘DesignCrowd’ అనే వెబ్సైటులో దొరికింది. ఈ ‘DesignCrowd’ వెబ్సైటు వారు, ప్రతిభ ఉన్న డిజైనర్లని ప్రోత్సహించడానికి కమ్యూనిటీ పోటీలు నిర్వహిస్తుంటారు. అలాగే, వారికి ప్రాజెక్ట్స్ ఇస్తుంటారు. ‘Size matters 4’ అనే ప్రాజెక్ట్ కొరకు ‘Whitmath57’ అనే అమెరికాకి చెందిన గ్రాఫిక్ డిజైనర్ ఈ అస్థిపంజరం ఫోటోను సృష్టించి ‘DesignCrowd’ వెబ్సైటులో పోస్ట్ చేసారు. ఈ ఫోటోను ఆ డిజైనర్  ‘14 August 2011’ నాడు ఈ వెబ్సైటులో పోస్ట్ చేసినట్టు అందులో తెలిపారు. ఇదే ఫోటో ‘DesignCrowd’ వెబ్సైటులోని ‘Whitmath57’ అధికార పోర్ట్ ఫోలియోలో లభించింది.
భీముడి కొడుకైన ఘటోత్కచుడు, కౌరవులు పాండవుల మధ్య జరిగిన కురుక్షేత్ర యుద్ధంలో మరణించినట్టు ‘మహాభారత’ ఇతిహాసంలో తెలిపారు. ఫోటోషాప్ వాడి సృష్టించబడిన ఈ ఫోటోలోని అస్థిపంజరం ఘటోత్కచుడిది కాదు.
చివరగా, ఫోటోషాప్ ద్వారా సృష్టించబడిన అస్థిపంజరం ఫోటోని చూపిస్తూ 80 అడుగుల ఘటోత్కచుడి అస్థిపంజరమంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఒక ఎడిటెడ్ ఫోటో పెట్టి, శివుడి అర్చనాభిషేకంలో పాము పాల్గొన్నట్టు ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 2, 2019
శివుడి అర్చనాభిషేకం లో పాల్గొంటున్న పాము అని చెప్తూ ఒక ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
శివుడి అర్చనాభిషేకం లో పాల్గొంటున్న పాము
ఫాక్ట్ (నిజం): అది ఒక ఎడిటెడ్ ఫోటో. పాము ఒరిజినల్ ఫోటోలో పాము ముందు శివుడి విగ్రహం ఉండదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని సరిగ్గా గమనిస్తే పాము చుట్టుపక్కల బ్లర్ గా ఉంటుంది.
కావున, ఫోటో నుండి కేవలం పాముని క్రాప్ చేసి గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, ఫోటోలో పాముని పోలిన చాలా పాము ఫోటోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి. ఒక బ్లాగ్ లో పోస్ట్ చేసిన పాము ఫోటోలో అదే పాము అదే భంగిమలో ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. కానీ, ఆ ఫోటోలో పాము ముందు శివుడి విగ్రహం ఉండదు. అంటే, ఫోటోషాప్ సహాయంతో పాముని శివుడి ముందు పెట్టారు.
చివరగా, ఒక ఎడిటెడ్ ఫోటో పెట్టి, శివుడి అర్చనాభిషేకంలో పాము పాల్గొన్నట్టు ప్రచారం చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: November 2, 2019


text:
బోస్వానా దేశంలో ఆకాశం నుండి ప్రకాశించిన ‘దేవదూత’ అంటూ పెట్టిన ఫొటో ఫోటోషాప్ చేయబడిన ఇమేజ్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 22, 2019
‘ఈ వేళ మధ్యాహ్నం బోస్వానా అనే దేశంలో ఒక గొప్ప వెలుగు ఆకాశంలో నుండి ప్రకాశించి అందరికీ కనబడి ఓ 15 నిమిషాల తరువాత అందులో నుండి ఓ ప్రకాషమానమైన దేవదూత తన అందమైన రెండు రెక్కలను చక్కగా బయటకు చాపి నిలువబడగా అలా ప్రజలందరూ ఏమిటా ఈ దృశ్యం అని ఓ 45 నిమిషాల పాటు వీక్షిస్తుండగా, ఆకాశము నుండి ఓ గంభీర స్వరం….’ అని చెప్తూ అందుకు సంబంధించిన ఫోటోనొకదాన్ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేస్తున్నారు. పోస్టులో చెప్పింది ఎంతవరకు నిజమో విశ్లేషిద్ధాం.
బోస్వానా దేశంలో ఆకాశం నుండి ప్రకాశించిన ‘దేవదూత’.
ఫాక్ట్ (నిజం): అమెరికా దేశంలోని సాండియాగో నగరంలో సెప్టెంబర్ 2019 లో వచ్చిన తుఫాన్ కి సంబంధించినది ఫోటోని తీసుకొని ఎడిట్ చేసి అందులో రెక్కలను  పెట్టారు. కావున, పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లో ఉన్న ఫోటోని యాండెక్స్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, చాలా సెర్చ్ రిజల్ట్స్ వచ్చాయి. ఒక సెర్చ్ రెసుల్ట్ లోని కథనం లో పోస్టులో పెట్టిన ఫోటోలాంటిదే లభించింది. కానీ, అది పోస్ట్ చేసిన ఫోటో యొక్క మిర్రర్ ఇమేజ్ మరియు అందులో ప్రకాశవంతమైన ఆకారం వేరుగా (రెక్కలు లేవు) ఉంది. ఆ ఫోటో గురించి ఆ కథనం ద్వారా అది ‘సాండియాగో’ లో జరిగిన ఒక ఘటనకి సంబంధించినదని తెలిసింది.
ఈ సమాచారంతో ‘సాండియాగో’ అనే ఫిల్టర్ తో గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ చేసినప్పుడు, ‘Fox 5 News’ వారి కథనం ఒకటి లభించింది. ఆ కథనం లోని ఇమేజ్ చూసినప్పుడు, పోస్టులోని ఫోటో ఫోటోషాప్ చేయబడిన ఇమేజ్ అని నిర్ధారణకి రావొచ్చు. ఆ ఫోటో గురించిన సమాచారం కోసం చూసినప్పుడు, అది అమెరికాలోని సాండియాగో నగరంలో సెప్టెంబర్ 2019లో వచ్చిన తుఫాన్ కి సంబంధించినదని తెలిసింది. ఆ కథనంలో సాండియాగో లో తూఫాన్ కి సంబంధించిన వీడియో కూడా ఉంది. ఆ వీడియో లో పోస్టులోని ఫోటోకి సంబంధించిన కొంత భాగం చోడవచ్చు. దాని ద్వారా, ఆ ఫొటోలో కనిపించే ప్రకాశవంతమైన భాగం తూఫాన్ కి సంబంధించినదని తెలుసుకోవచ్చు. ఆ కథనంలో ఎక్కడా కూడా ఆ తూఫాన్ సందర్భంలో ‘దేవదూత’ ప్రకాశించినట్లుగా పేర్కొనలేదు.
చివరగా, బోస్వానా దేశంలో ఆకాశం నుండి ప్రకాశించిన ‘దేవదూత’ అంటూ పెట్టిన ఫొటో ఒక ఫోటోషాప్ చేయబడిన ఇమేజ్.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: November 22, 2019


text:
ఫోటోలో ‘మూడు పెళ్లిళ్లు చేసుకోలేము క్షమించు అన్న’ అని జనసేన కార్యకర్త ఫ్లెక్సీ పట్టుకోలేదు. అది ఒక ఎడిటెడ్ ఫోటో. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 14, 2019
ఒక ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. అందులో ఒక వ్యక్తి  ఒక సభ లో మాట్లాడుతుంటే, మరో వ్యక్తి ఒక ఫ్లెక్సీ పట్టుకుని కనిపిస్తాడు. ఆ ఫ్లెక్సీ లో ‘నువ్వు చేసుకున్నట్లు మూడు పెళ్లిళ్లు చేసుకోలేము క్షమించు అన్న’ అని జనసేన పార్టీ కి చెందిన వ్యక్తి తెలుపుతున్నట్లుగా ఉంటుంది. ఆ ఫోటో ఎంతవరకు వాస్తవమో పరిశీలిద్దాం.
‘నువ్వు చేసుకున్నట్లు మూడు పెళ్లిళ్లు చేసుకోలేము క్షమించు అన్న’ అని ఫ్లెక్సీ పట్టుకున్న జనసేన పార్టీ కార్యకర్త ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటో లో ఆ వ్యక్తి పట్టుకున్న ఫ్లెక్సీ లోని కొంత భాగం ఎడిట్ చేయబడింది. వాస్తవానికి ఆ ఫ్లెక్సీ లో ‘మిమ్మల్ని గెలిపించుకోలేకపోయాం మమ్మల్ని క్షేమించు అన్న’ అని ఉంటుంది. కావున, పోస్టు లో ఫోటోషాప్ చేయబడిన ఇమేజ్ పెట్టి తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.
ఆ ఫోటో లోని ఫ్లెక్సీ లో జనసేన పార్టీ గుర్తు మరియు గాజువాక అని ఉండడం చూడవచ్చు. ఆ సమాచారంతో యూట్యూబ్ లో ‘Janasena gajuwaka meeting’ అని వెతికినప్పుడు, చాలా సెర్చ్ రిజల్ట్స్ వచ్చాయి. వాటిలో ‘ఈనాడు ఆంధ్ర ప్రదేశ్’ ఛానల్ వారి ఒక న్యూస్ వీడియో లో పోస్టులో పెట్టిన ఫొటోలో ఉన్న వ్యక్తులు కనిపిస్తారు మరియు ఆ ఫ్లెక్సీ లో  ‘మిమ్మల్ని గెలిపించుకోలేకపోయాం మమ్మల్ని క్షేమించు అన్న’ అని జనసేన పార్టీ కి చెందిన ఒక వ్యక్తి తెలుపుతున్నట్లుగా చూడొచ్చు. ఫ్లెక్సీ లో అదే విషయం ఉన్నట్లు ‘99టీవీ’ ఛానల్ వారి ప్రసారం లో కూడా చూడవచ్చు. కావున, పోస్టు లో ఉన్నది ఒక ఫోటోషాప్ చేయబడిన ఇమేజ్.
చివరగా, పోస్టులో పెట్టిన ఫోటో లో జనసేన కార్యకర్త  పట్టుకున్న ఫ్లెక్సీ లోని కొంత భాగం ఎడిట్ చేయబడింది .
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: November 14, 2019


text:
యూపీ ముఖ్యమంత్రి యోగీ ఆదిత్యనాథ్ ఆవు మూత్రం తాగుతున్నట్లు ఉన్న ఈ ఫోటో ఫోటోషాప్ చేయబడింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 14, 2020
ఉత్తర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగీ ఆదిత్యనాథ్ ఆవు మూత్రం తాగుతున్నట్లుగా ఉన్న ఫోటో సోషల్ మీడియా లో ప్రచారం అవుతుంది. కానీ, FACTLY ఆ ఫోటోని  ఫోటోషాప్  చేసారు అని తెలుసుకుంది. ఆ ఫోటో గురించి ఇంటర్నెట్ లో వెతికితే ఒక జర్నలిస్ట్ ఆ ఫోటో తప్పంటూ, దానికి సంబంధించిన వాస్తవ ఫోటోని పెట్టిన ట్వీట్ లభించింది. అందులో ఆవు ఉండదు మరియు యోగీ ఆదిత్యనాథ్ ఒక చేతి పంప్ లో నుండి వస్తున్న నీళ్లు తాగుతూ కనిపిస్తాడు. ఆ రెండు ఫోటోలని పోల్చినప్పుడు, అందులోని పరిసారాలన్నీ కూడా ఒకేలా ఉన్నాయి. పోస్టులోని ఫోటోలో ఆవు యొక్క వెనుక భాగాన్ని ఒక వైబ్సైట్ లో ఉన్న  ఆవు ఫోటో నుండి క్రాప్ చేసి పైన ఉన్న ఒరిజినల్ ఫోటోలో చేర్చి పోస్టులోని ఫోటోను సృష్టించారు. ఆ ఫోటో గురించి మరింత సమాచారం కోసం ఇంతకముందు FACTLY రాసిన ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చదవవచ్చు.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్ – ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్ –
1. జర్నలిస్ట్ ట్వీట్ – https://twitter.com/UnSubtleDesi/status/874276700321972224
2. ఆవు ఫోటో ఉన్న వెబ్సైట్ – http://www.pngmart.com/image/71275
Did you watch our new video?


text:
SBI కార్డుని ఎడిట్ చేసి, ‘ఆంధ్రప్రదేశ్ లో పెట్టబోయే లిక్కర్ కార్డు యొక్క నమూనా’ అంటూ ప్రచరం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 10, 2019
ఆంధ్రప్రదేశ్ లో పెట్టబోయే లిక్కర్ కార్డు యొక్క నమూనా’ అని చెప్తూ ఒక కార్డు ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
ఆంధ్రప్రదేశ్ లో పెట్టబోయే లిక్కర్ కార్డు యొక్క నమూనా.
ఫాక్ట్ (నిజం): స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (ఎస్.బి.ఐ) బ్యాంకు యొక్క కార్డు ఫోటోని ఎడిట్ చేసి, ఆంధ్రప్రదేశ్ లో పెట్టబోయే లిక్కర్ కార్డు అంటూ అవాస్తవ ప్రచరం చేస్తున్నారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అలాంటి ఫోటోతో కూడిన ‘Business Today’ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తుంది. 2017 లో ‘Business Today’ ప్రచురించిన ఆ ఆర్టికల్ లో అది ఒక స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (ఎస్.బి.ఐ) కార్డు అని చూడవొచ్చు. ఆ కార్డుని ఎడిట్ చేసి, ఆంధ్రప్రదేశ్ లో పెట్టబోయే లిక్కర్ కార్డు అంటూ అవాస్తవ ప్రచరం చేస్తున్నారు.
అంతేకాదు, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం లిక్కర్ కార్డులు ప్రవేశ పెడుతున్నట్టు జరుగుతున్న ప్రచారంలో వాస్తవం లేదని ఏపీ స్టేట్ బెవెరేజెస్ కార్పొరేషన్ లిమిటెడ్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ వాసుదేవ రెడ్డి తెలిపినట్టు సాక్షి దినపత్రిక సోమవారం రోజు (డిసెంబర్ 9, 2019) ప్రచురించింది.
చివరగా, SBI కార్డుని ఎడిట్ చేసి, ‘ఆంధ్రప్రదేశ్ లో పెట్టబోయే లిక్కర్ కార్డు యొక్క నమూనా’ అంటూ ప్రచరం చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: December 10, 2019


text:
ప్రధాని మోదీ మోర్బీ పర్యటనకు ప్రభుత్వం 30 కోట్ల రూపాయిలు ఖర్చు చేసినట్టు ఎటువంటి RTI సమాధానం తెలపలేదని ‘PIB’ వివరణ ఇచ్చింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 2, 2022
“ఇటీవల గుజరాత్‌లోని మోర్బీ వంతెన కూలడంతో 135 మంది మరణించిన విషయం తెలిసిందే. ఆ ప్రాంతంలో ప్రధాని మోదీ పర్యటించి.. బాధితులకు నష్టపరిహారం ప్రకటించారు కూడా. అయితే, ఈ విషయంలో ఆశ్చర్యకరమైన విషయాలు వెలుగు చూశాయట. మోదీ పర్యటన కోసం ఆ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం ఏకంగా రూ.30కోట్లు ఖర్చు చేసిందట. కాగా.. బాధితులకు మాత్రం ఒక్కో కుటుంబానికి రూ.4లక్షల చొప్పున.. మొత్తం రూ.5కోట్లు చెల్లించినట్లు ఆర్టీఐ ద్వారా తేలిందట” అని చెప్తూ ‘Way2News’ వారు ప్రచురించిన ఒక వార్తని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మోర్బీ వంతెన ఘటన భాదితులకు ప్రభుత్వం కేవలం సుమారు 5 కోట్ల రూపాయిలు పరిహారం ఇస్తే, ప్రధాని మోదీ మోర్బీ పర్యటనకు మాత్రం 30 కోట్ల రూపాయిలు ఖర్చు చేసినట్టు RTI సమాధానం ద్వారా తెలిసింది.
ఫాక్ట్: ప్రధాని మోదీ మోర్బీ పర్యటనకు ప్రభుత్వం 30 కోట్ల రూపాయిలు ఖర్చు చేసినట్టు ఎటువంటి RTI సమాధానం తెలపలేదని భారత ప్రభుత్వం వారి ‘ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో’ (PIB) వివరణ ఇచ్చింది. అంతేకాదు, ఆ RTI సమాధానం గురించి గుజరాత్ సమాచార్ పత్రికలో వచ్చినట్టు కొందరు షేర్ చేయగా, అలాంటి వార్త తాము ప్రచురించలేదని గుజరాత్ సమాచార్ పత్రికకి సంబంధించిన వారు తెలిపినట్టు తెలిసింది. కావున, పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్‌లోని చెప్పిన RTI సమాధానం గురించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, ప్రధాని మోదీ మోర్బీ పర్యటనకు ప్రభుత్వం 30 కోట్ల రూపాయిలు ఖర్చు చేసినట్టు ఒక ఆర్టీఐ తెలిపినట్టు ఎక్కడా ఎటువంటి అధికారిక సమాచారం దొరకలేదు. అయితే, త్రిణమూల్ కాంగ్రెస్  నాయకుడు  సాకేత్ గోఖలే కూడా అదే క్లెయిమ్‌తో ట్వీట్ చేయగా, ‘ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో’ వివరణ ఇస్తూ, అది ఒక ఫేక్ న్యూస్ అని, అలాంటి సమాచారం ఇస్తూ ఎటువంటి RTI సమాధానం ప్రభుత్వం ఇవ్వలేదని తెలిపింది.
Quoting an RTI, It is being claimed in a tweet that PM’s visit to Morbi cost ₹30 cr.#PIBFactCheck
▪ This claim is #Fake.
▪ No such RTI response has been given. pic.twitter.com/CEVgvWgGTv
సాకేత్ గోఖలే పెట్టిన ఫొటోలో ‘Dax Patel’ అనే వ్యక్తి ఒక పత్రికలో ఆ ఆర్టీఐకి సంబంధించిన ఆర్టికల్ వచ్చినట్టు ట్వీట్ చేసినట్టు చూడవచ్చు. ఆ ఆర్టికల్ ఏ పత్రికలో వచ్చిందని కొందరు ‘Dax Patel’ని అడగగా, అది ‘Gujarat Samachar’ (గుజరాత్ సమాచార్) పత్రికలో వచ్చినట్టు తెలిపాడు. అయితే, గుజరాత్ సమాచార్ పత్రికలో ఆ ఆర్టికల్ వచ్చినట్టు మాకు ఎక్కడా ఎటువంటి సమాచారం దొరకలేదు. అంతేకాదు, అలాంటి వార్త తాము ప్రచురించలేదని గుజరాత్ సమాచార్ పత్రికకి సంబంధించిన వారు ‘బూమ్ లైవ్’ సంస్థకు తెలిపారు. మోర్బీ జిల్లా కలెక్టర్ కూడా అటువంటి RTI సమాధానం తాము ఇవ్వలేదని తెలిపారు.
చివరగా, ప్రధాని మోదీ మోర్బీ పర్యటనకు ప్రభుత్వం 30 కోట్ల రూపాయిలు ఖర్చు చేసినట్టు ఎటువంటి RTI సమాధానం తెలపలేదని ‘PIB’ వివరణ ఇచ్చింది.

created: December 2, 2022


text:
చైనాలోని ఒక వంతెన ఫొటోను యోగి అదిత్యనాథ్ ఉత్తర ప్రదేశ్లో నిర్మించిన దాని వలె షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 23, 2023
షాంఘై నుంచి 3015 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని అక్బర్ పూర్ అంబేద్కర్ నగర్లో టోస్(టోన్స్) నదిపై యోగి అదిత్యనాథ్ ప్రభుత్వ హయాంలో నిర్మించిన బ్రిడ్జ్ అని చెప్తూ ఒక ఫోటో సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. దీంట్లో ఎంత నిజముందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: యోగి అదిత్యనాథ్ ప్రభుత్వ హయాంలో ఉత్తర ప్రదేశ్‌లోని అక్బర్ పూర్ అంబేద్కర్ నగర్లో టోన్స్ నదిపై నిర్మించిన బ్రిడ్జ్ యొక్క ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఈ వంతెన పేరు నాన్షా బ్రిడ్జ్. ఇది చైనాలోని గ్వాంగ్జౌ నగరంలో ఉంది. కావున పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పు.
ముందుగా వైరల్ ఫొటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఇదే ఫొటోని దుబాయ్‌కి చెందిన ఖలీజ్ మ్యాగజైన్ ట్విటర్ ఖాతా ద్వారా 07 మే 2023న షేర్ చేస్తూ చైనాలోని గ్వాంగ్జౌ నగరంలో ఉన్న నాన్షా బ్రిడ్జ్‌గా పేర్కొన్నారు.
Nansha bridge
Guangzhou, China pic.twitter.com/3gSGemXDeX
దీని ఆధారంగా, ఈ బ్రిడ్జ్ గురించిన మరిన్ని వివరాలను వెతకగా, చైనా మీడియా సంస్థలు ప్రచురించిన ఫొటోలు, వీడియోలు లభించాయి. నాన్షా బ్రిడ్జ్ చైనాలోని గ్వాంగ్‌డాంగ్ ప్రావిన్స్‌లో ఉంది. ఇది పెర్ల్ నదిపై ఉన్న సముద్రపు వంతెన. 2013లో దీని నిర్మాణాన్ని ప్రారంభించగా 2019 నాటికి పూర్తి చేశారు. ఈ వంతెన పొడవు 12.9 కి.మీ.
గూగుల్ ఎర్త్ లో కూడా ఈ బ్రిడ్జ్ యొక్క దృశ్యాలను చూడవచ్చు.
చివరిగా, చైనాలోని ఒక వంతెన ఫొటోను యోగి అదిత్యనాథ్ ఉత్తర ప్రదేశ్లో నిర్మించిన దాని వలె షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పీలేరులో చిన్నపిల్లలను కిడ్నాప్ చేసే ముఠా పట్టుబడినట్టుగా వైరల్ చేస్తున్న వీడియోలు కేవలం పుకార్లేనని పీలేరు పోలీసులు స్పష్టం చేశారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 20, 2022
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని పీలేరులో చిన్నపిల్లలను ఎత్తుకెళ్ళే ముఠాను ప్రజలు పట్టుకొని కొడుతున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో కొన్ని వీడియోలు షేర్ అవుతున్నాయి. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఆంధ్రప్రదేశ్ పీలేరులో చిన్నపిల్లలను ఎత్తుకెళ్ళే ముఠాను ప్రజలు పట్టుకొని కొడుతున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పీలేరులో భవన నిర్మాణ కూలీ పని కోసం వచ్చిన ఇద్దరు ఒడిషాకు చెందిన యువకులు, 18 అక్టోబర్ 2022 నాడు రాత్రి మద్యం సేవించి వెళ్తుండగా, కొందరు స్థానికులు వారిని పిల్లలను ఎత్తుకెళ్ళే ముఠాగా భావించి వారిపై దాడి చేసి పోలీసులకు అప్పగించారు. దెబ్బలు తిన్న ఇద్దరు వ్యక్తులు చిన్నపిల్లలను ఎత్తుకెళ్ళే ముఠా కాదని, వారు కేవలం కూలీ పని చేసుకొనేందుకు పీలేరు వచ్చినట్టు పీలేరు పోలీసులు మీడియాకు స్పష్టం చేశారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించిన వివరాల కోసం ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, ఈ ఘటనకు సంబంధించిన వివరాలను తెలుపుతూ ‘ఈనాడు’ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. పీలేరు పట్టణంలో చిన్న పిల్లలను కిడ్నాప్ చేసే ముఠా సంచరిస్తున్నట్టు పుకార్లు వ్యాపించినట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేశారు.
ఈ ఘటనకు సంభంధించిన వివరాలను రిపోర్ట్ చేస్తూ ‘ABN ఆంధ్రజ్యోతి’ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌ని ఇక్కడ చూడవచ్చు. పీలేరులో భవన నిర్మాణ కూలీ పని కోసం వచ్చిన ఇద్దరు ఒడిషాకు చెందిన యువకులు, 18 అక్టోబర్ 2022 నాడు రాత్రి మద్యం సేవించి వెళ్తుండగా, కొందరు స్థానికులు వారితో గొడవపడినట్టు ఈ వార్తా కథనంలో రిపోర్ట్ చేశారు. ఇతర రాష్ట్రానికి చెందిన వారు కావడం, అలాగే వారి భాష అర్ధం కాకపోవడంతో, స్థానికులు వారిని పిల్లలను ఎత్తుకెళ్ళే ముఠాగా భావించి వారిపై దాడి చేసినట్టు ఈ  ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేశారు.
దెబ్బలు తిన్న ఇద్దరు వ్యక్తులు చిన్నపిల్లలను ఎత్తుకెళ్ళే ముఠా సభ్యులు కాదని, వారు కేవలం కూలీ పని చేసుకునే వారని పీలేరు పొలీసులు మీడియాకు స్పష్టం చేశారు. పిల్లల కిడ్నాప్ అంటూ వచ్చిన వదంతుల్లో వాస్తవం లేదని, ప్రజలను భయభ్రాంతులకు గురి చేసే వదంతులు  సృష్టిస్తే కఠినమైన చర్యలు తీసుకుంటామని సీఐ మోహన్ రెడ్డి హెచ్చరించారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పీలేరులో స్థానికులు పట్టుకొని దేహశుద్ది చేసిన ఇద్దరు యువకులు కూలీలని, పిల్లలను ఎత్తుకొని వెళ్ళే ముఠా సభ్యులు కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, పీలేరులో చిన్నపిల్లలను కిడ్నాప్ చేసే ముఠా పట్టుబడినట్టుగా వైరల్ చేస్తున్న వీడియోలు కేవలం పుకార్లేనాని పీలేరు పోలీసులు స్పష్టం చేశారు.

created: October 20, 2022


text:
పోస్ట్ లో చెప్పిన పినరాయి విజయన్ – అజిత్ దోవల్ కథ అవాస్తవం. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 17, 2020
కేరళలో తలస్సేరి మత ఘర్షణల (1971-72) సమయంలో గొడవలు చేస్తున్న ‘గూండా విజయన్ కొరాన్’ (కేరళ ముఖ్యమంత్రి పినరాయి విజయన్) ని అప్పుడే అక్కడ పోస్ట్ అయిన IPS ఆఫీసర్ ASP అజిత్ దోవల్ పోలీస్ స్టేషన్ సెల్ లో వేసి బెదిరించినట్టు చెప్తూ ఒక కథతో కూడిన ఫేస్బుక్ పోస్ట్ ని చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
1972 లో కేరళలో గొడవలు చేస్తున్న ‘గూండా విజయన్ కొరాన్’ ని అజిత్ దోవల్ పోలీస్ స్టేషన్ సెల్ లో వేసి బెదిరించాడు.
ఫాక్ట్ (నిజం): 1971-72 లో కేరళలోని తలస్సేరి లో మత ఘర్షణల జరిగిన మాట వాస్తవమే, వాటిని అదుపు చేయడానికి అజిత్ దోవల్ ని ఆక్కడికి పంపించిన మాట వాస్తవమే, కానీ ‘గూండా విజయన్ కొరాన్’ గొడవలు చేసి అజిత్ దోవల్ ద్వారా  బెదిరించబడినట్టు ఎక్కడా ఆధారాలు లేవు. అంతేకాదు, అప్పటికే పినరాయి విజయన్ ఒక MLA. ‘కోరన్’ అనేది తన తండ్రి పేరు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఘటన గురించి వెతకగా, 1971-72 లో కేరళలోని తలస్సేరి లో మత ఘర్షణల జరిగినట్టు తెలుస్తుంది. నిజంగానే ఆ మత ఘర్షణలను అదుపు చేయడానికి అజిత్ దోవల్ ని ఆక్కడికి పంపించినట్టు వివిధ వార్తాసంస్థల ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. కన్నూర్ ఘర్షణల పై రాసిన ఒక పుస్తకంలో కూడా అజిత్ దోవల్ గురించి చదవొచ్చు. కానీ, పోస్ట్ లో చెప్పిన సంఘటన జరిగినట్టు ఎక్కడా కూడా ఆధారాలు లేవు
ఆ సమయంలో పినరాయి విజయన్ ఒక గూండా అని పోస్ట్ లో రాసి ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. కానీ, అప్పటికే పినరాయి విజయన్ ఒక ఎంఎల్ఏ. 1970 ఎన్నికల్లో కూతుపరంబ నియోజికవర్గం నుండి ఎంఎల్ఏ గా ఎన్నికయ్యాడు.
విజయన్ అసలు పేరు ‘విజయన్ కొరాన్’ అని, పోస్ట్ లో చెప్పిన సంఘటన తరువాత పోలీసు రికార్డులో ఉన్న పేరు మార్చుకుని, ‘పినరాయి విజయన్’ అని కొత్త పేరు పెట్టుకునట్టు పోస్ట్ లో రాసి ఉన్నట్టు చదవొచ్చు. అయితే, తన తండ్రి పేరు ‘కోరన్’ అని కేరళ ముఖ్యమంత్రి అధికారిక వెబ్సైటులో మరియు పినరాయి విజయన్ ఎన్నికల అఫిడవిట్ లో చూడవొచ్చు.  1970లో జరిగిన కేరళ అసెంబ్లీ ఎన్నికల ఫలితాలకు సంబందించిన ఎలక్షన్ కమిషన్ వారి అధికారిక రికార్డ్స్ లో కూడా తన పేరు ‘పినరాయి విజయన్’ అనే ఉంది. తన పేరు 1970 తర్వాత మార్చుకున్నాడు అనేది కూడా అవాస్తవం.
1971-72 తలస్సేరి మత ఘర్షణలకి సంబంధించి ప్రభుత్వ డాక్యుమెంట్లలో ఉన్న వివరాలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, పోస్ట్ లో చెప్పిన పినరాయి విజయన్ – అజిత్ దోవల్ కథ అవాస్తవం.


text:
భారత దేశంలో తయారయ్యే వాక్సిన్లు ప్రమాదకరమైనవని పినరయి విజయన్ అల్లుడు మహమ్మద్ రియాజ్ దుష్ప్రచారం చేయలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 3, 2021
కేరళ ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్ అల్లుడు మహమ్మద్ రియాజ్, కూతురు వీణ భారతదేశంలో తయారయ్యే వ్యాక్సిన్లు ప్రమాదకరమని దుష్ప్రచారం చేస్తున్న దృశ్యం, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతోంది. ఈ ఫోటోలో పినరయి విజయన్ కూతురు, ఆమె భర్త CPI(M) పార్టీ జెండా మరియు మలయాళం భాషలో రాసి ఉన్న బ్యానర్లని పట్టుకొని నిరసన చేస్తున్న దృశ్యం మనం చూడవచ్చు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కేరళ ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్ అల్లుడు మహమ్మద్ రియాజ్ మరియు కూతురు వీణ భారతదేశంలో తయారయ్యే వ్యాక్సిన్ ప్రమాదకరమని దుష్ప్రచారం చేస్తున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రజలకి ఉచిత వాక్సిన్ అందించకపోవడాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ పినరయి విజయన్ అల్లుడు మహమ్మద్ రియాజ్, కూతురు వీణ ఈ నిరసన చేపట్టారు. భారత దేశంలో తయారయ్యే వాక్సిన్లు ప్రమాదకరమైనవని వారు ఈ నిరసనలో ప్రచారం చేయలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో కోసం కొన్ని పదాలు వాడి గూగుల్ లో వెతికితే, ఇదే ఫోటోని కేరళ ముఖ్యమంత్రి పినరయి విజయన్ అల్లుడు మహమ్మద్ రియాజ్ 28 ఏప్రిల్ 2021 నాడు తన అధికారిక ఫేస్బుక్ పేజిలో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ప్రజలకి ఉచిత వాక్సిన్ అందించే విధానాన్ని కేంద్ర ప్రభుత్వం తిరస్కరించినందుకు గాను ఈ నిరసన చేపడుతున్నట్టు మహమ్మద్ రియాజ్ తన పోస్టులో తెలిపారు. భారత దేశంలో తయారయ్యే వాక్సిన్లు ప్రమాదకరమని మహమ్మద్ రియాజ్ ఈ పోస్టులో ఎక్కడా తెలుపలేదు.
ఈ ఫోటోలో పినరయి విజయన్ అల్లుడు మహమ్మద్ రియాజ్, కూతురు వీణ విజయన్ పట్టుకొని ఉన్న బ్యానర్ల పై రాసి ఉన్న మలయాళం అక్షరాలని అనువాదం చేసి చూడగా,  వారు కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రజలకి ఉచిత వాక్సిన్ అందించకపోవడాన్ని వ్యతిరేకిస్తూ ఈ నిరసన చేసినట్టు స్పష్టమయ్యింది. ఆ బ్యానర్ తెల్లటి భాగం పై రాసి ఉన్న అక్షరాలని అనువాదం చేయగా, దాని పై ‘కోవిడ్ వాక్సిన్లని ఉచితంగా అందించకపోవడం ద్వార మానవ జీవితానికి విలువ చూపని మోదీ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా ఈ నిరసన (ప్రజలు కూడా ఈ నిరసనలో పాల్గొనాలని విజ్ఞప్తి)’, అని రాసి ఉన్నట్టు అర్ధమయ్యింది. అలాగే, బ్యానర్ నలుపు భాగంలో రాసి ఉన్న అక్షరాలని అనువాదం చేసి చూస్తే, దాని పై ‘అందరికీ ఉచిత కోవిడ్ వ్యాక్సిన్లను అందించినందుకు కేరళ ప్రభుత్వానికి అభినందనలు’ అని రాసి ఉన్నట్టు తెలిసింది.
ఉచిత వాక్సిన్లకు సంబంధించి పినరయి విజయన్ అల్లుడు మహమ్మద్ రియాజ్ చేసిన ఈ నిరసనని వ్యతిరేకిస్తూ కేరళ బీజేపి నాయకుడు సందీప్ వాచస్పతి చేసిన వ్యాఖ్యలని, ‘East Coast Daily’ న్యూస్ సంస్థ తమ ఆర్టికల్ లో రిపోర్ట్ చేసింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలకి వాక్సిన్లు ఉచితంగానే అందిస్తున్నట్టు సందీప్ వాచస్పతి తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలో పినరయి విజయన్ కుటుంబం ఉచిత వాక్సిన్లను డిమాండ్ చేస్తూ ఈ నిరసన చేపట్టినట్టు ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రజలకి ఉచిత వాక్సిన్లు అందించాలని పినరయి విజయన్ అల్లుడు మహమ్మద్ రియాజ్ చేసిన నిరసనని భారతదేశంలో తయారయ్యే వాక్సిన్లు ప్రమాదకరమని దుష్ప్రచారం చేస్తున్న దృశ్యాలుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
జార్ఖండ్‌లో పల్లవి కుమారిని హత్య చేసిన ‘పీయూష్ తివారీ’ ముస్లిం మతస్తుడు కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 19, 2022
“జార్ఖండ్‌లో ట్యూషన్ నుండి తిరిగి వస్తున్న బాలికపై, సామూహిక అత్యాచారం చేసి, చంపేసిన జిహాదీలు” అని చెప్తూ ఒక యువతి మృతదేహం వీడియో సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. దీంట్లో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: జార్ఖండ్‌లో ముస్లింలచే అత్యాచారం, మరియు హత్య చేయబడ్డ యువతి వీడియో.
ఫాక్ట్: వీడియోలో ఉన్న యువతి జార్ఖండ్‌కు చెందిన 17 ఏళ్ల పల్లవి కుమారి. ఈమెను 05 డిసెంబర్ 2022న  పీయూష్ తివారీ అనే వ్యక్తి హత్య చేశాడు. పూజ తనని పెళ్లి చేసుకోమని అడగటం వల్లనే ఇలా చేశాను అని అతను పోలీసు విచారణలో చెప్పాడు. పీయూష్ తివారీ ముస్లిం మతస్తుడు కాదు. కావున పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
ముందుగా జార్ఖండ్‌లో ఇటీవల ఇటువంటి ఘటన ఏదైనా జరిగిందా అని ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, 05 డిసెంబర్ 2022న జార్ఖండ్‌లోని రాంచీ జిల్లాలో పల్లవి కుమారి అనే 17 ఏళ్ల యువతి యొక్క హత్య గురించిన వార్తలు లభించాయి. ఈ ఘటనకు సంబంధించి మీడియాలో వచ్చిన ఫోటోలు మరియు వీడియోలను వైరల్ వీడియోలతో పోల్చి చూడగా, వైరల్ వీడియోలో ఉన్నది పూజ కుమారి మృత దేహం అని స్పష్టం అయ్యింది. సంబంధిత దృశ్యాలను ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
వివిధ వార్తా కథనాలు, పోలీసులు మరియు పూజ తల్లిదండ్రులు చెప్పిన దాని ప్రకారం, 05 డిసెంబర్ 2022 న ‘BIT Mesra’ లో హోటల్ మానేజ్మెంట్ చదువుతున్న పల్లవి కుమారిని ఆమె ప్రియుడు ‘పీయూష్ తివారీ అలియాస్ పీయూష్ పాండే అలియాస్ ప్రిన్స్ కుమార్’ అనే 23 ఏళ్ల వ్యక్తి పదునైన ఆయుధంతో చంపి రైలు పట్టాల వద్ద పడేశాడు. పోలీసులు అరెస్టు చేసి ప్రశ్నించగా, అతను నేరం ఒప్పుకున్నాడు. పల్లవి పెళ్లి చేసుకోమని అడగటం వలనే అతను ఈ పని చేశాడు అని చెప్పాడు.
దీనికి సంబంధించిన FIR (133/2022), రాంచీ జిల్లా లోని Tatisilwai పోలిస్ స్టేషన్లో నమోదు అయ్యింది. FIR వివరాలను ఇక్కడ చూడవచ్చు. FIRలో నమోదయిన పేర్ల ఆధారంగా నిందితుడు ముస్లిం మతస్తుడు కాదని అర్థం అవుతుంది.
చివరిగా, ఇటీవల జార్ఖండ్‌లో పల్లవి కుమారిని హత్య చేసిన పీయూష్ తివారీ ముస్లిం మతస్తుడు కాదు.

created: December 19, 2022


text:
ఫోటో లో ఉన్న వెంటిలేటర్ ‘PM CARES’ నిధులతో కొన్నదే - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 16, 2020
వెంటిలేటర్ పై ‘PM CARES’ రాసి ఉన్న ఒక ఫోటోని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తూ, అది ఒక ఎడిటెడ్ ఫోటో అని, ఒరిజినల్ ఫోటో లో ‘PM CARES’ అని రాసి లేదని చెప్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
వెంటిలేటర్ పై ‘PM CARES’ అని రాసి లేదు. అది ఒక ఎడిటెడ్ ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ):  పోస్ట్ చేసిన ఫోటోలో ఉన్న వెంటిలేటర్ కి సంబంధించిన వేరే ఫోటోల్లో మరియు వీడియోలో వెంటిలేటర్ పై ‘PM CARES’ అని రాసి ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. ఈ వెంటిలేటర్  ‘PM CARES’ నిధులతో కొన్నదే. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ చేసిన ఫోటోల్లో వెంటిలేటర్ పై ‘PM CARES’ అని ఫోటోషాప్ చేసి ఎడిట్ చేయబడిందని పోస్ట్ చేసారు. అయితే, ఫోటోషాప్ సహాయంతో వెంటిలేటర్ పై ‘PM CARES’ అని లేకున్నా, ‘PM CARES’ అని పెట్టవచ్చనేది ఎంత నిజమో, ‘PM CARES’ అని రాసున్నా, దానిని తీసేయవొచ్చనేది కూడా అంతే నిజం (ఎలా తీసేయవొచ్చో కింద గిఫ్ లో చూడవొచ్చు). కాబట్టి, కేవలం పోస్ట్ చేసిన ఫోటోలు చూసి, ఏది నిజమో ఏది అబద్దమో చెప్పలేము.
ఫోటోలోని వెంటిలేటర్ పై ‘భారత్ ఎలక్ట్రానిక్స్ లిమిటెడ్’ మరియు ‘స్కాన్రే’ కంపెనీ లోగో ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. అవే కంపెనీ లోగోలు ఉన్న వెంటిలేటర్లను చూపిస్తూ సోషల్ మీడియా లో పోస్ట్ చేసిన వేరే ఫోటోల్లో కూడా వెంటిలేటర్ల పై ‘PM CARES’ అని రాసి ఉన్నట్టు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
అంతేకాదు, ‘PM CARES’ నిధుల ద్వారా సూరత్ నగరానికి 25 వెంటిలేటర్లు వచ్చాయి అని సూరత్ ఎంఎల్ఏ మరియు బీజేపీ నేత హర్ష్ సంఘవి పెట్టిన వీడియోలో కూడా వెంటిలేటర్లపై ‘PM CARES’ అని రాసి ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. కావున, వెంటిలేటర్ల పై నిజంగానే ‘PM CARES’ అని రాసి ఉన్నాయి. ఒక డాక్టర్ కూడా ఆ వెంటిలేటర్లు ప్రభుత్వ ఆర్డర్ లో భాగంగా తయారీ అవుతున్నాయని ట్వీట్ చేసాడు.
My #PMCARES
Surat is fortunate to have received 25 ventilators from #PMCaresFund.
Thanking PM Shri @narendramodi Ji for looking after the welfare of patients and providing them with the best. pic.twitter.com/752KrzNQNE
‘మేక్ ఇన్ ఇండియా’ కింద భారత్ ఎలక్ట్రానిక్స్ లిమిటెడ్ మరియు స్కాన్రే (ఫోటోలో ఉన్న వెంటిలేటర్ పై ఉన్న కంపెనీ లోగో) కి 30,000 వెంటిలేటర్ల కి ఆర్డర్ ఇచ్చామని, ఇప్పటికే మొదటి విడతలో 3000 దేశీయ వెంటిలేటర్లను రాష్ట్రాలకు పంపిణీ చేసామని సీనియర్ ప్రభుత్వ అధికారి ఒకరు తెలిపినట్టు ‘ANI’  సంస్థ ప్రచురించిన ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చదవొచ్చు. కాబట్టి ఈ వెంటిలేటర్లు ‘PM CARES’ నిధులతో కొన్నవే.
చివరగా, వెంటిలేటర్ పై ‘PM CARES’ అని నిజంగానే రాసి ఉంది, ఎడిటెడ్ ఫోటో కాదు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
'కోకా కోలా' డ్రింక్స్ మానేసి పళ్ళ రసాలు తాగమని చెప్పే ఈ మెసేజ్ లోని సందేశాన్ని మోదీ ఇవ్వలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 27, 2020
పెప్సీ మరియు కోకా కోలా డ్రింక్స్ ని తాగడం మానేసి భారత రైతులు పండించే పళ్ళ యొక్క తాజా రసాలను తాగమని, అలా చేయడం వల్ల కోట్ల రూపాయలు విదేశాలకు వెళ్ళకుండా మరియు రైతులు ఆత్మహత్యలు చేసుకోకుండా ఆపవచ్చని భారతదేశ ప్రజలకి ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ సందేశం ఇచ్చాడని చెప్తూ ఒక మెసేజ్ ని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్:  పెప్సీ మరియు కోకా కోలా డ్రింక్స్ ని తాగడం మానేసి భారత రైతులు పండించే పళ్ళ యొక్క తాజా రసాలను తాగమని భారతదేశ ప్రజలకి సందేశం ఇచ్చిన ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ లోని సందేశాన్ని ప్రధాని మోదీ ఇచ్చినట్టు ఎక్కడా సమాచారం లేదు. కాకపోతే, భారత రైతులను కాపాడటానికి మాత్రం పెప్సీ, కోకా కోలా మరియు ఇతర కంపెనీలు వారు తయారు చేసే ఫ్రూట్ డ్రింక్స్ లో కనీసం ఐదు శాతం అసలైన పళ్ళ రసాలను కలపమని 2014 లో ప్రధాని మోదీ కోరారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని సందేశాన్ని ప్రధాని మోదీ ఇచ్చారా అని ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా, ఆ సందేశాన్ని మోదీ ఇచ్చినట్టుగా ఎక్కడా కూడా సమాచారం లేదు. ఒకవేళ నిజంగానే ప్రధాని ఆ వ్యాఖ్యలు చేస్తే, ప్రముఖ వార్తాసంస్థలు అన్నీ ప్రచురించేవి. కానీ, ఎక్కడా కూడా దాని గురించి ప్రస్తావన లేదు. కాకపోతే, భారత రైతులను కాపాడటానికి మాత్రం పెప్సీ, కోకా కోలా మరియు ఇతర కంపెనీలను వారు తయరు చేసే ఫ్రూట్ డ్రింక్స్ లో కనీసం ఐదు శాతం అసలైన పళ్ళ రసాలను కలపమని  2014 లో ప్రధాని మోదీ కోరాడు. అదే విషయాన్నీ ప్రధాని పలు సార్లు ప్రస్తావించడం ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
అంతేకాదు, ‘ఫుడ్ సేఫ్టీ అండ్ స్టాండర్డ్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా’ వారు 2016 లో కంపెనీలు తాయారు చేసే ఫ్రూట్ డ్రింక్స్ లో కనీసం 10 శాతం ఫ్రూట్ కంటెంట్ (లెమన్ డ్రింక్ లో కనీసం ఐదు శాతం) ఉండాలని రూల్ తీసుకువచ్చినట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, కోకా కోలా డ్రింక్స్ మానేసి పళ్ళ రసాలు తాగమని చెప్తూ మెసేజ్ లోని సందేశాన్ని మోదీ ఇవ్వలేదు.


text:
ఈ వీడియో 2016లోనిది; నోట్ల రద్దు చేసిన వారంలోనే అవినీతిపై ప్రధాని మోదీ గోవాలో ఈ ప్రసంగం ఇచ్చారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 21, 2022
తాజాగా గోవాలో ప్రధాని మోదీ ఇచ్చిన ప్రసంగం అని చెప్తూ ఒక వీడియో క్లిప్‌ని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. మోదీ అవినీతిపై ఇచ్చిన తాజా ప్రసంగానికి కాంగ్రెస్ పార్టీ నాయకులందరూ భయపడినట్టు కూడా పోస్ట్‌లో రాస్తున్నారు. గోవాలో జరగబోతున్న అసెంబ్లీ ఎన్నికల సందర్భంగా ఈ వీడియో షేర్ చేయబడుతుంది. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తాజాగా (2022లో) కాంగ్రెస్ నాయకులు భయపడేలా గోవాలో అవినీతిపై ప్రధాని మోదీ ఇచ్చిన ప్రసంగం వీడియో.
ఫాక్ట్:  పోస్ట్‌లోని వీడియో చాలా పాతది. ప్రధాని మోదీ 13 నవంబర్ 2016న గోవాలో ఇచ్చిన ప్రసంగానికి సంబంధించిన వీడియో క్లిప్ అది. నోట్ల రద్దు (డీమోనిటైజేషన్) చేసిన వారం రోజులలోపల ఆ ప్రసంగం ఇవ్వబడింది. గోవాలో జరగబోయే అసెంబ్లీ ఎన్నికల (2022) సందర్భంగా మోదీ ఆ మాటలు మాట్లాడలేదు. కావున పోస్ట్‌లో పాత వీడియోని షేర్ చేసి, తాజా వీడియో అని తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్ట్‌లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్‌షాట్స్‌ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌లో వెతకగా, అలాంటి చాలా వీడియోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్‌లో  వచ్చాయి. అందులో ఒక వీడియో టైటిల్ – “PM Narendra Modi Speech in Goa | 13th November 2016 | Demonetization, Assault on Black Money”, అని ఉంది. ఆ పదాలతో ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, అదే ప్రసంగం వీడియో ప్రధాని మోదీ ట్విట్టర్ మరియు యూట్యూబ్ ఛానల్‌లో కూడా లభిస్తుంది. ఆ వీడియోని 13 నవంబర్ 2016న పోస్ట్ చేసినట్టు చూడవొచ్చు. వీడియోలో 59:05 దగ్గర పోస్ట్‌లోని క్లిప్ చూడవొచ్చు. కాబట్టి, వీడియో గోవాలో మోదీ ఇచ్చిన ప్రసంగానిదే, కానీ ఐదేళ్ళ కంటే పాతది.
నోట్ల రద్దు (8 నవంబర్ 2016) చేసిన వారం రోజుల లోపల 2016లో ప్రధాని మోదీ ఆ ప్రసంగం ఇచ్చారు. గోవాలో జరగబోయే అసెంబ్లీ ఎన్నికల (2022) సందర్భంగా మోదీ ఆ మాటలు మాట్లాడలేదు. అంతేకాదు, పోస్ట్‌లోని వీడియోలో ఉన్న ప్రసంగం తరువాత మధ్యలో 2017లో కూడా గోవాలో అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరిగాయి.
తాజగా, డిసెంబర్ 2021లో, గోవాలోని డాక్టర్ శ్యామ ప్రసాద్ ముఖర్జీ స్టేడియంలో జరిగిన గోవా విమోచన దినోత్సవ కార్యక్రమంలో ప్రధాని మోదీ హాజరయ్యారు. ఆ కార్యక్రమంలో తన ప్రసంగం వీడియోని ఇక్కడ చూడవచ్చు. ప్రస్తుతం పెరుగుతున్న కోవిడ్ కేసుల దృష్ట్యా ఎన్నికలు జరగబోతున్న ఐదు రాష్ట్రాలలో ఎన్నికల కమిషన్ రాజకీయ ర్యాలీలు మరియు రోడ్‌షోలపై ఆంక్షలు విధించించింది.
చివరగా,  పోస్ట్‌లోని మోదీ ప్రసంగం వీడియో 2016కి సంబంధించింది. గోవాలో జరగబోయే అసెంబ్లీ ఎన్నికల (2022) సందర్భంగా మోదీ ఆ మాటలు మాట్లాడలేదు.

created: January 21, 2022


text:
ప్రధాని మోదీ ఒక NGO వర్కర్ కి నమస్కారం చేస్తున్న ఫోటోని, అదాని భార్యకు నమస్కరిస్తునట్టు తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 18, 2020
‘అదాని భార్యకు వంగి వంగి దండాలు పెడుతున్న కార్పొరేట్ ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ’, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక ఫోటో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. వ్యాపారవేత్త, అదాని గ్రూప్ చైర్మన్ గౌతమ్ అదాని భార్య ప్రీతి అదాని కి మోదీ ఇలా నమస్కరించినట్టు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గౌతమ్ అదాని భార్య ప్రీతి అదాని కి వంగి వంగి నమస్కారం చేస్తున్న నరేంద్ర మోదీ.
ఫాక్ట్ (నిజం):  ఈ ఫోటోలో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ నమస్కారం చేస్తున్నది ‘Divya Jyoti Cultural Organization and Welfare Society’ చీఫ్ ఫంక్షనల్ ఆఫీసర్ దీపిక మండోల్ కి, గౌతమ్ అదాని భార్య ప్రీతి అదాని కి కాదు. ఈ ఫోటో 2015లో జరిగిన ఒక ఈవెంట్ లో తీసినది. కావున, పోస్టుల చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో యొక్క స్క్రీన్ షాట్ ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘Divya Marathi’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. ఫోటోలో ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ నమస్కారం చేస్తున్నది ‘Divya Jyoti Cultural Organization and Welfare Society’ చీఫ్ ఫంక్షనల్ ఆఫీసర్ దీపిక మండోల్ అని ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. ఏప్రిల్ 2015లో జరిగిన ఒక ఈవెంట్ లో ఈ ఫోటో తీసినట్టు అందులో తెలిపారు. ఇదే విషయాన్నీ తెలుపుతూ ‘Amar Ujala’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
తను చేస్తున్న స్వచ్ఛంద సేవా పనులని అభినందిస్తూ, ప్రధాని మోదీ ఇలా తనకు నమస్కారం చేసినట్టు దీపిక మండోల్ ఒక ఇంటర్వ్యూలో తెలిపారు. పోస్టులో షేర్ చేసిన అదే ఫోటోని ఈ వీడియోలో 2.47 నిమిషాల దగ్గర చూడవచ్చు.
‘Divya Jyoti Cultural Organization and Welfare Society’ లో చీఫ్ ఫంక్షనల్ ఆఫీసర్ గా పనిచేస్తున్న దీపిక మండోల్, భారతదేశ సంస్కృతీ, విద్య, ఇన్ఫర్మేషన్ & టెక్నాలజీ వంటి వాటి వ్యాప్తి కోసం పని చేస్తుంటారు. భారత దేశం యొక్క కళలు మరియు సంస్కృతులని  ప్రమోట్ చేయడం, ఈ NGO యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం. ఈ ఫోటోని ప్రీతి అదాని యొక్క ఫోటోలతో పోలిక చేసి చూడగా, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది గౌతమ్ అదాని భార్య ప్రీతి అదాని కాదని తెలుస్తుంది.
ఇదివరకు, గౌతమ్ అదాని భార్యకు ప్రధాని మోదీ వంగి వంగి నమస్కారాలు చేస్తునారని షేర్ చేసిన ఫేక్ ఫోటో తప్పని తెలుపుతూ FACTLY ఆర్టికల్ ని పబ్లిష్ చేసింది.
చివరగా, ఫోటోలో నరేంద్ర మోదీ నమస్కారం చేస్తున్నది NGO వర్కర్ దీపికా మండోల్ కి, గౌతమ్ అదాని భార్య ప్రీతి అదాని కి కాదు.

created: December 18, 2020


text:
కోటి మంది కొరోనా బాధితులకు ప్రభుత్వం ఉచితంగా చికిత్స అందించిందని ప్రధాని మోదీ అనలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 2, 2020
‘కోటి మంది కొరోనా బాధితులకు ఉచితంగా చికిత్స అందించాము’ అని ప్రధాని మోదీ అన్నాడు అంటూ ‘India TV’ వారి స్క్రీన్ షాట్ తో కూడిన పోస్టుని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ స్క్రీన్  షాట్ ను పెట్టి, ‘దేశంలో కొరోనా బాధితులు రెండు లక్షలు కూడా లేనప్పుడు, కోటి  మందికి  ఎలా చికిత్స  చేయించారు’ అని ప్రశ్నిస్తూ పోస్ట్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంత వరకు నిజం ఉందో చూద్దాం.
కోటి మంది కొరోనా బాధితులకు ప్రభుత్వం ఉచితంగా చికిత్స అందించిందని చెప్పిన ప్రధాని మోదీ.
ఫాక్ట్ (నిజం): ‘మన్ కీ బాత్’ ప్రోగ్రాంలో మాట్లాడుతూ, ‘ఆయుష్మాన్ భారత్’ పథకంలో లబ్ధిదారుల సంఖ్య కోటి దాటింది అని ప్రధాని మోదీ హర్షం వ్యక్తం చేశారు. ప్రభుత్వం కోటి మంది కొరోనా బాధితులకు ఉచితంగా చికిత్స అందించిందని తను ఎక్కడా కూడా చెప్పలేదు. కావున పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులో ఉన్న  క్లెయిమ్ కోసం వెతికినప్పుడు మోదీ ఎక్కడ కూడా అలా అనలేదని తెలిసింది. మోదీ తన ‘మన్ కి బాత్’ ప్రోగ్రాంలో కొరోనా నియంత్రించడంలో ప్రభుత్వ పనులను కొనియాడారు. అలాగే, ‘ఆయుష్మాన్ భారత్’ పథకం యొక్క లబ్ధిదారుల సంఖ్య కోటి దాటింది  అని తన హర్షాన్ని వ్యక్తపరిచారు. మోదీ చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలను ‘‘మన్ కి బాత్’ వీడియోలో 18:03 సెకెన్ల దగ్గర వినవచ్చు. ఈ  సమాచారాన్ని మనం ‘PM INDIA’ వెబ్సైటులో మరియు ‘PMO India’చేసిన ట్వీట్లో కూడా మనం చూడవొచ్చు.
అంతేకాదు, ‘India TVHindi’ వారు కూడా టెలికాస్ట్ లో తమ వల్ల తప్పు జరిగిందని చెప్తూ ట్వీట్ చేసారు.
#Correction कल मन की बात के प्रसारण के दौरान ये खबर चली कि भारत में कोरोना के एक करोड़ मरीज़ों का इलाज हुआ। ये मानवीय भूल थी। हम साफ कर दें कि भारत में कोरोना मरीज़ों की संख्या इतनी ज्यादा नहीं है। इस गलती के लिए हमें खेद है। pic.twitter.com/7UmPFqYf6g
చివరిగా, కోటి మంది కొరోనా బాధితులకు ప్రభుత్వం ఉచితంగా చికిత్స అందించిందని ప్రధాని మోదీ చెప్పలేదు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
పెట్రోల్‌లో 10% ఇథనాల్‌ను కలపటం ద్వారా 41,000 కోట్ల విదేశీ మారక ద్రవ్యం ఆదా అయినట్టు ప్రధాని మోదీ తెలిపారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 13, 2022
“పెట్రోల్‌లో 10% ఇథనాల్‌ను కలపటం ద్వారా 41,000 కోట్ల ప్రజా ధనాన్ని ఆదా చేసిన మోదీ ప్రభుత్వం”, అని చెప్తూ ఒక పోస్టుని సోషల్ మీడియాలో చాలా  మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పెట్రోల్‌లో 10% ఇథనాల్‌ను కలపటం ద్వారా 41,000 కోట్ల ప్రజా ధనాన్ని ఆదా చేసిన మోదీ ప్రభుత్వం.
ఫాక్ట్: అనుకున్న దానికంటే 5 నెలల ముందుగానే పెట్రోల్‌లో 10% ఇథనాల్ కలపడం సాధించినట్టు తాజాగా ప్రధాని మోదీ తెలిపారు. అంతేకాదు, పెట్రోల్‌లో 10% ఇథనాల్‌ను కలపటం ద్వారా 41,000 కోట్లకు పైగా విదేశీ మారక ద్రవ్యం (ఫారెక్స్) ఆదా అయినట్టు తెలిపారు. ఇదే విషయం మంత్రి అశ్వినీ కుమార్ కూడా చెప్పారు. కాబట్టి, ఆదా అయింది 41,000 కోట్ల విదేశీ మారక ద్రవ్యం, ప్రజా ధనం కాదు. ఇతర దేశాల నుండి ముడి చమురును  ఆయిల్ రిఫైనరీ కంపెనీలు దిగుమతి చేసుకుంటాయి. కావున పోస్ట్‌లో ఆదా అయింది విదేశీ మారక ద్రవ్యం అని చెప్పకుండా తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్ట్‌లోని విషయం గురించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, తాజాగా ప్రధాని మోదీ ఈ విషయంపై  మాట్లాడినట్టు తెలిసింది. ఇషా ఫౌండేషన్ కార్యక్రమంలో ప్రధాని మోదీ చేసిన ప్రసంగంపై పీఐబీ విడుదల చేసిన ప్రెస్ రిలీజ్‌ని ఇక్కడ చదవచ్చు. ఆ ప్రెస్ రిలీజ్‌లో – “ఇంధనంలో 10 శాతం ఇథనాల్ మిశ్రమం లక్ష్యాన్ని నిర్దేశిత గడువుకు 5 నెలలు ముందుగానే భారత్ నేడు సాధించిందని ప్రధానమంత్రి వెల్లడించారు. ఈ ఘనత ఎంత బృహత్తరమైనదో వివరిస్తూ- 2014లో ఇథనాల్ మిశ్రమం 1.5 శాతమేనని ఆయన గుర్తుచేశారు. ఈ లక్ష్య సాధనతో మూడు స్పష్టమైన ప్రయోజనాలు సమకూరాయని ప్రధాని తెలిపారు. మొదటిది- 27 లక్షల టన్నుల కర్బన ఉద్గారాల తగ్గింపు; రెండోది- రూ.41 వేల కోట్ల విలువైన విదేశీ మారక ద్రవ్యం ఆదా; మూడోది- ఇథనాల్ మిశ్రమం ద్వారా గడచిన ఎనిమిదేళ్లలో దేశంలోని రైతులు రూ. 40,600 కోట్లు ఆర్జించగలిగారని వివరించారు. ఈ ఘనత సాధించడంపై దేశ ప్రజలు, రైతులు, చమురు కంపెనీలను ప్రధాని అభినందించారు”, అని ఉన్నట్టు చదవచ్చు. ఆ ప్రసంగానికి సంబంధించిన వీడియోని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
పెట్రోల్‌లో 10% ఇథనాల్‌ను కలపటం ద్వారా 41,000 కోట్లకు పైగా విదేశీ మారక ద్రవ్యం (ఫారెక్స్) ఆదా అయినట్టు మంత్రి అశ్వినీ కుమార్ కూడా చెప్పారు. 2025-26 కల్లా పెట్రోల్‌లో 20% ఇథనాల్‌ను కలపటం లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నట్టు తెలిపారు. అయితే, ఆదా అయింది 41,000 కోట్ల విదేశీ మారక ద్రవ్యం (ఫారెక్స్), ప్రజా ధనం కాదు. ఇతర దేశాల నుండి ముడి చమురును ఆయిల్ రిఫైనరీ కంపెనీలు దిగుమతి చేసుకుంటాయి.
ప్రస్తుతం ఉన్న వాహనాలు (2008 తరువాత విక్రయించినవి) ఎటువంటి ఇబ్బంది లేకుండా E10 (10% ఇథనాల్ ఉన్న పెట్రోల్) ఇంధనంతో నడుస్తాయి. అయితే, E20 ఇంధనం ఉపయోగించాలంటే వాహనాలకు కొన్ని మార్పులు చేయాల్సి ఉంటుంది. ఇథనాల్ బ్లెండింగ్ పై ‘నీతి ఆయోగ్’ వారు విడుదల చేసిన రిపోర్టులో మరిన్ని వివరాలు చూడవచ్చు.
“అరబ్బు దేశాలకు దిమ్మతిరిగే షాక్ ఇచ్చిన మోడీ. 41,000 కోట్ల క్రూడ్ ఆయిల్ ఒప్పందాన్ని రద్దు చేసుకున్న భారత్!”, అని కొందరు మరొక పోస్టుని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. అయితే, అలాంటి ఒక ఒప్పందాన్ని భారత్ రద్దు చేసుకున్నట్టు ఎక్కడా ఎటువంటి సమాచారం లేదు. ‘41,000 కోట్లు’ అనే  సంఖ్య కూడా విదేశీ మారక ద్రవ్యం యొక్క ఆదా నుండి తీసుకున్నట్టు ఉన్నారు. కాబట్టి, ఈ పోస్టులో చెప్పింది కూడా తప్పే.
చివరగా, పెట్రోల్‌లో 10% ఇథనాల్‌ను కలపటం ద్వారా 41,000 కోట్ల విదేశీ మారక ద్రవ్యం ఆదా అయినట్టు ప్రధాని మోదీ తెలిపారు.


text:
ఈ ఫోటోలో మోదీ నివాళులు అర్పిస్తున్నది దీన్ దయాల్ ఉపాధ్యాయ విగ్రహానికి, గాడ్సే విగ్రహానికి కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 31, 2022
ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, మహాత్మా గాంధీ విగ్రహానికి అలాగే, గాంధీని చంపిన నాథూరామ్ గాడ్సే విగ్రహానికి నివాళులు అర్పిస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ కొన్ని ఫోటోలతో కూడిన ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది.  ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నరేంద్ర మోదీ, మహాత్మా గాంధీ మరియు నాథూరామ్ గాడ్సే విగ్రహాలకు నివాళులు అర్పిస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ పోస్టులో కుడివైపు ఫోటోలలో కనిపిస్తున్నది భారతీయ జన సంఘ్ (ప్రస్తుత భారతీయ జనతా పార్టి) స్థాపకుడు దీన్ దయాల్ ఉపాధ్యాయ విగ్రహం, నాథూరామ్ గాడ్సే విగ్రహం కాదు. 2017లో బీజేపీ స్థాపన దివస్ కార్యక్రమంలో భాగంగా నరేంద్ర మోదీ దీన్ దయాల్ ఉపాధ్యాయ విగ్రాహానికి నివాళులు అర్పిస్తున్నప్పుడు ఈ ఫోటోని తీసారు.  ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ  దీన్ దయాల్ ఉపాధ్యాయ విగ్రాహాలకి నివాళులు అర్పిస్తున్న దృశ్యాలని పలు వార్తా సంస్థలు పబ్లిష్ చేసాయి. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు. `
పోస్టులో కుడివైపు ఉన్న ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని ఆల్ ఇండియా రేడియో వార్తా సంస్థ 06 ఏప్రిల్ 2017 నాడు ట్వీట్ చేసినట్టు తెలిసింది. 2017లో బీజేపీ స్థాపన దివస్ కార్యక్రమంలో భాగంగా నరేంద్ర మోదీ దీన్ దయాల్ ఉపాధ్యాయ విగ్రాహానికి నివాళులు అర్పిస్తున్న దృశ్యాలని ఈ ట్వీట్లో తెలిపారు. ఈ ఫోటోని ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ తన అధికారిక ట్విట్టర్ హండిల్‌లో కూడా షేర్ చేసారు.
#BJPSthapanaDiwas: PM @narendramodi visits BJP HQ in New #Delhi; Pays tribute to Pandit Deendayal Upadhyaya. pic.twitter.com/n2OQnuzc6B
ఈ ఫోటోని షేర్ చేస్తూ పలు వార్తా సంస్థలు 2017 ఏప్రిల్ నెలలో ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.  బీజేపీ 37వ స్థాపన దినోత్సవంలో ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ భారతీయ జన సంఘ్ (ప్రస్తుత భారతీయ జనతా పార్టీ) స్థాపకుడు దీన్ దయాల్ ఉపాధ్యాయ విగ్రహానికి నివాళులర్పించారని ఈ ఆర్టికల్స్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు. ఈ దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోలని కూడా పలు న్యూస్ ఛానల్స్‌లో పబ్లిష్ చేసాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
30 జనవరి 2022 నాడు మహాత్మాగాంధీ వర్ధంతి రోజున ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ రాజ్‌ఘాట్‌ని సందర్శించి మహాత్మాగాంధీ సమాధికి నివాళులులర్పించారు. అయితే, మహాత్మాగాంధీ వర్ధంతి రోజున హిందూ మహాసభ లాంటి సంస్థలు నాథూరామ్ గాడ్సేకు నివాళులు అర్పించినట్టు కొన్ని న్యూస్ వెబ్సైట్లు రిపోర్ట్ చేసాయి. కానీ, ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ నాథూరామ్ గాడ్సేకు నివాళులు అర్పించారని ఎక్కడా రిపోర్ట్ అవలేదు.
చివరగా, ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ దీన్ దయాల్ ఉపాధ్యాయ విగ్రహానికి నివాళులర్పిస్తున్న దృశ్యాలని మోదీ నాథూరామ్ గాడ్సే విగ్రహానికి నివాళులర్పిస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు

created: January 31, 2022