text:
సంబంధం లేని పాత ఫోటోలని నరేంద్ర మోదీ ఇటీవల కోల్‌కతాలో నిర్వహించిన ఎన్నికల సభ ఫోటోలుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 8, 2021
ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ పశ్చిమ బెంగాల్ లో నిర్వహించిన పరివర్తన్ ర్యాలికి భారీగా హాజరైన జన సంద్రం, అంటూ సోషల్ మీడియాలో కొన్ని ఫోటోలు షేర్ అవుతున్నాయి. పశ్చిమ బెంగాల్ లో అసెంబ్లీ ఎన్నికలు జరుగనున్న నేపథ్యంలో, బీజేపీ 07 మర్చి 2021 నాడు కోల్‌కతా లో నిర్వహించిన ర్యాలీలో నరేంద్ర మోదీ పాల్గొన్నారు. ఆ పోస్టులలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పశ్చిమ బెంగాల్ లో నరేంద్ర మోదీ ఇటీవల నిర్వహించిన ఎన్నికల సభ యొక్క ఫోటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటోలు ఇటీవల బీజేపీ కోల్‌కతా నగరంలో నిర్వహించిన బహిరంగ సభకు సంబంధించినవి కావు. వీటిలో ఒక ఫోటో లెఫ్ట్-కాంగ్రెస్ పార్టీలు ఇటీవల కోల్‌కతా లో కలిసి నిర్వహించిన బహిరంగ సభకు సంబంధించినది. మిగితా రెండు ఫోటోలలో ఒక ఫోటో 2014లో జరిగిన బహిరంగ సభకు సంబంధించినదైతే, మరొకటి 2019లో కోల్‌కతా లో నిర్వహించిన మరొక బహిరంగ సభకు సంబంధించింది. కావున, ఈ పోస్టులలో చేస్తున్న క్లెయిమ్లు తప్పు.
ఫోటో-1: (ఆర్కైవ్డ్)
ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే బహిరంగ సభ ఫోటోని 2014లో ఒక వెబ్ సైట్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ‘Picture of Rally in Brigade Parade Ground, at Kolkata’అనే టైటిల్ తో ఈ ఫోటోని ఆ వెబ్ సైట్ పబ్లిష్ చేసింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా ఆ ఫోటోకి సంబంధించిన పూర్తి వివరాల కోసం వెతికితే, ఇదే ఫోటో ‘Prokerala’ వెబ్సైటులో దొరికింది. “People gather at the Brigade Parade Ground during a Left Front rally in Kolkata on Feb.9, 2014. (Photo: Kuntal Chakrabarty/IANS)” అని ఫోటో వివరణలో తెలిపారు. దీన్ని బట్టి, ఈ ఫోటో 2014లో లెఫ్ట్ పార్టీలు  కోల్‌కతా లో నిర్వహించిన బహిరంగ సభకు సంబంధించిందని చెప్పవచ్చు.
ఫోటో-2: (ఆర్కైవ్డ్)
ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ 2019లో పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. లెఫ్ట్ ఫ్రంట్ పార్టీలు కోల్‌కతా నగరంలోని బ్రిగేడ్ గ్రౌండ్ లో నిర్వహించిన బహిరంగ సభకు సంబంధించిన ఫోటో ఇదని ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. పశ్చిమ బెంగాల్ CPI (M) పార్టీ, ఈ ఫోటోని  ‘A bird eye view of last year Brigade Rally at #Kolkata’ అని వివరిస్తూ 2020లో ట్వీట్ పెట్టారు.
“You can cut all the flowers but you cannot keep Spring from coming.”
A bird eye view of last year Birgade Rally at #Kolkata #LalSalaamComrade pic.twitter.com/EmuvpqaiXI
ఈ ఫోటోని ఇదే వివరణతో ‘Alamy’ వెబ్సైటులో పబ్లిష్ చేసారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో నరేంద్ర మోదీ ఇటీవల కోల్‌కతా నగరంలో నిర్వహించిన ఎన్నికల సభకు సంబంధించింది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఫోటో-3: (ఆర్కైవ్డ్)
ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే బహిరంగ సభ ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘The Telegraph’ మరియు ‘India Today’ ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ ఫోటో వివరణలో ‘Hundreds of supporters join Left-Congress and Indian Secular Front (ISF) mega rally at Brigade Parade Ground in Kolkata ahead of the West Bengal Election 2021.’ అని తెలిపారు. దీన్ని బట్టి, ఈ ఫోటో ఇటీవల లెఫ్ట్-కాంగ్రెస్ పార్టీలు  కోల్‌కతాలో నిర్వహించిన బహిరంగ సభకు సంబంధించిందని చెప్పవచ్చు.
ఈ క్లెయిమ్ కి సంబంధించి షేర్ చేసిన మొదటి ఫోటో మరియు రెండో ఫోటోలని లెఫ్ట్ పార్టీలు , కాంగ్రెస్ పార్టీ ఇటీవల నిర్వహించిన బహిరంగ సభ ఫోటోలని తప్పుగా షేర్ చేసారు. రెండో ఫోటోని ఇదివరకు తప్పు క్లెయిమ్ తో షేర్ చేసినప్పుడు, దానికి సంబంధించి FACTLY ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది.
నరేంద్ర మోదీ ఇటీవల కోల్‌కతా లో నిర్వహించిన ఎన్నికల సభ యొక్క ఫోటోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
জনসমুদ্র ব্রিগেড ……#ModirSatheBrigade pic.twitter.com/BCEedYcNZ1
చివరగా, సంబంధం లేని పాత ఫోటోలని చూపిస్తూ నరేంద్ర మోదీ ఇటీవల కోల్‌కతా లో నిర్వహించిన ఎన్నికల సభ ఫోటోలని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
సంబంధం లేని పాత వీడియో పెట్టి, ‘కొరోనా వైరస్’ కి సంబంధించిన వీడియో అంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 27, 2020
తాజాగా చైనా మరియు ఇతర దేశాల్లో వ్యాప్తిస్తున్న కొరోనా వైరస్ [దాని పేరు ‘2019-nCoV’ (కొరోనా వైరస్ లో ఒక రకం)] కి సంబంధించిన వీడియో అని చెప్తూ ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
తాజాగా వ్యాపిస్తున్న కొరోనా వైరస్ వ్యాధికి సంబంధించిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులోని వీడియో నవంబర్-2019 నుండి ఇంటర్నెట్ లో ఉంది. కానీ, మొదటిగా కొరోనా వైరస్ (‘2019-nCoV’) వ్యాధి డిసెంబర్-2019 చివరి వారం లో రిపోర్ట్ అయ్యింది. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని యాన్డెక్స్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే వీడియో యూట్యూబ్ లో ఉంటుంది. ఆ వీడియోని నవంబర్-2019 లోనే ‘Guy Has Huge Botfly Larvae Removed from His Lip’ అనే టైటిల్ తో అప్లోడ్ చేసినట్టు చూడవొచ్చు. కానీ, మొదటిగా కొరోనా వైరస్ (‘2019-nCoV’) వ్యాధి డిసెంబర్-2019 చివరి వారం లో రిపోర్ట్ అయినట్టు తెలుస్తుంది. కావున, పోస్టులోని వీడియో ‘2019-nCoV’ వైరస్ కి సంబంధించింది కాదు.
కొరోనా వైరస్ (‘2019-nCoV’) మరియు దాని వ్యాప్తి గురించి మరింత సమాచారం కొరకు అల్ జజీరా వార్తాసంస్థ వారి ఆర్టికల్ చదవొచ్చు.
అంతేకాదు, పోస్టులో చెప్పినట్టు కొన్ని రోజుల వరకు ప్రీసర్వ్డ్ డైరీ ప్రొడక్ట్స్ తినకూడదని ప్రముఖ ఆరోగ్య ఏజెన్సీలు ఏవీ కూడా చెప్పలేదు. ‘2019-nCoV’ వైరస్ వ్యాప్తికి సంబంధించి, ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) వారు సామాన్య ప్రజల కొరకు చెప్పిన జాగ్రత్తలను కింద చూడవొచ్చు
‘2019-nCoV’ వైరస్ పై ప్రజలకు ఉన్న ప్రశ్నలకు సమాధానం ఇస్తూ, ‘Centers for Disease Control and Prevention (CDC)’ వారు రిలీజ్ చేసిన ఫాక్ట్-షీట్ ని ఇక్కడ చదవొచ్చు.
ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) వారి ప్రకారం, 26 జనవరి 2020 నాటికి, మొత్తం 2,014 ఖచ్చితమైన ‘2019-nCoV’ వైరస్ వ్యాధి కేసులు ప్రపంచవ్యాప్తంగా నమోదయ్యాయి.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత వీడియో పెట్టి, ‘కొరోనా వైరస్’ కి సంబంధించిన వీడియో అంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

source: news-factly

created: January 27, 2020

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
ఈ వీడియోలో పోలీసులు కొడుతున్నది సమాజ్ వాదీ పార్టీ మాజీ మంత్రి కమాల్ అక్తర్‌ను కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 27, 2021
ఉత్తరప్రదేశ్‌లో సమాజ్ వాదీ పార్టీ అధికారంలో ఉన్నప్పుడు అధికారం చలాయించిన మాజీ మంత్రి కమాల్ అక్తర్‌ను యోగి ఆదిత్యనాథ్ ముఖ్యమంత్రి అయిన తర్వాత పోలీసులు చితకబాదారు అంటూ పోలీసులు ఒక వ్యక్తిని లాఠీలతో కొడుతున్న వీడియోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. వీడియో మొదట్లో కమాల్ అక్తర్ రాష్ట్రంలో తన పలుకుబడి గురించి గొప్పగా చెప్పుకోవడం చూడొచ్చు. ఈ కథనం ద్వారా పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: సమాజ్ వాదీ పార్టీకి చెందిన మాజీ మంత్రి కమాల్ అక్తర్‌ను యోగి ముఖ్యమంత్రి అయిన తర్వాత పోలీసులు కొట్టిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో పోలీసులు కొడుతున్నది సమాజ్ వాదీ పార్టీకి చెందిన రాజా చతుర్వేదిని, కమాల్ అక్తర్ కాదు. పైగా ఈ ఘటన 2011లో బహుజన్ సమాజ్ పార్టీ అధికారంలో ఉన్న సమయంలో జరిగింది. ఈ వీడియోకి యోగికి లేదా బీజేపీ ప్రభుత్వానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. ఇక వీడియోలో చూపిస్తున్నట్టు కమాల్ అక్తర్ ఆ వ్యాఖ్యలు చేసింది నిజమైనా, పోలీసులు కమాల్ అక్తర్‌ను కొట్టినట్టు ఎటువంటి రిపోర్ట్స్ లేవు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులోని వీడియోలో పోలీసులు ఒక వ్యక్తిని లాఠీలతో కొడుతున్న దృశ్యాల విషయానికి వస్తే, యూట్యూబ్‌లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు ఈ వీడియో 2011 నుండే యూట్యూబ్‌లో అందుబాటులో ఉందని తెలిసింది. యూట్యూబ్‌లో ఈ వీడియోకి సంబంధించిన టైటిల్ ప్రకారం వీడియోలో పోలీసులు కొడుతున్నది సమాజ్ వాదీ పార్టీకి చెందిన మరొక నేత రాజా చతుర్వేదిని.
యూట్యూబ్ వీడియో ఆధారంగా గూగుల్‌లో వెతకగా ఫిబ్రవరి 2011లో పోలీసులు రాజా చతుర్వేదిని కొట్టిన ఘటనకు సంబంధించిన వార్తా కథనం మాకు అభించింది. ఈ కథనం ప్రకారం రాష్ట్ర అసెంబ్లీ ప్రాంగణంలో నిరసన తెలుపుతున్న సందర్భంలో పోలీసులు  రాజా చతుర్వేదిని కొట్టారు. దీన్నిబట్టి, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో పోలీసులు కొడుతున్నది రాజా చతుర్వేదిని అని, కమాల్ అక్తర్ కాదని స్పష్టమవుతుంది. పైగా ఈ ఘటన 2011లో బహుజన్ సమాజ్ వాదీ పార్టీ అధికారంలో ఉన్నప్పుడు జరిగింది. ఈ దృశ్యాలకి యోగి ఆదిత్యనాథ్ కి ఎటువంటి సంబంధంలేదు.
పోస్టులోని వీడియో స్క్రీన్‌షాట్‌తో కమాల్ అక్తర్, రాజా చతుర్వేదిల ఫోటోలను పోల్చి చూసినప్పుడు, వైరల్ వీడియోలో పోలీసులు కొడుతుంది రాజా చతుర్వేది అని, కమాల్ అక్తర్ కాదని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.
పోస్టులోని వీడియో మొదట్లో రాష్ట్రంలో తన పలుకుబడి గురించి చెప్పుకుంటున్న వ్యాఖ్యలు కమాల్ అక్తర్ ఈ ఏడాది ఏప్రిల్‌లో చేసాడు. ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని అమ్రోహాలో జరిగిన ఒక మీటింగ్‌లో కమాల్ అక్తర్ మాట్లాడుతూ ఈ వ్యాఖ్యలు చేసాడు. మీడియా ఈ వ్యాఖ్యలను రిపోర్ట్ చేసిన కథనాలు ఇక్కడ చూడొచ్చు. కమల్ అక్తర్ ఆ వ్యాఖ్యలు చేసింది నిజమైనా, పోలీసులు కమాల్ అక్తర్‌ను కొట్టినట్టు ఎటువంటి రిపోర్ట్స్ లేవు.
చివరగా, సంబంధంలేని పాత వీడియోని సమాజ్ వాదీ పార్టీకి చెందిన మాజీ మంత్రి కమాల్ అక్తర్‌ను పోలీసులు కొట్టినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 27, 2021


text:
ఈ వీడియో భైంసా అల్లర్లకు సంబంధించినది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 23, 2020
తాజాగా భైంసాలో జరిగిన అల్లర్లకు సంబంధించిన వీడియో అని చెప్తూ ఒక వీడియోని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
తాజాగా భైంసాలో జరిగిన అల్లర్లకు సంబంధించిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఇదే వీడియో ఇంటర్నెట్ లో కనీసం ఫిబ్రవరి-2019 నుండి ఉంది. కావున, పోస్టులోని వీడియోకీ, తాజాగా భైంసాలో జరిగిన గొడవలకు సంబంధం లేదు. పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని యాన్డెక్స్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, చాలా వీడియోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి. అదే వీడియోని ఒకరు యూట్యూబ్ లో ఫిబ్రవరి-2019 లోనే పోస్ట్ చేసినట్టు చూడవొచ్చు. ఫేస్బుక్ లో కూడా ఆ వీడియో ఫిబ్రవరి-2019 నుండి ఉన్నట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. ఆ వీడియో ఎక్కడ తీసారు అనే సమాచారం లేదు. కానీ, అది తమిళనాడు లో తీసినట్టు కొందరు పోస్ట్ చేసారు. వీడియోలోని వ్యక్తులు కూడా తమిళ్ భాషలో మాట్లాడుతున్నట్టు వినొచ్చు.
చివరగా, పోస్టులోని వీడియోకీ, తాజాగా భైంసాలో జరిగిన గొడవలకు సంబంధంలేదు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 23, 2020


text:
పాత, సంబంధంలేని వీడియోలను అక్టోబర్ 2023 ఇజ్రాయిల్- పాలస్తీనా సంఘర్షణకు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 12, 2023
07 అక్టోబర్ 2023న పాలస్తీనాకు చెందిన హమాస్ మిలిటెంట్ సంస్థ ఇజ్రాయిల్‌పై చేసిన మెరుపుదాడి వలన తీవ్ర ఆస్తి, ప్రాణ నష్టం సంభవించింది. దీని తర్వాత ఇజ్రాయిల్ పాలస్తీనాపై (గాజా ప్రాంతంలో) యుద్ధం ప్రకటించి దాడులు చేయడం ప్రారంభించింది. ఈ నేపథ్యంలో, ఈ యుద్ధానికి సంబంధించిన దృశ్యాలంటూ కొన్ని వీడియోలు సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉన్నాయి. వీటిలో ఎంత నిజముందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
వీడియో 1:
హమాస్ ఉగ్రవాదులు పారాచూట్లు వేసుకొని ఇజ్రాయిల్‌లో దిగుతున్న దృశ్యాలని చెప్తూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. దీంట్లో ఎంత నిజముందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
ముందుగా ఈ వీడియోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే వీడియోని 29 సెప్టెంబర్ 2023 లోనే యూట్యూబ్‌లో అప్‌లోడు చేసినట్లు గుర్తించాం. అయితే ఈ వీడియో ఈజిప్ట్‌లోని కైరో నగరం సమీపంలో ఉన్న హీలియోపోలిస్ ప్రాంతంలో తీసినదిగా పేర్కొన్నారు. అంతే కాదు,  వీడియోలో ఉన్న వ్యక్తుల టీ-షర్ట్ పైన ‘EL NASR SC’ అని రాశి ఉండడం గుర్తించాం. దీన్ని ఆధారంగా వెతికితే, ఈ వీడియో కైరో నగరం సమీపంలో ఉన్న ఎల్-నసర్ స్పోర్టింగ్ క్లబ్బులో తీసినట్లుగా స్పష్టమైంది. ఈ క్లబ్బులో తీసిన మరిన్ని వీడియోలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.

created: October 12, 2023


text:
పాత వీడియో క్లిప్స్ పెట్టి, ‘చైనాలో కొరోనా వైరస్ సోకిన వ్యక్తుల వింత చేష్టలు’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 6, 2020
‘చైనాలో కొరోనా వైరస్ సోకిన వ్యక్తుల వింత చేష్టలు’ అని చెప్తూ, ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
చైనాలో కొరోనా వైరస్ సోకిన వ్యక్తుల వింత చేష్టలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ చేసిన వీడియోలోని వ్యక్తులకు కొరోనా వైరస్ సోకలేదు. అవి పాత క్లిప్స్. వాటికీ కొరోనా వైరస్ కి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ చేసిన వీడియోలో చాలా వీడియో క్లిప్స్ ని కలిపి పెట్టారు. కావున, ఒక్కొక్క వీడియో క్లిప్ ని పరిశీలిద్దాం.
వీడియో క్లిప్ 1:
ఈ వీడియో క్లిప్ కనీసం జూలై 2018 నుండి ఇంటర్నెట్ లో ఉన్నట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
వీడియో క్లిప్ 2:
ఈ వీడియో క్లిప్ కనీసం మార్చ్ 2018 నుండి ఇంటర్నెట్ లో ఉన్నట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
వీడియో క్లిప్ 3:
ఈ వీడియో క్లిప్ కనీసం ఏప్రిల్ 2017 నుండి ఇంటర్నెట్ లో ఉన్నట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
వీడియో క్లిప్ 4:
ఈ వీడియో క్లిప్ కి సంబంధించిన స్క్రీన్ షాట్స్ ని సెప్టెంబర్ 2017 లో ప్రచురించిన ఆర్టికల్ లో చూడవొచ్చు.
వీడియో క్లిప్ 5:
ఈ వీడియో క్లిప్ కనీసం ఏప్రిల్ 2017 నుండి ఇంటర్నెట్ లో ఉన్నట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
వీడియో క్లిప్ 6:
ఈ వీడియో క్లిప్ కనీసం డిసెంబర్ 2017 నుండి ఇంటర్నెట్ లో ఉన్నట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
వీడియో క్లిప్ 7:
ఈ వీడియో క్లిప్ కి సంబంధించిన స్క్రీన్ షాట్స్ ని జూలై 2018 లో ప్రచురించిన ఆర్టికల్ లో చూడవొచ్చు.
వీడియో క్లిప్ 8:
ఈ వీడియో క్లిప్ కనీసం సెప్టెంబర్ 2016 నుండి ఇంటర్నెట్ లో ఉన్నట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
వీడియో క్లిప్ 9:
ఈ వీడియో క్లిప్ కి సంబంధించిన స్క్రీన్ షాట్స్ ని జూన్ 2018 లో ప్రచురించిన ఆర్టికల్ లో చూడవొచ్చు.
నోవెల్ కొరోనావైరస్ ని డిసెంబర్ 2019 చివరివారంలో గుర్తించారు. కానీ, వీడియోలోని చాలా వరకు క్లిప్స్ఎప్పటినుండో ఇంటర్నెట్ లో ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. కావున, వాటికీ కొరోనా వైరస్ కిఎటువంటి సంబంధం లేదు.
చివరగా, పాత వీడియో క్లిప్స్ పెట్టి, ‘చైనాలో కొరోనా వైరస్ సోకిన వ్యక్తుల వింత చేష్టలు’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: February 6, 2020


text:
పాత వీడియోని రైతు నిరసనలకు మద్దతుగా 2000 గుర్రాలపై 20000 నిహాంగ్ సిక్కులు ఢిల్లీకి బయలుదేరారని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 8, 2020
నూతన వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా రైతులు నిర్వహిస్తున్న  అందోళనలకు మద్దతుగా 2000 గుర్రాలపై 20000 మంది నిహాంగ్ సిక్కులు ఢిల్లీకి బయలుదేరారు అని చెప్తూ దీనికి సంబంధించిన వీడియోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రైతు నిరసనలకు మద్దతుగా 2,000 గుర్రాలపై 20,000 నిహాంగ్ సిక్కులు ఢిల్లీకి బయలుదేరారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఇది పాత వీడియో, ఈ వీడియో 2018 నుండే ఇంటర్నెట్ లో అందుబాటులో ఉంది. ఈ వీడియోకి వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న నిరసనలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులోని ఈ వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా 2018లో యూట్యూబ్ లో అప్లోడ్ చేయబడ్డ ఇలాంటి వీడియో ఒకటి మాకు కనిపించింది. దీన్నిబట్టి ఈ వీడియో పాతదని చెప్పొచ్చు.
‘Delhi Fateh Diwas 2018’ కి సంబంధించిన వీడియో అని చెప్తూ ఇదే వీడియోని షేర్ చేసిన కొన్ని సోషల్ మీడియా పోస్టులు మాకు కనిపించాయి. ‘Delhi Fateh Diwas 2018’ కి సంబంధించిన వివరాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ వీడియోకి సంబంధించి కచ్చితమైన సమాచారం తెలియనప్పటికీ, ఈ వీడియో ఇంటర్నెట్ లో అందుబాటులో ఉన్న డేట్ ప్రకారం ఈ వీడియోకి ఇప్పుడు జరుగుతున్న రైతుల నిరసనలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదని చెప్పొచ్చు. ఎందుకనగా కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలు పార్లమెంట్ లో ఆమోదం పొందక ముందు నుండే  ఈ వీడియో ఇంటర్నెట్ లో అందుబాటులో ఉంది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం కొత్తగా తెసుకొచ్చిన వ్యవసాయ చట్టాలకి వ్యతిరేకంగా రైతులు చేస్తున్న ఆందోళన నేపధ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే పోస్టులు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, పాత ఊరేగింపు కి సంబంధించిన వీడియోని రైతు నిరసనలకు మద్దతుగా 2000 గుర్రాలపై 20000 మంది నిహాంగ్ సిక్కులు ఢిల్లీకి బయలుదేరారని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 8, 2020


text:
పాత వీడియోని పెట్టి, ‘లాక్ డౌన్ వల్ల కాలుష్యం తగ్గడంతో మంచుకొండల్లో విరగబూసిన బ్రహ్మకమలాలు’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 29, 2020
ఒక వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, లాక్ డౌన్ వల్ల కాలుష్యం తగ్గడం తో మంచుకొండల్లో బ్రహ్మకమలాలు విరగబూసాయని చెప్తున్నారు. పోస్టులో చెప్పిన దాంట్లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
లాక్ డౌన్ వల్ల కాలుష్యం తగ్గడంతో మంచుకొండల్లో విరగబూసిన బ్రహ్మకమలాల వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులోని వీడియో పాతది, అది ఇంటర్నెట్ లో  కనీసం 2017 నుండి ఉన్నట్లుగా తెలిసింది. అంతేకాదు, బ్రహ్మకమలాలు ప్రతి ఏటా విరబూస్తాయి. కావున, పోస్టు లో చెప్పింది తప్పు.
యూట్యూబ్ లో కీవర్డ్స్ తో వెతికినప్పుడు, పోస్టులోని వీడియో లభించింది. కానీ, ఆ వీడియో ని 10 డిసెంబర్ 2017 న యూట్యూబ్ లో అప్లోడ్ చేసినట్టుగా ఉంది. అంటే, ఆ వీడియో భారత దేశం లో లాక్ డౌన్ అమలు అవడానికంటే ముందుది.
బ్రహ్మ కమలం (లేదా సౌసురియా ఓబ్వల్లాట) ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్ర పుష్పం. ‘ENVIS Centre on Floral Diversity’ వెబ్‌సైట్ ప్రకారం, బ్రహ్మ కమలాలు జమ్మూ కాశ్మీర్ నుండి అరుణాచల్ ప్రదేశ్ వరకు విస్తరించి ఉన్న హిమాలయాల యొక్క ఆల్పైన్ పచ్చిక భూములలో పెరుగుతాయి. ఆ పుష్పాలు భూటాన్, చైనా, నేపాల్ మరియు పాకిస్తాన్ దేశాలలో 3700 నుండి 4600 మీటర్ల ఎత్తైన ప్రదేశాలలో కూడా కనిపిస్తాయి. బ్రహ్మ కమలాలు సాధారణంగా ప్రతి సంవత్సరం జూన్ – సెప్టెంబర్ సమయంలో వికసిస్తాయి. బ్రహ్మ కమలం గురించి మరింత సమాచారాన్ని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, పాత వీడియోని పెట్టి, ‘లాక్ డౌన్ వల్ల కాలుష్యం తగ్గడంతో మంచుకొండల్లో విరగబూసిన బ్రహ్మకమలాలు’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
పాత వీడియో పెట్టి, పంజాబ్ లో గోధుమలు కుళ్లిపోవడానికి వాటి పై నీళ్లు పోస్తున్నారని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 19, 2021
“పంజాబ్ రాష్ట్రంలో కనీస మద్దతు ధర తో కొనుక్కున్న గోధుమలు మీద నీళ్లు పోస్తున్న దృశ్యం. అవి కుళ్లిపోతే వాటిని బడా కార్పొరేట్ బీరు కంపనీలకు అమ్మేస్తారు…నూతన వ్యవసాయ చట్టాలు వలన ఇలాంటి దొంగ నాటకాలు ఇంక కుదరవు, అందుకేనేమో కోట్లు ఖర్చు చేసి ఉద్యమాలు చేస్తున్నారు ఢిల్లీలో!”, అని చెప్తూ ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో కొంతమంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఢిల్లీ లో రైతుల నిరసన సందర్భంగా ఈ వీడియోని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గోధుమలను కుళ్లిపోయేలా చేసి బీరు కంపనీలకు అమ్మడానికి పంజాబ్ రాష్ట్రంలో కనీస మద్దతు ధర తో కొన్న గోధుమల మీద నీళ్లు పోస్తున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్: పోస్ట్ లోని వీడియో పాతది. వీడియో హర్యానా రాష్ట్రానికి సంబంధించింది; పంజాబ్ రాష్ట్రానికి సంబంధించింది కాదు. గోధుమ బ్యాగ్‌ల బరువు పెంచడానికి వీడియోలోని వ్యక్తి నీళ్లు పోసాడని 2018 లో వివిధ వార్తాసంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, ఆ వీడియో పై వివిధ వార్తాసంస్థలు 2018 లో ప్రచురించిన ఆర్టికల్స్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి. ఆ వీడియో హర్యానా రాష్ట్రంలోని ఫతేబాద్ మండి లో తీసిందని, గోధుమ బ్యాగ్‌ల బరువు పెంచడానికి వీడియోలోని వ్యక్తి నీళ్లు పోసాడని ‘Jagran’ ఆర్టికల్ లో చదవొచ్చు. ఆ గోదుమలు ఐఎన్ఎల్డీ లీడర్ కుల్జీత్ కుల్డియా కి చెందిన షాప్ వి అని, విచారణ జరిపి తగిన చర్యలు తీసుకుంటామని మార్కెట్ అధికారులు తెలిపినట్టు వార్తాసంస్థలు 2018 లో రిపోర్ట్ చేసాయి.
ఒకటి రెండు వారలు గోధుమలు అమ్మకపోతే, వాటిలోని తేమ తగ్గి బరువు తగ్గుతుందని, ఆ నష్టాన్ని పూడ్చడానికి అలా గోధుమ బ్యాగ్‌ల పై నీళ్లు చల్లుతారని ఒక వ్యాపారి తెలిపినట్టు ‘Jagran’ ఆర్టికల్ లో చదవొచ్చు. అయితే, అలా చేయడం వల్ల వ్యాపారికి లాభం వచ్చినా, కొనే వారికి నష్టం కలుగుతుందని తెలిసింది. పోస్ట్ లోని వీడియోకి సంబంధించి వేరే వార్తాసంస్థలు పెట్టిన వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, గోధుమలు కుళ్లిపోవాడానికి కాదు, గోధుమ బ్యాగ్‌ల బరువు పెంచడానికి వీడియోలోని వ్యక్తి నీళ్లు పోస్తున్నాడు.

created: January 19, 2021


text:
మూడు నెలల క్రితం వీడియోని పెట్టి, ‘లాక్ డౌన్ నిబంధనలను ఉల్లంఘించిన రాహుల్ గాంధీ, ప్రియాంక’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 7, 2020
ఒక వీడియోని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, రాహుల్ గాంధీ మరియు ప్రియాంక వాద్ర ప్రస్తుతం దేశంలో అమలులో ఉన్న నేషనల్ లాక్ డౌన్ ని ధిక్కరించారని పేర్కొంటున్నారు. FACTLY విశ్లేషణలో ఆ ఆరోపణ తప్పని తేలింది. ఆ వీడియో డిసెంబర్ 2019 లో CAA బిల్లుకి వ్యతిరేకంగా మీరట్ లో జరిగిన ఘర్షణల్లో మృతి చెందిన వారి కుటుంబాలని పరామర్శించడానికి రాహుల్ గాంధీ మరియు ప్రియాంక వాద్ర ప్రయత్నించినప్పుడు యూపీ పోలీసులు వారిని అడ్డుకున్నప్పటిది.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్: ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్: https://www.youtube.com/watch?v=6vYxToAaVlY
https://indianexpress.com/article/india/rahul-priyanka-stopped-from-entering-meerut-caa-violence-6183564/
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
చైనా దేశానికి సంబంధించిన పాత వీడియోని చూపిస్తూ తెలంగాణలో ఒక యువకుడిని పులులు చంపుతున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 17, 2020
కొమరం భీమ్ ఆసిఫాబాద్ జిల్లాలో డిగ్రీ చదువుతున్న ఒక యువకుడిని పులులు ఎత్తుకెళ్ళి చంపుతున్న దృశ్యాలు,అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కొమరం భీమ్ ఆసిఫాబాద్ జిల్లాలో డిగ్రీ చదువుతున్న ఒక యువకుడిని పులులు ఎత్తుకెళ్ళి చంపుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో కనిపిస్తున్న ఈ ఘటన చోటుచేసుకుంది చైనా దేశంలో, తెలంగాణలో కాదు. 2017లో ఈస్ట్ చైనాలోని ఒక వైల్డ్ లైఫ్ పార్కులో ఒక టూరిస్ట్ ని ఇలా పులులు చంపాయి. వీడియో లోని ఈ ఘటనకి తెలంగాణకి సంబంధించింది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, అవే దృశ్యాలని షేర్ చేస్తూ ‘Daily Mail’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ 2017లో  పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. వీడియోలోని ఈ ఘటన ఈస్ట్ చైనా లోని షాంఘై నగర సమీపంలోని ఒక వైల్డ్ లైఫ్ పార్కులో చోటుచేసుకున్నట్టు అందులో తెలిపారు. కుటుంబంతో పాటు జూ పార్క్ చూడటానికి వచ్చిన ఒక యువకుడు పులులున్న బోనులో చిక్కుకొని మరణించినట్టు ఆర్టికల్ లో తెలిపారు.
ఈ ఘటనకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, CGTN న్యూస్ ఛానల్ ఈ ఘటనకి సంబంధించి పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. పోస్టులో షేర్ చేసిన అవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని CGTN తమ ఆర్టికల్ లో షేర్ చేసింది. జూ పార్క్ లోపలికి ప్రవేశించడానికి కట్టవలిసిన టికెట్ డబ్బులని కట్టకుండా లోపలికి ప్రవేశిద్దామని జంగ్ అనే వ్యక్తి జూ గోడని దూకి పులులున్న ప్రదేశంలో చిక్కుకున్నట్టు ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. పులులు జంగ్ ని చంపుతున్నప్పుడు తీసిన వీడియో ఇదని అందులో తెలిపారు. ఇదే విషయాన్నీ తెలుపుతూ మరికొన్ని చైనీస్ న్యూస్ వెబ్ సైట్స పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
కొన్ని రోజుల క్రితం విగ్నేష్ అనే ఒక గిరిజన యువకున్ని కొమరం భీం ఆసిఫాబాద్ జిల్లాలో పులి చంపిన వార్త నేపథ్యంలో ఇటువంటి వీడియోలు వైరల్ అవుతున్నాయి.
చివరగా, చైనా దేశానికి సంబంధించిన పాత వీడియోని చూపిస్తూ తెలంగాణలో ఒక యువకుడిని పులులు చంపుతున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 17, 2020


text:
కొలంబియాలో జరిగిన పాత ఘర్షణ వీడియోని భారత జవాన్లతో నాగాలాండ్ పౌరులు ఘర్షణకు దిగిన దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 8, 2021
సైనికులపై నాగాలాండ్ నాగాల అరాచకాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. జవాన్లతో కొంతమంది ఘర్షణకు దిగుతున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియోలో మనం చూడవచ్చు. నాగాలాండ్‌లో ఇటీవల భారత జవాన్లకు, అక్కడి పౌరులకు మధ్య హింసాత్మక ఘర్షణలు చోటుచేసుకున్న నేపథ్యంలో, ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. ఈ  పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: భారత జవాన్లతో నాగాలాండ్ పౌరులు ఘర్షణకు దిగుతున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో, 2018లో కొలంబియా దేశం కౌకా ప్రాంతంలో స్థానిక తిరుగుబాటు దారులు కొలంబియా సైన్యంతో ఘర్షణకు దిగిన దృశ్యాలని చూపిస్తుంది. ఈ వీడియోకి నాగాలాండ్‌లో ఇటీవల భారత జవాన్లకు సామాన్య పౌరులకు మధ్య చోటుచేసుకున్న ఘర్షణలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘Cable News’ సంస్థ 05 జనవరి 2018 నాడు తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. కొలంబియా దేశం కౌకా ప్రాంతంలోని కోరింటో పట్టణంలో, స్థానిక ప్రజలు సైన్యంతో ఘర్షణకు దిగిన దృశ్యాలని ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు.
ఈ వివరాల ఆధారంగా వీడియోలోని ఘటనకు సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతకగా, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన ఫోటోలని షేర్ చేస్తూ ‘Elpais.com’ అనే వార్తా సంస్థ 05 జనవరి 2018 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. నార్త్ కౌకా డిపార్టుమెంట్ ప్రాంతంలోని కోరింటో పట్టణంలో స్థానిక ప్రజలకు, కొలంబియా సైనికులకు మధ్య సాయుధ ఘర్షణ చోటుచేసుకుందని ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు. ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలిపిన సమాచారం ప్రకారం, కోరింటోలోని ఒక చెరుకు మిల్లుపై సుమారు 50 మంది స్థానిక తిరుగుబాటుదారులు దాడి చేసి, ఆ మిల్లులోని యంత్రాలని స్వాధీనం చేసుకున్నారు. పరిస్థితులని అదుపుచేయడానికి వచ్చిన సైన్యంతో ఆ స్థానిక తిరుగుబాటుదారులు ఘర్షణకు దిగినట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు. ఈ ఘర్షణలో ఎవరికీ గాయాలవలేదని కొలంబియా సైన్యం తరువాత మీడియాకి స్పష్టం చేసింది.
ఈ ఘర్షణకు సంబంధించి 2018లో పబ్లిష్ చేసిన మరికొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతదని, నాగాలాండ్‌లో ఇటీవల చోటుచేసుకున్న హింసాత్మక ఘటనలకు సంబంధించినది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, కొలంబియా దేశంలో జరిగిన ఒక పాత ఘర్షణ వీడియోని భారత జవాన్లతో ఇటీవల నాగాలాండ్ పౌరులు ఘర్షణకు దిగిన దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 8, 2021


text:
గుజరాత్ కి సంబంధించిన పాత వీడియోని హైదరాబాద్ హాఫిజ్ పేట్ లో ముస్లింలు పోలీసుని కొడుతున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 29, 2021
హైదరాబాద్ కొండాపూర్ సమీపంలోని హాఫిజ్ పేట్ లో ముస్లింలు పోలీసుని కొడుతున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. ఈ ఘటన 28 మే 2021 నాడు రాత్రి  చోటుచేసుకున్నట్టు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హైదరాబాద్ హాఫిజ్ పేట్ లో ముస్లింలు పోలీసులని కొడుతున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలోని ఘటన 2020లో గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని అహ్మదాబాద్ నగరంలో జరిగింది. అహ్మదాబాద్ నగరంలోని సోలా పోలీస్ స్టేషన్ లో కానిస్టేబుల్ గా పనిచేస్తున్న సునీల్ సింగ్ చౌహాన్, తాగిన మత్తులో ఒక వ్యక్తిని దుషిస్తూ చెంప మీద కొట్టడంతో, స్థానిక ప్రజలు ఆగ్రహంతో అతనిపై ఈ దాడి చేసారు. ఈ వీడియో హైదరాబాద్ కి సంబంధించింది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘Zee 24 Kalak’ న్యూస్ ఛానల్ 21 అక్టోబర్ 2020 నాడు తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ ఘటన గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని అహ్మదాబాద్ నగరంలో చోటుచేసుకున్నట్టు ఈ వీడియోలో తెలిపారు. అహ్మదాబాద్ నగరంలోని సోలా పోలీస్ స్టేషన్ లో కానిస్టేబుల్ గా పనిచేస్తున్న సునీల్ సింగ్ చౌహాన్ పై ఈ దాడి జరిగినట్టు వీడియోలో తెలిపారు.
ఈ ఘటనకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలని రిపోర్ట్ చేస్తూ ‘The Times of India’ 22 అక్టోబర్ 2020 నాడు ఒక ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. సోలా పోలీస్ స్టేషన్ లో కానిస్టేబుల్ గా పనిచేస్తున్న సునీల్ సింగ్ చౌహాన్, తాగిన మత్తులో ఒక వ్యక్తిని దుషిస్తూ చెంప మీద కొట్టడంతో, స్థానిక ప్రజలు ఆగ్రహంతో అతని పై ఈ దాడి చేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో రిపోర్ట్ చేసారు. ఇదే విషయాన్నీ రిపోర్ట్ చేస్తూ ‘News18 Gujarati’ న్యూస్ వెబ్సైటు కూడా ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. సునీల్ సింగ్ చౌహాన్ పై దాడి చేసిన వ్యక్తులు ముస్లింలని ఎక్కడా రిపోర్ట్ చేయలేదు.
గుజరాత్ రాష్ట్రానికి సంబంధించిన ఈ వీడియోని హైదరాబాద్ హాఫిజ్ పేట్ కు ముడిపెడుతూ కొందరు సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తుండడంతో, వీడియోలోని ఘటన హైదరాబాద్ లో చోటుచేసుకోలేదని స్పష్టం చేస్తూ మాదాపూర్ పోలీసులు ట్వీట్ పెట్టారు. సైబరాబాద్ పోలీసు వారు కూడా సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న ఈ వీడియో హైదరాబాద్ కు సంబంధించింది కాదని ట్వీట్ పెట్టారు. ఇలా తప్పుడు ప్రచారం చేస్తున్న వారి పై చట్ట పరమయిన చర్యలు తీసుకుంటామని తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో హైదరాబాద్ కు సంబంధించింది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
Legal action will be initiated against persons who share such false information with ulterior motives.
చివరగా, గుజరాత్ రాష్ట్రానికి సంబంధించిన పాత వీడియోని షేర్ చేస్తూ హైదరాబాద్ హాఫిజ్ పేట్ లో ముస్లింలు పోలీసులని కొడుతున్న దృశ్యాలంటున్నారు.


text:
సంబంధం లేని పాత వీడియోలు షేర్ చేసి కంగనా రనౌత్ రక్షణ కోసం ర్యాలీగా బయలుదేరిన కర్ణి సేన అని చెప్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 12, 2020
బాలీవుడ్ నటి కంగనా రనౌత్ రక్షణ కోసం కర్ణి సేన ఆయుధ ప్రదర్శన చేస్తూ ముంబైలో ర్యాలీగా వెళ్తున్న దృశ్యం అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. మరొక ఫేస్బుక్ పోస్టులో (ఆర్కైవ్డ్) టోల్ బూత్ దగ్గర ర్యాలి గా వెళ్తున్న వాహనాలని చూపిస్తూ కంగనా రనౌత్ రక్షణ కోసం బయలుదేరిన కర్ణి సేన అని షేర్ చేసారు. ఆ పోస్టులలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కంగనా రనౌత్ కి రక్షణగా కర్ణి సేన ఆయుధ ప్రదర్శన చేస్తూ ముంబైలో చేసిన ర్యాలీ  వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులోని వీడియో 2018లో రాజా హరి సింగ్  పుట్టినరోజు సందర్బంగా జమ్మూలో చేసిన ర్యాలీకి సంబంధించినది. ఫేస్బుక్ లో షేర్ చేసిన మరొక వీడియో కూడా 2018 నుంచి ఇంటర్నెట్ లో ఉంది. కావున, ఈ వీడియోలు కంగనా రనౌత్ రక్షణ కోసం బయలుదేరిన కర్ణి సేన ర్యాలీవి అంటూ క్లెయిమ్ చేస్తున్న ఈ పోస్ట్ తప్పు.
వీడియో-1:
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఆ వీడియోని జాగ్రత్తగా గమనిస్తే, వీడియో మొదట్లో కనిపిస్తున్న బస్టాండ్ మీద ఒక రాజకీయ పార్టీ కి సంబంధించిన ఫ్లెక్స్ ఉన్నట్టు గుర్తించొచ్చు. ఆ ఫ్లెక్స్ పై సైకిల్ గుర్తుతో పాటు  “जामू काश्मीर नेशनल पैंथर्स पार्टी ” అని రాసి ఉంది. సైకిల్ గుర్తు కలిగిన ఈ పార్టీ జమ్మూ కాశ్మీర్ కి సంబంధించింది అని మా  విశ్లేషణలో తెలిసింది. అలాగే, ఈ ర్యాలీలో ఒక బండి పై ‘YUVA RAJPUT SABHA’ అనే పోస్టర్ తగిలించి ఉండటం మనం గమనించవచ్చు.
ఈ వివరాల ఆధారంగా ఆ వీడియో కోసం యూట్యూబ్ లో ‘YUVA RAJPUT SABHA’ అనే  పదాలతో వెతకగా, విశాల సింగ్ అనే యూసర్ ఇదే వీడియోని 2018 లో యూట్యూబ్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియోని అతను ‘25 అక్టోబర్ 2018’ నాడు యూట్యూబ్ లో పోస్ట్ చేసారు. ఈ వీడియో ‘YUVA RAJPUT SABHA’ వారు రాజా హరి సింగ్  పుట్టినరోజు సందర్బంగా జమ్మూ నగరంలో చేసిన ర్యాలీకి సంబంధించినది అని అందులో తెలిపారు.
గూగుల్ లో రాజా హరి సింగ్ పుట్టినరోజు వేడుకలకి సంబంధించిన వివరాల కోసం వెతకగా, 2018లో రాజా హరి సింగ్ పుట్టినరోజు సందర్భంగా చేసిన ఈ ర్యాలీకి సంబంధించిన వివరాలు తెలుపుతూ రాసిన ఆర్టికల్స్ దొరికాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ , ఇక్కడ చదవొచ్చు. ఈ ర్యాలీకి సంబంధించిన వివరాలు తెలుపుతూ ఒక న్యూస్ ఛానల్ పోస్ట్ చేసిన వీడియో కూడా దొరికింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఆ వీడియో పాతది అని, ఈ వీడియోకి కంగనా రనౌత్ కి రక్షణగా ఉంటామన్న కర్ణి సేనకి ఎలాంటి సంబంధం లేదు అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
వీడియో-2:
ఫేస్బుక్ లో కంగనా రనౌత్ రక్షణగా వస్తున్న కర్ణి సేన అని షేర్ చేసిన మరొక వీడియోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, అవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియో ఒక బ్లాగ్ లో దొరికింది. ఈ వీడియో గురించి వివరిస్తూ ‘Sher Singh Rana has come to Rajasthan with 1000+ trains! Sher Singh Rana Coming With 1000+ Cars’ అని రాసి ఉంది. ఇదే వీడియోని ఒక యూసర్ ‘08 April 2018’ నాడు యూట్యూబ్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ‘Raja Bhaiya convoy with Rajasthani army (Rajasthan) – Desiyoungstar’ అని ఆ వీడియో వివరణలో తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా ఈ వీడియో మూడేళ్ళ క్రితం నుంచే ఇంటర్నెట్ లో ఉన్నట్టు ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు. ఈ వీడియోకి ఇప్పటి సంఘటనలకు ఎటువంటి  సంబంధం లేదు.
బాలీవుడ్ నటి కంగనా రనౌత్ కి మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి మధ్య జరుగుతున్న ఘర్షణలో తమ మద్దతు కంగనా రనౌత్ కి ఉంటుంది అని కర్ణి సేన వారు  ’07 సెప్టెంబర్ 2020’ నాడు ప్రకటించారు. ముంబై నగరాన్ని ‘పాకిస్తాన్ ఆక్రమిత కాశ్మీర్’ తో  పోలుస్తూ కంగనా పెట్టిన ట్వీట్ తో  ఈ వివాదం మొదలైంది.
చివరగా, సంబంధం లేని వీడియోలు చూపిస్తూ కంగనా రనౌత్ రక్షణ కోసం ర్యాలీగా బయలుదేరిన కర్ణి సేన అని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: September 12, 2020


text:
వీడియోలోని వ్యక్తులు బీజేపీ జెండాలు పట్టుకుని ర్యాలీ చేస్తున్నది పాకిస్తాన్ లో కాదు, జమ్మూ కాశ్మీర్ లోని అనంతనాగ్ లో. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 21, 2020
బీజేపీ జెండాలను కొంతమంది వ్యక్తులు పట్టుకుని ర్యాలీ చేస్తున్న వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, ఆ ఘటన పాకిస్తాన్ దేశం లో జరిగిందని, అక్కడి ప్రజలు తమ దేశానికి ప్రధానిగా నరేంద్ర మోడీ కావాలని కోరుతూ అలా చేసారని చెప్తున్నారు. కానీ, ‘FACTLY’ విశ్లేషణలో ఆ ఘటన జమ్మూ కాశ్మీర్ లోని అనంతనాగ్ లో జరిగినట్లుగా తెలిసింది. 2019 ఎన్నికల సందర్భంలో అనంతనాగ్ పార్లమెంటరీ నియోజికవర్గం నుండి బీజేపీ తరపున ‘సోఫీ యూసఫ్’ నామినేషన్ వేసిన సందర్బంలో అతని మద్దతుదారులు ఆయనతో పాటు వెళ్ళిన వీడియో అది. గత సంవత్సరం కూడా అదే వీడియో మరొక ఆరోపణతో సోషల్ మీడియా లో చలామణీ అయినప్పుడు, FACTLY రాసిన కథనం ఇక్కడ చూడవచ్చు.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్: ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్:
1. న్యూస్ వీడియో – https://www.youtube.com/watch?v=GWnV-dnSjNo
2. బీజేపీ జమ్మూ కాశ్మీర్ ట్వీట్ – https://twitter.com/BJP4JnK/status/1112310947878625281
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
2017లో జమ్మూ కాశ్మీర్‌లో పోలీసులపై జరిగిన రాళ్ల దాడికి సంబంధించిన వీడియోని ఇప్పుడు రాజస్తాన్‌లో జరిగిందంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 8, 2021
కొందరు వ్యక్తులు పోలీసులపై రాళ్లు రువ్వుతున్న ఒక వీడియోని షేర్ చేస్తూ, ఈ ఘటన ఇటీవల రాజస్తాన్‌లోని జైపూర్‌లో జరిగిందని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల రాజస్తాన్‌లోని జైపూర్‌లో పోలీసులపై కొందరు వ్యక్తులు రాళ్లు రువ్విన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో 2017లో జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని అనంతనాగ్ జిల్లాలో జరిగిన నిరసనలకు సంబంధించింది. ఈ నిరసనలలో, నిరసనకారులు పోలీసులపై రాళ్లు రువ్వడంతో కనీసం ఆరుగురు పోలీసులు గాయపడ్డారు. ఈ వీడియోకి రాజస్తాన్‌కి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్‌ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే వీడియోని 2017లో షేర్ చేసిన ఒక ఫేస్‌బుక్ పోస్ట్ మాకు కనిపించింది. యూట్యూబ్‌లో కూడా ఈ వీడియో 2017 నుండి అందుబాటులో ఉంది. దీన్నిబట్టి, ఈ వీడియో ఇటీవల జరిగిన ఘటనకు సంబంధించింది కాదని స్పష్టమవుతుంది.
పోస్టులోని వైరల్ వీడియోను జాగ్రత్తగా గమనించినప్పుడు, వీడియోలో ‘Western Hosiery’ మరియు  ‘Sathoo Furnishings’ అనే పేర్లతో రెండు షాపులను పక్క ప్రక్కనే చూడవచ్చు. ఈ షాపుల పేర్ల ఆధారంగా కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా, ‘Western Hosiery’ పేరుతోని ఉన్న ఒక ఫేస్‌బుక్ పేజీలో వైరల్ వీడియోలో పక్క ప్రక్కనే కనిపిస్తున్న ఈ రెండు షాపుల ఫోటో కనిపించింది. ఐతే ఈ ఫేస్‌బుక్ పేజీలో ఉన్న వివరణ ప్రకారం, ఈ షాపులు జమ్మూ & కాశ్మీర్‌లోని అనంతనాగ్‌లోని లాల్ చౌక్ ప్రాంతంలో ఉన్నాయి. ‘Alstrong Enterprises India Pvt Ltd’ అనే ఫేస్‌బుక్ పేజీలో కూడా ఇదే ఫోటో కనిపించింది, ఈ పేజీలో కూడా ఈ షాపులు జమ్మూ & కాశ్మీర్‌లోని అనంతనాగ్‌లో ఉన్నట్టు పేర్కొన్నారు.
అలాగే వీడియోలో బాటా షోరూం పక్కన ‘VASCO PASCO’ పేరుతో ఒక షాపును చూడొచ్చు. ఐతే ‘జస్ట్ డయల్’ వెబ్‌సైట్‌లో ‘VASCO PASCO’ షాపు గురించి సమాచారం కోసం వెతకగా, ఈ షాపు కూడా అనంతనాగ్‌లోని లాల్ చౌక్‌లో ఉన్నట్లు తెలిసింది.
పైన తెలిపిన వివరాల ఆధారంగా యూట్యూబ్‌లో వెతకగా వైరల్ వీడియోలోని విజువల్స్‌ని రిపోర్ట్ చేసిన ఒక 2017 వార్తా కథనం మాకు లభించింది. ఈ కథనం ప్రకారం ఈ వీడియో  మయన్మార్‌లో రోహింగ్యా ముస్లింల మారణహోమానికి వ్యతిరేకంగా జమ్మూ కాశ్మీర్‌లోని అనంతనాగ్ జిల్లాలో జరిగిన నిరసనలకు సంబంధించింది. ఈ నిరసనలలో, నిరసనకారులు పోలీసులపై రాళ్లు రువ్వడంతో కనీసం ఆరుగురు పోలీసులు గాయపడ్డారు. దీన్నిబట్టి, ఈ వీడియోకి రాజస్తాన్‌కి ఎటువంటి సంబంధంలేదని, ఈ వీడియో కాశ్మీర్‌లోని అనంతనాగ్ జిల్లాలో 2017లో జరిగిన ఘటనకి సంబంధించిందని స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, 2017లో జమ్మూకాశ్మీర్‌లోని అనంతనాగ్‌లో పోలీసులపై జరిగిన రాళ్ల దాడికి సంబంధించిన వీడియోని ఇప్పుడు రాజస్తాన్‌లో జరిగిన ఘటనదంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 8, 2021


text:
గతంలో కర్ణాటకలోజరిగిన లాఠీఛార్జ్ వీడియోని బెంగాల్‌లో హిజాబ్‌కి మద్ధతుగా ధర్నా చేస్తున్న వారిపై పోలీసుల లాఠీఛార్జ్ అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 15, 2022
‘బెంగాల్‌లో  హిజాబ్‌కి  మద్దతుగా ధర్నా చేస్తున్న వారిపై పోలీసులతో లాఠీ ఛార్జ్  చేయించారంటూ’ పోలీసులు నిరసనకారులను చెదరగొడుతున్న వీడియోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ నిరసనకారులలో బుర్ఖా ధరించిన యువతులు కూడా ఉన్నారు. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బెంగాల్‌లో హిజాబ్‌కి మద్ధతుగా ధర్నా చేస్తున్న వారిపై పోలీసులతో లాఠీఛార్జ్  చేసిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో గత సెప్టెంబర్‌లో జాతీయ విద్యా విధానానికి వ్యతిరేకంగా బెంగళూరులో ఆందోళన చేస్తున్న విద్యార్థులను చెదరగొట్టేందుకు పోలీసులు లాఠీచార్జి చేసిన ఘటనకు సంబంధించింది. కర్ణాటక ముస్లిం యువతకు మద్దతు తెలుపుతూ బెంగాల్‌లో నిరసన కార్యక్రమాలు జరిగినప్పటికీ, ఈ వీడియోతో బెంగాల్‌కి గానీ లేదా ప్రస్తుతం జరుగుతున్న హిజాబ్ నిరసనలకు గాని ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వీడియోకి, పశ్చిమ బెంగాల్‌కి గానీ లేదా ప్రస్తుతం జరుగుతున్న హిజాబ్ నిరసనలకు గాని ఎటువంటి సంబంధంలేదు. ఈ వీడియో గత సెప్టెంబర్‌లో (2021) జాతీయ విద్యా విధానానికి వ్యతిరేకంగా బెంగళూరులో ఆందోళన చేస్తున్న విద్యార్థులను చెదరగొట్టేందుకు పోలీసులు లాఠీచార్జి చేసిన ఘటనకు సంబంధించింది.
వైరల్ వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్‌ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా గత సెప్టెంబర్‌లో ఇవే దృశ్యాలను రిపోర్ట్ చేసిన ఒక ఆన్లైన్ న్యూస్ రిపోర్ట్ ఒకటి మాకు కనిపించింది. ఈ వీడియోకి సంబంధించిన వివరణ ప్రకారం వీడియోలోని దృశ్యాలు బెంగళూరులో జాతీయ విద్యా విధానానికి వ్యతిరేకంగా విద్యార్థులు చేసిన నిరసనలకు సంబంధించినవిగా అర్ధమవుతుంది.
పైన తెలిపిన న్యూస్ రిపోర్ట్ ఆధారంగా గూగుల్‌లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా సెప్టెంబర్ 2021లో బెంగళూరులో జాతీయ విద్యా విధానానికి వ్యతిరేకంగా జరిగిన నిరసనలను రిపోర్ట్ చేసిన పలు వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి. టైమ్స్ అఫ్ ఇండియా కథనం ప్రకారం నిరసన చేస్తున్న విద్యార్థులు అసెంబ్లీ వైపు వెళ్ళడానికి ప్రయత్నించగా, పోలీసులు వారిని చెదరగొట్టే ప్రయత్నంలో వారిపై లాఠీఛార్జ్ చేసారు. ఈ ఘటనకి సంబంధించిన మరికొన్ని న్యూస్ రిపోర్ట్స్ ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఇదిలా ఉండగా, కర్ణాటకలో హిజాబ్ వివాదం నెలకొన్న నేపథ్యంలో పశ్చిమ బెంగాల్‌లోని పలు ప్రాంతాలలో విద్యార్థులు కర్ణాటక ముస్లిం యువతకు మద్దతు తెలుపుతూ నిరసనలు చేపట్టారు. బెంగాల్‌లోని ముర్షిదాబాద్‌లో హిజాబ్ ధరించినందుకు విద్యార్థినిలను స్కూల్‌లోకి అనుమతించకపోవడంతో స్థానికులు స్కూల్‌పై దాడి చేసిన ఘటన కూడా చోటు చేసుకుంది. ఐతే వైరల్ అయిన వీడియోకి బెంగాల్‌లో జరిగిన నిరసనలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు.
చివరగా, కర్ణాటకలో విద్యార్థులపై గతంలో జరిగిన లాఠీఛార్జ్  వీడియోని బెంగాల్‌లో హిజాబ్‌కి మద్ధతుగా ధర్నా చేస్తున్న వారిపై పోలీసుల లాఠీఛార్జ్ అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 15, 2022


text:
2017లో ముంబైలో తీసిన ర్యాలీని ఇటీవల కర్ణాటకలో జరిగిన హిందువుల ర్యాలీ అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 16, 2022
కర్ణాటకలో హిందువులు ర్యాలీ తీస్తున్న వీడియో అంటూ ఒక పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. కర్ణాటకలో హిజాబ్ ధరించిన విద్యార్థులకు వ్యతిరేకంగా కొంతమంది హిందూ విద్యార్థులు కాషాయ కండువాలు ధరించి నిరసన వ్యక్తం చేసారు, దీని నేపథ్యంలో ఈ వీడియో వైరల్ అయ్యింది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కర్ణాటకలో కొనసాగుతున్న హిజాబ్ వివాదం నేపథ్యంలో హిందువులు ర్యాలీ తీస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: ఈ వీడియోకి కర్ణాటకతో సంబంధంలేదు. విద్య మరియు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్లు కోరుతూ మరాఠాలు ముంబైలో ఆగష్టు 2017లో ‘మరాఠా క్రాంతి మోర్చా’ నిర్వహించినప్పుడు తీసింది ఈ వీడియో. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
వీడియోను స్క్రీన్‌షాట్స్ తీసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే వీడియో కనీసం ఆగష్టు 2017 నుండి ఫేస్‌బుక్‌లో షేర్ అవుతున్నట్టు తెలిసింది. ఇదే వీడియో, “Maratha andolan–JJ Flyover 4.5-5 LAKHS OF PROTESTERS MARCH TO AZAD MAIDAN,AT MUMBAI.” అనే టైటిల్‌తో యూట్యూబ్‌లో అప్లోడ్ చేసారు.
విద్య మరియు ప్రభుత్వ ఉద్యోగాల్లో రిజర్వేషన్లు కోరుతూ మరాఠాలు ముంబైలో ఆగష్టు 2017లో ‘మరాఠా క్రాంతి మోర్చా‘ నిర్వహించారు. జెజె ఫ్లైఓవర్ (ముంబై)పై మరాఠాల నిరసన ర్యాలీకి సంబంధించిన మరిన్ని విజువల్స్ ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, రిజర్వేషన్లు కోరుతూ మరాఠాలు 2017లో ముంబైలో తీసిన ర్యాలీని పట్టుకొని కర్ణాటకలో హిందువుల ర్యాలీ అని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 16, 2022


text:
పాకిస్థాన్‌కి సంబంధించిన పాత వీడియోని మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం శ్రీ రామ నవమి శోభాయాత్రలో రాళ్ళు రువ్విన ముస్లింలని శిక్షిస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 20, 2022
శ్రీ రామ నవమి శోభాయాత్రలో హిందువుల మీద రాళ్ళు రువ్విన ముస్లింలని మధ్యప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ ఎలా శిక్షిస్తున్నారో చూడండి, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. కొందరు ముస్లింలు  చెవులు, కాళ్లు పట్టుకొని మైదానంలోని ఒక చెట్టు చుట్టూ గుంజీలు తీస్తున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియోలో మనం చూడవచ్చు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం శ్రీ రామ నవమి శోభాయాత్రలో రాళ్ళు రువ్విన ముస్లింలని శిక్షిస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాకిస్థాన్ దేశంలో జరిగిన ఒక పాత సంఘటనని చూపిస్తుంది. 2020 మార్చి నెలలో లాక్‌డౌన్ నియమాలని ఉల్లంఘించిన వారిని పాకిస్తాన్ లోని మన్సేహర పోలీసులు ఇలా చెట్టు చుట్టూ  గుంజీలు తీయించారు. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోకి ఇటీవల శ్రీ రామ నవమి శోభాయాత్రలో రాళ్ళు రువ్విన సంఘటనకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘ఉర్దూ అప్డేట్స్’ అనే యూట్యూబ్ ఛానల్ 29 మార్చి 2020 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. లాక్‌డౌన్ నియమాలని ఉల్లంఘించిన వారిని మన్సేహర పోలీసులు శిక్షిస్తున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియోలో తెలిపారు.
ఈ ఘటనని విమర్శిస్తూ పెట్టిన ఒక ట్వీట్‌కి మన్సేహర పోలీసులు స్పందిస్తూ, “ఈ ఘటనకి సంబంధించి హజార ప్రావిన్స్ డీఐజీ, మన్సేహర డిపివోను ఒక నివేదిక ఇవ్వాలని ఆదేశాలిచ్చారు. అధికార దుర్వినియోగం, మానవత్వాన్ని కించపరిచే చర్యలేవి తాము సహించేది లేదని డీఐజీ ఖాజీ పేర్కొన్నారు”, అని ట్వీట్ పెట్టారు .  దీన్ని బట్టి, వీడియోలోని ఘటన పాకిస్థాన్ దేశంలోని మన్సేహర నగరంలో చోటుచేసుకుందని స్పష్టమయ్యింది.
DIG hazara or DPO mansehra ny already is waqiya ka notice b liya hy…or ainda sy kisi b thany main is tarha ki punishment dainy sy baz rehny ka b kaha hy…enquiry ho rage hy jald ap ko agaa karen gy
ఈ ఘటనకి సంబంధించి పలు పాకిస్థాన్ వార్తా సంస్థ 2020 మార్చి నెలలో ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసాయి. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో ఇటీవల మధ్యప్రదేశ్లో జరిగిన అల్లర్ల ఘటనకు సంబంధించినది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, పాకిస్థాన్‌కి సంబంధించిన పాత వీడియోని మధ్యప్రదేశ్ ప్రభుత్వం శ్రీ రామ నవమి శోభాయాత్రలో రాళ్ళు రువ్విన ముస్లింలని శిక్షిస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పాకిస్థాన్‌కు చెందిన పాత వీడియోను జగిత్యాల వరదలలో కొట్టుకుపోయిన జర్నలిస్ట్ వీడియో అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 14, 2022
తెలంగాణలో తీవ్రమైన వరదల నేపథ్యంలో, ఒక జీపు వరద నీటిలో కొట్టుకుపోతున్న వీడియో ఫేస్‌బుక్ పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారమవుతోంది. ఈ వీడియో తెలంగాణలోని జగిత్యాలలో వరద నీటిలో కొట్టుకుపోయిన జర్నలిస్ట్‌కు సంబంధించినది అని పోస్ట్‌లో పేర్కొన్నారు. ఇందులో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు  చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తెలంగాణలోని జగిత్యాలలో NTV న్యూస్ రిపోర్టర్ కారుతో పాటు కొట్టుకుపోయిన ఘటనకు సంబంధించిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): తెలుగు న్యూస్ ఛానల్ NTV లో రిపోర్టర్ గా పనిచేస్తున్న జమీర్ ఓ వార్తను కవర్ చేయడానికి బోర్నపల్లి గ్రామానికి వెళ్లాడు. 12 జూలై 2022 సాయంత్రం తన స్నేహితుడితో కలిసి ‘Swift Dzire’ కారు లో తిరిగి వస్తుండగా రామాజీపేట, భూపతిపూర్ మధ్యలో ఉన్న వాగు ఉప్పొంగడంతో జమీర్ కారుతో సహా కొట్టుకుపోయాడు. అయితే, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో 2020 నాటిది. ఇప్పటి ఘటనకు సంబందించినది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో ఉన్న క్లెయిం గురించి సంబంధిత కీవర్డ్ లతో ఇంటర్నెట్లో వెతకగా అనేక వార్తా కథనాలు దొరికాయి. వాటిని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఇదే ఘటనకు సంబంధించిన వీడియోను ఇక్కడ చూడవచ్చు. పై కథనాల ప్రకారం, జమీర్ NTV తెలుగు న్యూస్ ఛానల్ లో జర్నలిస్ట్‌గా పనిచేస్తున్నారు. 12 జూలై 2022న బోర్నపల్లి గ్రామంలో, ఎన్‌డీఆర్‌ఎఫ్ సిబ్బంది గోదావరి వరద నీటిలో చిక్కుకున్న తొమ్మిది మంది కార్మికులను కాపాడుతున్న వార్తను కవర్ చేయడానికి ఆయన వెళ్లారు. తన స్నేహితుడితో కలిసి జగిత్యాలకు తిరిగి వస్తుండగా వీరిద్దరూ ప్రయాణిస్తున్న కారు వరదనీటి ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోయింది. జమీర్ కొట్టుకుపోగా, అతని స్నేహితుడు తృటిలో తప్పించుకున్నాడు. జమీర్ ఆచూకీ కోసం సహాయక చర్యలు కొనసాగుతున్నాయి.
అయితే, ఇలాంటి పోస్టునే ట్విటర్ లో ఒక వీడియోతో పాటు షేర్ చేసారు. దాని కింద ఒక వ్యక్తి ఇది పాత వీడియో అంటూ ఒక యూట్యూబ్ లింకును షేర్ చేశారు. లింకులో ఉన్న వీడియో మరియు పోస్టులో ఉన్న వీడియో రెండూ ఒకటే. యూట్యూబ్‌లో ఈ వీడియో 07 సెప్టెంబర్ 2020న అప్లోడ్ చేయబడింది. తదుపరి దర్యాప్తులో,  23 మార్చి 2020న పోస్ట్ చేసిన వీడియోను కనుగొన్నాము. ఇంకో వీడియోలో “బలూచిస్తాన్ గ్రామంలో సుజుకీ పోటోహర్ జీపు వరదలు” అనే పేరుతో మరో వీడియో కూడా ఇవే దృశ్యాలను చూపిస్తుంది.
ఈ సమాచారంతో, “సుజుకి పోటోహార్ జీప్” అని వెతకగా సుజుకి పోటోహార్ జీప్ చిత్రాలు వీడియోలో ఉన్న జీప్‌తో సరిపోలాయి. అయితే, వార్తా కథానాల ప్రకారం, జమీర్ ప్రయాణిస్తున్న కారు ‘Swift Dzire’ అని తెలుస్తుంది. కాబట్టి, ఈ వీడియో, జమీర్ ఘటనకు సంబంధించినది కాదు అని స్పష్టం అవుతుంది.
ఈ వికీపీడియా కథనం ప్రకారం, పాకిస్తాన్ సుజుకి మోటార్స్ సుజుకి పోటోహర్ జీపును తయారు చేసింది. దీన్ని బట్టి, ఈ జీప్ పాకిస్థాన్ కు చెందినదని స్పష్టమవుతోంది. అలాగే, కారులోని నంబర్ ప్లేట్ లో “BE 9119” (పసుపు ప్లేట్ పై నలుపు అక్షరాలు, సంఖ్యలు) అని ఉంది. ఇది భారత దేశంలోని నెంబర్ ప్లేట్ క్రమానికి సరిపోలేదు. ఈ వికీపీడియా వ్యాసం పాకిస్థాన్ లో వివిధ వాహనాలకు ఉపయోగించే నంబర్ ప్లేట్ల యొక్క వివిధ ఫార్మాట్లను వివరిస్తుంది. అలాగే, సింధ్ ప్రాంతం రిజిస్టర్ అయిన వాహనాల నంబర్ ప్లేట్లను ఓఎల్ఎక్స్, ఫేస్బుక్ గ్రూప్ ద్వారా కనుగొనడానికి ప్రయత్నించాం.
సింధ్ లో ప్రైవేట్ నాలుగు చక్రాల వాహనాలకు నెంబరు ప్లేట్ లు రెండు విధాలుగా ఉంటాయి.
వైరల్ వీడియోలో జీప్ యొక్క ఫార్మాట్ రెండవ కేటగిరీ కిందకు వస్తుంది. కానీ, సంఘటన యొక్క ఖచ్చితమైన ప్రదేశం మరియు తేదీని మేము గుర్తించలేకపోయాము. పైన ఉన్న ఆధారాల ప్రకారం, ఈ వీడియో కచ్చితంగా పాకిస్థాన్ మరియు పరిసర ప్రాంతాలకు చెందినదిగా అంచనా వేయవచ్చు.
చివరిగా, పాకిస్థాన్‌కు చెందిన పాత వీడియో తెలంగాణలోని జగిత్యాలలో వరద నీటిలో కొట్టుకుపోయిన జర్నలిస్ట్ వీడియో అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
రాజస్థాన్‌కి సంబంధించిన పాత వీడియోని బెంగళూరులోని ముస్లింలు హిందువుల వస్తువులను కొనకూడదని చెప్తున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 22, 2023
బెంగళూరులోని ముస్లింలు ఇటీవల జరుపుకున్న ఒక సమావేశంలో హిందువుల దగ్గర ఎటువంటి వస్తువులు కొనకూడదని, వచ్చే అయిదు సంవత్సరాలు రాష్ట్రంలో అధికారం తమదేనని, హిందువుల పెట్రోల్ పంపులలో పెట్రోల్ గానీ, హిందువుల మెడికల్ షాపులలో మందులు గానీ కొనకూడదని చెప్పుకుంటున్న దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో బాగా షేర్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బెంగళూరులోని ముస్లింలు ఇటీవల జరుపుకున్న ఒక సమావేశంలో హిందువుల దగ్గర ఎటువంటి వస్తువులు కొనకూడదని చెప్పుకుంటున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో, 2019లో రాజాస్థాన్ రాష్ట్రం బార్మేర్ జిల్లా బేజారియా గ్రామంలో జరిగిన ఒక సమావేశంలోని దృశ్యాలను చూపిస్తుంది. 2019 జూన్ నెలలో గగారియా గ్రామంలోని పెట్రోల్ పంప్ ఎదుట జరిగిన ఒక బస్సు ప్రమాదంలో ఒక వ్యక్తి మరణించగా, ముగ్గురికీ తీవ్ర గాయాలపాలయ్యారు. చనిపోయిన వ్యక్తి అంత్యక్రియల సమయంలో బంధువులు అతని మరణాన్ని నిరసిస్తూ ఈ ప్రసంగం చేశారు. ఈ వీడియో కర్ణాటక రాష్ట్ర బెంగళూరుకు సంబంధించినది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని పలు సోషల్ మీడియా యూసర్లు 2019 నుండి షేర్ చేస్తున్నట్టు తెలిసింది. బార్మేర్ జిల్లా గగారియా గ్రామంలో జరిగిన ముస్లిం సమావేశంలోని దృశ్యాలంటూ ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తూ పలు యూసర్లు తెలిపారు.
ఇదే వీడియోని ఈ సంవత్సరం మార్చి నెలలో ఒకే యూసర్ ట్వీట్ చేసినప్పుడు, బార్మేర్ పోలీస్ వారు ఈ వీడియోకి సంబంధించి స్పష్టతనిస్తూ ట్వీట్లు పెట్టారు. ఈ వీడియో 2019లో రాజాస్థాన్ రాష్ట్రం బార్మేర్ జిల్లాలోని బేజారియా గ్రామంలో జరిగిన ఒక సమావేశంలోని దృశ్యాలని చూపిస్తున్నాయని బార్మేర్ పోలీసు వారు తమ ట్వీట్లో తెలిపారు. 2019 జూన్ నెలలో గగారియా గ్రామంలోని పెట్రోల్ పంప్ ఎదుట జరిగిన ఒక బస్సు ప్రమాదంలో ఒక వ్యక్తి మరణించగా, ముగ్గురికీ తీవ్ర గాయాలపాలయ్యారు. అయితే, చనిపోయిన వ్యక్తి అంత్యక్రియల సమయంలో బంధువులు అతని మరణాన్ని నిరసిస్తూ ఈ ప్రసంగం చేశారని, ఆ సమయంలో నిబంధనల ప్రకారం చర్యలు తీసుకున్నామని బార్మేర్ పోలీసులు తమ ట్వీట్లలో తెలిపారు. పై వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతదని, కర్ణాటక రాష్ట్రానికి సంబంధించినది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
1/1 उक्त वीडियो ग्राम भोजारिया पुलिस थाना बिजराड का 2019 का है। पुलिस थाना रामसर के गागरिया गांव में पेट्रोल पंप के सामने दिनांक 28.6.2019 को एक प्राइवेट बस से एक्सीडेंट होने से एक व्यक्ति की मृत्यु एवं तीन व्यक्ति घायल हो गए थे।
చివరగా, రాజస్థాన్ రాష్ట్రానికి సంబంధించిన పాత వీడియోని బెంగళూరులోని ముస్లింలు ఇటీవల ఒక సమావేశంలో హిందువుల వస్తువులను కొనకూడదని చెప్పుకుంటున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
సూపర్ మార్కెట్ వెలుపల పక్షుల సమూహం ఉన్న వీడియో టెక్సాస్ (అమెరికా) కి సంబంధించింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 29, 2020
‘ఒక పక్క కరోనా, మరో వైపు మిడతల దాడి భయం…!!ఈ లోపు సౌదీ లోనిన్న కాకుల కలకలం’ అంటూ ఒక వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
సౌదీ అరేబియాలో తాజాగా కాకుల కలకలం చేసిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలోని ఘటన టెక్సాస్ (అమెరికా) లోని ఒక సూపర్ మార్కెట్ పార్కింగ్ లాట్ లో జరిగింది. ఆ వీడియో 2016 లో తీసినట్టుగా తెలిసింది. కావున పోస్టు లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టు లోని వీడియో గురించి యూట్యూబ్ లో కీవర్డ్స్ తో వెతికినప్పుడు, అదే వీడియో ని ‘Viral Hog’ అనే ఒక యూట్యూబ్ ఛానెల్ ‘17 ఏప్రిల్ 2020’ న అప్లోడ్ చేసినట్లుగా తెలిసింది. ఆ వీడియో గురించి ఉన్న వివరణలో, అందులోని ఘటన కారోల్టన్, టెక్సాస్ (అమెరికా) లోని ‘H-Mart’ పార్కింగ్ లాట్ లో డిసెంబర్ 2016 లో జరిగిందని ఉంది. దాంతో, ‘H-Mart కారోల్టన్, టెక్సాస్’ అని వెతికి, ఆ మార్ట్ యొక్క స్ట్రీట్ వ్యూ చూసినప్పుడు, వీడియో లో ఉన్నది టెక్సాస్ లోని మార్ట్ అనే తేలింది.
చివరిగా, సూపర్ మార్కెట్ వెలుపల పక్షుల సమూహం ఉన్న వీడియో పాతది మరియు దానిని టెక్సాస్ (అమెరికా) లో చిత్రీకరించారు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
2018లో క్రొయేషియాలో జరిగిన ఈవెంట్ వీడియోను అమెరికన్లు వైట్ హౌస్‌లో ‘శ్రీ రుద్రం స్తోత్రం’ పఠిస్తున్నారంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 5, 2023
వైట్‌హౌస్‌లో అమెరికన్ల బృందం వేద మంత్రాలు పఠిస్తున్నారంటూ ఒక వీడియో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా ఈ పోస్టులో ఎంత నిజం ఉందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అమెరికాలోని వైట్ హౌస్‌లో అమెరికన్లు ‘శ్రీ రుద్రం స్తోత్రం’ పఠించారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఇది 2018లో క్రొయేషియాలోని జాగ్రెబ్‌లో యూరోపియన్ వేదిక్ యూనియన్ నిర్వహించిన రుద్రం 11 ఈవెంట్‌కి సంబంధించిన వీడియో. ఇలాంటి కార్యాక్రమం ఒకటి అమెరికాలోని వైట్ హౌస్‌లో జరిగినట్టు ఎక్కడా రిపోర్ట్ అవలేదు. కాబట్టి, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేవిధంగా ఉంది.
వీడియో యొక్క కీ ఫ్రేమ్‌లను ఉపయోగించి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌ను నిర్వహించినప్పుడు, ఈ ఈవెంట్ 2018లో క్రొయేషియాలో జరిగినట్లు తెలిసింది (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). యూట్యూబ్ వీడియో యొక్క వివరణలో ‘క్రొయేషియాలో 400+ యూరోపియన్లు ప్రదర్శించిన రుద్రం మరియు చమకం. ప్రపంచ శాంతి కోసం ఐరోపాలోని అనేక ప్రదేశాలలో యూరోపియన్ వేద సంఘం దీనిని ప్రదర్శిస్తుంది’ అని తేలిపారు.
ఈ సంఘం గురించి తెలుసుకోవడానికి ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, వేద యూనియన్ అనే నెట్‌వర్క్ ద్వారా ఈవెంట్‌ను నిర్వహించినట్లు తెలిసింది. ఈ సంగం, వేద మంత్రోచ్ఛారణ సమూహాలను ఏకం చేయడానికి ప్రయత్నిస్తుందని,  2018లో క్రొయేషియాలోని జాగ్రెబ్‌లో జరిగిన రుద్రం 11 అందులో భాగమని తెలిసింది. యూనియన్ వ్యవస్థాపకులు, వోజ్కో కెర్కాన్, బ్రానిమిర్ గోనాన్‌లు వైరల్ వీడియోలో స్తోత్రం చెప్పడం చూడవచ్చు. రుద్రం 11కు సంబంధించిన ఫోటోలు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరిగా, 2018లో క్రొయేషియాలో జరిగిన ఈవెంట్ వీడియోను అమెరికన్లు వైట్ హౌస్‌లో ‘శ్రీ రుద్రం స్తోత్రం’ పఠిస్తున్నారంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: September 5, 2023


text:
ఉత్తరప్రదేశ్ కి సంబంధించిన పాత వీడియోని తెలంగాణలోని భైంసా పట్టణంలో అమ్మాయిలని వేధిస్తున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 2, 2021
తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని భైంసా పట్టణంలో పట్టపగలు ఇద్దరు అమ్మాయిలని వేధిస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని భైంసా పట్టణంలో పట్టపగలు ఇద్దరు అమ్మాయిలని వేధిస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలోని ఘటన 2017లో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని రాంపూర్ జిల్లాలో జరిగింది. రాంపూర్ జిల్లా తండా పోలీస్ స్టేషన్ పరిధి లోని ఒక గ్రామంలో 14 మంది యువకులు  ఇద్దరు అమ్మాయిలని వేధిస్తూ ఈ వీడియో తీసినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియో తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని భైంసా పట్టణానికి సంబంధించింది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని షేర్ చేస్తూ ‘The Times of India’ న్యూస్ వెబ్సైటు 29 మే 2017 నాడు ఒక ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియోలోని ఘటన  ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని రాంపూర్ జిల్లాలో జరిగినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో రిపోర్ట్ చేసారు. ఈ వీడియోని ‘The Times of India’ న్యూస్ సంస్థ తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో కూడా పబ్లిష్ చేసింది.
ఈ ఘటనకి సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన మరికొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. రాంపూర్ జిల్లా తండా పోలీస్ స్టేషన్ పరిధి లోని ఒక గ్రామంలో, 14 మంది యువకులు  ఇద్దరు అమ్మాయిలని వేధిస్తూ ఈ వీడియో తీసినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవ్వడంతో రాంపూర్ జిల్లా పోలీసులు ఈ వేధింపు ఘటనకి సంబంధించిన ప్రధాన నిందితుడిని అరెస్ట్ చేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్స్ రిపోర్ట్ చేసాయి. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో తెలంగాణ లోని భైంసా పట్టణానికి సంబంధించింది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఇదివరకు, ఈ వీడియోని ఇదే క్లెయిమ్ తో సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసినప్పుడు, FACTLY దానికి సంబంధించి ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. ఆ ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, ఉత్తరప్రదేశ్ కి సంబంధించిన పాత వీడియోని తెలంగాణ భైంసా పట్టణంలో పట్టపగలు ఇద్దరు అమ్మాయిలని వేధిస్తున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఉత్తరప్రదేశ్ దుద్వ టైగర్ రిజర్వులో తీసిన పాత వీడియోని ములుగు జిల్లాలో ఇటీవల చిరుత పులి సంచరిస్తున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 15, 2021
ములుగు జిల్లా గోవిందరావు పేట మండలం మెట్ల గూడెం గ్రామంలో చిరుత పులి తన పిల్లలను వెంటబెట్టుకొని సంచరిస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ములుగు జిల్లా గోవిందరావు పేట మండలం మెట్ల గూడెం గ్రామంలో చిరుత పులి తన పిల్లలతో సంచరిస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో, 2020లో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం దుద్వ టైగర్ రిజర్వులో ఒక పులి తన నలుగురి పిల్లలతో సంచరించిస్తున్న దృశ్యాలని చూపిస్తుంది. ఈ వీడియో పాతది, తెలంగాణ రాష్ట్రంలోని ములుగు జిల్లాకు సంబంధించినది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ఒక యూసర్ 2020 నవంబర్ నెలలో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. దుద్వ టైగర్ రిజర్వులో పులి నాలుగు పిల్లలతో సంచరిస్తున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు. ఈ వీడియోని ఇదే వివరణతో IFS అధికారి రమేష్ పాండే 09 నవంబర్ 2020 నాడు ట్వీట్ పెట్టారు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఇదే వీడియోని ‘Hindustan Times’ వార్తా సంస్థ 10 నవంబర్ 2020 నాడు తమ ఆర్టికల్‌లో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రం దుద్వ టైగర్ రిజర్వులో ఒక పులి తన నలుగురి పిల్లలతో సంచరిస్తున్న దృశ్యాలని ఈ ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ పబ్లిష్ చేసిన మరికొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో ఉత్తరప్రదేశ్ దుద్వ టైగర్ రిజర్వులో తీసినట్టు ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ములుగు జిల్లా తాడ్వాయి మండలంలోని కామారం అడవుల్లో పులి సంచరిస్తుందని ఇటీవల పలు వార్తా సంస్థలు ఆర్టికల్స్ చేసాయి. ఆ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. మహారాష్ట్ర, ఛత్తీస్ గఢ్ రాష్ట్రాలలోని తాడోబా, ఇంద్రావతి అభయారణ్య ప్రాంతాల నుంచి, గోదావరి జలాలను దాటుకుంటూ పులులు జయశంకర్ భూపాలపల్లి, ములుగు జిల్లాలవైపు వలస వస్తున్నాయని ఈ ఆర్టికల్స్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు. 08 నవంబర్ 2021 నాడు రాకాసి గుట్ట సమీపంలో గడ్డి మేస్తున్న పశువుల మందపై పులి విరుచుకుపడినట్టు ఈ ఆర్టికల్స్‌లో తెలిపారు. దీనితో, మంగపేట, ఏటూరునాగారం, తాడ్వాయ్, గోవిందరావుపేట మండలాల్లోని ప్రజలని అడువులలోకి వెళ్ళవద్దని అటవీ అధికారులు హెచ్చరించినట్టు తెలిసింది.
చివరగా, ఉత్తరప్రదేశ్ దుద్వ టైగర్ రిజర్వులో తీసిన పాత వీడియోని ములుగు జిల్లాలో ఇటీవల చిరుత పులి తన పిల్లలతో కలిసి సంచరిస్తున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 15, 2021


text:
చంద్రయాన్-3 విజయవంతమైన ల్యాండింగ్ తరువాత బ్రిక్స్ సదస్సులో ప్రధాని మోదీని అభినందిస్తున్నారంటూ పాత వీడియోను షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 28, 2023
బ్రిక్స్ సదస్సుకు హాజరైన వివిధ దేశాల అగ్ర నేతలు మరియు సభ్యులు ప్రధాని మోదీని చంద్రయాన్-3 విజయవంతమైన ల్యాండింగ్ తరువాత అభినందిస్తున్నారు అంటూ ఒక పోస్టు సోషల్ మీడియాలో షేర్ చెయ్యబడుతోంది. ఆ క్లెయిమ్ నిజమో కాదో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: చంద్రయాన్-3 విజయవంతమైన ల్యాండింగ్ తరువాత, బ్రిక్స్ సదస్సులో  ప్రధాని నరేంద్ర మోదీకి వివిధ దేశాల అగ్ర నేతలు అభినందనలు తెలుపుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పలువురు నేతలు ప్రధాని నరేంద్ర మోదీకి అభినందనలు తెలుపుతున్న  ఈ వీడియో 23 జూన్ 2023న అమెరికాలో జరిగిన US కాంగ్రెస్ జాయింట్ సెషన్ లోనిది. ఈ వీడియోకి బ్రిక్స్ సదస్సుకి కానీ, చంద్రయాన్-3 ల్యాండింగ్ కి కానీ ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, ఈ పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
ముందుగా, ఈ పోస్టులో ఉన్న దృశ్యాలను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతకగా, ఈ వీడియో మోదీ హాజరు అయిన,  అమెరికాలో జరిగిన US కాంగ్రెస్ జాయింట్ సెషన్ కు సంబంధించినది అని తెలిసింది.
బ్రిక్స్ సదస్సు, US జాయింట్ కాంగ్రెస్ మరియు చంద్రయాన్ 3 గురించి ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, US జాయింట్ కాంగ్రెస్ 22 జూన్ 2023న జరగగా, చంద్రయాన్-3 ల్యాండింగ్ 23 ఆగష్టు 2023న సక్సెస్ అయింది మరియు బ్రిక్స్ సమ్మిట్ 22 ఆగష్టు 2023 నుండి 24 ఆగష్టు 2023న జరిగింది అని స్పష్టమయింది.
అయితే, చంద్రయాన్ 3 లాండింగ్ మరియు బ్రిక్స్ సదస్సు ఒకే సమయంలో జరిగాయి. ఆ సమావేశంలో భారత దేశాన్ని దక్షిణ ఆఫ్రికా అధ్యక్షుడు, వివిధ దేశాల ప్రతినిధులు  అభినందించడం జరిగింది. కానీ షేర్ అవుతున్న వీడియో బ్రిక్స్ సదస్సు నాటిది కాదు అని ఈ  వీడియో ద్వారా తెలుస్తుంది.
చివరిగా, రెండు నెలల క్రితం జరిగిన US జాయింట్ కాంగ్రెస్ మీటింగ్ లోని ప్రధాని మోదీ వీడియోను, ఇటీవల జరిగిన బ్రిక్స్ సదస్సులో, చంద్రయాన్-3 విజయవంతమైన ల్యాండింగ్ తరువాత ప్రధాని మోదీని అభినందిస్తున్నారంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పాత వీడియోని ప్రస్తుతం హరిద్వార్ లో జరుగుతున్న కుంభమేళకు ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 19, 2021
పెద్ద సంఖ్యలో సాధువులు ఒకే చోట ఉన్న వీడియో ఒకటి ఇప్పుడు జరుగుతున్న కుంభమేళకి సంబంధించిందని అర్ధం వచ్చేలా షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇప్పుడు జరుగుతున్న కుంభమేళలో పెద్ద సంఖ్యలో సాధువులు ఒకే చోట ఉన్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో 2019 నుండే ఇంటర్నెట్ లో అందుబాటులో ఉంది. ప్రస్తుతం హరిద్వార్ లో జరుగుతున్న కుంభమేళకి పెద్ద సంఖ్యలో సాధువులు పాల్గొన్నప్పటికీ, ఈ వీడియో ఇప్పుడు హరిద్వార్ లో జరుగుతున్న కుంభమేళకి  సంబంధించింది కాదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే వీడియోని 2019లో షేర్ చేసిన కొన్ని సోషల్ మీడియా పోస్టులు మాకు కనిపించాయి. ఇదే వీడియోని 11 మార్చ్ 2019లో ‘కుంభమేళ నాగా సాదు’ అనే టైటిల్ తో షేర్ చేసిన ఒక ఫేస్‌బుక్ పోస్ట్ ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఇదే వీడియో 10 మార్చ్ 2019న  కుంభమేళ కి సంబంధించిన టైటిల్ తో యూట్యూబ్ లో కూడా అప్లోడ్ చేయబడింది.
2019లో 15 జనవరి నుండి 04 మార్చ్ మధ్య కాలంలో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని ప్రయాగ్ రాజ్ లో కుంభమేళ జరిగింది, ఐతే ఈ వీడియో 2019లో జరిగిన కుంభమేళకి సంబంధించిందని చెప్పడానికి కచ్చితమైన ఆధారాలు దొరకనప్పటికి ఈ వీడియో ఇంటర్నెట్ లో అందుబాటులో ఉన్న సమయాన్ని బట్టి ఈ వీడియో ఇప్పుడు ఉత్తరాఖండ్ లోని హరిద్వార్ లో జరుగుతున్న కుంభమేళకి సంబంధించింది కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు. ఇప్పుడు హరిద్వార్ లో జరుగుతున్న కుంభమేళకి ఎక్కువ సంఖ్యలో సాధువులు పాల్గొన్నప్పటికీ, ఈ వీడియో ఇప్పుడు జరుగుతున్న  కుంభమేళకి సంబంధించింది కాదు.  హరిద్వార్ లో జరుగుతున్న కుంభమేళకి  సంబంధించిన కొన్ని ఫోటోలు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
ఉత్తరాఖండ్ లోని హరిద్వార్ లో జరుగుతున్న కుంభమేళలో రోజురోజుకి కరోనా కేసులు పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే పోస్టులు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, పాత వీడియోని ప్రస్తుతం హరిద్వార్ లో జరుగుతున్న కుంభమేళకి ముడిపెడుతూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పాత వీడియో పెట్టి ఢిల్లీ లో లాఠీ ఛార్జ్ చేస్తున్న భారత ఆర్మీ అని తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 3, 2020
ఇటీవల ఢిల్లీలో జరిగిన అల్లర్ల నేపథ్యంలో ఫేస్ బుక్ లో ఒక రోడ్ మీద ఏవో నినాదాలు చేస్తూ నడుచుకుంటూ వెళుతున్న కొంతమంది మీద పోలీసులు లాఠీ ఛార్జ్ చేస్తున్న వీడియో పెట్టి  భారత ఆర్మీ ఢిల్లీ కి వచ్చి అక్కడ నిరసనకారుల మీద లాఠీ ఛార్జ్ చేస్తుందని క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ క్లెయిమ్ లో ఎంతవరకు నిజం ఉందో పరిశీలిద్దాం.
భారత ఆర్మీ ఢిల్లీ లోని నిరసనకారుల మీద లాఠీ ఛార్జ్ చేస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ లో షేర్ చేసిన వీడియో ఇంటర్నెట్ లో డిసెంబర్ 2019 నుండే ఉంది. కావున, అది ఇటీవల జరిగిన ఢిల్లీ అల్లర్లకు సంబంధించిన వీడియో కాదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టు లోని వీడియోను ‘InVID’ ప్లగిన్ లో అప్లోడ్ చేస్తే వచ్చిన కీ ఫ్రేమ్స్ ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ టెక్నిక్ ద్వారా వెతికితే అందులోని ఒక కీ ఫ్రేమ్ ఒక యూట్యూబ్ వీడియోలో కనిపించింది. ఆ వీడియోని ‘SPN NEWS’  డిసెంబర్, 2019న అప్లోడ్ చేసింది అని తెలుస్తుంది. ఆ వీడియో కింద పెట్టిన శీర్షిక మరియు వివరాలలో  ‘బులంద్ షహర్ లో CAA నిరసనకారుల మీద పోలీసులు లాఠీ ఛార్జ్ చేసినప్పటి వైరల్ వీడియో, ప్రశ్నలు లేవనెత్తుతుంది’  అని పేర్కొన్నారు. అంతేకాక, ఆ వీడియో గురించి చాలా సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో అది ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని బులంద్ షహర్ లో నిరసనకారుల మీద పోలీసులు లాఠీ ఛార్జ్ చేసినప్పటి వీడియో అని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఆ వీడియో కి సంబంధించిన కొన్ని ముఖ్యమైన పదాలను గూగుల్‌లో వెతికితే, 20 డిసెంబర్ 2019 న, బులంద్ షహర్ లో CAA బిల్ ని వ్యతిరేకిస్తూ జరిపిన నిరసనలలో  పాల్గొన్న కొంతమంది పోలీసు వాహనాలకు నిప్పంటించడంతో ఆ నిరసనలు హింసాత్మకంగా మారాయని కొన్ని న్యూస్ రిపోర్ట్స్ ద్వారా తెలిసింది. ఆ రిపోర్ట్స్ ని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఆ వీడియో ఏ విశ్వసనీయమైన మీడియా ఛానెల్‌లలో కనిపించనప్పటికీ, ఢిల్లీ అల్లర్లు  మొదలు కాకముందు నుంచే ఉందని తెలుస్తుంది. కావున, ఢిల్లీ లో ఇటీవల జరిగిన అల్లర్లకి ఆ వీడియోకి  ఏ సంబంధం లేదు.
చివరగా, ఒక పాత వీడియోని పెట్టి అది ఇటీవల ఢిల్లీలో నిరసన చేస్తున్న వారిపై లాఠీ ఛార్జ్ చేస్తున్న భారత సైన్యం అని తప్పు ప్రచారం చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
సంబంధం లేని 2018 వీడియోని మెక్సికో దేశంలో కరోన బారిన పడి మృతి చెందిన శవాలను సముద్రంలో పడేస్తున్నారంటూ షేర్ చస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 3, 2020
మెక్సికో దేశంలో కరోన వైరస్ బారిన పడి మృతిచెందిన వ్యక్తుల శవాలను సముద్రంలో పడేస్తున్నారు, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఆ వీడియోలో ఎంతవరకు నిజముందో తెలుసుకుందాం.
మెక్సికో దేశంలో కరోన వైరస్ బారిన పడి మృతిచెందిన శవాలను సముద్రంలో పడేస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది. జులై 2018 నుంచే ఇంటర్నెట్ లో ఉంది. డిసెంబర్ 2019లో చైనా దేశంలో మొట్టమొదటి కరోన కేస్ నమోదయ్యింది. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
వీడియోలోని స్క్రీన్ షోట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చెయగా, అవే దృశ్యాలు కలిగి ఉన్న వీడియో ‘Imgur.com’ అనే వెబ్సైటులో దొరికింది. ఆ వీడియో ‘Skydiving out of the largest helicopter in use today, the Mi-26’ అనే టైటిల్ తో ’25 జులై 2018’ నాడు పోస్ట్ చేసారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా గూగుల్ లో వెతకగా, Mi 26 హెలికాప్టర్ నుండి గాల్లోకి దూకుతున్న పారాట్రూపర్లు, అంటూ షేర్ చేసిన చాలా వీడియోలు దొరికాయి. ఆ వీడియోలు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. FACTLY విశ్లేషణలో ఈ వీడియోకి సంబంధించి ఎలాంటి అధికారిక ఆధారాలు దొరకనప్పటికి, 2018 నుండే ఆ వీడియో ఇంటర్నెట్ లో  ఉంది అని ఖచ్చితంగా చెప్పొచ్చు. చైనా దేశంలో మొట్టమొదటి కరోన వైరస్ కేస్ డిసెంబర్ 2019లో నమోదయ్యింది. కావున, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఆ వీడియోకి కరోన వైరస్ కి సంభందం లేదు అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, సంబంధం లేని 2018 వీడియోని మెక్సికో దేశంలో కరోనతో మృతిచెందిన శవాలను సముద్రంలో పడేస్తున్నారంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
పాత వీడియోని ఇటీవల వర్షాలకు హిమాయత్ సాగర్ లో ప్రత్యక్షమైన మొసలిది అని తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 15, 2020
ఇటీవలే హైదరాబాద్ లో కురుస్తున్న వర్షాలకు హిమాయత్ సాగర్ చెరువులో మొసలి ప్రత్యక్షమైందని చెప్తు దీనికి సంబంధించిన వీడియో షేర్ చేసిన చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవలే హైదరాబాద్ లో కురుస్తున్న వర్షాలకు హిమాయత్ సాగర్ చెరువులో మొసలి ప్రత్యక్షమైన వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): పోస్టులో ఉన్న వీడియో లాంటిదే ఒక వీడియో యూట్యూబ్ లో 08 ఫిబ్రవరి 2018న అప్లోడ్ చేయబడి ఉంది. దీన్నిబట్టి ఈ వీడియో పాతదని, ఈ వీడియోకి ఇటీవల హైదరాబాద్ లో కురుస్తున్న వర్షాలకు సంబంధంలేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులో ఉన్న వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా పోస్టులో వీడియో లాంటిదే ఒక వీడియో యూట్యూబ్ లో మాకు కనిపించింది. ఈ వీడియో 08 ఫిబ్రవరి 2018న అప్లోడ్ చేయబడింది. ఈ వీడియో వివరణ ప్రకారం ఈ వీడియో పశ్చిమ బెంగాల్ లోని ఫరక్కా  బ్యారేజ్ దగ్గర గంగా నదిలో మొసలి కనిపించినప్పుడు తీసింది.
ఇదే క్లెయిమ్ తో ఉన్న మరికొన్ని యూట్యూబ్ వీడియోస్ మాకు కనిపించాయి. ఐతే ఈ వీడియో ఫరక్కా బ్యారేజ్ దగ్గర తీసిందని చెప్పడానికి మాకు కచ్చితమైన ఆధారాలు దొరకానప్పటికీ ఈ వీడియో అప్లోడ్ చేసిన తేదీ ప్రకారం ఈ వీడియో ఇటీవల హైదరాబాద్ లో కురుస్తున్న వర్షాలకు సంబంధించించింది కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
ఇటీవల హైదరాబాద్ లో విస్తృతంగా కురుస్తున్న వర్షాల నేపథ్యంలో సంబంధంలేని ఫోటోలు, వీడియోలను షేర్ చేస్తూ హైదరాబాద్ వర్షాలకు సంబంధించినవి అని చెప్తున్నారు.
చివరగా, పోస్టులో ఉన్న వీడియోకి, ఇటీవల హైదరాబాద్ లో కురుస్తున్న వర్షాలకు సంబంధంలేదు.

created: October 15, 2020


text:
పాత వీడియోని ఇటీవల చర్లపల్లి జైలులో రాజాసింగ్ భోజనం చేస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 29, 2022
ఇటీవల చర్లపల్లి జైలులో గోషామహల్ ఎమ్మెల్యే రాజా సింగ్ భోజనం చేస్తున్నప్పుడు తీసిన వీడియో, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్టు షేర్ అవుతోంది. ముహమ్మద్ ప్రవక్తకు సంబంధించి వివాదాస్పద వ్యాఖ్యలు చేసిన ఆరోపణ మీద రాజా సింగ్‌ను షాహీనాయత్ గంజ్ పోలీసులు 23 ఆగస్టు 2022 నాడు అరెస్ట్ చేశారు. పోలీసుల అరెస్ట్ విధానం సరిగా లేదని గుర్తిస్తూ నాంపల్లి కోర్టు రాజా సింగ్‌కు అదే రోజు బెయిల్ మంజూరు చేసి విడుదల చేసింది. అయితే, రాజా సింగ్‌పై ఈ ఏడాది ఫిబ్రవరి 19 మరియు  ఏప్రిల్ 12న నమోదైన కేసులలో నోటీసులు జారీ చేసి షాహీనాయత్ మరియు మంగళ్‌హట్ పోలీసులు పీడీ యాక్ట్ కింద రాజా సింగ్‌ను 25 ఆగస్టు 2022 నాడు మళ్ళీ అరెస్ట్ చేసి చర్లపల్లి జైలుకు తరలించారు. ఈ నేపథ్యంలో వైరల్ అవుతున్న వీడియోలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల చర్లపల్లి జైలులో రాజా సింగ్ భోజనం చేస్తున్నప్పుడు తీసిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కనీసం 2021 ఆగస్టు నెల నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. నాంపల్లి కోర్టు ప్రాంగణంలో రాజా సింగ్ అల్పాహారం సేవిస్తున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తూ కొందరు యూసర్లు అప్పుడు పేర్కొన్నారు. సోషల్ మీడియాలో వైరల్  అవుతున్న ఈ వీడియోని చర్లపల్లి జైలు ఆవరణలో తీయలేదని  చర్లపల్లి జైలు అధికారులు ఒక ప్రకటన ద్వారా స్పష్టం చేసారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ఒక ఫేస్‌బుక్ యూసర్ ఇటీవల షేర్ చేస్తూ, “ఎమ్మెల్యే శ్రీ రాజా సింగ్ గారు నాంపల్లి కోర్టులో అల్పాహారం చేస్తున్న వీడియో ఇప్పుడు సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది”, అని తెలిపారు. ఈ వీడియో పాతదని, కోర్టులో తీసినదని పేర్కొంటూ మరికొందరు కూడా ఇటీవల సోషల్ మీడియాలో పోస్టులు పెట్టారు.
ఈ వీడియోకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోలను చాలా మంది ఫేస్‌బుక్ యూసర్లు 2021 ఆగస్టు నెలలో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. రాష్ట్ర ప్రభుత్వం పెట్టిన వివిధ కక్ష సాధింపు కేసులలో భాగంగా గోషామహల్ ఎమ్మెల్యే రాజా సింగ్ ఉదయం నుండి సాయంత్రం వరకు ప్రతి 4 రోజులకు ఒకసారి కోర్టుకు హాజరు కావాల్సి వస్తుందని ఈ పోస్టుల వివరణలో పేర్కొన్నారు.
ఈ వీడియో ఇటీవల చర్లపల్లి జైలులో తీసారని సోషల్ మీడియాలో పుకార్లు రావడంతో, ఈ వీడియోకి సంబంధించి చర్లపల్లి జైలు అధికారులు ఒక ప్రకటన విడుదల చేసారు. ఈ వీడియో చర్లపల్లి జైలు ఆవరణలో తీసినది కాదని, అత్యంత కట్టుదిట్టమైన భద్రత మధ్య, జైలు నిబంధనల మేరకు రాజా సింగ్‌కు సదుపాయాలు కల్పిస్తున్నట్టు చర్లపల్లి జైలు అధికారులు ఈ ప్రకటనలో తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతదని, చర్లపల్లి జైలుకి ఇటీవల రాజా సింగ్‌ను తరలించిన తరువాత తీసిన వీడియో కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, పాత వీడియోని ఇటీవల చర్లపల్లి జైలులో రాజాసింగ్ భోజనం చేస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ 2018 ర్యాలీ వీడియోని ఢిల్లీలో రైతులుగా మారిన అడ్డా కూలీలని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 7, 2020
అడ్డా కూలీలకు డబ్బులిచ్చి ఢిల్లీ లో రైతు ఉద్యమాలు చేయిస్తున్న ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. కూలీలకు రావలిసిన డబ్బులు ఇవ్వకుండా విసిగించడంతో, వాళ్ళు ఇలా తమ ఆగ్రహాన్ని తెలుపుతున్నట్టు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అడ్డా కూలీలకు డబ్బులిచ్చి ఢిల్లీ లో రైతు ఉద్యమాలు చేయిస్తున్న ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ వీడియో పాతది. 2018లో ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ హర్యానలో నిర్వహించిన ఒక ర్యాలీలో పాల్గొన్న కూలీలు, తమకు రావలిసిన డబ్బులు ఇవ్వకపోవడంతో ఇలా తమ అసహనం వ్యక్తపరిచారు. ఈ వీడియోకి ఇటివల రైతులు ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన వ్యవసాయ బిల్లులకి వ్యతిరేకంగా చేస్తున్న నిరసనలకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగి ఉన్న వీడియోని ఒక యూసర్ 2018లో తన యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. హర్యానా లో ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ నిర్వహించిన ఒక ర్యాలీలో పాల్గొన్న అడ్డా కూలీలు, తమకు రావలిసిన డబ్బుల కొరకు నిరసన చేస్తున్న వీడియో ఇది అని అందులో తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతకగా, ఇవే దృశ్యాలు కలిగి ఉన్న ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘Inkhabar’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ ‘26 మార్చ్ 2018’ నాడు ఆర్టికల్ దొరికింది. 2018లో ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ హర్యానా లో నిర్వహించిన ఒక ర్యాలీలో పాల్గొనటానికి ఒక్కో కూలీకి 350 రూపాయలు ఇస్తామని ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. ర్యాలీలో పాల్గొన్న ఆ కూలీలకు డబ్బులు ఇవ్వకపోవడంతో వారు ఇలా అసహనం తెలిపినట్టు ఆర్టికల్ లో తెలిపారు.
కూలీలు చేసిన ఈ నిరసనకు సంబంధించి ‘ The Times of India’ న్యూస్ ఛానల్ రిపోర్ట్ చేసిన వీడియోని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ సోషల్ మీడియా టీం మెంబెర్ ఈ వీడియోని ఇంకో వీడియోతో కలిపి షేర్ చేస్తూ అతన్ని కావాలని అబద్ధం ఆడేలా చేసారంటూ పేర్కొన్నారు. ఈ ఆరోపణలలో ఎంత నిజం ఉందొ తెలియనప్పటికీ, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఆ వీడియో ఇటీవల రైతులు చేస్తున్న నిరసనలకు సంబంధించి కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
AAP paid ₹ 350 to get Crowd for @ArvindKejriwal 's Haryana Bachao Rally
झूठ झूठ झूठ
Another Fake Propaganda Bursted by the Same Man 👉🏼
They made him lie for the sake of their jobs. pic.twitter.com/c0fIQ9GT9i
చివరగా, 2018 లో ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ నిర్వహించిన ఒక ర్యాలీకి సంబంధించిన వీడియోని చూపిస్తూ అడ్డా కూలీలకు డబ్బులిచ్చి ఢిల్లీ లో రైతు ఉద్యమాలు చేయిస్తున్న ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ అని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 7, 2020


text:
ఒడిషాకి సంబంధించిన పాత వీడియోని పశ్చిమ బెంగాల్ లో TMC కార్యకర్తలు పోలీసులపై దాడి చేస్తునట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 5, 2021
పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో TMC పార్టీ కార్యకర్తలు పోలీసులు పై దాడి చేస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. పశ్చిమ బెంగాల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల ఫలితాల తరువాత రాష్ట్రంలోని పలు చోట్ల హింసాత్మక ఘటనలు చోటుచేసుకుంటున్న నేపథ్యంలో, ఈ పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో TMC పార్టీ కార్యకర్తలు పోలీసులు పై దాడి చేస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలోని ఈ ఘటన ఒడిషా రాష్ట్రంలోని భద్రక్ జిల్లాలో జనవరి 2021లో జరిగింది. భద్రక్ జిల్లా హతురి గ్రామానికి చెందిన ఒక యువకుడు పోలీసు విచారణకి భయపడి ఆత్మహత్య చేసుకున్నాడనే కారణంతో అక్కడి గ్రామస్థులు ఇలా పోలీసు వాహనం పై దాడి చేసినట్టు పలు న్యూస్ సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. ఈ వీడియో పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో ప్రస్తుతం జరిగిన ఘటనలకు సంబంధించింది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని కీ పదాలు వాడి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేస్తే,  వీడియోలో కనిపిస్తున్న అదే పోలీసు వాహనం యొక్క ఫోటోని షేర్ చేస్తూ జనవరి 2021 లో ఒక ఆర్టికల్ పబ్లిష్ అయినట్టు తెలిసింది. ఈ ఫోటోలో పోలీస్ వాహనం సమీపంలో ఉన్న గ్రామస్థులు, వీడియోలో కనిపిస్తున్న అల్లరి మూకలు ఒక్కరే అని గమనించవచ్చు. ఈ ఘటన ఒడిషా రాష్ట్రంలోని భద్రక్ జిల్లాలో జరిగినట్టు ఈ ఆర్టికల్ తెలిపింది. భద్రక్ జిల్లా హతురి గ్రామానికి చెందిన బాపి మహాలిక్ అనే యువకుడు, పోలీసు విచారణకు  భయపడి చెరువులోకి దూకి ఆత్మహత్య చేసుకున్నట్టు ఈ ఆర్టికల్ తెలిపింది. ఆ యువకుడి చావుకి కారణమైన పోలీసుల మీద ఆగ్రహంతో, హతురి గ్రామస్థులు ఇలా పోలీసు వాహనం పై దాడి చేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు.
ఈ వివరాల ఆధారంగా ఆ ఘటనకి సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం వెతకగా, ఒడిషా రాష్ట్రం హతురి గ్రామంలో చోటుచేసుకున్న ఈ ఘటనకు సంబంధించి పబ్లిష్ చేసిన యూట్యూబ్ వీడియో దొరికింది. ఈ వీడియోలో కాలిపోతున్న పోలీసు వాహనం చుట్టూ కనిపిస్తున్న పరిసరాలు, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో కనిపిస్తున్న పరిసరాలు ఒక్కటే అని మనం గమనించవచ్చు. ఈ వీడియోని ‘Locals Torch Police Van Over Detainee’s Death In Bhadrak’ అనే టైటిల్ తో యూట్యూబ్ లో పబ్లిష్ చేసారు.
ఒడిషా రాష్ట్రం హతురి గ్రామంలో చోటుచేసుకున్న ఈ ఘటనకు సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన మరికొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్, వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రానికి సంబంధించింది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
పశ్చిమ బెంగాల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల ఫలితాల తరువాత ఆ రాష్ట్రంలోని పలు చోట్ల హింసాత్మక ఘటనలు చోటుచేసుకున్నట్టు పలు న్యూస్ సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. BJP కార్యకర్తలపై TMC కార్యకర్తలు ప్రతీకార దాడులు చేస్తున్నారని BJP ఆరోపించింది. పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో తమ కార్యకర్తలపై జరుగుతున్న దాడులకి నిరసనగా, BJP 05 May 2021 నాడు దేశవ్యాప్తంగా ధర్నా నిర్వహిస్తామని ప్రకటించింది. గ్యాంగ్ రేప్ కు సంబంధించిన ఒక ఫేక్ పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుందని ట్వీట్ చేయడం తప్పితే, రాష్ట్రంలో చోటుచేసుకుంటున్న హింసా ఘటనల పై పశ్చిమ బెంగాల్ పోలీసులు ఇంకా వివరణాత్మక ప్రకటన ఏది చెయ్యలేదు.
చివరగా, ఒడిషా రాష్ట్రానికి సంబంధించిన పాత వీడియోని చూపిస్తూ పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో TMC పార్టీ కార్యకర్తలు పోలీసులు పై దాడి చేస్తున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పాత వీడియోని భారత సైన్యం ఇటీవల చైనా సరిహద్దుల్లో మిలిటరీ రిహార్సల్స్ నిర్వహిస్తున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 12, 2021
భారత సైన్యం ఇటీవల చైనా సరిహద్దుల్లో మిలిటరీ రిహార్సల్స్ నిర్వహిస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. భారత భూభాగాన్ని చైనా అక్రమంగా ఆక్రమించడాన్ని తాము అంగీకరించట్లేదని భారత ప్రభుత్వం ఇటీవల ప్రకటించిన నేపథ్యంలో, ఈ పోస్టు సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది.  ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: భారత సైన్యం ఇటీవల చైనా సరిహద్దుల్లో మిలిటరీ రిహార్సల్స్ నిర్వహిస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కనీసం 2021 జనవరి నెల నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. 2019లో భారత సైన్యం రాజస్తాన్ రాష్ట్రం పోఖ్రన్‌లో BM-21 మిస్సైల్స్‌లని లంచ్ చేసిన దృశ్యాలు, ఈ వీడియోలోని దృశ్యాలతో పోలి ఉన్నాయి. ఈ మిలిటరీ రిహార్సల్ ఇటివల చైనా సరిహద్దులలో నిర్వహించలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోలు కనీసం 2021 జనవరి నెల నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్నట్టు తెలిసింది. ఆ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. భారత సైన్యం రాజస్తాన్ రాష్ట్రం పోఖ్రన్‌లో BM-21 గ్రేడ్ ఆర్టిలరీని ఫైర్ చేస్తున్న దృశ్యాలని ఒక యూసర్ వీడియో వివరణలో తెలిపారు.
ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోకి సంబంధించిన అధికారిక సమాచారం కోసం వెతకగా, ఇవే దృశ్యాలతో పోలి ఉన్న వీడియోని ‘India TV’ న్యూస్ సంస్థ 22 అక్టోబర్ 2019 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. భారత ఆర్మీ, భారత సైనిక దళం సంయుక్తంగా నిర్వహించిన మిలిటరీ ఎక్షర్‌సైస్‌లో భారత సైన్యం BM-21 గ్రేడ్ ఆర్టిలరీని ఫైర్ చేస్తున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియోలో తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది అని, ఇటీవల భారత సైన్యం చైనా సరిహద్దుల్లో రిహార్సల్స్ చేస్తున్న దృశ్యాలు కావని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా,  పాత వీడియోని భారత సైన్యం ఇటీవల చైనా సరిహద్దుల్లో మిలిటరీ రిహార్సల్స్ నిర్వహిస్తున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 12, 2021


text:
పాత వీడియో పెట్టి 2021 పశ్చిమ బెంగాల్ ఎన్నికలలో జరిగిన రిగ్గింగ్ వీడియో అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 10, 2021
పోలింగ్ బూత్ లో ఉన్న ఒక మహిళ ఇతర మహిళలను దగ్గరుండి ఓటు వేయిస్తున్న వీడియోని వెస్ట్ బెంగాల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు సంబంధించింది అని ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులొ ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 2021 వెస్ట్ బెంగాల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో జరిగిన రిగ్గింగ్ ఘటన వీడియో.
ఫాక్ట్: వెస్ట్ బెంగాల్ లో అసెంబ్లీ ఎన్నికలు 2021 లో జరిగాయి. కానీ, పోస్టు లో పెట్టిన వీడియో ఇంటర్నెట్ లో కనీసం మే 2019 నుండి ఉన్నట్లుగా తెలిసింది. కావున, ఇది ఇటీవల జరిగిన వెస్ట్ బెంగాల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలకు సంబంధించిన వీడియో కాదు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అందుకు సంబంధించిన సెర్చ్ రిజల్ట్స్ వచ్చాయి. వినోద్ శర్మ అనే సీనియర్ జర్నలిస్ట్ తన ట్విట్టర్ అకౌంట్ లో ఈ వీడియోను 15 మే 2019 లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. ఆ వీడియోని బీజేపీకి ముడిపెడుతూ 2019లో యూట్యూబ్ లో అప్లోడ్ చేసిన వీడియో ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఇటీవల బెంగాల్ లో అసెంబ్లీ ఎన్నికలు 2021 లో జరిగాయి 2019 లో కాదు.
ఆ వీడియోకు సంబంధించి సమాచారం కోసం వెతికినప్పుడు, ఒక న్యూస్ ఆర్టికల్ దొరికింది. ఈ ఆర్టికల్ కూడా 2019లోనే పబ్లిష్ అయిందే, 2021లో కాదు. ఈ ఆర్టికల్ లో  ఆ వీడియో కచ్చితంగా ఎక్కడ తీసారో తెలియదు అని, కాని రూరల్ బెంగాల్ కు సంబంధించి అయి ఉండొచ్చని తెలిపారు. ఈ సంఘటన వెస్ట్ బెంగాల్ లో పార్లమెంట్ ఎన్నికలు-2019 సందర్భంలో జరిగినట్లుగా ‘Siasat Daily’ వార్తా సంస్థ పేర్కొన్నది. కానీ, అందుకు సంబంధించిన సమాచారం ఇంకెక్కడా లభించలేదు.
ఇదే వీడియోని 2019 హుజూర్ నగర్ బై ఎలక్షన్ కి ముడిపెడుతూ గతంలో షేర్ చేసినప్పుడు FACTLY రాసిన ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ ఇక్కడ చదవొచ్చు. ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో ఏప్రిల్ 2021లో జరిగిన జడ్పీటీసీ ఎన్నికల రిగ్గింగ్ దృశ్యాలు అని కూడా ఇదే వీడియోని షేర్ చేసారు.
చివరగా, పాత వీడియో పెట్టి 2021 పశ్చిమ బెంగాల్ ఎన్నికలలో జరిగిన రిగ్గింగ్ దృశ్యాలు అని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
2016 వీడియోని షేర్ చేస్తూ, కేరళలోని హిందువుల బంగ్లాలపై ముస్లింలు రాళ్లు రువ్వి, ఇల్లు ఖాళీ చెయ్యమని బెదిరించారని తప్పుడు కథనం ప్రచారం చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 25, 2023
ఇటీవలి కేరళలోని హిందూ బంగ్లాలపై (ఇళ్లపై) ముస్లిం అబ్బాయిలు రాళ్లు రువ్వుతూ, వారిని ఖాళీ చేయమని బెదిరిస్తున్న విజువల్స్‌ను చూపుతున్నట్లు పేర్కొంటూ, కొంతమంది వ్యక్తులు ఒక భవనంపై రాళ్లు రువ్వుతున్న వీడియో ఒకటి విస్తృతంగా సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేయబడుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా ఈ క్లెయిమ్ వెనుక ఉన్న వాస్తవికతను తనిఖీ చేద్దాం.
క్లెయిమ్: కేరళలోని హింధువుల బంగ్లాలపై ముస్లిం అబ్బాయిలు రాళ్లు రువ్వి, వారిని ఖాళీ చేయమని బెదిరిస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ విజువల్స్ ఆగస్టు 2016కి చెందినవి.  ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్ (IUML) కార్యకర్తలు కేరళలోని నాదపురంలో CPI(M) నాయకుల ఇళ్లు మరియు కార్యాలయాలపై దాడి చేస్తున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. దాడికి కేవలం రెండు రోజుల ముందు, 13 ఆగస్టు 2016న IUML కార్యకర్త అస్లాం హత్య జరిగింది, దీనికి  ప్రతీకారంగా ఈ దాడి జరిగింది. రాజకీయ కోణంతో జరిగిన దాడిని మత కోణంతో షేర్ చేస్తున్నారు. కావున, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే లాగా ఉంది. .
వైరల్ వీడియో యొక్క కొన్ని కీఫ్రేమ్‌లని ఉపయోగించి, ఇంటర్నెట్లో రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చెయ్యగా, మనోరమ న్యూస్ యూట్యూబ్ ఛానెల్ 15 ఆగస్టు 2016న అప్‌లోడ్ చేసిన న్యూస్ రిపోర్టు ఒకటి దొరికింది. ఈ రిపోర్టు ప్రకారం, కేరళలోని నాదపురంలో BJP మరియు కాంగ్రెస్‌తో పాటు CPI(M) నాయకుల ఇళ్లు మరియు కార్యాలయాలపై ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్ (IUML) కార్యకర్తలు దాడి చేస్తున్న దృశ్యాలు వైరల్ అయ్యాయి. ఈ దాడికి పాల్పడిన 50 మందిపై కేసులు నమోదు చేశారు. మీడియా రిపోర్టుల ప్రకారం, ఈ దాడికి రెండు రోజుల ముందు అంటే 13 ఆగస్టు 2016న సీపీఐ(ఎం) కార్యకర్తలు IUML కార్యకర్త అస్లాంని హత్య చేసారని, ఆ హత్యకు  ప్రతీకారంగా ఈ దాడి జరిగిందని మీడియా రిపోర్ట్ చేసింది.
22 జనవరి 2015న ‘నాదాపురం’ సమీపంలోని తునేరి వద్ద 10 మంది సభ్యులతో కూడిన IUML కార్యకర్తల గుంపుతో  హత్యకు గురైన సీపీఐ(ఎం) కార్యకర్త శిబిన్ హత్య కేసులో అస్లాం ఒక నిందితుడు. ఈ కేసులో అస్లాం మూడవ నిందితుడు. అయితే విచారణలో నిర్దోషి అని తేలడంతో దుబాయ్ వెళ్లిపోయాడు. అస్లాం కేరళకు తిరిగి వచ్చినప్పుడు, అతను 13 ఆగస్టు 2016న దారుణంగా చంపబడ్డాడు. ఈ హత్యలో పాల్గొన్న మొత్తం 11 మంది నిందితులను పోలీసులు అరెస్టు చేశారు.
హిందుస్థాన్ టైమ్స్ ప్రకారం, నాదపురం, CPI(M) మరియు IUML మొదలైన వివిధ పార్టీల ప్రమేయం ఉన్న రాజకీయ ప్రేరేపిత హింసకు ప్రసిద్ధి చెందింది. ఫిబ్రవరి 2012లో కన్నూర్‌లో IUML పార్టీకి చెందిన అరియిల్ షుకూర్ అనే వ్యక్తి హత్య తర్వాత ఈ పార్టీల మధ్య రాజకీయ విభేదాలు మరింత పెరిగాయి. ఆ తర్వాత, వరుసగా 2015లో షిబిన్, 2016లో అస్లాం హత్యలతో మళ్లీ హింస చెలరేగింది.
చివరిగా, 2016లో ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్ (IUML)  కార్యకర్త హత్యకు ప్రతీకారంగా IUML కార్యకర్తలు కేరళలోని నాదపురంలో CPI(M) ఇళ్లు మరియు కార్యాలయాలపై దాడి చేసిన పాత వీడియోను ఇటీవల కేరళలోని హిందూ ఇళ్లపై ముస్లిం అబ్బాయిలు రాళ్లు రువ్వి, వారిని బెదిరించిన దృశ్యాలు అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పశ్చిమ బెంగాల్‌లో వరదనీటిలో బస్సు కొట్టుకుపోతున్న పాత వీడియోను ఇటీవల కడపలో జరిగిందిగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 23, 2021
వరదనీటిలో ఒక బస్సు, దానిపై ఉన్న జనాలు కొట్టుకుపోతున్న వీడియోను ఒక పోస్ట్ ద్వారా షేర్ చేస్తూ, అది కడప జిల్లాలోని నందలూరు ప్రాంతానికి సంబంధించినదిగా చెప్తున్నారు. దాదాపు 50 మంది వరద నీటిలో కొట్టుకుపోయారని పోస్ట్ ద్వారా అంటున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల కడప జిల్లాలోని నందలూరులో వరదనీటిలో ఒక బస్సు, దానిపై ఉన్న జనాలు కొట్టుకుపోతున్న ఘటన వీడియో.
ఫాక్ట్: ఈ వీడియోలో జరిగిన సంఘటన బెంగాల్‌లోని బంకురా జిల్లాలో చోటుచేసుకుంది. సెప్టెంబర్ 2012లో భైరాబంకి నదిపై ఉన్న వంతెనను దాటుతుండగా ఒక ప్రైవేట్ బస్సు కొట్టుకుపోవడంతో ఇద్దరు వ్యక్తులు మరణించారు; కనీసం ముగ్గురు తప్పిపోయారు. కడప జిల్లాలోని నందలూరులో బస్సులు వరదనీటిలో  చిక్కుకుపోయి, చాలా మంది మరణించినట్టు కూడా రిపోర్ట్స్ ఉన్నాయి. కానీ, ఈ వీడియో మాత్రం కడపకు సంబంధించినది కాదు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
వీడియోను స్క్రీన్‌షాట్స్ తీసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే విజువల్స్‌తో ఉన్న ఒక యూట్యూబ్ వీడియో లభించింది. యూట్యూబ్ వీడియోను 06 సెప్టెంబర్ 2014న అప్లోడ్ చేసినట్టు చూడొచ్చు. అంటే, ఇది ఒక పాత వీడియో, ఇటీవల తీసింది కాదు. యూట్యూబ్ వీడియో టైటిల్‌లో మరియు వివరణలో, ఈ ఘటన 2012 పశ్చిమ బెంగాల్ లో జరిగినట్టు తెలిపారు. 0.32 టైం ఫ్రేమ్ దగ్గర నుండి యూట్యూబ్ వీడియోను క్లిప్ చేసి, 41 సెకండ్ల నిడివిగల ఈ పోస్టులోని వీడియోను చేసారు.
వీడియో పశ్చిమ బెంగాల్ కు సంబంధించి అయ్యుంటుందనే క్లూ తీసుకొని గూగుల్లో వెతకగా, అదే సంఘటనకు సంబంధించి ఆర్టికల్స్, వీడియోలు లభించాయి. బెంగాల్‌లోని బంకురా జిల్లాలో ఈ సంఘటన చోటుచేసుకుంది. భైరాబంకి నదిపై ఉన్న వంతెనను దాటుతుండగా ఒక ప్రైవేట్ బస్సు కొట్టుకుపోవడంతో ఇద్దరు వ్యక్తులు మరణించారు; కనీసం ముగ్గురు తప్పిపోయినట్టు ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది. ఇతర వీడియో రిపోర్ట్స్ (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ), అదే విజువల్స్‌తో ఘటనను రిపోర్ట్ చేసాయి.
ఇదే క్లెయిమ్ సోషల్ మీడియాలో బాగా వైరల్ అవుతుండటంతో, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం యొక్క ఫాక్ట్ చెక్ వింగ్ ఇది ఫేక్ అని తెలిపారు. ఏపీ ఫాక్ట్ చెక్ వింగ్ తమ అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్ ద్వారా ఇది తొమ్మిది ఏండ్ల క్రితం పశ్చిమ బెంగాల్లో జరిగిన సంఘటన అంటూ వీడియో యొక్క ఒరిజినల్ లింక్ పోస్ట్ చేసారు.
#FactCheck 9-year-old footage of Bus Mishap in West Bengal, is being circulated on social media as a recent happening in AP.
Original Video link: https://t.co/hWfAms99Av
The original video is of 84 seconds, the edited footage has used only 41 seconds to mislead people. pic.twitter.com/m1gbXtyDTF
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ లో ఇటీవల భారీ వర్షాలు కురవటంతో, ముఖ్యంగా రాయలసీమ  ప్రాంతంలో  భారీ  ప్రాణనష్టం జరిగింది. కనీసం 12 మంది చనిపోయుంటారని,  చాలా మంది తప్పిపోయినట్టు ఆర్టికల్స్ ద్వారా తెలుస్తుంది. కడప జిల్లాలోని నందలూరులో బస్సులు వరదనీటిలో  చిక్కుకుపోయి, చాలా మంది చనిపోయినట్టు రిపోర్ట్స్ వచ్చాయి. కానీ, వైరల్ వీడియో మాత్రం కడపకు సంబంధించినది కాదు.
చివరగా, పశ్చిమ బెంగాల్‌లో వరదనీటిలో బస్సు కొట్టుకుపోతున్న పాత వీడియోను ఇటీవల కడపలో జరిగిందిగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 23, 2021


text:
చైనీస్ వ్యక్తి పాత వీడియోని, కోవిడ్ వాక్సిన్ కి భయపడుతున్న థాయిలాండ్ ఆరోగ్య మంత్రి అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 2, 2021
థాయిలాండ్ ఆరోగ్య మంత్రి ఇంజక్షన్ తీసుకోవడానికి బయపడుతున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. కరోన వాక్సిన్ తీసుకోవడానికి థాయిలాండ్ ఆరోగ్య మంత్రి ఇలా బయపడుతునట్టు మరొక యూసర్ సోషల్ మీడియాలో ఈ వీడియోని పోస్ట్ చేసారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్:  థాయిలాండ్ ఆరోగ్య మంత్రి కోవిడ్-19 వాక్సిన్ తీసుకోవడానికి బయపడుతున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్న వ్యక్తి థాయిలాండ్ ఆరోగ్యమంత్రి Anutin Charnvirakul కాదు. మొదటిసారిగా ఇంజక్షన్ తీసుకుంటున్న భయంతో ఒక చైనా దేశస్థుడు ఇలా ఏడ్చాడు. ఈ వీడియో 2018 నుంచి ఇంటర్నెట్ లో షేర్ అవుతుంది. ఈ వీడియోకి థాయిలాండ్ ఆరోగ్య మంత్రికి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
థాయిలాండ్ ఆరోగ్యమంత్రి Anutin Charnvirakul ఫోటోలని, వీడియోలో కనిపిస్తున్న వ్యక్తితో పోలిక చేసి చూస్తే, వీడియోలో కనిపిస్తున్నది థాయిలాండ్ ఆరోగ్యమంత్రి Anutin Charnvirakul కాదని స్పష్టమయింది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘Radio Jamba Kenya’ యూట్యూబ్ ఛానల్ 29 జనవరి 2018 నాడు పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. చైనా దేశస్థుడు ఇంజక్షన్ తీసుకోవడానికి భయపడుతూ ఏడుస్తున్న దృశ్యాలని వీడియో వివరణలో తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, ఇదే వీడియోని ‘South China Morning Post’ న్యూస్ ఛానల్ 04 ఫిబ్రవరి 2018 నాడు తమ యూట్యూబ్ చానెల్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ‘Chinese man scared of his first ever injection’ అనే టైటిల్ తో ఈ వీడియోని ఆ ఛానల్ యూట్యూబ్ లో పోస్ట్ చేసింది.
అంతేకాదు, ఇదే వీడియోని చాలా మంది సోషల్ మీడియా యూసర్లు 2018లో పోస్ట్ చేసారు. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. వీడియోలో ఏడుస్తున్న వ్యక్తి వివరాలు పూర్తిగా తెలియనప్పటికీ, ఆ వ్యక్తి థాయిలాండ్ ఆరోగ్యమంత్రి అనుతిన్ చరన్విరకుల్ కాదు అని ఈ వివరాల ఆధారంగా ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, చైనా దేశస్థుడు ఇంజక్షన్ తీసుకోవడానికి బయపడుతన్న వీడియోని చూపిస్తూ కోవిడ్ వాక్సిన్ తీసుకోవడానికి బయపడుతున్న థాయిలాండ్ ఆరోగ్య మంత్రి అని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 2, 2021


text:
డబ్బు వివాదానికి సంబంధించిన ఒక పాత ఘర్షణ వీడియోని ‘భారత్ మాతా కి జై’ అన్నందుకు వృద్ధుడిని ముస్లింలు కొడుతున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 18, 2023
‘భారత్ మాతా కి జై’ అని నినాదాలు చేసినందుకు ఒక వృద్ధుడిని చితకబాదుతున్న దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. హిందువుగా ఈ దేశంలొ జీవించాలంటే, కాంగ్రెస్, తెరాస, ఎంఐఎం మరియు టీడీపీ పార్టీలను బహిష్కరించాలంటూ ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఈ వీడియోలో వృద్ధుడిపై దాడి చేసినది ముస్లింలని కొందరు ఇదివరకు పోస్టులు పెట్టారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ‘భారత్ మాతా కి జై’ అని నినాదాలు చేసినందుకు ఒక వృద్ధుడిని ముస్లింలు కొడుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలోని ఘటన రాజస్థాన్ రాష్ట్రం బిల్వారా జిల్లాలో 2019 అక్టోబర్ నెలలో చోటుచేసుకుంది. డబ్బు వివాదానికి సంబంధించి ఇతరులను దుర్భాషలాడినందుకు హోత్‌చంద్ సింధీ అనే వ్యక్తిని కొందరు వ్యక్తులు కొడుతున్న దృశ్యాలను ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. ‘భారత్ మాతా కి జై’ అని నినాదాలు చేసినందుకు ఆ వృద్ధుడిని కొట్టలేదు. అలాగే, ఈ ఘటనలో మతపరమైన కోణమేమీ లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోలను కనీసం 2019 అక్టోబర్ నెల నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తూ 2019లో పెట్టిన ఒక ట్వీట్‌కు స్పందిస్తూ  వీడియోలోని ఘటన రాజస్థాన్ రాష్ట్రం బిల్వారా జిల్లాలో చోటుచేసుకుందని  ఒక యూసర్ తెలిపారు.
ఈ ఘటనకు సంబంధించిన స్పష్టత కోసం ఫాక్ట్‌లీ 2019 డిసెంబర్ నెలలో అప్పటి భిల్వారా అడిషనల్ సూపరింటెండెంట్ ఆఫ్ పోలీస్ రాజేష్ మీనాను సంప్రధించింది. ఈ ఘటన గురించి రాజేష్ మీనా స్పంధిస్తూ, “వీడియోలో దాడికి గురైన వృద్ధుడి పేరు హోత్‌చంద్ సింధీ. అతను మానసిక వ్యాధితో బాధపడుతున్నాడు. భార్యను చంపిన కేసులో మరియు ఇతర గొడవల కేసులలో ఇదివరకు అతను అరెస్ట్ అయ్యాడు. భిల్వారాలోని ఆజాద్ చౌక దగ్గర డబ్బు విషయంపై ఇతరులను దుర్భాషలాడినందుకు అతన్ని కొట్టారు. ‘భారత్ మాతా కి జై’ అని నినాదాలు చేసినందుకు అతన్ని కొట్టలేదు.”, అని మాకు తెలిపారు.
2019 అక్టోబర్ నెలలో చోటుచేసుకున్న ఈ ఘటనకు సంబంధించిన వివరాలను తెలుపుతూ అప్పటి ఢిల్లీ రాజౌరి గార్డెన్ ఎంఎల్ఏ మంజిందర్ సింగ్ సిర్సా ట్వీట్ కూడా పెట్టారు.
Hope this report will clarify pic.twitter.com/lSbTRO0gV1
ఈ ఘటనకు సంబంధించి భిల్వారా జిల్లాలోని కొత్వాలి పోలీస్ స్టేషన్లో నమోదైన ఎఫ్ఐఆర్ కాపీని ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ఎఫ్ఐఆర్ కాపీలో ‘భారత్ మాతా కి జై’ అనే పదాలను ఎక్కడ ప్రస్తావించలేదు. అలాగే, ఈ ఘటనకు సంబంధించి ఎఫ్ఐఆర్‌లో నిందితులుగా పేర్కొనబడిన వారందరూ ముస్లింలు కాదు. ఈ దాడికి పాలుపడిన వ్యక్తులలో ముస్లింలు, సింధీలతో సహా ఇతర మతస్థులు కూడా ఉన్నారని ఫిర్యాదుదారుడు ఎఫ్ఐఆర్‌లో స్పష్టంగా తెలిపారు.
చివరగా, డబ్బు వివాదానికి సంబంధించిన ఒక పాత ఘర్షణ వీడియోని ‘భారత్ మాతా కి జై’ అని నినాదాలు చేసినందుకు వృద్ధుడిని ముస్లింలు కొడుతున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 18, 2023


text:
‘షికారా’ సినిమాని ఒక కాశ్మీరీ పండిట్ మహిళ విమర్శిస్తున్నప్పుడు తీసిన పాత వీడియోను ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమాకి ముడిపెడుతున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 24, 2022
“కాశ్మీర్ ఫైల్స్ సినిమా పూర్తిగా ఫేక్ అని సినిమా నడుస్తున్న థియేటర్లొ హిందూ సోదరి లేచి, ఈ సినిమాలో నిజం చూపించలేదు, ఈ సినిమా ఉద్దేశం రెండు వర్గాల్లో గందరగోళం వ్యాప్తి చేయడమే” అంటూ ఒక వీడియో మరియు రెండు ఫోటోలను, ఒక పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కాశ్మీర్ ఫైల్స్ సినిమా పూర్తిగా ఫేక్ అని, హిందూ మహిళ ఒక థియేటర్‌లో విలపిస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్: ఈ వీడియో 2020లో తీసింది; ఇటీవల విడుదలైన ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమాతో దీనికి సంబంధంలేదు. విధు వినోద్ చోప్రా దర్శకత్వం వహించిన షికారా: ది అన్ టోల్డ్ స్టోరీ ఆఫ్ కాశ్మీరీ పండిట్స్‘ సినిమా చూసిన తర్వాత దివ్య రాజ్దాన్ అనే మహిళ ఏడుస్తూ వ్యాఖ్యలు చేసినప్పుడు ఈ వీడియో తీసారు. పోస్టులోని రెండు ఫోటోల్లో ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమా ఫేక్ అని అనలేదు, సినిమాని అభినందించారు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వైరల్ వీడియోలోనే ‘Reaction to Vidhu Vinod Chopra’s Shikara movie which secularized massacre of Kashmiri Pandits’ అని ఉన్నట్టు చూడొచ్చు. ఈ కీ-వర్డ్స్ ఉపయోగించి, వీడియోను స్క్రీన్‌షాట్స్ తీసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే విజువల్స్‌తో ఉన్న వీడియో యూట్యూబ్‌లో లభించింది. ‘Viralbollywood’ యూట్యూబ్ ఛానల్‌లో ఈ వీడియోను 07 ఫిబ్రవరి 2020న అప్లోడ్ చేసినట్టు చూడొచ్చు. అప్పటికి ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమా ఇంకా విడుదల కాలేదు. అటువంటి వీడియోలు అదే సమయంలో రిపోర్ట్ చేసినట్టు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
విధు వినోద్ చోప్రా దర్శకత్వం వహించిన షికారా: ది అన్ టోల్డ్ స్టోరీ ఆఫ్ కాశ్మీరీ పండిట్స్ సినిమా చూసిన తర్వాత దివ్య రజ్దాన్ అనే మహిళ ఏడుస్తూ వ్యాఖ్యలు చేసినప్పుడు ఈ వీడియో తీసారు. థియేటర్‌లో ఉన్న చోప్రాపై ఆమె విరుచుకుపడ్డారు. కాశ్మీరీ పండిట్ల చిత్రణతో పూర్తిగా నిరాశ చెందిన ఆమె, “మారణహోమం చూపించలేదు. నా సమాజం మొత్తం కాలిపోయింది. మీరు రాజకీయాలు ఎందుకు ఆడారు? మీ వాణిజ్యవాదానికి (commercialism) అభినందనలు. ఒక కాశ్మీరీ పండిట్ గా నేను మీ సినిమాను తిరస్కరిస్తున్నాను” అని అన్నారు. ఆ మహిళకు సమాధానం చెప్తూ దర్శకుడు “థాంక్యూ వెరీ మచ్” అని చెప్పాడు. ఆ మహిళ కోసం చిత్రం యొక్క సీక్వెల్ తీస్తానని చోప్రా క్యాజువల్ గా బదులిచ్చాడు. ‘సత్యానికి రెండు ముఖాలుంటాయి’ అని, ఒకే సమస్యలపై ప్రజలకు భిన్నమైన దృక్పథాలు ఉంటాయని దర్శకుడు తెలిపాడు.
పోస్టులో చూపించిన రెండు ఫోటోలు ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’కు సంబంధించిన ఫొటోలే. మొదటి ఫోటో, ఒక మహిళ, ఈ సినిమా తీసినందుకు, దర్శకుడు వివేక్ అగ్నిహోత్రి కాళ్ళు పట్టుకొని అభినందనలు తెలిపిన తర్వాత తీసింది. రెండో ఫోటో, ఢిల్లీలోని ఒక థియేటర్‌లో ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమాని చప్పట్లతో అక్కడి వారు అభినందిస్తున్నప్పుడు తీసింది. ఈ రెండు ఫోటోల్లో ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమా ఫేక్ అని అనలేదు, సినిమాని అభినందించారు.
Do watch: A lady touches director Vivek Agnihotri after watching #TheKashmirFiles, hugs Darshan Kumar at the screening .
The movie which is making noise on the internet has been made tax-free by the government in Gujarat and MP. pic.twitter.com/PC2V6N4xYn
చివరగా, ‘షికారా’ సినిమాని ఒక కాశ్మీరీ పండిట్ మహిళ విమర్శిస్తున్నప్పుడు తీసిన పాత వీడియోను ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమాకి ముడిపెడుతున్నారు.


text:
2019లో పాకిస్తాన్‌లో జరిగిన సంఘటనను అమెరికన్ గన్‌ను పరీక్షిస్తూ తనను తాను కాల్చుకున్న ఒక తాలిబన్ అంటున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 27, 2021
ఆయుధాన్ని పరీక్షిస్తున్నప్పుడు ఒక వ్యక్తి ప్రమాదవశాత్తు తనను తాను కాల్చుకున్న వీడియోను తాలిబన్లకు సంబంధించినదిగా ఒక పోస్ట్ ద్వారా బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. అమెరికన్ గన్ ఎలా పనిచేస్తుందని పరీక్షించే సమయంలో తనను తాను కాల్చుకున్న ఒక తాలిబన్ అని పోస్ట్ ద్వారా అంటున్నారు. ఇటీవల అఫ్గానిస్తాన్ ప్రభుత్వాన్ని పడగొట్టిన తాలిబన్లు అమెరికా, ఆఫ్ఘన్ సైన్యం వదిలేసిన ఆయుధాలను స్వాధీనం చేసుకున్నట్టు కథనాలు ఉన్నాయి. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అమెరికన్ గన్‌ను పరీక్షిస్తూ తనను తాను కాల్చుకున్న ఒక తాలిబన్ యొక్క వీడియో.
ఫాక్ట్: ఈ వీడియో 2019లో పాకిస్తాన్‌లోని అబోటాబాద్‌లో జరిగిన సంఘటనది, అఫ్గానిస్తాన్ లో కాదు. ఒక వివాహ వేడుకకు ముందు తుపాకీ కాల్పుల సమయంలో ఒక వ్యక్తి అనుకోకుండా తనను తాను కాల్చుకున్నాడు. అప్పట్లో అనేక వార్తా కధనాలు ఈ సంఘటనను ప్రచురించాయి. ఈ వీడియోతో తాలిబన్లకు గాని అఫ్గానిస్తాన్‌కు గాని సంబంధంలేదు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ప్రముఖ సినీ దర్శకుడు రామ్ గోపాల్ వర్మ తన ట్విట్టర్ అకౌంట్‌లో ఇదే వీడియోను పోస్ట్ చేసారు. అతని ట్వీట్ తరువాత ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ అవుతుంది.
A Taliban guy trying to figure out how this American gun works 😳😳😳 pic.twitter.com/foNFOVyKFO
ఈ వీడియో రెండు సంవత్సరాల క్రితం నుండే ఇంటర్నెట్‌లో ఉన్నట్టు తెలుస్తుంది. సంబంధిత కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి గూగుల్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, 2019లో ప్రచురించిన పాకిస్తానీ ఆర్టికల్ ఒకటి లభించింది, అయితే ఈ ఆర్టికల్‌లో మరొక కోణం (angle) నుండి చిత్రీకరించిన అదే వీడియో ఉంది. ఈ ఆర్టికల్‌లో ‘అబొటాబాద్‌కు చె౦దిన ఒక వ్యక్తి వివాహ వేడుకకు ము౦దు కాల్పుల సమయ౦లో పొరపాటున తలపై కాల్చుకున్న తర్వాత చనిపోయాడు,’ అని తెలిపారు.
2019లో ఈ సంఘటనను గురించి కొన్ని ఇతర పాకిస్తాన్ వార్త సంస్థలు కూడా కథనాలు ప్రచురించాయి. అవి ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ వార్తా కథనాలను చూస్తే, ఆ వీడియో కనీస౦ రె౦డు స౦వత్సరాల క్రితం తీసిందని, తాలిబన్లతో గానీ, అఫ్గానిస్తాన్‌తో గానీ సంబంధం లేదని స్పష్టమవుతో౦ది.
చివరగా, 2019లో పాకిస్తాన్‌లో జరిగిన ఒక సంఘటన వీడియోను పట్టుకొని అమెరికన్ గన్‌ను పరీక్షిస్తూ తనను తాను కాల్చుకున్న ఒక తాలిబన్ అంటున్నారు.


text:
బీహార్‌కు చెందిన మౌలానా రామ భజన చేసిన పాత వీడియోని ఆఫ్ఘానిస్తాన్ ముస్లింలు రామ భజన చేస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 10, 2022
తాలిబాన్ ఆక్రమణ తరువాత ఆఫ్ఘానిస్తాన్‌లో పరిస్థితులని చూసి అక్కడి ముస్లింలు శ్రీ రాముడి భజన చేస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఆ వీడియోలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తాలిబాన్ ఆక్రమణ తరువాత ఆఫ్ఘానిస్తానులో పరిస్థితులని చూసి అక్కడి ముస్లింలు శ్రీ రాముడి భజన చేస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలో శ్రీరాముడి పాట భజన చేస్తున్నది బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన ముఫ్తీ సదున్ నజీబ్ ఖాస్మి సాహబ్. 2019 నవంబర్ నెలలో బాబ్రీ మసీదుకి సంబంధించి నిర్వహించిన ఒక కార్యక్రమంలో, ముఫ్తీ సదున్ నజీబ్ ఖాస్మి శ్రీ రాముడి గీతాన్ని ఆలపించాడు. బాబ్రీ మసీదు కోసం ఏళ్ల తరబడి పోరాటం చేసిన అక్షయ్ బ్రహ్మచారి చెప్పిన ఒక విషయాన్ని గుర్తు చేస్తూ ముఫ్తీ సదున్ నజీబ్ ఖాస్మి ఈ పాటని పాడారు. ఈ వీడియో ఆఫ్ఘానిస్తాన్ దేశానికి సంబంధించింది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోని జాగ్రత్తగా గమనిస్తే, ఈ వీడియోపై ‘BMM’ అనే వాటర్ మార్క్ కనపడుతుండటాన్ని మనం చూడవచ్చు. ఈ సమాచారం ఆధారంగా ఆ వీడియోకి మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, ‘Bgs Mushaira Media’ (BMM) అనే యూట్యూబ్ ఛానల్ ఈ వీడియోని 15 ఫిబ్రవరి 2021 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ముఫ్తీ సదున్ నజీబ్ సాహబ్ ఖాస్మి నూతన బయాన్ కార్యక్రమంలో శ్రీ రాముడి పాట ఆలపించిన దృశ్యాలని వీడియో వివరణలో తెలిపారు. ఈ వీడియోలోని 7:24 నిమిషాల దగ్గర సదున్ నజీబ్ సాహబ్ శ్రీరాముడి పాట పాడిన దృశ్యాలని మనం చూడవచ్చు.
ఈ వీడియోలోని 6:45 నిమిషాల దగ్గర ముఫ్తీ సదున్ నజీబ్ ఖాస్మి, బాబ్రీ మసీదు కోసం ఎన్నో తరాలు పోరాటం చేసిన చనిపోయిన అక్షయ్ బ్రహ్మచారి గురించి ప్రస్తావించారు. అక్షయ్ బ్రహ్మచారి ఒక సందర్భంలో, “మీరు మందిరం కోసం గొడవ పడుతున్నారు. శ్రీ రాముడి మందిరం కోసం బాబ్రీ మసీదుని కుల్చివేయాలని కోరుకుంటున్నారు. కాని, మీరు కొలుస్తున్న శ్రీ రాముడు, తన చిన్న తమ్ముడి కోసం రాజ్యాన్ని విడిచి వనవాసానికి వెళ్ళాడు. మీరు మీ ముస్లిం సోదరుల కోసం బాబ్రీ మసీదుని ఎందుకు త్యాగం చేయకూడదు. రామ మందిరం పేరుతో హింసని ఎందుకు రెచ్చగొట్టాలని ప్రయత్నిస్తున్నారు?”, అని పేర్కొన్నారని తెలుపుతూ, ముఫ్తీ సదున్ నజీబ్ సాహబ్ ఇలా శ్రీ రాముడి గీతాన్ని ఆలపించాడు. ఈ పూర్తి వీడియోని మరికొన్ని యూట్యూబ్ ఛానల్స్ కూడా షేర్ చేసాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. పూర్తి వీడియోలో కేవలం రామ భజన చేస్తున్న భాగాన్ని మాత్రమే ఎడిట్ చేసి పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోని రూపొందించారు.
ముఫ్తీ సదున్ నజీబ్ ఖాస్మి బిహార్ పుర్నియా జిల్లాకు చెందిన వాడని తెలిసింది. ఈ వీడియోకి సంబంధించిన మరింత స్పష్టత కోసం ‘ఆజ్ తక్’ ఫాక్ట్-చెకింగ్ టీం ముఫ్తీ సదున్ నజీబ్ ఖాస్మిని సంప్రదించింది. ముఫ్తీ సదున్ నజీబ్ ఖాస్మి ‘ఆజ్ తక్’ జర్నలిస్టులతో మాట్లాడుతూ, “ఈ వీడియో 30 నవంబర్ 2019 నాడు బీహార్ ఖగారియా జిల్లా ధాడి గ్రామంలో నిర్వహించిన కార్యక్రమానికి సంబంధించినది. మా కార్యక్రమాలలో సాధారణంగా ముస్లిం సమాజంతో పాటు హిందువులు కూడా పాల్గొంటారు. అందుకే, మా ఉపన్యాసాలలో ఇరు మతాలకి సందేశం ఉండే విధంగా ప్రయత్నిస్తాము. మేము గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా ఇలాంటి కార్యక్రమాలని నిర్వహిస్తున్నాము”, అని తెలిపారు. 2019 నవంబర్ నెలలో సుప్రీంకోర్టు, వివాదాస్పద స్థలంలో రామ మందిర నిర్మాణానికి అనుమతి ఇచ్చిన తరువాత, బాబ్రీ మసీదు కోల్పోవడానికి కారణాలని వివరిస్తూ  నజీబ్ ఖాస్మి ఈ కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించారు.
చివరగా, బీహార్‌కు చెందిన మౌలానా ఒక కార్యక్రమంలో రామ భజన పాడిన పాత వీడియోని ఆఫ్ఘానిస్తాన్ ముస్లింలు ఇటీవల రామ భజన చేస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 10, 2022


text:
అపానవాయువు (ఫార్ట్) వదలడం వలన మొబైల్ ఫోన్ పేలిపోయిన దృశ్యాలను ఈ వీడియో చూపించడం లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 24, 2023
ఒక వ్యక్తి అపానవాయువు (ఫార్ట్) వదలడం వలన అతని వెనుక జేబులో పెట్టుకున్న మొబైల్ ఫోన్ పేలిపోయిందంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో బాగా షేర్ అవుతోంది. కౌంటర్ దగ్గర కూర్చున్న ఒక వ్యక్తి ప్యాంటులో నుండి మంటలు చెలరేగడంతో అతను తన ప్యాంట్ విప్పి మంటలకు దూరంగా వెళ్తున్న దృశ్యాలను మనం ఈ వీడియోలో చూడవచ్చు. మానవ అపానవాయువులోని హైడ్రోజెన్ మరియు మీథేన్ వాయువులు ఒక్క స్పార్క్‌తో మంటలు చెలరేగే అంత శక్తి కలిగి ఉంటాయని ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అపానవాయువు వదలడం వలన మొబైల్ ఫోన్ పేలిపోయిన దృశ్యాలు
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో, 2020లో సౌత్ ఆఫ్రికా దేశంలోని టాంబో ఇంటర్నేషనల్ విమానాశ్రయంలో చోటుచేసుకున్న ఘటనను చూపిస్తుంది. సౌత్ ఆఫ్రికా దేశంలోని టాంబో ఇంటర్నేషనల్ విమానాశ్రయంలో ఒక వ్యక్తి, తన జేబులో పెట్టుకున్న పవర్ బ్యాంక్ పేలడంతో, ప్యాంటు విప్పి మంటలకు దూరంగా వెళ్ళి తనని తాను రక్షించుకున్న దృశ్యాలను ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. బ్యాక్టీరియా ఉత్పత్తి చేసే అపానవాయువులోని మీథేన్ మరియు హైడ్రోజన్ వాయువులు మండే గుణం కలిగి ఉంటాయనే విషయం వాస్తవం. కానీ, వీడియోలోని ప్రమాదం మానవ అపానవాయువు వలన చోటుచేసుకోలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘Independent’ వార్తా సంస్థ 09 మార్చి 2020 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. సౌత్ ఆఫ్రికా దేశంలోని టాంబో ఇంటర్నేషనల్ విమానాశ్రయంలో ఒక వ్యక్తి, తన జేబులో పెట్టుకున్న ఎలక్ట్రానిక్ పరికరం పేలడంతో, ప్యాంటు విప్పి మంటలకు దూరంగా వెళ్ళి తనని తాను రక్షించుకున్న దృశ్యాలంటూ ఈ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసింది.
టాంబో ఇంటర్నేషనల్ విమానాశ్రయంలో చోటుచేసుకున్న ఈ ఘటనకు సంబంధించి పబ్లిష్ చేసిన మారికొన్ని  న్యూస్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ల్వాండో మాషియామహ్లే అనే వ్యక్తి తన గర్ల్ ఫ్రెండ్ టికెట్ తీసుకోవడానికి వెళ్లడంతో ఆమె కోసం టికెట్ కౌంటర్ దగ్గర వేచిచూస్తుండగా, తన జేబులో పెట్టుకున్న పవర్ బ్యాంక్ పేలి మంటలు చెలరేగినట్టు ఈ వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి. ఈ ప్రమాదానికి సంబంధించి ‘News 24’ వార్తా సంస్థతో ల్వాండో మాషియామహ్లే మాట్లాడుతూ, “నా జేబులో చాలా వేడిగా అనిపించింది. కానీ, అది సాధారణంగా ఫోన్ ఉపయోగిస్తున్నప్పుడు కలిగే వేడిగా పరిగణించాను. కానీ, అది పేలుతుందని నేను అనుకోలేదు”, అని తెలిపారు.
బ్యాక్టీరియా ఉత్పత్తి చేసే అపానవాయువులోని (ఫార్ట్) మీథేన్ మరియు హైడ్రోజన్ వాయువులు మండే గుణం కలిగి ఉంటాయని పలు మెడికల్ రిసెర్చ్ సంస్థలు స్పష్టం చేశాయి. పేగులలో ఏర్పడే ఈ మంట కలిగించే వాయువుల వలన కొన్ని ప్రేగు శస్త్రచికిత్సల సమయాలలో ప్రమాదాలు చోటుచేసుకున్నాయని పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి.
చివరగా, అపానవాయువు (ఫార్ట్) వదలడం వలన మొబైల్ ఫోన్ పేలిపోయిన దృశ్యాలను ఈ వీడియో చూపించడం లేదు.


text:
రిషికేశ్‌లో గంగా ఘాట్ దగ్గర మద్యం సేవిస్తున్న కొందరు యువకులను పూజారి కొడుతున్న పాత వీడియోని కుల వివక్ష నేపథ్యంతో షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 8, 2023
ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో దిగువ కులానికి చెందిన కొందరు యువకులు గంగా నదిలో స్నానం చేసినందుకు ఒక బ్రాహ్మణ పూజారి వారిని కొడుతున్న దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. దేశంలో కుల వివక్ష ఇంకా నశించిపోలేదని, తక్కువ కులస్థులను నదిలో స్నానం చేయవద్దని, కోనేరులో స్నానం చేయవద్దని ఇప్పటికీ అగ్ర కులాలకు చెందిన వ్యక్తులు ఆదేశిస్తున్నారని ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తరప్రదేశ్‌లో దిగువ కులానికి చెందిన యువకులు గంగా నదిలో స్నానం చేసినందుకు ఒక బ్రాహ్మణ పూజారి వారిని చితకబాదిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రం రిషికేశ్‌లోని గంగా ఘాట్ దగ్గర కొందరు పర్యాటకులు మద్యం సేవించి నదిని అపవిత్రం చేస్తున్నారని ఒక పూజారి ఆగ్రహంతో ఆ పర్యాటకులని బెత్తంతో కొడుతున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. ఈ ఘటనకు కుల వివక్ష నేపథ్యం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘NMF News’ అనే న్యూస్ ఛానెల్ 17 మే 2022 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఉత్తరాఖండ్ రాష్ట్రం రిషికేశ్‌లోని గంగా ఘాట్ దగ్గర మద్యం సేవిస్తూ నదిని అపవిత్రం చేస్తున్న కొందరు యువకులను పూజారి కొడుతున్న దృశ్యాలంటూ ఈ వీడియోలో తెలిపారు.
రిషికేశ్‌లోని గంగా ఘాట్ దగ్గర కొందరు పర్యాటకులు మద్యం సేవించి నదిని అపవిత్రం చేస్తుండటంతో ఆగ్రహించిన పూజారి ఆ పర్యాటకులను బెత్తంతో చితకబాదినట్టు పలు వార్తా సంస్థలు ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తూ ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేశాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. వీడియోలో దెబ్బలు తింటున్న యువకులు తక్కువ కులానికి చెందిన వారని ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదు.ఈ ఘటనకు కుల వివక్ష నేపథ్యం లేదని పై వివరాల ఆధారంగా ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, రిషికేశ్‌లో గంగా ఘాట్ దగ్గర మద్యం సేవిస్తున్న యువకులను పూజారి కొడుతున్న పాత వీడియోని కుల వివక్ష నేపథ్యంతో షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
పాకిస్తాన్‌లో జరిగిన ఊరేగింపుకు సంబంధించిన ఒక పాత వీడియోను బెంగాల్‌లో ముస్లింల ర్యాలీ అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 14, 2022
ముహమ్మద్ ప్రవక్తపై బీజేపీ అధికార ప్రతినిధి చేసిన వ్యాఖ్యలకు నిరసనగా దేశంలోని వివిధ రాష్ట్రాలలో ముస్లింలు ప్రదర్శనలు చేస్తున్నారు. ఈ నేపథ్యంలోనే కోల్‌కతాలో ముస్లింల ర్యాలీ అంటూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ముహమ్మద్ ప్రవక్తపై అనుచిత వ్యాఖ్యల వివాదం నేపథ్యంలో కోల్‌కతాలో జరిగిన ముస్లింల ర్యాలీకు సంబంధించిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో గత సంవత్సరం జనవరిలో పాకిస్తాన్ తెహ్రీక్-ఎ-లబ్బైక్ పార్టీ చీఫ్ ఖాదీమ్ హుస్సేన్ రిజ్వీ మరణాంతరం లాహోర్‌లో జరిగిన ఒక ఊరేగింపు (చెహ్లం) కార్యక్రమానికి సంబంధించింది. అప్పట్లో ఈ కార్యక్రమానికి సంబంధించి వార్తా కథనాలు కూడా ఉన్నాయి. ఐతే ఇటీవల ముహమ్మద్ ప్రవక్తపై అనుచిత వ్యాఖ్యల వివాదం నేపథ్యంలో బెంగాల్‌లో ముస్లింలు నిరసన కార్యక్రమాలు నిర్వహించినప్పటికీ, వైరల్ అవుతున్న వీడియోతో మాత్రం కోల్‌కతాకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఇది పాకిస్తాన్‌లో జరిగిన ఊరేగింపుకు సంబంధించిన ఒక పాత వీడియో. ఈ వీడియోతో కోల్‌కతాకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు.
వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్‌ను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన ఒక యూట్యూబ్ వీడియో మాకు కనిపించింది. ఈ వీడియోను 04 జనవరి 2021న యూట్యూబ్‌లో అప్లోడ్ చేసారు. వీడియో వివరణ ప్రకారం ఈ వీడియో పాకిస్తాన్ తెహ్రీక్-ఎ-లబ్బైక్ పార్టీ చీఫ్ ఖాదీమ్ హుస్సేన్ రిజ్వీ మరణాంతరం లాహోర్‌లో జరిగిన ఒక ఊరేగింపు (చెహ్లం) కార్యక్రమానికి సంబంధించింది.
19 నవంబర్ 2020న, తెహ్రీక్-ఎ-లబ్బైక్ పాకిస్తాన్ (TLP) చీఫ్ ఖాదీమ్ హుస్సేన్ రిజ్వీ మరణించారు. సాధారణంగా  షియా ముస్లింలు ఒక వ్యక్తి మరణించిన నలబై రోజుల తరవాత చెహ్లం అనే ఒక మతపరమైన కార్యక్రమాన్ని నిర్వహిస్తారు. ఖాదీమ్ హుస్సేన్ రిజ్వీ యొక్క చెహ్లం 03 జనవరి 2021న పాకిస్తాన్‌లోని లాహోర్‌లో జరిగింది. ఈ కార్యక్రమంలో వేలాది మంది పాల్గొన్నారు. వైరల్ అవుతున్న ఈ కార్యక్రమానికి సంబంధించిందే. దీనికి సంబంధించిన వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఐతే ముహమ్మద్ ప్రవక్త వివాదం నేపథ్యంలో బెంగాల్‌లో ముస్లింలు నిరసన కార్యక్రమాలు నిర్వహించినప్పటికీ (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ), వైరల్ అవుతున్న వీడియో మాత్రం ఆ నిరసనలకు సంబంధించింది కాదు.
చివరగా, పాకిస్తాన్‌లో జరిగిన ఊరేగింపుకు సంబంధించిన ఒక పాత వీడియోను బెంగాల్‌లో ముస్లింల ర్యాలీ అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.