text:
తెలంగాణను ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కలిపేందుకు రేవంత్ రెడ్డి చంద్రబాబుతో ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ పేపర్ క్లిప్పింగ్లు ఫేక్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 23, 2023
Update (23 November 2023):
తెలంగాణను ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో కలిపేందుకు తెలంగాణ పీసీసీ అధ్యక్షుడు రేవంత్ రెడ్డి, తెలుగుదేశం పార్టీ అధ్యక్షుడు చంద్రబాబుతో ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నట్టు ‘మన తెలంగాణ’ వార్తా పత్రిక ప్రచురించిన కథనమంటూ సోషల్ మీడియాలో మరొక ఫోటో షేర్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో తెలుసుకుందాం.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వార్తా కథనమేది ‘మన తెలంగాణ’ వార్తా పత్రిక ప్రచురించలేదని తెలిసింది. అయితే వైరల్ పేపర్ క్లిప్పింగ్‌లో పైభాగంలో కనిపిస్తున్న వార్తా కథనం చివరి లైన్ ఆధారంగా, ‘మన తెలంగాణ’ ఈ-పేపర్లో వేతకగా, ఆ వార్తా ‘మన తెలంగాణ’ వార్తా పత్రిక 10 నవంబర్ 2023 ఎడిషన్‌లోని 7వ పేజీలో వచ్చినట్లు గుర్తించాము. శేరిలింగంపల్లి నియోజకవర్గంలో బీఆర్ఎస్ పార్టీ గెలుపే లక్ష్యంగా పనిచేస్తామని బీఆర్ఎస్ నాయకుడు మరియు శేరిలింగంపల్లి ప్రస్తుత ఎంఎల్ఏ ఆరేకపూడి గాంధీ పేర్కొన్నట్టూ ఈ వార్తా కథనం రిపోర్ట్ చేసింది. ఈ వార్తా కథనం కింది భాగంలో, “పొరపాటున కాంగ్రెస్, బీజేపీలకు ఓటు వేస్తే కరెంట్ కష్టాలు తప్పవు” అనే హెడ్‌లైన్‌తో సబితా ఇంద్రారెడ్డి ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ప్రచురించిన కథనం ఉంది. తెలంగాణను ఏపీలో కలిపేందుకు రేవంత్ రెడ్డి చంద్రబాబుతో ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నట్టు ‘మన తెలంగాణ’  వార్తా సంస్థ 10 నవంబర్ 2023 ఎడిషన్‌లోని ఎక్కడ రిపోర్ట్ చేయలేదు.
Published (16 November 2023):
చంద్రబాబుతో రేవంత్ రెడ్డి అర్ధరాత్రి సమావేశమై తెలంగాణ విలీన ప్రతిపాదనపై చర్చలు జరిపినట్టు ‘దిశ’ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన వార్తా కథనమంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో బాగా షేర్ అవుతోంది. తెలంగాణలో కాంగ్రెస్ పార్టీ గెలుపు కోసం చంద్రబాబు రేవంత్ రెడ్డికి కొన్ని సూచనలు చేశారని, వచ్చే ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్ గెలిస్తే తెలంగాణను ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో విలీనం చేయాలని చంద్రబాబు రేవంత్ రెడ్డితో ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నట్టు ఈ వార్తా కథనం రిపోర్ట్ చేసింది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: చంద్రబాబు, రేవంత్ రెడ్డిల అర్ధరాత్రి భేటీపై ‘దిశ’ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన వార్తా కథనం స్క్రీన్ షాట్.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన కథనాన్ని ‘దిశ’ వార్తా పత్రిక ప్రచురించలేదు. సోషల్ మీడియాలో వైరల్ చేస్తున్న ఈ కథనాన్ని తాము ప్రచురించలేదని, తమ పత్రిక పేరుని వాడుకొని ప్రజలను గందరగోళ పరిచే ఉద్దేశంతో మార్ఫింగ్ చేయబడిన ఈ ఫేక్ వార్తా క్లిప్పింగ్‌ను కొన్ని రాజకీయ శక్తులు షేర్ చేస్తున్నాయని ‘దిశ’ వార్తా సంస్థ స్పష్టం చేసింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వార్తా కథనాన్ని ‘దిశ’ వార్తా పత్రిక పబ్లిష్ చేసిందా అని వెతికితే, ‘దిశ’ పత్రిక అటువంటి వార్త ఏదీ తమ పత్రికలో ప్రచురించలేదని తెలిసింది. అయితే వైరల్ పేపర్ క్లిప్పింగ్‌లో పైభాగంలో ఉన్న రెండు లైన్‌లను ఆధారంగా, ‘దిశ’ ఈ-పేపర్లో వేతకగా, ఆ వార్తా ‘దిశ’ వార్తా పత్రిక 15 నవంబర్ 2023 ఎడిషన్‌లోని 3వ పేజీలో వచ్చినట్లు గుర్తించాము. ఆ రెండు లైన్లు “కేసిఆర్.. పరేషాన్” అనే హెడ్‌లైన్‌తో ప్రచురించిన కథనానికి సంబంధించినవి. ఈ వార్తా కథనం కింది భాగంలో “బీజేపీ, కాంగ్రెస్ ఒకటే” అనే హెడ్‌లైన్‌తో ప్రచురించిన కథనం ఉంది. చంద్రబాబు, రేవంత్ రెడ్డిల అర్ధరాత్రి భేటీపై ‘దిశ’ ధీనపత్రిక 15 నవంబర్ 2023 నాటి ఎడిషన్‌లో ఎక్కడ రిపోర్ట్ చేయలేదు.
సోషల్ మీడియాలో వైరల్ చేస్తున్న ఈ కథనాన్ని తాము ప్రచురించలేదని ‘దిశ’ వార్తా సంస్థ స్పష్టం చేసింది. తమ పత్రిక పేరుని వాడుకొని ప్రజలను గందరగోళ పరిచే ఉద్దేశంతో మార్ఫింగ్ చేయబడిన ఈ ఫేక్ వార్తా క్లిప్పింగ్‌ను కొన్ని రాజకీయ శక్తులు సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నాయని ‘దిశ’ వార్తా సంస్థ ఆరోపణ చేసింది. పై వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసినది మార్ఫింగ్ చేయబడిన ఒక ఫేక్ వార్తా క్లిప్పింగ్ అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, చంద్రబాబు, రేవంత్ రెడ్డిల అర్ధరాత్రి భేటీపై ‘దిశ’ కథనం అని షేర్ చేస్తున్న ఈ క్లిప్పింగ్ ఫేక్, ఇది మార్ఫ్ చేయబడినది.

created: November 23, 2023


text:
బంగ్లాదేశ్ భూతవైద్యం వీడియోని పాకిస్థాన్‌లో ఒక హిందూ మహిళను బలవంతంగా ఇస్లాంలోకి మార్చుతున్న దృశ్యాలని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 28, 2022
‘పాకిస్థాన్ లో హిందూ యువతిని తీవ్రంగా కొట్టిన తర్వాత దెబ్బలకు ఓర్చుకోలేక ఆమె మతం మారుతానని ఒప్పుకున్న తర్వాత  చేతికున్న కట్లు ఊడదీసి ఇకనుంచి ముస్లిం గా బతుకుతానని ప్రతిజ్ఞ చేయించి ఎలా మతం మారుస్తున్నారో చూడండి’, అని చెప్తున్న ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఇందులోని నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: పాకిస్థాన్‌లో ఒక హిందూ యువతిని ఇస్లాం మతంలోకి మారుస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్: వీడియోలోని దృశ్యాలు బంగ్లాదేశ్‌లో ఒక ముస్లిం యువతికి భూతవైద్యం చేస్తున్నవి . ఒక జిన్ (దెయ్యం)ను ఒక ముస్లిం యువతి శరీరంలో నుంచి పారద్రోలడానికి ఇలా భూత వైద్యులు చేస్తారు. అందుకే పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులోని క్లెయిమ్ గురించి మరింత సమాచారం కోసం సరైన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, ఇండియా టుడే ఫాక్ట్ చెక్ వారు ఇదే వీడియోపై 2019లో రాసిన ఆర్టికల్ లభించింది. ఇదే వీడియో 2019లో బంగ్లాదేశ్‌లో హిందువులను ఇస్లాం మతంలోకి బలవంతంగా మార్చుతున్నారు అని వైరల్ (ఇక్కడ) అయినప్పుడు, వారు ఇది భూతవైద్యం చేస్తున్నప్పుడు చిత్రించిన వీడియోగా రుజువు చేసారు.
ఇంకొన్ని కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఈ వీడియో యొక్క పూర్తి వెర్షన్ కొరకు వెతకగా, యూట్యూబ్లో 12.22 సెకండ్ల నిడివి వీడియో ఉన్న అనేక పోస్టులు కనిపించాయి. వైరల్ పోస్టులో  ఇందులోని ఒక భాగాన్ని మాత్రం పోస్టు చేసారు. ఆ వీడియోని మీరు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. బెంగాలీ భాషలో ఈ వీడియోల టైటిల్స్ ఉన్నాయి. ‘పాప్కార్న్ ఎంటర్టైన్మెంట్’ అనే ఛానెల్ వారు అప్లోడ్ చేసిన వీడియో టైటిల్ ఇంగ్లీష్ అనువాదం మీరు కింది స్క్రీన్ షాట్‌లో  చూడవచ్చు.
బంగ్లాదేశ్ దేశపు ఫాక్ట్ చెకింగ్ వెబ్సైటు ‘Rumour Scanner’ వారు ఈ వీడియోపై ఒక ఫాక్ట్ చెక్ ఆర్టికల్ రాస్తూ, ఒక ముస్లిం అమ్మాయి నుండి ‘జిన్’ను పారద్రోలడానికి భూతవైద్యం చేస్తున్న దృశ్యాలని నిర్ధారించారు. వీడియోలో మాటలను విశ్లేషించి వారు ఈ నిర్ధారణకు వచ్చారు. ‘Rumour Scanner‘ వారు రాసిన ఈ ఆర్టికల్ మీరు ఇక్కడ చదవచ్చు. వైరల్ వీడియోలో మాదిరిగానే జిన్ భూతాన్ని పారదోలడానికి చేసిన భూతవైద్యం (exorscism) వీడియోలు యూట్యూబ్‌లో అనేకం ఉన్నాయి. వాటిని మీరు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
బంగ్లాదేశ్‌లో చిత్రించిన ఈ భూతవైద్యం వీడియోని పాకిస్థాన్‌లో ఒక హిందూ మహిళను బలవంతంగా ఇస్లాంలోకి మార్చుతున్న దృశ్యాలని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

source: news-factly

created: December 28, 2022

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
మొరాకో దేశంలో వచ్చిన వరద వీడియో పెట్టి, ‘నిన్న కేదారనాధ్ దగ్గర’ అంటూ తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 11, 2019
నిన్న కేదారనాధ్ దగ్గర తీసిన వీడియో అని చెప్తూ ఒక వరద వీడియోని కొందరు సోషల్ మీడియా లో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
కేదారనాధ్ లో వచ్చిన వరద వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ లోని వీడియోకి, కేదారనాధ్ కి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. ఆ వీడియో మొరాకో లోని ఇమ్లిల్ గ్రామం లో వచ్చిన వరదలకు సంబంధించినది. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లో పెట్టిన వీడియో సరిగ్గా వింటే, వీడియో లో ఎక్కడా కూడా హిందీ బాషలో మాట్లాడరు. ఏదో వేరే బాషలో మాట్లాడుతుంటారు. అంతే కాదు, వీడియో లో 2 నిమిషాల 39 సెకండ్ల దగ్గర బిల్డింగ్ మీద అరబిక్ బాషలో ఏదో రాసి ఉన్నట్టు చూడవచ్చు. కేదారనాధ్ లాంటి పుణ్యక్షేత్రం దగ్గరలో అలా రాసి ఉండే అవకాశం చాలా తక్కువ. కావున, వీడియో ఎక్కడిదో తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నిద్దాం.
వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ లో వెతకగా, ఇదే వీడియోతో ఉన్న కొన్ని ఆర్టికల్స్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి. ఆ ఆర్టికల్స్ లో వీడియోలోని వరద మొరాకో దేశంలోని ఇమ్లిల్ గ్రామంలో వచ్చిందని రాసినట్టు చదవచ్చు. ఈ ఘటనకి సంబంధించిన మరో వీడియోని కొందరు ‘#imlil’ హాష్ ట్యాగ్ తో ట్విట్టర్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు చూడవచ్చు. అంతేకాదు, ఇంకో ట్వీట్ లో వీడియోలో చూపెట్టిన ప్రదేశాన్ని వరద తర్వాత రిపేర్ చేస్తున్నట్టు కూడా చూడవచ్చు.
Good to see the local repair crews are out in #Imlil after the weekend. pic.twitter.com/2Lzo2VQLnK
గూగుల్ లో ‘ imlil’ అని వెతికితే వీడియోలో ఉన్న బ్రిడ్జి ని పోలి ఉన్న ఫోటో  కూడా వస్తుంది.
కావున, మొరాకో దేశంలో వచ్చిన వరద వీడియో పెట్టి, ‘నిన్న కేదారనాధ్ దగ్గర’ అంటూ తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: September 11, 2019


text:
ఈ పువ్వు రెక్కలను ఆ విధంగా అమర్చటం వల్ల మాత్రమే అది నమస్కరిస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 14, 2022
“ఇది అపూర్వమైన పలాక్ష అనే చెట్టు పువ్వు. దీని ఆకారం భగవంతునికి నమస్కరిస్తునట్లు వుంటుంది.” అంటూ ఒక ఫేస్ బుక్ పోస్టు ద్వారా ఒక ఫోటో బాగా ప్రచారమవుతోంది. ఇందులో ఎంత నిజం ఉందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పలాక్ష అనే చెట్టు పువ్వు ఆకారం భగవంతునికి నమస్కరిస్తున్న ఆకారం లో ఉంటుంది.
ఫాక్ట్ (నిజం): పలాక్ష అనే పేరు గల చెట్టు ఉన్నట్లు ఎక్కడా ఆధారాలు లేవు. ఫోటోలో ఉన్న పువ్వు పేరు ‘మోదుగ పువ్వు’. ఇది అర్థ చంద్రాకారం లో ఉంటుంది. పువ్వు రెక్క ఒకదానిని మొదలు భాగంలో పెట్టి, మిగిలిన రెండిటినీ కాళ్ళ లాగా అమర్చటం వల్ల అది నమస్కరిస్తున్నట్లు కనిపిస్తుంది. కావున, ఈ పోస్టు తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ముందుగా “పలాక్ష చెట్టు” అని ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా, సరైన వివరాలు దొరకలేదు. ఇక ఫోటో షేర్ చేసిన పోస్ట్ క్రింద కామెంట్లను గమనిస్తే, కొందరు దీనిని “మోదుగ పువ్వు” గా గుర్తించారు. ఈ సమాచారంతో ఇంటర్నెట్ లో మోదుగ పువ్వు అని వేతకగా కింద ఉన్న ఫోటోలు దొరికాయి.
ఈ వికీపీడియా ఆర్టికల్ ప్రకారం ,“మోదుగ ఒక ఎర్రని పూల చెట్టు. ఈ పువ్వులను అగ్నిపూలు అని పిలుస్తారు. ఇది ఫాబేసి కుటుంబంలో బుటియా ప్రజాతికి చెందిన పుష్పించే మొక్క. దీని శాస్త్రీయ నామం బుటియా మోనోస్పెర్మా (Butea monosperma).” ఈ చెట్టు భారతదేశం లో చాలా ప్రదేశాలలో ఉంటుంది.
పైన ఉన్న ఫోటోల ఆధారంగా మోదుగ పువ్వు అర్థ చంద్రాకారంలో ఉందని చెప్పచ్చు . కాకపోతే, పువ్వు యొక్క రెక్కలు దాని మొదలు భాగం పైన వాలి ఉంటాయి. వైరల్ అవుతున్న ఫోటోలో కూడా ఇలాగే పువ్వు రెక్కలని దాని మొదలు కింద పెట్టి, మిగతా రెండు రెక్కలను కాళ్ళ లాగా అమర్చారు.
చివరగా, పలాక్ష అనే చెట్టు పువ్వు భగవంతుడికి నమస్కరిస్తున్నట్లు ఉంటుంది అని చెప్పడానికి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు.


text:
నిమ్మకాయలు, నారింజలతో ఉన్న ఈ వినాయకుడి విగ్రహాన్ని 2018లో ఫ్రాన్స్‌లో ప్రదర్శించారు, హాలండ్‌లో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 22, 2021
‘హాలండ్‌లో రైతులు తమ పొలంలో పండిన నారింజలతో వినాయక విగ్రహం చేసి వినాయక చవితి చేసుకొంటున్నారు’ అంటూ నారింజలతో చేసిన వినాయకుడి విగ్రహాన్ని ఉరేగిస్తున్న వీడియో షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హాలండ్‌లో రైతులు తమ పొలం లో పండిన నారింజలతో చేసిన వినాయక విగ్రహాన్ని ఉరేగిస్తూ వినాయక చవితి జరుపుకుంటున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో 2018 ఫ్రాన్స్‌లో జరిగిన లెమన్ ఫెస్టివల్‌కి (Fête du Citron) సంబంధించింది. ఈ ఫెస్టివల్ థీమ్ లెమన్ కావడంతో ఇలా నిమ్మకాయలు మరియు నారిజలతో వినాయకుడి విగ్రహాన్ని తయారు చేసారు. 2018లో జరిగిన ఈ ఫెస్టివల్‌ని వార్తా సంస్థలు కూడా రిపోర్ట్ చేసాయి. ఈ వీడియోకి హాలండ్‌కి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
2019లో ప్రముఖ బాలీవుడ్ నటుడు అర్జున్ రాంపాల్ ఈ వీడియో హాలండ్‌లో రైతులు నారింజలతో చేసిన వినాయక విగ్రహాంతో వినాయక చవితి జరుపుకున్నారంటూ సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసాడు, అప్పటి నుండి ఈ వీడియో హాలండ్‌కి సంబంధించినది అంటూ షేర్ అవుతుంది. ఇటీవల ప్రముఖ తెలుగు వార్తా సంస్థ సాక్షి కూడా ఇదే వీడియోని హాలండ్‌లో రైతులు తమ పొలంలో పండిన నారింజలతో చేసిన వినాయక విగ్రహాంతో వినాయక చవితి జరుపుకున్నారంటూ ప్రసారం చేసింది.
కాని ఈ వీడియోకి సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం గూగుల్‌లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా అచ్చం వీడియోలో నారింజలతో తయారు చేసిన వినాయక విగ్రహాం ఫోటో ప్రచురించిన ఒక 2018 వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం ఫ్రాన్స్‌లో జరిగిన లెమన్ ఫెస్టివల్ సందర్భంగా కొందరు నిమ్మకాయలు మరియు నారింజలతో వినాయక విగ్రహాన్ని తయారు చేసారు.
పైన తెలిపిన వార్తా కథనం ఆధారంగా గూగుల్‌లో వేతగా 2018 ఫ్రాన్స్‌లో జరిగిన ఈ లెమన్ ఫెస్టివల్‌ని భారత న్యూస్ ఛానల్ రిపోర్ట్ చేసిన కథనం కనిపించింది, ఈ రిపోర్ట్ ప్రకారం 2018లో జరిగిన ఈ ఫెస్టివల్‌లో బాలీవుడ్ థీమ్ లో భాగంగా ఇలా నారింజలు మరియు నిమ్మకాయలతో  వినాయకుడి విగ్రహాన్ని తయారు చేసారు. ఈ ఫెస్టివల్ ప్రతీ సంవత్సరం జరుగుతుంది. ఈ ఫెస్టివల్‌కి సంబంధించిన స్టాక్ ఫొటోస్,  వీడియోస్ ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఈ లెమన్ ఫెస్టివల్ (Fête du Citron) అధికారిక యూట్యూబ్ ఛానల్‌లో 2018 ఫెస్టివల్‌కి సంబంధించిన వీడియో అప్లోడ్ చేసారు. ఈ వీడియోలో వినాయకుడి విగ్రహాం పోస్టులోని విగ్రహాం రెండు ఒకటే, కాకపోతే ఈ వీడియోని వేరే యాంగిల్  నుండి తీసారు. ఈ వివరాల బట్టి ఈ వీడియో ఫ్రాన్స్‌లో జరిగిన లెమన్ ఫెస్టివల్‌కి సంబంధించిందని, ఈ వీడియోకి హాలండ్‌కి ఎటువంటి సంబంధంలేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు. పైగా ఈ విగ్రహాం వినాయక చవితి సందర్భంగా తయారు చేయలేదు.
చివరగా, 2018లో ఫ్రాన్స్‌లో జరిగిన లెమన్ ఫెస్టివల్‌లో నిమ్మకాయలు మరియు నారింజలతో వినాయకుడి విగ్రహాన్ని ప్రదర్శించారు, ఈ వీడియోకి హాలండ్‌కి ఎటువంటి సంబంధంలేదు.

created: September 22, 2021


text:
ఈ 'గ్రామీణ్ యువ రోజ్‌గార్ & డెవలప్మెంట్' ఉద్యోగ నియామక నోటిఫికేషన్ ఫేక్, ఇలాంటి వెబ్‌సైట్‌లకు దూరంగా ఉండండి - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 5, 2024
గ్రామీణ్ యువ రోజ్‌గార్ & డెవలప్మెంట్ (GRAMEEN YUVA ROJAGAAR & DEVELOPMENT) పేరుతో గల ఉద్యోగ నియామక నోటిఫికేషన్ ఉన్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గ్రామీణ్ యువ రోజ్‌గార్ & డెవలప్మెంట్ (GRAMEEN YUVA ROJAGAAR & DEVELOPMENT) ఉద్యోగ నియామక నోటిఫికేషన్.
ఫాక్ట్(నిజం):ఈ రిక్రూట్మెంట్ నోటిఫికేషన్ ఫేక్. గ్రామీణ్ యువ రోజ్‌గార్ & డెవలప్మెంట్ వెబ్‌సైట్ వివరణ విభాగంలో ఈ వెబ్‌సైట్ రూపొందించింది, నిర్వహిస్తుంది ఇండియన్ స్కిల్ డెవలప్మెంట్ ఆర్గానైజేషన్ (ISDO) అని ఉంది. ఈ ISDO వెబ్‌సైట్ డొమైన్ మార్చ్ 2021లో అమెరికాలో రిజిస్టర్ అయ్యింది. అలాగే గతంలో కూడా ఈ ఉద్యోగ నియామక నోటిఫికేషన్ వైరల్ అయినప్పుడు, అది ఫేక్ అని చెప్తూ ‘ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో’ (పీఐబీ) వారు స్పష్టం చేసారు.  కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులో ఇచ్చిన అప్లై లింక్ ప్రెస్ చేస్తే, గ్రామీణ్ యువ రోజ్‌గార్ & డెవలప్మెంట్(GRAMEEN YUVA ROJAGAAR & DEVELOPMENT) పేరుతో ఒక వెబ్‌సైట్ ఓపెన్ అయ్యింది, ఈ వెబ్‌సైట్‌ను జాగ్రత్తగా గమనిస్తే ఇందులో ఈ నియామక నోటిఫికేషన్ కు సంబంధించి అప్లికేషన్ ప్రక్రియ 07 మార్చి 2023న ముగుస్తుంది అని ఉంది. అలాగే వెబ్‌సైట్ తాజా సమచారంలో అప్లికేషన్ ప్రక్రియ 07 మార్చి 2024న ముగుస్తుంది అని ఉంది. తదుపరి మేము వెబ్‌సైట్‌లో ఉన్న  పూర్తి ఉద్యోగ నియామక నోటిఫికేషన్ డౌన్ లోడ్  చేసి చూడగా అందులో ఇండియన్ స్కిల్ డెవలప్మెంట్ ఆర్గానైజేషన్ (లేబర్ & ఎంప్లాయిమెంట్ డిపార్ట్మెంట్) పేరుతో నోటిఫికేషన్ ఉంది. వెబ్‌సైట్‌లో ఈ సంస్థ ఫోన్ నెంబర్ గాని, పూర్తి అడ్రస్ వివరాలు కూడా లేవు. అలాగే, వివరణ విభాగంలో ఈ వెబ్ సైట్ రూపొందించింది, నిర్వహిస్తుంది ఇండియన్ స్కిల్ డెవలప్మెంట్ ఆర్గానైజేషన్ (ISDO) అని ఉంది.
అలాగే ఈ రిక్రూట్మెంట్‌కీ, ప్రభుత్వానికీ ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కేంద్ర లేబర్ & ఎంప్లాయిమెంట్ డిపార్ట్మెంట్ మంత్రిత్వ శాఖ వెబ్‌సైట్‌లో గానీ లేక, స్కిల్ డెవలప్మెంట్ అండ్ ఎంట్రప్రెన్యూర్‌షిప్ మంత్రిత్వ శాఖ వెబ్‌సైట్‌లో గానీ, లేక ఇతర అనుబంధ సంస్థల వెబ్‌సైట్లలో గానీ, ఈ రిక్రూట్మెంట్ గురించి ఎటువంటి సమాచారం లేదు. ఇది ప్రభుత్వ నియామకం అయ్యుంటే, దీని గురించి ఖచ్చితంగా ఈ వెబ్‌సైట్‌లో సమాచారం అందుబాటులో ఉండాలి.
కేంద్ర స్కిల్ డెవలప్మెంట్ అండ్ ఎంట్రప్రెన్యూర్‌షిప్ మంత్రిత్వ శాఖ స్కిల్ ఇండియా కార్యక్రమంలో భాగంగా నేషనల్ స్కిల్ డెవలప్మెంట్ కార్పొరేషన్ (NSDC) ద్వారా వివిధ సంస్థలు, ఇతర ప్రభుత్వ మంత్రిత్వ శాఖలు, NGOలతో కలిసి యువతకు పరిశ్రమ సంబంధిత నైపుణ్య శిక్షణ అందిస్తుంది. ఐతే ISDO వెబ్‌సైట్‌లో గాని,  గ్రామీణ్ యువరోజ్‌గార్ & డెవలప్మెంట్ ( GRAMEEN YUVA ROJAGAAR & DEVELOPMENT) వెబ్‌సైట్‌లో గాని ఈ సంస్థలు ప్రభుత్వంతో కలిసి పని చేస్తునట్టు ఎటువంటి సమాచారం లేదు. సంస్థ ఫోన్ నెంబర్ గాని, పూర్తి అడ్రస్ వివరాలు కూడా లేవు.
కేంద్ర స్కిల్ డెవలప్మెంట్ అండ్ ఎంట్రప్రెన్యూర్‌షిప్ మంత్రిత్వ శాఖ అనుబంధ సంస్థ అయిన నేషనల్ స్కిల్ డెవలప్మెంట్ కార్పొరేషన్ (NSDC) వెబ్సైటులో స్కిల్ డెవలప్మెంట్ పేరుతో జరుగుతున్న ఫేక్ నియామకాలు జరుగుతున్నాయని, ఈ నియామకాలకి NSDCకి ఎటువంటి సంబంధంలేదని తెలుపుతూ, కొన్ని ఫేక్ నియామకాల ఉదాహారణలు కూడా ఇచ్చారు.
పైగా ఇండియన్ స్కిల్ డెవలప్మెంట్ ఆర్గానైజేషన్ (ISDO) వెబ్సైటు (https://isdoindia.org) డొమైన్ మార్చ్ 2021లో అమెరికాలో రిజిస్టర్ అయ్యింది. వీటన్నిటి బట్టి ఈ రిక్రూట్మెంట్‌కి ప్రభుత్వానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదని మరియు ఫేక్ అని అర్ధమవుతుంది.
గతంలో కూడా ఈ ఉద్యోగ నియామక నోటిఫికేషన్  వైరల్ అయినప్పుడు, అది ఫేక్ అని చెప్తూ ‘ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో’ (పీఐబీ) వారు పెట్టిన ట్వీట్ ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
An organisation "Indian Skill Development Organization" is inviting applications for various posts #PIBFactCheck:
▶This organisation is NOT related to any schemes/programs of @MSDESkillIndia
▶MSDE holds no responsibility of any training delivered by this organisation pic.twitter.com/vBVQceBNZd
చివరగా, ఈ గ్రామీణ్ యువ రోజ్‌గార్ & డెవలప్మెంట్(GRAMEEN YUVA ROJAGAAR & DEVELOPMENT) ఉద్యోగ నియామక నోటిఫికేషన్ ఫేక్, ఇలాంటి వెబ్‌సైట్‌లకు దూరంగా ఉండండి.


text:
ఈ వడగండ్ల వాన వీడియో తెలంగాణకి కానీ, భారతదేశానికి కానీ సంబంధించింది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 20, 2022
ఒక వర్షం వీడియోని కొందరు “హుజురాబాద్ లో వడగండ్ల వాన” అని పోస్ట్ చేస్తే, మరికొందరు అదే వీడియోని పెట్టి, “నిడమానూరు మండలంలో వడగండ్ల వాన” అని షేర్ చేస్తున్నారు. రెండు ప్రాంతాలు తెలంగాణలోనివి. ఆ పోస్టుల్లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తెలంగాణలో పడిన వడగండ్ల వాన వీడియో.
ఫాక్ట్: వీడియో అసలు భారతదేశానికి సంబంధించిందే కాదు. ఆ వీడియోని తీసింది నేపాల్ దేశంలో. అంతేకాదు, అది ఒక పాత వీడియో. కావున పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్‌లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్‌షాట్స్‌ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌లో వెతకగా, అదే వీడియోని పలు సార్లు వివిధ ప్రదేశాలకి సంబంధించిన వీడియోగా చాలా మంది షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. కొందరు అది ఛత్తీస్‌గఢ్ వీడియో అని షేర్ చేస్తే, మరికొందరు అది వియత్నాం వీడియో అని షేర్ చేసారు. 19 ఏప్రిల్ 2020న ఫేస్బుక్‌లో ఒకరు పెట్టిన వీడియోపైన ‘diwakarbartaula’ అనే ఒక టిక్‌టాక్ ఐడీ కనిపిస్తుంది. ఆ ఐడీ గురించి వెతకగా, పోస్ట్‌లోని వీడియోని మొదటిగా 18 ఏప్రిల్ 2020న ‘diwakarbartaula’ అనే టిక్‌టాక్ యూసర్ పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ పోస్ట్ లో అతను ‘నేపాల్’, ‘చిత్వాన్’ అని పెట్టడం చూడవచ్చు.
ఆ టిక్‌టాక్ యూసర్‌ని 2020లో ‘Fact Crescendo’ వారు సంప్రదించిగా, అది నేపాల్ వీడియో అని చెప్పడమే కాదు, అదే ప్రదేశం నుండి మరొక వీడియో పంపించినట్టు ఇక్కడ చదవచ్చు. కాబట్టి, పోస్ట్‌లోని వీడియో భారతదేశానికే సంబంధించింది కాదు.
ఇదే వీడియో ఇంతకముందు ‘వరంగల్’ పేరుతో కూడా 2020లో వైరల్ అయింది. అప్పుడు FACTLY రాసిన ఫ్యాక్ట్-చెక్ అర్టికల్‌ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, పోస్ట్‌లోని వడగండ్ల వాన వీడియో తెలంగాణకి లేదా భారతదేశానికి సంబంధించింది కాదు. అది నేపాల్ వీడియో.

created: January 20, 2022


text:
అది ఒక ఎడిటెడ్ ‘Howdy Modi’ ఫోటో. ‘PhotoFunia’ అనే ఫోటో ఎఫెక్ట్స్ వెబ్ సైట్ లో తయారుచేసింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 26, 2019
అమెరికాలో ‘Howdy Modi’ ఈవెంట్ సందర్భంగా అమెరికాలోని హౌస్టన్ లో మోడీ మరియు ట్రంప్ యొక్క పోస్టర్లను పెట్టినట్టు ఉన్న ఒక ఫోటోని సోషల్ మీడియా లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ ఫోటో లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
అమెరికాలోని హౌస్టన్ లో మోడీ మరియు ట్రంప్ యొక్క‘Howdy Modi’ పోస్టర్లు.
ఫాక్ట్ (నిజం): అది ఒక ఎడిటెడ్ ఫోటో. ‘PhotoFunia’ అనే ఫోటో ఎఫెక్ట్స్ వెబ్ సైట్ లో ఆ ఫోటో ఎఫెక్ట్ ఉన్నట్టు చూడవచ్చు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని యాన్డెక్స్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, చాలా ఫోటోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి. అన్ని ఫోటోలలో నడుస్తున్న మనుషులు ఒకేలా ఉంటారు కానీ ప్రకటన బోర్డుల మీద పోస్టర్లు మాత్రం మారుతున్నట్టు చూడవచ్చు.
ఇంతకుముందు కూడా “న్యూ యార్క్ టైమ్స్ స్క్వేర్ లో ‘Howdy Modi’ పోస్టర్లు” అని ఒక ఫోటో వైరల్ అయినప్పుడు, ఒక ఫోటో ఎఫెక్ట్ వెబ్సైటు లో ఆ ఫోటో ఎడిట్ చేయబడిందని FACTLY విశ్లేషణ లో తేలింది. ఈ ఫోటో కూడా అలానే చేయబడినదా అని వెతకగా, పోస్ట్ లోని ఫోటో కి సంబంధించిన ఫోటో ఎఫెక్ట్ కూడా ‘PhotoFunia’ అనే ఫోటో ఎఫెక్ట్స్ వెబ్ సైట్ లో ఉన్నట్టు తెలుస్తుంది.
చివరగా, అది ఒక ఎడిటెడ్ ‘Howdy Modi’ ఫోటో. ‘PhotoFunia’ అనే ఫోటో ఎఫెక్ట్స్ వెబ్ సైట్ లో ఆ ఫోటో ఎఫెక్ట్ చూడవచ్చు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: September 26, 2019


text:
జేసీబీ సహాయంతో తరలిస్తున్న ఈ భారీ పాము తిరుపతిలో కనిపించిందన్న వార్తలో నిజం లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 21, 2021
తిరుమలలో పాపవినాశనం వెళ్ళే దారిలో అతిథిగృహం నిర్మాణం కోసం స్థలం పరిశుభ్రం చేస్తుంటే 32 అడుగుల కొండచిలువ కనిపించిందంటూ ఒక భారీ పామును క్రేన్ సహాయంతో తరలిస్తున్న వీడియో షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తిరుమలలో పాపవినాశనం వెళ్ళే దారిలో కనిపించిన 32 అడుగుల కొండచిలువను క్రేన్ సహాయంతో తరలిస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో వినిపిస్తున్న మాటలు బట్టి ఈ ఘటన భారత్‌లో జరగలేదని అర్ధమవుతుంది. ఇదే ఘటన జార్ఖండ్‌లో జరిగిందంటూ సోషల్ మీడియాలో ప్రచారం జరిగితే, అక్కడి అధికారులు దీన్ని ఖండించారు. ఈ వీడియో మొదట 10 అక్టోబర్ 2021న టిక్‌టాక్‌లో అప్లోడ్ కాగా, అక్కిడి నుండి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ ఘటన ఇండోనేషియా, ఫిలిప్పీన్స్, డొమినికాలో జరిగిందంటూ పలు ఆన్లైన్ కథనాలు రాసినప్పటికీ, ఈ ఘటన ఎక్కడ జరిగిందో కచ్చితమైన సమాచారం మాత్రం ఇంకా తెలియలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
తిరుపతిలో ఇలాంటి ఒక భారీ పాము కనిపించినట్టు ఎటువంటి అధికారిక సమాచారంగానీ,   వార్తా కథనాలుగానీ లేవు. ఒకవేళ నిజంగానే తిరుపతిలో ఇలాంటి భారీ పాము కనిపించి ఉంటే మీడియా రిపోర్ట్ చేసి ఉండేది.
ఇంతకుముందు జార్ఖండ్‌లోని ధన్‌బాద్‌లో భారీ పాము కనిపించిందంటూ ఇదే వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవడంతో ధన్‌బాద్‌లోని సంబంధిత అధికారులు ఈ వీడియోకి ధన్‌బాద్‌కి ఎటువంటి సంబంధంలేదని స్పష్టం చేసినట్టు కొన్ని వార్తా కథనాలు పేర్కొన్నాయి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
ఐతే ఈ వీడియో గత పది రోజుల నుండి ఇంటర్నెట్‌లో షేర్ అవుతుంది. ఈ వీడియో మొదటగా 10 అక్టోబర్ 2021న టిక్‌టాక్‌లో fakrulazwa అనే పేరుతో ఉన్న అకౌంట్‌లో అప్లోడ్ అవగా, అక్కడి నుండి ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అయ్యింది. ఈ అకౌంట్‌లో క్రేన్ సహాయంతో తరలిస్తున్న పాముకి సంబంధించి వేరే ఆంగిల్‌లో షూట్ చేసిన వీడియో కూడా అప్లోడ్ చేసారు. ఐతే ఈ ఘటన ఎక్కడ జరిగిందనే విషయం మాత్రం తెలియలేదు, కాకపోతే వీడియోలో వినిపిస్తున్న మాటల బట్టి, ఇది భారత్‌లో జరిగిన ఘటన కాదని అర్ధం చేసుకోవచ్చు.
ఐతే ఈ వీడియోలోని ఘటన ఇండోనేషియా (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ), ఫిలిప్పీన్స్ (ఇక్కడ), డొమినికాలో (ఇక్కడ) జరిగిందంటూ పలు ఆన్లైన్ కథనాలు రాసినప్పటికీ, ఈ ఘటన ఎక్కడ జరిగిందో కచ్చితమైన సమాచారం మాత్రం లభించలేదు. కాకపోతే ఈ ఘటన భారత్‌లో జరగలేదని మాత్రం కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
చివరగా, జేసీబీ సహాయంతో తరలిస్తున్న ఈ భారీ పాము తిరుపతిలో కనిపించిందన్న వార్తలో నిజం లేదు.

created: October 21, 2021


text:
ఈ ఫోటో అయోధ్యలో నిర్మిస్తున్న రామ మందిరానిది కాదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 2, 2020
నిర్మాణంలో ఉన్న ఒక కట్టడం  ఫోటోని చూపిస్తూ, ఆ ఫోటోలో ఉన్న కట్టడం అయోధ్య లోని రామ మందిరం అనే అర్ధం వచ్చేలా ‘అయోధ్యలో రామ మందిరం పనులు వేగంగా జరుగుతున్నాయి’ అని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అయోధ్యలో కడుతున్న రామ మందిరం ఫోటో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ ఫోటో ఉత్తరప్రదేశ్ లోని కాశీ విశ్వనాథ్ ఆలయానికి సంబంధించినది. ఈ ఫొటోకి, అయోధ్యలో నిర్మిస్తున్న రామ మందిరానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులో ఉన్న ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఇదే ఫోటోని ప్రచురించిన ఒక వార్తా కథనం మాకు లభించింది. ఈ కథనం ప్రకారం ఈ ఫోటో ఉత్తరప్రదేశ్ లోని కాశీ విశ్వనాథుని ఆలయాన్ని సుందరీకరించేందుకు మొదలుపెట్టిన కాశీ విశ్వనాథ్ కారిడార్ ప్రాజెక్ట్ లో భాగంగా నిర్మిస్తున్న ఆలయం యొక్క మెయిన్ కాంప్లెక్స్ కి సంబంధించింది. ఇదే విషయాన్ని స్పష్టం చేస్తున్న మరికొన్ని వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
అయోధ్యలో నిర్మించనున్న రామ మందిర నిర్మాణ మరియు నిర్వహణ కోసం భారత ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన ‘ శ్రీ రామ జన్మభూమి తీర్థ్ క్షేత్ర’ ట్రస్ట్ తమ అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్‌లో 09 అక్టోబర్ 2020న మందిర నిర్మాణానికి సంబంధించి కొన్ని ఫోటోలు షేర్ చేసారు. వాటిని ఇక్కడ చూడొచ్చు.
Jai Shri Ram!
The work of shifting the carved stones from the workshop to the Mandir premises has started. The stones will be used in construction of Shri Ramjanmabhoomi Mandir. pic.twitter.com/Vn3P4IvLHk
అయోధ్యలో నిర్మించనున్న రామ మందిరానికి సంబంధించి రామ మందిరం కన్స్ట్రక్షన్ కమిటీ చైర్మన్ అయిన న్రిపెంద్ర మిశ్ర 31 అక్టోబర్ 2020 న మీడియాతో మాట్లాడుతూ తాము మందిరం యొక్క పిల్లర్స్ కి సంబంధించి IIT చెన్నై ఇవ్వవలసిన రిపోర్ట్ కోసం ఎదురు చూస్తున్నామని తెలిపారు. దీన్నిబట్టి నిర్మాణం ఇంకా మొదటి దశలోనే ఉందని చెప్పొచ్చు.
చివరగా, పోస్టులో ఉన్న ఫోటో కాశీ విశ్వనాథ్ ఆలయానికి సంబంధించినది; అయోధ్య రామ మందిరానికి సంబంధించినది కాదు.

created: November 2, 2020


text:
ఇది 19వ శతాబ్దంలో భారత దేశంలో తయారుచేయబడ్డ హనుమాన్ విగ్రహాం, అమెరికన్ దేవుడిది కాదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 11, 2021
ఒక పురాతన హనుమాన్ విగ్రహం ఫోటో చూపిస్తూ, ఇది ఒబామా ప్రెసిడెంట్ గా ఉన్న సమయంలో బయటపడ్డ హనుమాన్ రూపంలో ఉండే  మఖర్ధ్వజ్ అనబడే అమెరికన్ దేవుడని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఒబామా ప్రెసిడెంట్ గా ఉన్న సమయంలో అమెరికాలో బయటపడ్డ హనుమాన్ రూపంలో ఉండే  మఖర్ధ్వజ్ అనబడే అమెరికన్ దేవుడు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఇది 19వ శతాబ్దంలో భారత దేశంలో తయారుచేయబడ్డ హనుమాన్ విగ్రహాం. దినిని 1991లో అమెరికాలోని డెన్వర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం వారు Adrian Maynard Oriental Art, London వద్దనుండి కొనుగోలు చేసారు. ఈ విగ్రహానికి ఒబామాకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. పోస్టులో చెప్పిన పుస్తకం హోండురాస్ దేశంలోని పురావస్తు ప్రదేశాలు కనుగొనేందుకు చేసిన ప్రయత్నాల గురించి మరియు 2012లో చేసిన ప్రయత్నంలో కనుగొన్న ఒక పురాతన సిటీ గురించి రాసింది. ఐతే ఈ పుస్తకానికి పోస్టులో ఉన్న హనుమాన్ విగ్రహానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. ఈ విగ్రహాం పురావస్తు ప్రదేశాలు కనుగొనేందుకు చేసిన ప్రయత్నాల కన్నా చాలా ముందే (1800s) తాయారు చేయబడింది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులోని హనుమాన్ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోకి సంబంధించి అమెరికాలోని డెన్వర్ ఆర్ట్ మ్యూజియంలో అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం మాకు కనిపించింది. ఈ సమాచారం ప్రకారం ఈ ఫోటోలో ఉన్నది 19వ శతాబ్దంలో దక్షిణ భారత దేశంలో ( తమిళనాడు లేక కేరళ) ఒక గుర్తుతెలియని కళాకారుడు రిపొందించిన హనుమాన్ విగ్రహాం. ఈ విగ్రహాన్ని 1991లో డెన్వర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం కొనుగోలు చేసినట్టు ఉంది. దీన్నిబట్టి ఈ విగ్రహాం ఒబామా ప్రెసిడెంట్ గా ఉన్న సమయంలో బయటపడలేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
ఐతే  తనకు ఒక మహిళ ఇచ్చిన చిన్న హనుమాన్ విగ్రహం అప్పుడప్పుడు తన జేబులో ఉంచుకుంటానని ఒబామా ఒక ఇంటర్వ్యూలో చెప్పినప్పటికీ, తనకు హనుమాన్ అంటే భక్తీ ఉందని ఎప్పుడు చెప్పినట్టు ఆధారాలు లేవు. ఇంకా పోస్టులో ఉన్న విగ్రహానికి ఒబామాకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. ఈ విగ్రహాన్ని డెన్వర్ ఆర్ట్ మ్యూజియం వారు ఒబామా ప్రెసిడెంట్ కాకముందే కొనుగోలు చేసారు.
పోస్టులో చెప్తున్న పుస్తకం గురించి గూగుల్ లో వెతకగా ఈ పుస్తకం డగ్లస్ ప్రెస్టన్ అనే జర్నలిస్ట్ 2017లో హోండురాస్ దేశంలోని అడవుల కింద ఉన్న పురావస్తు ప్రదేశాలు కనుగొనేందుకు చేసిన ప్రయత్నాల గురించి, 2012లో చేసిన ప్రయత్నంలో అడవుల కింద కనుగొన్న ఒక పురాతన సిటీ గురించి రాసిందని తెలిసింది. ఈ సిటీని ‘సిటీ అఫ్ మంకీ గాడ్’ అని కూడా అంటారు. ఈ ప్రాంతంలోని అడవుల కింద ఒకప్పుడు అక్కడ నివసించే ప్రజల నమ్మే ఒక పెద్ద కోతి ఆకారంలో ఉన్న దేవుడి విగ్రహాం ఉందని నమ్మకం. డగ్లస్ ప్రెస్టన్ ఈ పుస్తకం రాయకముందు 2015లోనే ఈ విషయాల గురించి రాసిన ఒక కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఐతే ఈ పుస్తకంలో చెప్పినదానికి పోస్టులో ఉన్న హనుమాన్ విగ్రహానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. ఎందుకంటే ఈ విగ్రహాం పురావస్తు ప్రదేశాలు కనుగొనేందుకు చేసిన ప్రయత్నాల కన్నా చాలా ముందే డెన్వర్  మ్యూజియం వాళ్ళు కొనుగోలు చేసారు.
చివరగా, ఇది 19వ శతాబ్దంలో భారత దేశంలో తయారుచేయబడ్డ హనుమాన్ విగ్రహాం, అమెరికన్ దేవుడిది కాదు.

created: January 11, 2021


text:
ఈ ఫోటో తమిళనాడు లో బీజేపీ నిర్వహిస్తున్న వెట్రివేల్ యాత్రకు సంబంధించింది కాదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 12, 2020
తమిళనాడు లో బీజేపీ నిర్వహిస్తున్న వెట్రివేల్ యాత్రకు వచ్చిన జనసందోహం అని చెప్తూ, ఒక ఫోటోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తమిళనాడు లో బీజేపీ నిర్వహిస్తున్న వెట్రివేల్ యాత్రకు వచ్చిన జనసందోహం ఫోటో.
ఫాక్ట్: పోస్ట్ లోని ఫోటో పాతది. ఆ ఫోటోకీ, తమిళనాడు లో బీజేపీ నిర్వహిస్తున్న వెట్రివేల్ యాత్రకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. అది 2018 లో సుప్రీం కోర్టు శబరిమల పై ఇచ్చిన తీర్పుకు నిరసనగా కేరళలో నిర్వహించిన ర్యాలీ ఫోటో. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అలాంటి ఫోటోలనే పలు వార్తాసంస్థలు (‘ది హిందూ’, ‘ది న్యూ ఇండియన్ ఎక్స్‌ప్రెస్’, ‘ది వీక్’) 2018 లోనే ప్రచురించినట్టు తెలుస్తుంది. ఆ ఫోటోలు 2018 లో సుప్రీం కోర్టు శబరిమల పై ఇచ్చిన తీర్పుకు నిరసనగా కేరళలో నిర్వహించిన ర్యాలీ కి సంబంధించినవి. వార్తాసంస్థలు ప్రచురించిన ఫోటోల్లోని మనుషులు మరియు ప్రదేశం, పోస్ట్ లోని ఫోటోలో కూడా ఉన్నట్టు చూడొచ్చు.
కేరళ లో జరిగిన ఆ ర్యాలీ కి సంబంధించిన వీడియోని ఇక్కడ చూడవొచ్చు. ఫోటోలో ఉన్న వీధి యొక్క గూగుల్ స్ట్రీట్ వ్యూ ని ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
తమిళనాడు లో బీజేపీ పార్టీ నిర్వహిస్తున్న వెట్రివేల్ యాత్రకు సంబంధించిన వివరాలను మరియు ఫోటోలను ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, పోస్ట్ లోని ఫోటో తమిళనాడు లో బీజేపీ నిర్వహిస్తున్న వెట్రివేల్ యాత్రకు సంబంధించింది కాదు. 2018 లో సుప్రీం  కోర్టు శబరిమల పై ఇచ్చిన తీర్పుకు నిరసనగా కేరళలో నిర్వహించిన ర్యాలీ ఫోటో.

created: November 12, 2020


text:
యెమెన్ దేశస్థుడి మృతదేహాన్ని చూపిస్తూ గుజరాత్ లో ఒక అనాథ మృతదేహాన్ని చుట్టుముట్టిన అతడి పెంపుడు కుక్కలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 29, 2020
గుజరాత్ రాష్ట్రంలో అనాథగా పడివున్న పప్పు శుక్లా మృతదేహాన్ని అతను రోజు తిండి పెట్టి పోషించిన కుక్కలు చుట్టుముట్టి రక్షించాయి, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక ఫోటో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. రోడ్డుపై అనాధగా పడి ఉన్న మృతదేహాన్ని రెండు కుక్కలు  చుట్టుముట్టిన దృశ్యాన్ని ఈ ఫోటోలో మనం చూడవచ్చు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గుజరాత్ లో అనాథగా పడివున్న పప్పు శుక్లా మృతదేహాన్ని అతను తిండి పెట్టి పోషించిన కుక్కలు చుట్టుముట్టి రక్షిస్తున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలోని కనిపిస్తున్న ఘటన చోటుచేసుకుంది యెమెన్ దేశంలో, భారత దేశంలోని  గుజరాత్ రాష్ట్రంలో కాదు. యెమెన్ దేశానికి చెందిన ఇస్మాయిల్ హది అనే వ్యక్తి మృతదేహం రోడ్డు పై అనాధగా పడి ఉన్నప్పుడు, అతను రోజు తిండి పెట్టి పోషించిన కుక్కలు అతన్ని ఆప్యాయంగా చుట్టుముట్టిన దృశ్యం ఇదని విశ్లేషణలో తెలిసింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ఒక అరబిక్ న్యూస్ వెబ్ సైట్ ‘21 అక్టోబర్ 2020’ నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. ఫోటోలో కనిపిస్తున్న మృతదేహం యెమెన్ దేశానికి చెందిన ‘ఇస్మాయిల్ హది’ ది  అని ఆర్టికల్ లో పేర్కొన్నారు. అనాథగా పడివున్న ఇస్మాయిల్ మృతదేహాన్ని అతను తిండి పెట్టి పోషించిన వీది కుక్కలు చుట్టుముట్టి ఆప్యాయంగా హద్డుకున్న ద్రుశ్యమని ఆర్టికల్ లో తెలిపారు.
ఇదే విషయన్ని తెలుపుతూ మరో అరబిక్ న్యూస్ వెబ్ సైట్ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఇదే విషయం పై  సోషల్ మీడియాలో పెట్టిన పోస్టులు ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా ఫోటోలో కనిపిస్తున్న మృతదేహం గుజరాత్ రాష్ట్రానికి చెందిన పప్పు శుక్లా కాదు అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, యెమెన్ దేశస్థుడైన ఇస్మాయిల్ హది మృతదేహాన్ని చూపిస్తూ గుజరాత్ లో పప్పు శుక్లా అనే వ్యక్తి మృతదేహాన్ని చుట్టుముట్టిన అతడి పెంపుడు కుక్కలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 29, 2020


text:
మోదీ ఒక మీటింగ్ లో ప్రవేశించగానే ఇమ్రాన్ ఖాన్ తల వంచుకు కూర్చున్నాడని షేర్ చేయబడుతున్న ఫోటో ఫోటోషాప్ చేయబడినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 1, 2019
UNO నిర్వహించిన మీటింగ్ లోకి మోదీ రాగానే అక్కడ ఉన్న దేశాధినేతలందరూ నిల్చొని స్వాగతం చెప్తుంటే ఇమ్రాన్ ఖాన్ మాత్రం  తల వంచుకు కూర్చున్నాడని క్లెయిమ్ చేస్తూ ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేయబడుతుంది. ఆ పోస్ట్ లో ఎంత నిజం వుందో కనుక్కుందాం.
మోదీ మీటింగ్ లో ప్రవేశించినప్పుడు అందరు నిల్చుంటే, తల వంచుకు కూర్చున్న ఇమ్రాన్ ఖాన్ ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): 2018 వరల్డ్ ఎకనామిక్ ఫోరమ్ సమావేశానికి మోదీ అటెండ్ అయినప్పుడు, అక్కడ  దావోస్ లో  జరిగిన ఇంటర్నేషనల్ బిజినెస్ కౌన్సిల్ లో ఆయన టాప్ గ్లోబల్ CEOలను కలిసినప్పుడు తీసిన ఫోటోలో ఉన్న ఒక సభ్యుడి మొఖాన్ని ఎడిట్ చేసి ఇమ్రాన్ ఖాన్ మొఖం పెట్టారు. కావున, పోస్ట్ లోని క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ టెక్నిక్ ద్వారా సెర్చ్ చేయగా, జనవరి 23, 2018న ‘Financial Express’ ప్రచురించిన ఒక ఆర్టికల్ కనిపించింది. పోస్ట్ లో ఉన్న ఫోటోనే ఆ ఆర్టికల్లో కూడా ఉంది, కానీ ఆ ఫోటో లో ఇమ్రాన్ ఖాన్ ఎక్కడా లేడు. ఆ ఆర్టికల్ ద్వారా, ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ స్విట్జర్లాండ్ లో 2018 వరల్డ్ ఎకనామిక్ ఫోరమ్ (WEF) వార్షిక సమావేశానికి వెళ్ళినప్పుడు, అక్కడ దావోస్ లో జరిగిన  ఇంటర్నేషనల్ బిజినెస్ కౌన్సిల్ లో ఆయన ప్రముఖ గ్లోబల్ CEOలని కలిసినప్పుడు ఈ ఫోటో తీయబడింది అని తెలుస్తుంది. కావున, ఫోటోలో కనిపించేవాళ్ళు పోస్ట్ లో క్లెయిమ్ చేసినట్టు దేశాధినేతలు కాదు, వారు ప్రముఖ గ్లోబల్ కంపెనీల CEOలు . రెండు ఫోటోలని జాగ్రత్తగా గమనిస్తే, ఆర్టికల్ లో వున్న  ఫోటోని ఎడిట్ చేసి పోస్టులో పెట్టారని తెలుస్తుంది. ఫోటోషాప్ ని ఉపయోగించి ఆర్టికల్ లోని ఫోటో లో ఉన్న ఒక సభ్యుడి మొఖాన్ని ఇమ్రాన్ ఖాన్ మొఖంతో రీప్లేస్ చేశారు.
చివరగా, మోదీ మీటింగ్ లోకి ప్రవేశించినప్పుడు ఇమ్రాన్ ఖాన్ తల కిందకు పెట్టుకొని కూర్చున్నాడని ప్రచారం చేస్తున్న ఫోటో ఫోటోషాప్ చేయబడినది.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: October 1, 2019


text:
ఈ చంద్రుడి ఫోటో కైలాస్ మానసరోవర్ దగ్గరలో తీసినది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 22, 2020
కైలాస్ పర్వతం లోని మానసరోవర్ దగ్గర తీసిన చంద్రుడి ఫోటో, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కైలాస్ పర్వతం మానసరోవర్ దగ్గర తీసిన చంద్రుడి ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులోని ఈ ఫోటో గత కొన్నేళ్ళుగా ఇంటర్నెట్ లో వైరల్ అవుతున్నప్పటికీ, ఆ  ఫోటోకి సంబంధించి స్పష్టమైన సమాచారం ఎవ్వరు ఎక్కడ తెలుపలేదు. ఈ ఫోటో కైలాస్ మానసరోవర్ లో తీసినది అని చెప్పడానికి ఎలాంటి అధరాలు లేవు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులోని ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, అదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ చాలా మంది యూసర్లు తమ ఫేస్బుక్ పేజిలో అలాగే, కొందరు తమ బ్లాగ్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ ఫోటోని ‘Reddit’ వెబ్సైటులో ‘29 ఆగష్టు 2019’ నాడు ఒక యూసర్ అప్లోడ్ చేసారు. ‘A Full Moon in Norway’ అనే టైటిల్ తో ఈ ఫోటోని ఆ యూసర్ ‘Reddit’ వెబ్సైటులో పోస్ట్ చేసారు. కాని, ఈ ఫోటో నార్వే దేశంలో తీసినది అని చెప్పటానికి ఎలాంటి అధికారిక ఆధారాలు లేదు.
ఈ ఫోటోని ‘flickr’ అనే అమెరికాకి చెందిన వెబ్సైటులో ‘6 November 2016’ నాడు అప్లోడ్ చేసారు. ‘A picture i Liked’ అనే కాప్షన్ తో ఈ ఫోటోని అప్లోడ్ చేసారు. ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ పెట్టిన మరికొన్ని పోస్టులని ఇక్కడ చూడవచ్చు. అవి ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ఫోటో కైలాస్ మానసరోవర్ లో తీసినది అని ఎవ్వరు ఎక్కడ తెలుపలేదు.
చివరగా, ఈ ఫోటో కైలాస్ మానసరోవర్ దగ్గరలో తీసినది అని ఎలాంటి ఆధారాలు లేవు.

created: September 22, 2020


text:
‘How to convert India into Christian Nation’ అనే పుస్తకంతో సోనియా గాంధీ ఉన్న ఈ ఫోటో మార్ఫ్ చేయబడింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 1, 2021
సోనియా గాంధీ ఫోటో  పెట్టి, దాన్ని జూమ్ చేయగా ‘How to convert India into Christian nation’ అనే పుస్తకం కనబడుతుంది అని, ‘Holy Bible’ మరియు జీసస్ ఫోటో కూడా ఆ ఫోటోలో ఉందని ఒక సోషల్ మీడియా పోస్ట్ ద్వారా బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూదాం.
క్లెయిమ్: సోనియా గాంధీ ‘How to convert India into Christian nation’ అనే పుస్తకంతో ఉన్న ఫోటో.
ఫాక్ట్: వివిధ న్యూస్ ఆర్టికల్స్, రాహుల్ గాంధీ ట్విట్టర్ పోస్ట్ ద్వారా పోస్ట్ లోని ఇమేజ్ మార్ఫ్ చేయబడ్డట్టు తెలుస్తుంది. ఇమేజ్ ను లెఫ్ట్ లో కొంచెం జూమ్ చేసి చూస్తే ‘@noconversion’ అనే వాటర్ మార్క్ ఉన్నట్టు తెలుస్తుంది. దీని ద్వారా ఆ ఇమేజ్ ను మార్ఫ్ చేసారని అర్ధం చేసుకోవచ్చు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఇమేజ్ ను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు కొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్ మాకు లభించాయి. ఒక న్యూస్ ఆర్టికల్ లో కాంగ్రెస్ పార్టీ ప్రెసిడెంట్ సోనియా గాంధీ కేంద్ర ప్రభుత్వాన్ని రైతుల ఆందోళన పై విమర్శిస్తున్నారని ఉంది. ఆ ఆర్టికల్ లో ఉన్న ఇమేజ్ కాంగ్రెస్ పార్టీ వారు పెట్టిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్ అని తెలుస్తుంది, కానీ ఇమేజ్ లో ‘How to convert India into Christian nation’ పేరు గల పుస్తకం గానీ,  ‘Holy Bible’ గానీ, జీసస్ ఫోటో గానీ లేవు. అదే ఇమేజ్ ను వేరు వేరు సమయాల్లో వేరు వేరు ఆర్టికల్స్ లో వాడారు, అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
న్యూస్ ఆర్టికల్స్ నుండి క్లూ తీసుకొని కాంగ్రెస్ పార్టీ పెట్టిన వీడియో గురించి వెతకగా, రాహుల్ గాంధీ ట్విట్టర్ పోస్ట్ ద్వారా ఆ వీడియో లభించింది. ఆ వీడియో లోని ఫ్రేమ్స్ మరియు ఇమేజ్ ఒకేలా ఉన్నట్టు తెలుస్తుంది. కానీ, ఆ వీడియో లో కూడా ఎక్కడా  ‘How to convert India into Christian nation’ అనే పుస్తకం గానీ, ‘Holy Bible’ మరియు జీసస్ ఫోటో గానీ లేవు.
‘बदलाव की बयार है।’
कांग्रेस अध्यक्ष श्रीमती सोनिया गांधी जी का बिहार की जनता के नाम संदेश आपसे साझा कर रहा हूँ।
नए बिहार के लिए एकजुट होकर महागठबंधन को जीताने का समय है। pic.twitter.com/ptmzjEjQuh
పోస్ట్ లోని ఇమేజ్ ను మరియు న్యూస్ ఆర్టికల్స్ లోని ఇమేజ్ ను దగ్గరగా చూసినప్పుడు పోస్ట్ లోని ఇమేజ్ ను మార్ఫ్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది.
పోస్ట్ లోని ఇమేజ్ ను లెఫ్ట్ లో కొంచెం జూమ్ చేసి చూస్తే ‘@noconversion’ అనే వాటర్ మార్క్ ఉన్నట్టు తెలుస్తుంది. దీని ద్వారా ఆ ఇమేజ్ ను మార్ఫ్ చేసారని అర్ధం చేసుకోవచ్చు.
చివరగా, మార్ఫ్ చేసిన ఫోటోను షేర్ చేస్తూ సోనియా గాంధీ ‘How to convert India into Christian nation’ పుస్తకంతో ఉన్న ఫోటో అని అంటున్నారు.


text:
డోనాల్డ్ ట్రంప్ నుదుటి పై తిలకం ఉన్న ఫోటో ఫోటోషాప్ చేయబడినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 9, 2019
డోనాల్డ్ ట్రంప్ నుదుటి పై తిలకం ఉన్న ఒక ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో పెట్టి  ‘ఇది ఫొటోషాప్ కాదండోయ్. ఒరిజినల్, అమెరికాలో నవరాత్రులు చేసుకుంటూ ట్రంప్ ఇలా తాను సనాతన రథ ప్రచారకుడిని అని చాటుకున్నాడు’ అంటూ పోస్టు చేస్తున్నారు. అంతేకాకుండా, అందుకు సంబంధించిన ఒక కథనం అంటూ ఒక న్యూస్ ఆర్టికల్ ని కూడా దానికి జత పరిచారు. ఆ కథనంలో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
డోనాల్డ్ ట్రంప్ నుదుటి పై తిలకం పెట్టుకున్నాడు.
ఫాక్ట్ (నిజం): వైట్ హౌస్ వెబ్సైటులో డోనాల్డ్ ట్రంప్ కి సంబంధించిన అసలు ఫోటోని చూడవచ్చు. ఆ ఫొటోలో ట్రంప్ నుదుటి పై తిలకం కనిపించదు. ఆ ఒరిజినల్ ఫొటోని ఎడిట్ చేసి, ఆయన నుదుటి పైన తిలకాన్ని చేర్చారు. పోస్టు లో పెట్టిన న్యూస్ ఆర్టికల్ లో కూడా ఆ ఫోటో ఫోటోషాప్ చేయబడిందని ఉంటుంది . కానీ, దానిని తప్పుడు వివరణతో  పోస్టు చేశారు. కావున, పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, దానికి సంబంధించి వచ్చిన సెర్చ్ రిజల్ట్స్ ద్వారా పోస్టులో పెట్టిన ఆ ఫోటో ఫోటోషాప్ చేయబడిన ఫోటో అని తెలుస్తోంది. అలాంటి ఫోటో ఒకటి ‘వైట్ హౌస్’ వెబ్సైటు లో ట్రంప్ యొక్క ప్రొఫైల్ పిక్చర్ గా ఉండడం చూడవచ్చు. కానీ, ఆ ఫోటలో ట్రంప్ నుదుటి పై తిలకం ఏమీ కనిపించదు. ఆ ఒరిజినల్ ఫొటోని ఫోటోషాప్ చేసి, ఆయన నుదుటి పైన తిలకాన్ని చేర్చారు. కావున, అది ఒక ఫోటోషాప్ చేయబడిన ఇమేజ్.
పోస్టు లో పెట్టిన న్యూస్ పేపర్ ఆర్టికల్ లో కూడా డోనాల్డ్ ట్రంప్ కి సంబంధించిన ఆ ఫోటో  ఒక ఫోటోషాప్ చేయబడిన ఇమేజ్ అని ఉంది. కానీ, ఫేస్బుక్ పోస్టులో మాత్రం అది ఫోటోషాప్ ఇమేజ్ కాదని, ఒరిజినల్ ఇమేజ్ అని చెప్తున్నారు. కావున, పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
చివరగా, డోనాల్డ్ ట్రంప్ నుదుటి పై తిలకం ఉన్నట్లుగా కనిపించే ఆ ఫోటో ఫోటోషాప్ చేయబడినది.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: October 9, 2019


text:
2011 నాటి వై ఎస్ జగన్ ఫోటో ని ఎడిట్ చేసి మద్యం బాటిల్ తో ఇప్పుడు ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 27, 2019
మద్యపానాన్ని నిషేధిస్తా అని చెప్పే వై.ఎస్. జగన్ మోహన్ రెడ్డి నే మద్యపాన బాటిల్ల తో కూర్చున్నట్టు చూపెడుతూ ఒక ఫోటోని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్ (దావా): ఫోటోలో మందు బాటిల్లతో జగన్ మోహన్ రెడ్డి.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ లోని ఫోటోని 2011 లో జగన్  అక్బరుద్దీన్ ని పరామర్శించడానికి వెళ్ళినప్పుడు తీసినది. ఒరిజినల్ ఫోటోలో మందు బాటిల్ ఉండదు. ఎడిట్ చేసి పెట్టారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో ఒరిజినల్ ఫోటో వస్తుంది. ఆ ఫోటోకి సంబంధించిన వీడియో కూడా సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తుంది. అది 2011లో జగన్ అక్బరుద్దీన్ని  పరామర్శించడానికి వాళ్ళ ఇంటికి వెళ్ళినప్పుడు తీసిన ఫోటో. ఆ ఫోటో లో మందు బాటిల్ ఉండదు. పోస్ట్ లోని ఫోటోలో మందు బాటిల్ ని ఎడిట్ చేసి పెట్టారు.
చివరగా, 2011లో జగన్ అక్బరుద్దీన్ ని పరామర్శించటానికి వెళ్ళినప్పుడు తీసిన ఫోటోలో మందు బాటిల్ ని ఎడిట్ చేసి పెట్టారు.


text:
2014లోని నిత్యావసర వస్తువుల ధరలకి ఈ పోస్టులో చెప్తున్న ధరలకి చాలా వ్యత్యాసం ఉంది. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 22, 2021
2014లోని నిత్యావసర వస్తువుల ధరలను 2021లోని ధరలతో పోల్చుతూ, 2021లో నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు 2014లో కన్నా చాలా తక్కువని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 2014తో పోలిస్తే 2021లో నిత్యావసరాల ధరలు చాలా తక్కువ.
ఫాక్ట్(నిజం): డిపార్టుమెంటు అఫ్ కన్స్యూమర్ అఫైర్స్ వెబ్సైటులో ఉన్న 2014 నిత్యావసర వస్తువుల ధరలకి, పోస్టులో చెప్తున్న ధరలకి చాలా వ్యత్యాసం ఉంది. 2014లో నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు పోస్టులో చెప్తున్నంత ఎక్కువగా లేవు. ఉదాహరణకి 2014లో కిలో  మూంగ్ దాల్ ధర రూ. 97.26 పైసలు కాగా పోస్టులో మాత్రం కిలో మూంగ్ దాల్ ధర రూ. 180 అని పేర్కొన్నారు. అలాగే పోస్టులో 2014లో కిలో ఉరద్ దాల్ ధర రూ. 178 అని చెప్తున్నారు కాని నిజానికి 2014లో కిలో ఉరద్ దళ్ ధర రూ.79 మాత్రమే. 2014తో పోల్చుకుంటే 2021లో నిత్యావసరాల ధరలు ఎక్కువగా ఉన్నాయి. వీటన్నిటి బట్టి పోస్టులో 2014లోని నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు ఎక్కువ చేసి చూపించారని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
నిత్యావసర వస్తువుల కొరత రాకుండా మరియు  నిత్యావసరాల వస్తువుల ధరలు నియంత్రణలో ఉండే విధంగా తగిన చర్యలు తీసుకోవడానికి వీలుగా డిపార్టుమెంటు అఫ్ కన్స్యూమర్ అఫైర్స్ లోని ప్రైస్ మోనిటరింగ్ డివిజన్ (PMD) దేశంలోని 115 మార్కెట్ సెంటర్లలో బియ్యం,చెక్కర, నూనే, పలు రకాల పప్పులు మొదలైన 22 నిత్యావసరాల వస్తువుల రోజువారి రిటైల్ మరియు హోల్ సేల్ ధరలను మానిటర్  చేస్తుంది. ఐతే ఈ వెబ్సైటులో 2013 నుండి 2021 వరకు ప్రతీ నెల చివరి ధరలను సేకరించి వాటి  సగటును లెక్కించాము, ఈ సమాచారం కింది టేబుల్ లో చూడొచ్చు.
పోస్టులో చెప్తున్న 2021లోని నిత్యావసర వస్తువుల ధరలకి ఈ వెబ్సైటులో ఉన్న ధరలకి పెద్దగా వ్యత్యాసం లేకపోయినా, పోస్టులో చెప్తున్న 2014 ధరలకి వెబ్సైటులోని 2014 అసలు ధరలకి చాలా వ్యత్యాసం గమనించొచ్చు. ఈ వెబ్సైటులోని సమాచారం ప్రకారం 2014లో కిలో మూంగ్ దాల్ ధర రూ. 97.26 పైసలు కాగా పోస్టులో మాత్రం కిలో మూంగ్ దాల్ ధర రూ.180 అని పేర్కొన్నారు. అలాగే పోస్టులో 2014లో కిలో ఉరద్ దాల్ ధర రూ. 178 అని చెప్తున్నారు కాని నిజానికి 2014లో కిలో ఉరద్ దళ్ ధర రూ.79 మాత్రమే. అదే విధంగా పోస్టులో 2014లో కిలో తుర్ దాల్ ధర రూ.210 అని చెప్తున్నారు కాని నిజానికి ఈ ధర రూ.75.83 మాత్రమే. అలాగే మిగతా వస్తువుల ధరల కూడా ఎక్కువ చేసి చూపించారు. పోస్టులో చెప్తున్న 2014 & 2021 ధరలకు, కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ వెబ్సైటులోని అసలు ధరలకు మధ్య వ్యత్యాసం కింది టేబుల్ లో చూడొచ్చు. వీటన్నిటి బట్టి పోస్టులో 2014లోని నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు ఎక్కువ చేసి చెప్పారని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
సాధారణంగా ప్రతి సంవత్సరం నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు ద్రవ్యోల్బణం కారణంగా పెరుగుతూ తగ్గుతూ ఉంటాయి. పోస్టులో ప్రస్తావించిన  నిత్యావసర వస్తువులలో కేవలం ఉరద్ దాల్ మరియు తూర్ దాల్ ధర మాత్రమే 2014తో పోల్చుకుంటే 2021లో గణనీయంగా పెరిగాయి, మిగతా నిత్యావసర వస్తువుల ధరలు 2014తో పోల్చుకుంటే 2021లో ఎక్కువగా ఏమీ పెరగలేదు. ఉదాహరణకి 2014లో కిలో ఉరద్ దాల్ రూ.79గా ఉండగా అది 2021లో రూ. 109 అయింది. అదే విధంగా 2014లో కిలో తూర్ దాల్ రూ.75.83గా ఉండగా అది 2021లో రూ. 104 అయింది. దీన్నిబట్టి 2014తో పోల్చుకుంటే 2021లోనే నిత్యావసరాల ధరలు ఎక్కువగా ఉన్నాయని అర్ధమవుతుంది.
చివరగా, 2014లోని నిత్యావసర ధరలకి ఈ పోస్టులో చెప్తున్న ధరలకి చాలా వ్యత్యాసం ఉంది.

created: February 22, 2021


text:
ముస్లిం వ్యక్తి రాడ్డుతో దాడి చేస్తున్న ఈ ఘటన జరిగింది శ్రీలంకలో, భారత్‌లో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 16, 2023
‘మీ పక్కనే తురకలు ఉంటారు జాగ్రత్త. హిందువులను చంపడమే వారి అంతిమ లక్ష్యం, వాళ్ళ మత గ్రంధం అలానే చెబుతుంది’ అంటూ తలకు ముస్లిం టోపీ ధరించిన ఒక వ్యక్తి రాడ్డుతో ఇంకో వ్యక్తిని కొట్టిన వీడియోను షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ ఘటన భారత్‌లో జరిగినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: భారత్‌లో ముస్లిం వ్యక్తి ఒక హిందువును కొట్టి చంపుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియోలోని ఘటన శ్రీలంకలోని గలహ ప్రాంతంలో జరిగింది. ఇదే విషయాన్ని అక్కడి పోలీసులు ధృవీకరించారు. పైగా దాడి చేసిన ముస్లిం వ్యక్తి మానసిక రోగంతో బాధపడుతున్నాడని, ఈ ఘటనలో మతపరమైన కోణం లేదని వారు స్పష్టం చేసారు. ఈ వీడియోలోని ఘటన శ్రీలంకలోని కండిలో ఉన్న గలహ ప్రాంతంలో జరిగినట్టు చెప్తూ 2021లో పలు శ్రీలంక సోషల్ మీడియా పోస్టులు షేర్ చేసాయి. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
వీడియోలో చూపిస్తున్నట్టు ముస్లిం వ్యక్తి మరొక వ్యక్తిని రాడ్డుతో కొట్టిన ఘటన నిజంగా జరిగినప్పటికీ, ఈ ఘటన భారత్‌లో జరగలేదు, ఇది జరిగింది శ్రీలంకలో. వీడియో బ్యాక్‌గ్రౌండ్‌లో సింహళంలో మాట్లాడుకోవడం గమనించవచ్చు.
వీడియో స్క్రీన్ షాట్స్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఈ ఘటన శ్రీలంకలోని కండిలో ఉన్న గలహ ప్రాంతంలో జరిగినట్టు చెప్తూ  ఇదే వీడియోను 2021లో షేర్ చేసిన పలు శ్రీలంకకు చెందిన సోషల్ మీడియా పోస్టులు మాకు కనిపించాయి.
ఫాక్ట్ క్రెసెండో శ్రీలంక సంస్థ ఈ ఘటన క్యాండీలోని గలాహా ప్రాంతంలో చోటు చేసుకుందని 2021లో రిపోర్ట్ చేసింది. ఈ వీడియోకు సంబంధించిన వివరణ కోసం ఫాక్ట్ క్రెసెండో, సెంట్రల్ ప్రావిన్స్‌లోని గలాహా పోలీస్ స్టేషన్‌ను సంప్రదించిందగా, OIC రోడ్రిగో ఈ ఘటన తమ పోలీస్ స్టేషన్ పరిధిలోనే జరిగిందని చెప్తూ, దాడి చేసిన ముస్లిం వ్యక్తి మానసిక రోగంతో బాదపడుతున్నాడని తెలిపాడని పేర్కొంది.
ఐతే ఈ ఘటనలో మతపరమైన కోణం లేదని, దాడి చేసిన వ్యక్తిని అరెస్ట్ చేసినట్టు, ప్రస్తుతం గాయపడిన వ్యక్తి ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్నట్టు శ్రీలంక పోలీసులు తెలిపినట్టు రిపోర్ట్ చేసింది. దీన్నిబట్టి ఈ వీడియోలో చూపిస్తున్న ఘటన భారత్‌లో జరిగింది కాదని స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, ముస్లిం వ్యక్తి రాడ్డుతో దాడి చేస్తున్న ఈ ఘటన జరిగింది శ్రీలంకలో, భారత్‌లో కాదు.


text:
ఒక అధ్యాపకుడు విద్యార్థిని కొడుతున్న ఈ సంఘటన జరిగింది RSS పాఠశాలలో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 13, 2023
‘RSS పాఠశాలలో ఎంత గొప్పగా బోధిస్తున్నారో చుడండి’ అంటూ, ఒక అధ్యాపకుడు విద్యార్థిని కొడుతున్న వీడియో షేర్ చేస్తున్నారు. దీని వెనుక ఉన్న వాస్తవం ఏంటో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇది RSS పాఠశాలలో అధ్యాపకుడు విద్యార్థిని కొడుతున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్(నిజం):  ఈ సంఘటన ఉత్తర్ ప్రదేశ్ రాష్ట్రం సిధౌలీలోని కిశోరీ బాలిక విద్యాలయ్ అనే ప్రైవేటు పాఠశాలలో చోటు చేసుకుంది. ఇది RSS పాఠశాల కాదు. కావున ఈ పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఈ దృశ్యం గురించి వివరాలు తెలుసుకునేందుకు కీ వర్డ్ సెర్చ్ ద్వారా ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, పలు వార్త పత్రికలు దీని గురించి ప్రచురించడం గమనించాం (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). ఇది సీతాపూర్ జిల్లాలోని ఛాజ్జన్ అనే ప్రాంతంలో ఉన్న ఒక పాఠశాలలో జరిగింది. సతీష్ జోషి అనే అధ్యాపకుడు, ఒక విద్యార్థి పాఠశాల నుంచి పారిపోయినందువల్ల కొట్టాడని మరియు సతీష్ జోషి పై పాఠశాల మేనేజర్ పోలీస్ కంప్లైంట్ చేసాడు అని తెలిసింది.
ఈ వివరాల ఆధారంగా ఉత్తర్ ప్రదేశ్ పోలీస్ వెబ్సైటులో ఈ సంఘటన గురుంచి FIR డౌన్లోడ్ చేసాము. FIR ప్రకారం ఈ సంఘటన సిధౌలీలోని కిశోరీ బాలిక విద్యాలయ్ అనే పాఠశాలలో చోటు చేసుకుంది,  ఈ విద్యార్థి పేరు దీపక్.
తదుపరి మేము క్లైములో చెప్పిన విధంగా ఈ పాఠశాల RSSకు సంబంధించిందేనా అని తెలుసుకోవటానికి సిధౌలీ పోలీస్ స్టేషన్ మరియు కిశోర బాలిక విద్యాలయ్ పాఠశాలను సంప్రదించగా, ఇది ప్రైవేట్ స్కూల్ అని, ఎటువంటి మతానికి సంబంధించిన పాఠశాల కాదు అని చెప్పడం జరిగింది. అయితే, పాఠశాల సిబ్బంది, ఈ పాఠశాలలో ‘పౌరాణిక్ శిక్ష’ అనే ఒక కోర్స్ ఉందని, దానిలో ఉన్న విద్యార్థుల్లో దీపక్ ఒకడు అని, సతీష్ జోషి ఆ శిక్షణ ఇచ్చే ఆచార్యుడు అని చెప్పడం జరిగింది.
ఈ స్కూల్ వివరాలను మినిస్ట్రీ అఫ్ ఎడ్యుకేషన్ వెబ్సైటులో వెతకగా, ఇది ఒక గుర్తింపు పొందిన (recognized) ప్రైవేటు పాఠశాల అని నిర్ధారించడం జరిగింది.
చివరిగా, ఒక అధ్యాపకుడు విద్యార్థిని కొడుతున్న ఈ సంఘటన జరిగింది RSS పాఠశాలలో కాదు.

created: October 13, 2023


text:
ఒక మహిళ తన కూతురిని వేధిస్తున్న ఈ ఘటన నికరాగ్వా దేశంలో చోటు చేసుకుంది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 12, 2023
ఒక అమ్మాయి చిన్న పాపను కింద పడేసి షూతో తొక్కుతూ వేధిస్తున్న వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ ఘటన మన దేశంలో జరిగిందనుకొని వీడియోను పోలీసులకు చేరేలా షేర్ చేయాలని కూడా చెప్తున్నారు. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకు సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఒక అమ్మాయి చిన్న పాపను కింద పడేసి షూతో తొక్కుతూ వేధిస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ ఘటన నికరాగ్వా దేశంలోని కొండేగా అనే పట్టణంలో చోటుచేసుకుంది. వీడియోలో చిన్న పాపను వేధిస్తున్న మహిళను ఉవాల్‌డ్రినా సైల్స్‌గా గుర్తించారు. వీడియో వైరల్ అవడంతో పపోలీసులు ఆమెను అరెస్ట్ చేసారు. ఈ మహిళ డ్రగ్స్ కు బానిస అని వార్తా కథనాలు రిపోర్ట్ చేసాయి. కాగా ఈ ఘటనకు మన దేశంతో ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఒక అమ్మాయి తన కూతురిని వేధిస్తున్న ఈ దృశ్యాలు నిజమే అయినప్పటికీ, ఈ ఘటనకు మన దేశంలో జరిగింది కాదు. సెంట్రల్ అమెరికాలోని నికరాగ్వా దేశంలో ఈ ఘటన రిపోర్ట్ అయింది.
ఈ వీడియోకు సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసమం వీడియో స్క్రీన్ షాట్స్‌ను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఈ వీడియోను రిపోర్ట్ చేసిన పలు వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). ఈ కథనాల ప్రకారం నికరాగ్వాలోని కొండేగా అనే పట్టణంలో ఈ ఘటన చోటుచేసుకుంది.
వీడియోలో పాపను వేధిస్తూ కనిపిస్తున్న మహిళను ఉవాల్‌డ్రినా సైల్స్‌గా గుర్తించారు. కాగా వీడియోలో కనిపిస్తున్న చిన్న పాప ఆమె కూతురే. ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో  వైరల్ అవ్వడంతో నికరాగ్వా పోలీసులు ఆ మహిళను అరెస్ట్ కూడా చేసారు. ఐతే ఆ మహిళ డ్రగ్స్ బానిస అని వార్తా కథనాలు రిపోర్ట్ చేసాయి.
ఈ ఘటన నికరాగ్వాలోని జరిగినట్టు రిపోర్ట్ చేసిన మరికొన్ని వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఐతే ఈ ఘటన మన దేశంలో జరిగింది అనుకొని కొందరు సోషల్ మీడియా వినియోగదారులు ఈ వీడియోను షేర్ చేస్తున్నారు. కాని పైన తెలిపిన ఆదారాల బట్టి ఈ వీడియోకు మన దేశంతో సంబంధం లేదని స్పష్టముతుంది.
చివరగా, ఒక మహిళ తన కూతురిని వేధిస్తున్న ఈ ఘటన నికరాగ్వాలో చోటు చేసుకుంది.


text:
ఒక బైకర్, ట్రాఫిక్ పోలీస్ మధ్య జరిగిన ఈ వాగ్వాదం వీడియో ఉత్తర్ ప్రదేశ్‌ది, పశ్చిమ బెంగాల్‌ది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 6, 2023
ఒక బైక్ రైడర్ తన బైక్ మీద ఉన్న స్టిక్కర్ విషయంలో ఒక ట్రాఫిక్ పోలీసుతో  వాదిస్తున్న వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఈ సంఘటన పశ్చిమ బెంగాల్‌లో జరిగిందని, ఆ ట్రాఫిక్ పోలిస్ ఆఫీసర్ ముస్లిం అని పోస్టు యొక్క వివరణలో పేర్కొన్నారు. అసలు ఇందులో ఎంత వాస్తవం ఉందో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఒక బైకర్‌ని తన బండి పైన ఉన్న భగవంతుని స్టిక్కర్ తీసివేయమని ఒక ముస్లిం ట్రాఫిక్ పోలీస్ ఆఫీసర్ చెప్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ సంఘటన ఉత్తర్ ప్రదేశ్‌లో జరిగింది, పశ్చిమ బెంగాల్‌లో కాదు. ఈ వీడియోలో కనబడుతున్న పోలిస్ ఆఫీసర్ పేరు దినేష్ సింగ్, క్లెయిమ్ చేస్తున్నట్టుగా ముస్లిం కాదు. కావున పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
వీడియో గురించి మరిన్ని వివరాల్ని తెలుసుకోవటానికి, తగిన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటెర్నెట్‌లో వెతకగా. ఈ సంఘటన ఉత్తర్ ప్రదెశ్‌లోని లకీంపూర్‌లో జరిగింది అని తెలిసింది. ముందుగా ఈ వీడియో మయాంక్ శకున్ అవస్థి అనే వ్యక్తి 26 ఆగస్టు 2023 నాడు తన Facebookలో పోస్టు చేసాడు అని గమనించాము.
‘లకీంపూర్‌లో ఇవి ఏ విధమైన ఆదేశాలు? బండి పైన ఓం, ఖాటూ శ్యామ్ అని రాసి ఉంటే చలాన్ రాయడం ఏంటి’ అని అంటూ ఒక RTO ఆర్డర్,  వైరల్ వీడియోని పోస్టు చేసాడు. లకీంపూర్ ఉత్తర్ ప్రదేశ్‌లో ఉంది, పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రంలో కాదు. ఈ సంఘటన ఉత్తర్ ప్రదేశ్‌లోనే జరిగింది అని ఆజ్ తక్ వారు మయాంక్ తోటి మాట్లాడి నిర్ధారించుకున్నారు.
ఇటీవల(ఆగస్టు 2023లో), కులాన్ని, మతాన్ని లేదా తమ పదవి, తదితర విషయాల్ని సూచించే స్టిక్కర్లు తమ వాహనాలపై అతికించిన వాహనదారులపై ఉత్తర్ ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం జరిమానా విధించే కార్యక్రమం చేపట్టింది (ఇక్కడ, ఇక్కడ).
ఇటువంటిది పశ్చిమ బెంగాల్‌లో ఇటీవల జరిగినట్లు ఎటువంటి రిపోర్టులు లేవు. ఈ వీడియోలో ట్రాఫిక్ పోలిస్ ఆఫీసర్ యూనిఫామ్ మీద ఉన్న చిహ్నం ఉత్తర్ ప్రదేశ్ రాష్ట్ర పోలీస్ చిహ్నంతో సరిపోతుంది, పశ్చిమ బెంగాల్ పోలీస్ చిహ్నంతో కాదు.
ఈ వీడియోను Facebookలో పోస్టు చేసిన మయాంక్ శకున్ అవస్థి 3 సెప్టెంబర్ 2023 నాడు ఆ వీడియోలో కనిపిస్తున్న పోలీస్ ఆఫీసర్ దినేష్ సింగ్ తో ఒక ఫోటో దిగి ఒక Facebookలో ఒక పోస్టు చేసారు. దినేష్ సింగ్ తనను కలవటానికి తన ఇంటికి వచ్చారు అని ఇందులో పేర్కొన్నారు.
వైరల్ పోస్టులో చెప్తున్నట్లు ఈయన ముస్లిం కాదు, ఈ విషయం వైరల్ విడియోలోనే అర్ధం అవుతుంది. వీడియోలో 14 సెకెన్ల దెగ్గర, మయాంక్ తన పేరు అడిగినప్పుడు దినేష్ తన యూనిఫామ్ మీద ఉంది అని చెప్తాడు, అప్పుడు మయాంక్ అవస్థి దినేష్ సింగ్ అని చదువుతారు. ఈ ఆధారాలను బట్టి ఈ సంఘటన ఉత్తర్ ప్రదేశ్‌లో జరిగింది అని, పోస్టులో చెప్పినట్టు పశ్చిమ బెంగాల్‌లో కాదని అర్ధం అవుతుంది.
చివరిగా,  ఒక బైకర్‌కి ఒక ట్రాఫిక్ పొలీస్‌కి మధ్య జరిగిన వాగ్వాదం యొక్క ఈ వీడియో ఉత్తర్ ప్రదేశ్‌ది, పశ్చిమ బెంగాల్‌ది కాదు.

created: September 6, 2023


text:
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం ఉయ్యూరులో తవ్వకాల్లో బుద్ధ విగ్రహం బయటపడ్డ సంఘటన 2019లో జరిగింది, ఇప్పుడు కాదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 4, 2023
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ రాష్ట్రం కృష్ణా జిల్లాలో ఉన్న ఉయ్యురు మండలంలో ఒక రామాలయం నిర్మిస్తూ ఉండగా, తవ్వకాల్లో ఒక బుద్ధుని విగ్రహం దొరికింది అని క్లెయిమ్ చేస్తున్న పోస్టు ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఈ పోస్టులో ఉన్న ఫొటోలో కొందరు వ్యక్తులు ఒక బుద్ధ విగ్రహంతో నిలుచొని ఉండటం మనం చూడవచ్చు. పోస్టు వివరణను బట్టి ఈ సంఘటన గురించిన వార్త మొన్న (అనగా 02 మే 2023వ తారీఖున) టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియాలో ప్రచురితమయింది. అసలు ఈ క్లెయిములో ఎంత నిజం ఉందో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కృష్ణా జిల్లాలోని ఉయ్యురు మండలంలో ఉన్న మేడూరు గ్రామంలో, తవ్వకాల్లో ఒక నల్లరాయి బుద్ధ విగ్రహం బయటపడింది .
ఫాక్ట్(నిజం):  పోస్టులో చెప్తున్నట్లు ఈ సంఘటనపై టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియాలో ఒక వార్త కథనం ప్రచురితమయింది. కానీ, ఈ సంఘటన 2019లో జరిగింది, ఇప్పుడు కాదు. కావున పోస్టులో చెప్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిములో ఎంత వాస్తవం ఉందో తెలుసుకోవటానికి, అందులో ఉన్న ఫోటోను ఇంటర్నెట్లో రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి చూసాము. పోస్టులో వివరించిన సంఘటన నిజంగానే జరిగింది అని, దీనిపై 2019లో వచ్చిన టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా వారి ఒక వార్త కథనం ద్వారా తెలిసింది. ఈ కథనంలో పోస్టులో ఉన్న అదే ఫోటో ఉంది.
ఆగస్టు 2019లో  కృషా జిల్లాలోని ఉయ్యురులో ఓ రామాలయం నిర్మిస్తున్న సమయంలో, తవ్వకాల సమయంలో భూమిలో ఒక బుద్ధుని విగ్రహం లభించింది. ఇందులో బుద్ధుడు ధ్యాన ముద్రలో ఉన్నాడని, ఇది 12 లేదా 13వ శతాబ్దం నాటిది అని పురావస్తు శాస్రవేత్తలు అనుకంటున్నట్లు టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా వారు రాసారు. ఇదే సంఘటనపై 2019లో హన్స్ ఇండియా కూడా ఒక కథనాన్ని ప్రచురించింది. దీన్ని బట్టి సుమారు మూడున్నర సంవత్సరాల క్రితం జరిగిన ఒక సంఘటనను ఈ పోస్ట్ ఈ మధ్య జరిగిన విషయంగా తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
ఉయ్యూరు తవ్వకాల్లో బుద్ధ విగ్రహం బయటపడ్డ సంఘటన 2019లో జరిగింది, ఇప్పుడు కాదు.


text:
ఈ సగం కాలిపోయిన శవం ఫోటో మధ్యప్రదేశ్ లో జరిగిన ఒక మహిళ హత్య కి సంబంధించింది. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 6, 2020
సగం కాలిపోయి ఉన్న ఒక శవం ఫోటోని పోస్ట్ చేసి, ఆ ఫోటోలోని దారుణం ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో జరిగిందని చెప్తూ ఫేస్బుక్ లో కొందరు పోస్ట్ చేస్తున్నారు. కొందరు ఆ ఫోటోని ఉత్తరప్రదేశ్ లో జరిగిన హత్రాస్ (ఆర్కైవ్డ్), బల్రాంపూర్ (ఆర్కైవ్డ్) ఘటనలకు సంబంధించినట్టు పోస్ట్ చేస్తే, మరికొందరు రాజస్తాన్ (ఆర్కైవ్డ్) కి సంబంధించినట్టు పోస్ట్ చేసారు. ఆ పోస్టుల్లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం
క్లెయిమ్ (దావా): ఈ సగం కాలిపోయిన శవం ఫోటో ఉత్తరప్రదేశ్ లో జరిగిన ఘటన కి సంబంధించింది.
ఫాక్ట్ (నిజం):  పోస్టులోని ఫోటో ధార్ జిల్లా (మధ్యప్రదేశ్) లో జరిగిన ఒక మహిళ హత్య కి సంబంధించింది. గొడవల కారణంగా ఫోటోలోని మహిళని గోవింద్, సోహన్ అనే ఇద్దరు యువకులు చంపినట్టు ఆరోపించబడింది. కొందరు ఆ యువతిని రేప్ చేసి చంపారు అని పోస్ట్ చేసారు, కానీ ఆ హత్య పై నమోదు చేసిన FIR లో రేప్ ప్రస్తావన లేదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అలాంటి ఫోటోలనే కొందరు ట్విట్టర్ లో పోస్ట్ చేసి, ఆ ఘటన ధార్ జిల్లా (మధ్యప్రదేశ్) లోని గంధ్వాని లో జరిగినట్టు రాసారు. కొన్ని సంబంధిత కీ-వర్డ్స్ తో ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా, ఆ ఘటన పై ‘ఆసియానెట్ న్యూస్ – హిందీ’ వారు పోస్ట్ చేసిన వీడియో ఒకటి సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వచ్చింది. ఆ వీడియోలోని ఘటన  ధార్ జిల్లా (మధ్యప్రదేశ్) లోని గంధ్వాని లో జరిగినట్టు వివరణలో చదవొచ్చు. గొడవ కారణంగా ఫోటోలోని మహిళని గోవింద్,  సోహన్ అనే ఇద్దరు యువకులు చంపినట్టు ఆరోపించబడింది. ఆ ఘటన పై వివిధ వార్తాసంస్థలు ప్రచురించిన న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
కొందరు ఆ యువతిని రేప్ చేసి చంపారు అని పోస్ట్ చేసారు, కానీ ఆ హత్య పై నమోదు చేసిన FIR లో రేప్ ప్రస్తావన లేదు. FIR లో కేవలం ఐపీసీ 302, 201 and 34 సెక్షన్లు ఉన్నట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, పోస్ట్ లోని సగం కాలిపోయిన శవం ఫోటో మధ్యప్రదేశ్ లో జరిగిన ఒక మహిళ హత్య కి సంబంధించింది; ఉత్తరప్రదేశ్ , రాజస్తాన్ కి సంబంధించింది కాదు.

created: October 6, 2020


text:
వీధుల్లో సింహాలు సంచరిస్తున్న ఈ ఘటన గుజరాత్‌లో జరిగింది, నిజామాబాద్‌లో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 21, 2021
నిజామాబాద్‌లోని జాన్కంపేట్ లో పులులు సంచరిస్తున్నాయని చెప్తూ, రాత్రి వేల సింహాలు సంచరిస్తున్న వీడియోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. యూట్యూబ్ లో కూడా ఇదే వీడియోని ఇదే క్లెయిమ్ తో అప్లోడ్ చేసారు, వీటిని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.  ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నిజామాబాద్‌లోని జాన్కంపేట్ లో పులులు సంచరిస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో గుజరాత్‌లోని జునాఘడ్ జిల్లాలోని చొక్లి గ్రామ వీధుల్లో సింహాలు సంచరించిన ఘటనకి సంబంధించింది. ఈ ఘటనకి సంబంధించి వార్తా కథనం అందుబాటులో ఉంది. పైగా నిజామాబాద్‌లోని జాన్కంపేట్ లో పులులు సంచరిస్తున్నట్టు ఎటువంటి వార్తా కథనాలు లేవు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులో ఉన్న వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ వీడియోలోని విజువల్స్ ని పోలిన ఫోటోని ప్రచురించిన ఒక గుజరాతీ వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. గుజరాత్ రాష్ట్రంలోని రాజ్కోట్ ప్రాంతంలోని గ్రామాల్లో గిర్ నేషనల్ పార్క్ నుండి వచ్చిన కొన్ని సింహాలు సంచరిస్తున్నయని తెలుపుతున్న ఈ కథనంలో పోస్టులోని వీడియో స్క్రీన్ షాట్ ని పోలిన ఒక ఫోటో ప్రచురించారు.
ఈ కథనంలో ఆధారంగా గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా పోస్టులోని వీడియోని పోలిన విజువల్స్ ప్రచురించిన TV9 Gujarati న్యూస్ వీడియో మాకు కనిపించింది. 20 డిసెంబర్ 2020 రోజున అప్లోడ్ చేసిన ఈ వీడియో కథనం ప్రకారం గుజరాత్‌లోని జునాఘడ్ జిల్లాలోని చొక్లి గ్రామంలో సింహాలు సంచరించాయి, పోస్టులోని వీడియో ఈ ఘటనకి సంబంధించిందే. ఈ వార్తా కథనం ప్రకారం ఈ వీడియో గుజరాత్‌కి సంబంధించిందని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
గుజరాత్‌లోని కోవాయ అనే మరొక గ్రామంలో సింహాల సంచరణకి సంబంధించిన న్యూస్  వీడియో ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఐతే ఇటీవల కాలంలో నిజామాబాద్‌లోని జాన్కంపేట్ లో పులులు సంచరిస్తున్నట్టు ఎటువంటి వార్తా కథనాలు కూడా లేవు. వీటన్నిటి బట్టి పోస్టులోని వీడియో నిజామాబాద్‌కి  సంబంధించింది కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
చివరగా, వీధుల్లో సింహాలు సంచరిస్తున్న ఈ ఘటన గుజరాత్‌లో జరిగింది, నిజామాబాద్‌లో కాదు.

created: January 21, 2021


text:
పోలీస్ సిబ్బంది బురద నీటిలో చేతులు కడుక్కుంటున్న ఈ ఘటన ఇటీవల మోదీ పాల్గొన్న భీమవరం సభలో జరిగింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 6, 2022
ఇటీవల హైదరాబాద్‌లో బీజేపీ జాతీయ కార్యవర్గ సమావేశం జరిగిన నేపథ్యంలో, సభలో బందోబస్తుకు వచ్చిన సిబ్బందికి మంచినీళ్ళు ఇవ్వలేని పరిస్తితి అంటూ ఒక వీడియోను షేర్ చేసిన పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. టీఎస్ పోలీస్ అనే హాష్ ట్యాగ్‌తో షేర్ చేసిన ఈ వీడియోలో పోలీస్ సిబ్బంది బురద నీళ్ళల్లో చేతులు కడుక్కోవడం చూడొచ్చు. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బీజేపీ సభలో బందోబస్తుకు వచ్చిన తెలంగాణ పోలీస్ సిబ్బంది మంచినీళ్ళు లేక బురద నీటిలో చేతులు కడుగుతున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ దృశ్యాలు ఇటీవల 04 జూలై 2022న ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని భీమవరంలో జరిగిన అల్లూరి సీతారామరాజు 125వ జయంతి వేడుకలకు సంబంధించినవి. అల్లూరి సీతారామరాజు జయంతి సందర్భంగా జరిగిన సభలో పాల్గొన్న పోలీస్ సిబ్బందికి కనీస సౌకర్యాలు కల్పించలేదని, పోలీసులు బురద నీటిలో చేతులు కడుకున్నట్టు వార్తా కథనాలు రిపోర్ట్ చేసాయి. ఈ దృశ్యాలకు హైదరాబాద్‌లో జరిగిన బీజేపీ సభకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఇటీవల జూలై 02 మరియు 03వ తారీకున హైదరాబాద్‌లో బీజేపీ జాతీయ కార్యవర్గ సమావేశాలు జరిగాయి. ఈ సమావేశాలకు ప్రధానమంత్రి మోదీ కూడా హాజరయ్యారు. ఈ సమావేశాల చివరి రోజున హైదరాబాద్‌లోని పరేడ్ గ్రౌండ్‌లో ఒక సభ కూడా జరిగింది.
ఐతే వైరల్ అవుతున్న వీడియోకు హైదరాబాద్‌లో జరిగిన బీజేపీ జాతీయ కార్యవర్గ సమావేశానికి గానీ, తరువాత జరిగిన సభకు గానీ ఎటువంటి సంబంధంలేదు. అసలు ఈ వీడియోలో బురద నీటిలో చేతులు కడుగుతున్నది ఆంధ్రప్రదేశ్ పోలీసులు, తెలంగాణ పోలీసులు కాదు. వీడియోలో పోలీసుల యూనిఫారంపై ఆంధ్రప్రదేశ్ పోలీస్ లోగో చూడొచ్చు.
వైరల్ వీడియోకు సంబంధించిన సమాచారం కోసం యూట్యూబ్‌లో వెతకగా, ఈ దృశ్యాలు ఇటీవల భీమవరంలో జరిగిన అల్లూరి సీతారామరాజు 125 జయంతి వేడుకలకు సంబంధించినవని రిపోర్ట్ చేసిన ఒక వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది.
125వ జయంతి వేడుకల్లో భాగంగా 30 అడుగుల అల్లూరి సీతారామరాజు కాంస్య విగ్రహాన్ని ప్రధాని మోదీ ఆవిష్కరించారు. అనంతరం జరిగిన సభలో మోదీ పాల్గొన్నారు. ఐతే ఈ సభలో పాల్గొన్న పోలీస్ సిబ్బందికి  కనీస సౌకర్యాలు కల్పించలేదని ఈ రిపోర్ట్ పేర్కొంది. చేతులు కడుక్కోవడానికి నీళ్ళు లేకపోవడంతో వర్షం నీటిలోనే పోలీసులు చేతులు కడుకున్నట్టు ఈ కథనం రిపోర్ట్ చేసింది.
దీన్నిబట్టి, ఈ దృశ్యాలకు తెలంగాణలో జరిగిన బీజేపీ సభకు ఎటువంటి సంబంధంలేదని స్పష్టమవుతుంది. పైగా హైదరాబాద్‌లో జరిగిన బీజేపీ సభలో ఇలాంటి ఘటనలు జరిగినట్టు కూడా ఎటువంటి రిపోర్ట్స్ లేవు.
చివరగా, పోలీస్ సిబ్బంది బురద నీటిలో చేతులు కడుకుంటున్న ఈ ఘటన ఇటీవల మోదీ పాల్గొన్న భీమవరం సభలో జరిగింది.


text:
రైతులపైకి ట్రాక్టర్ దూసుకొచ్చిన ఈ ఘటన అమ్రిత్‌సర్ లో జరిగింది, ఉత్తర ప్రదేశ్ లో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 3, 2021
కొందరు మహిళలపై ట్రాక్టర్ ఎక్కుతున్న వీడియో షేర్ చేసి, కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా ఆందోళనలు చేస్తున్న రైతుల పై వాటర్ టాంకర్ ఎక్కించి చంపుతున్న ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం అని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఆందోళనలు చేస్తున్న రైతులపైకి ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం వాటర్ టాంకర్ ఎక్కించిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో అమ్రిత్‌సర్ లోని వల్లహ్ ప్రాంతంలో ఢిల్లీలో నిరసనలు తెలుపుతున్న రైతులకు సంఘిభావంగా నిర్వహించబోయే నిరసన కార్యక్రమాలకు వెళ్తున్నవారి పైకి ఒక వాటర్ టాంకర్ దూసుకొచ్చిన ఘటనకి సంబంధించింది. ఈ ఘటనకి సంబంధించి చాలా వార్తా సంస్థలు కథనాలు ప్రచురించాయి. ఈ వీడియోకి ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులోని వీడియోకి సంబంధించి గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా పోస్టులోని వీడియోలో కనిపించిన ట్రాక్టర్ ని పోలినే ఫోటో ప్రచురించిన ఒక ప్రాంతీయ వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. 26 జనవరి 2021న ప్రచురింపబడ్డ ఈ కథనం ప్రకారం ఢిల్లీలో నిరసనలు తెలుపుతున్న రైతులకు సంఘిభావంగా అమ్రిత్‌సర్ లోని వల్లహ్ ప్రాంతంలో నిరసన కార్యక్రమాలకు వెళ్తున్న కొందరిపై అదుపుతప్పిన ఒక వాటర్ టాంకర్ దూసుకెళ్లింది. ఈ ఘటనలో ఇద్దరు చనిపోయారు.
పైన తెలిపిన వార్తా కథనం ఆధారంగా గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ ఘటనపై NDTV ప్రచురించిన వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ వార్తా కథనం ‘ఢిల్లీ రైతుల నిరసనలకు మద్దతుగా నిరసన కార్యక్రమాలలో పాల్గొనడానికి వెళుతున్న బృందాన్ని వాటర్ ట్యాంకర్ ఢీ కొట్టడంతో బృందంలోని ఇద్దరు మరణించారు మరియు ముగ్గురు తీవ్రంగా గాయపడ్డారు. గ్రామస్తులు డ్రైవర్‌ను పట్టుకుని పోలీసులను పిలిచారు. మేము దర్యాప్తు ప్రారంభించి డ్రైవర్‌ను అదుపులోకి తీసుకున్నాము’  వల్లహ్ పోలీస్ స్టేషన్ SHO సంజీవ్ కుమార్ తెలిపినట్టు ఈ వార్తా కథనంలో ప్రచురించారు. అనంతరం పోలీసులు కేసు నమోదు చేసి డ్రైవర్‌ను అదుపులోకి తీసుకున్నట్టు ఈ కథనం ద్వారా అర్ధమవుతుంది.
ఈ ఘటనకి సంబంధించి ANI ప్రచురించిన వార్తా కథనం కూడా ఈ ఘటన అమ్రిత్‌సర్ లోని  వల్లహ్ ప్రాంతంలో జరిగినట్టు దృవీకరిస్తుంది. వీటన్నిటి ఆధారంగా పోస్టులోని వీడియోలోని ఘటన అమ్రిత్‌సర్ లో జరిగినట్టు, ఈ ఘటనకి ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా ఢిల్లీలో రైతులు నిరసనలు తెలుపుతున్న నేపథ్యంలో  ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే వార్తలు సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, రైతులపైకి ట్రాక్టర్ దూసుకొచ్చిన ఈ ఘటన అమ్రిత్‌సర్ లో జరిగింది, ఉత్తర ప్రదేశ్ లో కాదు.

created: February 3, 2021


text:
రోడ్డుపై వాటర్ ఫౌంటెన్ వద్ద బట్టలు ఉతికిన ఈ ఘటన ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో రిపోర్ట్ అయింది, తెలంగాణలో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 15, 2024
రోడ్డుపై ఉన్న వాటర్ ఫౌంటెన్ వద్ద ఒక మహిళ బట్టలు ఉతుకుతున్న వీడియో సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది (ఇక్కడ, ఇక్కడ & ఇక్కడ). ఈ ఘటన తెలంగాణలో జరిగిందని, కాంగ్రెస్ పార్టీ అధికారంలోకి వచ్చిన తరవాత పరిస్థితి ఇలా అయ్యిందని అంటూ ఈ వీడియోను షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: తెలంగాణలో మహిళ రోడ్డుపై ఉన్న వాటర్ ఫౌంటెన్ వద్ద బట్టలు ఉతుకుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): వాటర్ ఫౌంటెన్ వద్ద బట్టలు ఉతికిన ఈ ఘటన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని తూర్పుగోదావరి జిల్లా నిడదవోలులో రిపోర్ట్ అయింది. ఐతే మహిళ ఇలా చేయడానికి గల కారణాలు మాత్రం తెలియరాలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
రోడ్డుపై వాటర్ ఫౌంటెన్ వద్ద మహిళ బట్టలు ఉతికిన ఈ ఘటన ఇటీవల రిపోర్ట్ అయ్యింది. ఐతే ఈ ఘటనతో తెలంగాణకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. ఈ వీడియోకు సంబంధించిన సమాచారం కోసం ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా ఈ వీడియోను ఇటీవల రిపోర్ట్ చేసిన పలు వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి.
ఈ కథనాల ప్రకారం తూర్పుగోదావరి జిల్లా నిడదవోలులోని గణపతి సెంటర్‌లో ఏర్పాటు చేసిన వాటర్ ఫౌంటెన్ వద్ద ఈ ఘటన జరిగింది. ఈ ఫౌంటెన్ ఇటీవల ఆంధ్రప్రదేశ్ పర్యాటక శాఖ ఏర్పాటు చేయగా, ఒక మహిళ ఇలా ఫౌంటెన్ వద్ద బట్టలు ఉతుకుతూ కనిపించింది. ఐతే ఆ మహిళ ఇలా చేయడానికి గల కారణాలు మాత్రం తెలియలేదు.
ఈ వార్తా కథనాల ఆధారంగా గూగుల్ మ్యాప్స్‌లో నిడదవోలులోని గణపతి సెంటర్ గురించి వెతకగా స్ట్రీట్ వ్యూలో ఆ ప్రాంతం యొక్క పాత ఫోటోలు మాకు కనిపించాయి. ఈ ఫోటోలను ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న వీడియో స్క్రీన్ షాట్స్‌తో పోల్చి చూస్తే కొన్ని సారూప్యతలు గమనించొచ్చు. రెండింటిలో ఒకే బిల్డింగ్స్ మరియు కమర్షియల్ షాప్స్ గమనించవచ్చు. దీన్నిబట్టి ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న వీడియో నిజంగానే నిడదవోలుకు సంబంధించిందని స్పష్టమవుతుంది.
ఈ ఘటన తూర్పుగోదావరి జిల్లా నిడదవోలులో రిపోర్ట్ అయినట్టు తెలిపే మరికొన్ని వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ కథనాల ప్రకారం ఈ వీడియోలోని ఘటనకు తెలంగాణకు ఎటువంటి సంబంధం లేదని స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, రోడ్డుపై వాటర్ ఫౌంటెన్ వద్ద బట్టలు ఉతికిన ఈ ఘటన ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో  రిపోర్ట్ అయ్యింది, తెలంగాణలో కాదు.


text:
బీజేపీ నేతని మహిళలు కొడుతున్న ఈ ఘటన 2018లో రేషన్ అక్రమాలకి వ్యతిరేకంగా జరిగిన ధర్నాకి సంబంధించింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 7, 2021
నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం డీజిల్, పెట్రోల్ మరియు నిత్యావసర సరుకుల ధరలని పెంచుతున్న విధానాన్ని చూసి ఆగ్రహం చెందిన కొందరు మహిళలు బీజేపీ ఎమ్మెల్యేని చెప్పులతో కొడుతున్న దృశ్యాలు, అంటూ రెండు ఫోటోలతో కూడిన ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. ఈ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం డీజిల్, పెట్రోల్ మరియు నిత్యావసర సరుకుల ధరలని పెంచుతున్నారన్న కోపంతో కొందరు మహిళలు ఒక బీజేపీ ఎమ్మెల్యేని చెప్పులతో దాడి చేస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటోలలో కనిపిస్తున్న ఘటన 2018లో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్రంలోని అమ్రోహ జిల్లాలో జరిగింది. అమ్రోహ జిల్లా పాటై ఖాల్స గ్రామనికి చెందిన బీజేపీ మహిళా కార్యకర్తలు, తమ గ్రామంలో రేషన్ సరఫరా పై జరుగుతున్న అక్రమాలని మంత్రులకు వివరించేందుకు జిల్లా కలెక్టరేట్ కార్యాలయం ముందు ధర్నా చేసినప్పుడు ఈ ఘటన జరిగింది. మదన్ వర్మ అనే బీజేపీ నేత, ఆ గ్రామ రేషన్ డీలర్ కి మద్దతు పలుకుతూ మాట్లాడినందుకు, బీజేపీ మహిళా కార్యకర్తలు ఆగ్రహంతో అతని పై ఇలా దాడి చేసారు. మదన్ వర్మ బీజేపీ ఎమ్మెల్యే కాదు, ఈ ఫోటోలు ఇటీవల తీసినవి కావు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే ఫోటోలని షేర్ చేస్తూ ‘GAJRAULA TIMES’ న్యూస్ వెబ్సైటు 05 జూన్ 2018 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ ఫోటోలలో కనిపిస్తున్న ఘటన ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్రంలోని అమ్రోహ జిల్లాలో చోటుచేసుకున్నట్టు ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. అమ్రోహ జిల్లా పాటై ఖాల్స గ్రామనికి చెందిన బీజేపీ మహిళా కార్యకర్తలు, తమ గ్రామంలో రేషన్ సరఫరా పై జరుగుతున్న అక్రమాలని మంత్రులకు వివరించేందుకు జిల్లా కలెక్టరేట్ కార్యాలయం ముందు ధర్నా చేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో వివరించారు. రేషన్ లాభాలు పొందడానికి తమని ఐదు వందల రూపాయలు కట్టమంటున్నారని మహిళలు ఆరోపించినట్టు ఇందులో తెలిపారు. ధర్నా చేస్తున్న మహిళలకు  సర్ధిచెప్పడానికి వచ్చిన బీజేపీ నేత మదన్ వర్మ, ఆ గ్రామ రేషన్ డీలర్ కి మద్దతు పలుకుతూ మాట్లడడంతో, బీజేపీ మహిళా కార్యకర్తలు ఆగ్రహంతో అతని పై చెప్పులతో దాడి చేస్తూ అతని చొక్కా చింపినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో రిపోర్ట్ చేసారు.
ఈ ఘటనకి సంబంధించి వివరాలని రిపోర్ట్ చేస్తూ ‘News 18 India’ న్యూస్ వెబ్సైటు 05 జూన్ 2018 నాడు తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో ఒక వీడియోని పబ్లిష్ చేసింది. బీజేపీ నేత మదన్ వర్మ పై అమ్రోహ జిల్లా మహిళలు దాడి చేస్తున్న దృశ్యాలని తమ వీడియోలో తెలిపారు.  ఈ ఘటనకి సంబంధించి 2018లో పబ్లిష్ అయిన మరికొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలు పాతవి అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, 2018లో రేషన్ అక్రమాలకి వ్యతిరేకంగా జరిగిన ధర్నాకి సంబంధించిన ఫోటోలని నిత్యావసర సరుకుల ధరలని పెంచుతున్నారన్న కోపంతో మహిళలు బీజేపీ ఎమ్మెల్యే పై దాడి చేస్తున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
‘గోపాల్ పెట్ మండలంలోని ఎదుట్ల గ్రామంలో ఆవు కడుపులో మనిషి పుట్టాడు’ అనేది ఫేక్ వార్త - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 1, 2020
గోపాల్ పెట్ మండలంలోని ఎదుట్ల గ్రామంలో ఆవు కడుపులో మనిషి పుట్టాడని చెప్తూ, కొన్ని ఫోటోలతో కూడిన పోస్ట్ ని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
గోపాల్ పెట్ మండలంలోని ఎదుట్ల గ్రామంలో ఆవు కడుపులో పుట్టిన మనిషి ఫోటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలోని పిల్లాడు మనిషికే పుట్టాడు, ఆవుకు కాదు. ‘Anencephaly’ వ్యాధి వల్ల అలా పుట్టాడు. పుట్టడంతోనే ఆ పిల్లాడు చనిపోయాడు. అంతేకాదు, ఆ ఘటన జరిగింది రాజస్తాన్ లోని కాలాన్ద్రి ఊరులో, తెలంగాణలో కాదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని ఫోటోలలో గోడ పై ఉన్న హిందీ పదాలతో (‘सामुदायिक स्वास्थ्य केंद्र’) గూగుల్ లో టైం ఫిల్టర్ పెట్టి వెతకగా, అలాంటి ఫోటోతో కూడిన ఒక న్యూస్ ఆర్టికల్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తుంది. ఆ ఆర్టికల్ లో ఫోటోలోని ఘటన సిరోహి జిల్లా (రాజస్తాన్ రాష్ట్రం) లోని కాలాన్ద్రి కమ్యూనిటీ హెల్త్ సెంటర్ లో జరిగినట్టు తెలుస్తుంది.
అయితే, ఈ ఘటన గురించి మరింత సమాచారం కోసం వెతకగా, ఒక యూట్యూబ్ వీడియో దొరుకుతుంది. అందులో ఫోటోల్లో ఉన్న డాక్టర్ మాట్లాడుతూ, ‘ఆ ఫోటోలు కాలాన్ద్రి కమ్యూనిటీ హెల్త్ సెంటర్ లో తీసినవే. పుట్టడంతోనే ఆ పిల్లాడు చనిపోయాడు. తల్లి క్షేమంగానే ఉందని’ అని చెప్తాడు. ఆల్ట్ న్యూస్ వారు కాల్ చేసి డాక్టర్ తో మాట్లాడినా ఇదే విషయం చెప్పాడు. కావున, ఫోటోల్లోని పిల్లాడు పుట్టింది మనిషికి మరియు ఆ ఘటన జరిగింది రాజస్తాన్ రాష్ట్రంలో, తెలంగాణలో కాదు.
ఫోటోల్లోని పిల్లాడు ‘Anencephaly’ వ్యాధి వల్ల అలా పుట్టాడు. ‘Anencephaly’ గురించి మరిన్ని వివరాల కోసం ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, ‘గోపాల్ పెట్ మండలంలోని ఎదుట్ల గ్రామంలో ఆవు కడుపులో మనిషి పుట్టాడు’ అనేది ఫేక్ వార్త.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమా నేపథ్యంతో రాజస్తాన్, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రాలలో జరిగిన సంఘటనలగా షేర్ చేస్తున్న ఈ సమాచారం పూర్తిగా వాస్తవం కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 30, 2022
రాజస్తాన్ ప్రభుత్వం ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమా చూసే వారందరినీ అరెస్ట్ చేస్తామని హెచ్చరిస్తూ  తమ రాష్ట్రంలో  144 సెక్షన్ అమలు చేసిందంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్టు షేర్ అవుతుంది. అలాగే, ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమా చూసి తిరిగొస్తున్న వారిపై కత్తితో దాడి చేసిన జైనుద్ధిన్ అనే నేరస్తుడిని ఉత్తరప్రదేశ్ పోలీసులు ఎన్‌కౌంటర్ చేసి చంపేసినట్టు మరొక పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమా నేపథ్యంతో షేర్ అవుతున్న ఈ పోస్టులలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమా నేపథ్యంతో రాజస్తాన్ అలాగే, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రాలలో జరిగిన సంఘటనలగా షేర్ చేస్తున్న పోస్టులు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమా చుసిన వారిని అరెస్ట్ చేస్తామని రాజస్తాన్ ప్రభుత్వం ఎటువంటి హెచ్చరిక జారీ చేయలేదు. రాజస్తాన్ కోటా జిల్లా యంత్రాంగం, రానున్న పండగలు అలాగే, ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ చిత్రప్రదర్శన దృష్ట్యా జిల్లాలో శాంతిభద్రతల పరిరక్షణ కోసం 22 మర్చి నుండి ఏప్రిల్ 14 వరకు 144 సెక్షన్ అమలు చేస్తున్నట్టు ప్రకటించింది. అయితే, దీనిలో భాగంగా ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమా ప్రదర్శనను తాము నిలిపివేయడం లేదని కోటా జిల్లా కలెక్టర్ ఆఫీస్ ట్వీట్ ద్వారా స్పష్టం చేసారు. అలాగే, ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమా చూసి తిరిగొస్తున్న వారిపై కత్తితో దాడి చేసిన జైనుద్ధిన్‌ను ఉత్తరప్రదేశ్ పోలీసులు చంపలేదు, ప్రాణాలతో పట్టుకొని అరెస్ట్ చేసారు. కావున, పోస్టులలో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉన్నాయి.
క్లెయిమ్-1:
మొదటి పోస్టులో తెలుపుతున్నట్టు ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమా చుసిన వారిని అరెస్ట్ చేస్తామని రాజస్తాన్ ప్రభుత్వం ఆదేశాలు జారీ చేసిందా అని వెతికితే, రాజస్తాన్ ప్రభుత్వం అటువంటి ఆదేశాలేవి జారీ చేయలేదని తెలిసింది. రాజస్తాన్ కోటా జిల్లా యంత్రాంగం, రానున్న పండగలు, అలాగే ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ చిత్ర ప్రదర్శన దృష్ట్యా జిల్లాలో శాంతిభద్రతల పరిరక్షణ కోసం 22 మర్చి నుండి ఏప్రిల్ 14 వరకు 144 సెక్షన్ అమలు చేస్తున్నట్టు ప్రకటించింది. చిత్రప్రదర్శన దగ్గర అధికంగా జనాలు గుమిగూడటం, నిరసన, ర్యాలీ మొదలగు కార్యకలాపాలను అనుమతించమని కోటా జిల్లా అధికారులు ఈ ఆదేశాలలో తెలిపారు. ఈ విషయాన్నీ రిపోర్ట్ చేస్తూ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
కోటా జిల్లా యంత్రాంగం ఇచ్చిన ఆదేశాలను వ్యతిరేకిస్తూ బీజేపీ నాయకులు అలాగే, ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ చిత్ర బృందం నిరసన తెలపగా, ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమా ప్రదర్శనను తాము నిలిపివేయడం లేదని కోటా జిల్లా కలెక్టర్ ఆఫీస్ ట్వీట్ ద్వారా స్పష్టం చేసారు.  21 మార్చి 2022 నాడు ఇచ్చిన 144 సెక్షన్ ఆదేశాల నుండి ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ మరియు ఇతర సినిమాలను మినహాయిస్తున్నట్టు కోటా జిల్లా యంత్రాంగం 22 మార్చి 2022 ట్వీట్ ద్వారా కూడా స్పష్టం చేసింది. ఈ సంఘటన కేవలం కోటా జిల్లాలో చోటుచేసుకుంది. ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమా చుసిన వారిని అరెస్ట్ చేస్తామని రాజస్తాన్ ప్రభుత్వం ఎటువంటి ఆదేశాలు జారీ చేయలేదు.
#Kota धारा 144 का संशोधित आदेश..
द कश्मीर फाइल्स फिल्म अथवा अन्य किसी भी फिल्म के प्रदर्शन पर आदेश लागू नहीं होगा,
धार्मिक त्योहारों के शांतिपूर्वक आयोजन पर रोक नही होगी। @RajGovOfficial @RajCMO @DIPRRajasthan @KotaPolice @spkotarural @HariMoh40570653 pic.twitter.com/BFZRpm3b90
క్లెయిమ్-2:
మరొక పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించిన వివరాల కోసం వెతికితే, ఉత్తరప్రదేశ్ ఖుషినగర్‌లో ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమా చూసి తిరిగొస్తున్న ముగ్గురి యువకులపై కత్తితో దాడి చేసిన జైనుద్ధిన్ అనే వ్యక్తిని ఉత్తరప్రదేశ్ పోలీసులు ప్రాణాలతో పట్టుకొని అరెస్ట్ చేసినట్టు పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. ఆ న్యూస్ రిపోర్టులని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. పోలీసులకి జైనుద్ధిన్‌కు మధ్య జరిగిన కాల్పులలో జైనుద్ధిన్ కాలికి గాయమైందని, ఈ కాల్పులలో ఫజిల్‌నగర్ స్టేషన్ ఇంచార్జ్ కుడా గాయపడినట్టు తెలిసింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో తెలుపుతున్నట్టు ఉత్తరప్రదేశ్ పోలీసులు జైనుద్ధిన్‌ను ఎన్‌కౌంటర్లో చంపలేదని, ప్రాణాలతో పట్టుకొని అరెస్ట్ చేసారని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ‘ది కాశ్మీర్ ఫైల్స్’ సినిమా నేపథ్యంతో రాజస్తాన్, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రాలలో జరిగిన సంఘటనలగా షేర్ చేస్తున్న ఈ సమాచారం పూర్తిగా వాస్తవం కాదు.


text:
ఈ పోస్టు ద్వారా మోదీ సాధించిన విజయాలంటూ వాస్తవాలను వక్రీకరించి షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 24, 2021
మోదీ సాధించిన విజయాలంటూ, మోదీ బ్రిటన్‌లో 53 దేశాల సమావేశంలో జనరల్ ప్రెసిడెంట్ అయ్యాడు; ప్రపంచంలోని 25 అత్యంత శక్తివంతమైన దేశాల జాబితాలో భారత్ నాల్గవ స్థానంలో ఉంది; UN మానవ హక్కుల మండలిలో భారతదేశం అత్యధిక ఓట్లు సాధించింది, 97 ఓట్లు అవసరం ఉండగా, 188 ఓట్లు వచ్చాయి, మొదలైన పలు క్లెయిమ్స్ చేస్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ క్లెయిమ్స్ కి సంబంధించి నిజాలేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మోదీ బ్రిటన్‌లో 53 దేశాల సమావేశంలో జనరల్ ప్రెసిడెంట్ అయ్యాడు; ప్రపంచంలోని 25 అత్యంత శక్తివంతమైన దేశాల జాబితాలో భారత్ నాల్గవ స్థానంలో ఉంది, మొదలైన పలు మోదీ సాధించిన విజయాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): 2018లో బ్రిటన్‌లో జరిగిన కామన్వెల్త్ దేశాల ప్రభుత్వాధినేతల సమావేశానికి కామన్వెల్త్ చైర్-ఇన్-ఆఫీస్ గా అప్పటి బ్రిటన్ ప్రధాని తెరెసా మే వ్యవహారించారు, మోదీ కాదు. 2020లో ఐక్యరాజ్య సమితి భద్రతా మండలికి భారత్ 184 వోట్లతో ఎన్నిక కాగా, మెక్సికో 187 వోట్లతో ఎన్నికైంది. 2011-12లో భారత్ భద్రతా మండలికి ఎన్నికైన అన్ని దేశాలకన్నా ఎక్కువగా 187 వోట్లు సాధించింది. ఆసియా పవర్ ఇండెక్స్ 2020లో భారతదేశం నాల్గవ అత్యంత శక్తివంతమైన దేశంగా నిలిచింది, ఈ ఇండెక్స్ కేవలం ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంతంలోని కేవలం 26 దేశాలకు మాత్రమే పరిమితం. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
మోదీ బ్రిటన్‌లో 53 దేశాల సమావేశంలో జనరల్ ప్రెసిడెంట్ అయ్యాడు:
మోదీ బ్రిటన్‌లో పాల్గొన్న 53 సభ్య దేశాల సమావేశం 2018లో జరిగిన కామన్వెల్త్ దేశాల ప్రభుత్వాధినేతల సమావేశం. ఈ క్లెయిమ్ లో ప్రస్తావించింది కూడా ఈ సమావేశం గురించే. ఈ సమావేశంలో మానవ హక్కులు, క్లైమేట్ చేంజ్ మొదలైన చాలా అంశాలపై చర్చలు జరిగాయి.
ఐతే ఈ సమావేశానికి కామన్వెల్త్ చైర్-ఇన్-ఆఫీస్ గా అప్పటి బ్రిటన్ ప్రధాని తెరెసా మే వ్యవహారించారు. ఈ సమావేశం ప్రెసిడెంట్ గా మోదీని ఎన్నుకోలేదు. ఈ సంవత్సరం జరగాల్సిన కామన్వెల్త్ ప్రభుత్వాధినేతల సమావేశం కరోనా కారణంగా వాయిదా పడింది.
UN భద్రతా మండలిలో భారతదేశం అత్యధిక ఓట్లు సాధించిన సభ్యదేశంగా నిలిచింది. 97 ఓట్లు అవసరం ఉండగా, 188 ఓట్లు వచ్చాయి:
జూన్ 2020లో ఐక్యరాజ్య సమితి భద్రతా మండలిలో ఐదు నాన్- పెర్మనెంట్ సీట్లకు జరిగిన ఎన్నికల్లో భారత్, మెక్సికో, కెన్యా, నార్వే మరియు ఐర్లాండ్ ఎన్నికయ్యాయి. ఈ ఎన్నికల్లో పోల్ అయిన మొత్తం 192 వోట్లలో భారత్ 184 వోట్లు సాధించింది. ఐతే ఈ ఎన్నికల్లో మెక్సికో అత్యధికంగా 187 వోట్లు సాదించింది.
ఐతే గతంలో కూడా అనేక సార్లు భారత్ ఐక్యరాజ్య సమితి భద్రతా మండలికి ఎన్నికైంది. చివరిసారిగా 2011-12లో ఎన్నిక కాగా, ఆ సమయంలో భద్రతా మండలికి ఎన్నికైన అన్ని దేశాలకన్నా ఎక్కువగా 187 వోట్లు సాధించింది.
ప్రపంచంలోని 25 అత్యంత శక్తివంతమైన దేశాల జాబితాలో భారతదేశం నాల్గవ స్థానంలో ఉంది:
గత సంవత్సరం అక్టోబర్ లో సిడ్నీకి చెందిన లోవీ ఇన్‌స్టిట్యూట్ విడుదల చేసిన ఆసియా పవర్ ఇండెక్స్ 2020లో భారతదేశం నాల్గవ అత్యంత శక్తివంతమైన దేశంగా నిలిచింది. అమెరికా, చైనా మరియు జపాన్ ఈ లిస్టులో భారత్ కంటే ముందున్నాయి. ఐతే ఈ ఇండెక్స్ కేవలం ఆసియా-పసిఫిక్ ప్రాంతంలోని కేవలం 26 దేశాలకు మాత్రమే పరిమితం, ప్రపంచంలోని అన్ని దేశాలకు కాదు.
ఈ వైరల్ పోస్టులో చేసిన మిగతా క్లెయిమ్స్ చాలా వరకు నిజమే అయినప్పటికీ గతంలోని విషయాలకు సంబంధించివి. ఉదాహారణకి భారత్ ఉక్కు ఉత్పత్తిలో జపాన్‌ను దాటి రెండో ర్యాంకు సాధించిన వార్తా 2018కి సంబంధించింది. అలాగే భారత్ చక్కర ఉత్పత్తిలో బ్రెజిల్‌ను దాటేసి మొదటి స్థానానికి చేరకోబోతుందన్న వార్త కూడా 2018కి సంబంధించింది.
చివరగా, ఈ పోస్టు ద్వారా మోదీ సాధించిన విజయాలంటూ వాస్తవాలను వక్రీకరించి షేర్ చేస్తున్నారు.

created: September 24, 2021


text:
నరేంద్ర మోదీ కుటుంబసభ్యులు, బంధుమిత్రుల పదోన్నతలు, ఆర్ధిక పరిస్థితులకు సంబంధించి షేర్ చేస్తున్న ఈ సమాచారం తప్పు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 18, 2022
నరేంద్ర మోదీ ప్రధాని అయిన తరువాత అతని కుటుంబ సభ్యులు మరియు బంధుమిత్రుల పదోన్నతులు, ప్రస్తుత ఆర్ధిక పరిస్థితులను తెలుపుతూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్టు షేర్ అవుతోంది. ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్న వివరాలలో ఎంతవరకు నిజముందో తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: నరేంద్ర మోదీ ప్రధాని అయిన తరువాత అతని కుటుంబ సభ్యులు మరియు బంధుమిత్రుల ఆర్ధిక పరిస్థితులు మెరుగయ్యాయి, పదవులు వచ్చాయి.
ఫాక్ట్ (నిజం): నరేంద్ర మోదీ కుటుంబసభ్యులు మరియు బంధుమిత్రుల పదోన్నతలు, ఆర్ధిక పరిస్థితులకు సంబంధించి ఈ పోస్టులో షేర్ చేస్తున్న సమాచారం తప్పు. నరేంద్ర మోదీ  కుటుంబసభ్యులు మరియు బంధుమిత్రుల ఆర్ధిక పరిస్థితుల వివరాలని తెలుపుతూ అనేక వార్తా సంస్థలు గతంలో రిపోర్ట్ చేసాయి. ఈ రిపోర్టులలో తెలిపిన సమాచారం ప్రకారం పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్స్ ఏవి కూడా నిజం కాదని తెలిసింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించిన వివరాల కోసం ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, నరేంద్ర మోదీ కుటుంబ సభ్యుల వివరాలని తెలుపుతూ ‘ఇండియా టుడే’ వార్తా సంస్థ 31 డిసెంబర్ 2016 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. నరేంద్ర మోదీ ప్రధాని అయినప్పటీకీ,  వారి కుటుంబ సభ్యులు నిరాడంబర మధ్యతరగతి జీవనశైలిని కొనసాగిస్తున్నారని ‘ఇండియా టుడే’ వార్తా సంస్థ ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసింది. దామోదర్ దాస్ ముల్చంద్ మోదీ మరియు హీరాబీన్ దంపతులకు మూడో సంతానంగా జన్మించిన నరేంద్ర మోదీకి నలుగురు అన్నదమ్ములు, ఒక సోదరి ఉన్నారు. పోస్టులో నరేంద్ర మోదీ సోదరులకు, బంధుమిత్రులకు సంబంధించి షేర్ చేసిన సమాచారంలో ఎంతవరకు నిజముందో ఒక్కొక్కటిగా తెలుసుకుందాం.
సొంభాయ్ మోదీ గుజరాత్ రిక్రూట్మెంట్ బోర్డు ఛైర్మనుగా పనిచేస్తున్నారు
రిటైర్డ్ హెల్త్ ఆఫీసర్ అయిన నరేంద్ర మోదీ పెద్ద అన్నయ్య సొంభాయ్ మోదీ, నరేంద్ర మోదీ ప్రధాని అయిన తరువాత గుజరాత్ రిక్రూట్మెంట్ బోర్డు ఛైర్మనుగా పదవి బాధ్యతలను చేపట్టారని ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఏ రాష్ట్ర ప్రభుత్వం అయినా వేర్వేరు విభాగాలకు వేర్వేరు రిక్రూట్‌మెంట్ బోర్డులను కలిగి ఉంటుంది. అన్నీ రిక్రూట్‌మెంట్ బోర్డులకు ఒకే ఛైర్మన్ కలిగి ఉండరు. పోస్టులో తెలుపుతున్నట్టు సొంభాయ్ మోదీ ఏదయినా గుజరాత్ రిక్రూట్‌మెంట్ బోర్డుకి ఛైర్మనుగా పనిచేస్తున్నారా అని వేతకగా, గుజరాత్ లోకరక్షకర్ బోర్డు, ఎలక్ట్రిసిటీ, సబ్-ఆర్డినెట్ సర్వీస్ సెలెక్షన్ బోర్డుతో సహా మరే ఇతర గుజరాత్ రిక్రూట్‌మెంట్ బోర్డుకి సొంభాయ్ మోదీ ఛైర్మన్‌గా లేరని తెలిసింది. 2016లో ‘ఇండియా టుడే’ పబ్లిష్ చేసిన కథనం ప్రకారం, సొంభాయ్ మోదీ, వాద్‌నగర్లో వృద్ధుల సంరక్షణ కేంద్రాన్ని నడుపుతున్నారని తెలిసింది. 2019లో సొంభాయ్ మోదీ ‘Zee న్యూస్’కి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ వీడియోని ఇక్కడ చూడవచ్చు. 2021లో తేజస్వి సూర్య  సొంభాయ్ మోదీ నడిపిస్తున్న దామోదర్ దాస్ మోదీ ఆశ్రమాన్ని సందర్శించి ఆ ఫోటోలని ట్విటర్ వేదికగా పంచుకున్నారు.
Damodardas Modi Ashram, an old age home in Vadnagar named after Sri @NarendraModi’s father, is managed by Modiji's brother Shri Sombhai Modi. It provides much-needed comfort & care for seniors.
The short visit here further strengthened our commitment to Seva#HappyBdayModiji pic.twitter.com/WP22ozbl07
అమృత్ భాయ్ మోదీ ప్రస్తుతం అహ్మదాబాద్ మరియు గాంధీనగర్‌లలో అతిపెద్ద రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారి
ప్రైవేట్ ఫ్యాక్టరీలో ఉద్యోగిగా పనిచేసే అమృత్ భాయ్ మోదీ, ప్రస్తుతం అహ్మదాబాద్ మరియు గాంధీనగర్‌లలో అతిపెద్ద రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారి అంటూ ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ప్రైవేట్ సంస్థలో ఫిట్టర్‌గా పనిచేసి రిటైర్ అయిన అమృత్ భాయ్ మోదీ, అహ్మదాబాద్ ఘట్లోడియా ప్రాంతంలో నాలుగు గదుల మధ్యతరగతి నివాసంలో కుటుంబంతో కలిసి రిటైర్డ్ జీవితాన్ని సాగిస్తున్నారని ‘ఇండియా టుడే’ వారు తమ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు. ఈ విషయాన్ని ‘టివి9′ వార్తా సంస్థ కూడా ఇటీవల పబ్లిష్  చేసిన తమ ఆర్టికల్‌లో తెలిపింది. అమృత్ భాయ్ మోదీ అహ్మదాబాద్ మరియు గాంధీనగర్‌లలో రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారం చేస్తున్నట్టు ఎక్కడా రిపోర్ట్ అవ్వలేదు.
ప్రహ్లాద్ మోదీకి అహ్మదాబాద్, వడోదర నగరాలలో హ్యూండాయి, మారుతి మరియు హోండా షోరూంలు ఉన్నాయి
నరేంద్ర మోదీ తమ్ముడు ప్రహ్లాద్ మోదీ ఒక రేషన్ దుకాణం యజమాని మరియు ఆల్  ఇండియా ఫెయిర్ ప్రైస్ షాప్ డీలర్స్ అసోసియేషన్ (AIFPSDF) ఉపాధ్యక్షులు అని తెలిసింది. జీవన వ్యయాలు, దుకాణాల నిర్వహణ ఖర్చులు పెరిగిన ప్రస్తుత పరిస్థితిలో, ఫెయిర్ ప్రైస్ షాప్ డీలర్ల కమిషన్లో కిలోకు కేవలం 20 పైసలు పెంచడం క్రూరమైన చర్యగా పేర్కొంటూ ఇటీవల ప్రహ్లాద్ మోదీ నేతృత్వంలోని AIFPSDF ఢిల్లీ జంతర్ మంతర్ దగ్గర భారీ ధర్నా నిర్వహించారు. ప్రహ్లాద్ మోదీకి అహ్మదాబాద్, వడోదర నగరాలలో హ్యూండాయి, మారుతి మరియు హోండా షోరూంలు ఉన్నాయని ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదు. ఈ విషయానికి సంబంధించి అహ్మదాబాదులోని ఒక మారుతి షోరూం మాజీ సిఈఓ ‘ఆల్ట్ న్యూస్’తో మాట్లాడుతూ, “నాకు తెలిసినంతవరకు నగరంలోని షోరూంలలో ఏవి నరేంద్ర మోదీ కుటుంబానికి లేదా బంధుమిత్రులకి సంబంధించినవి లేవు. ఈ దావా నిరాధారమైనది మరియు తప్పు అని నేను ఖచ్చితంగా చెప్పగలను”, అని తెలిపారు.
పంకజ్ మోదీ ప్రస్తుతం సోంభాయ్‌తో పాటు గుజరాత్ రిక్రూట్‌మెంట్ బోర్డులో వైస్ చైర్మన్‌గా ఉన్నారు
నరేంద్ర మోదీ చిన్న తమ్ముడు పంకజ్ మోదీ, డిపార్ట్మెంట్ ఆఫ్ ఇన్ఫర్మేషన్లో పనిచేసి రిటైరయి ప్రస్తుతం గుజరాత్ గాంధీనగర్లో స్థిరపడినట్టు ‘టివి9′ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేశారు. నరేంద్ర మోదీ తల్లి హీరాబీన్ ప్రస్తుతం పంకజ్ మోదీ నివాసంలోనే ఉంటారు. పంకజ్ మోదీ ఏ ఒక్క గుజరాత్ రిక్రూట్‌మెంట్ బోర్డుకి ఉపాధ్యక్షులుగా ఎన్నికయినట్టు ఎక్కడ సమాచారం దొరకలేదు.
భోగిలాల్ మోదీ నేడు అహ్మదాబాద్, సూరత్ మరియు వడోదరలో రిలయన్స్ మాల్స్‌ను కలిగి ఉన్నారు.
రిలయన్స్ మాల్ అనేది రిలయన్స్ రిటైల్ కంపెనీ యొక్క సబ్-బ్రాండ్. రిలయన్స్ మాల్స్‌లను  బయటివారు ఎవరూ సొంతం చేసుకోలేరు, ఎందుకంటే రిలయన్స్ రిటైల్ కంపెనీ ఫ్రాంచైజీ వ్యవస్థను పాటించదు. దీనిబట్టి, నరేంద్ర మోదీ బంధువు భోగిలాల్ మోదీ అహ్మదాబాద్ మరియు సూరత్  నగరాలలో రిలయన్స్ మాల్స్‌లను కలిగి ఉన్నారనే ప్రచారంలో ఎటువంటి నిజం లేదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు. నరేంద్ర మోదీ బంధువు భోగిలాల్ మోదీకి వాద్‌నగర్లో ఒక గ్రోసరీ షాప్ (కిరాణా) ఉన్నట్టు ‘ఇండియా టుడే’ వార్తా సంస్థ తమ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసింది.
అరవింద్ భాయ్ ప్రముఖ రియల్ ఎస్టేట్ వ్యాపారి మరియు స్టీల్ కాంట్రాక్టర్; భరత్ భాయ్ మోదీకి పదకొండు పెట్రోల్ పంపులు ఉన్నాయి; అశోక్ మోదీ భోగిలాల్ మోదీతో కలిసి రిలయన్స్ మాల్స్‌లలో భాగస్వామిగా ఉన్నారు.
‘ఇండియా టుడే’ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌లో అరవింద్ భాయ్ మోదీ, ఇంటింటికి వెళ్లి ఉపయోగించిన ఆయిల్ టిన్లు, పెట్టెలు మరియు ఇతర వ్యర్థ పదార్థాలను సేకరించి వాటిని డీలర్లకు  అమ్మడం ద్వార నెలకు 9,000 రూపాయలు సంపాధిస్తారని తెలిపారు. నరేంద్ర మోదీ మరో బంధువు భరత్ భాయ్ మోదీకి వాద్‌నగర్ సమీపంలోని లాలావాడా గ్రామంలోని ఒక గ్యాస్ స్టేషన్లో పెట్రోల్ బంక్ అసిస్టెంటుగా పనిచేస్తున్నారని ‘ఇండియా టుడే’ తమ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసింది. అలాగే, నరేంద్ర మోదీ మరో బంధువు అశోక్ మోదీ, వాద్‌నగరులోని ఘీకంట బజారులో పతంగులు, క్రాకార్లు, బిస్కెట్లు, స్నాక్స్ అమ్మే దుకాణం కలిగి ఉన్నట్టు తెలిసింది. అశోక్ మోదీ, భోగిలాల్ మోదీతో కలిసి రిలయన్స్ మాల్స్‌లలో భాగస్వామిగా ఉన్నారనే విషయం పూర్తిగా అవస్తావమని పై వివరాల ఆధారంగా చెప్పవచ్చు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన మరికొన్ని క్లెయిమ్స్ స్పష్టంగా లేకపోవడంతో వాటికి సంబంధించిన వివరాలని ఫాక్ట్-చెక్ చేయడానికి కుదరలేదు. ఈ పోస్టులో షేర్ చేసిన క్లెయిమ్స్ గత కొన్ని సంవత్సరాలుగా సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతునే ఉన్నాయి. ఈ పోస్టులలో చేస్తున్న క్లెయిమ్స్ తప్పని పలువురు జర్నలిస్టులు  మరియు పలు వార్తా సంస్థలు స్పష్టం కూడా చేసాయి. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో నరేంద్ర మోదీ కుటుంబ సభ్యులకు, బంధుమిత్రులకు సంబంధించి తెలుపుతున్న సమాచారం తప్పని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
I maintain dignity of my Constitutional post but I retain right to defend my stories of the past if challenged. @radhacharandas your tweet about PM @narendramodi ‘s relatives amassing millions is totally false. I stand by my 2016 @IndiaToday story belowhttps://t.co/zdCFxaUPXj https://t.co/xz27ZH62IP
చివరగా, నరేంద్ర మోదీ కుటుంబసభ్యులు మరియు బంధుమిత్రుల పదోన్నతలు, ఆర్ధిక పరిస్థితులకు సంబంధించి షేర్ చేస్తున్న ఈ సమాచారం పూర్తిగా తప్పు.


text:
ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని మెడికల్ కాలేజీల సంఖ్యకు సంభందించిన ఈ సమాచారం తప్పు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 2, 2021
గత 70 ఏళ్ళ లో 2017 వరకు ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లో కేవలం 12 మెడికల్ కాలేజీలు మాత్రమే ఉన్నాయని, యోగీ ఆదిత్యనాథ్ 2017 మార్చి లో ముఖ్యమంత్రి అయ్యాక ఈ నాలుగేళ్ళలోనే కొత్తగా 30 మెడికల్ కాలేజీలు కట్టించాడని, మరో 40 మెడికల్ కాలేజీలు నిర్మాణంలో ఉన్నాయని ఒక సోషల్ మీడియా పోస్ట్ బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 2017 వరకు ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లో 12 మెడికల్ కాలేజీలు ఉండేవి, యోగి ఆదిత్యనాథ్ ముఖ్యమంత్రి అయ్యాక 4 ఏళ్లలో 30 కట్టించాడు.
ఫాక్ట్: 2017 లో యోగి ఆదిత్యనాథ్ ముఖ్యమంత్రి అయ్యే నాటికి ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లో మొత్తం 45 మెడికల్ కాలేజీలు పని చేస్తున్నాయి, 2017 నాటికే ఇంకా అదనపు 11 కాలేజీలు కేంద్ర ప్రభుత్వానికి అనుమతి కోసం దరఖాస్తు చేసుకున్నవి ఉన్నాయి. ఫిబ్రవరి 2021 నాటికి ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లో మొత్తం 57 మెడికల్ కాలేజీలు పని చేస్తున్నాయి, అంటే 2017 నుండి ఇప్పటి వరకు కొత్తగా వచ్చినవి 12 మాత్రమే. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని మెడికల్ కాలేజీలకు సంబంధించి న్యూస్ ఆర్టికల్స్ వెతికినప్పుడు కొన్ని ఆర్టికల్స్ లో, 2017లో బీజేపీ నేతృత్వంలోని ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చినప్పుడు రాష్ట్రంలో కేవలం 12 మెడికల్ కాలేజీలు మాత్రమే ఉన్నాయని సిఎం తెలిపారని, ప్రస్తుతం మరో ముప్పై నిర్మించబడుతున్నాయి మరియు 75 జిల్లాల్లో ప్రతి దానిలో ఒకటి ఉండాలని ప్రభుత్వం ప్లాన్ చేస్తుందని తెలిపారు. ఆ ఆర్టికల్స్ ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఆ ఆర్టికల్స్ లో ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ ఉత్తర ప్రదేశ్ అసోసియేషన్ ఆఫ్ నార్త్ అమెరికా (UPANA) బ్యానర్ కింద ఏర్పాటు చేసిన పెట్టుబడి మరియు పర్యాటక కార్యక్రమంలో ప్రసంగిస్తూ ఇలా అన్నారని తెలుస్తుంది. UPANA వారి వెబ్ సైట్ ఓపెన్ చేసినప్పుడు అందులో యోగీ ఆదిత్యనాథ్ 13 డిసెంబర్ 2020 లో మాట్లాడిన ఆ వీడియో యొక్క ‘యు ట్యూబ్’ లింక్ ఉంది. ఆ వీడియో లో యోగి ఆదిత్యనాథ్, 1947 నుండి 2017 వరకు ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లో 12 గవర్నమెంట్ మెడికల్ కాలేజీలు కట్టారని, 2017 నుండి 2020 వరకు మరో 30 గవర్నమెంట్ మెడికల్ కాలేజీ లు నిర్మాణంలో ఉన్నాయని చెబుతున్నట్టు తెలుస్తుంది.
లోక్ సభలో, 2017 మరియు 2021 లో, దేశంలో ఉన్న మెడికల్ కాలేజీల గురించి ప్రశ్న వచ్చినప్పుడు ప్రతి రాష్ట్రంలో ఉన్న మెడికల్ కాలేజీల సంఖ్య సమాచారం ఇవ్వటం జరిగింది. 2017 లో యోగి ఆదిత్యనాథ్ ముఖ్యమంత్రి అయ్యే నాటికీ ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లో మొత్తం 45 మెడికల్ కాలేజీలు పని చేస్తున్నాయి, 2017 నాటికే ఇంకా అదనపు 11 కాలేజీలు కేంద్ర ప్రభుత్వానికి అనుమతి కోసం దరఖాస్తు చేసుకున్నవి ఉన్నాయి. ఫిబ్రవరి 2021 నాటికి ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లో మొత్తం 57 మెడికల్ కాలేజీలు పని చేస్తున్నాయి, అంటే 2017 నుండి ఇప్పటి వరకు కొత్తగా వచ్చినవి 12 మాత్రమే.
ఉత్తరప్రదేశ్ లోని 75 జిల్లాల్లో ప్రతి ఒక్కదానిలో మెడికల్ కాలేజీ నిర్మించాలని ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ యోచిస్తున్నారని, ఇప్పటి వరకు ఎలాంటి కాలేజీ లేని 16 జిల్లాల్లో ప్రభుత్వ-ప్రైవేట్-భాగస్వామ్య (PPP) నమూనాపై త్వరలో మెడికల్ కాలేజీలు  ప్రారంభించబడతాయని, మరికొన్ని అప్ గ్రేడ్ చేయబడతాయని, దీనిపై ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం త్వరలో కొత్త విధానాన్ని ప్రవేశపెట్టనుందని ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది. కేంద్ర ఆరోగ్య శాఖ మంత్రి హర్ష వర్ధన్ ఈ మధ్య రాజ్య సభలో మెడికల్ కాలేజీ లకు సంబంధించి వివరాలు ఇస్తూ, ఒక స్కీం కింద ఉత్తర్ ప్రదేశ్ కు 27 కొత్త మెడికల్ కాలేజీ లు రాబోతున్నట్టు తెలిపారని ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూడొచ్చు.
చివరగా, ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని మెడికల్ కాలేజీలకు సంభందించి పోస్టులో షేర్ చేస్తున్న సమాచారం తప్పు.


text:
ఇది ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియో, వీడియోలోని దృశ్యాలను నటీనటులతో చిత్రీకరించారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 18, 2022
చేతిలో చిన్నపిల్లని ఎత్తుకొని పండ్లు అమ్ముతున్న ఒక మహిళ తన పండ్ల బండిని పైకి (ఎత్తైన ప్రదేశానికి) నెట్టడానికి కష్టపడుతున్నప్పుడు, చుట్టుపక్కల నుండి వెళ్తున్నవారెవరూ సహాయం చేయని సమయంలో ఇద్దరు చిన్న పిల్లలు బండిని పైకి తరలించడానికి ఆ మహిళకి సహాయపడే ఒక 49 సెకండ్ల నిడివిగల వీడియోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ‘పరిమళించిన మానవత్వం’ అనే క్యాప్షన్‌తో ఈ వీడియోని నిజంగా జరిగిన సంఘటనలాగా షేర్ చేస్తున్నారు.  ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పండ్ల బండిని పైకి తరలించడానికి ఇద్దరు చిన్న పిల్లలు సహాయం చేసిన ఘటన యొక్క దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలోని దృశ్యాలు కల్పితమైనవి, నిజంగా జరిగిన ఘటనకు సంబంధించినవి కావు. ఇది ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియో. నటీనటులతో వీటిని చిత్రీకరించారు. సమాజంలో అవగాహన కల్పించేందుకు ఈ వీడియోలను రూపొందించారు. ఐతే ఒరిజినల్ వీడియో చివర్లో ఉండే వివరణ భాగాన్ని తీసేసి కేవలం మిగతా భాగాన్ని నిజమైన ఘటనకు సంబంధించిన దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వీడియోలోని దృశ్యాలు కల్పితమైనవి, నిజంగా జరిగిన ఘటనకు సంబంధించినవి కావు. వైరల్ అవుతున్న ఈ వీడియోకి సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం ఫేస్‌బుక్‌లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే వీడియో యొక్క పూర్తి నిడివిగల వీడియోని ప్రముఖ నటి పూనమ్ బజ్వా 2022 జనవరిలో తన ఫేస్‌బుక్ పేజీలో షేర్ చేసిన పోస్టు మాకు కనిపించింది.
ఐతే పూనమ్ బజ్వా ఈ పూర్తి వీడియోని షేర్ చేసిన పోస్టులో ఇది ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియో అని, అవగాహన కోసం ఈ వీడియోని చిత్రీకరించినట్టు ఆమె స్పష్టంగా పేర్కొంది. సమాజంలో అవగాహన కల్పించేందుకు రూపొందించిన ఇలాంటి మరికొన్ని వీడియోలను  పూనమ్ బజ్వా తన టైంలైన్‌లో షేర్ చేసింది.
పైగా వీడియో చివర్లో కూడా ఇది ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియో అని, అవగాహన కోసం ఈ వీడియోని చిత్రీకరించినట్లు స్పష్టంగా ఒక వివరణ కూడా ఉంది. దీన్నిబట్టి, ఈ ఒరిజినల్ వీడియోలో వివరణ ఉన్న భాగాన్ని తీసేసి కేవలం మిగతా భాగాన్ని నిజమైన ఘటనకు సంబంధించిన దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నట్టు స్పష్టంగా అర్ధమవుతుంది.
పూనమ్ బజ్వా షేర్ చేసిన వీడియోలో ‘@IdeasFactory’ అనే వాటర్‌మార్క్ స్పష్టంగా చూడొచ్చు. బహుశా ‘IdeasFactory’ అనే సంస్థ ఈ వీడియోని రూపొందించి ఉండొచ్చు. ఇలాంటి స్క్రిప్టెడ్ వీడియోలు ఈ సంస్థ ఫేస్‌బుక్ పేజీలో ఉన్నాయి. ఐతే పోస్టులో షేర్ చేసిన వైరల్ వీడియోకి సంబంధించి మరింత స్పష్టత కోసం మేము IdeasFactory మరియు పూనమ్ బజ్వాని ఫేస్‌బుక్ ద్వారా సంప్రదించాము, వారి నుండి సమాధానం రాగానే ఈ కథనం అప్డేట్ చేయబడుతుంది.
ఇటీవల కాలంలో కొందరు ప్రముఖ వ్యక్తులు తమ సోషల్ మీడియా అకౌంట్లలో ఇలాంటి అవగాహన కల్పించే వీడియోలను షేర్ చేస్తున్న ట్రెండ్ పెరుగుతోంది. ఐతే కొందరు సోషల్ మీడియా వినియోగదారులు ఈ వీడియోల చివర్లోని వివరణ భాగాన్ని తీసేసి,  కేవలం మిగతా భాగాన్ని మాత్రమే నిజమైన సంఘటనలాగా షేర్ చేస్తున్నారు, మరికొందరు ఈ వీడియోలను మతపరమైన అభియోగాలు చేస్తూ కూడా షేర్ చేస్తున్నారు. ఇలాంటి కొన్ని వీడియోల గురుంచి FACTLY రాసిన ఫాక్ట్ చెక్ కథనాలు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, ఇది ఒక స్క్రిప్టెడ్ వీడియో, వీడియోలోని దృశ్యాలను నటీనటులతో చిత్రీకరించారు.

created: February 18, 2022


text:
ఇది 2024 పార్లమెంట్ ఎన్నికలకు షెడ్యూల్ కాదు; యంత్రాంగాన్ని అప్రమత్తం చేసేందుకే ఊహాజనిత తేదీలతో విడుదల చేసిన ఒక ఇంటర్నల్ సర్కులర్ మాత్రమే - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 24, 2024
ఎన్నికల కమిషన్ 2024 పార్లమెంటు ఎన్నికల షెడ్యూలు విడుదల చేసిందని, ఏప్రిల్ 16న ఎన్నికలు జరుగనున్నాయని చెప్తూ ఢిల్లీ ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి పేరుతో ఒక సర్కులర్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ సర్కులర్‌కు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 2024 ఏప్రిల్ 16న పార్లమెంటు ఎన్నికల జరుగనున్నాయి – ఢిల్లీ ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి పేరుతో సర్కులర్.
ఫాక్ట్(నిజం): ఇది 2024 పార్లమెంట్ ఎన్నికలకు సంబంధించిన షెడ్యూల్ కాదు. రాబోయే పార్లమెంట్ ఎన్నికల నేపథ్యంలో జిల్లా యంత్రాంగాన్ని అప్రమత్తం చేసేందుకే ఇలా ఒక ఊహాజనిత తేదీను ఫిక్స్ చేస్తూ విడుదల చేసిన  ఇంటర్నల్ సర్కులర్ అని ఢిల్లీ ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి వివరణ ఇచ్చారు. ఫిబ్రవరి చివర్లో లేదా మార్చ్ నెల మొదట్లో షెడ్యూల్ విడుదలైయ్యే అవకాశం ఉందని మీడియా కథనాలు రిపోర్ట్ చేసాయి. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఢిల్లీలోని పార్లమెంట్ స్థానాల ఎన్నికల ఏర్పాట్లకు సంబంధించి ఢిల్లీ ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి పేరుతో షేర్ అవుతున్న ఈ సర్కులర్ నిజమే అయినప్పటికీ ఆ సర్కులర్‌లో పేర్కొన్నది అసలైన ఎన్నికల తేదీ కాదు. అది కేవలం ముందస్తు ప్రణాళికల కోసం ఏర్పాటు చేసుకున్న ఒక రిఫరెన్స్ తేదీ మాత్రమే. వైరల్ అవుతున్న సర్కులర్‌లో కూడా ఇది రెఫరెన్స్ కోసం ఏర్పాటు చేసుకున్న తాత్కాలిక తేదీ అని స్పష్టంగా పేర్కొన్నట్టు గమనించొచ్చు.
ఈ సర్కులర్‌కు సంబంధించి సమాచారం వెతికే క్రమంలో ఢిల్లీ ప్రధాన ఎన్నికల అధికారి దీనిపై వివరణ ఇచ్చిన ట్వీట్ మాకు కనిపించింది. కేంద్ర ఎన్నికల కమిషన్ సూచనల మేరకు ఒక రెఫరెన్స్ కోసం మాత్రమే ఈ తేదీని ఫిక్స్ చేసుకున్నామని, దానికి తగినట్లుగా ముందస్తు ప్లానింగ్ చేసుకోవడమే దాని ఉద్దేశమంటూ ఢిల్లీ సీఈఓ వివరణ ఇచ్చారు.
Some media queries are coming referring to a circular by @CeodelhiOffice to clarify whether 16.04.2024 is tentative poll day for #LSElections2024
It is clarified that this date was mentioned only for ‘reference’for officials to plan activities as per Election Planner of ECI.
ఇలా ఊహాజనితంగా ఒక తేదీ ఫిక్స్ చేసుకుంటే ఎన్నికల ఏర్పాట్లు, నిర్వహణ కోసం ముందస్తు ప్రణాళికలు వేసుకోడానికి వీలుగా ఉంటుందనేదే దీని ఉద్దేశమని అయన వివరించారు. చాలా వరకు ఎన్నికల నిర్వహణ పనులు జిల్లా ఎన్నికల అధికారులు/రిటర్నింగ్ అధికారులపై ఉంటుంది కాబట్టి రాబోయే పార్లమెంట్ ఎన్నికల నేపథ్యంలో జిల్లా యంత్రాంగాన్ని అప్రమత్తం చేసేందుకే ఇలా ఒక ఊహాజనిత తేదీ ఫిక్స్ చేసి ఒక ఇంటర్నల్ సర్కులర్ విడుదల చేసినట్టు అయన తెలిపారు.
Press Note (Clarification)@ECISVEEP pic.twitter.com/gVhSySeVg5
ఈ వివరణ బట్టి ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్నది 2024లో జరగబోయే పార్లమెంట్ ఎన్నికలకు సంబంధించిన షెడ్యూల్ కాదని స్పష్టమవుతుంది. ఇదిలా ఉండగా జరగబోయే పార్లమెంట్ ఎన్నికలకు సంబంధించి ఇంకా  షెడ్యూల్ విడుదల కాలేదు. ఫిబ్రవరి చివర్లో లేదా మార్చ్ నెల మొదట్లో షెడ్యూల్ విడుదలయ్యే అవకాశం ఉందని మీడియా కథనాలు రిపోర్ట్ చేసాయి.
చివరగా, ఇది 2024 పార్లమెంట్ ఎన్నికలకు షెడ్యూల్ కాదు; యంత్రాంగాన్ని అప్రమత్తం చేసేందుకే ఊహాజనిత తేదీలతో విడుదల చేసిన ఒక ఇంటర్నల్ సర్కులర్ మాత్రమే.

created: January 24, 2024


text:
మధురై లో జరిగిన ఘటన వీడియో పెట్టి, ‘రాజధాని అమరావతి కోసం ప్రాణ త్యాగం చేసిన రైతు’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 10, 2020
రాజధాని అమరావతి కోసం ప్రాణ త్యాగం చేసిన రైతు’ అని చెప్తూ ఒక వీడియోని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ‘Prime 9’ వార్తాసంస్థ కూడా ఆ వార్తను చూపెట్టినట్టుగా వాళ్ళ వీడియోని కూడా కొందరు ఫేస్బుక్ లో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
రాజధాని అమరావతి కోసం ప్రాణ త్యాగం చేసిన రైతు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ లోని వీడియో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికే సంబంధించింది కాదు. వీడియోలోని సంఘటన తమిళనాడు లోని మధురై లో జరిగింది. ఆత్మహత్య చేసుకున్న వ్యక్తి భారత ఆర్మీలో పనిచేస్తున్నాడు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, ఆ వీడియోకి సంబంధించిన ఫోటోలు పెట్టి వార్తాసంస్థలు రాసిన చాలా ఆర్టికల్స్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి.  ‘DT Next’ అనే వార్తాసంస్థ ప్రచురించిన ఆర్టికల్ లో ఆ వీడియో తమిళనాడులోని మధురై లో జరిగినట్టు చూడవొచ్చు. ఆత్మహత్య చేసుకున్న వ్యక్తి భారత ఆర్మీ లో పనిచేస్తున్నాడని కూడా ఆ ఆర్టికల్ లో చదవొచ్చు. తన ఆత్మహత్యకి గల కారణాలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు. కావున, వీడియోలోని సంఘటన ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రానికే సంబంధించింది కాదు
చివరగా, మధురై లో జరిగిన ఘటన వీడియో పెట్టి, ‘రాజధాని అమరావతి కోసం ప్రాణ త్యాగం చేసిన రైతు’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 10, 2020


text:
సోనియా గాంధీ నామినేషన్ వేసే ఈ ఫొటోలో ఉన్నది జస్టిస్ మురళీధర్ కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 1, 2020
ఢిల్లీ లో జరుగుతున్న మత ఘర్షణల సమయంలో జస్టిస్ మురళీధర్ గారిని ట్రాన్సఫర్ చేయడం కొంత వివాస్పదంగా మారింది. తన ట్రాన్సఫర్ కి సంబంధించి Factly వివరంగా రాసిన ఆర్టికల్ ఇక్కడ చదవొచ్చు. అయితే, జస్టిస్ మురళీధర్ కాంగ్రెస్ అధ్యక్షురాలు సోనియా గాంధీ నామినేషన్ వేసే సమయంలో ఆమెకి అడ్వకేట్ గా ఉండి నామినేషన్ వేయించారని  చెప్తూ ఒక ఫోటోని ప్రచారం చేస్తున్నారు. అస్సలు ఆ ఫోటోలో ఉన్నది  ఎవరో ఇప్పుడు చూద్దాం.
సోనియా గాంధీ నామినేషన్ సమయంలో  ఆమెకి  అడ్వకేట్ గా వ్యవహరించిన జస్టిస్ మురళీధర్.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులోని ఫోటో సోనియా గాంధీ 2019 లోక్‌సభ ఎన్నికలకు రాయ్ బరేలీ నియోజకవర్గంలో నామినేషన్ దాఖలు చేసినప్పటిది. అందులో తనతో ఉన్నది లాయర్ కేసీ కౌషిక్, జస్టిస్ మురళీధర్ కాదు. కావున పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని సోనియా గాంధీ ఫోటో ఎప్పటిదా అని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, అది తను 2019 లోక్‌సభ ఎన్నికలకు రాయ్ బరేలీ నియోజకవర్గంలో 11 April 2019న నామినేషన్ దాఖలు చేసినప్పటిది అని చాలా సెర్చ్ రిజల్ట్స్ ద్వారా తెలుస్తుంది. దీనికి సంభవించిన సమాచారం ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. సోనియా గాంధీ నామినేషన్ ఫోటోని ఈనాడు మరియు స్టూడియోన్యూస్18 వెబ్సైటులో కూడా చూడవొచ్చు. కాంగ్రెస్ పార్టీ ఇదే ఫోటో  తమ అఫీషియల్ ట్విట్టర్ అకౌంట్ లో కూడా పోస్ట్ చేసింది.
ఫొటోలో సోనియా గాంధీతో ఉన్న లాయర్ ఎవరా అని వెతికితే తను లాయర్ కేసీ కౌషిక్ అని తెలిసింది. తన గురించి మరిన్ని వివరాల కోసం వెతకగా, 2012లో లాయర్ డే వేడుకలలో అప్పటి సుప్రీమ్ కోర్ట్ బార్ అసోసియేషన్ ప్రెసిడెంట్ పిహెచ్ పారేఖ్ మరియు సెక్రెటరీగా ఉన్న కేసీ కౌషిక్ కి జరిగిన వివాదం గురించి తెలిసింది. దీనికి సంబంధించిన వివరాలు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
2019లో వయనాడ్ నుంచి రాహుల్ గాంధీ నామినేషన్ దాఖలు చేసిన సమయంలో తన పౌరసత్వం గురించి సందేహాలు వ్యక్తం అయ్యినప్పుడు పలు మీడియా సంస్థలు కేసీ కౌషిక్ ను రాహుల్ గాంధీ న్యాయవాదిగా సంబోధిస్తూ, తను ఇచ్చిన వివరణను ప్రచురించాయి. ఈ విషయం పై 10టీవీ ప్రచురించిన కథనాన్ని ఇక్కడ చదువొచ్చు. TimesNow ప్రచునించిన కథనంలోని వీడియోలో కూడా కేసీ కౌషిక్ ను చూడవొచ్చు.
సోనియా గాంధీ 2019 లోక్‌సభ ఎన్నికలకు రాయ్ బరేలీ నియోజకవర్గంలో నామినేషన్ దాఖలు చేసిన సమయంలో జస్టిస్ మురళీధర్ ఢిల్లీ హైకోర్టు లో న్యాయమూర్తిగా ఉన్నారు.   చివరగా, సోనియా గాంధీ నామినేషన్ సమయంలో ఉన్న లాయర్ కేసీ కౌషిక్ ఫోటోని జడ్జి మురళీధర్ అని తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది ప్రపంచంలోని మొట్టమొదట అంబులెన్స్ వాహనం కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 10, 2023
ప్రపంచంలోనే మొట్ట మొదటిసారి ఉపయోగించిన అంబులెన్స్ వాహనం యొక్క చిత్రం, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ప్రపంచంలోనే మొదటిసారిగా ఉపయోగించిన అంబులెన్స్ చిత్రం.
ఫాక్ట్ (నిజం): 1940లో హోమ్ గార్డులు ఉపయోగించడానికి ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన యాంటీ-గ్యాస్ అంబులెన్స్ వాహనం యొక్క చిత్రాన్ని ఈ ఫోటో చూపిస్తుంది. ఈ ఫోటోని 29 జులై 1941 నాడు తీశారు. అయితే, 1487 కాలం నుండి వివిధ దేశాలలో గుర్రపు మరియు ఎడ్ల బండ్లను అంబులెన్స్ వాహనాలుగా ఉపయోగించారు. 18వ శతాబ్దంలో ఫ్రాన్స్, 19వ శతాబ్దంలో అమెరికా సైన్యం గుర్రపు బండ్లని అంబులెన్స్  వాహనాలను ఉపయోగించినట్టు ఆధారాలు ఉన్నాయి. ఈ ఫోటోలో చూపిస్తున్నది ప్రపంచంలోని మొట్టమొదట అంబులెన్స్ కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటో ‘Getty Images’ వెబ్సైట్లో పబ్లిష్ అయి ఉన్నట్టు తెలిసింది. 1940లో హోమ్ గార్డులు ఉపయోగించడానికి ప్రత్యేకంగా రూపొందించిన యాంటీ-గ్యాస్ ఆంబులెన్స్ వాహనం యొక్క చిత్రమని ఈ ఫోటో వివరణలో తెలిపారు. ఈ ఫోటోని 29 జులై 1941 నాడు తీసినట్టు ‘Getty Images’ వెబ్సైట్లో తెలిపారు.
అయితే, 1487 కాలం నుండి వివిధ దేశాలలో గుర్రపు మరియు ఎడ్ల బండ్లను ఆంబులెన్స్ వాహనాలుగా ఉపయోగించినట్టు పలు వెబ్సైట్లు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేశాయి. 18వ శతాబ్దంలో ఫ్రాన్స్, 19వ శతాబ్దంలో అమెరికా సైన్యం గుర్రపు బండ్లని ఆంబులెన్స్ వాహనాలుగా ఉపయోగించినట్టు ఆధారాలు ఉన్నాయి. 19వ శతాబ్దంలో అమెరికా సైన్యం ఉపయోగించిన అంబులెన్స్ వాహనాల చిత్రాలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది ప్రపంచంలోని మొట్టమొదట అంబులెన్స్ చిత్రం కాదని ‘Reuters’ వార్తా సంస్థ కూడా స్పష్టం చేసింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది ప్రపంచంలోని మొట్టమొదట అంబులెన్స్ కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్న అంబులెన్స్ వాహనం ప్రపంచంలోని మొట్టమొదట అంబులెన్స్ కాదు.

created: January 10, 2023


text:
ఈ వీడియో భారత స్వాతంత్ర్యం తరువాత మణిపూర్ చేరుకున్న మొదటి రైలుది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 8, 2021
స్వాతంత్రం వచ్చిన 74 సంవత్సరాల తరువాత మొదటిసారి మణిపూర్ చేరుకున్న రైలు అని ఒక వీడియోతో ఉన్న పోస్ట్ ను సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 74 సంవత్సరాల స్వాతంత్రం తరువాత మణిపూర్ కు చేరుకున్న మొదటి రైలు యొక్క వీడియో.
ఫాక్ట్: ఈ వీడియోలోని ట్రైన్ వైంగైచున్‌పావ్ రైల్వే స్టేషన్ కు మొదటి బ్రాడ్ గేజ్ పాసెంజర్ ట్రైన్ సర్వీస్, సిల్చార్-ఇంఫాల్ బ్రాడ్ గేజ్ ప్రాజెక్ట్ లో ఒక భాగం. జిరిబామ్ మరియు సిల్చార్ మధ్య మణిపూర్ లో మొదటి బ్రాడ్ గేజ్ ప్యాసింజర్ రైలును 2016 లోనే ప్రధాని మోదీ ప్రారంభించారు. మణిపూర్ ప్రాంతానికి 1899లోనే మీటర్ గేజ్ రైల్వే లైన్ కట్టారు. దేశం అంతటా మీటర్ గేజ్ రైల్ లైన్ లను బ్రాడ్ గేజ్ లైన్ లుగా మారుస్తున్నట్టు ప్రభుత్వం ఇంతకముందే నిర్ణయం తీసుకుంది, ప్రధాని మోదీ 2014 లో ప్రధాన మంత్రి అయ్యాక ఇది ఊపందుకుంది. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులోని వీడియోను స్క్రీన్ షాట్స్ తీసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు ఒక యు ట్యూబ్ వీడియో లభించింది. ‘నార్త్ ఈస్ట్ టుడే’ వారు అప్లోడ్ చేసిన ఈ వీడియోలో సిల్చార్, అస్సాం టు వైంగైచున్‌పావ్, మణిపూర్ పాసెంజర్ ట్రైన్ ట్రయల్ రన్ జరుగుతున్నట్టు తెలుస్తుంది. ఈ ట్రైన్ వైంగైచున్‌పావ్ రైల్వే స్టేషన్ కు మొదటి బ్రాడ్ గేజ్ పాసెంజర్ ట్రైన్ సర్వీస్ మరియు సిల్చార్-ఇంఫాల్ బ్రాడ్ గేజ్ ప్రాజెక్ట్ లో ఒక భాగం. 03 జులై 2021 రోజున జరిగిన ఈ ట్రయల్ రన్ ను ముఖ్యమంత్రి బిరెన్ సింగ్ ‘హిస్టారిక్ మూమెంట్’ గా అభివర్ణించారని వీడియో యొక్క డిస్క్రిప్షన్ ద్వారా తెలుస్తుంది. ఈ సంఘటనకు సంబంధించి మరో వీడియో ఇక్కడ చూడొచ్చు.
సిల్చార్, అస్సాం టు వైంగైచున్‌పావ్, మణిపూర్ పాసెంజర్ ట్రైన్ ట్రయల్ రన్ కు సంబంధించి న్యూస్ ఆర్టికల్స్ వెతికినప్పుడు ఈస్ట్ మోజో వారి ఆర్టికల్ లభించింది. సిల్చార్-వైంగైచున్‌పావ్ బ్రాడ్ గేజ్ లైన్ ను రైల్వే మంత్రి త్వరలో ప్రారంభిస్తారని తెలిపారు. ఆ ఆర్టికల్ చివరన ఎడిటర్ గమనిక అంటూ ఒక వివరణ ఇవ్వటం జరిగింది. వైంగైచున్‌పావ్ రైల్వే స్టేషన్ వరకు పాసెంజర్ రైలు సేవ ఇదే మొదటిదని ఇంతకముందు తెలిపారని, అది పొరపాటని ఆర్టికల్ లో నుంచి తీసేసినట్టు తెలిపారు. మణిపూర్ ప్రాంతానికి 1899 నుండే మీటర్ గేజ్ రైల్వే లైన్ కట్టారని ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది. దేశం అంతటా మీటర్ గేజ్ రైల్ లైన్ లను బ్రాడ్ గేజ్ లైన్ లు గా మారుస్తున్నట్టు ప్రభుత్వం నిర్ణయం తీసుకుంది.
మణిపూర్ కు ఇది మొదటి బ్రాడ్ గేజ్ ట్రైన్ కూడా కాదు. ప్రధాన మంత్రి మోదీ 27 మే 2016 లోనే జిరిబం నుంచి సిల్చార్ కు బ్రాడ్ గేజ్ పాసెంజర్ ట్రైన్ ను ఆరంబించినట్టు చేసినట్టు తెలుస్తుంది. దీని గురించి మోదీ ట్వీట్ కూడా చేసారు. దీనికి సంబంధించి ఆర్టికల్స్ ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఇండియా టుడే వారు నార్త్ ఈస్ట్ ఫ్రాంటియర్ రైల్వే చీఫ్ పబ్లిక్ రిలేషన్స్ ఆఫీసర్ సుభానన్ చందాతో మాట్లాడారు. ఈ రైలు వైంగైచున్‌పావ్,  సిల్చార్ మధ్య స్థానిక ప్రయాణీకుల రైలు యొక్క ట్రయల్ రన్ మాత్రమేఅయన తెలిపారు.  జిరిబామ్,  సిల్చార్ మధ్య మణిపూర్ లో మొదటి బ్రాడ్ గేజ్ ప్యాసింజర్ రైలును 2016 లో ప్రధాని ప్రారంభించారు. తరువాత వైంగైచున్‌పావ్ వరకు ఈ రైలును పొడిగించారు అని ఆయన అన్నారని ఈ ఫాక్ట్ చెక్ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది.
చివరగా, ఈ వీడియో లోని రైలు భారత స్వాతంత్ర్యం తరువాత మణిపూర్ చేరుకున్న మొదటి రైలుది కాదు.


text:
స్విస్ నేషనల్ బ్యాంక్‌కు నష్టాలు రావడం ఇది మొదటిసారి కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 18, 2023
2016లో బీజేపీ ప్రభుత్వం భారత్‌లో పెద్ద నోట్లను రద్దు చేయడం వలన ఎప్పుడూ లాభాల్లో ఉండే స్విస్ బ్యాంక్‌కి 2022లో $143 బిలియన్ నష్టం వచ్చిందని చెప్తూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. దీంట్లో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: భారత్‌లో పెద్ద నోట్లను రద్దు చేయడం వలన ఎప్పుడూ లాభాల్లో ఉండే స్విస్ బ్యాంక్‌కి 2022లో $143 బిలియన్ నష్టం వచ్చింది.
ఫాక్ట్: స్విస్ నేషనల్ బ్యాంక్‌కు నష్టాలు రావడం ఇది మొదటిసారి కాదు, ఇటీవల కాలంలో 2008, 2010, 2013, 2018 లలో ఈ బ్యాంక్ నష్టాలను నమోదు చేసింది. పైగా పెద్ద నోట్లు రద్దు చేసిన 2016లో మరియు 2017లో కూడా ఈ బ్యాంకు లాభాల్లో ఉంది. 2022 లో నష్టాలకు కారణం స్విస్ బ్యాంక్ స్టాక్ విలువ పడిపోవడం, ఫిక్సెడ్ ఇన్కమ్ మార్కెట్లు దెబ్బతినడం మరియు స్విస్ ఫ్రాంక్ బలపడటం అని reuters వెల్లడించింది. కావున పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ముందుగా స్విస్ నేషనల్ బ్యాంక్ అధికారిక వెబ్‌సైట్లో ఇటీవల విడుదల చేసిన ప్రెస్ నోట్ ప్రకారం, 2022లో ఈ బ్యాంక్ నష్టం CHF 132 billion (CHF అనగా స్విట్జర్లాండ్ కరెన్సీ ‘స్విస్ ఫ్రాంక్’; ప్రస్తుతం CHF 1 = $1.09). ఇక, గతంలో స్విస్ బ్యాంక్ ప్రకటించిన వార్షిక నివేదికలలో  లాభనష్టాలు ఈ విధంగా ఉన్నాయి.
పై పట్టిక ఆధారంగా, స్విస్ నేషనల్ బ్యాంక్‌కు నష్టాలు రావడం మొదటిసారి కాదు అని స్పష్టంగా చూడవచ్చు. నోట్ల రద్దు చేసిన ఏడాది 2016లో మరియు 2017లో కూడా ఈ బ్యాంక్‌కు లాభాలు వచ్చాయి. Reuters కథనం ప్రకారం, స్విస్ బ్యాంక్ స్టాక్ విలువ పడిపోవడం, ఫిక్సెడ్ ఇన్కమ్ మార్కెట్లు దెబ్బతినడం మరియు స్విస్ ఫ్రాంక్ బలపడటం వంటి కారణాల వలన 2022లో భారీ నష్టం వచ్చింది అని అంచనా వేశారు.
ఇక మీడియా కథనాల ప్రకారం 2020 చివరి నాటికి, స్విస్ బ్యాంకులలో భారతీయుల డిపాజిట్ల విలువ ₹20,700 కోట్ల రూపాయలు ఉంది, ఇది 13 ఏళ్ల గరిష్టం అని పేర్కొన్నాయి. అయితే, స్విస్ బ్యాంకులలో భారతీయుల డిపాజిట్లు పెరగటానికి కారణం నల్లధనం దాచుకోవడం వలన కాదు అని, అందుకు వివిధ ఆర్థిక మరియు వాణిజ్య కారణాలు ఉన్నాయి అని కేంద్ర ఆర్ధిక శాఖ తన వివరణలో పేర్కొంది.
చివరిగా, స్విస్ నేషనల్ బ్యాంక్‌కు నష్టాలు రావడం ఇది మొదటి సారి కాదు. పైగా పెద్దనోట్ల రద్దు చేసిన 2016లో మరియు 2017లో లాభాలు వచ్చాయి.

created: January 18, 2023