text:
పాకిస్థాన్‌లో భారత జెండాను అవమానించిన ఘటనకు సంబంధించిన దృశ్యాలను కేరళలో జరిగిన ఘటనగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 11, 2023
భారత జాతీయ జెండాను అవమానించే విధంగా రోడ్డుపై భారత జాతీయ జెండా పెట్టి, దానిపై నుండి వాహనాలను నడుపుకుంటూ వెళ్తున్న వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. భారత జెండాను అవమానిస్తుంటే రోడ్డు పక్కన ఉన్న జనాలు పాకిస్తాన్ జండాలు పట్టుకొని ఆనందం వ్యక్తం చేస్తున్న ఈ ఘటన కేరళలో జరిగిందంటూ షేర్ అవుతోంది. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కేరళలో భారత జెండాను రోడ్డుపై పడేసి దానిపై నుండి వాహనాలను నడుపుకుంటూ వెళ్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్(నిజం): కేరళలో ఇలాంటి సంఘటన జరిగినట్టు ఎటువంటి వార్తా కథనాలు లేవు. పైగా వీడియోను జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే ఈ ఘటన పాకిస్తాన్‌లోని కరాచీలో జరిగినట్టు తెలుస్తుంది. గూగుల్ మాప్స్ ద్వారా వెతకగా వీడియోలో కనిపిస్తున్న ప్రదేశాలు కరాచిలోని ఢిల్లీ మర్కంటైల్ సొసైటీ ప్రాంతం అని స్పష్టమవుతుంది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
కేరళలో ఇలాంటి ఘటనలు జరిగినట్టు ఎటువంటి రిపోర్ట్స్ లేవు. పైగా వీడియోను జాగ్రతగా పరిశీలించినప్పుడు ఈ ఘటన పాకిస్తాన్‌లో జరిగినట్టు మనకు ఆధారాలు కనిపిస్తాయి.
వైరల్ అవుతున్న వీడియోలో 3:38 టైమ్‌స్టాంప్ వద్ద ‘ది హునార్ ఫౌండేషన్’ అని రాసి ఉన్న తెల్లటి వ్యాన్ ప్రయాణిస్తున్నట్లు గమనించవచ్చు. దీని ఆధారంగా ‘ది హునార్ ఫౌండేషన్’ యొక్క వెబ్‌సైట్‌లో వెతకగా, అందులోని సమాచారం ప్రకారం ఈ సంస్థ కరాచీ నుండి కార్యకలాపాలు నిర్వహిస్తుంది. ఈ సంస్థ పాకిస్థాన్ యువతకు నైపుణ్యాభివృద్ధి/సాంకేతిక శిక్షణను అందిస్తుంది. అచ్చం ఇలాంటి వాహనాల ఫోటోలను కరాచీలోని ఒక ప్రింటింగ్ షాపు ఫేస్‌బుక్ పేజీలో చూడవచ్చు.
వీడియోలో 3:44 సెకన్ల వద్ద పసుపు రంగు నంబర్ ప్లేట్‌పై ‘BFK-625’ అని వ్రాసి ఉన్న కారుని గమనించవచ్చు. గూగుల్‌లో వెతకగా ఇలాంటి నంబర్ ప్లేట్‌లు పాకిస్తాన్‌లోని కరాచీ రాజధాని అయిన సింధ్ ప్రావిన్స్‌లో వినియోగిస్తారని తెలిసింది. వైరల్ వీడియోలో ఉన్నటువంటి వాహన నంబర్ ప్లేట్ల చిత్రాలను ప్రచురించిన వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవవచ్చు.
వీడియో ప్రారంభంలో ‘సనమ్’ అనే పేరుతో ఒక షాప్ కనిపిస్తుంది. దీని ఆధారంగా గూగుల్‌లో వెతకగా కరాచీలోని ‘సనమ్’  పెరుతో ఉన్న బోటిక్ లొకేషన్ తెలిపే రెండు వెబ్‌సైట్స్ మాకు కనిపించాయి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). ఈ వెబ్‌సైట్స్‌లో ‘సనమ్’ లోగో వీడియోలో మనకు కనిపిస్తున్న లోగో ఒకేలా ఉండడం గమనించవచ్చు.
పైన తెలిపిన వెబ్‌సైట్‌ల ప్రకారం ఈ స్టోర్ కరాచీలోని తారిఖ్ రోడ్, ఢిల్లీ మర్కంటైల్ సొసైటీలో ఉంది. దీని ఆధారంగా గూగుల్ మ్యాప్‌లో వెతకగా కరాచీలో అదే పేరుతో ఒక షాప్ కనిపించింది. గూగుల్ స్ట్రీట్ వ్యూ ద్వారా పరిశీలిస్తే ఈ షాప్ చుపక్కల ప్రాంతం వైరల్ వీడియోలో కనిపించే ప్రాంతాన్ని పోలినట్టు ఉంది. వీటన్నిటిబట్టి వైరల్ వీడియోలోని ఘటన పాకిస్తాన్‌లో జరిగిందని, కేరళలో కాదని స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, పాకిస్థాన్‌లో భారత జెండాను అవమానించిన ఘటనకు సంబంధించిన దృశ్యాలను కేరళలో జరిగిన ఘటనగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
రణబీర్ కపూర్ ఫోన్‌ని విసిరేసే ఈ దృశ్యాలు ఒక వాణిజ్య ప్రకటన షూటింగ్‌లోభాగంగా చిత్రీకరించినవి - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 31, 2023
అభిమాని ఫోన్‌ని విసిరేసిన రణబీర్ కపూర్ అంటూ ఒక వీడియోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ వీడియోలో సేల్ఫీ కోసం ప్రయత్నించిన ఒక అభిమాని ఫోన్‌ని రణబీర్ కపూర్ విసిరేసిన దృశ్యాలు చూడొచ్చు. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: సేల్ఫీ కోసం ప్రయత్నించిన ఒక అభిమాని ఫోన్‌ని రణబీర్ కపూర్ విసిరేసిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్(నిజం): రణబీర్ కపూర్ ఒక అభిమాని ఫోన్‌ను విసిరేసిన ఈ దృశ్యాలు నిజంగా జరిగిన సంఘటనకు సంబంధించినవి కావు. ఇవి ఒక వాణిజ్య ప్రకటన షూటింగ్‌లో భాగంగా చిత్రీకరించినవి. OPPO సంస్థ తన కొత్త ఫోన్ (OPPO RENO 8T) ప్రచారంలో భాగంగా ఈ ప్రకటనను రూపొందించారు. ఈ ప్రకటనకు సంబంధించిన పూర్తి వీడియోలో ఫోన్ విసిరేసిన తరవాత ఆ అభిమానికి రణబీర్ కపూర్ కొత్త OPPO RENO 8T ఫోన్ అందిస్తాడు. ఐతే కేవలం ఈ ప్రకటనలోని మొదటి భాగం వైరల్ అవడంతో అందరూ ఇది నిజంగా జరిగిన ఘటన అనుకున్నారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
వైరల్ అవుతున్న వీడియోలో రణబీర్ కపూర్ ఒక అభిమాని ఫోన్‌ను విసిరేస్తుండడం చూడొచ్చు. ఐతే ఈ ఘటన నిజంగా జరిగింది కాదు. ఈ దృశ్యాలు ఒక వాణిజ్య ప్రకటన షూటింగ్‌లో భాగంగా చిత్రీకరించినవి. పైగా వైరల్ అయ్యింది ఈ ప్రకటనలోని కొంత భాగం మాత్రమే.
వైరల్ అవుతున్న వీడియోకు సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం వెతకగా, OPPO సంస్థ తమ కొత్త మొబైల్ విడుదలకు సంబంధించి రూపొందించిన ఒక ప్రకటనలో భాగంగా ఈ దృశ్యాలను చిత్రీకరించినట్టు తెలిసింది. తమ అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్‌లో OPPO, ఈ ప్రకటనకు సంబంధించి మిగతా భాగాన్ని షేర్ చేసింది.
Just in case you’ve missed it, #RanbirKapoor hands a fan an upgrade of a lifetime with the new #OPPOReno8T 😉🔥
The new OPPO RENO 8T strikes the perfect balance between immersive visuals & a relaxed grip for an all-round premium experience ⚡
Releasing Feb 3rd.#AStepAbove pic.twitter.com/8PBUZpZgrt
ఈ వీడియోలో రణబీర్ కపూర్ అభిమాని ఫోన్ విసిరేసిన తరవాత ఒక కొత్త ఫోన్ (OPPO RENO 8T) అతనికి ఇస్తాడు. దీన్నిబట్టి ఈ దృశ్యాలు ఒక ప్రకటన షూటింగ్‌లో భాగంగా చిత్రీకరించినట్టు స్పష్టమవుతుంది.
ప్రకటనలో రణబీర్ కపూర్ అభిమానిగా నటించిన నైనేష్ కరంచందనీ, తన ఇన్‌స్టాగ్రామ్ అకౌంట్‌లో మిగతా భాగాన్ని షేర్ చేసాడు. రణబీర్ కపూర్ తన ఫోన్ విసిరేయలేదని, ఇది ఒక వాణిజ్య ప్రకటన అని తను స్పష్టం చేసాడు. ఐతే కేవలం ఈ ప్రకటనలోని మొదటి భాగం వైరల్ అవడంతో అందరూ ఇది నిజంగా జరిగిన ఘటన అనుకున్నారు.
చివరగా, రణబీర్ కపూర్ ఫోన్‌ని విసిరేసే ఈ దృశ్యాలు ఒక వాణిజ్య ప్రకటన షూటింగ్‌లో భాగంగా చిత్రీకరించినవి.

source: news-factly

created: January 31, 2023

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
గుడిలో క్రైస్తవ ప్రార్థనలు నిర్వహించిన ఈ ఘటన జరిగింది హన్మకొండలోని వేయి స్తంభాల గుడిలో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 11, 2023
వరంగల్ వేయి స్తంభాల గుడి మండపంలో క్రైస్తవమత ప్రార్థనలు అంటూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. వీడియోలో కొందరు క్రైస్తవ ప్రార్థనలు చేయడం కనిపిస్తుంది. ఈ కథనం ద్వారా దీనికి సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వరంగల్ వేయి స్తంభాల గుడి మండపంలో క్రైస్తవమత ప్రార్థనలు చేస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ ఘటన జరిగింది ఖిలా వరంగల్‌లోని ఒక పురాతన ఆలయ ప్రాంగణంలో, హన్మకొండలోని వేయి స్తంభాల గుడిలో కాదు. ఈస్టర్ సందర్భంగా కొందరు ఏకశిల చిల్డ్రన్స్ పార్క్‌లోని ఒక ప్రాచీన ఆలయంలో క్రైస్తవ మత ప్రార్ధనలు నిర్వహించారు. ఐతే ఈ ప్రార్ధనలను వీహెచ్‌పీ సభ్యలు అడ్డుకోగా, పోలీసులు నిర్వాహకులపై కేసు నమోదు చేసారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
వీడియోలో కనిపిస్తున్నట్టు కొందరు భక్తులు గుడి ప్రాంగణంలో క్రైస్తవమత ప్రార్థనలు జరిపిన మాట నిజమైనప్పటికీ, ఈ ఘటన జరిగింది హన్మకొండలోని వేయి స్తంభాల గుడిలో కాదు.
వైరల్ వీడియోకు సంబంధించిన సమాచారం కోసం ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, ఈ ఘటనను రిపోర్ట్ చేసిన వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనంలో చెప్తున్న దాని ప్రకారం ఖిలా వరంగల్‌లోని ఏకశిల చిల్డ్రన్స్ పార్క్‌లోని కాకతీయ కాలం నాటి పురాతన ఆలయ ప్రాంగణంలో కొంత మంది క్రైస్తవులు ఈస్టర్ సందర్భంగా ప్రార్ధనలు నిర్వహించారు.
ఐతే ఈ విషయం తెలిసిన వీహెచ్‌పీ సభ్యలు పోలీసులతో కలిసి వీటిని అడ్డుకున్నారు. కాగా దేవాలయం ప్రార్ధనలు చేసినందుకు పాస్టర్ మరియు మరి కొంతమందిపై కేసు నమోదు చేసినట్టు మిల్స్ కాలనీ  పోలీసులు తెలిపారు.
ఇదే విషయం మీద వరంగల్ పోలీస్ కమీషనర్ ట్వీట్ కూడా చేసారు.
The above incident took place at Fort Warangal &NOT at Thousand Pillars temple. A Criminal case was registered vide https://t.co/Cr1JzJnw02.246/2023 at MillsColony PS.
The culprits are being arrested & Stringent action would be taken against those disturbing the Communal Harmony.
వైరల్ అవుతున్న వీడియోను రిపోర్ట్ చేసిన మరొక వార్తా కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ కథనం కూడా ఈ సంఘటన ఖిలా వరంగల్‌లోని ఒక ప్రాచీన గుడిలో జరిగిందని రిపోర్ట్ చేసింది. ఖిలా వరంగల్, ఏకశిలా పార్క్‌లోని శంభుని గుడి ప్రాంగణంలో ఈస్టర్ సందర్భంగా క్రైస్తవ మత ప్రార్ధనలు నిర్వహించడంతో వారిని వీహెచ్‌పీ సభ్యలు అడ్డుకున్నారని ఈ కథనం రిపోర్ట్ చేసింది.
చివరగా, గుడిలో క్రైస్తవ ప్రార్థనలు నిర్వహించిన ఈ ఘటన జరిగింది హన్మకొండలోని వేయి స్తంభాలలో గుడిలో కాదు.


text:
ఫోటోలో ముస్లిం వ్యక్తి సాగనంపుతున్న అమ్మాయిలు ఆనాధలు కాదు, వాళ్ళని తను దత్తత తీసుకోలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 1, 2020
అనాధలుగా ఉన్న ఇద్దరు ఆడపిల్లల్ని దత్తత తీసుకుని విద్యాబుద్ధులు నేర్పించి ఇద్దరికి హిందూ సంప్రదాయం ప్రకారం పెండ్లి చేసి పంపిస్తున్న ముస్లిం మతానికి చెందిన పఠాన్ బాబు, అని షేర్ చేస్తున్న ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ముస్లిం మతానికి చెందిన ఒక వ్యక్తి హిందూ సాంప్రదాయం ప్రకారం పెళ్లి చేసుకున్న ఇద్దరు అమ్మాయిలని సాగనంపుతున్న ఫోటోలు ఈ పోస్టులో మనం చూడవచ్చు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అనాధలుగా ఉన్న ఇద్దరు ఆడపిల్లల్ని దత్తత తీసుకుని హిందూ సాంప్రదాయం ప్రకారం పెండ్లి చేసి పంపించిన ముస్లిం మతానికి చెందిన పఠాన్ బాబు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలో కనిపిస్తున్న ఆ ఇద్దరు అమ్మాయిలు అనాధలు కాదు. ఆ ఇద్దరు అమ్మాయిల తల్లి అయిన సవితా భుసారి, తన ఎదురింట్లో ఉన్న పఠాన్ బాబుని తన సోదరుడిగా భావించి ప్రతి సంవత్సరం రాకీ కడుతూ వచ్చింది. ఆ అనుబంధంతో పఠాన్ బాబు, సవిత  భుసారి ఇద్దరి అమ్మాయిల పెళ్ళిల్లకి మేనమామలా వ్యవహరించారని విశ్లేషణలో తెలిసింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న ఈ క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, అవే ఫోటోలని షేర్ చేస్తూ ‘Maharashtra Times’ న్యూస్ వెబ్సైటు వారు ‘22 ఆగష్టు 2020’ నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఒక ఆర్టికల్ దొరికింది.  పఠాన్ బాబు అనే ముస్లిం మతానికి చెందిన వ్యక్తి, తన ఎదురింట్లో నివాసం ఉంటున్న సవితా భుసారి పిల్లల పెళ్ళికి మేనమామలా వ్యవహరించి అన్ని కార్యక్రమాలు చుసుకున్నట్టు ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. ఈ ఘటన మహారాష్ట్ర లోని అహ్మద్ నగరంలో చోటు చేసుకుందని అందులో తెలిపారు. సవితా భుసారి తన ఎదురింట్లో నివాసముంటున్న పఠాన్ బాబుని సొంత సోదరుడిగా భావించి ప్రతి సంవత్సరం రాఖి కడుతూ వచ్చింది అని, ఆ అనుబంధంతోనే పఠాన్ బాబు సవిత భుసారి ఇద్దరి కుమార్తలైన గౌరీ మరియు సావేరి పెళ్లిల్లకి మేనమామలా వ్యవహరించారని ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. తన భర్త కుటుంబాన్ని విడిచివెళ్ళినప్పటికీ, సవితా భుసారి తన ఇద్దరి కుతుర్లని ఎంతో కష్టపడి చదివించింది అని, దీనికి తన సోదరుడుగా భావించే పఠాన్ బాబు సాయం అందించాడని అందులో తెలిపారు.
ఇదే విషయాన్నీ తెలుపుతూ సమీర్ గైక్వాడ్ అనే కాలమ్నిస్ట్ తన ఫేస్బుక్ పేజి లో తెలిపారు. ఆ పోస్టుని మనం ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, ఫోటోలో ముస్లిం వ్యక్తి సాగనంపుతున్న ఇద్దరు అమ్మాయిలు అనాధలని షేర్ చేస్తున్న ఈ పోస్ట్ తప్పు.

created: September 1, 2020


text:
ఈ 128 అడుగుల గణేష్ విగ్రహం ఉన్నది థాయిలాండ్‌లో, ఇండోనేషియాలో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 9, 2023
ముస్లిం దేశం అయిన ఇండోనేషియాలో ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తైన (128 అడుగుల) శ్రీ గణేష్ విగ్రహం ఉందంటూ ఒక భారీ గణేష్ విగ్రహం వీడియో షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకు సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇండోనేషియాలో ఉన్న ప్రపంచంలోనే అత్యంత ఎత్తైన (128 అడుగుల) శ్రీ గణేష్ విగ్రహ వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియోలోని గణేష్ విగ్రహం ఉన్నది థాయ్‌లాండ్‌లోని చాచోంగ్‌సావోలోని ఖ్లాంగ్ ఖుయాన్ గణేష్ ఇంటర్నేషనల్ పార్క్ లో, ఇండోనేషియాలో కాదు. ఇండోనేషియాలో కూడా వినాయకుడి విగ్రహలు ఉన్నాయి. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
వైరల్ వీడియోలో ఉన్నది ప్రపంచంలోనే ఎత్తైన గణేష్ విగ్రహాం అన్నది నిజమే అయినప్పటికీ ఈ విగ్రహం ఉన్నది థాయిలాండ్‌లో, పోస్టులో చెప్తున్నట్టు ముస్లిం దేశమైన ఇండోనేషియాలో కాదు.
ఈ విగ్రహనికి సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం గూగుల్‌లో వెతకగా స్టాక్ ఇమేజ్ వెబ్‌సైట్‌లలో ఈ విగ్రహం ఫోటోలు మాకు కనిపించాయి (ఇక్కడ & ఇక్కడ). ఈ వెబ్‌సైట్‌లలో ఈ విగ్రహం థాయ్‌లాండ్‌లోని చాచోంగ్‌సావోలోని ఖ్లాంగ్ ఖుయాన్ గణేష్ ఇంటర్నేషనల్ పార్క్ లో ఉన్నట్టు పేర్కొన్నారు.
థాయిలాండ్ పర్యాటక వెబ్‌సైట్‌లో ఈ విగ్రహనికి సంబంధించిన సమాచారాన్ని చూడొచ్చు. ఈ సమాచారం ప్రకారం ఈ విగ్రహం ఎత్తు 39 మీటర్లు (సుమారు 128 అడుగులు), దీని నిర్మాణం 2009లో మొదలైంది.
వీటన్నిటిబట్టి వైరల్ వీడియో ఉన్న విగ్రహం థాయిలాండ్‌లో ఉన్న విషయం స్పష్టమవుతుంది. ఇకపోతే ఇండోనేషియాలో కూడా వినాయకుడికి ప్రాముఖ్యత ఉంది. ఇండోనేషియా కరెన్సీపై కూడా ఒకప్పుడు వినాయకుడి బొమ్మని ముద్రించారు. ఈ ఆర్టికల్ ప్రకారం ఇండోనేషియాలో 700 ఏళ్ళ నాటి వినాయకుడి విగ్రహం కూడా ఉంది. ఐతే వైరల్ పోస్టులో ఉన్న విగ్రహనికి ఇండోనేషియాతో ఎటువంటి సంబంధం లేదు.
చివరగా, ఈ 128 అడుగుల గణేష్ విగ్రహం ఉన్నది థాయిలాండ్‌లో, ఇండోనేషియాలో కాదు.


text:
‘వందేమాతరం’ పేరుతో ఉన్న 1931 నాటి ఈ ఉర్దూ పత్రికను కేవలం ముస్లిం యజమాని, సిబ్బంది నడిపారని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 9, 2022
కేవలం ముస్లిం యజమాని, ముస్లిం సిబ్బంది మాత్రమే నడిపిన ‘వందేమాతరం’ పేరుతో ఉన్న 1931 నాటి ఉర్దూ పత్రిక ఫోటో అంటూ ఒక పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కేవలం ముస్లిం యజమాని, ముస్లిం సిబ్బంది మాత్రమే నడిపిన ‘వందేమాతరం’ పేరుతో ఉన్న 1931 నాటి ఉర్దూ పత్రిక ఫోటో.
ఫాక్ట్: ‘వందేమాతరం’ పేరుతో ఉన్న 1931 నాటి ఉర్దూ పత్రిక యొక్క సంపాదకుడి (ఎడిటర్) పేరు కరంచంద్ శుక్లా. ముగ్గురు సహచరుల (అసోసియేట్స్) పేర్లు కుమారి లజ్యవతి, రాంప్రషాద్ బి. ఎ. మరియు లాలా ఫిరోజ్ చంద్. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఈ ఫోటోను గూగుల్ లెన్స్ ఉపయోగించి అనువదించడానికి ప్రయత్నించాము, అయితే ఆ పత్రికపై కేవలం ముస్లిం యజమాని, ముస్లిం సిబ్భంది ఉన్నట్టుగా ఆధారాలు దొరకలేదు. గూగుల్ లెన్స్ ద్వారా మాకు కుమారి అనే పేరు ఉన్నట్టు తెలిసింది, కానీ, ఆ పేరు ఎందుకు మాస్ట్ హెడ్ దేగ్గర్లో ఉందో స్పష్టంగా తెలియలేదు. మాములుగా పత్రికకు సంబంధించిన వారి పేర్లు మాత్రమే అక్కడ ఉంచుతారు.
‘వందేమాతరం’ పేరుతో ఉన్న 1931 నాటి ఉర్దూ పత్రిక గురించి గూగుల్లో వెతకగా, ఈ పత్రికను లాలా లజపత్ రాయ్ లాహోర్ లో స్థాపించినట్టు కొన్ని వెబ్సైటుల్లో పేర్కొన్నారు (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే ఫోటో జర్నలిస్ట్ రాహుల్ దేవ్ యొక్క ట్విట్టర్ అకౌంట్‌లో లభించింది. తను చేసిన ట్వీట్‌లో, “(ఈ పత్రిక) ముద్రించిన సంపాదకుడి (ఎడిటర్) పేరు కరంచంద్ శుక్లా. ముగ్గురు సహచరుల (అసోసియేట్స్) పేర్లు మాస్ట్ హెడ్ యొక్క కుడివైపున ముద్రించబడ్డాయి – కుమారి లజ్యవతి, రాంప్రషాద్ బి. ఎ. మరియు లాలా ఫిరోజ్ చంద్. ఆ రోజుల్లో (అంటే స్వతంత్రం ముందు) ఉర్దూ ముస్లిముల భాష మాత్రమే కాదు. అందువల్ల ఉర్దూ వార్తాపత్రికలను ముస్లింలు మాత్రమే ముద్రించారని భ్రమ (పడొద్దు).”
@qwnaqvi संपादक का जो नाम छपा है, वह करमचन्द शुक्ल है। मास्टहेड के दाएँ तीन सहयोगियों के नाम छपे हैं-कुमारी लज्यावती, रामप्रशाद बी. ए. और लाला फ़िरोज़चन्द। यह जिस ज़माने की बात है, तब उर्दू केवल मुसलमानों की भाषा नहीं थी। इसलिए यह भ्रम है कि उर्दू अख़बार सिर्फ़ मुसलमान छापते थे। pic.twitter.com/tuOhb3j3CL
‘వందేమాతరం’ ఉర్దూ పత్రిక గురించి గవర్నమెంట్ ఆర్కైవ్స్‌లో వెతకగా, లాలా లజపత్ రాయ్ 1920లో ఈ పత్రికను స్థాపించినట్టు పేర్కొన్న పీఐబీ కథనం లభించింది. అమృత్ మహోత్సవ్ వైబ్సైటులో కూడా ఈ విషయం గురించి పేర్కొన్నారు.
కొంత మంది ముస్లింలు వందేమాతరం మేము పాడమని, మా మత విశ్వాసాలకు అది వ్యతిరేకమని ఎప్పటినించో అంటున్నట్టు తెలుస్తుంది. 2013లో పార్లమెంట్లో వందేమాతరం పాడుతుండగా ఒక మధ్యప్రదేశ్ కు సంబంధించిన సభ్యుడు లేచి వెళ్ళిపోయాడు, దీన్ని అప్పటి స్పీకర్ మీరాకుమార్ తీవ్రంగా ఖండించారు.
చివరగా, ‘వందేమాతరం’ పేరుతో ఉన్న 1931 నాటి ఈ ఉర్దూ పత్రికను కేవలం ముస్లిం యజమాని, ముస్లిం సిబ్బంది మాత్రమే నడిపారని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 9, 2022


text:
2013లో ప్రచురించిన ఈ వార్తా కథనం కరోనా వైరస్ రకాలలో ఒకటైన MERS-CoV వ్యాప్తి గురించి, కోవిడ్-19 గురుంచి కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 19, 2022
కరోనా వైరస్ వ్యాప్తి గురించి తెలుపుతూ 2013లో ఈనాడు వార్తా పత్రికలో ప్రచురించిన కథనం, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. “సార్స్ తరహా లక్షణాలతో వేధిస్తున్న కొత్త రకం వైరస్. నోవెల్ కరోనా వైరస్ (ఎన్‌సివోవి)కు తాజాగా బ్రిటన్ దేశంలో ఒకరు బలయ్యారు. గతేడాది మధ్య తూర్పు ప్రాంతంలో బయటపడిన ఈ కొత్త రకం వైరస్ బారినపడిన పన్నెండు మందిలో మరణించిన వారి సంఖ్య అరుకు చేరింది. ఈ వైరస్‌తో  ఇప్పటికైతే సాధారణ ప్రజానికానికి, మనుషల నుంచి మనుషులకి సోకే ముప్పు తక్కువగానే ఉన్నట్లు భావిస్తున్నారు. ఈ వైరస్ ఎక్కడి నుంచి వస్తుందనేది శాస్త్రవేత్తలు నిక్కచ్చిగా తేల్చలేక పోతున్నారు”, అని ఈ వార్తా కథనంలో రిపోర్ట్ చేసారు. 2013లోనే ఉన్న కరోనా హఠాత్తుగా ఇంత విజృంభించటానికి కారణం ఏమై ఉండవచ్చని ప్రశ్నిస్తూ సోషల్ మీడియాలో ఈ పోస్టుని షేర్ చేసారు. ఆ పోస్టులో తెలుపుతున్న సమాచారంలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కరోనా వైరస్ వ్యాప్తిని వివరిస్తూ 2013లో ఈనాడు వార్తా సంస్థ ప్రచురించిన కథనం యొక్క ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): కరోనా వైరస్ అనేది సాధారణ జలుబు నుండి సివియర్ అక్యూట్ రెస్పిరేటరీ సిండ్రోమ్ (SARS) వ్యాధులకు కారణమయ్యే వైరసుల యొక్క పెద్ద కుటుంబం. 2019లో చైనాలో  వెలుగులోకి వచ్చిన SAR-CoV-2 వైరస్ దశాబ్దాల క్రితమే గుర్తించిన నోవెల్ కరోనా వైరస్ కుటుంబం నుంచి పుట్టుకొచ్చిన ఒక కొత్త రకమైన వైరస్ అని శాస్త్రవేత్తలు నిర్ధారించారు. 2020 ఫిబ్రవరి నెలలో ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) ఈ కొత్త రకం వైరస్‌కు అధికారికంగా కోవిడ్-19 అనే పేరు పెట్టింది. 2013లో ఈనాడు వార్తా పత్రికలో ప్రచురించిన కథనం, 2012లో మధ్య తూర్పు దేశాలలో గుర్తించిన మిడిల్ ఈస్ట్ రెస్పిరేటరీ సిండ్రోమ్ కరోనా వైరస్ (MERS-CoV) వ్యాప్తి గురించి రిపోర్ట్ చేసింది. MERS కూడా కరోనా వైరస్ కుటుంబానికి చెందిన మరొక రకమైన వైరస్. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వార్త కథనం కేవలం కరోనా వైరస్ గురించి ప్రస్తావించింది. ఈ కథనంలోని ఒక వాక్యంలో, “ప్రస్తుతం కలవరానికి గురి చేస్తున్న నోవెల్ కరోనా వైరస్ (ఎన్‌సివోవి) సాధారణంగా జలుబు, సార్స్, తీవ్ర స్థాయి శ్వాసకోశ రుగ్మతులకు కారణమయ్యే వైరస్ కుటుంబానికి చెందినదే”, అని తెలిపారు. కరోనా వైరస్ అనేది దశాబ్దాల క్రితం గుర్తించబడిన ఒక వైరస్ కుటుంబం. సహజ జలుబు నుండి తీవ్ర ఉపిరిత్తిత్తుల సమస్యలు, సార్స్ వ్యాధులకు కారణమయ్యే  వైరసుని కరోనావైరస్‌గా నిర్ధారిస్తారు. 2019లో చైనాలో వెలుగులోకి వచ్చిన SAR-CoV-2 వైరస్ కూడా నోవెల్ కరోనా వైరస్ కుటుంబం నుంచి పుట్టుకొచ్చిన మరొక రకమైన వైరస్ అని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) వారు తమ వెబ్సైటులో స్పష్టంగా తెలిపారు. 2020 ఫిబ్రవరి నెలలో ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) ఈ కొత్త రకం వైరస్‌కు అధికారికంగా కోవిడ్-19 అనే పేరు పెట్టింది.
ఈ వార్తా కథనంలో తెలిపిన సమాచారం కోసం గుగూల్‌లో కీ పదాలు ఉపయోగించి వెతికితే, ఇదే విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ ‘బీబీసీ’ 2013 ఫిబ్రవరి నెలలో పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. సార్స్ వంటి కొత్త రకమైన ఉపిరిత్తిత్తుల జబ్బుతో యూకే దేశంలో ఒక వ్యక్తి చనిపోయినట్టు ఈ ఆర్టికల్ రిపోర్ట్ చేసింది. ఈ వైరస్ సోకిన 12 మందిలో ఆరుగురు చనిపోయిన్నట్టు బీబీసీ ఆర్టికల్‌లో కూడా తెలిపారు. అయితే, ఈనాడు వార్తా కథనం మరియు ఈ ‘బీబీసీ’ ఆర్టికల్ రిపోర్ట్ చేస్తున్నది 2012లో మధ్య తూర్పు దేశాలలో గుర్తించిన మిడిల్ ఈస్ట్ రెస్పిరేటరీ సిండ్రోమ్ కరోనా వైరస్(MERS-CoV) గురించని తెలిసింది.
మిడిల్ ఈస్ట్ రెస్పిరేటరీ సిండ్రోమ్ కరోనా వైరస్ (MERS-CoV) గురించి స్పష్టమైన సమాచారాన్ని WHO సంస్థ తమ వెబ్సైటులో తెలిపింది. MERS-CoV అనేది నోవెల్ కరోనా వైరస్ కుటుంబానికి చెందిన ఒక రకమైన వైరస్ అని, ఈ కొత్త కరోనా వైరస్ రకాన్ని మొట్టమొదట 2012లో సౌదీఅరేబియా దేశంలో గుర్తించినట్టు తెలిపారు. కరోనా వైరస్ అనేది సాధారణ జలుబు నుండి సివియర్ అక్యూట్ రెస్పిరేటరీ సిండ్రోమ్ (SARS) వ్యాధులకు కారణమయ్యే వైరస్ల యొక్క పెద్ద కుటుంబమని WHO స్పష్టం చేసింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వార్తా కథనం, 2012లో మధ్య తూర్పు దేశాలలో వ్యాప్తి చెందిన MERS-Cov వైరస్ గురించి రిపోర్ట్ చేస్తుందని, 2019లో వెలుగులోకి వచ్చిన కోవిడ్-19 వైరస్ గురించి తెలపట్లేదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఇదివరకు, 2020కు ముందు కరోనా వైరస్ వ్యాప్తిని అంచనా వేస్తూ పబ్లిష్ చేసిన పుస్తకాలు,  వీడియో క్లిప్పులని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసినప్పుడు, ఫ్యాక్ట్‌లీ దానికి సంబంధించి ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసింది. ఆ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, 2013లో ప్రచురించిన ఈ వార్తా కథనం కరోనా వైరస్ రకాలలో ఒకటైన మిడిల్ ఈస్ట్ రెస్పిరేటరీ సిండ్రోమ్ (MERS-CoV) వ్యాప్తి గురించి, కోవిడ్-19 వైరస్ గురంచి కాదు.

created: January 19, 2022


text:
2018 ఘటనకు సంబంధించిన ఈ వీడియోలో కపిల్ మిశ్రాతో ఘర్షణకు దిగింది AAP కార్యకర్తలు, బీజేపీ కార్యకర్తలు కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 11, 2021
ఢిల్లీ బీజేపీ నాయకుడు కపిల్ మిశ్రాను తన సొంత పార్టీ నాయకులే వేదిక పై నుంచి నెట్టేస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఢిల్లీ బీజేపీ నాయకుడు కపిల్ మిశ్రాను తన సొంత పార్టీ నాయకులే వేదిక పై నుంచి నెట్టేస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో, 2018లో కపిల్ మిశ్రా బీజేపీలో చేరకముందు జరిగిన ఒక ఘర్షణ దృశ్యాలని చూపిస్తుంది. తూర్పు ఢిల్లీలో జరిగిన ఒక కమ్యూనిటీ సెంటర్ ప్రారంభోత్సవ కార్యక్రమంలో, లోకల్ ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ (AAP) మునిసిపల్ కౌన్సిలర్ బంధువుకు, అప్పటికే AAP రెబెల్‌గా మారిన కపిల్ మిశ్రాకు ఘర్షణ చోటుచేసుకుంది. ఈ ఘర్షణలో భాగంగానే AAP కౌన్సిలర్ బంధువు, కపిల్ మిశ్రాను వేదిక పై నుంచి నేట్టేసారు. ఈ వీడియోలో కపిల్ మిశ్రాను తోసివేసింది బీజేపీ కార్యకర్తలు కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘Rajmangal Times’ న్యూస్ సంస్థ 29 నవంబర్ 2018 నాడు తమ ఫేస్బుక్ పేజీలో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. తూర్పు ఢిల్లీలోని ఖజురి ప్రాంతంలో జరిగిన ఒక సమావేశంలో ఆమ్ ఆద్మీ పార్టీ (AAP) మాజీ మంత్రి కపిల్ మిశ్రాకు AAP కార్యకర్తల మధ్య చోటు చేసుకున్న ఘర్షణ యొక్క దృశ్యాలని ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు.
ఈ ఘర్షణకు సంబంధించిన మరొక వీడియోని ‘Dilli Tak’ న్యూస్ ఛానల్ 29 నవంబర్ 2018 నాడు తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పబ్లిష్ చేసింది. తూర్పు ఢిల్లీ ప్రాంతంలోని శ్రీరామ్ కాలనీలో జరిగిన ఒక కమ్యూనిటీ సెంటర్ ప్రారంభోత్సవ కార్యక్రమంలో లోకల్ AAP మునిసిపల్ కౌన్సిలర్ బంధువు అయిన హాజీ బళ్ళుకు, కపిల్ మిశ్రాకు మధ్య ఘర్షణ చోటుచేసుకున్నట్టు ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు. ఈ ఘర్షణలలో భాగంగానే హాజీ బళ్ళు మద్దతుదారులు కపిల్ మిశ్రాను వేదిక పై నుండి తోసివేయడానికి ప్రయత్నించినట్టు ఈ వీడియోలో రిపోర్ట్ చేసారు.  ఈ ఘర్షణకు సంబంధించి కపిల్ మిశ్రా పెట్టిన ఫేస్బుక్ పోస్టుని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఈ ఘర్షణకు సంబంధించిన వివరాలను రిపోర్ట్ చేస్తూ నవంబర్ 2018లో పబ్లిష్ అయిన న్యూస్ అర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ఘర్షణ చోటుచేసుకుంది 2018లో. కానీ, కపిల్ మిశ్రా బీజేపీలో చేరింది 2019 ఆగష్టు నెలలో. దీన్ని బట్టి, వీడియోలో కనిపిస్తున్న ఘటన కపిల్ మిశ్రా బీజేపీలో చేరక ముందు జరిగినదని, ఈ వీడియోలో కపిల్ మిశ్రాను తోసివేసింది బీజేపీ కార్యకర్తలు కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, 2018లో కపిల్ మిశ్రాకు AAP కార్యకర్తల మధ్య జరిగిన ఘర్షణ వీడియోని బీజేపీ కార్యకర్తలు కపిల్ మిశ్రాను వేదిక పై నుండి తోసివేస్తున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఇది అయోధ్యలో నిర్మించబోయే రామ మందిరం యొక్క ప్రతిపాదిత డిజైన్ కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 24, 2020
‘అయోధ్యలో నిర్మించబోయే రామ మందిరం యొక్క ప్రతిపాదిత నిర్మాణ దృశ్యం’ అని చెప్తూ, ఒక బిల్డింగ్ యొక్క 3D -విజువలైజేషన్ ఫోటోని సోషల్ మీడియా లో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
అయోధ్యలో నిర్మించబోయే రామ మందిరం యొక్క ప్రతిపాదిత డిజైన్.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ లోని 3D-విజువలైజేషన్ ఫోటో ఇస్కాన్ ప్రధాన కార్యాలయం శ్రీ ధామ్ మాయాపూర్ (పశ్చిమ బెంగాల్) లోని ‘టెంపుల్ ఆఫ్ ది వేదిక్ ప్లానిటోరియం’ భవనానికి సంబంధించినది. అంతేకాదు, బిమలేంద్ర మోహన్ ప్రతాప్ మిశ్ర (శ్రీ రామ్ జన్మభూమి తీర్థ క్షేత్ర ట్రస్ట్ సభ్యుడు) కూడా అది ఒక ఫేక్ మెసేజ్ అని FACTLY కి తెలిపారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే ఫోటో ‘ఇస్కాన్ న్యూస్’ వెబ్సైటులో దొరుకుతుంది. ఫోటోలోని 3డి-విజువలైజేషన్ ఇస్కాన్ ప్రధాన కార్యాలయం శ్రీ ధామ్ మాయాపూర్ (పశ్చిమ బెంగాల్) లోని ‘టెంపుల్ ఆఫ్ ది వేదిక్ ప్లానిటోరియం’ భవనానికి సంబంధించినదని ఆ వెబ్సైటులో చదవొచ్చు.
ఆ భవనానికి సంబంధించిన విజువలైజేషన్ వీడియోని ‘Temple of the Vedic Planetarium – TOVP’ యూట్యూబ్ ఛానల్ లో చూడవొచ్చు. ఆ భవనం యొక్క తాజా విజువలైజేషన్ వీడియోలో బంగారు గోపురాల స్థానంలో నీలి గోపురాలు ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. ఆ భవనం యొక్క నిర్మాణ ఫోటోలు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
అంతేకాదు, బిమలేంద్ర మోహన్ ప్రతాప్ మిశ్ర (శ్రీ రామ్ జన్మభూమి తీర్థ క్షేత్ర ట్రస్ట్ సభ్యుడు) కూడా అది ఒక ఫేక్ మెసేజ్ అని FACTLY కి తెలిపారు. మూడు దశాబ్దాల క్రితం చంద్రకాంత్ సోంపురా రూపొందించిన రామ మందిరం మోడల్ (కొన్ని మార్పులతో) ఆధారంగా అయోధ్య రామ మందిరం రూపకల్పన జరుగుతుందని చాలా వార్తా సంస్థలు తాజాగా రిపోర్ట్ చేసాయి. ఆ న్యూస్ రిపోర్ట్స్ ని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, పోస్ట్ లోని ఫోటోలో ఉన్నది అయోధ్యలో నిర్మించబోయే రామ మందిరం యొక్క ప్రతిపాదిత డిజైన్ కాదు.


text:
ఖలీజ్ టైమ్స్ 2019లో నరేంద్ర మోదీకి సంబంధించి పబ్లిష్ చేసిన 40 పేజీల ప్రత్యేక ఎడిషన్‌ను ఇటీవల మోదీ పుట్టినరోజు సందర్భంగా పబ్లిష్ చేసినదిగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 21, 2022
“సెప్టెంబర్ 17వ తేదీ ప్రధాని మోడీ గారి పుట్టినరోజు సందర్భంగా దుబయ్‌లోని ఖలీజు టైమ్స్ దుబాయ్వార్తా పత్రికలో 40 పేజీలు లో 20 పేజీలు మోడీ ఫోటోలు వేసుకొని పెద్ద సంఖ్యలో ప్రకటనలు ఇచ్చిన అక్కడి వ్యాపారులు”, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. దుబాయి పత్రికలో నరేంద్ర మోదీ హవా అని తెలుపుతూ ఈ వీడియోని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నరేంద్ర మోదీ పుట్టినరోజు సందర్భంగా దుబాయి ఖలీజ్ టైమ్స్ వార్తా పత్రికలో 20 పేజీలలో నరేంద్ర మోదీ ఫోటోలను వేయించిన అక్కడి వ్యాపారులు.
ఫాక్ట్ : ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్న 40 పేజీల ప్రత్యేక ఎడిషన్‌ను ఖలీజ్ టైమ్స్ 2019లో నరేంద్ర మోదీ రెండవసారి ప్రధానిమంత్రి అయిన తరువాత పబ్లిష్ చేసింది. అదే ఏడాది  నరేంద్ర మోదీ UAE అత్యున్నత పురస్కారం పొందినప్పుడు కూడా ఖలీజ్ టైమ్స్ నరేంద్ర మోదీకి సంబంధించి 50 పేజీల ప్రత్యేక ఎడిషన్‌ను పబ్లిష్ చేసింది. కానీ, ఇటీవల నరేంద్ర మోదీ పుట్టినరోజు సందర్భంగా ఖలీజ్ టైమ్స్ అటువంటి ప్రత్యేక పత్రికను ఏది పబ్లిష్ చేయలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోకి సంబంధించిన వివరాల కోసం కీ పదాలను ఉపయోగించి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని పలు సోషల్ మీడియా యూసర్లు 2019లోనే షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. నరేంద్ర మోదీకి సంబంధించి ఖలీజ్ టైమ్స్ పబ్లిష్ చేసిన 40 పేజీల ప్రత్యేక ఎడిషన్ అని ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తూ ఆ యూసర్లు తెలిపారు.
ఈ ప్రత్యేక ఎడిషన్‌కు సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, ఈ వార్తా ఎడిషన్ ఫ్రంట్ పేజీ ఫోటోని ఖలీజ్ టైమ్స్ వార్తా సంస్థ 02 జూన్ 2019 నాడు తమ ఫేస్‌బుక్ పేజీలో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. దుబాయ్‌లోని భారత కాన్సులేట్ జనరల్ కూడా ఈ ఎడిషన్ ఫ్రంట్ పేజీ ఫోటోని 2019 జూన్ నెలలో ట్వీట్ చేసింది.
Wonderful supplement in Khaleej Times today on Modi 2.0 @IndianDiplomacy pic.twitter.com/4axihROCf4
2019 ఆగస్టు నెలలో నరేంద్ర మోదీకి UAE అత్యున్నత పురస్కారం ‘జాయేద్ మెడల్’ బాహుకరించిన సంధర్బంలో కూడా ఖలీజ్ వార్తా సంస్థ నరేంద్ర మోదీకి సంబంధించి 50 పేజీల ప్రత్యక పత్రికను పబ్లిష్ చేసింది.
నరేంద్ర మోదీ పుట్టినరోజు సందర్భంగా ఇటీవల నమీబియా నుండి తెచ్చిన చిరుతలను మధ్యప్రదేశ్ కూనా నేషనల్ పార్కులో విడిచిపెట్టిన విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ ఖలీజ్ టైమ్స్ 17 సెప్టెంబర్ 2022 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. అయితే, నరేంద్ర మోదీ పుట్టినరోజు సందర్భంగా ఖలీజ్ టైమ్స్ ఇటీవల మోదీకి సంబంధించి ఎటువంటి ప్రత్యేక పత్రిక ఎడిషన్‌ను పబ్లిష్ చేయలేదు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ఖలీజ్ టైమ్స్ 2019లో నరేంద్ర మోదీకి సంబంధించి పబ్లిష్ చేసిన 40 పేజీల ప్రత్యేక ఎడిషన్‌ను ఇటీవల మోదీ పుట్టినరోజు సందర్భంగా పబ్లిష్ చేసినదిగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: September 21, 2022


text:
కోలార్ లో జరిగిన కర్ణాటక యువతి కిడ్నాప్ వీడియోని, హైదరాబాద్ పరిసర ప్రాంతాలకు ముడి పెడుతున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 30, 2020
వికారాబాద్ లో యువతి కిడ్నాప్ అని చెప్తూ ఉన్న ఫోటోతో పాటు దీనికి సంబంధించిన వీడియో లింక్ షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. మరి కొందరు ఇదే వీడియోని హైదరాబాద్ లోని ECIL దగ్గర జరిగిన సంఘటనగా ప్రచారం చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వికారాబాద్ లో జరిగిన యువతి  కిడ్నాప్ కి సంబంధించిన వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): యువతిని పట్టపగలు కిడ్నాప్ చేసిన ఈ ఘటన కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని కోలార్ జిల్లాలో చోటుచేసుకుంది. తెలంగాణ రాష్ట్ర పోలీస్ వారు ఒక ఫేస్ బుక్ పోస్ట్ ద్వారా పోస్టులో ఉన్న వీడియో వికారాబాద్ లో జరిగిన యువతి కిడ్నాప్ కి సంబంధించింది కాదని చెప్పారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వీడియో గురించి మరింత సమాచారం వెతికే క్రమంలో ఈ వీడియో గురించి వివరణ ఇస్తూ తెలంగాణ రాష్ట్ర పోలీస్ వారు తమ ఫేస్ బుక్ ఎకౌంటులో షేర్ చేసిన ఒక పోస్ట్ మాకు కనిపించింది. ఈ పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియా బాగా షేర్ చేస్తున్న పోస్టులోని వీడియో వికారాబాద్ లో జరిగిన యువతి కిడ్నాప్ కి సంబంధించినది కాదు అని వారు తెలిపారు. పైగా వికారాబాద్ లో జరిగిన యువతి కిడ్నాప్ కి సంబంధించి ఎటువంటి cctv వీడియో అందుబాటులో లేదని కూడా వారు స్పష్టం చేసారు. వికారాబాద్ పోలీస్ వారు తమ యూట్యూబ్ ఛానల్ లో అప్లోడ్ చేసిన ఒక వీడియో ద్వారా ఇదే విషయం చెప్పారు. దీన్నిబట్టి పోస్టులో ఉన్న వీడియోకి వికారాబాద్ లో జరిగిన యువతి కిడ్నాప్ కి సంబంధం లేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, అవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘ETV ఆంధ్రప్రదేశ్’ న్యూస్ ఛానల్ ‘14 ఆగష్టు 2020’ నాడు యూట్యూబ్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. తల్లిదండ్రులు తమ పెళ్ళికి ఒప్పుకోకపోవడంతో ప్రేయసిని ప్రియుడు కిడ్నాప్ చేసిన ఘటన కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని కోలార్ జిల్లాలో చోటుచేసుకున్నట్టు అందులో తెలిపారు. యువతీ తల్లిదండ్రులు తమ ప్రేమని ఒప్పుకోకపోవడంతో చేసేదేమి లేక తల్లిదండ్రులు చుసిన అబ్బాయిని పెళ్ళిచేసుకోవడానికి ఆ అమ్మాయి అంగీకరించింది. ఈ విషయాన్నీ జీర్ణించుకోలేక ప్రియుడు, తన స్నేహితుల బృందంతో కారులో వచ్చి ఆ అమ్మాయిని బలవంతంగా ఎత్తుకేళ్ళినట్టు వీడియోలో తెలిపారు.
‘13 ఆగష్టు 2020’ నాడు కోలార్ తాలుకాలోని MG రోడ్డు పై ఈ ఘటన చోటుచేసుకున్నట్టు ‘Mangalore Today’ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ లో పేర్కొన్నారు. ఆ అమ్మాయిని అపహరించి ఒక లాడ్జ్ లో ఉంచినట్టు, అక్కడి నుంచి అమ్మాయిని పోలీసులు రక్షించి తన కుటుంబ సభ్యులకి అప్పగించినట్టు ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. ఈ ఘటనకి సంబంధించి రాసిన మరికోన్ని ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఇటేవల వికారాబాద్ లో జరిగిన యువతి కిడ్నాప్ నేపధ్యంలో పోస్టులో ఉన్న వీడియోని వికారాబాద్ లో జరిగిన ఘటనకి సంబంధించిందిగా సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
హైదరాబాద్ లోని ECIL దగ్గర పట్టపగలు ఒక యువతిని కిడ్నాప్ చేసిన వీడియో అని ఇంకొక  యూసర్ సోషల్ మీడియాలో ఈ వీడియోని పోస్ట్ చేయగా, హైదరాబాద్ రాచకొండ పోలీస్ కమిషనర్ మహేష్ భగవత్ ఈ ఘటనకి సంబంధించి స్పష్టతనిస్తూ పెట్టిన ట్వీట్ ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, పోస్టులో షేర్ చేసిన యువతి కిడ్నాప్ వీడియో వికారాబాద్ లోనో ECIL లోనో జరిగిన సంఘటన కాదు, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని కోలార్ జిల్లాలో చోటుచేసుకుంది.
వివరణ (OCTOBER 01, 2020):పోస్టులోని వీడియో మొదట వికారాబాద్ లో జరిగిన ఘటనగా ప్రచారం అవ్వగా, తరువాత ECILలో జరిగినట్టు  ప్రచారం జరిగింది. ఆర్టికల్ శీర్షిక మరియు వివరణ దానికి తగినట్టుగా మార్చబడినది.

created: September 30, 2020


text:
యోగి ఆదిత్యనాథ్ క్యాన్సర్ వ్యాధితో బాధపడుతున్నారని ‘ABN ఆంధ్రజ్యోతి’ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 13, 2023
ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ క్యాన్సర్ వ్యాధితో బాధపడుతున్నారని, ఇటీవల ఆయన అనారోగ్యంతో ఆసుపత్రిలో చేరారని ‘ABN ఆంధ్రజ్యోతి’ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసిన బులెటిన్ ఫోటో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ క్యాన్సర్ వ్యాధితో బాధపడుతున్నారని ‘ABN ఆంధ్రజ్యోతి’ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసిన బులెటిన్ ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది. ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ్యుడు మరియు  వైఎస్ఆర్ కాంగ్రెస్ పార్టీ నేత  కొడాలి నాని క్యాన్సర్ వ్యాధితో బాధపడుతున్నారని ‘ABN ఆంధ్రజ్యోతి’ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసిన బులెటిన్ ఫోటోని ఎడిట్ చేసి ఈ ఫోటోని రూపొందించారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో తెలుపుతున్నట్టు ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ క్యాన్సర్ వ్యాధితో బాధపడుతున్నారని ‘ABN ఆంధ్రజ్యోతి’ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసిందా అని వెతికితే, ‘ABN ఆంధ్రజ్యోతి’ అటువంటి వార్తా ఏది ఇటీవల రిపోర్ట్ చేయలేదని తెలిసింది. ఒకవేళ యోగి అదిత్యనాథ్‌కి క్యాన్సర్ ఉన్నట్టు తెలిస్తే, ఆ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ అనేక వార్తా సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసేయి. కానీ ఈ విషయాన్ని ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ ఇప్పటివరకు రిపోర్ట్ చేయలేదు.
అయితే, ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభ్యుడు కొడాలి నాని క్యాన్సర్ వ్యాధితో బాధపడుతున్నారని ‘ABN ఆంధ్రజ్యోతి’ వార్తా సంస్థ ఇటీవల రిపోర్ట్ చేస్తూ ఒక వీడియో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ వార్తా రిపోర్టు స్క్రీన్ షాట్‌ని పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోతో పోల్చి చూడగా, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో కొడాలి నాని అనారోగ్యానికి సంబంధించి ‘ABN ఆంధ్రజ్యోతి’ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన రిపోర్టుని ఎడిట్ చేసి రూపొందించారని స్పష్టమయ్యింది. ఈ వార్తా రిపోర్టుని ‘ABN ఆంధ్రజ్యోతి’ ప్రస్తుతం తమ సోషల్ మీడియా హ్యాండిల్స్ మరియు వెబ్సైట్ నుండి తొలగించింది.
సోషల్ మీడియాలో వచ్చిన కొన్ని వదంతులను నమ్మి కొన్ని వార్తా సంస్థలు తన ఆరోగ్యానికి సంబంధించి తప్పుడు వార్తలు పబ్లిష్ చేశారని కోడాలి నాని ఇటీవల మీడియాకు స్పష్టం చేశారు. పై వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో ఎడిట్ చేయబడినదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
తన ఆరోగ్యం పై క్లారిటీ ఇచ్చిన కొడాలి నాని -TV9 #KodaliNani pic.twitter.com/7uRriDL8Kn
చివరగా, యోగి ఆదిత్యనాథ్ క్యాన్సర్ వ్యాధితో బాధపడుతున్నారని ‘ABN ఆంధ్రజ్యోతి’ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది.


text:
జనసేన ర్యాలీ సందర్భంగా భీమవరంలోని బంగారం షాపులు స్వచ్చందంగా మూసేస్తున్నట్టు షేర్ చేస్తున్న ఈ ‘ABN’ స్క్రీన్ షాట్ మార్ఫ్ చేయబడినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 28, 2023
జనసేన అధినేత పవన్ కళ్యాణ్ భీమవరంలో ర్యాలీ నిర్వహించనున్న నేపథ్యంలో భీమవరంలోని బంగారం షాపుల యజమానులు స్వచ్చందంగా తమ షాపులను మూసివేయాలని నిర్ణయించుకున్నట్టు ‘ABN’ వార్తా సంస్థ న్యూస్ బులెటిన్ ఫోటో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ అవుతోంది. గతంలో జనసేన కార్యకర్తలు బంగారు షాపులపై చేసిన దాడులను దృష్టిలో ఉంచుకొని భీమవరంలోని బంగారం షాపుల యాజమాన్యాలు ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్టు పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: జనసేన ర్యాలీ సందర్భంగా భీమవరంలోని అన్నీ బంగారం షాపుల యాజమాన్యాలు స్వచ్చందంగా తమ షాపులను మూసివేయాలని నిర్ణయించుకున్నారంటూ ‘ABN’ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న స్క్రీన్ షాట్.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ‘ABN’ వార్తా ఛానెల్ స్క్రీన్ షాట్ మార్ఫ్ చేసినది. సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్న ఈ స్క్రీన్ షాట్ ఫేక్ అని, తమ పేరుతో సోషల్ మీడియాలో తప్పుడు ప్రచారం జరుగుతోందని ‘ABN’ స్పష్టం చేసింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నట్టు జనసేన ర్యాలీ సందర్భంగా భీమవరంలోని బంగారం షాపుల యాజమాన్యాలు స్వచ్చందంగా తమ షాపులను మూసివేయాలని నిర్ణయించుకున్నట్టుగా ‘ABN’ వార్తా ఛానెల్ ఇటీవల ఏమైనా రిపోర్ట్ పబ్లిష్ చేసిందా అని వెతికితే, అటువంటి వార్తా ఏది ‘ABN’ న్యూస్ ఛానెల్ ఇటీవల రిపోర్ట్ చేయలేదని తెలిసింది. ‘ABN’ వార్తా ఛానెల్ ప్రస్తుత బ్రేకింగ్ న్యూస్ టెంప్లేట్ స్క్రీన్ షాట్‌ని పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోతో పోల్చి చూడగా, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడినది అని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.
సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న ఈ ఫోటోకి సంబంధించి ABN’ వార్తా సంస్థ 27 జూన్ 2023 నాడు తమ ఫేస్‌బుక్ పేజీలో ఒక పోస్ట్ పెట్టింది. సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్న ఈ స్క్రీన్ షాట్ ఫేక్ అని, తమ పేరుతో సోషల్ మీడియాలో తప్పుడు ప్రచారం జరుగుతోందని ‘ABN’ స్పష్టం చేసింది. గతంలో జనసేన కార్యకర్తలు భీమవరంలోని బంగారు షాపులపై దాడులకు పాల్పడినట్టు ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదు.
చివరగా, జనసేన ర్యాలీ సందర్భంగా భీమవరంలోని బంగారం షాపులు స్వచ్చందంగా  మూసివేస్తున్నట్టు  షేర్ చేస్తున్న ఈ ‘ABN’ వార్తా ఛానెల్ స్క్రీన్ షాట్ మార్ఫ్ చేయబడినది.


text:
ప్రసాదంలో విషం కలిపి దాదాపు 17 మందిని చంపిన ఘటనలో నిందితురాలు క్రిస్టియన్ కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 22, 2021
“మొన్న కర్ణాటకలో దేవాలయం ప్రసాదంలో విషం కలిపి దాదాపు 18 మంది చావుకి కారణం ఒక క్రిస్టియన్” అని అంటూ ఒక మహిళ ఫోటోతో ఉన్న పోస్టును సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కర్ణాటకలోని దేవాలయం ప్రసాదంలో విషం కలిపి దాదాపు 18 మంది చావుకి కారణం అయిన ఒక క్రిస్టియన్ మహిళ.
ఫాక్ట్: 2018లో కర్ణాటకలోని ఒక దేవాలయం ప్రసాదంలో విషం కలిపి దాదాపు 17 మంది చావుకి కారణం అయిన కేసులో నిందితురాలు క్రిస్టియన్ కాదు. ఇటువంటి క్లెయిమ్ 2018లోనే సోషల్ మీడియాలో బాగా వైరల్ అవడంతో చామరాజనగర్ పోలీసులు తమ ట్విట్టర్ అకౌంట్ ద్వారా ఇది ఫేక్ న్యూస్ అని అప్పుడే తేల్చి చెప్పారు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులోని మహిళ యొక్క ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే ఫోటోతో ఉన్న ఒక ఆర్టికల్ లభించింది. 20 డిసెంబర్ 2018న ప్రచురించబడిన ఈ ఆర్టికల్‌లో, కర్ణాటకలోని దేవాలయంలో విషం కలిపి దాదాపు 15 మందిని చంపిన సంఘటన గురించి తెలిపారు. ఆ ఘటనకు సంబంధించి నలుగురు నిందితులను అరెస్ట్ చేసిన పోలీసులు కొల్లేగల్ మేజిస్ట్రేట్ ముందు హాజరు పరిచి, తరువాత కస్టడీలోనే ఉంచినట్టు అప్పటి ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది. ఎక్కడా కూడా ఈ ఆర్టికల్స్‌లో, అంబికా అనబడే నిందితురాలు క్రిస్టియన్ అని లేదు. దేవాలయానికి సంబంధించిన వ్యవహారాలు తమ చేతుల్లోనే ఉండాలన్న దురాశతో ప్రత్యర్దులను ఇరికించడానికి విషం కలిపినట్టు తెలిపారు.
ఇటువంటి క్లెయిమ్ 2018లోనే సోషల్ మీడియాలో బాగా వైరల్ అవడంతో  చామరాజనగర్ పోలీసులు తమ ట్విట్టర్ అకౌంట్ ద్వారా ఇది ఫేక్ న్యూస్ అని తేల్చారు. అంబికాతో పాటు మిగితా ముగ్గురు నిందుతులు కన్వర్టెడ్ క్రిస్టియన్ లేదా క్రిస్టియన్ కమ్యూనిటీకి చెందినవారు కాదని ప్రెస్ రిలీజ్ లో తెలిపారు.
pic.twitter.com/EKJ2L5j8M1
చామరాజనగర్ PRL. DISTRICT AND SESSIONS JUDGE COURT లో ఇంకా ఈ సంఘటనకు సంబంధించిన కేసు నడుస్తుంది. ఈ కేసుకి సంబంధించిన ఛార్జెస్ లో ‘పారిఫోస్’ అనే పురుగుమందు విషంలాగా వాడి దాదాపు 17 మందిపై హత్య; 117 మందిపై హత్యా ప్రయత్నం చార్జెస్ వేసారు. కేసుకి సంబంధించి తదుపరి హియరింగ్ 01 డిసెంబర్ 2021న ఉంది. కేసు డీటెయిల్స్ లో గాని, ఛార్జెస్ లో గాని ఎక్కడా కూడా అంబికా అనబడే నిందితురాలు క్రిస్టియన్ అని లేదు.
చివరగా, 2018లో కర్ణాటకలోని దేవాలయం ప్రసాదంలో విషం కలిపి 17 మంది చావుకి కారణం అయిన ఘటనలో ఆరోపణలు ఎదురుకొంటున్న ఈ మహిళ క్రిస్టియన్ కాదు.

created: November 22, 2021


text:
ఈ మెసేజ్ లోని హెచ్చరికలు మరియు జాగ్రత్తలను తెలంగాణ రాష్ట్ర పోలీసువారు జారీ చేయలేదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 14, 2020
‘ఉద్యోగ నష్టం/వ్యాపార నష్టం/నగదు ప్రవాహం లేకపోవడం వలన పాత నేరస్థులు/కొత్త నేరగాళ్ల వలన నేరాల రేటు పెరిగే అవకాశం ఉండొచ్చు’ అని చెప్తూ తెలంగాణ రాష్ట్ర పోలీసులు ముందస్తు హెచ్చరికలు మరియు జాగ్రత్తలు జారీ చేసారని ఇరవైకి పైగా పాయింట్లతో కూడిన మెసేజ్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. అయితే, అది ఒక ఫేక్ మెసేజ్ అని FACTLY విశ్లేషణలో తేలింది. మెసేజ్ లోని హెచ్చరికలు మరియు జాగ్రత్తలను తాము జారీ చేయలేదని తెలంగాణ రాష్ట్ర పోలీసువారు తమ అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్ ద్వారా తెలిపారు. అంతేకాదు, ప్రజలు భయందోళనకు గురయ్యే మెసేజ్లు షేర్ చేయవద్దని కోరారు.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్ – ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్ –
1. తెలంగాణ రాష్ట్ర పోలీస్ ట్వీట్ –
#ItsFake
No Such Safety Advisory has been released from the authorities.
Please dont spread such panic prone content.
Just be confident & sensitized towards one's safety – is what can be suggested to everyone – #SafetyFirstMeansAlways. pic.twitter.com/0bxAIKJZWu
Did you watch our new video?


text:
రుణాలు ఎగ్గొట్టి విదేశాలకు పారిపోయే బడాచోర్లు అందరూ గుజరాతీయులే అనే ఈ ఆరోపణలో వాస్తవం లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 24, 2022
రుణాలు ఎగ్గొట్టి విదేశాలకు పారిపోయే బడాచోర్లు అందరూ గుజరాతీయులే అంటూ ఒక పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. 10 వేల కోట్లు బ్యాంకు రుణాలు ఎగ్గొట్టి విదేశాలకు పారిపోయిన విజయ మాల్యా కూడా అందులో ఒకరని అంటున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రుణాలు ఎగ్గొట్టి విదేశాలకు పారిపోయే బడాచోర్లు అందరూ గుజరాతీయులే, అందులో విజయ మాల్యా కూడా ఒకడు.
ఫాక్ట్: విజయ మాల్యా గుజరాతీ కాదు, అతను పుట్టింది పశ్చిమ బెంగాల్ లో, గుజరాత్ లో కాదు. విజయ మాల్యా రెండు సార్లు కర్ణాటక నుండి రాజ్య సభ సభ్యునిగా కూడా ఎన్నుకోబడ్డారు. ఇటీవల వెలుగులోకి వచ్చిన ఏబీజీ షిప్‌యార్డ్ బ్యాంకు స్కాంలో మాజీ ఛైర్మన్, మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ రిషి అగర్వాల్‌ను సీబీఐ ప్రశ్నించింది; అతను విదేశాలకు పారిపోయినట్టు ఇప్పటివరకు ఎటువంటి సమాచారం లేదు. విజయ మాల్యా, నీరవ్ మోదీ, మెహుల్ చోక్సీ కేసుల్లో బ్యాంకులకు రూ.18,000 కోట్లు తిరిగి వచ్చాయని కేంద్ర ప్రభుత్వం తరఫున సొలిసిటర్ జనరల్ తుషార్ మెహతా సుప్రీంకోర్టుకు చెప్పారు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో పెట్టిన పేర్లలో విజయ మాల్యా గుజరాతీ కాదు, అతను పుట్టింది పశ్చిమ బెంగాల్ లో, గుజరాత్ లో కాదు. విజయ మాల్యా రెండు సార్లు కర్ణాటక నుండి రాజ్య సభ సభ్యునిగా కూడా ఎన్నుకోబడ్డారు. కింగ్ ఫిషర్ ఎయిర్లైన్స్ కు సంబంధించి సుమారు 9 వేల కోట్ల బ్యాంకు స్కాంలో విజయ మాల్యా నిందితుడిగా ఉన్నారు.
నీరవ్ మోదీ మరియు మెహుల్ చోక్సీ పంజాబ్ నేషనల్ బ్యాంకు స్కాంలో నిందితులుగా ఉన్నారు; ఈ స్కాం 2018లో వెలుగులోకి వచ్చింది. మెహుల్ చోక్సీ పుట్టింది ముంబైలో అయినా తన వ్యాపారం ఎక్కువ వరకు గుజరాత్ లోనే చేసారు; నీరవ్ మోడీ మరియు మేహుల్ చోక్సీ ఇద్దరూ చుట్టాలు.
భారత్‌లోని బ్యాంకుల నుంచి వేల కోట్లలో అప్పులు తీసుకుని ఎగ్గొట్టి విదేశాలకు పారిపోయిన వ్యాపారవేత్తలు విజయ్ మాల్యా, నీరవ్ మోదీ, మెహుల్ చోక్సీ. కానీ, ఇటీవల వెలుగులోకి వచ్చిన ఏబీజీ షిప్‌యార్డ్ బ్యాంకు స్కాంలో మాజీ ఛైర్మన్, మేనేజింగ్ డైరెక్టర్ రిషి అగర్వాల్‌ను సీబీఐ ప్రశ్నించింది; అతను విదేశాలకు పారిపోయినట్టు ఇప్పటివరకు ఎటువంటి సమాచారం లేదు.
2020లో భారత్‌లో వేల కోట్లలో అప్పులు తీసుకుని ఎగ్గొట్టి విదేశాలకు పారిపోయిన వ్యాపారవేత్తలు 72 మంది ఉన్నారని విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ పార్లమెంట్లో తెలిపింది. ఆర్థిక అవకతవకలు, మోసాల ఆరోపణలు ఎదుర్కొంటున్న వారు 72 మంది లిస్టులో అందరూ గుజరాతీయులే అని ఎక్కడా కూడా లేదు. ఉదాహరణకు ఆయుధాల కొనుగోలుకు సంబంధించి మనీలాండరింగ్ కేసులో సంజయ్ భండారి అనే వ్యక్తి ఉన్నారు, ఇతను ఢిల్లీకి సంబంధించిన వ్యక్తి.
ఇటీవల, విజయ మాల్యా, నీరవ్ మోదీ, మెహుల్ చోక్సీ కేసుల్లో బ్యాంకులకు రూ.18,000 కోట్లు తిరిగి వచ్చాయని కేంద్ర ప్రభుత్వం తరఫున సొలిసిటర్ జనరల్ తుషార్ మెహతా సుప్రీంకోర్టుకు చెప్పారు. సుప్రీంకోర్టులో మనీలాండరింగ్ నిరోధక చట్టం, 2002కి సంబంధించిన మొత్తం కేసుల్లో రూ.67000 కోట్ల ఆర్థిక నేరాలు ఉన్నాయని తెలిపారు. అందరూ గుజరాతీయులే అని ఎక్కడా కూడా ఆయన చెప్పలేదు.
చివరగా, రుణాలు ఎగ్గొట్టి విదేశాలకు పారిపోయే బడాచోర్లు అందరూ గుజరాతీయులే అనే ఈ ఆరోపణలో వాస్తవం లేదు.

created: February 24, 2022


text:
కొలంబో నేషనల్ మ్యూజియంలో పొందుపరిచిన ఈ అద్భుత శంఖానికి శ్రీకృష్ణుడి చరిత్రకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 12, 2021
శ్రీ కృష్ణుడు పూరించిన “పాంచజన్య శంఖు” ని శ్రీలంకలోని కొలంబో నేషనల్ మ్యూజియంలో పొందుపరిచినట్టు సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతోంది. అధ్బుతంగా చెక్కబడిన ప్రాచీన శంఖం యొక్క ఫోటోని ఈ పోస్టులో షేర్ చేసారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: శ్రీలంక కొలంబో నేషనల్ మ్యూజియంలో పొందుపరిచిన శ్రీ కృష్ణుడి శంఖం యొక్క ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలో కనిపిస్తున్న ఈ శంఖం శ్రీలంకలోని కొలంబో నేషనల్ మ్యూజియంలో పొందుపరిచిన మాట వాస్తవం. ఈ శంఖం 16 లేదా 17 శతాబ్దంలో తమిళ శాసనాలతో చెక్కబడినట్టు శ్రీలంక టూరిస్ట్ గైడ్ వెబ్సైటు ‘Lanka Pradeepa’ తెలిపింది. భారతీయ ఇతిహాసాలు శ్రీ కృష్ణుడు ఐదు వేల సంవత్సరాల క్రితం భారతదేశంలో జీవించినట్టు  తెలుపుతున్నాయి. దీన్ని బట్టి, ఈ శంఖంతో శ్రీ కృష్ణుడికి ఎటువంటి సంబంధం లేదని స్పష్టమయింది.  కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన శంఖం యొక్క ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే శంఖం యొక్క ఫోటోని పలు వెబ్సైటులో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ అధ్బుత శంఖం శ్రీలంకలోని కొలంబో నేషనల్ మ్యూజియంలో పొందుపరిచినట్టు ఈ వెబ్ సైట్స్ తెలిపాయి.
కొలంబో నేషనల్ మ్యూజియంలో పొందుపరిచిన ఈ శంఖం యొక్క చరిత్ర కోసం కీ పదాలు ఉపయోగించి గూగుల్ లో వెతకగా, ఈ శంఖం యొక్క చరిత్రను వివరిస్తూ శ్రీలంక టూరిస్ట్ వెబ్సైటు ‘Lanka Pradeepa’ ఒక ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. హంస ఆకారంలో ఉన్న ఈ శంఖాన్ని 16 లేదా 17 శతాబ్దంలో తమిళ శాసనాలతో చెక్కబడినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. ఈ శంఖం హిందూ మహా సముద్రంలో లభించే వాలంపురి శంఖాల రకానికి సంబంధించిందని ఇందులో తెలిపారు. ఈ శంఖం పై చెక్కిన శివ లింగం మరియు నంది విగ్రహాల బట్టి, ఈ శంఖాన్ని ఒక శైవ దేవాలయానికి బహుమతిగా ఇచ్చినట్టు శ్రీలంక చరిత్రకారుడు పాత్మనతాన్ నిర్ధారించినట్టు ఈ ఆర్టికల్ రిపోర్ట్ చేసింది.
భారతీయ ఇతిహాసాల ప్రకారం శ్రీ కృష్ణుడు ఐదువేల సంవత్సరాల క్రితం (కనీసం 3228 BC సంవత్సరాల క్రితం) భారతదేశంలోని మథుర నగరంలో జన్మించారు. ఈ విషయాన్ని తెలుపుతూ ప్రముఖ న్యూస్ సంస్థలు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్స్ ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. దీన్ని బట్టి, కొలంబో నేషనల్ మ్యూజియంలో పొందుపరిచిన ఫోటోలోని శంఖానికి శ్రీ కృష్ణుడికి చరిత్రకి ఎటువంటి సంబంధం లేదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, కొలంబో నేషనల్ మ్యూజియంలో పొందుపరిచిన ఈ అద్భుత శంఖంతో శ్రీకృష్ణుడి చరిత్రకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు.


text:
పవన్ కళ్యాణ్ గురించిన పాఠ్యాంశం 10వ తరగతి తెలుగు పుస్తకాలలో లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 22, 2021
10వ తరగతి తెలుగు పుస్తకాలలో జనసేన పార్టీ అధ్యక్షుడు పవన్ కళ్యాణ్ గురించి పాఠాలు ప్రవేశపెట్టినట్టు సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. పవన్ కళ్యాణ్ జనసేన పార్టీ పెట్టడానికి ముఖ్య ఉద్దేశం మరియు జనసేన పార్టీ అజెండాను వివరిస్తూ ప్రచురించిన ఒక పుస్తక కథనం స్క్రీన్ షాట్‌ని ఈ పోస్టులో షేర్ చేసారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 10వ తరగతి తెలుగు పుస్తకాలలో జనసేన పార్టీ అధ్యక్షుడు పవన్ కళ్యాణ్ గురించి పాఠం ప్రవేశపెట్టారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో, ‘ఆధునిక మహాభారతం 2017’ ఎడిషన్‌లో ప్రచురించిన కథనాన్ని చూపిస్తుంది. తెలంగాణ లేదా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వాలు 10 తరగతి పాఠ్య పుస్తకాలలో పవన్ కళ్యాణ్ జీవిత చరిత్రను ప్రవేశ పెట్టలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించిన వివరాల కోసం ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, తెలంగాణ లేదా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వాలు 10వ తరగతి తెలుగు పాఠ్య పుస్తకాలలో పవన్ కళ్యాణ్ జీవిత చరిత్రను ప్రవేశపెట్టినట్టు ఎక్కడా రిపోర్ట్ అవలేదని తెలిసింది. TSSCERT మరియు APSCERT పబ్లిష్ చేసిన 10వ తరగతి పాఠ్య పుస్తకాలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోకి సంబంధించిన సమాచారం కోసం వెతకగా, ఇదే ఫోటోని జనసేన పెందుర్తి అధికారిక ఫేస్ బుక్  పేజీ 20 అక్టోబర్ 2020 నాడు షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ప్రముఖ రచయిత గుంటూరు శేషేంద్ర శర్మ రచించిన ‘ఆధునిక మహాభారతం’ పుస్తకంలో జనసేన అధ్యక్షుడు పవన్ కళ్యాణ్ గురించి తెలుపుతూ ప్రచురించిన కథనమని ఈ పోస్టు వివరణలో తెలిపారు. ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్న కథనంలో, “జనసేన పార్టీ అజెండాలోని అంశాలన్నీ “కవి సేన” కవి శేషేంద్ర “ఆధునిక మహాభారతం” పుటల్లోంచి తీసుకున్నవే! అందుకే పవన్ కళ్యాణ్ “డాక్టర్ గుంటూరు శేషేంద్ర శర్మ తనకు ఇష్టమైన కవి” అని సభాముఖంగా ప్రకటించారు”, అని తెలిపారు.
శేషేంద్ర శర్మ రచించిన “ఆధునిక మహాభారతం” గ్రంధాన్ని 2017లో రిప్రింట్ చేయడానికి పవన్ కళ్యాణ్ ఆర్ధికంగా సహాయం చేసారు. అంతేకాదు, “ఆధునిక మహాభారతం 2017” ఎడిషన్‌లో పవన్ కళ్యాణ్ “ఆధునిక మహాభారతం” పై తనకు ఉన్న అభిప్రాయాన్ని పంచుకున్నట్టు పలు ఆర్టికల్స్ రిపోర్ట్ చేసాయి. “ఆధునిక మహాభారతం” పాత ఎడిషన్ పుస్తకాన్ని ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో ‘ఆధునిక మహాభారతం’ పుస్తకంలో ప్రచురించిన కథనమని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఇదివరకు, కర్ణాటక ప్రభుత్వం పవన్ కళ్యాణ్ జీవిత చరిత్రను 10వ తరగతి పాఠ్య పుస్తకాలలో ప్రవేశపెట్టారని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసినప్పుడు, దానికి సంబంధించి FACTLY ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది.
చివరగా, ‘ఆధునిక మహాభారతం’ పుస్తకంలో ప్రచురించిన కథనాన్ని 10వ తరగతి తెలుగు పుస్తకాలలో పవన్ కళ్యాణ్ గురించి ప్రచురించిన కథనంగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 22, 2021


text:
మధుమేహం చికిత్స కోసం మెట్‌ఫొర్మిన్ మందులను వాడటం వలన తీవ్ర దుష్ప్రభావాల బారిన పడే అవకాశముందని ప్రచురించిన ఈ కథనం అవాస్తవం - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 21, 2023
మధుమేహం (డయాబెటిస్) చికిత్స కోసం మెట్‌ఫొర్మిన్ ఆధారిత మందులను వాడటం వలన శరీరంలో ఇన్సులిన్ స్థాయి పెరిగి కాలేయం, మూత్రపిండాల సమస్యలతో పాటు కాన్సర్‌కు దారి తీస్తుందని ప్రముఖ భారతీయ ఎండోక్రినాలజిస్ట్ డా. మనోహర్ ఇటీవల తమకి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో పేర్కొన్నరంటూ డాక్టర్ వస్త్రాలు ధరించి ఉన్న ఒక వ్యక్తి ఫోటోని షేర్ చేస్తూ పబ్లిష్ చేసిన కథనం ఒకటి ఇప్పుడు సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ అవుతుంది. మధుమేహం టైప్-2 చికిత్సలో భాగంగా రోగులు మెట్‌ఫొర్మిన్ మందులు వాడటం వలన అధిక రక్త పోటు, అతిసారం, కడుపునొప్పి, కాలేయం సమస్యలు, అంధత్వం మరియు కాన్సర్ సంబంధిత వ్యాధుల బారిన పడుతున్నారని డా. మనోహర్ తమతో తెలిపినట్టు ఈ కథనంలో తెలిపారు. ‘sheopalsdiabetes.com’ అనే వెబ్సైట్ పబ్లిష్ చేసిన కథనంలో మధుమేహం  వ్యాధి చికిత్స కోసం హెర్బల్ డయాబెటిస్ క్యాప్సూల్స్‌లను వాడాలని డా. మనోహర్ సూచించినట్టు, ఈ హెర్బల్ డయాబెటిస్ క్యాప్సూల్స్‌లలో ఎటువంటి రసాయనక పదార్ధాలు ఉండవని, ఈ మందుకు  ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఎండోక్రినాలాజి 2015లో ఆమోదం తెలిపినట్టు పేర్కొన్నారు. ఈ కథనంలో తెలిపిన సమాచారంలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మధుమేహం చికిత్స కోసం మెట్‌ఫొర్మిన్ మందులు వాడితే శరీరంలో ఇన్సులిన్ స్థాయి పెరిగి కాలేయం, మూత్రపిండాల సమస్యలతో పాటు కాన్సర్ వ్యాధి బారిన పడే అవకాశముందని ఎండోక్రినాలజిస్ట్ డా. మనోహర్ పేర్కొన్నారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): డాక్టర్ వస్త్రాలలో పోజ్ ఇస్తూ దిగిన ఒక మాడెల్ ఫోటోని ఎడిట్ చేసి, మధుమేహం చికిత్స కోసం మెట్‌ఫొర్మిన్ మందులను వాడటం వలన అనేక దుష్ప్రభావాలు ఉన్నాయని, మధుమేహం చికిత్స కోసం ‘sheopals India’ మార్కెటింగ్ చేస్తున్న హెర్బల్ డయాబెటిస్ క్యాప్సూల్స్‌లను వాడాలని ప్రముఖ డాక్టర్ సూచించినట్టు ఈ కల్పిత కథానాన్ని పబ్లిష్ చేశారు. మధుమేహం టైప్-2 చికిత్స కోసం ఉపయోగించే మెట్‌ఫొర్మిన్ మందుల వాడకం వలన రోగి శరీరంలో ఇన్సులిన్ శాతం పెరిగి, కాలేయం మరియు కిడ్నీలలో సమస్యలొస్తాయని ఎటువంటి శాస్త్రీయ పరిశోధన లేదా అధ్యయనం నిర్ధారించలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించి కీ పదాలను ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, దేశంలో మనోహర్ పేరుతో చాలా మంది ఎండోక్రినాలజిస్ట్ డాక్టర్లు ఉన్నట్టు గుర్తించాము. కానీ, ఈ డాక్టర్ల ఫోటోలెవీ ఆర్టికల్‌లో షేర్ చేసిన ఫోటోలోని వ్యక్తితో పోలి లేవు. ఆర్టికల్‌లో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోతో పోలి ఉన్న ఫోటో ఒకటి “shutterstock” వెబ్సైటులో దొరికింది. డాక్టర్ వస్త్రాలలో పోజ్ ఇస్తూ దిగిన ఒక మాడెల్ ఫోటోని ఎడిట్ చేసి ఈ ఫోటోని రూపొందించారని ఈ ఒరిజినల్ ఫోటో ద్వారా తెలిసింది.
ఈ ఫోటోలోని మోడెల్ ఇతర వేశాలలో దిగిన మరికొన్ని ఫోటోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ‘sheopals India’ అనే సంస్థ సంబంధం లేని చిత్రాలని షేర్ చేస్తూ కల్పిత కథనాన్ని వైరల్ చేస్తున్నట్టు పలు సోషల్ మీడియా యూసర్లు ట్వీట్లు కూడా పెట్టారు.
మెట్‌ఫొర్మిన్ దేనికోసం ఉపయోగిస్తారు?
అమెరికా ఫుడ్ అండ్ డృగ్ అడ్మినిస్ట్రేషన్ (FDA) ఆమోదించిన మెట్‌ఫొర్మిన్ డ్రగ్‌ని టైప్-2 మధుమేహం చికిత్స కోసం సాధారణంగా ఉపయోగిస్తారు. మెట్‌ఫొర్మిన్ శరీరంలో బ్లడ్ షుగర్ స్థాయిని నియంత్రించడంతో పాటు శరీరం ఇన్సులిన్‌కు ప్రతిస్పంధించడంలో సహాయ పడుతుందని FDA తమ వెబ్సైటులో తెలిపింది. కాలేయం తయారుచేసే చక్కెర పరిమాణాన్ని తగ్గించడంలో, పేగులు ఆహారం నుంచి గ్రహించే చక్కెర శాతాన్ని తగ్గించడంలో మెట్ఫార్మిన్ తోడ్పడుతుందని తెలిసింది. అంతేకాదు, మెట్‌ఫొర్మిన్ మందులలో కాన్సర్‌ను నిరోధించే లక్షణాలు ఉన్నట్టు నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ బయోలాజికల్ ఇన్ఫర్మేషన్ (NCBI) పలు కథానాలలో తెలిపింది.
మెట్‌ఫొర్మిన్ డ్రగ్ వలన కలిగే దుష్ప్రభావాలు:
మెట్ఫార్మిన్ మందులు వాడటం వలన విరేచనాలు, వికారం మరియు వాంతులు వంటి సాధారణ దుష్ప్రభావాలు కలిగే అవకాశముందని, కొంతమంది రోగులలో ఛాతీ అసౌకర్యం, తలనొప్పి, డయాఫోరేసిస్, హైపోగ్లైసీమియా, బలహీనత, రినిటిస్ మరియు లాక్టిక్ అసిడోసిస్ వంటి తీవ్ర ఆరోగ్య సమస్యలు కూడా వచ్చే అవకాశం ఉందని NCBI తమ రిపోర్టులో తెలిపారు.
కాలేయ కాన్సర్‌కు కారణమయ్యే ఎన్-నైట్రోసోడిమెథైలామైన్ (NDMA) రసాయన పదార్ధం మెట్ఫార్మిన్ మందులలో అధిక శాతంలో ఉందని అనుమనిస్తూ FDA, మెట్ఫార్మిన్ తయారుచేసే సంస్థలను తమ ఉత్పత్తులను తిరిగి మూల్యాంకనం చేసి పరీక్షలు నిర్వహించాలని 2020లో కొరినట్టు తెలిసింది. కానీ, ఈ మెట్ఫార్మిన్ మందులలోని NDMA రసాయనాల శాతం వలన కాన్సర్ బారిన పడే అవకాశం చాలా తక్కువని పలు మెడికల్ సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేశాయి. అలాగే, మెట్‌ఫొర్మిన్ వాడకం వలన రోగి శరీరంలోఇన్సులిన్ శాతం పెరుగుతుందని, వాటి వాడకం వలన కాలేయం మరియు కిడ్నీలలో సమస్యలొస్తాయని ఏ ఒక్క శాస్త్రీయ అధ్యయనం నిర్ధారించలేదు.
ఇక పోస్టులో తెలుపుతున్న హెర్బల్ డయాబెటిస్ క్యాప్సూల్స్ ‘sheopals India’తో పాటు అమాజోన్, ఫ్లిప్‌కార్ట్ ఈ-కామర్స్ వెబ్సైటులలో కొనుగోలుకు అందుబాటులో ఉన్నాయి. ఈ హెర్బల్ డయాబెటిస్ క్యాప్సూల్స్‌లను వేపాకు, కాకరకాయ, అమల మొదలగు పదార్ధాలతో తయారు చేసినట్టు ‘sheopals India’ ఈ ప్రాడక్ట్ వివరణలో తెలిపింది. వేపాకు, కాకరకాయ పదార్ధాలలో మధుమేహాన్ని నియంత్రించే లక్షణాలు ఉన్నట్టు NCBI పలు రిపోర్టులలో స్పష్టం చేసింది. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ హెర్బల్ డయాబెటిస్ క్యాప్సూల్స్‌లను అంబ్రోషియా హెల్త్ సైన్స్ అనే సంస్థ రూపొందించినట్టు, ‘sheopals India’ వెబ్సైట్ ఈ ప్రాడక్ట్ మార్కెటింగ్ చేస్తున్నట్టు వివరణలో స్పష్టంగా తెలిపారు.
చివరగా, మధుమేహం వ్యాధి చికిత్స కోసం మెట్‌ఫొర్మిన్ మందులను వాడటం వలన ఇన్సులిన్ శాతం పెరిగి కాలేయం, కిడ్నీ సమస్యలతో పాటు కాన్సర్ బారిన పడే అవకాశం ఉందంటూ ప్రచురించిన ఈ కథనంలో సమాచారం అవాస్తవం.


text:
వయాగ్రా టీకాలు వేసిన దోమలు చైనా వుహన్ లాబొరేటరీ నుంచి పారిపోయినట్టుగా షేర్ చేస్తున్నది వ్యంగ్యంగా రాసిన ఆర్టికల్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 17, 2021
జన్యువు మార్చబడిన వేల కొద్ది దోమలు చైనా వుహన్ లాబొరేటరీ నుంచి పారిపోయాయని సోషల్ మీడియాలో ఒక న్యూస్ ఆర్టికల్ స్క్రీన్ షాట్ షేర్ అవుతోంది. వుహన్ ల్యాబ్ నుండి పారిపోయిన ఈ దోమలకి వయాగ్రా టీకాలు వేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వయాగ్రా టీకాలు వేసిన వేల కొద్ది దోమలు చైనా వుహన్ లాబొరేటరీ నుంచి పారిపోయాయి.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చసిన ఆర్టికల్, ‘World News Daily Report’ అనే సటైరికల్ ఫేక్ వెబ్సైటు పబ్లిష్ చేసింది. చైనా వుహన్ ల్యాబరెటరి నుండి జన్యువు మార్చబడిన దోమలు పారిపోయాయని ఎటువంటి వార్తలు లేవు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఆర్టికల్ కోసం కొన్ని పదాలు ఉపయోగించి గూగుల్ లో వెతికితే, ఈ ఆర్టికల్ ని ‘World News Daily Report’ అనే వెబ్సైటు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ‘World News Daily Report’ అనేది అమెరికాకి చెందిన వెబ్సైటు. వ్యంగ్యంగా రాసిన కల్పిత కథనాలు ప్రచురిస్తామని తమ వెబ్సైటు వివరణలో పేర్కొంది. ‘World News Daily Report’ వెబ్సైటు పేరు కింద ఉన్న ‘Where facts don’t matter’ కాప్షన్ బట్టి కూడా,ఇందులో ప్రచురించిన కథనాలతో నిజం ఉండదని అర్థం చేసుకోవొచ్చు. ఈ వెబ్సైటు లో ప్రచురించిన కథనాలతో ఎటువంటి నిజాలు ఉండవని వెబ్సైటు ఫుటర్ లో కూడా చూడొచ్చు.
పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నట్టుగా చైనా దేశంలోని వూహన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ వైరాలజీ ల్యాబరేటరీ నుండి వయాగ్రా టీకాలు వేసిన దోమలు పారిపోయాయా అని వెతకగా, అలాంటి సంఘటన ఏది వూహన్ ల్యాబరేటరీలో చోటుచేసుకోలేదని తెలిసింది. ఒకవేళ వూహన్ ల్యాబ్ నుండి జన్యువు మార్చబడిన దోమలు పారిపోయి ఉంటే, దానికి సంబంధించిన వివరాలు తెలుపుతూ అన్ని ప్రముఖ వార్తా సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసేవి. కాని, పోస్టులో తెలుపుతున్న  విషయాన్నీ రిపోర్ట్ చేస్తూ ఎటువంటి న్యూస్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ అవలేదు.
చివరగా, వయాగ్రా టీకాలు వేసిన కొన్ని వేల కొద్ది దోమలు చైనా వుహన్ ల్యాబరేటరీ నుంచి పారిపోయినట్టుగా షేర్ చేస్తున్నది వ్యంగ్యంగా రాసిన ఒక ఆర్టికల్.


text:
బీహార్‌లో ‘భూ వివాదం’ కారణంగా జరిగిన ఘర్షణ అది; మత వివాదం లేదా ఉత్తరప్రదేశ్ ఎన్నికలకి (2022) సంబంధించింది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 15, 2022
అప్డేట్ (15 మార్చి 2022):
అదే పాత వీడియోని మళ్ళీ ఇప్పుడు సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసి, ఆ వీడియో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి సంబంధించిన వీడియోగా చెప్తున్నారు. తాజగా ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్ర అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో (2022) బీజేపీ గెలిచిన నేపథ్యంలో ఆ వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు. అయితే, ఆ వీడియో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రానికి సంబంధించినది కాదు. అంతేకాదు, అది ఒక పాత వీడియో. కావున, పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
అప్డేట్ (అక్టోబర్ 11, 2019):
కొంతమంది వ్యక్తులు ఒక వ్యక్తిని కొడ్తున్న వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పెట్టి ‘బీహార్ లో జై శ్రీ రాం పేరుతో #ఉన్మాదం, #మతోన్మాదం, #తీవ్రవాదం #ఉగ్రవాదం #పోలీసులు కూడా ఏమీ చేయలేని దుస్థితి…’ అని పోస్టు చేస్తున్నారు. ఆ ఆరోపణలో ఎంత వాస్తవం ఉందో కనుక్కుందాం.
బీహార్ లో జై శ్రీ రాం పేరుతో ఉన్మాదం.
ఫాక్ట్ (నిజం): బీహార్ లోని బబువ టౌన్ లో ‘భూ వివాదం’ కి సంబంధించి జరిగిన ఘర్షణ వీడియో అది. కావున, పోస్టులోని ఆరోపణ తప్పు.
పోస్టులో పెట్టిన వీడియోలో కొంతమంది వ్యక్తులు ఒకతన్ని కొడుతుంటే అక్కడున్న జనం జై శ్రీ రామ్ అని అంటారు. దానికి సంబంధించిన సమాచారం కోసం గూగుల్ లో కీవర్డ్స్ తో వెతికినప్పుడు, ‘India Today’ ఆర్టికల్ లభించింది. దాని ద్వారా, పరస్పర శత్రుత్వంతో ఒక వ్యక్తి మరొక వ్యక్తిని కాల్చి, అక్కడి నుండి పరిగెత్తడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు చుట్టు ప్రక్కలున్న జనం అతన్ని కొట్టినట్లుగా తెలిసింది. అదే విషయాన్ని వెల్లడిస్తూ ‘Prabhat Khabar’ వార్తా సంస్థ వారు కూడా కథనాన్ని ప్రచురించారు. అందులో, బబువ అనే ప్రాంతంలో ఒక వార్డ్ కౌన్సిలర్ కొడుకు తుపాకీతో మాధవ్ సింహ్ అనే వ్యక్తిని కాల్చి, తప్పించుకోవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, అక్కడున్న జనం అతన్ని కొట్టారని ఉంది.
మరింత సమాచారం కోసం వెతికినప్పుడు, తుపాకీతో కాల్చిన వ్యక్తి పేరు సాహిల్ రాయిన్ అనీ, ఆ ఘటనకి సంబంధించి అతనిపై మాధవ్ సింహ్ పిన్ని అయిన ఇంద్రావసి దేవి బబువ టౌన్ పోలీస్ స్టేషన్ లో కేసు పెట్టినట్లుగా తెలిసింది. ఆ FIR కాపీ చూసినప్పుడు, దేవ్ శరన్ సింహ్ అనే వ్యక్తి మాధవ్ సింహ్ భూమిని ఆక్రమించాడని, దానికి సంబంధించి కోర్ట్ లో విచారణ జరుగుతోందని, ఆ భూవివాదంలోనే  సాహిల్ రాయిన్ అనే వ్యక్తి మాధవ్ ని తుపాకీతో కాల్చినట్లుగా ఉంది. అంతేకాదు, రాయిన్ కాల్చిన అనంతరం అక్కడి నుండి పరిగెత్తి తప్పించుకోవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, ప్రక్కన ఉన్న జనం అతన్ని పట్టుకుని కొట్టారు అని ఉంది.
అదే ఘటనకి సంబంధించి బబువ టౌన్ పోలీస్ స్టేషన్ ఎస్ఐ కూడా ఒక FIR ఫైల్ చేశారు.  అందులో పరస్పర శత్రుత్వంతో ఒక వ్యక్తి మరొక వ్యక్తిని కాల్చిన అనంతరం అక్కడి నుండి తప్పించుకోవడానికి  ప్రయత్నించినప్పుడు అక్కడే ఉన్న జనం అతన్ని కొట్టినట్లుగా ఉంది.
పైన ఉన్న వార్తా పత్రికల కథనాలలో గానీ, ఆ రెండు FIR కాపీలలో గానీ ఆ వీడియోలోని ఘటన మతపరమైనదని ఎక్కడా పేర్కోలేదని చూడవచ్చు. అంతేకాదు, అది ఒక భూ వివాదానికి సంబంధించిన ఘటన, మతపరమైన అంశంతో దానికి సంబంధం లేదు.
అంతేకాదు, గాయపడిన రాయిన్ చనిపోయాడంటూ కూడా కొందరు సోషల్ మీడియాలో ప్రచారం చేస్తున్నారు. కైముర్ (బబువ) ఎస్.పీ. కి FACTLY ఫోన్ చేసి మాట్లాడగా, రాయిన్ బ్రతికే ఉన్నాడని, అతన్ని జైలులో పెట్టారని చెప్పాడు.
చివరగా, బీహార్ లో ‘భూ వివాదం’ లో జరిగిన ఘర్షణ కి సంబంధించిన వీడియో ని ‘మత వివాద’ సంఘటనకి  సంబంధించిదన వీడియోగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
రోడ్డుపై నమాజ్ చేయవద్దని ముస్లింలను కోరుతూ ఫ్లెక్సీలను ఏర్పాటు చేస్తున్న ఈ ఫోటో 2019లోనిది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 29, 2022
“ఉత్తరప్రదేశ్ ఆగ్రాలో రోడ్డుపై నమాజ్ చేసినందుకు 150 మందిపై కేసు……ఈ చర్య తర్వాత UPలోని మసీదులు రోడ్డుపై నమాజ్ చేయవద్దని ముస్లింలను కోరుతూ ఫ్లెక్సీలను ఏర్పాటు చేసాయి”, అని చెప్తూ ఒక ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తాజాగా ఆగ్రాలో 150 మందిపై పోలీసులు కేసు పెట్టడంతో, ఉత్తర్‌ప్రదేశ్‌లోని మసీదులు రోడ్డుపై నమాజ్ చేయవద్దని ముస్లింలను కోరుతూ ఫ్లెక్సీలను ఏర్పాటు చేస్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్: పోస్ట్‌లోనిది 2019లో తీసిన ఫోటో. తాజాగా ఆగ్రాలో 150 మందిపై పోలీసులు కేసు పెట్టాక తీసిన ఫోటో కాదు. పోలీసుల చొరవతో ఆ బ్యానర్‌ను ఏర్పాటు చేసినట్టు తెలిసింది. కావున పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
తాజాగా ఆగ్రాలో రోడ్డుపై నమాజ్ చేసినందుకు 150 మందిపై పోలీసులు కేసు పెట్టినట్టు తెలిసింది.
అయితే, పోస్ట్‌లోని ఫోటోకి సంబంధించిన వివరాల కోసం గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌లో వెతకగా, అదే ఫోటోని మీరట్ పోలీసులు 2019లో ట్వీట్ చేసినట్టు తెలిసింది.
पटेल मण्डप वाली मस्जिद पर इमाम हाजी अख्तर ने बैनर लगाए #uppolice @dgpup @adgzonemeerut @igrangemeerut @Uppolice pic.twitter.com/m6NlJOxLVd
కొన్ని పదాలతో గూగుల్ సెర్చ్‌లో వెతకగా, రోడ్డుపై నమాజ్ చేయవద్దని ముస్లింలను కోరుతూ ఏర్పాటు చేసిన ఫ్లెక్సీల గురించి వివిధ వార్తాసంస్థలు 2019లో అదే ఫోటోతో ప్రచురించిన ఆర్టికల్స్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్‌లో వచ్చాయి. వాటిని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. మీరట్ పోలీసుల చొరవతో ముస్లింలు రోడ్లపై ప్రార్థనలు చేయడం మానుకున్నారని, ఇదే విషయం ప్రజలకు చెప్తూ మసీదు కమిటీలు బ్యానర్‌లను ఏర్పాటు చేశారని ఆర్టికల్స్‌లో చదవచ్చు.
చివరగా, రోడ్డుపై నమాజ్ చేయవద్దని ముస్లింలను కోరుతూ ఫ్లెక్సీలను ఏర్పాటు చేస్తున్న పోస్ట్‌లోని ఫోటో 2019లోనిది.


text:
టీడీపీ, జనసేన ఉమ్మడి మేనిఫెస్టోను పురందేశ్వరి విమర్శించిందంటూ BBC పేరుతో షేర్ అవుతున్న ఈ క్లిప్ ఫేక్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 8, 2024
‘చంద్రబాబు, పవన్ కళ్యాణ్ ప్రకటించిన మేనిఫెస్టోలో ఆచరణ సాధ్యం కాని హామీలు ఉన్నాయి’ అని ఆంధ్రప్రదేశ్ బీజేపీ అధ్యక్షురాలు దగ్గుబాటి పురందేశ్వరి వ్యాఖ్యానించిందని BBC ప్రచురించినట్టు ఆ సంస్థ టెంప్లేట్‌తో ఒక న్యూస్ క్లిప్ సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ‘చంద్రబాబుకు ఇదే చివరి ఎన్నిక కావడంతో ప్రజలను మోసం చేసి, పీఠం ఎక్కాలని ప్రయత్నిస్తున్నారు. పార్టీ శ్రేణులు కేంద్రంలో బీజేపీ ప్రకటించిన మేనిఫెస్టోనే పరిగణలోకి తీసుకోవాలని’ కూడా  పురందేశ్వరి అన్నట్టు ఈ క్లిప్‌లో చెప్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా ఆ క్లిప్‌కు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ‘చంద్రబాబు, పవన్ కళ్యాణ్ ప్రకటించిన మేనిఫెస్టోలో ఆచరణ సాధ్యం కాని హామీలు ఉన్నాయి’ అని ఆంధ్రప్రదేశ్ బీజేపీ అధ్యక్షురాలు దగ్గుబాటి పురందేశ్వరి వ్యాఖ్యానించింది – BBC న్యూస్ క్లిప్
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వార్తను తాము ప్రచురించలేదని, ఇది ఫేక్ న్యూస్ అని BBC స్పష్టం చేసింది. పురందేశ్వరి ఈ వ్యాఖ్యలు చేసినట్టు మాకు ఎలాంటి ఆధారాలు లభించలేదు.  టీడీపీ, జనసేన సంయుక్తంగా రూపొందించిన ప్రజాగళం ఉమ్మడి మేనిఫెస్టోను స్వాగతిస్తున్నామని BJP స్పష్టం చేసింది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
తెలుగు దేశం పార్టీ అధినేత నారా చంద్రబాబు నాయుడు, జనసేన పార్టీ అధినేత పవన్ కళ్యాణ్‌లు కలిసి ‘ప్రజాగళం’ పేరుతో మేనిఫెస్టోను రిలీజ్ చేసిన సంగతి తెలిసిందే. ఈ కార్యక్రమంలో BJP రాష్ట్ర సహ ఇంఛార్జ్ సిద్ధార్థనాథ్ సింగ్ కూడా పాల్గొన్నారు. అయితే ఈ మేనిఫెస్టోపై ప్రధాని మోదీ కానీ, ఏపీ BJP అధ్యక్షురాలు పురందేశ్వరి ఫోటో లేకపోవడంపై పలు రకాల చర్చ జరుగుతోంది. దీనిపై సీఎం జగన్ మాట్లాడుతూ ఆచరణకు సాధ్యం కాని హామీలకు బీజేపీ దూరంగా ఉందని వ్యాఖ్యానించారు.
ఈ నేపథ్యంలోనే పురందేశ్వరి కూడా ఈ అభిప్రాయాన్నే వ్యక్తం చేసినట్టు BBC పేరుతో ఒక క్లిప్ షేర్ అవుతుంది. ఐతే నిజానికి BBC ఈ క్లిప్‌ను ప్రచురించలేదు. ఈ క్లిప్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవ్వడంతో దీనిపై వివరణ ఇస్తూ ‘ఇది BBC ప్రచురించింది కాదు. ఇది ఫేక్ న్యూస్’ అని తెలిపింది. కాగా BJP అధ్యక్షురాలు పురందేశ్వరి ఈ వ్యాఖ్యలు చేసినట్టు మాకు ఆధారాలు కూడా లభించలేదు.
ఇది బీబీసీ ప్రచురించింది కాదు. ఇది ఫేక్ న్యూస్!#BBCNewsTelugu #FakeNews pic.twitter.com/yPph3Q4uJZ
ఇదిలా ఉండగా చంద్రబాబు నాయుడు, పవన్ కళ్యాణ్‌లు విడుదల చేసిన మేనిఫెస్టోకు దూరంగా ఉంటుందన్న వార్తలపై BJP స్పందించింది. టీడీపీ, జనసేన మేనిఫెస్టోని స్వాగతిస్తున్నట్లుగా బీజేపీ ఆంధ్ర ప్రదేశ్ అధికార ట్విట్టర్‌లో పోస్ట్ చేసింది. ‘ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర సర్వతోముఖాభివృద్ధి కోసం టీడీపీ, జనసేన సంయుక్తంగా రూపొందించిన ప్రజాగళం ఉమ్మడి మేనిఫెస్టో – 2024ను భారతీయ జనతా పార్టీ స్వాగతిస్తోంది’ అని ట్వీట్ చేసింది. దీనితో మేనిఫెస్టోకు BJP మద్దతు ఉందని తెలుస్తుంది.
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర సర్వతోముఖాభివృద్ధి కోసం టిడిపి, జనసేన సంయుక్తంగా రూపొందించిన “ప్రజాగళం ఉమ్మడి మేనిఫెస్టో – 2024”ను భారతీయ జనతా పార్టీ స్వాగతిస్తుంది.#TDPJSPBJPWinning pic.twitter.com/Ot38uAwDLP
చివరగా, టీడీపీ, జనసేన ఉమ్మడి మేనిఫెస్టోను పురందేశ్వరి విమర్శించిందంటూ BBC పేరుతో షేర్ అవుతున్న ఈ క్లిప్ ఫేక్.


text:
ఈ సైకిల్ శిల్పం ఇండోనేషియాలో ఉంది, తమిళనాడు లోని పంచవర్ణ స్వామి దేవాలయంలో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 9, 2020
‘7వ శతాబ్దంలో (1300 ఏళ్ళ క్రితం) తమిళనాడులో నిర్మించిన పంచవర్ణ స్వామి దేవాలయంలో సైకిల్ తొక్కుతున్న భారతీయుని శిల్పం’, అని చెప్తూ ఒక శిల్పం ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 1300 ఏళ్ళ క్రితం తమిళనాడులో నిర్మించిన పంచవర్ణ స్వామి దేవాలయంలో సైకిల్ తొక్కుతున్న భారతీయుని శిల్పం.
ఫాక్ట్: ఫోటోలో ఉన్న శిల్పం అసలు భారతదేశంలో లేదు. ఇండోనేషియా లోని బాలి లో ఉన్న ‘Pura Dalem Jagaraga Temple’ లో ఆ సైకిల్ శిల్పం ఉంది. అంతేకాదు, 19 శతాబ్దంలో డచ్ వారితో యుద్ధం జరిగాక ఆ శిల్పాన్ని (ఇతర ఆధునిక పరికరాల శిల్పాలతో పాటు) మందిరం గోడల పై చెక్కినట్టు తెలిసింది. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే ఫోటో ‘Tripadvisor’ వెబ్సైటులో దొరుకుంతుంది. ఆ ఫోటో ఇండోనేషియా లోని బాలి లో ఉన్న ‘Pura Dalem Jagaraga Temple’ కి సంబంధించింది అని ఆ వెబ్సైటులో రాసి ఉంటుంది.
ఆ మందిరం పేరుతో ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా, ఆ సైకిల్ తొక్కుతున్న శిల్పం కి సంబంధించి చాలా ఫోటోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి. వాటిని ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. ఆ మందిరానికి సంబంధించిన ఒక వీడియోలో కూడా సైకిల్ శిల్పం చూడవొచ్చు.
అంతేకాదు, 19 శతాబ్దంలో డచ్ వారితో యుద్ధం జరిగాక ఆ శిల్పాన్ని (ఇతర ఆధునిక పరికరాల శిల్పాలతో పాటు) మందిరం గోడల పై చెక్కినట్టు తెలిసింది. ఆ మందిరం గోడలపై ఉన్న శిల్పాల గురించి మరింత సమాచారం కోసం ఇక్కడ చదవొచ్చు.
ఇంతకముందు, పంచవర్ణ స్వామి దేవాలయం గురించి చెప్తూ, వేరే ఫోటోలు వైరల్ అయినప్పుడు FACTLY రాసిన ఫ్యాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, ఇండోనేషియా కి సంబంధించిన శిల్పం ఫోటోని పెట్టి, తమిళనాడు లోని పంచవర్ణ స్వామి దేవాలయంలో 1300 ఏళ్ళ క్రితం నిర్మించిన శిల్పం అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 9, 2020


text:
ఫోటోలోని కుర్రాడు తన తమ్ముడిని చంపినందుకు అరెస్ట్ అయ్యాడు, బ్రెడ్ దొంగతనం చేసినందుకు కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 12, 2020
ఒక కుర్రాడు కోర్టులో నిలబడి ఉన్న ఫోటోని కొందరు సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేసి, దానితో పాటు ఒక కథని షేర్ చేస్తున్నారు. ఫోటోలో ఉన్న 15 ఏళ్ళ కుర్రాడు ఒక బేకరీ లో బ్రెడ్ దొంగతనం చేసి పారిపోతుండగా పెద్ద అద్దం పగిలిపోయిందని, ఆ బేకరీ యజమాని పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేయడంతో పోలీసులు ఆ కుర్రాడిని అరెస్ట్ చేసి కోర్టులో ప్రవేశపెట్టారని పోస్ట్ లో రాసారు. అమ్మ అనారోగ్యంతో ఉండడం, ఎవరూ పని ఇవ్వకపోవడంతో బ్రెడ్ దొంగతనం చేసానని ఆ కుర్రాడు చెప్పడంతో, ఒక కుర్రాడి ఆకలి తీర్చడంలో విఫలమైనందున కోర్టు లో ఉన్నవారిని,  షాప్ యజమానిని జరిమానా కట్టాలని జడ్జీ తీర్పు ఇచ్చినట్టు పోస్ట్ లో పెట్టారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఆకలి తీర్చుకోవడం కోసం బ్రెడ్ దొంగతనం చేసిన కుర్రాడి ఫోటో. కుర్రాడి ఆకలి తీర్చడంలో విఫలమైనందున కోర్టు లో ఉన్నవారని,  షాప్ యజమానిని జరిమానా కట్టాలని తీర్పు ఇచ్చిన జడ్జీ.
ఫాక్ట్: ఫోటోలోని కుర్రాడిని పోలీసులు అరెస్ట్ చేసింది బ్రెడ్ దొంగతనం చేసినందుకు కాదు, తన తమ్ముడిని చంపినందుకు. 2011 లో తనకు 12 ఏళ్ళు ఉన్నప్పుడు క్రిస్టియన్ ఫెర్నాండెజ్ తన రెండేళ్ళ తమ్ముడిని బుక్ షెల్ఫ్ కి కొట్టి చంపాడు. పోస్ట్ లో చెప్పిన కోర్టు కథ నిజంగా జరిగినట్టు ఎక్కడా కూడా ఆధారాలు దొరకలేదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే ఫోటోతో కూడిన చాలా న్యూస్ ఆర్టికల్స్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి. ఫోటోలో ఉన్న కుర్రాడు క్రిస్టియన్ ఫెర్నాండెజ్ అని, తన తమ్ముడిని చంపిన ఆరోపణ మీద అతన్ని అరెస్ట్ చేసినట్టు ఇక్కడ చదవొచ్చు. 2011 లో తనకు 12 ఏళ్ళు ఉన్నప్పుడు ఫెర్నాండెజ్ తన రెండేళ్ళ తమ్ముడిని బుక్ షెల్ఫ్ కి కొట్టి చంపాడని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
పోస్ట్ లో చెప్పిన కోర్టు కథ నిజంగా జరిగినట్టు ఎక్కడా కూడా ఆధారాలు దొరకలేదు. కుర్రాడి స్థానంలో ముసలావిడని పెట్టి, ఇలాంటి కథలే కొందరు వేరే సందర్భాల్లో షేర్ చేయగా, వాటిల్లో నిజం లేదని ‘Snopes’ మరియు ‘AFP’ వారు రాసిన ఫ్యాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
అవసరానికి కొద్దిగా ఆహారం దొంగలిస్తే తప్పు కాదని 2016 లో ఇటలీ కోర్టు చెప్పినట్టు ఇక్కడ చదవొచ్చు. తాజగా, బీహార్ లో తన తల్లి ఆకలి తీర్చేందుకు దొంగతనం చేసిన ఒక కుర్రాడికి జడ్జీ శిక్ష వేయకుండా రేషన్, బట్టలు ,ఇతర నిత్యవసర వస్తువులు ఇప్పించినట్టు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, ఫోటోలోని కుర్రాడు తన రెండేళ్ళ వయసు తమ్ముడిని చంపినందుకు అరెస్ట్ అయ్యాడు, బ్రెడ్ దొంగతనం చేసినందుకు కాదు.

created: October 12, 2020


text:
ఈ వీడియో అనంతపురంలోని ఆంజనేయస్వామి ఆలయంలో జరిగిన హుండీ దొంగతనానికి చెందింది, తిరుమల వెంకటేశ్వర స్వామి ఆలయంలో కాదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 25, 2023
“TTD (తిరుమల తిరుపతి దేవస్థానం).. లో జలగన్న గొర్రెల పెంపకం..” అని చెప్తూ ఒక మధ్య వయస్సు వ్యక్తి ఒక దేవాలయంలోని హుండీ నుండి డబ్బులు దొంగతనం చేస్తున్న వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. అసలు ఇందులో ఎంత నిజం ఉందో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఈ వీడియో తిరుమలలోని వెంకటేశ్వర స్వామి దేవాలయంలో జరిగిన హుండీ చోరీని చూపిస్తుంది.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియో ఒక దేవాలయంలో జరిగిన దొంగతనాన్ని చుపిస్తున్నా, ఇది తిరుమల దేవాలయంలో జరిగిన సంఘటన కాదు. అనంతపురం జిల్లాలో ఉన్న కసాపురం శ్రీ నెట్టికంటి ఆంజనేయస్వామి దేవాలయంలో చీఫ్ సెక్యూటిటీ ఆఫిసర్ కృష్ణారెడ్డి అక్కడ ఉన్న హుండీ నుండి దొంగతనం చేసి దొరికాడు. తన దొంగతనం CCTVలో నమోదు అయింది, ఈ దృశ్యాలు ఈ సంఘటనని చూపిస్తాయి. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
క్లెయిమ్ గురించి మరిన్ని వివరాలను తెలుసుకోవడానికి, తగిన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా వైరల్ వీడియో కలిగి ఉన్న కొన్ని వార్తా కథనాలు (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) మాకు లభించాయి.
వీటి ప్రకారం, ఇటీవల అనంతపురం జిల్లాలో ఉన్న కసాపురం శ్రీ నెట్టికంటి ఆంజనేయస్వామి దేవాలయంలో ఒక దొంగతనం జరిగింది. ఈ దొంగతనం చేసిన వ్యక్తి మరెవరో కాదు, ఆ దేవాలయం యొక్క చీఫ్ సెక్యూరిటీ ఆఫీసర్ కృష్ణారెడ్డి.
తను దొంగతనం చేస్తుండగా ఆ దృశ్యాలు సీసీటీవీ కెమెరాలో చిక్కాయి. వైరల్ వీడియోలో ఉన్న దృశ్యాలు ఇవే. వీటిని తిరుమల దేవాలయంలో జరిగిన దొంగతనానికి చెందిన దృశ్యాలు అంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు. అదనంగా, తిరుమల దేవాలయంలో ఇటీవల కాలంలో ఏవైనా దొంగతనాలు జరిగాయా అని ఇంటర్నెట్‌లో వెతికితే, ఎటువంటి వార్తా కథనాలు మాకు లభించలేదు.
చివరిగా, ఈ దొంగతనం దృశ్యాలు తిరుమల తిరుపతి దేవాలయంలో జరిగినవి కావు.

created: September 25, 2023


text:
ఈ వీడియోలో గుజరాత్ క్రైమ్ బ్రాంచ్ పోలీసులు మఫ్టీలో వచ్చి అరెస్ట్ చేస్తున్నది ఢిల్లీ అల్లర్లకు సంబంధించిన నిందితుడిని కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 2, 2021
భరూచ్ క్రైమ్ బ్రాంచ్ పోలీసులు సినిమాను తలపించేలా ఢిల్లీ అల్లర్ల నిందితుడు సిరాజ్ మహమ్మద్ అన్వర్ ని మరియు అతని ముఠాని అరెస్ట్ చేస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఒక హోటల్ లో కూర్చున్న వ్యక్తిని పోలీసులు మఫ్టీలో వచ్చి అరెస్ట్ చేస్తున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియోలో చూడవచ్చు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: భరూచ్ క్రైమ్ బ్రాంచ్ పోలీసులు సినిమాను తలపించేలా ఢిల్లీ అల్లర్ల నిందితుడు సిరాజ్ మహమ్మద్ అన్వర్ ని అరెస్ట్ చేస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలోని ఘటన గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని అమరపుర గ్రామంలో 27 జూన్ 2021 నాడు చోటుచేసుకుంది. దొంగతనాలు మరియు అత్యాచార కేసులలో నిందితుడైన కిషోర్ లుహార్ ని అహ్మదాబాద్ క్రైమ్ బ్రాంచ్ పోలీసులు మఫ్టీలో వచ్చి అరెస్ట్ చేస్తున్న దృశ్యాలివి. భరూచ్ క్రైమ్ బ్రాంచ్ అధికారులు ఇటీవల సిరాజ్ మంజూర్ ఆలం అన్సారి అనే ఆయుధాలు డీలర్ ని భరుచ్ నగరంలో అరెస్ట్ చేసారు. ఈ రెండు వేర్వేరు ఘటనలని 2020 ఢిల్లీ అల్లర్లకు ముడిపెడుతూ ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘The Times of India’ న్యూస్ వెబ్సైటు 01 జూలై 2021 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ లో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. వీడియోలోని ఘటన గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని అమరపుర గ్రామంలో 27 జూన్ 2021 నాడు చోటుచేసుకున్నట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. అహ్మదాబాద్ నగర సమీపంలో పలు దొంగతనాలు మరియు అత్యాచారాలు చేసిన కిషోర్ లుహార్ అనే నిందితుడిని అహ్మదాబాద్ క్రైమ్ బ్రాంచ్ పోలీసులు మఫ్టీలో వచ్చి అరెస్ట్ చేస్తున్న దృశ్యాలని ఈ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు.
భరూచ్ నగర సమీపంలో సిరాజ్ మంజూర్ ఆలం అన్సారి అనే ఆయుధాలు డీలర్ ని లోకల్ క్రైమ్ బ్రాంచ్ అధికారులు అరెస్ట్ చేసినట్టు ‘The Indian Express’ 30 జూన్ 2021 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ లో రిపోర్ట్ చేసింది. బీహార్ కి చెందిన సిరాజ్, భరూచ్ నగరంలో చట్ట విరుద్దంగా ఆయధాలని అమ్ముతూ పట్టుబడినట్టు పోలీసులు మీడియాకి తెలిపారు.
2020లో ఢిల్లీ అల్లర్లకు సంబంధించి ఢిల్లీ పోలీస్ స్పెషల్ సెల్ పెట్టిన ఛార్జ్ షీట్లో 15 మంది నిందితుల పేర్లని జత చేసినట్టు ‘ANI’ తమ ట్వీట్ లో పేర్కొంది. ఈ ఛార్జ్ షీట్ లో పెట్టిన 15 మంది నిందితుల పేర్లని ‘India.com’ న్యూస్ వెబ్సైటు తమ ఆర్టికల్ లో బయటపెట్టింది. ఆ 15 మంది పేర్లలో సిరాజ్ మహమ్మద్ అన్వర్ అనే పేరు ఎక్కడ వెల్లడించలేదు. దీన్ని బట్టి, గుజరాత్ లో జరిగిన రెండు వేర్వేరు ఘటనలని 2020 ఢిల్లీ అల్లర్లకు ముడిపెడుతూ ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తున్నట్టు ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, గుజరాత్ క్రైమ్ బ్రాంచ్ పోలీసులు మఫ్టీలో వచ్చి అరెస్ట్ చేస్తున్నది ఢిల్లీ అల్లర్లకు సంబంధించిన  నిందితుడిని కాదు.


text:
కాంగ్రెస్ పార్టీకి నీరవ్ మోదీ 98కోట్ల విరాళం ఇచ్చినట్టు ఉన్న ఈ చెక్ నిజమైనది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 1, 2021
2011లో నీరవ్ మోదీ కాంగ్రెస్ పార్టీకి 98 కోట్ల విరాళం ఇచ్చారని చెప్తూ, దీనికి సంబంధించిన ఒక చెక్ ఫోటోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. మా వాట్సాప్ టిప్ లైన్‌కి (+91 9247052470) కూడా ఇదే చెక్‌కి సంబంధించి వివరణ కోరుతూ సందేహాలు పంపించారు. ఈ కథనం ద్వారా ఆ చెక్‌కి సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 2011లో నీరవ్ మోదీ కాంగ్రెస్ పార్టీకి ఇచ్చిన 98 కోట్ల విరాళం యొక్క చెక్.
ఫాక్ట్(నిజం): రాజకీయ పార్టీ విరాళాలకి సంబంధించి ఎలక్షన్ కమిషన్‌లో అందుబాటులో ఉన్న వివరాలలో 2011-12 సంవత్సరానికి గాను కాంగ్రెస్ పార్టీ 98 కోట్లు విరాళం పొందినట్టు ఎటువంటి సమాచరం లేదు. ఆ సంవత్సరం కాంగ్రెస్ పార్టీ పొందిన మొత్తం విరాళాల విలువ సుమారు రూ. 9.59 కోట్లు. కాబట్టి పోస్టులో షేర్ చేసిన చెక్ నిజం కాదని అర్ధమవుతుంది, పైగా ఆ చెక్‌లో చాలా తప్పులు కూడా ఉన్నాయి. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులోని చెక్‌పై ఇండియన్ నేషనల్ కాంగ్రెస్ పేరుపై 2011లో ఇచ్చినట్టు ఉంది. కాని కాంగ్రెస్ పార్టీ 2011-12 సంవత్సరానికిగాను తీసుకున్న విరాళాలకి సంబంధించి ఎలక్షన్ కమిషన్‌కి అందించిన సమాచారంలో 98 కోట్లకి సంబంధించిన పద్దు లేదు. ఆ సంవత్సరం తీసుకున్న విరాళాలకి సంబంధించి మొత్తం 342 పద్దులు ఉన్నాయి, కానీ 2 కోట్లకు మించి ఒక్క పద్దు కూడా లేదు.
Myneta సమాచారం ప్రకారం 2011-12 సంవత్సరంలో కాంగ్రెస్ పార్టీ పొందిన మొత్తం విరాళాల విలువ రూ. 9.59 కోట్లు, పోస్టులో చెప్తున్న విలువకన్న ఇది చాలా తక్కువ.
ఒకవేళ నిజంగానే పద్దులు కాంగ్రెస్ పార్టీకి ఇలా చెక్ ఇచ్చిన విషయం బయటకి వచ్చి ఉంటే, మీడియా ఈ విషయంపై కథనాలు రాసేది, కానీ ఈ విషయానికి సంబంధించి మాకు ఎటువంటి వార్తా కథనం దొరకలేదు.  పైగా ఈ చెక్ ని పరిశీలించి చుస్తే, ఇందులో కొన్ని తప్పులు కనిపిస్తాయి. ఉదాహారణకి
వీటన్నిటిబట్టి, వైరల్ అవుతున్న చెక్ నిజం కాదని అర్ధం చేసుకోవచ్చు. పైగా ఈ చెక్ చాలా సంవత్సరాల నుండే సోషల్ మీడియాలో చక్కర్లు కొడుతూ ఉంది. 2018 మరియు 2019లో ఇది వైరల్ అయినప్పుడు పలు ఫాక్ట్-చెకింగ్ సంస్థలు దీనిని డీబంక్ చేస్తూ రాసిన కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, కాంగ్రెస్ పార్టీకి నీరవ్ మోదీ 98 కోట్ల విరాళం ఇచ్చినట్టు ఉన్న ఈ చెక్ నిజం కాదు.

created: September 1, 2021


text:
విజయ్ మాల్యా 2016లో బీజేపీకి రూ. 35 కోట్లను విరాళంగా ఇచ్చినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ చెక్ నిజమైనది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 21, 2023
బ్యాంకుల నుండి రూ. వేల కోట్ల రుణాలు తీసుకొని విదేశాలకు పరారైన విజయ్ మాల్యా, 2016లో బీజేపీకి రూ. 35 కోట్లను విరాళంగా ఇచ్చారని ఆరోపిస్తూ సోషల్ మీడియాలో యాక్సిస్ బ్యాంక్ చెక్ ఫోటో ఒకటి బాగా షేర్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: విజయ్ మాల్యా 2016లో బీజేపీకి రూ. 35 కోట్లను విరాళంగా ఇస్తూ అందజేసిన బ్యాంక్ చెక్ ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): రాజకీయ పార్టీల విరాళాలకి సంబంధించి ఎన్నికల కమిషన్‌లో అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం బీజేపీ 2016-17 వార్షిక సంవత్సరంలో మొత్తంగా అయిదు వందల ఇరవై ఎనిమీద కోట్ల రూపాయలు (5,28,79,33,206) విరాళంగా పొందింది. కానీ, ఈ విరాళాలు అందించిన వారి జాబితాలో విజయ్ మాల్యా పేరు గానీ, మాల్యాకు సంబంధించిన కంపనీల పేర్లు గానీ ఎక్కడా తెలుపలేదు. పోస్టులో షేర్ చేసిన చెక్‌లోని సంతకం కూడా విజయ్ మాల్యాది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో తెలుపుతున్నట్టు విజయ్ మాల్యా 2016లో బీజేపీకి 35 కోట్ల రూపాయలను విరాళంగా ఇచ్చారా? అని ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, విజయ్ మాల్యా 2016లో బీజేపీకి రూ. 35 కోట్లను విరాళంగా ఇచ్చినట్టు ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదని తెలిసింది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన చెక్‌ను భారతీయ జనతా పార్టీ పేరుపై 2016 నవంబర్ నెలలో ఇచ్చినట్టు ఉంది. కానీ, రాజకీయ పార్టీల విరాళాలకి సంబంధించి ఎన్నికల కమిషన్‌లో అందుబాటులో ఉన్న వివరాలలో 2016-17 వార్షిక సంవత్సరంలో విజయ్ మాల్యా బీజేపీకి రూ. 35 కోట్లను విరాళంగా ఇచ్చినట్టు ఎక్కడా తెలుపలేదు. బీజేపీ 2016-17 వార్షిక సంవత్సరంలో మొత్తంగా అయిదు వందల ఇరవై ఎనిమీద కోట్ల రూపాయలు (5,28,79,33,206) విరాళంగా పొందినట్టు ఎన్నికల కమిషన్‌కు అందించిన వివరాలలో తెలిపింది. కానీ, ఈ విరాళాలు అందించిన వారి జాబితాలో విజయ్ మాల్యా పేరు గానీ, మాల్యాకు సంబంధించిన కంపనీల పేర్లు గానీ ఎక్కడ తెలుపలేదు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన చెక్‌పై భారతీయ జనతా పార్టీ స్పెల్లింగ్ తప్పుగా రాసి ఉంది (‘Bharatiya Janata Party’ని ‘Bhartiya Janta Party’ అని తప్పుగా రాశారు). అంతేకాదు, పోస్టులో షేర్ చేసిన చెక్‌పై చేసిన సంతకం విజయ్ మాల్యాది కాదు. విజయ్ మాల్యా బీజేపీకి రూ. 35 కోట్లను విరాళంగా ఇచ్చిన చెక్ అంటూ షేర్ చేసిన ఈ ఫోటో ఫేక్ అని పలు వార్తా సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేశాయి.
చివరగా, విజయ్ మాల్యా 2016లో బీజేపీకి రూ. 35 కోట్లను విరాళంగా ఇచ్చినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ చెక్ నిజమైనది కాదు.


text:
ఫొటోలోని ‘గద, విల్లు మరియు బాణం’ ఉన్న కూడలి వడోదర (గుజరాత్) లో ఉంది, అయోధ్య (ఉత్తర్ ప్రదేశ్) లో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 9, 2020
ఒక కూడలి వద్ద ‘గద, విల్లు మరియు బాణం’ ఉన్న ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, దానిని ఉత్తర్ ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగీ ఆదిత్యనాధ్ అయోధ్య లోని ఒక ట్రాఫిక్ కూడలి దగ్గర ఏర్పాటు చేయించారని సోషల్ మీడియా లో చెప్తున్నారు. పోస్ట్ లో చెప్పిన దాంట్లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
అయోధ్య లోని ఒక ట్రాఫిక్ కూడలి వద్ద ‘గద, విల్లు మరియు బాణం’ ఉన్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫొటోలోని ‘గద, విల్లు మరియు బాణం’ ఉన్న కూడలి వడోదర (గుజరాత్) లో ఉంది, అయోధ్య (ఉత్తర్ ప్రదేశ్) లో కాదు. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ ద్వారా వెతికినప్పుడు, అదే ఫొటోతో,  క్లెయిమ్ తో ఉన్న ఒక ట్వీట్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వచ్చింది. ఆ ట్వీట్ కింద ఉన్న కామెంట్స్ లో ఒకతను ఆ కూడలి వడోదర (గుజరాత్) లోని ‘గద సర్కిల్’ అని తెలిపారు. ఆ సమాచారంతో గూగుల్ లో వెతికినప్పుడు, ఆ శిల్పం వడోదర (గుజరాత్) లోని ‘గద సర్కిల్’ వద్దనే ఉందని తెలిసింది. ‘గద సర్కిల్’ ప్రాంతం యొక్క గూగుల్ స్ట్రీట్ వ్యూ ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, ఫొటోలోని ‘గద, విల్లు మరియు బాణం’ ఉన్న కూడలి వడోదర (గుజరాత్) లో ఉంది, అయోధ్య (ఉత్తర్ ప్రదేశ్) లో కాదు.


text:
ప్రభుత్వ ఉద్యోగులపై దాడులకు సంబంధించి తెలంగాణ ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి పేరుతో షేర్ అవుతున్న ఈ హెచ్చరిక ఫేక్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 3, 2024
ఇటీవల, విధులు నిర్వహిస్తున్న ఆర్‌టీసీ మొదలైన ప్రభుత్వ ఉద్యోగులపై దాడులు జరిగిన ఘటనలు రిపోర్ట్ అయిన నేపథ్యంలో ఇలాంటి దాడులకు పాల్పడితే చట్టపరమైన చర్యలు ఉంటాయని చెప్తూ తెలంగాణ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి పేరుతో ఒక హెచ్చరిక సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ‘ఉద్యోగుల పట్ల ఎవరైనా ఇబ్బందుల పాలు చేసినా, అసభ్యకరంగా మాట్లాడినా, దురుసుగా ప్రవర్తించినా, ఉద్యోగి విధులకు అటంకం కలిగించినా, ఉద్యోగులపై చేయి చేసుకున్నా వివిధ IPC సెక్షన్ల క్రింద చట్టపరమైన శిక్ష విధించబడుతుందని,’ ఈ సర్కులర్‌లో ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి హెచ్చరించినట్టు ఉంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తెలంగాణ ఉద్యోగుల విధి నిర్వహణకు అటంకం కలిగించినా/దాడులు చేసినా వివిధ IPC సెక్షన్ల క్రింద చట్టపరమైన శిక్ష విధించబడుతుంది – రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి హెచ్చరిక
ఫాక్ట్(నిజం): తెలంగాణ ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి పేరుతో షేర్ అవుతున్న ఈ సర్కులర్ ఫేక్. ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి ఈ సర్కులర్ విడుదల చేయలేదు. తెలంగాణ ప్రభుత్వం ఇదే విషయాన్ని స్పష్టం చేసింది. అయితే,  ఈ IPC సెక్షన్లు దేశ వ్యాప్తంగా ఇప్పటికే అమలులో ఉన్నాయి, ప్రభుత్వ ఉద్యోగి విధి నిర్వహణకు అడ్డంకులు కలిగిస్తే ఈ సెక్షన్ల కింద శిక్షార్హులే. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఇటీవల తెలంగాణలో ఆర్‌టీసీ మొదలైన ప్రభుత్వ ఉద్యోగులపై దాడులు జరిగిన ఘటనలు రిపోర్ట్ అయిన నేపథ్యంలో ఈ సర్కులర్ విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఐతే నిజానికి రాష్ట్ర ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి ఈ హెచ్చరిక జారీ చేయలేదు. ఈ సర్కులర్ వైరల్ అవడంతో ప్రభుత్వానికి సంబంధించిన జి.ఎ.డి అధికారులు దీనిని ఖండించారు. ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి హెచ్చరించినట్లు సోషల్ మీడియాలో జరుగుతున్న ప్రచారం అవాస్తవమని జి.ఎ.డి అధికారులు వివరణ ఇచ్చారు.
ఇదిలా ఉండగా ప్రస్తుతం వైరల్ అవుతున్న పోస్టులో ప్రస్తావించిన IPC సెక్షన్లు అన్నీ ప్రభుత్వ ఉద్యోగి ఎలాంటి ఇబ్బంది లేకుండా తన సేవలను నిర్వహించేందుకు/విధి నిర్వహణ  సమయంలో వారిపై దాడులు జరగకుండా  ప్రోత్సహించేవే. ఈ సెక్షన్ల ఉల్లంఘిస్తే ఫైన్/రెండు- పది సంవత్సరాల వరకు జైలు శిక్ష పడే అవకాశం కూడా ఉంది (ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ & ఇక్కడ).
ఐతే ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏంటంటే ఈ IPC సెక్షన్లు దేశ వ్యాప్తంగా ఇప్పటికే అమలులో ఉన్నాయి, ఏ ప్రభుత్వ ఉద్యోగి విధి నిర్వహణకు అడ్డంకులు కలిగించినా ఈ సెక్షన్ల కింద శిక్షార్హులే. తెలంగాణ రాష్ట్రంలో కూడా ఈ చట్టాలు అమలులో ఉన్నాయి. ఐతే ప్రత్యేకంగా ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి ఒక సర్కులర్ ద్వారా వీటిని అమలు చేయడం అంటూ ఉండదు. అంతే కాదు, ఇవి ఈ మధ్య కొత్తగా తీసుకొచ్చిన సెక్షన్లు కాదు.
చివరగా, ప్రభుత్వ ఉద్యోగులపై దాడులకు సంబంధించి తెలంగాణ ప్రభుత్వ ప్రధాన కార్యదర్శి పేరుతో షేర్ అవుతున్న ఈ  హెచ్చరిక ఫేక్.

created: January 3, 2024


text:
ఇండోనేషియాలో 50 వేల మంది ముస్లింలు ఇస్లాం వదులుకొని హిందూ మతాన్ని స్వీకరించారని చెప్పడానికి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 3, 2022
ఇండోనేషియాలో 50 వేల మంది ముస్లింలు ఇస్లాం వదులుకొని హిందూ మతాన్ని  స్వీకరించారు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్టు షేర్ అవుతోంది. ఇండోనేషియా మాజీ అధ్యక్షుడి కూతురు ఇస్లాం వదిలి 30 వేల మంది ముస్లింలతో సహా సనాతన ధర్మాన్ని స్వీకరించారని మరికొందరు పోస్ట్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇండోనేషియాలో 50 వేల మంది ముస్లింలు ఇస్లాంని వదులుకొని హిందూ మతంలోకి మారారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఇండోనేషియా దేశంలో ఇటీవల అంత పెద్ద సాముహిక మత మార్పిడి జరిగినట్టు ఎటువంటి రిపోర్ట్స్ లేవు. ఇండోనేషియా మొదటి అధ్యక్షుడు సుకర్నో కూతురు సుక్మావతి సుకర్నోపుత్రి ఇటీవల ఇస్లాంని వదులుకొని హిందూ మతంలోకి చేరిన మాట వాస్తవం. కాని, ఆమెతో సహా 30 వేల మంది  ఇండోనేషియా ముస్లింలు హిందూత్వంలోకి మారలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించిన వివరాల కోసం ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, ఇండోనేషియా దేశంలో ఇటీవల అంత పెద్ద సాముహిక మత మార్పిడి జరిగినట్టు ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదని తెలిసింది. ఇండోనేషియా మొట్టమొదటి అధ్యక్షుడు, ఇండోనేషియా స్వాతంత్ర్య ఉద్యమంలో ముఖ్య భూమిక పోషించిన సుకర్నో కూతురు సుక్మావతి సుకర్నోపుత్రి ఇస్లాంని వదులుకొని హిందూ మతంలోకి మారినట్టు తెలిసింది. ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ పబ్లిష్ చేసిన మరికొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
69 సంవత్సరాల వయసులో సుక్మావతి సుకర్నోపుత్రి, 26 అక్టోబర్ 2021 నాడు ‘సుధీ వదాని’ అనే హిందూ ఆచారాలు నిర్వహించి హిందూమతాన్ని స్వికరించినట్టు తెలిసింది. సుక్మావతి హిందూ మతాన్ని స్వికరించడంలో ఆమె అమ్మమ్మ ముఖ్య పాత్ర పోషించినట్టు పలు వార్తా  సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. కాని, సుక్మావతిని ఆదర్శంగా తీసుకొని 30 వేల మంది ఆమె మద్దతుదారులు (ఇండోనేషియా ముస్లింలు) హిందూ మతంలోకి మారినట్టు ఎక్కడా రిపోర్ట్ అవలేదు.
30 వేల మంది ఆమె ఇండోనేషియా ముస్లింలు హిందూత్వంలోకి చేరినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ క్లెయింకు సంబంధించి ‘The Quint’ ఫాక్ట్-చెకింగ్ సంస్థ, ‘Tempo’ అనే ఇండోనేషియా ఫాక్ట్-చెకింగ్ సంస్థని సంప్రదించింది. ‘Tempo’ సంస్థ ఈ క్లెయింకు సంబంధించి ‘The Quint’ వారికి  స్పష్టతనిస్తూ, “మాజీ అధ్యక్షుడు సుకర్నో కూతురు సుక్మావతి ఇండోనేసియాకు రాణి కాదు. హిందూ మతంలోకి చేరాలన్నది ఆమె వ్యక్తిగత నిర్ణయం. సుక్మావతి తనతో సహా 30 వేల మంది ముస్లింలను హిందూ మతంలోకి మార్చలేదు”, అని తెలిపారు.
చివరిగా, ఇండోనేషియాలో 50 వేల మంది ముస్లింలు ఇస్లాం వదులుకొని హిందూ మతాన్ని స్వీకరించినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న సమాచారం తప్పు.

created: January 3, 2022


text:
సోమాలియా అరటిపండ్లలో హెలికోబాక్టర్ అనే పురుగు ఉందని, తిన్న 12 గంటల్లో బ్రెయిన్ డెడ్ అయి చనిపోతారనే వాదనలో నిజంలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 8, 2021
ఒక వీడియోను చూపించి సోమాలియా నుండి ఇటీవల వచ్చిన అరటిపండ్లు హెలికోబాక్టర్ అనే పురుగును కలిగి ఉన్నాయని ఒక పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. అరటి పండును తిన్న 12 గంటల తరువాత, ఆ వ్యక్తి బ్రెయిన్ డెడ్ అయి చనిపోతాడని కూడా పోస్ట్ ద్వారా అంటున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వీడియోలో సోమాలియా అరటిపండ్లు హెలికోబాక్టర్ అనే పురుగును కలిగి ఉన్నాయి, ఇది తిన్న 12 గంటల తరువాత బ్రెయిన్ డెడ్ అయి చనిపోతారు.
ఫాక్ట్: హెలికోబాక్టర్ అనేది ఒక రకమైన బ్యాక్టీరియా, పురుగు కాదు. అబుదాబిలో ఇదే వీడియో వైరల్ అయినప్పుడు, అబుదాబి అగ్రికల్చర్, ఫుడ్ సేఫ్టీ అథారిటీ, ఈ వీడియో తప్పుదోవ పట్టించే సమాచారాన్ని కలిగి ఉందని తెలిపింది. సోమాలియా నుండి భారతదేశంలోకి 500 టన్నుల అరటిపండ్లు దిగుమతి చేయబడ్డాయని నిరూపించడానికి ఎటువంటి డేటా లేదు. వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ అధికారిక డేటా భారతదేశం సోమాలియా నుండి అరటిని దిగుమతి చేసుకోలేదని చూపిస్తుంది. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
వీడియోను స్క్రీన్‌షాట్స్ తీసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే వీడియోతో ఉన్న ఒక పెర్షియన్ ఆర్టికల్ లభించింది. ఆర్టికల్ ప్రకారం, ఈ వీడియో ఇరాన్ సైబర్ స్పేస్ లో బాగా వైరల్ అయినట్టు తెలుస్తుంది, అరటిపండ్లు సోమాలియా నుండి ఇరాన్ కు దిగుమతి చేయబడ్డాయని క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఫుడ్ టాక్సికాలజీలో పిహెచ్.డి అయిన డాక్టర్ హాజీ మొహమ్మది మాట్లాడుతూ, ‘హెలికోబాక్టర్’ అనేది బాక్టీరియా పేరు, పురుగు కాదు అని అన్నారు. వీడియో యొక్క ప్రామాణికతను ధృవీకరించలేకపోయామని; పురుగులు నిజమని భావించినట్లయితే, అవి మానవులకు వ్యాధికారకమైనవి (pathogenic) కావు అని ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు.
ఈ వీడియో వెస్ట్ ఏసియాలో వివిధ ప్రాంతాల్లో ఇదే క్లెయిమ్ తో వైరల్ అయింది. అబుదాబికి చెందిన అధికారులు ఈ వైరల్ వీడియో ద్వారా చెప్పేది తప్పు అని స్పష్టం చేసారు. పోస్టులోని సందేశంలో ‘తప్పుదోవ పట్టించే సమాచారం’ ఉందని తెలిపారు. వైరల్ వీడియో తప్పు అని అబుదాబి అగ్రికల్చర్ అండ్ ఫుడ్ సేఫ్టీ అథారిటీ ఒక ప్రకటన విడుదల చేసింది. “వీడియోలో చూపించినంత పెద్దదిగా పురుగులు ఉన్నప్పుడు పండ్ల లోపల తమ లైఫ్ సైకిల్ పూర్తి చేయడానికి ఆస్కారం లేదు,” అని తెలిపారు.
#ADAFSA: The viral video on social media about Somali bananas is incorrect.#UAE_BARQ_EN pic.twitter.com/QdQZ2K83Qm
ఈ క్లెయిం వాట్సాప్ లో విస్తృతంగా షేర్ అవటంతో, డాక్టర్ ఫహద్ అల్-ఖుడైరి పోస్టులో చెప్పిన విషయం ఫేక్ అని ట్వీట్ చేసారు. హెలికోబాక్టర్ అనేది ఒక రకమైన బ్యాక్టీరియా అని, పురుగు కాదని తెలిపారు.
تدور رسالة واتس للتحذير من موز  محدد وان فيه دودة ،.. الخ. وهذا غير صحيح واشاعات كاذبة.
హెలికోబాక్టర్:
హెలికోబాక్టర్ పైలోరీ అనేది ఒక రకమైన బ్యాక్టీరియా, పురుగు కాదు. హెలికోబాక్టర్ మన బాడీలో ఉండటం చాలా సాధారణం, ప్రపంచంలో 66% మంది శరీరాలలో ఇవి ఉన్నాయి. కొంతమందికి, బ్యాక్టీరియా కడుపు క్యాన్సర్ కు కారణం కావచ్చు, అనేక సంవత్సరాల తరువాత లక్షణాలు కనిపిస్తాయి. కానీ చాలా మందికి, ఈ బాక్టీరియా ఎటువంటి లక్షణాలను కలిగించదు. మంచి ఆరోగ్య అలవాట్లు, పరిశుభ్రమైన తాగునీరు ఉంటే బ్యాక్టీరియా నుండి తనను తాను రక్షించుకోవచ్చు.
వీడియోలో అరటి లోపలి నుండి తీసిన పురుగు లాంటి జాతులు, చాలా వరకు మాగ్గోట్స్ అయ్యిఉండవచ్చు. ‘లార్వా’ దశలో పండ్ల ఈగలను సాధారణంగా మాగ్గోట్స్ అని అంటారు. సాధారణంగా, ఆడ ఈగ గుడ్లు వేసినప్పుడు మాగ్గోట్స్ పండ్లలోకి చేరుతాయి. కానీ, వీడియోలో చూపించేది కచ్చితంగా ఇదే అని చెప్పలేము.
అరటిపండ్లు ప్రపంచవ్యాప్తంగా అత్యధికంగా వినియోగించే చౌకైన పండ్లలో ఒకటి. అరటిపండ్ల ప్రపంచ ఉత్పత్తిలో భారతదేశం మొదటి స్థానంలో ఉంది, 2018-19 లో సుమారు 31.75 మిలియన్ మెట్రిక్ టన్నులు (ప్రపంచ ఉత్పత్తిలో సుమారు 32%) ఉత్పత్తి చేసింది. భారతదేశం కూడా అతిపెద్ద వినియోగదారులలో ఒకటి. 2018 లో, 25%తో  భారతదేశం అతిపెద్ద అరటి పండ్ల మార్కెట్‌గా ఉంది. రిపోర్ట్స్ ప్రకారం, భారతదేశం 2020-21 సమయంలో 619 కోట్ల విలువైన అరటిపండ్లను ఎగుమతి చేసింది.
సోమాలియా నుండి భారతదేశంలోకి 500 టన్నుల అరటిపండ్లు దిగుమతి చేయబడ్డాయని నిరూపించడానికి ఎటువంటి డేటా లేదు. వాణిజ్య మంత్రిత్వ శాఖ అధికారిక డేటా భారతదేశం సోమాలియా నుండి అరటిని దిగుమతి చేసుకోలేదని చూపిస్తుంది.
చివరగా, సోమాలియా అరటిపండ్లలో హెలికోబాక్టర్ అనే పురుగు ఉందని, తిన్న 12 గంటల్లో బ్రెయిన్ డెడ్ అయి చనిపోతారనే వాదనలో నిజంలేదు.

created: November 8, 2021


text:
బీజేపీ రిజర్వేషన్‌లు రద్దు చేస్తుందని బండి సంజయ్ అన్నట్టు ఉన్న ఈ క్లిప్ డిజిటల్‌గా ఎడిట్ చేసింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 30, 2024
బీజేపీకు ఓటు వేస్తే రిజర్వేషన్‌లు రద్దు చేస్తామని బీజేపీ నేత బండి సంజయ్ అన్నట్టు ఒక ఆడియో క్లిప్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది (ఇక్కడ & ఇక్కడ). ‘రిజర్వేషన్లు తీసుకొచ్చి రాజ్యాంగానికి తూట్లు పొడిచింది కాంగ్రెస్ పార్టీ’, ‘SC, ST, BC రిజర్వేషన్లు రద్దు చేస్తామని’, ‘అంబేద్కర్ వల్లనే మాకు ఈ  రాజ్యాంగ బద్దమైన పదవులు వచ్చాయని పార్లమెంట్ సాక్షిగా చెప్పుకొని పార్టీ బీజేపీ’ అంటూ పలు వ్యాఖ్యలు బండి సంజయ్ ఈ ఆడియో క్లిప్‌లో అన్నట్టు తెలుస్తుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఈ క్లిప్‌కు సంబంధించి చేస్తున్న క్లెయిమ్‌లో నిజమెంతుందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బీజేపీకు ఓటు వేస్తే రిజర్వేషన్‌లు రద్దు చేస్తామని బీజేపీ నేత బండి సంజయ్ వ్యాఖ్యానించిన ఆడియో క్లిప్.
ఫాక్ట్(నిజం): రిజర్వేషన్‌ల అంశంపై బండి సంజయ్ మీడియాతో మాట్లాడుతూ చేసిన వ్యాఖ్యలను డిజిటల్‌గా ఎడిట్ చేసి బీజేపీ రిజర్వేషన్‌లు రద్దు చేస్తుందని బండి సంజయ్ అన్నట్టు రూపొందించారు. కానీ బండి సంజయ్ ఎక్కడ కూడా ఆలా అన్నట్టు రిపోర్ట్స్ లేవు. పైగా తాము రిజర్వేషన్‌ల కొనసాగిస్తామని అయన స్పష్టం చేశారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
బీజేపీ ఇంటర్నల్ మీటింగ్ ఆడియో లీక్ అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఈ క్లిప్‌లోని వ్యాఖ్యలు నిజానికి బండి సంజయ్ బహిరంగంగా మీడియా ముందు కాంగ్రెస్ పార్టీను ఉద్దేశించి చేసిన వ్యాఖ్యలను డిజిటల్‌గా కట్/పేస్ట్ చేసి, రిజర్వేషన్‌లు రద్దు చేస్తామని బండి సంజయ్ వ్యాఖ్యానించినట్టు రూపొందించారు.
ఇటీవల ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా  ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి మాట్లాడుతూ బీజేపీ రిజర్వేషన్‌లు రద్దు చేస్తుందని అని అన్నారు. ఈ ఐతే ఈ వ్యాఖ్యలపై స్పందిస్తూ  బీజేపీ నేత బండి సంజయ్ మీడియాతో మాట్లాడుతూ కాంగ్రెస్ పార్టీ రిజర్వేషన్‌ల విషయంలో ప్రజలను తప్పు దారి పట్టిస్తున్నదని అన్నారు. ఈ క్రమంలోనే ఆయన పలు వ్యాఖ్యలు చేశారు.
‘అంబేద్కర్ చెప్పినదానికి వ్యతిరేకంగా మతపరమైన రిజర్వేషన్ లు తీసుకొచ్చి రాజ్యాంగానికి తూట్లు పొడిచినటువంటి పార్టీ కాంగ్రెస్ అని (ఇక్కడ)’ ‘అంబేద్కర్ వల్లనే మాకు ఈ రాజ్యాంగ బద్దమైన పదవులు వచ్చాయని పార్లమెంట్ సాక్షిగా చెప్పుకొలేని పార్టీ కాంగ్రెస్ అని (ఇక్కడ)’, ‘రిజర్వేషన్‌లు రద్దు చేస్తామని అమిత్ షా అన్నట్టు కాంగ్రెస్ పార్టీ సోషల్ మీడియాలో సర్క్యూలేట్ చేస్తోందని (ఇక్కడ)’, ‘మతపరమైన రిజర్వేషన్‌లు రద్దు చేసి వాటిని SC, ST, BC, అగ్రవర్ణాలలోని పేదలకు ఇస్తామని (ఇక్కడ)’ఆయన వ్యాఖ్యానించారు.
ఐతే బండి సంజయ్ చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలను డిజిటల్‌గా ఎడిట్ చేసి, బీజేపీ రిజర్వేషన్‌లు రద్దు చేస్తుందని ఆయన అన్నట్టు రూపొందించారు. కానీ బండి సంజయ్ ఈ ప్రెస్ మీట్‌లో ఎక్కడా  కూడా అలా అనలేదు. పైగా తాము రిజర్వేషన్‌లు కొనసాగిస్తామని అయన స్పష్టం చేశారు. రిజర్వేషన్‌లు విషయంలో బండి సంజయ్ వైఖరిని రిపోర్ట్ చేసిన వార్తా కథనాలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు .
చివరగా, బీజేపీ రిజర్వేషన్‌లు రద్దు చేస్తుందని బండి సంజయ్ అన్నట్టు ఉన్న ఈ క్లిప్ డిజిటల్‌గా ఎడిట్ చేసింది.


text:
పైకప్పు కూలిపోయిన ఈ నమో మెడికల్ కాలేజీ దాద్రా & నగర్ హవేలీలో ఉంది, గుజరాత్‌లో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 24, 2021
“అవినీతితో కుప్పకూలిన నమో మెడికల్ కాలేజీ” అంటూ ఒక సోషల్ మీడియా పోస్ట్ ద్వారా బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. “ప్రధాని మోదీ స్వంత రాష్ట్రం గుజరాత్‌లో రూ. 139 కోట్ల బడ్జెట్‌తో తన పేరు మీద నిర్మిస్తున్న నమో మెడికల్ కాలేజీ భవనాలు నిర్మాణ దశలోనే నేలమట్టమయ్యాయి” అని పోస్ట్ ద్వారా అంటున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గుజరాత్‌లో మోదీ పేరు మీద నిర్మిస్తున్న నమో మెడికల్ కాలేజీ నిర్మాణ దశలోనే కుప్పకూలింది.
ఫాక్ట్: నమో మెడికల్ కాలేజీ సిల్వస్సా, దాద్రా & నగర్ హవేలీలో నిర్మాణంలో ఉంది, గుజరాత్‌లో కాదు. నమో మెడికల్ కాలేజీ పూర్తి పేరు నేషనల్ మోడరన్ మెడికల్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ రీసెర్చ్ ఇనిస్టిట్యూట్. మోదీ పేరు మీద ఈ నమో మెడికల్ కాలేజీ నిర్మిస్తున్నట్టు ఎటువంటి న్యూస్ ఆర్టికల్స్ మాకు లభించలేదు. 19 ఆగస్ట్ 2021న నిర్మాణ దశలో ఉన్న నమో మెడికల్ కాలేజీ కొంత భాగం వర్షపు తుఫానుకు కూలింది. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
నమో మెడికల్ కాలేజీ సిల్వస్సా, దాద్రా & నగర్ హవేలీలో ఉంది, గుజరాత్‌లో కాదు. కేంద్ర పాలిత ప్రాంతం (యుటి) దాద్రా & నగర్ హవేలీలోని సిల్వస్సాలో మెడికల్ కాలేజీ ఏర్పాటుకు ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ అధ్యక్షతన జరిగిన కేంద్ర మంత్రివర్గం నవంబర్ 2018లో ఆమోదం తెలిపింది. 19 జనవరి 2019న ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ పునాది రాయిని వేశారు. మొదటి అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ బ్యాచ్ 15 ఆగస్టు 2019న ప్రారంభమైంది. నమో మెడికల్ కాలేజీ పూర్తి పేరు నేషనల్ మోడరన్ మెడికల్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ రీసెర్చ్ ఇనిస్టిట్యూట్. మోదీ పేరు మీద నమో మెడికల్ కాలేజీ నిర్మిస్తున్నట్టు ఎటువంటి న్యూస్ ఆర్టికల్స్ మాకు లభించలేదు.
#Cabinet approves setting up of Medical College
at Silvassa in the UT of #Dadra and Nagar Haveli pic.twitter.com/4exJj7HuR7
కొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్ (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) ప్రకారం, 19 ఆగస్ట్ 2021న దాద్రా నగర్ హావేలీలోని సిల్వాస్సా ప్రాంతానికి చెందిన సయ్లీలో నిర్మాణంలో ఉన్న నమో మెడికల్ కాలేజీ, వర్షపు తుఫానుకు కొంత భాగం కుప్పకూలింది. కోట్ల వ్యయంతో నిర్మించిన ఈ కళాశాలలోని ఒక భాగం పైకప్పు పూర్తిగా కూలిపోయింది. ఆ సమయంలో అక్కడ ఎవరూ లేకపోవడం వలన ఎటువంటి ప్రాణహాని జరగలేదు.
చివరగా, నమో మెడికల్ కాలేజీ దాద్రా & నగర్ హవేలీలో ఉంది, గుజరాత్‌లో కాదు; వర్షపు తుఫానుకు ఒక భాగం పైకప్పు కూలిపోయింది.


text:
ఈ పోస్టులో GST వచ్చిన తర్వాత టాక్స్ పెరిగిన వస్తు సేవల గురించి కాకుండా కేవలం తగ్గిన వస్తు సేవల గురించే ప్రస్తావించారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 22, 2022
కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆధ్వర్యంలోని GST కౌన్సిల్  పలు వస్తు సేవలకు సంబంధించి GST రేట్లను సవరణలు చేసిన నేపథ్యంలో వస్తు సేవలపై మన్మోహన్ సింగ్ ప్రభుత్వ హయాంలో ఉన్న టాక్స్‌లను ప్రస్థుత జీఎస్‌టీ రేట్లతో పోల్చుతూ, వస్తు సేవలపై మన్మోహన్ సింగ్ ప్రభుత్వం విధించిన టాక్స్‌ల కన్నా మోదీ ప్రభుత్వం హయాంలో జీఎస్‌టీ కింద విధించే టాక్స్‌లే తక్కువని చెప్తున్న సోషల్ మీడియా పోస్ట్ ఒకటి విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా పోస్టులో చేస్తున్న వాదనలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వస్తు సేవలపై మన్మోహన్ సింగ్ ప్రభుత్వం విధించిన టాక్స్‌ల కన్నా మోదీ ప్రభుత్వం హయాంలో GST కింద విధించే టాక్స్‌లే తక్కువ.
ఫాక్ట్ (నిజం):  GST పద్ధతి వచ్చిన తరవాత చాలా వరకు వస్తు సేవలపై పన్నులు తగ్గినప్పటికీ, కొన్ని వస్తుసేవలపై టాక్స్‌లు పెరిగాయి కూడా. ఉదాహారణకు ఇంతకుముందు 15% టాక్స్ ఉండే చాలావరకు సేవలకు ప్రస్తుతం GST కింద 18% టాక్స్ వసూలు చేస్తున్నారు. అదేవిధంగా గతంలో గోధుమ, బియ్యం, పిండిపై 2.5%, 2.75% & 3.5% టాక్స్ వసూలు చేసేవారు. కాని ఇటీవల GST రేట్లకు చేసిన సవరణ ద్వారా ఈ వస్తువులకు 5% టాక్స్ (ప్యాక్ చేసిన వాటికి) వసూలు చేస్తున్నారు.  వైరల్ అవుతున్న పోస్టులో కేవలం గతంతో పోల్చుకుంటే ప్రస్తుతం GST రేట్లు తక్కువున్న వస్తు సేవల గురించి మాత్రమే ప్రస్తావించారు. అందువల్ల జీఎస్‌టీ వచ్చిన తరవాత అన్నీ వస్తుసేవలపై టాక్స్ తగ్గిందన్న వాదన కరెక్ట్ కాదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
వైరల్ పోస్టులో వివిధ వస్తు సేవలకు సంబంధించి పాత పన్ను రేట్లతో ప్రస్తుత GST రేట్లను పోల్చడం హేతుబద్ధమైనది కాదు. ఎందుకంటే గతంలో వస్తు సేవలపై దేశం మొత్తం ఒకే నిర్దిష్ట రేటు ఉండేది కాదు. ఒక్కో రాష్ట్రం ఒక్క విధంగా టాక్స్‌లు వేసేవి, దీనివల్ల వస్తు సేవలపై ఒక్కో రాష్ట్రంలో ఒక్కో రేట్ ఉండేది. అలాంటప్పుడు గత టాక్స్ పద్ధతికి సంబంధించి వస్తు సేవలకు ఒక రేట్ ఆపాదించి, ఆ రేట్లను ప్రస్థుత GST రేట్లతో పోల్చడం కరెక్ట్ కాదు.
GST వచ్చిన తర్వాత పన్నులు తగ్గాయా?
గతంతో పోల్చుకుంటే GST పద్ధతి వచ్చిన తరవాత చాలా వరకు వస్తు సేవలపై పన్నులు తగ్గినప్పటికీ, కొన్ని వస్తు సేవలపై గతంలో కన్నా ప్రస్తుత GST పద్ధతిలోనే ఎక్కువ టాక్స్ వసూలు చేస్తున్నారు. ఉదాహారణకు ఇంతకుముందు 15% టాక్స్ ఉండే చాలావరకు సేవలకు ప్రస్తుతం GST కింద 18% టాక్స్ వసూలు చేస్తున్నారు.
అదేవిధంగా గతంలో గోధుమ, బియ్యం, పిండిపై 2.5%, 2.75% & 3.5% టాక్స్ వసూలు చేసేవారు. కాని ఇటీవల GST రేట్లకు చేసిన సవరణ ద్వారా ఈ వస్తువులకు 5% టాక్స్ వసూలు చేస్తున్నారు (ప్యాక్ చేసిన వాటికి).
ఐతే వైరల్ అవుతున్న పోస్టులో కేవలం గతంతో పోల్చుకుంటే ప్రస్తుతం GST రేట్లు తక్కువున్న వస్తు సేవల గురించి మాత్రమే ప్రస్తావించారు. అందుకే GST వచ్చిన తరవాత అన్నీ వస్తు సేవలపై టాక్స్ తగ్గిందన్న వాదన కరెక్ట్ కాదు.
చివరగా, ఈ పోస్టులో GST వచ్చిన తర్వాత టాక్స్ పెరిగిన వస్తు సేవల గురించి కాకుండా కేవలం తగ్గిన వస్తుసేవల గురించే ప్రస్తావించారు.


text:
హిందూ ధర్మానికి సంబంధించి రజనీష్ మరియు అతని శిష్యుడికి మధ్య జరిగినట్టు చెప్తున్న ఈ సంభాషణ కల్పితమైనది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 23, 2023
హిందూ సనాతన ధార్మిక వ్యవస్థ ప్రయోజనాలు మరియు ముస్లింల దాడి నుండి హిందూ ధర్మాన్ని ఎలా కాపాడుకోవాలి అన్న విషయానికి సంబంధించి ఆచార్య రజనీష్ (ఓషో) మరియు అతని శిష్యుడి మధ్య జరిగిన సంభాషణ అంటూ ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ సంభాషణలో హిందువులు మౌనంగా ఉండకుండా, శాస్త్ర సాంకేతికత  సహాయంతో ధర్మాన్ని కాపాడుకోవాలని ఆచార్య రజనీష్ తన శిష్యుడికి చెప్తాడు. ఈ సంభాషణ ఆధారంగా ఏకరీతి పౌర స్మృతి, జనాభా నియంత్రణ మొదలైన చట్టాలు అమలు చేయాలని కూడా  ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హిందూ సనాతన ధర్మం మరియు ముస్లింల దాడి నుండి హిందూ దేవాలయాలను కాపాడడం గురించి ఆచార్య రజనీష్ మరియు తన శిష్యుడికి మధ్య  జరిగిన సంభాషణ.
ఫాక్ట్(నిజం): రజనీష్‌కు మరియు అతని శిష్యుడికి మధ్య హిందూ సనాతన ధర్మం మరియు ముస్లింల దాడి నుండి హిందూ దేవాలయాలను  కాపాడడం గురించి ఇలాంటి సంభాషణ జరిగినట్టు ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. పైగా పోస్టులో రజనీష్‌కు ఆపాదిస్తూ చేస్తున్న వాదనలకు పూర్తి వ్యతిరేకంగా అతని ప్రబోధనలు ఉన్నాయి. ఇవన్ని వైరల్ పోస్టులో చెప్తున్నది పూర్తి కల్పితమని స్పష్టమవుతుంది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
హిందూ సనాతన ధార్మిక వ్యవస్థ ప్రయోజనాలు మరియు ముస్లింల దాడి నుండి హిందూ దేవాలయాలను/ధర్మాన్ని ఎలా కాపాడుకోవాలి అన్న విషయానికి సంబంధించి ఆచార్య రజనీష్ మరియు అతని శిష్యుడి మధ్య జరిగినట్టు ఈ వైరల్ పోస్టులో చెప్తున్న ఈ సంభాషణకు సంబంధించి ఎటువంటి ఆధారాలు మాకు లభించలేదు.
ఇంటర్నెట్‌లో అందుబాటులో ఉన్న ఓషో పుస్తకాలలో గానీ, లేక వీడియోలలో ఎక్కడ కూడా ఓషో ఈ వ్యాఖ్యలు చేసినట్టు మాకు సమాచారం లభించలేదు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన సంభాషణలో రజనీష్ హిందూ ఇతిహాసాల ద్వారా హిందూ ధర్మం యొక్క గొప్పతనాన్ని చెప్పే ప్రయత్నం చేస్తాడు. కాని నిజానికి అనేక సందర్భాలలో హిందూ మతంతో పాటు అన్నీ మతాలను విమర్శించాడు. కేవలం మత వ్యవస్థలనే కాకుండా దేవుడి ఉనికి మరియు నమ్మకాలను కూడా ఓషో విమర్శించాడు (ఇక్కడ, ఇక్కడ , ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
హిందూ ధర్మాన్ని కాపాడుకోవడానికి హిందువులు మౌనాన్ని వీడి సాంకేతికతను వాడాలని రజనీష్ చెప్పినట్టు ఈ వైరల్ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు, కాని నిజానికి రజనీష్  ధ్యానానికి చాలా ప్రాదాన్యతను ఇచ్చాడు (ఇక్కడ). సాంకేతికతపై అధికంగా ఆధారపడటం కన్నా ధ్యానాన్ని అభ్యసించడాన్ని అతను తనను అనుసరించే వాళ్ళకి ప్రచారం చేసాడు. పోస్టులో రజనీష్‌కు ఆపాదిస్తూ చేస్తున్న వాదనలకు పూర్తి వ్యతిరేకంగా అతని ప్రబోధనలు ఉన్నాయి. కాబట్టి ఈ పోస్టులో చెప్తున్నది పూర్తి కల్పితమని స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, హిందూ సనాతన ధర్మానికి సంబంధించి రజనీష్ మరియు అతని శిష్యుడికి మధ్య జరిగినట్టు చెప్తున్న ఈ సంభాషణ కల్పితమైనది.


text:
ఫోటోలో కూలిపోయిన పాకిస్తాన్ ఫైటర్ జెట్ చైనా-పాకిస్తాన్ దేశాలు కలిసి తయారు చేసిన JF-17 ఫైటర్ జెట్ కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 16, 2020
చైనా పాకిస్తాన్ దేశాలు కలిసి తయారుచేసిన JF-17 ఫైటర్ జెట్ పాకిస్తాన్ లోని అట్టోక్ నగరంలో కులిపోయిందని క్లెయిమ్ చేస్తూ షేర్ చేస్తున్న ఒక ఫోటో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్:  చైనా పాకిస్తాన్ దేశాలు కలిసి తయారుచేసిన PAF  ఫైటర్ జెట్ JF-17 కూలిపోయిన ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలో కనిపిస్తుంది శోర్కొట్ నగరంలో కూలిన పాకిస్తాన్ ఎయిర్ ఫోర్సు మిరాజ్ ఫైటర్ జెట్, చైనా-పాకిస్తాన్ దేశాలు కలిసి తయారు చేసిన JF-17 ఫైటర్ జెట్ కాదు. మిరాజ్ ఫైటర్ జెట్లని తయారు చేసేది ఫ్రాన్స్ దేశానికి చెందిన ‘Dassault Aviation’ కంపెనీ. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, అదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ భారత్ కి చెందిన ‘ANI’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ ‘07 ఫిబ్రవరి 2020’ నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఒక న్యూస్ రిపోర్ట్ దొరికింది. ఆ రిపోర్టులో పాకిస్తాన్ ఎయిర్ ఫోర్సు కి చెందిన ఒక ట్రైనర్ జెట్ ప్రమాదవశాత్తు పాకిస్తాన్ లోని శోర్కొట్ నగరంలో కూలినట్టు తెలిపారు. ఈ ఘటనలో ఎలాంటి ప్రాణనష్టం సంభవించలేదని అందులో తెలిపారు. ‘ANI’ ట్వీట్ లో మాత్రం కూలిపోయింది మిరాజ్ ఎయిర్ క్రాఫ్ట్ అని తెలిపారు. పోస్టులోని అదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘News Nation’ వెబ్ సైట్ ‘07 ఫిబ్రవరి 2020’ నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చూడవచ్చు. పాకిస్తాన్ ఎయిర్ ఫోర్సు కి చెందిన మిరాజ్ ఫైటర్ జెట్ శోర్కొట్ నగరంలో కూలినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు.
Pakistan Air Force Mirage aircraft on routine training mission has crashed near Shorkot; no loss of life or property reported. #Pakistan pic.twitter.com/RP9J50S0wW
‘Pakistan Today’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ ఈ ఫోటోని షేర్ చేస్తూ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ లో, పాకిస్తాన్ ఎయిర్ ఫోర్సు కి చెందిన మిరాజ్ ఫైటర్ జెట్ శోర్కొట్ నగరంలో ప్రమాదవశాత్తు కూలినట్టు తెలిపారు. కూలిన జెట్ ని నడిపిన పైలట్లు సురక్షితంగా బయటపడ్డారని అందులో తెలిపారు. ఇదే విషయాన్నీ తెలుపుతూ పాకిస్తాన్ ఆర్మీ తమ ట్విట్టర్ అకౌంట్లో పోస్ట్ చేసిన ట్వీట్ ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఫోటోలో కూలిపోయి కనిపిస్తుంది JF-17 ఫైటర్ జెట్ కాదు, మిరాజ్ ఫైటర్ జెట్. మిరాజ్ ఫైటర్ జెట్లని తయారు చేసేది ఫ్రాన్స్ దేశానికి చెందిన ‘Dassault Aviation’ కంపెనీ. ఇటీవల భారత వైమానిక దళంలోకి చేరిన రఫేల్ యుద్ధ విమానాలు తయారు చేసింది కూడా ఈ సంస్థనే.
చివరగా, పాకిస్తాన్ శోర్కొట్ నగరంలో కూలిపోయిన PAF మిరాజ్ ఫైటర్ జెట్ ని చూపిస్తూ చైనా పాకిస్తాన్ దేశాలు కలిసి తాయారు చేసిన JF-17 ఫైటర్ జెట్ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: September 16, 2020


text:
ఇది CT స్కానింగ్ తో కరోనా సోకిందో లేదో తెలుసుకోవడానికి జరిపిన పరిశోధనలో భాగంగా తీసిన స్కాన్ రిపోర్ట్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 28, 2021
కరోనా వాక్సిన్ వేసుకోవడాన్ని ప్రోత్సహించే ఉద్దేశంతో ఛాతి యొక్క CT స్కాన్స్ కి సంబంధించిన  ఫోటోలో ఎడమవైపు ఊపిరితిత్తులు స్పష్టంగా కనిపిస్తున్న స్కాన్ కరోనా వాక్సిన్ తీసుకున్న వ్యక్తిదని, కుడివైపు ఊపిరితిత్తులు స్పష్టంగా కనిపించని స్కాన్ ఫోటో కరోనా వాక్సిన్ తీసుకోని వ్యక్తిదని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కరోనా వాక్సిన్ తీసుకున్న మరియు తీసుకోని వ్యక్తుల ఛాతి యొక్క రెండు CT స్కాన్స్ ఫోటో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ CT స్కాన్ వాంకోవర్ జనరల్ హాస్పిటల్, బ్రిటిష్ కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయం మరియు వాంకోవర్ కోస్టల్ హెల్త్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్ కి చెందిన సైంటిస్టులు, రేడియాలజిస్టులు ఒక వ్యక్తికి కరోనా సోకిందో లేదో CT స్కాన్‌లను ఉపయోగించి తెలుసుకొనేoదుకు జరిపిన పరిశోధనలలో భాగంగా తీసింది. ఈ CT స్కాన్ కరోనా వాక్సిన్ అందుబాటులోకి రాకముందు తీసింది. కావున ఈ స్కానింగ్ రిపోర్ట్ కి వాక్సిన్ కి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులోని CT స్కాన్ యొక్క ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని ఏప్రిల్ 2020లో ప్రచురించిన ఒక వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం యొక్క తేదిని బట్టి ఈ CT స్కాన్ కరోనా వాక్సిన్ కి సంబంధంలేదని చెప్పొచ్చు. ఎందుకంటే  అప్పటికింకా కరోనా వాక్సిన్ అందుబాటులోకి రాలేదు. ఈ కథనం ప్రకారం వాంకోవర్ జనరల్ హాస్పిటల్, బ్రిటిష్ కొలంబియా విశ్వవిద్యాలయం, వాంకోవర్ కోస్టల్ హెల్త్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్ కి చెందిన సైంటిస్టులు, రేడియాలజిస్టులు ఒక వ్యక్తికి కరోనా సోకిందో లేదో CT స్కాన్‌లను ఉపయోగించి తెలుసుకొనేందుకు పరిశోధనలు చేస్తున్నారు.
పైన తెలిపిన కథనం ఆధారంగా బ్రిటిష్ కొలంబియా ఇన్స్టిట్యూట్స్ వెబ్సైటులో వెతకగా, కరోనాని CT స్కాన్ ద్వారా గుర్తించడానికి చేసిన పరిశోధనలకి సంబంధించిన సమాచారంతో పాటు పోస్టులో ఉన్న ఫోటోని ప్రచురించారు.
వాంకోవర్ కోస్టల్ హెల్త్ రీసెర్చ్ ఇన్స్టిట్యూట్ కూడా తమ వెబ్సైటులో ఈ రీసెర్చ్ కి సంబంధించిన సమాచారంతో పాటు ఇదే ఫోటోని ప్రచురించింది. వీటన్నిటిబట్టి, ఈ ఫోటో కరోనా వాక్సిన్ తీసుకున్న వ్యక్తిది కాదని, కరోనా సోకిందో లేదో CT స్కాన్ ద్వారా తెలుసుకోవడానికి చేసిన పరిశోధనలో భాగంగా తీసిందని స్పష్టంగా అర్ధమవుతుంది.
ఐతే పోస్టులో ఈ ఫోటోని ప్రజలను వాక్సిన్ వేయించుకోవడానికి ప్రోత్సహించే ఉద్దేశంతో షేర్ చేసినప్పటికీ, పోస్టులో చెప్తున్నదానికి ఈ ఫోటో నేపథ్యానికి  సంబంధం లేదు. పైగా, ఈ ఫోటో కొందరిని భయాందోళనలకు గురిచేసే అవకాశం ఉంది.
చివరగా, ఇది స్కానింగ్ తో కరోనా సోకిందో లేదో తెలుసుకోవడానికి జరిపిన పరిశోధనలో భాగంగా తీసిన CT స్కాన్ రిపోర్ట్.


text:
రోహింగ్యా ముస్లింలకు పక్కా ఇళ్లు కట్టిస్తామని కాంగ్రెస్ హామీ ఇచ్చినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ ‘దిశ’ వార్తా కథనం ఫేక్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 29, 2023
హైదరాబాద్‌లో నివసిస్తున్న రోహింగ్యా ముస్లింలకు పక్కా ఇళ్లు కట్టిస్తామని కాంగ్రెస్ పార్టీ ఎమ్మెల్యే అభ్యర్ధి ఇటీవల రోహింగ్యాలకు హామీ ఇచ్చినట్టు ‘దిశ’ వార్తా పత్రిక ప్రచురించిన కథనమంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో బాగా షేర్ అవుతోంది. రోహింగ్యా కుటుంబాలకు ఉండటానికి స్థలం, ఇళ్లు కట్టించి, వారి కోసం ప్రత్యేక క్రీడా మైదానం మరియు మసీదులు నిర్మిస్తామని కాంగ్రెస్ హామీ ఇచ్చినట్టుగా ఈ వార్తా కథనం రిపోర్ట్ చేస్తుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హైదరాబాద్‌లో నివసిస్తున్న రోహింగ్యా ముస్లింలకు పక్కా ఇళ్లు కట్టిస్తామని కాంగ్రెస్ హామీ ఇచ్చినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న దిశ వార్తా పత్రిక కథనం.
ఫాక్ట్ (నిజం): రోహింగ్యా ముస్లింలకు పక్కా ఇళ్లు కట్టిస్తామని కాంగ్రెస్ హామీ ఇచ్చినట్టుగా ‘దిశ’ వార్తా పత్రిక ఇటీవల ఎటువంటి కథనాన్ని ప్రచురించలేదు. ‘దిశ హైదరాబాద్ టాబ్లాయిడ్’ వార్తా పత్రిక 27 నవంబర్ 2023 ఎడిషన్‌లోని 6వ పేజీలో ప్రచురించిన ఒక కథనాన్ని ఎడిట్ చేసీ ఈ ఫోటోని రూపోందించారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వార్తా కథనాన్ని ‘దిశ’ వార్తా పత్రిక పబ్లిష్ చేసిందా అని వెతికితే, ‘దిశ’ పత్రిక అటువంటి వార్త ఏదీ తమ పత్రికలో ప్రచురించలేదని తెలిసింది. రోహింగ్యా ముస్లింలకు పక్కా ఇళ్లు కట్టిస్తామని కాంగ్రెస్ హామీ ఇచ్చినట్టుగా ‘దిశ’ వార్తా పత్రికతో పాటు మరే వార్తా సంస్థ ఇప్పటివరకు రిపోర్ట్ చేయలేదు.
అయితే, వైరల్ పేపర్ క్లిప్పింగ్‌లోని వార్తా కథనం పక్కన మరియు పైభాగంలో ఉన్న వార్తా కథనాల ఆధారంగా, ‘దిశ’ ఈ-పేపర్లో వెతకగా, ఆ వార్తా కథనాలు ‘దిశ హైదరాబాద్ టాబ్లాయిడ్’ వార్తా పత్రిక 27 నవంబర్ 2023 ఎడిషన్‌లోని 6వ పేజీలో వచ్చినట్లు గుర్తించాము. ప్యాంథర్స్ పార్టీ బీఆర్ఎస్ పార్టీకి మద్దతు తెలిపిన విషయాన్ని మరియు ఎల్బీనగర్ బీఆర్ఎస్ అభ్యర్ధి దేవిరెడ్డి సుధీర్ రెడ్డి ఎన్నికల ప్రచారానికి  సంబంధించిన వార్తాలను ఈ రెండు వార్తా కథనాలు రిపోర్ట్ చేస్తున్నాయి.
ఈ వార్తా కథనాల పక్కన, “రూమీల సీతారాం కుమార్‌కు సేవారత్న పురస్కారం”, అనే టైటిల్‌తో ప్రచురించిన కథనం ఉంది. బర్కత్‌పుర రాజాబహదూర్ వెంకట్ రామారెడ్డి మహిళా కళాశాలలో ఫుడ్ అసిస్టెంట్ ప్రొఫెసర్‌గా మరియు ఎన్ఎస్ఎస్ ప్రోగ్రాం ఆఫీసర్‌గా విధులు నిర్వహిస్తున్న రుమీల సీతారాం కుమార్‌కు సేవా రత్న పురస్కారం 2023 ప్రధానం చేసినట్టు అసలైన వార్తా కథనంలో రిపోర్ట్ చేశారు. హైదరాబాద్‌లో నివసిస్తున్న రోహింగ్యాలకు సంబంధించిన ఒక పాత ఫోటోని జత చేస్తూ ఈ ఫేక్ ‘దిశ’ వార్తా కథనాన్ని రూపొంధించినట్టు తెలిసింది.
2023 తెలంగాణ అసెంబ్లీ ఎన్నికల నేపథ్యంలో ఇటీవల సోషల్ మీడియాలో ప్రచారం చేసిన ఇటువంటి ఫేక్ కథానాలకు సంబంధించి ఫాక్ట్‌లీ పబ్లిష్ చేసిన ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్స్‌ను ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, రోహింగ్యా ముస్లింలకు పక్కా ఇళ్లు కట్టిస్తామని కాంగ్రెస్ హామీ ఇచ్చినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ ‘దిశ’ వార్తా పత్రిక కథనం ఫేక్.

created: November 29, 2023