text:
రుణాలు, ఆర్థిక క్రమశిక్షణ విషయంలో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు రెండూ కూడా FRBM పరిమితులను పాటించట్లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 14, 2021
కేంద్ర ప్రభుత్వం పరిమితులకు లోబడి అప్పులు చేస్తుంటే, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర అప్పులు పరిమితులు దాటాయని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వాదనలో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కేంద్ర ప్రభుత్వ అప్పులు పరిమితులకు లోబడి ఉండగా, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర అప్పులు పరిమితులు దాటాయి.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో పేర్కొన్న భారత దేశం చెల్లించాల్సిన అప్పుల వివరాలు కరెక్ట్ కాదు. మోదీ మొదటి సారి ప్రధాని అయ్యే సమయానికి (31 మార్చ్ 2014 నాటికి) కేంద్ర ప్రభుత్వం చెల్లించాల్సిన మొత్తం అప్పు సుమారు 56 లక్షల కోట్లు కాగా, 2021కి (31 మార్చ్ 2021) వచ్చేసరికి ప్రభుత్వం చెల్లించాల్సిన మొత్తం అప్పు సుమారు 121 లక్షల కోట్లకు చేరుకుంది. అప్పులు, ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ (ద్రవ్య లోటు) విషయంలో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు రెండు కూడా FRBM నిర్దేశించిన పరిమితులను ఉల్లంగిస్తునే ఉన్నాయి. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
మార్చ్ 2014 నాటికి భారత దేశం ఎక్స్టర్నల్  (ఇతర దేశాల నుండి, అంతర్జాతీయ సంస్థల వద్ద నుండి) అప్పుల విలువ 440.6 బిలియన్ డాలర్లు కాగా, జూన్ 2020 నాటికి అది 554.5 బిలియన్ డాలర్లుగా ఉంది. ఐతే దేశ ఎక్స్టర్నల్ అప్పుల వివరాలను మొత్తం భారత్ దేశం అప్పు అని తప్పుగా అర్ధం చేసుకున్నారు. కాని నిజానికి 31 మార్చ్ 2014 నాటికి మొత్తం భారత దేశ అప్పు సుమారు 56 లక్షల కోట్లుగా, అది 31 మార్చ్ 2021 నాటికి సుమారు 121 లక్షల కోట్లకు చేరుకుంది. పోస్టులో తెలిపిన భారత దేశ అప్పుల వివరాలు తప్పు. ఐతే కేవలం ఈ అప్పుల నికర  విలువను పరిగణలోకి తీసుకొని ఇప్పటి ప్రభుత్వాలు అవలంభిస్తున్న ఆర్థిక విధానాలపై విమర్శ చేయలేము, ఎందుకంటే ప్రస్తుత ప్రభుత్వాలు గత ప్రభుత్వాలు చేసిన అప్పుకి సంబంధించి వడ్డీ లేదా అసలు చెల్లిస్తూ ఉండే అవకాశం ఉంది. అలాంటప్పుడు, ప్రస్తుత ప్రభుత్వాలు అభివృద్ధి పై ఖర్చు చేయడానికి మళ్ళీ తిరిగి అప్పు చేయాల్సి వస్తుంది. కాబట్టి GDPలో అప్పుల యొక్క నిష్పత్తిని (debt-to-GDP ratios) పరిగణలోకి తీసుకుంటే మనకు అప్పులకు సంబంధించి ప్రభుత్వ విధానాలపై సరైన అవగాహన వచ్చే అవకాశం ఉంది.
ఫిస్కల్ రెస్పాన్సిబిలిటీ అండ్ మేనేజ్మెంట్ (FRBM):
సాధారణంగా ప్రతీ సంవత్సరం ప్రభుత్వాలు ప్రవేశపెట్టే బడ్జెట్‌లో ప్రభుత్వ రాబడికి, వ్యయానికి   మధ్య చాలా వ్యత్యాసం ఉంటుంది. ప్రభుత్వ రాబడి కన్నా వ్యయం అధికంగా ఉంటుంది.  ఇలా రాబడితో పోలిస్తే బడ్జెట్ వ్యయం మించిన పక్షంలో ఆ వ్యత్యాసాన్ని ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ (ద్రవ్య లోటు)గా పరిగణిస్తారు. ప్రభుత్వాలు ఈ లోటుని అప్పుల ద్వారా పూడుస్తాయి. ఐతే ప్రతీ సంవత్సరం ఈ ఫిస్కల్ డెఫిసిట్‌ని భర్తీ చేయడానికి కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు అప్పులు చేస్తుండడంతో ప్రభుత్వాలు చెల్లించాల్సిన అప్పులు పెరిగి ఆర్ధిక వ్యవస్థ మీద ప్రభావం చూపిస్తుంటాయి (ప్రభుత్వాలకు వచ్చే రాబడిలో ఎక్కువ శాతం అభివృద్ధిపై కాకుండా ఈ అప్పులకు అయ్యే వడ్డీలకు ఖర్చు చేయాల్సి వస్తుంది).
ఐతే ప్రభుత్వాలు ఇలా ఇష్టానుసారంగా అప్పులు చేయకుండా, ఆర్ధిక వ్యవస్థ నియంత్రణలో ఉంచేందుకు 2003లో అప్పటి కేంద్ర ప్రభుత్వం ‘ఫిస్కల్ రెస్పాన్సిబిలిటీ అండ్ మేనేజ్మెంట్ ఆక్ట్, 2003’ (FRBM)ని తీసుకొచ్చింది. ఈ చట్టం ద్వారా  కేంద్ర, రాష్ట్రాల GDPలో (స్థూల జాతీయోత్పత్తి) ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ శాతం, GDPలో అప్పుల శాతం మొదలైన అంశాలలో పరిమితులు విధించారు. ఐతే 2017లో ఈ చట్టాన్ని పునఃసమీక్షించడానికి ఒక కమిటీని వేయగా, ఆ కమిటీ ఆర్థిక నిబంధనలకు సంబంధించి కొన్ని సవరణలు చేసి అవలంభించాల్సిన ఆర్ధిక పరిమితులను నిర్దేశించాయి. ప్రస్తుత ప్రభుత్వం ఈ కమిటీ ప్రతిపాదనలను పాటిస్తుంది. ఈ కమిటీ ప్రతిపాదించిన పరిమితులలో కొన్ని కింద చూడొచ్చు.
ఐతే కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు  ఎప్పటికప్పడు ఈ పరిమితిని సవరిస్తూ  ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ పరిమితులకు మించి అప్పులు చేస్తున్నాయి. ఇందువల్ల కేంద్ర , రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు చేసే అప్పులు ప్రతీ సంవత్సరం పెరుగుతూనే ఉన్నాయి. మొదటిసారి ద్రవ్య నియంత్రణ చట్టాన్ని తెచ్చినప్పటి (2003) నుండి ఇప్పటివరకు GDPలో అప్పుల యొక్క నిష్పత్తి తగ్గుతూ వస్తున్నప్పటికీ, 2018లో నిర్దేశించిన లక్ష్యాలను మాత్రం ఇంకా చేరుకోలేదు.
కేంద్ర ప్రభుత్వ ఆర్థిక స్థితి:
2013-14లో GDPలో 67.06% గా ఉన్న భారత దేశ అప్పు (కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కలుపుకొని) 2019-20 చివరికల్లా 69.62%కి చేరుకుంది. దీన్నిబట్టి, GDPలో కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వ రుణాలు యొక్క నిష్పత్తిని 60% మించకుండా చూడాలని 2018 FRBM రూల్స్‌లో పేర్కొన్న లక్ష్యాలను చేరుకోలేదని అర్ధమవుతుంది.
కేవలం కేంద్ర ప్రభుత్వ రుణాలను పరిగణలోకి తీసుకుంటే, మోదీ మొదటిసారి ప్రధాని అయినప్పటి నుండి చూస్తే GDPలో కేంద్ర ప్రభుత్వ రుణాలు యొక్క నిష్పత్తి ప్రతీ సంవత్సరం స్వల్పంగా తగ్గుతూ వస్తున్నప్పటికీ 2018లో నిర్దేశించిన FRBM లక్ష్యాలను మాత్రం ఇంకా చేరుకోలేదు. 2013-14లో GDPలో 52.16%గా ఉన్న కేంద్ర అప్పు, 2019-20 చివరికల్లా 48.60% కి చేరుకుంది.
అదేవిధంగా 2013-14లో GDPలో 4.48%గా ఉన్న ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ (స్థూల) ప్రతీ సంవత్సరం స్వల్పంగా తగ్గుతూ 2020-21 చివరికల్లా 3.54కి చేరుకున్నప్పటికీ 2015లో గాని లేక 2018లో గాని నిర్దేశించుకున్న లక్ష్యాలను (ప్రతీ సంవత్సరం GDPలో ఫిస్కల్ డెఫిసిట్‌ని కనీసం 0.3% తగ్గించాలి) అమలు కావట్లేదు. దీన్నిబట్టి కూడా కేంద్ర ప్రభుత్వం FRBM పరిమితులను పాటించట్లేదని, ఆ లక్ష్యాలకు దూరంగా ఉందని స్పష్టమవుతుంది.
సాధారణంగా ప్రభుత్వాలు చేసే ఖర్చులను రెవెన్యూ ఎక్స్‌పెన్‌డీచర్ (జీతాలు చెల్లించడం, పెన్షన్స్ చెల్లించడం, అప్పులకు వడ్డీలు చెల్లించడం మొదలైన ఖర్చులు) మరియు కాపిటల్ ఎక్స్‌పెన్‌డీచర్ (అభివృద్ధి కార్యక్రమాలకు, రోడ్స్, ఇన్ఫ్రాస్ట్రక్చర్ మొదలైన అంశాలపై జరిపే ఖర్చులు). ఐతే పోస్టులో చెప్తున్నట్టు ప్రభుత్వాలు తెచ్చిన అప్పులను మౌలిక వసతులు కల్పించడం వంటి దీర్ఘకాలిక ప్రయోజనాలకు ఖర్చు చేయడం సరైన వాదన అయినప్పటికీ, ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే కేంద్ర ప్రభుత్వం చేసే టోటల్ ఎక్స్‌పెన్‌డీచర్లో కాపిటల్ ఎక్స్‌పెన్‌డీచర్ వాటా 15% లోపే ఉంటుంది.
అదేవిధంగా పోస్టులో ప్రస్తావించినట్టు 2014తో పోల్చుకుంటే మన విదేశీ మరకద్రవ్యాలు పెరిగినప్పటికీ,  చాలా వరకు మన దేశ అప్పులు అంతర్గతంగా (ఇంటర్నల్‌గా) తీసుకున్నవి. వీటిని తీర్చడానికి విదేశీ మరకద్రవ్యాలను వాడరు. విదేశీ మరకద్రవ్యాలనేవీ ఎక్స్‌టర్నల్‌గా (ఇతర దేశాల నుండి, అంతర్జాతీయ సంస్థల వద్ద నుండి) తెచ్చిన అప్పులను తీర్చడానికి, డాలర్‌తో పోల్చినప్పుడు రూపాయి విలువలో హెచ్చు తగ్గులను అదుపులో ఉంచుకోవడానికి, ముడి చమురు కొనడానికి, మొదలైన సందర్భాల్లో వాడతారు. అంతేగాని డాలర్లను అమ్మి వాటితో అంతర్గతంగా చేసిన అప్పులను తీర్చరు.
రాష్ట్ర ప్రభుత్వాల ఆర్థిక స్థితి:
అలాగే రాష్ట్రాల విషయానికి వస్తే 2013-14లో GSDPలో 22%గా ఉన్న రాష్ట్ర ప్రభుత్వ అప్పులు, 2019-20 చివరికల్లా 24.25%కి చేరుకున్నాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ విషయానికి వస్తే రాష్ట్ర GSDPలో అప్పుల శాతం FRBM పరిమితుల కన్నా ఎక్కువగా ఉంటూ వస్తుంది. 2020లో సవరించిన బడ్జెట్ లెక్కల ప్రకారం రాష్ట్ర GSDPలో అప్పుల వాటా 31.8%. కేవలం ఆంధ్రప్రదేశ్ మాత్రమే కాకుండా చాలా రాష్ట్రాలు GSDPలో అప్పుల వాటా విషయంలో  FRBM పరిమితులను దాటేస్తున్నాయి. ఇటీవల కాలంలో పెద్ద రాష్ట్రాలను పరిగణలోకి తీసుకుంటే కేవలం కర్ణాటక,  మహారాష్ట్ర మాత్రమే GSDPలో అప్పుల వాటాని FRBM నిర్దేశించిన పరిమితుల లోపు ఉంచుతున్నాయి. దీన్నిబట్టి రాష్ట్రాలు కూడా FRBM నిర్దేశించిన పరిమితులను పాటించట్లేదని అర్ధమవుతుంది.
ఐతే ఇక్కడ గమనించాల్సిన మరొక విషయం ఏమిటంటే, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ (ద్రవ్య లోటును) భర్తీ చేయడానికి చేసే అప్పులు కేంద్ర ప్రభుత్వాలు నిర్దేశించిన పరిమితులకు లోబడే ఉంటాయి. ఒకవేళ రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు పరిమితులను దాటి అప్పు చేయాలంటే కేంద్ర ప్రభుత్వ అనుమతి ఉండాలి. సాధారణంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం రిజర్వు బ్యాంకుని సంప్రదించి సడలింపుల విషయంలో నిర్ణయం తీసుకుంది.
ప్రస్తుతం ఉన్న FRBM నిబంధనల ప్రకారం ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ (ద్రవ్య లోటు) భర్తీ కోసం GSDPలో 3% వరకే రాష్ట్రాలు అప్పు  తీసుకోవడానికి వీలవుతుంది. ఐతే ఇటీవల కరోనా వల్ల అన్ని రాష్ట్రాల ఆర్ధిక పరిస్థితిపై ప్రభావం పడి రాష్ట్రాల ఆదాయాలు తగ్గడంతో ఈ 3% నిబంధనని 5%కి పెంచాలని రాష్ట్రాలు కేంద్రాన్ని కోరగా, కేంద్ర ప్రభుత్వం కొన్ని షరతులతో ఫిస్కల్ డెఫిసిట్ భర్తీ కోసం GSDPలో 5% వరకు రుణాలు తీసుకునేందుకు రాష్ట్రాలకు అనుమతినిచ్చింది.
పట్టణ ప్రాంతాల్లో స్థానిక సంస్థల సంస్కరణలను, విద్యుత్ సంస్కరణలు, వ్యాపారం సులభతరం చేయడానికి సంబంధించిన సంస్కరణలు, ఆదార్‌ని రేషన్ కార్డుతో లింక్ చేయడం వంటి కొన్ని షరతులను కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రతిపాదించగా, ఇప్పటికే కొన్ని రాష్ట్రాలు పలు షరతులను అమలుచేసి అధిక రుణాలు పొందాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ మరియు తెలంగాణ కూడా ఇప్పటికే పట్టణ ప్రాంతాల్లో స్థానిక సంస్థల సంస్కరణలు అమలు చేసి అధిక రుణాలు పొందాయి. కేంద్ర ప్రభుత్వం అందించిన ఈ సడలింపులకు సంబంధించిన సమాచారం ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్ లేదా ఏ ఇతర రాష్ట్రాలైన కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్దేశించిన పరిమితులకు లోబడే రుణాలు తీసుకుంటాయి, ఈ పరిమితులు కాదని రుణాలు తీసుకునే అధికారం రాష్ట్రాలకు లేదు.
చివరగా, రుణాలు మరియు ఆర్ధిక క్రమశిక్షణ విషయంలో కేంద్ర మరియు రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు రెండూ కూడా FRBM పరిమితులను పాటించట్లేదు.


text:
మహారాష్ట్రలోని మలంగ్ గఢ్ కోటలో ఉన్న ఈ వివాదాస్పద ప్రదేశంలో హిందువులు, ముస్లింలు ఇద్దరూ ప్రార్ధనలు నిర్వహిస్తారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 10, 2023
‘ముఖ్యమంత్రి అంటే ఇలా ఉండాలి…దమ్ము ఉన్నొడయ్యా ఎక్ నాథ్ షిండే.. దర్గా కి పోయి కాషాయం రంగు గల శాలువను కప్పిండు చూడు అది, అది కదా సెక్క్యూలరిజం అంటే’ అని చెప్తూ, మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి ఎకనాథ్ షిండే ఒక దర్గా మాదిరిగా ఉన్న ప్రదేశంలో కాషాయ రంగు శాలువాను కప్పుతున్న దృశ్యాలతో ఉన్న విడియోని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ వీడియో వెనుక నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: మహారాష్ట్ర ముఖ్యమంత్రి ఎకనాథ్ షిండే ఒక దర్గాలో కాషాయ రంగు శాలువాను కప్పి, హారతి ఇచ్చారు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ దర్గా మహారాష్ట్రలోని మలంగ్ గఢ్ కోటలో ఉంది. దీన్ని హాజీ మలంగ్ దర్గా అని అంటారు. కొందరు హిందువులు ఈ ప్రదేశాన్ని మచ్చింద్రనాథ్ ఆలయం అని కూడా అంటారు. ఈ ప్రదేశంలో హిందువులు, ముస్లింలు ఇద్దరూ కలిసి ప్రార్థనలు నిర్వహిస్తారు. వార్త కథనాల ప్రకారం ఎకనాథ్ షిండే ప్రతి ఏడాది మాఘ్ పూర్ణిమ సందర్భంగా ఈ ప్రదేశాన్ని దర్శిస్తారు.  అయన 2020లో ఇక్కడ పూజలు అర్పించిన ఫోటోలను ట్విట్టర్లో పోస్టుచేశారు. అయితే,  ముఖ్యమంత్రి అయ్యాక ఆయన అక్కడికి వెళ్ళటం మొదటిసారి. అందుచేత ఈ పోస్టులో చెప్తున్నది తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో చెప్తున్నట్లు ముఖ్యమంత్రి ఎకనాథ్ షిండే దర్గాకి వెళ్లి కాషాయ రంగు శాలువా అర్పించారు అని ఇంటర్నెట్లో తగిన సమాచారం కోసం వెతకగా, ఆయన మహారాష్ట్రలోని థానే జిల్లాలోని కళ్యాణ్ దగ్గర ఉన్న మలంగ్ గఢ్ కోటాలో ఉన్న మచ్చింద్రనాథ్ గుడిలో ‘మహా ఆర్తి’ పూజ నిర్వహించినట్లు తెలిసింది. దీనికి సంబంధించిన వార్త కథనాలు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వార్త కథనాలలో ఆయన కాషాయ రంగు శాలువా అర్పిస్తున్న దృశ్యాలని చూడవచ్చు.
మచ్చింద్రనాథ్ ఆలయం/ హాజీ మలంగ్ దర్గా యొక్క కథ
ఈ ఆలయం గురించి మరింత సమాచారం కోసం ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, ఈ ఆలయం దర్గా అని కూడా అంటారు అని, దీని వెనుక పెద్ద చరిత్ర ఉన్నట్లు తెలిసింది. మహారాష్ట్రాలో కొంకణ్ డివిజన్ వారి అధికారిక వెబ్సైట్ ప్రకారం ఇక్కడ హిందువులు మరియు ముస్లింలు ఇద్దరూ  పూజలు నిర్వహిస్తారు.
థానే జిల్లా అధికారిక వెబ్సైట్ ప్రకారం ఇది ఒక గుడి (మచ్చింద్రనాథ్ గుడి). ఈ ప్రదేశం హాజీ మలంగ్ అనేది ఒక ముస్లిం సన్యాసి యొక్క సమాధి కూడా. ఈ సన్యాసికి హిందువులు పూజలు అర్పిస్తారు. మగ్ పూర్ణిమ సందర్భంగా ఇక్కడ యాత్ర జరుగుతుంది.
అసలు, ఒకే ప్రదేశాన్ని రెండు పేర్లతో ఎందుకు పిలుస్తారు అని వెతకగా, ఈ స్థలం వివాదంలో ఉందంటూ వివరిస్తూ రాసిన బీబీసి వారి కథనం ఒకటి లభించింది. 2021లో ఇక్కడ రెండు వర్గాల మధ్య ఒక ఘర్షణ (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) చోటు చేసుకొన్నప్పుడు బిబిసి ఈ కథనాన్ని ప్రచురించింది.
ఈ  స్థలంలో 700 సంవత్సరాల క్రితం అరేబియా నుండి వచ్చిన  హాజీ అబ్దుల్ రహమాన్ అనే వ్యక్తి సమాధి ఉంది. కేట్కర్ అనే బ్రాహ్మణ వంశస్థులు ఈ మత స్థలం యొక్క బాధ్యతలు నిర్వహిస్తారు. అయితే, ఈ స్థలాన్ని హాజీ మలంగ్  అని పిలవకూడదని, శ్రీ మలంగ్ మలంగ్ గఢ్ అని పిలవాలి అని శివ సేన నాయకుడు ఆనంద్ దీఘే గతంలో ఒక పిలుపునిచ్చారు.
హాజీ మలంగ్ బాబా దర్గా ట్రస్ట్ యొక్క ప్రెసిడెంట్ నాసిర్ ఖాన్ బిబిసితో మాట్లాడుతూ ఈ దర్గాకి హిందువులు ముస్లింలు అందరూ వస్తారని, తమ ఈ దర్గాకి హిందూ బ్రాహ్మణులు ట్రస్టీలుగా ఉన్నారని చెప్పారు. అదే విధంగా బిబిసితో బజరంగ్ దళ్ మరియు విశ్వ హిందూ పరిషద్ సంస్థలకు సంబంధించిన నీలేష్ పాటిల్ మాట్లాడుతూ హిందువులు, ముస్లింలు రెండు వర్గాల వారు ఇక్కడ ప్రార్థనలు అర్పించటానికి వస్తారు అని చెప్పారు. అంతే కాక, నీలేష్ మాట్లాడుతూ ఈ స్థలంలో మచ్చింద్రనాథ్ సమాధి ఉంది అని నమ్ముతున్నాము, ఇది ఆయన సమాధా లేక హాజీ అబ్దుల్ రెహమాన్ సమాధా అని కోర్టులో కేసు నడుస్తుంది అని చెప్పారు.
ఎకనాథ్ షిండే ఇక్కడకు మొదటి సారి వచ్చారా?
ప్రతి సంవత్సరం మఘ్ పూర్ణిమ సందర్భంగా ఇక్కడ ఒక తిరునాళ్ళు నిర్వహించబడుతాయి. ఈ ఉత్సవానికి గతంలో  కూడా ఎకనాథ్ షిండే వీక్షించారు. 2018లో అయన ఈ ఉత్సవాన్ని ప్రారంభించినప్పటి చిత్రాలు నవ్ భరత్ టైమ్స్ వారు ట్విట్టర్లో పోస్ట్ చేసారు. అంతే కాకుండా ఎకనాథ్ షిండే ఫిబ్రవరి 2020లో కూడా ఇక్కడ ఆర్తి పూజ చేసారు. ఆయన ట్విట్టర్ లో ఈ పూజకు సంబంధించిన చిత్రాలని అప్లోడ్ చేసారు.
वंदनीय हिंदूहृदयसम्राट शिवसेनाप्रमुख स्व.बाळासाहेब ठाकरे यांच्या आदेशानुसार व गुरूवर्य धर्मवीर स्व.आनंद दिघे साहेब यांच्या परंपरेनुसार आज श्रीमलंग यात्रेनिमित्ताने #श्रीमलंगगड येथे श्री मलंग मच्छीन्द्रनाथांची विधिवत पूजा व आरती करून भक्तीभावाने दर्शन घेतले.#Kalyan #ShriMalangaGad pic.twitter.com/ArqN6uhkVI
చివరిగా, మహారాష్ట్రలోని మలంగ్ గఢ్ కోటలో ఉన్న ఈ వివాదాస్పద మతప్రదేశంలో హిందువులు, ముస్లింలు ఇద్దరూ ప్రార్ధనలు నిర్వహిస్తారు.

source: news-factly

created: February 10, 2023

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
2021లో చైనా నుండి భారత్ కి దిగుమతులు పెరగడంతో పాటు, భారత్ నుండి చైనాకి ఎగుమతులు కూడా పెరిగాయి - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 11, 2021
‘2021లో చైనా నుండి భారత్ కి దిగుమతులు పెరగగా, భారత్ నుండి చైనాకి ఎగుమతులు మాత్రం తగ్గాయని’ చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 2021లో భారత్ నుండి చైనాకి ఎగుమతులు 90.2% తగ్గాయి.
ఫాక్ట్ (నిజం): చైనీస్ కస్టమ్స్ డేటా ప్రకారం 2021లోని మొదటి ఐదు నెలలలో భారత్,  చైనాల మధ్య వాణిజ్యం 70.1 శాతం పెరిగి 48.16 బిలియన్ డాలర్స్ కి చేరుకుంది. ఐతే ఇదే కాలానికి చైనా నుండి భారత్ కి దిగుమతులు 64.1% పెరగగా, భారత్ నుండి చైనాకి ఎగుమతులు కూడా 90.2 % పెరిగాయి. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
చైనీస్ కస్టమ్స్ డేటా ఆధారంగా 2021లోని మొదటి ఐదు నెలలలో భారత్, చైనాల మధ్య వాణిజ్యం 70.1 శాతం పెరిగి 48.16 బిలియన్ డాలర్స్ కి చేరుకుందని చెప్తూ చైనాకి చెందిన ప్రముఖ వార్తా సంస్థ గ్లోబల్ టైమ్స్ ఇటీవల ఒక కథనాన్ని ప్రచురించింది. ఈ కథనంలో భారత్ మరియు చైనాల మధ్య జరిగిన వాణిజ్య వివరాలు కూడా ప్రచురించింది, పోస్టులో చెప్తున్న వివరాలు ఈ కథనంలో నుండి సేకరించినవే.
ఐతే ఈ కథనం ప్రకారం 2020వ సంవత్సరంలో జనవరి – మే మధ్య కాలంతో పోలిస్తే 2021లో ( జనవరి – మే) చైనా నుండి భారత్ కి దిగుమతులు 64.1% పెరిగినట్టు తెలుస్తుంది. ఇదే సమయానికి భారత్ నుండి చైనాకి ఎగుమతులు కూడా 90.2 % పెరిగినట్టు ఈ కథనంలో పేర్కొన్నారు. ఐతే దీనినే భారత్ నుండి చైనాకి ఎగుమతులు 90.2 % తగ్గినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు.
కరోనా సెకండ్ వేవ్ నేపథ్యంలో భారత్ చైనా నుండి వైద్య పరికరములు దిగుమతి చేసుకోవడం ఇలా వాణిజ్యం పెరగడానికి ఒక కారణమై ఉండొచ్చని ఈ కథనంలో పేర్కొన్నారు. పైగా ఈ కథనం ప్రకారం 2020లో చైనా, అమెరికాని దాటేసి 86.4 బిలియన్ డాలర్స్ తో భారత్ యొక్క అతి పెద్ద వాణిజ్య భాగస్వామి అయింది. ఐతే భారత ప్రభుత్వం యొక్క కామర్స్ మినిస్ట్రీ తరపు నుండి ప్రస్తుతానికి భారత్ – చైనాల మధ్య వాణిజ్యానికి సంబంధించి ఫిబ్రవరి 2021 వరకు మాత్రమే డేటా అందుబాటులో ఉంది. గ్లోబల్ టైమ్స్ ప్రచురించిన ఈ కథనం ఆధారంగా ఇతర వార్తా సంస్థలు కూడా ఈ వార్తను ప్రచురించాయి, వీటిని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ కథనాలలో కూడా భారత్ నుండి చైనాకి ఎగుమతులు పెరిగినట్టు రాసుంది.
చివరగా, 2021లో చైనా నుండి భారత్ కి దిగుమతులు పెరగడంతో పాటు, భారత్ నుండి చైనాకి ఎగుమతులు కూడా పెరిగాయి.


text:
75వ స్వాతంత్య్ర దినోత్సవ వేడుకలలో తెలంగాణ హోంమంత్రి, నల్గొండ జిల్లా కలెక్టర్ కూడా జాతీయ జెండాకు సెల్యూట్ చేసారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 19, 2021
జెండా ఆవిష్కరణ సమయంలో జాతీయ జెండాకు సెల్యూట్ చేయని ప్రముఖులు అంటూ ఒక ఫోటోతో కూడిన పోస్ట్ బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ ఫోటోలో తెలంగాణ రాష్ట్ర హోంమంత్రి మహమూద్ అలీ, నల్గొండ జిల్లా కలెక్టర్ ప్రశాంత్ జీవన్ పాటిల్ ఉన్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: జెండా ఆవిష్కరణ సమయంలో జాతీయ జెండాకు సెల్యూట్ చేయని తెలంగాణ హోంమంత్రి, నల్గొండ జిల్లా కలెక్టర్.
ఫాక్ట్: జాతీయ జెండాకు తెలంగాణ హోంమంత్రి మహమూద్ అలీ, నల్గొండ జిల్లా కలెక్టర్ ప్రశాంత్ జీవన్ పాటిల్, జెండాను ఎగురవేసిన వెంటనే సెల్యూట్ చేసారు. వారు జాతీయ జెండాను 75వ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ వేడుకల సందర్భంగా అగౌరవ పరిచినట్టు ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
75వ స్వాతంత్య్ర దినోత్సవానికి సంబంధించి తెలంగాణ రాష్ట్ర హోంమంత్రి మహమూద్ అలీ యొక్క సోషల్ మీడియా అకౌంట్స్ వెతకగా కొన్ని ఫోటోలు తన ఫేస్బుక్ అకౌంట్‌లో లభించాయి. 75వ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ వేడుకల సందర్భంగా నల్గొండలో జాతీయ జెండాను ఎగురవేశారని చెప్తూ కొన్ని ఫోటోలతో ఫేస్బుక్ పోస్ట్ చేసారు. ఒక ఫోటోలో (పోస్టులోని ఫోటోలాగా) శ్రద్ధగా నిల్చున్నప్పటికీ, వేరే ఫోటోల్లో వివిధ సందర్భాల్లో సెల్యూట్ చేస్తూ కనబడటం చూడొచ్చు.
అదే రోజు ఉదయం మినిస్టర్స్ క్వార్టర్స్ లోని నివాసంలో జాతీయ జెండాను ఎగురవేసినట్టు హోంమంత్రి మహమూద్ అలీ ట్విట్టర్ అకౌంట్‌లో చూడొచ్చు. జెండా ఆవిష్కరణ సమయంలో జాతీయ జెండాకు సెల్యూట్ చేస్తున్నట్టు ట్వీట్ చేసిన వీడియలో చూడొచ్చు.
Hoisted the National Flag at residence in Ministers Quarters on the occasion of 75th Independence Day celebrations. pic.twitter.com/bhh4J5aBrK
నల్గొండలో స్వాతంత్య్ర దినోత్సవ వేడుకలకు సంబంధించి వీడియోలు వెతకగా, హోంమంత్రి మహమూద్ అలీ, కలెక్టర్ ప్రశాంత్ జీవన్ పాటిల్ పాల్గొన్న కార్యక్రమం యొక్క వీడియోలు లభించాయి. ఈ యూట్యూబ్ వీడియోలో జెండాను ఎగురవేసిన వెంటనే హోంమంత్రి, కలెక్టర్ కూడా సెల్యూట్ చేస్తున్నట్టు చూడొచ్చు. ఈ కార్యక్రమానికి సంబంధించి మరో వీడియోలో కూడా వారు సెల్యూట్ చేస్తున్నట్టు చూడొచ్చు.
75వ స్వాతంత్య్ర దినోత్సవం సందర్భంగా నల్గొండ పోలీస్ పరేడ్ గ్రౌండ్‌లో తెలంగాణ రాష్ట్ర హోంమంత్రి మహమూద్ అలీ జాతీయ జెండాను ఆవిష్కరించారు. ఈ కార్యక్రమంలో కలెక్టర్ ప్రశాంత్ జీవన్ పాటిల్, ఎమ్మెల్యే భూపాల్ రెడ్డి కూడా పాల్గొన్నారు. వెలుగు దినపత్రిక 16 ఆగష్టు 2021న ప్రచురించిన ఒక ఆర్టికల్‌లో “నల్గొండలో జాతీయ జెండాను ఆవిష్కరించి సెల్యూట్ చేస్తున్న హోంమంత్రి మహమూద్ అలీ” అని ఫోటో కాప్షన్‌గా చూడొచ్చు.
చివరగా, 75వ స్వాతంత్య్ర దినోత్సవ వేడుకలలో తెలంగాణ హోంమంత్రి, నల్గొండ జిల్లా కలెక్టర్ కూడా జాతీయ జెండాకు సెల్యూట్ చేసారు.


text:
కర్ణాటకలో జరిగిన కత్తి దాడి ఘటనలోని బాధితురాలు, నిందితుడు ఒకే మతస్థులు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 29, 2020
కర్ణాటకలోని హుబ్బలిలో ఒక ముస్లిం అబ్బాయి తన ప్రేమను తిరస్కరించిదన్న కారణంతో ఒక హిందూ యువతిపై కత్తితో దాడి చేసాడని చెప్తూ, ఈ ఘటనకి సంబంధించిన వీడియో షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కర్ణాటకలోని హుబ్బలిలో ఒక ముస్లిం అబ్బాయి తన ప్రేమను తిరస్కరించిందన్న కారణంతో ఒక హిందూ యువతిపై కత్తితో దాడి చేసాడు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఘటనకి సంబంధించి రిజిస్టర్ అయిన FIR ప్రకారం దాడిలో గాయపడ్డ యువతి కూడా ఇస్లాం మతానికి చెందింది. ఈ ఘటనలో గాయపడ్డ మరియు గాయపరిచిన వారు ఇద్దరు ఒకే మతానికి(ఇస్లాం) చెందిన వారు. పోలీస్ వారిని మేము  సంప్రదించినప్పుడు కూడా ఈ విషయాన్ని ద్రువీకరించారు. దీన్నిబట్టి ఈ ఘటనలో గాయపడ్డ యువతీది హిందూ మతం కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ ఘటనకి సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ ఘటనకి సంబంధించిన వార్తను ప్రచురించిన కొన్ని వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి. ఈ కథనాల ప్రకారం హుబ్బలిలోని దేశ్ పండే నగర్ లో ఇస్మాయిల్ అనే వ్యక్తి తను ప్రేమించిన ఆశ అనే యువతీ పై కత్తితో దాడి చేసాడు అని తెలిసింది. కానీ ఈ కథనాలలో ఎక్కడ కూడా వారిద్దరూ వేరు వేరు మతాలకి చెందిన వారని ఎక్కడా పేర్కొనలేదు.
బాధితురాలు మతం తెలుసుకోవడానికి ఈ ఘటనకి సంబంధించి రిజిస్టర్ అయిన FIR ఉన్న సమాచారం వెతకగా, FIR లో గాయపడ్డ యువతీ పేరు ఆశ అని, ఆమె తల్లితండ్రుల పేర్లు బిబిజాన్ మరియు దవల్సాబ్ ధోబి అని, వీరు ముస్లిం మతానికి చెందిన వారని స్పష్టంగా రాసి ఉంది.
ఐతే ఈ విషయం గురించి మరింత సమాచారం కోసం FACTLY హుబ్బల్లి  సబ్ అర్బన్ పోలీస్ స్టేషన్ SI హోలేయన్నవార్ ని ఫోన్ ద్వారా సంప్రదించగా అతను ఈ ఘటనకు సంబంధించి గాయపడ్డ మరియు గాయపరిచిన వారు ఇద్దరు ఒకే మతానికి (ముస్లిం) చెందిన వారని నిర్ధారించారు. దీన్నిబట్టి ఈ ఘటనలో గాయపడ్డ యువతీది హిందూ మతం కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
చివరగా, కర్ణాటకలో జరిగిన కత్తి దాడి ఘటనలోని బాధితురాలు మరియు నిందితుడు ఇరువురు ఒకే మతానికి (ఇస్లాం) చెందినవారు. పోస్టులో ఈ ఘటనను లవ్ జిహాద్ అని తప్పుగా పేర్కొన్నారు.

created: December 29, 2020


text:
ఈ వీడియోలో కొట్టుకుంటున్న ఇద్దరూ తెలుగుదేశం పార్టీకి చెందిన కౌన్సిలర్‌లే, ఈ సంఘటన 2016లో తెనాలిలో జరిగింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 9, 2023
“జనసేన పార్టీ కౌన్సిలర్‌ని బట్టలు చింపి కొట్టిన టీడీపీ కౌన్సిలర్” అని చెప్తూ, ఓ ఇద్దరు వ్యక్తులు కొట్టుకుంటున్న వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. ఈ క్లెయిమ్ వెనుక ఉన్న నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఈ వీడియోలో జనసేన పార్టీ కౌన్సిలర్‌ని టీడీపీ కౌన్సిలర్ కొడుతున్నాడు.
ఫాక్ట్: మొదటగా, ఈ సంఘటన 2016 లో తెనాలిలో జరిగింది. తెనాలి మున్సిపల్ కౌన్సిల్ మీటింగ్ సందర్భంగా గుమ్మడి రమేష్, పసుపులేటి త్రిమూర్తులు అనే ఇద్దరు టీడీపీ పార్టీకి చెందిన కౌన్సిలర్లు ఒకరిపై ఒకరు దాడి చేసిన సంఘటనకి చెందిన వీడియో ఇది. కావున, ఈ పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
మొదటగా, వైరల్ క్లెయిమ్ వెనుక ఉన్న నిజానిజాలు తెలుసుకోవడానికి, వీడియోలోని కొన్ని కీ ఫ్రేమ్స్ ఉపయోగించి గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చెయ్యగా, ఈ వీడియో కలిగి ఉన్న కొన్ని వార్తా కథనాలు లభించాయి (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). ఇవన్నీ 2016 నాటివి.
వివరాల్లోకి వెళితే, ఈ సంఘటన 2016లో గుంటూరు జిల్లా తెనాలిలో జరిగింది.  మున్సిపల్ కౌన్సిల్ సమావేశం సందర్భంగా, టీడీపీకి చెందిన ఇద్దరు కౌన్సిలర్లు గుమ్మడి రమేష్ మరియు పసుపులేటి త్రిమూర్తులు, మీటింగ్ మినిట్స్ వివరాలు పుస్తకంలో రికార్డు చేసే విషయంలో విభేదించారు, ఇది వారి మధ్య ఘర్షణకు దారితీసింది (ఇక్కడ,ఇక్కడ).
చివరిగా, 2016లో తెనాలి మునిసిపల్ కౌన్సిల్‌లో ఇద్దరు టీడీపీ కౌన్సిలర్‌ల మధ్య జరిగిన తన్నులాట వీడియోని ఇప్పుడు జనసేన పార్టీ కౌన్సిలర్‌ని బట్టలు చింపి కొట్టిన టీడీపీ కౌన్సిలర్ వీడియో అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 9, 2023


text:
వీడియోలోని కుస్తీ పోటీలో తలపడ్డ ఇద్దరు మహిళలు భారతీయులే - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 5, 2020
ఇద్దరు మహిళలు కుస్తీ పడుతున్న వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, ‘ముంబైలో జరిగిన కుస్తీ పోటీలలో విజయం సాధించిన ఒక పాకిస్తానీ మల్లయోధురాలు విజయ గర్వముతో భారతీయ మహిళలకు ఛాలెంజ్ విసిరింది. దమ్మున్న ఏ భారతీయ మహిళైనా తనను ఓడించమని అంది. దాంతో, ప్రేక్షకులలో ఉన్న ‘సంధ్య పాడకే’ అనే ఒక దుర్గా వాహిని కార్యకర్త ఆ సవాలును స్వీకరించింది. ఆ పైన ఏం జరిగిందో చూడండి’ అని చెప్తున్నారు.  అందులో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
భారత్ మరియు పాకిస్తాన్ మహిళలు కుస్తీలో తలపడ్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలోని కుస్తీ పోటీలో తలపడ్డ ఇద్దరు మహిళలు భారతీయులే. అందులో ఒకరు భారత మొట్టమొదటి మహిళా రెజ్లర్ ‘బీబీ బుల్ బుల్’ (నల్లని దుస్తుల్లో), ఇంకొకరు హర్యానా మాజీ పోలీసు అధికారిణి ‘కవిత’ (సల్వార్ కమీజ్ లో). కావున, పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులో చెప్పిన విషయం ఆధారంగా, గూగుల్ లో ‘Women wrestling india and pakistan’ అని వెతికినప్పుడు, అలాంటి విషయంతో పెట్టిన ట్వీట్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో లభించింది. దాని కామెంట్స్ లో,  ఒక వ్యక్తి ఆ వీడియోలో తలపడిన ఇద్దరు మహిళలు భారతీయులే అని చెప్తూ, అందులో ఒకరు ‘బీబీ బుల్’, మరొకరు హర్యానా మాజీ పోలీసు అధికారిణి మరియు పవర్ లిఫ్టర్ ‘కవిత’ అని ఒక యూట్యూబ్ వీడియో ని పొందుపరిచాడు.
ఆ సమాచారంతో వెతికినప్పుడు, ‘The News Minute’ వారి కథనం లభించింది. దాని ద్వారా, వీడియోలోని కుస్తీ పోటీలో తలపడ్డ ఇద్దరు మహిళల్లో ఒకరు భారత మొట్టమొదటి మహిళా రెజ్లర్ ‘బీబీ బుల్ బుల్’ (నల్లని దుస్తుల్లో) అనీ, ఇంకొకరు హర్యానా మాజీ పోలీసు అధికారిణి మరియు పవర్ లిఫ్టర్ అయిన ‘కవిత’ (సల్వార్ కమీజ్ లో) అని తెలిసింది. ఆ సంఘటన జలంధర్ లో జరిగిన ‘కాంటినెంటల్ రెజ్లింగ్ ఎంటర్టైన్మెంట్ (CWE)’ ఈవెంట్ లో జరిగిందని తెలిసింది.
చివరిగా, వీడియోలోని కుస్తీ పోటీలో తలపడ్డ ఇద్దరు మహిళలు భారతీయులే.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: February 5, 2020


text:
ఈ రెండూ ఫోటోలూ బీజేపీ హయాంలో కాశ్మీర్ పరిస్థితులను చూపిస్తున్నవే - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 31, 2023
గత కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వ హయాంలో కాశ్మీర్‌లో ఎప్పుడు అల్లర్లు జరుగుతుండేవి, కానీ ఇప్పుడు ఆ పరిస్థితి లేదని చెప్పే ఉద్దేశంతో కాశ్మీర్‌కు సంబంధించిన రెండు ఫోటోలను పోలుస్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. ఒక ఫోటోలో అమ్మాయిలు రాళ్లు రువ్వుతున్న ఫోటో కాంగ్రెస్ హయాంలో కాశ్మీర్ పరిస్థితిని చూపిస్తుంటే, కాశ్మీరీ అమ్మాయిలు సాంస్కృతిక కార్యక్రమాలలో పాల్గొన్న ఫోటో బీజేపీ హయాంలోని పరిస్థితిని తెలుపుతుందని ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కాంగ్రెస్ మరియు బీజేపీ హయాంలలో కాశ్మీర్ పరిస్థితులను చూపిస్తున్న ఫోటోలు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ రెండు ఫోటోలు బీజేపీ అధికారంలో ఉన్నపుడు పరిస్థితులను సూచిస్తున్నవే. అమ్మాయిలు రాళ్లు రువ్వుతున్న ఫోటో ఏప్రిల్ 2017లో పోలీసులకు మరియు విద్యార్థులకు మధ్య జరిగిన ఘర్షణ సమయంలో తీసిన ఫోటో కాగా, మరొక ఫోటో ఇటీవల కాశ్మీర్‌లో జరిగిన G20 సమావేశాల సందర్భంలో తీసింది. కాబట్టి రెండు ఫోటోలు కూడా బీజేపీ హయాంలో కాశ్మీర్ పరిస్థితులను చూపిస్తున్నవే. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ రెండు ఫోటోలూ కాశ్మీర్‌కు సంబంధించినవే అయినా పోస్టులో చెప్తున్నదానికి వ్యతిరేకంగా ఈ రెండు ఫోటోలు బీజేపీ హయాంలో జరిగిన ఘటనలకు సంబంధించినవే. ఈ రెండు ఫోటోలకు సంబంధించి వివరాలు కింద చూద్దాం.
ఫోటో 1:
స్కూల్ డ్రెస్‌లో హిజాబ్ ధరించిన అమ్మాయిలు రాళ్లు విసురుతున్న ఈ ఫోటో బీజేపీ అధికారంలో ఉన్న సమయంలో జరిగిన ఘటనకు సంబంధించిందే. ఈ ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోను 2017లో రిపోర్ట్ చేసిన చాలా వార్తా కథనాలు మరియు స్టాక్ ఫోటోలు మాకు కనిపించాయి.
ఈ కథనాలలోని వివరణ ప్రకారం ఈ ఫోటో 22 ఏప్రిల్ 2017న శ్రీనగర్‌లో తీసింది. శ్రీనగర్‌లో కాశ్మీరీ విద్యార్థులకు మరియు పోలీసులకు మధ్య జరిగిన ఘర్షణ సమయంలో తీసిన ఫోటో. అంతకుముందు పుల్వామాలోని ఒక కళాశాలపై భద్రతా దళాలు చేసిన దాడిలో విద్యార్థులు గాయపడడంతో రాష్ట్రంలో అల్లర్లు మొదలైయ్యాయి.
ఈ ఫోటోను 2017లో జరిగిన అల్లర్లకు సంబంధించింది అంటూ రిపోర్ట్ చేసిన మరికొన్ని వార్తా కథనాలు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. దీన్నిబట్టి, ఈ ఫోటో బీజేపీ ప్రభుత్వ హయాంలో కాశ్మీర్ పరిస్థితులను చూపిస్తుందని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.
ఫోటో 2:
కాగా కాశ్మీరీ అమ్మాయిలు సాంప్రదాయ దుస్తుల్లో ఉన్న ఈ ఫోటో ఇటీవల కాశ్మీర్‌లో జరిగిన G20 సమావేశాల సందర్భంలో తీసింది. ఈ ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ ఫోటోకు సంబంధించిన దృశ్యాలను ప్రచారం చేసిన ఒక న్యూస్ రిపోర్ట్ మాకు కనిపించింది. ఈ రిపోర్ట్ ప్రకారం ఈ దృశ్యాలు ఇటీవల కాశ్మీర్‌లో జరిగిన G20 సమావేశాలకు సంబంధించినవి.
ఈ ఫోటో G20 సమావేశాలలో భాగంగా జరిగిన డిన్నర్ ఈవెంట్ సందర్భంలో తీసిందని సోషల్ మీడియాలో కూడా విస్తృతంగా షేర్ అయ్యాయి. దీన్నిబట్టి, వైరల్ పోస్టులో షేర్ చేసిన రెండు ఫోటోలు బీజేపీ ప్రభుత్వ హయాంలో కాశ్మీర్ పరిస్థితులను చూపిస్తున్నాయని స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, ఈ రెండూ ఫోటోలూ కూడా బీజేపీ హయాంలో కాశ్మీర్ పరిస్థితులను చూపిస్తున్నవే.


text:
మహిళా రెజ్లర్లకు మద్దతు తెలుపుతూ బాక్సర్ విజేందర్ సింగ్ చేసిన వ్యాఖ్యలను ధోనికి ఆపాదిస్తూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 6, 2023
నిరసన తెలుపుతున్న మహిళా రెజ్లర్లుకు మద్దతు తేలిపిన ధోని అంటూ ఒక వార్త సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. “నేను మహిళా రెజ్లర్లతో ఉన్నాను, అవసరమైతే నేను నా పతకాన్ని కూడా వదులుకుంటాను” అని ధోని వ్యాఖ్యానించినట్టు ఈ పోస్టులో చెప్తున్నారు. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తలో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: “నేను మహిళా రెజ్లర్లతో ఉన్నాను, అవసరమైతే నేను నా పతకాన్ని కూడా వదులుకుంటాను” – ధోని
ఫాక్ట్(నిజం): నిరసన తెలుపుతున్న మహిళా రెజ్లర్లకు మద్దతు తెలుపుతూ భారత క్రికెటర్ ధోని ఈ వ్యాఖ్యలు చేయలేదు. కాగా రెజ్లర్లకు మద్దతు భారత బాక్సర్ విజేందర్ సింగ్ చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలను ధోనికి ఆపాదించి షేర్ చేస్తున్నారు. ఇప్పటివరకు రెజ్లర్లకు మద్దతు తెలుపుతూ ధోని ఎలాంటి వ్యాఖ్యలు చేయలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
రెజ్లింగ్ ఫెడరేషన్ ప్రెసిడెంట్ బ్రిజ్ భూషణ్ సింగ్ తమపై లైంగిక వేధింపులకు పాల్పడ్డారని, ఆయనపై చర్యలు తీసుకోవాలని డిమాండ్ చేస్తూ భారత రెజర్లు గత కొన్ని రోజులుగా ఢిల్లీలో ఆందోళన చేస్తున్న విషయం తెల్సిందే. ఈ నేపథ్యంలోనే పలువురు ప్రముఖులు/క్రీడాకారులు నిరసన చేస్తున్న రెజ్లర్లకు మద్దతు తెలిపారు. ఐతే వైరల్ పోస్టులో చెప్తున్నట్టు భారత క్రికెటర్ మహేంద్ర సింగ్ ధోని నిరసన చేస్తున్న మహిళ రెజ్లర్లకు మద్దతుగా ఇప్పటివరకైతే ఎటువంటి ప్రకటన చేయలేదు.
మహిళా రెజ్లర్లు మరియు ధోని ఉన్న వైరల్ ఫోటోలో ‘బోల్తా హిందుస్తాన్’ అన్న లోగో కనిపిస్తుంది. దీని ఆధారంగా ఆ వార్తా సంస్థ వెబ్‌సైట్ మరియు సోషల్ మీడియా అకౌంట్లను (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) పరిశీలించగా ధోని, రెజ్లర్లకు మద్దతు తెలిపినట్టు ఎటువంటి వార్తను ఆ సంస్థ ప్రచురించలేదని తెలిసింది.
ఐతే 31 మే 2023న బాక్సర్ విజేందర్ సింగ్, మహిళ రెజ్లర్లకు మద్దతు తెలిపిన వార్తను ఈ సంస్థ ట్వీట్ చేసింది. “నేను మహిళా రెజ్లర్లతో ఉన్నాను, అవసరమైతే నా పతకాన్ని కూడా వదులుకుంటా” అని విజేందర్ సింగ్ వ్యాఖ్యానించినట్టు ఈ ట్వీట్ రిపోర్ట్ చేసింది. ఐతే ఈ వార్తను రిపోర్ట్ చేసే క్రమంలో ఈ సంస్థ మహిళా రెజ్లర్లతో పాటు విజేందర్ సింగ్ ఫోటోతో ఒక ఫోటో కొలాజ్‌ను ప్రచురించింది.
मैं महिला पहलवानों के साथ हूं, अगर जरूरत पड़ी तो मैं भी अपना 'मेडल' त्याग दूंगा : विजेंदर सिंह, बॉक्सर pic.twitter.com/ziHYwDcjLX
కొందరు సోషల్ మీడియా వినియోగదారులు ఈ ఫోటో కొలాజ్‌లోని విజేందర్ సింగ్ ఫోటో స్థానంలో ధోని ఫోటోను డిజిటల్‌గా జోడించి, ఈ వ్యాఖ్యలు ధోని అన్నట్టు సోషల్ మీడియాలో చేసారు. కాని నిజానికి ధోని ఈ వ్యాఖ్యలు చేయలేదు.
ఒకవేళ ధోని నిజంగానే ఇలా అని ఉంటే మీడియా ఈ వార్తను రిపోర్ట్ చేసి ఉండేది, కానీ  మాకు అలాంటి కథనాలేవి కనిపించలేదు. పైగా ధోని సోషల్ మీడియా అకౌంట్లలో కూడా మహిళ రెజ్లర్లకు సంబంధించి ఎలాంటి పోస్టులు కూడా లేవు (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
చివరగా, మహిళా రెజ్లర్లకు మద్దతు తెలుపుతూ బాక్సర్ విజేందర్ సింగ్ చేసిన వ్యాఖ్యలను ధోనికి ఆపాదిస్తూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
వై.ఎస్.జగన్ అక్షరాబ్యాసం చేయిపిస్తున్న బాలుడు పలకపై టీడీపీ గుర్తు ‘సైకిల్’ని గీసాడంటూ ఎడిట్ చేసిన ఫోటోను షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 26, 2024
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జరగనున్న ఎన్నికల నేపథ్యంలో వై.ఎస్.జగన్ ప్రజలని కలవడానికి వెళ్ళినప్పుడు ఒక బాలుడు తన పలక మీద టీడీపీ గుర్తు ‘సైకిల్’ని గీసేసరికి షాక్ అయిన జగన్ అని క్లెయిమ్ చేస్తూ ఒక ఫోటోను సోషల్ మీడియాలో (ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ) షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ క్లెయిమ్‌లో ఎంతవరకు నిజం ఉందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో జరగనున్న ఎన్నికల నేపథ్యంలో వై.ఎస్.జగన్ సమక్షంలో ఒక బాలుడు పలకపై టీడీపీ గుర్తు ‘సైకిల్’ని గీశాడు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటోని ఎడిట్ చేసారు. అసలు ఫోటోలో బాలుడు తన పలక మీద ‘ABC’ అక్షరాలను రాసాడు, టీడీపీ గుర్తు ‘సైకిల్’ని కాదు. వై.ఎస్.జగన్ ఇటీవల చేసిన బస్సు యాత్రలో ఒక చిన్నారికి అక్షరాబ్యాసం చేయిపించినప్పుడు ఈ ఫోటోను తీశారు. కావున, ఫొటోలో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
వైరల్ అవుతున్న ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేస్తే ఇదే ఫొటోతో 16 ఏప్రిల్ 2024న  ప్రచురించిన ఒక వార్తా కథనం లభించింది. దీని ప్రకారం, ఇటీవల జగన్ నారాయణపురంలో బస్సు యాత్ర ప్రారంభించాడని,  అప్పుడు ఒక చిన్నారికి అక్షరాబ్యాసం చేయించినట్టు ఇందులో పేర్కొన్నారు. అంతేకాక, ఈ కథనంలోని ఫోటోలో బాలుడి పలుక మీద సైకిల్ బొమ్మ కాకుండా ‘ABC’ అక్షరాలు ఉన్నాయి. అలానే, ‘iDream’ యూట్యూబ్ ఛానల్ లో కూడా ఈ సంఘటనకు సంబందించిన వీడియోను ప్రచురించారు. ఇందులో కూడా, ఆ చిన్నారి ‘ABC’ అక్షరాలు రాయడం గమనించవచ్చు.
అసలు ఫోటోలో ఆ బాలుడి పలక మీదున్న అక్షరాలకు, వైరల్ అవుతున్న ఫోటోలో పలక మీద వున్న దానికి మధ్య తేడాని కింద గమనించవచ్చు.
చివరగా, వై.ఎస్.జగన్ అక్షరాబ్యాసం చేపిస్తున్న బాలుడు పలకపై టీడీపీ గుర్తు ‘సైకిల్’ని గీసాడంటూ ఎడిట్ చేసిన ఫోటోను షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఫోటోలో ఉన్నది ఇటలీ అధ్యక్షుడు కాదు, బ్రెజిల్ అధ్యక్షుడు జేర్ బోల్సోనారో. అతను ఏడ్చింది కొరోనా వైరస్ వ్యాప్తి గురించి కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 23, 2020
ఒక ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో పెట్టి, అందులో ఉన్నది ఇటలీ అధ్యక్షుడు అని, ఆయన తమ దేశంలో కొరోనావైరస్ తో బాధ పడుతున్న రోగులను కాపాడలేకపోతున్నా అని నిస్సహాయతతో ఎడుస్తున్నాడని చెప్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
తమ దేశంలో కొరోనా వైరస్ తో బాధ పడుతున్న రోగులను కాపాడలేకపోతున్నా అని నిస్సహాయతతో ఇటలీ అధ్యక్షుడు ఎడుస్తున్న ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలో ఉన్నది ఇటలీ అధ్యక్షుడు కాదు, అతను బ్రెజిల్ అధ్యక్షుడు జేర్ బోల్సోనారో. ఆ ఫోటో ఒక ‘ఎవాంజెలికల్ థాంక్స్ గివింగ్ సర్వీస్’ కార్యక్రమంలో బోల్సోనారో పాల్గొన్నప్పుడు ఏడ్చినప్పటిది. ఇటలీ అధ్యక్షుడు తమ దేశంలో కొరోనావైరస్ తో బాధ పడుతున్న రోగులను కాపాడలేకపోతున్నా అని నిస్సహాయత వ్యక్తం చేయలేదు. కావున, పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
ఇటలీ దేశంలో కొరోనావైరస్ తీవ్రంగా వ్యాప్తి చెందడం తో అక్కడ వ్యాధి బారిన పడిన అనేక మంది ప్రాణాలు కోల్పోతున్నారు. ఇప్పటివరకు ఆ దేశం లో 53 వేలకు పైగా COVID-19 కేసులు నమోదయ్యాయి మరియు 4,800 మందికి పైగా ప్రాణాలు కోల్పోయారు.
పోస్టులోని ఫోటోని క్రాప్ చేసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అది ‘Poder360’ అనే వార్తా సంస్థ 17 డిసెంబర్ 2019 న ప్రచురించిన కథనం లో లభించింది. దాని ద్వారా, ఆ ఫోటో లో ఉన్నది బ్రెజిల్ అధ్యక్షుడు జేర్ బోల్సోనారో అని తెలుస్తుంది. దాని ప్రకారం, బోల్సోనారో ఒక ‘ఎవాంజెలికల్ థాంక్స్ గివింగ్ సర్వీస్’ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నప్పుడు, 2018 ఎన్నికల ప్రచారంలో జూయిజ్ డి ఫోరా (ఎంజి) లో తాను కత్తి దాడికి గురైన సంఘటనని గుర్తుకు చేస్కుని కన్నీరు కార్చారు. కావున, ఫోటోలో ఉన్నది ఇటలీ అధ్యక్షుడు కాదు. అతను బ్రెజిల్ అధ్యక్షుడు జేర్ బోల్సోనారో.
ఇటలీ అధ్యక్షుడు సెర్గియో మాటారెల్లా తమ దేశంలో కొరోనావైరస్ తో బాధ పడుతున్న రోగులను కాపాడలేకపోతున్నా అని అన్నారా అని సమాచారం కోసం వెతికినప్పుడు, దానిని దృవీకరిస్తూ విశ్వసనీయ వార్తా సంస్థలు ప్రచురించిన సమాచారమేమీ లభించలేదు. ప్రెసిడెన్సీ ఆఫ్ ఇటాలియన్ రిపబ్లిక్ అధికారిక ట్విట్టర్ ఖాతా లో చూసినప్పుడు కూడా, అలాంటి సమాచారమీమీ లభించలేదు. కావున, పోస్టులో పేర్కోనట్లుగా ఇటలీ అధ్యక్షుడు తమ దేశంలో కొరోనావైరస్ తో బాధ పడుతున్న రోగులను కాపాడలేకపోతున్నా అని నిస్సహాయతను తెలపలేదు.
చివరగా, ఫోటోలో ఉన్నది ఇటలీ అధ్యక్షుడు కాదు, అతను బ్రెజిల్ అధ్యక్షుడు జేర్ బోల్సోనారో. అంతేకాదు కొరోనా వైరస్ తో బాధ పడుతున్న తమ దేశస్థులను కాపాడలేకపోతున్నాం అని ఇటలీ అధ్యక్షుడు నిస్సహాయాతని వ్యక్తం చేయలేదు.
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
బ్రెజిల్ ఫైటర్ జెట్ గాల్లో ఇంధనం నింపుతున్న వీడియోని భారత్ కొన్న రఫేల్ యుద్ధ విమానాలదని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 31, 2020
గాల్లో ఇంధనం నింపుకుంటున్న రఫేల్ యుద్ద విమానం, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. 2016లో భారత ప్రభుత్వం ఫ్రాన్స్ దేశంతో కుదుర్చుకున్న 36 రఫేల్ యుద్ద విమానాల విక్రయ ఒప్పందం ప్రకారం, ‘29 July 2020’ నాడు ఐదు రఫేల్ యుద్ధ విమానాలు ఫ్రాన్స్ దేశం నుండి భారత దేశానికి చేరుకున్నాయి. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
భారత ప్రభుత్వం కొనుగోలు చేసిన రఫేల్ యుద్ద విమానం గాల్లోనే ఇంధనం నింపుకుంటున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులోని చూపిస్తున్న వీడియో 2018లో బ్రెజిల్ ఎయిర్ ఫోర్సకి చెందిన F-5 ఫైటర్ జెట్ విమానం మరో విమానానికి గాల్లోనే ఇంధనం అందిస్తున్న వీడియో. భారత ప్రభుత్వం కొనుగోలు చేసిన రఫేల్ యుద్ద విమానాలలో కూడా గాల్లో ఇంధనం నింపుకునే సదుపాయం ఉంది. కానీ, పోస్టులో వేరే వీడియో చూపిస్తూ క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, అదే వీడియోని షేర్ చేస్తూ బ్రెజిల్ ఎయిర్ ఫోర్సు వారు తమ అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్లో పెట్టిన ఒక ట్వీట్ దొరికింది. ఆ ట్వీట్లో, వీడియోలోని ఫైటర్ జెట్ బ్రెజిల్ దేశానికి సంబంధిచినదిగా తెలిపారు. బ్రెజిల్ ఎయిర్ ఫోర్స్ కి సంబంధించిన F-5 జెట్ ఫైటర్ విమానం మరో విమానానికి గాల్లోనే ఇంధనం అందిస్తున్నప్పుడు తీసిన వీడియో అని తెలిపారు. ఇదే వీడియోని చాల మంది 2018 మరియు 2019లో సోషల్ మీడియాలో  షేర్ చేసారు. ఆ వీడియోలు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
Interoperabilidade! Caça F-5 da Força Aérea Brasileira realiza reabastecimento em voo em caça A-4 da Marinha do Brasil! ↗🇧🇷 @marmilbr
📸 Maj Gustavo Cury.#1GDA #AviaçãodeCaça #FAB #Dimensão22 #Defender #ForçasArmadas #Brasil pic.twitter.com/AzDNIQvmTR
2016లో భారత ప్రభుత్వం ఫ్రాన్స్ దేశంతో 36 రఫేల్ ఫైటర్ల కొనుగోలుకు ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. ఆ ఒప్పందం ప్రకారం ‘29 July 2020’ నాడు ఐదు రఫేల్ యుద్ధ విమానాలు ఫ్రాన్స్ దేశం నుండి భారత దేశానికి చేరుకున్నాయి. భారత ప్రభుత్వం కొనుగోలు చేసిన రఫేల్ యుద్ద విమానాలలో కూడా గాల్లోనే ఇంధనం నింపుకోగల సదుపాయం ఉంది. అయితే, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ వీడియో భారత్ కి వచ్చిన రఫేల్ యుద్ద విమానాలకి  సంబంధించినది కాదు.
ఇండియన్ ఎయిర్ ఫోర్సు వారు తమ అధికార ట్విట్టర్ అకౌంట్ల పెట్టిన ఒక ట్వీట్లో రఫేల్ ఫైటర్ జెట్లు భారత దేశానికి వచ్చే మార్గంలో గాల్లోనే ఇందనం నింపుకుంటున్న ఫోటోలు మనం చూడవచ్చు.
Indian Air Force appreciates the support provided by French Air Force for our Rafale journey back home. @Armee_de_lair @Indian_Embassy @Dassault_OnAir #Rafale#IndianAirForce pic.twitter.com/7Ec8oqOJmr
చివరగా, బ్రెజిల్ దేశానికి చెందిన F-5 ఫైటర్ జెట్ గాల్లో ఇంధనం నింపుతున్న వీడియోని చూపిస్తూ భారత ప్రభుత్వం కొనుగోలు చేసిన రఫేల్ విమానాలకి సంబంధించిన వీడియో అని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఈస్ట్ లడఖ్ శ్యోక్ నది పై నిర్మించిన వంతెనని గల్వాన్ నది పై 600 మీటర్ల పొడువైన వంతెన నిర్మించినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 21, 2021
బోర్డర్ రోడ్స్ ఆర్గనైజేషన్ (BRO) భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ఆదేశాల మేరకు గల్వాన్ నదిపై  600 మీటర్ల వంతెన నిర్మించింది, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. గత సంవత్సరం చైనా ఆర్మీ తో ఘర్షణ జరిగిన గల్వాన్ వ్యాలీలో భారత సైనికుల రక్షణ కోసం ఈ వంతెన నిర్మించినట్టు పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గల్వాన్ నది పై బోర్డర్ రోడ్స్ ఆర్గనైజేషన్ నిర్మించిన 600 మీటర్ల పోడువైన వంతెన యొక్క ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది ఈస్ట్ లడక్ లోని శ్యోక్ నది పై నిర్మించిన కల్నల్ చెవాంగ్ రిచేన్ సేతు వంతెన, గల్వాన్ నది పై నిర్మించిన వంతెన కాదు. దర్బుక్,  దౌలత్ ప్రదేశాలని కలుపుతూ నిర్మించిన 255 కిలోమీటర్ల రహదారి పై 430 మీటర్ల పొడువైన ఈ చెవాంగ్ రిచేన్ సేతు వంతెనని నిర్మించారు. గల్వాన్ నది పై బోర్డర్ రోడ్స్ ఆర్గనైజేషన్ నిర్మించిన వంతెన 60 మీటర్ల పోడువు కలిగి ఉంటుంది, పోస్టులో చెబుతున్నట్టు 600 మీటర్ల పొడువు ఉండదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని ‘Swarajya’ న్యూస్ వెబ్సైటు 06 జూలై 2020 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ లో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది ఈస్ట్ లడక్ లోని శ్యోక్ నది పై నిర్మించిన కల్నల్ చెవాంగ్ రిచేన్ సేతు వంతెన అని ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. భారత దేశపు అత్యంత ఎత్తైన శాశ్వత వంతెన అయిన ఈ చెవాంగ్ రిచేన్ బ్రిడ్జి ని 2019లో ప్రారంభించారు.  ఈ వంతెనకు సంబంధించిన వివరాలని తెలుపుతూ ‘The Times of India’ న్యూస్ వెబ్సైటు ఒక ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది.
దర్బుక్ మరియు దౌలత్ ప్రదేశాలని కలుపుతూ నిర్మించిన 255 కిలోమీటర్ల రహదారి పై 430 మీటర్ల పొడువైన ఈ కల్నల్ చెవాంగ్ రిచేన్ సేతు వంతెనని నిర్మించారు. కల్నల్ చెవాంగ్ రిచేన్ సేతు వంతెన గురించి రిపోర్ట్ చేస్తూ పలు న్యూస్ సంస్థలు పబ్లిష్ చేసిన వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. పోస్టులో కనిపిస్తున్న అదే వంతెన దృశ్యాన్ని ఈ వీడియోలలో చూడవచ్చు. చెవాంగ్ రిచేన్ సేతు బ్రిడ్జి గల్వాన్ వ్యాలికి 30 కిలోమీటర్ల దూరంలో ఉంది.
2020లో `చైనా ఆర్మీ తో ఘర్షణకు మూలకారణమైన గల్వాన్ వ్యాలి బ్రిడ్జి ని బోర్డర్ రోడ్స్ ఆర్గనైజేషన్ (BRO) జూన్ 2020 లో పూర్తి చేసింది. చైనా ‘లైన్ ఆఫ్ అక్చ్యువల్ కంట్రోల్’ సమీపంలో గల్వాన్ నది పై నిర్మించిన ఈ వంతెన 60 మీటర్ల పొడువు కలిగి ఉంటుంది. పోస్టులో చెబుతున్నట్టుగా 600 మీటర్ల పొడువు ఉండదు. గాల్వాన్ నది పై భారత్ నిర్మించిన ఈ వంతెన యొక్క సాటిలైట్ దృశ్యాలని షేర్ చేస్తూ పలు న్యూస్ సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసాయి. ఆ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది  శ్యాక్ నది పై నిర్మించిన కల్నల్ చెవాంగ్ రిచేన్ సేతు వంతెన అని, గల్వాన్ నది పై కట్టిన వంతెన కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ఈస్ట్ లడఖ్ లోని శ్యోక్ నది పై నిర్మించిన కల్నల్ చెవాంగ్ రిచేన్ సేతు వంతెనని గాల్వాన్ నది పై బోర్డర్ రోడ్స్ ఆర్గనైజేషన్ నిర్మించిన 600 మీటర్ల పొడువైన వంతెనగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
బృందావనం ఆశ్రమంలోని సాధువు పై దాడి చేసింది ముస్లింలు లేదా బంగ్లాదేశీయులు కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 12, 2020
‘బృందావనం లోని ప్రముఖ ఇమెళితల్ దేవాలయంలో వృద్ద వైష్ణవ పూజారి శ్రీ తమల్ కృష్ణ దాస్ మీద బంగ్లాదేశ్ నుంచి అక్రమంగా వచ్చిన రోహింగ్యా శాంతికాముకుల దాడి’’ అని చెప్తూ సోషల్ మీడియా లో కొన్ని ఫోటోలతో కూడిన పోస్టుని షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
తమల్ కృష్ణ దాస్ అనే సాధువు మీద బృందావనం (యూపీ) లో బంగ్లాదేశ్ నుంచి అక్రమంగా వచ్చిన రోహింగ్యా ముస్లింలు దాడి చేసారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): తమల్ కృష్ణ దాస్ (ఇమ్లితాలాలోని ఒక మఠం మాజీ అధ్యక్షుడు) మీద దాడి జరిగిందనే విషయం నిజమే, కానీ దాడి చేసిన వారు ముస్లింలు లేదా బంగ్లాదేశీయులు కాదు. నిందితులు బీ.పీ.సాధు (మఠం ప్రస్తుత అధ్యక్షుడు) యొక్క అనుచరులు. కావున, పోస్టు లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టు లో చెప్పిన విషయం గురించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతికినప్పుడు, ఆ సంఘటనకు సంబంధించి ‘మధుర పోలీసులు’ అంతకుముందే తమ అధికారిక ట్విట్టర్ ఖాతా ద్వారా వివరణ ఇచ్చినట్లు తెలిసింది. ఒక ట్వీట్‌కు సమాధానంగా పెట్టిన వీడియో లో పోలీసు అధికారి మాట్లాడుతూ, అది అంతర్గత వైరం వల్ల జరిగిన ఘటన అని పేర్కొన్నారు. ఇమ్లితాలాలోని ఒక మఠం ప్రస్తుత అధ్యక్షుడు అయిన బీ.పీ.సాధు యొక్క అనుచరులు తమల్ కృష్ణ దాస్ (మఠం మాజీ అధ్యక్షుడు) పై దాడి చేసారని తెలిపాడు. ప్రధాన నిందితుడు సచిదానంద్ ను అరెస్ట్ చేసారని, ఇతర నిందితులు (గోవింద్, జగన్నాథ్ మరియు సెక్యూరిటీ గార్డ్- గోవింద్ సింగ్) పరారీలో ఉన్నరని వీడియో ద్వారా తెలుస్తుంది.
थाना वृन्दावन क्षेत्र इमलीतला स्थित गौड़ीय मठ के साधुओँ में आपस में हुयी मारपीट करने वाले मुख्य अभियुक्त की गिरफ्तारी व पुलिस द्वारा की जा रही कार्यवाही के सम्बन्ध में क्षेत्राधिकारी सदर द्वारा दी गयी बाइट। pic.twitter.com/w0eJaqZgvM
నిందితులు బంగ్లాదేశీయులు అనే తప్పుడు ఆరోపణతో ఫోటోలు వైరల్ అవ్వడంతో, మధుర పోలీసులు ఆ పోస్ట్‌లో చేసిన ఆరోపణను ఖండిస్తూ ట్వీట్ చేశారు. అంతేకాదు, పుస్తకాలతో ఉన్న ఒక గదిని తెరవడంపై గొడవ జరిగిందని పోలీసులు ఆ ట్వీట్ లో స్పష్టం చేశారు.
कृपया बिना सत्यता की जाँच किये बगैर अफवाह न फैलाये । https://t.co/Ish1Z8E2Xi pic.twitter.com/qrW7wrBPQ9
చివరగా, బృందావనం ఆశ్రమంలోని సాధువు పై దాడి చేసింది ముస్లింలు లేదా బంగ్లాదేశీయులు కాదు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
విజయ్ మాల్యాకు అప్పు అందించడంలో మన్మోహన్ సింగ్, చిదంబరంల ప్రత్యక్ష పాత్ర ఉందని బ్రిటన్ కోర్టు వ్యాఖ్యలు చేయలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 23, 2023
బ్యాంకులపై ఒత్తిడి తెచ్చి నిబంధనలకు విరుద్ధంగా విజయ్ మాల్యాకి అప్పు ఇప్పించినందుకు మాజీ ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్‌ని, మాజీ ఆర్ధిక మంత్రి చిదంబరంని లండన్ కోర్టు తప్పు పట్టిందంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతోంది. కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వంలో ఎలాంటి షరతులు లేకుండా కార్పొరేట్లకు అడ్డగోలుగా రుణాలు ఇచ్చారంటూ ఈ పోస్టుని షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: విజయ్ మాల్యాకు బ్యాంకుల నుండి అప్పు ఇప్పించడంలో మన్మోహన్ సింగ్, చిదంబరంల ప్రత్యక్ష పాత్ర ఉందని బ్రిటన్ కోర్టు వ్యాఖ్యలు చేసింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): భారత బ్యాంకుల నుండి వేల కోట్లు అప్పుగా తీసుకొని పరారైన విజయ్ మాల్యాను భారత్‌కు అప్పగించేందుకు ఆమోదం తెలుపుతూ వెస్ట్ మిన్‌స్టర్ కోర్టు న్యాయమూర్తి ఎమ్మా అర్బుత్నాట్ 10 డిసెంబర్ 2018 నాడు తీర్పు ఇచ్చారు. అయితే, విజయ్ మాల్యాకు రుణాలు ఇచ్చే ప్రక్రియలో భారత బ్యాంకులు చేసిన నిర్లక్ష్యాన్ని బ్రిటన్ కోర్టు విమర్శించింది. బ్యాంకులు తమ స్వంత నియమాలకు కట్టుబడి ఉండకుండా, తక్కువ రేటింగ్ ఉన్నప్పటికీ, గ్యారెంటీలను నామమాత్రంగా పరిశీలించి విజయ్ మాల్యాకు అప్పు ఇచ్చారని న్యాయమూర్తి ఎమ్మా అర్బుత్నాట్ విమర్శించారు. విజయ్ మాల్యాకు అప్పు అందించడంలో మన్మోహన్ సింగ్, చిదంబరంల ప్రత్యక్ష పాత్ర ఉందని బ్రిటన్ కోర్టు ఎన్నడూ వ్యాఖ్యలు చేయలేదు. కావున పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నట్టు విజయ్ మాల్యాకు బ్యాంకుల నుండి అప్పు ఇప్పించడంలో మాజీ ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్, మాజీ ఆర్ధిక మంత్రి చిదంబరంల ప్రత్యక్ష పాత్ర ఉందని బ్రిటన్ కోర్టు వ్యాఖ్యానించిందా అని వెతికితే, బ్రిటన్ కోర్టు విజయ్ మాల్యా కేసుకి సంబంధించి అటువంటి వ్యాఖ్యలు చేసినట్టు ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదని తెలిసింది.
భారత బ్యాంకుల నుండి వేల కోట్లు అప్పుగా తీసుకొని పరారైన విజయ్ మాల్యాను భారత్‌కు అప్పగించేందుకు ఆమోదం తెలుపుతూ వెస్ట్ మిన్‌స్టర్ కోర్టు న్యాయమూర్తి ఎమ్మా అర్బుత్నాట్ 10 డిసెంబర్ 2018 నాడు తీర్పు ఇచ్చారు. అయితే, ఈ తీర్పులో విజయ్ మాల్యాకు రుణాలు ఇచ్చే ప్రక్రియలో భారత ప్రభుత్వ బ్యాంకులు చేసిన నిర్లక్ష్యాన్ని ఎమ్మా అర్బుత్నాట్ విమర్శించినట్టు తెలిసింది.
బ్యాంకులు తమ స్వంత నియమాలకు కట్టుబడి ఉండకుండా, తక్కువ రేటింగ్ ఉన్నప్పటికీ, గ్యారెంటీలను నామమాత్రంగా పరిశీలించి విజయ్ మాల్యాకు అప్పు ఇచ్చారని అర్బుత్నాట్ తన తీర్పులో విమర్శించారు. ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ పలు వార్తా సంస్థలు 2018 డిసెంబర్ నెలలో ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేశాయి. విజయ్ మాల్యాకు అప్పు అందించడంలో మన్మోహన్ సింగ్, చిదంబరంల ప్రత్యక్ష పాత్ర ఉందని బ్రిటన్ కోర్టు ఈ తీర్పులో ఎక్కడా వ్యాఖ్యానించలేదు.
విజయ్ మాల్యా అప్పగింత కేసుకి సంబంధించి బ్రిటన్ కోర్టు 2020 ఏప్రిల్ నెలలో వెలువరించిన  తీర్పులని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. రుణాల ఎగవేతకు విజయ్ మాల్యాకు సహాకారం అందించిన వారి జాబితాలో మన్మోహన్ సింగ్ లేదా చిదంబరంల పేర్లని బ్రిటన్ కోర్టు ప్రస్తావించలేదు. విజయ్ మాల్యాకు అప్పు అందించడంలో తమ పాత్ర ఉందని బీజేపీ నాయకులు చేసిన ఆరోపణలను మన్మోహన్ సింగ్ మరియు చిదంబరం గతంలో ఖండించారు.
చివరగా, విజయ్ మాల్యాకు అప్పు అందించడంలో మన్మోహన్ సింగ్, చిదంబరంల ప్రత్యక్ష పాత్ర ఉందని బ్రిటన్ కోర్టు వ్యాఖ్యలు చేయలేదు.

created: February 23, 2023


text:
బ్రిటన్ కొత్త ప్రధాని రిషి సునాక్ నరేంద్ర మోదీని కోహినూరు వజ్రంతో పోలుస్తూ ప్రశంసించలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 31, 2022
“కోహినూరు వజ్రాన్ని భారత్‌కు తిరిగి ఇప్పించగలరా?”, అని ఒక భారతీయ విలేకరి ఇటీవల బ్రిటన్ కొత్త ప్రధాని రిషి సునాక్‌ను ప్రశ్నిస్తే, “కోహినూర్ వజ్రమైతే గత ఎనిమిదేళ్ళుగా ఢిల్లీలోనే ఉంది. 7, లోకకళ్యాణ మార్గ్‌లో. మీకు కనబడనేలేదా?“, అని రిషి సునాక్ సమాధానమిచ్చారంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్టు బాగా షేర్ అవుతోంది. 7, లోకకళ్యాణ మార్గ్ అనేది భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ నివసించే గృహం అడ్రస్. రిషి సునాక్ భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీని కోహినూరు వజ్రంతో పోల్చినట్టు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బ్రిటన్ కొత్త ప్రధాని రిషి సునాక్ భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీని కోహినూరు వజ్రంతో పోలుస్తూ ప్రశంసించారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): రిషి సునాక్ కోహినూరు వజ్రాన్ని భారత్‌కు తిరిగి పంపించే విషయంపై ఇటీవల స్పంధించినట్టు గానీ, నరేంద్ర మోదీని కోహినూరు వజ్రంతో పోలుస్తూ ప్రశంసించినట్టు ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. రిషి సునాక్ బ్రిటన్ ప్రధాని పదవి చేపట్టిన తరువాత నరేంద్ర మోదీతో జరిపిన మొట్టమొదట ఫోన్ సంభాషణలో, వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కోవడంలో నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వాన్ని ప్రశంసించారని బ్రిటన్ ప్రధానమంత్రి కార్యాలయం ఒక ప్రకటనలో వెల్లడించింది. కానీ, రిషి సునాక్ నరేంద్ర మోదీని కోహినూరు వజ్రంతో పోలుస్తూ ప్రశంసించినట్టు ఏ ఒక్క వార్తా పత్రిక రిపోర్ట్ చేయలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించిన వివరాల కోసం ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, బ్రిటన్ నూతన ప్రధాని రిషి సునాక్, కోహినూరు వజ్రాన్ని భారత్‌కు తిరిగి పంపించే విషయంపై ఇటీవల స్పంధించినట్టు గానీ, నరేంద్ర మోదీని కోహినూరు వజ్రంతో పోలుస్తూ ప్రశంసించినట్టు గానీ  ఎటువంటి న్యూస్ రిపోర్ట్స్ దొరకలేదు. ఒకవేళ భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీని ఉద్దేశించి రిషి సునాక్ అటువంటి వ్యాఖ్యలు చేసివుంటే, ఆ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ పలు వార్తా సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసేవి.
బ్రిటన్ ప్రధానిగా ఇటీవల భాధ్యతలు చేపట్టిన రిషి సునాక్‌కు భారత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ 27 అక్టోబర్ 2022 నాడు ఫోన్ చేసి శుభాకాంక్షలు తెలిపారు. ఈ విషయాన్ని రిషి సునాక్ ట్విట్టర్ ద్వారా పంచుకుంటూ ప్రధాని నరేంద్ర మోదీకి ధన్యవాదాలు తెలిపారు. “యూకే మరియు భారత్ చాలా విషయాలను పంచుకుంటాయి. రానున్న రోజుల్లో భద్రత, రక్షణ మరియు ఆర్థిక భాగస్వామ్యాన్ని మరింతగా బలోపేతం చేసుకోవడం ద్వారా మన ఇరు గొప్ప ప్రజాస్వామ్యా దేశాలు ఏమి సాధించగలవో ఆసక్తిగా ఎదురుచూస్తున్నాను”, అని రిషి సునాక్ తన ట్వీట్లో తెలిపారు. నరేంద్ర మోదీని కోహినూరు వజ్రంతో పొలుస్తూ రిషి సునాక్ తన ట్విట్టర్ ఖాతాలో ఎటువంటి ట్వీట్ చేయలేదు.
Thank you Prime Minister @NarendraModi for your kind words as I get started in my new role.
The UK and India share so much. I'm excited about what our two great democracies can achieve as we deepen our security, defence and economic partnership in the months & years ahead. pic.twitter.com/Ly60ezbDPg
రిషి సునాక్ నరేంద్ర మోదీతో జరిపిన ఫోన్ సంబాషణకు సంబంధించి బ్రిటన్ ప్రధాన మంత్రి కార్యాలయం ఒక ప్రకటన విడుదల చేసింది. వాతావరణ మార్పులను ఎదుర్కోవడంలో నరేంద్ర మోదీ నాయకత్వాన్ని బ్రిటన్ ప్రధాని రిషి సునాక్ కొనియాడారని ఈ ప్రకటనలో తెలిపారు. కానీ, నరేంద్ర మోదీని రిషి సునాక్ కోహినూరు వజ్రంతో పోలుస్తూ ప్రశంసించినట్టు బ్రిటన్ ప్రధానమంత్రి కార్యాలయం ఈ ప్రకటనలో ఎక్కడా వెల్లడించలేదు.
ఇటీవల, ఎడిట్ చేసిన ‘Dainik Bhaskar’ గ్రాఫిక్ చిత్రాన్ని షేర్ చేస్తూ, బ్రిటన్ ప్రధాని రిషి సునాక్ మాజీ ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్‌ను ప్రశంసిస్తూ వ్యాఖ్యలు చేశారని సోషల్ మీడియాలో పోస్టులు పెడితే, ఫాక్ట్‌లీ ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది.
చివరగా, బ్రిటన్ కొత్త ప్రధాని రిషి సునాక్ నరేంద్ర మోదీని కోహినూరు వజ్రంతో పోలుస్తూ ప్రశంసించలేదు.

created: October 31, 2022


text:
‘బ్రిటిష్ ఎయిర్ వేస్' తమ సంస్థను  మూసివేస్తునట్టు ఎటువంటి ప్రకటన చేయలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 2, 2020
‘British Airways’ తమ విమానయాన సంస్థను మూసివేస్తునట్టు ప్రకటించింది, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఆ వీడియోలో వ్యాఖ్యాత ఉద్యోగుల తరుపున ‘Good Bye and Thank You’ అని చెప్తుండటం మనం గమనించవొచ్చు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
‘British Airways’ తమ విమానయాన సంస్థను మూసివేస్తునట్టు ప్రకటించింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఇటివల ‘British Airways’ తమ విమానయాన సంస్థలో పనిచేస్తున్న 350 మంది పైలట్లను తీసివేస్తునట్టు ప్రకటించింది. మొత్తం మీద ‘British Airways’ సంస్థ పన్నెండు వేల (12,000) ఉద్యోగాలు తొలగించే ఆస్కారం ఉందంటూ BBC తమ కథనంలో  చెప్పింది. అంతేగాని సంస్థను పూర్తిగా మూసివేస్తునట్టు ‘British Airways’ఎక్కడా ప్రకటించలేదు. కావున, పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కోసం ‘British Airways’  సంస్థ యొక్క అధికారిక సోషల్ మీడియా అకౌంట్స్ లో వెతకగా, పోస్టులో చెప్పిన వివరాలతో కూడిన ఎలాంటి వీడియో కూడా ‘British Airways’ సంస్థ పోస్ట్ చేయలేదని తెలిసింది. పోస్టులో చెప్పిన విషయానికి సంబంధించి ‘British Airways’ సంస్థ వెబ్సైటులో కూడా వెతకగా, అలాంటి ప్రకటన ఏది ఆ సంస్థ చెయ్యలేదు  అని తెలిసింది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన అదే వీడియో ‘13 June 2020’ నాడు ‘Unite the Union Yout’ అనే యూట్యూబ్ ఛానల్  ‘Thank You and Goodbye from the staff of British Airways’ అనే టైటిల్ తో  పోస్ట్ చేయడం జరిగింది. ఆ వీడియో కింద వివరణలో ‘British Airways’ సంస్థ ‘15 June 2020’ నుండి తమ సంస్థలో పనిచేస్తున్న ఉద్యోగులందరిని తీసేయడానికి ధరఖాస్తు  పంపించింది అంటూ రాసి ఉండటం చూడొచ్చు.  BBC వార్త సంస్థ  ‘13 June 2020’ నాడు ప్రచురించిన ఒక కథనంలో , ‘British Airways’ సంస్థలో పనిచేస్తున్న పన్నెండు వేల (12,000) ఉద్యోగులని ఆ సంస్థ తొలగించే ఆస్కారం ఉందంటూ రాసింది. ‘27 June 2020’ నాడు ‘The Sun’ అనే U.K కి సంబంధించిన పత్రిక రాసిన కథనంలో, ‘British Airways’ సంస్థ 350 మంది పైలట్లను తొలగించినట్టు, ఇంకో 300 మందికి సగం జీతం ఇస్తూ రిజర్వ్ లో ఉంచారని తెలిపింది. ‘British Airways’ తో పాటు దుబాయ్ కి చెందిన ‘Emirates’ మరియు జర్మనీకి చెందిన ‘Lufthansa’ విమానయాన సంస్థలు కూడా వారి ఉద్యోగులని తొలగించినట్టు తెలిపే ఆర్టికల్స్ మనం ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
‘British Airways’ సంస్థ ఇటివలే పోస్ట్ చేసిన ఓక వీడియోలో, కరోనా కారణంగా విధించిన లాక్ డౌన్ ముగియగానే తమ సంస్థ వినియోగదారుల ప్రయాణ సేవలకు సిద్దంగా ఉన్నట్టు ప్రకటించింది.
‘British Airways’ వెబ్సైటులో విమాన ప్రయాణాలకు సంబంధించిన బుకింగ్ స్లాట్స్ ఇంకా తెరుచుకొనే ఉన్నాయి. ఇటివలే ‘British Airways’ సంస్థ ఒకే వారంలో రెండు ‘Boeing 787-10’ విమానాల డెలివరీ కూడా తీసుకుంది. ఈ ఆధారాలతో  ‘British Airways’ సంస్థ తమ కార్యకలాపాలను మూసివేయడం లేదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, ‘British Airways’ విమానయాన సంస్థ ఎక్కడ కూడా తమ సంస్థను మూసివేస్తునట్టు ప్రకటించలేదు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
భారతీయ కార్మికులు ఉద్యమిస్తేనే బ్రిటిష్ వారు ఆదివారాన్ని సెలవు దినంగా ప్రకటించారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 13, 2023
ప్రపంచంలోని చాలా భాగాన్ని బ్రిటిష్ వారు పాలించడంతో ఆనాటి నుంచే ఆదివారాన్ని సెలవు దినంగా ప్రకటించారని, భారతీయ సంస్కృతిని దెబ్బతీయడానికే ఆదివారాన్ని సెలవు దినంగా చేశారని చెప్తూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. దీంట్లో ఎంత నిజముందో ఇప్పడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం పరిపాలనలోనే ఆదివారాన్ని సెలవు దినంగా ప్రకటించారు. భారతీయ సంస్కృతిని దెబ్బతీయడానికే ఆదివారాన్ని భారత్‌లో సెలవు దినంగా చేశారు.
ఫాక్ట్: ఆదివారం విశ్రాంత దినం అని బైబిల్లో చెప్పబడింది, రోమన్ చక్రవర్తి కాన్‌స్టాంటైన్ 321 లోనే దీని గురుంచి చట్టం చేశాడు.  బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం ఏర్పడక ముందు నుంచే వివిధ ప్రదేశాలలో ఆదివారాన్ని సెలవు దినంగా పాటించే వారు. ఇక భారత్‌లో ఆదివారాన్ని సెలవు దినంగా ప్రకటించడానికి భారతీయ సంఘ సంస్కర్తలు చేసిన కృషి కారణమని ఆధారాలు ఉన్నాయి. కావున పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ముందుగా ఆదివారం ఎప్పటి నుంచి సెలవు దినంగా ఉందనే విషయాన్ని వెతకగా, మొదటిసారి రోమన్ చక్రవర్తి కాన్‌స్టాంటైన్ 321వ సంవత్సరంలోనే ఆదివారాన్ని సెలవు దినంగా ప్రకటిస్తూ చట్టాన్ని చేశాడని Britannica వెబ్‌సైట్లో పేర్కొన్నారు.
అలాగే బ్రిటిష్ వారు పాటించే క్రైస్తవ మతంలో కూడా ఆదివారాన్ని విశ్రాంతి దినంగా చెప్పబడింది. దీన్ని బట్టి, ఆదివారాన్ని విశ్రాంతి దినంగా భావించడం అనేది బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం ఏర్పడక ముందునుంచే ఉందని , బ్రిటిష్ వాళ్ళు దీన్ని సొంతంగా  ప్రకటించడం వంటిది జరగలేదని చెప్పవచ్చు.
ఇక భారత దేశంలో బ్రిటిష్ పరిపాలన జరుగుతున్న సమయంలో బ్రిటిష్ ప్రభుత్వ అధికారులకు ఆదివారం సెలవు దినంగా ఉన్నప్పటికీ భారతీయ కార్మికులు మాత్రం వారంలో ఏడు రోజులూ పనిచేయవలసి వచ్చేది. అయితే 1891 లో సంఘ సంస్కర్త నారాయణ్ మేఘ జీ లోఖండే వంటి వారు చేసిన కృషి వల్ల కార్మికులకు ఆదివారాన్ని సెలవు దినంగా ప్రకటిస్తూ బ్రిటిష్ ప్రభుత్వం పరిశ్రమల చట్టం, 1891 ని తెచ్చింది.
మొత్తానికీ, ప్రపంచంలో వివిధ ప్రదేశాలలో ఆదివారాన్ని సెలవు దినంగా బ్రిటిష్ సామ్రాజ్యం ఏర్పడక ముందు నుంచే పాటించే వారని, భారత్‌లో ఆదివారాన్ని సెలవు దినంగా ప్రకటించడానికి భారతీయ సంఘ సంస్కర్తలు చేసిన కృషి కారణమని నిర్ధారించవచ్చు.


text:
వీడియోలోని ఆక్సిడెంట్ తాత్కాలిక డ్రైవర్ వల్ల జరగలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 21, 2019
ఆర్టీసీ కార్మికులు సమ్మెకు పిలుపునివ్వడంతో తెలంగాణ ప్రభుత్వం వారి స్థానంలో తాత్కాలిక డ్రైవర్లను నియమించింది. తాత్కాలిక డ్రైవర్ వల్ల RTC బస్సు అదుపు తప్పి రోడ్డు క్రిందకి వెళ్లిందంటు ఒక వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
తాత్కాలిక డ్రైవర్ వల్ల RTC బస్సు అదుపు తప్పి రోడ్డు క్రిందకి వెళ్లింది
ఫాక్ట్ (నిజం): ఆర్టీసీ కార్మికుల సమ్మె మొదలవ్వక ముందు జరిగిన ఘటనకి సంబంధించిన వీడియోని పెట్టి, తాత్కాలిక డ్రైవర్ వల్ల ఆక్సిడెంట్ జరిగినట్టు తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని కామెంట్స్ విభాగంలో, ఒక వ్యక్తి ఆ వీడియోలోని ఘటన నెల క్రితం మెదక్ జిల్లాలో జరిగిందని అందుకు సంబంధించిన న్యూస్ పేపర్ క్లిప్ ని పెట్టాడు. ఆ సమాచారంతో ‘ఈనాడు’ మెదక్ జిల్లా ఎడిషన్ వార్తల్లో వెతకగా, పోస్ట్ లోని వీడియోలో కనిపించే ఘటనకి సంబంధించిన ఫోటో సెప్టెంబర్ 20న మెదక్ జిల్లా కొల్చాపురం మండలం కిష్టాపూర్ లో జరిగిన ఆక్సిడెంట్ కి సంబంధించి ప్రచురితమైన కథనం లో లభించింది.
కొన్ని యూట్యూబ్ వార్తా ఛానెల్ల ద్వారా  కూడా ఆ ఘటన సెప్టెంబర్ 19న జరిగినట్లుగా  తెలుసుకోవచ్చు. ఆ న్యూస్ వీడియోలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఆర్టీసీ కార్మికులు సమ్మె మొదలు పెట్టింది అక్టోబర్ 4 అర్థరాత్రి నుంచి. అంటే, ఆర్టీసీ కార్మికులు సమ్మె మొదలు పెట్టకముందు ఈ ఆక్సిడెంట్ జరిగింది.
కావున, పోస్టులో పేర్కొన్నట్లువీడియోలోని ఆక్సిడెంట్ తాత్కాలిక డ్రైవర్ వల్ల జరగలేదు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: October 21, 2019


text:
‘9901099010’ కు మెసేజ్ చేయడం ద్వారా కేవలం కొన్ని మందుల ప్రామాణికత మాత్రమే తెలుస్తుంది; ఇది అన్నిటికి వర్తించదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 14, 2023
మనం వాడే మందులు అసలైనవో లేదా నకిలీవో తెలుసుకునే విధానం గురించి చెప్తూ ఒక పోస్టు సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. ప్యాకింగ్‌పైన ఉండే ప్రత్యేకమైన సంఖ్యను ‘9901099010’ నెంబర్‌కు మెసేజ్ చేసినట్లయితే మందు యొక్క బ్యాచ్ నెంబర్, ఫార్మా కంపెనీ తదితర వివరాలను రిప్లై ఇస్తారని, ఒకవేళ ఈ వివరాలు ప్యాకింగ్‌పైన ఉండే వివరాలు ఒకటే అయితే మందులు అసలైనవనీ, లేనిపక్షంలో మందులను నకిలీగా నిర్ధారించవచ్చని పేర్కొన్నారు. నకిలీ మందులు వస్తే అదే నెంబర్‌కి ఫిర్యాదు చేయవచ్చని కూడా పోస్టులో చెప్పబడింది. దీంట్లో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మందులు అసలైనవా లేదా నకిలీవా అని తెలుసుకునే విధానం.
ఫాక్ట్: పోస్టులో ఇచ్చిన నెంబర్ ‘PharmaSecure’ అనే ప్రైవేట్ కంపెనీకి చెందినది. ఈ కంపెనీ కొన్ని ఫార్మా కంపెనీలతో కలిసి పని చేస్తుంది. అందులో భాగంగా ఆయా కంపెనీల ఉత్పత్తులపైన ప్రత్యేకమైన కోడ్ లను ముద్రిస్తారు. ఈ కోడ్‌ని వినియోగదారులు ‘9901099010’ నెంబర్‌కి మెసేజ్ చేయడం ద్వారా మందులు ప్రామాణికతను తెలుసుకోవచ్చు. అయితే ఈ పద్దతి అన్నీ మందులకు పనిచేయదు, కేవలం ఈ కంపెనీతో పని చేసే కొన్ని ఫార్మా కంపెనీ ఉత్పత్తులను మాత్రమే ఈ పద్దతి ద్వారా పరీక్షించవచ్చు. అంతే కాదు, ఈ నంబర్ ద్వారా  ఫిర్యాదులు కూడా చేయలేము.  కావున పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ముందుగా ఈ విషయం గురించి ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, ఇదే విషయం గురించి మే 2014 లో Reuters ప్రచురించిన వార్తా కథనం లభించింది. ఈ కథనం ప్రకారం, నకిలీ మందులను గుర్తించడానికి ‘pharmaSecure’ అనే కంపెనీ కొన్ని మందుల తయారీ కంపెనీలతో ఒప్పందం చేసుకుంది. ఇందులో భాగంగా, మందుల ప్యాకింగ్‌పైన ఒక ప్రత్యేకమైన కోడ్‌ని ముద్రిస్తారు. ఈ కోడ్‌ని ‘9901099010’ నెంబర్‌కి మెసేజ్ చేస్తే ఆయా ట్యాబ్లెట్లు లేదా మందులు అసలైనవా లేదా నకిలీవా అని రిప్లై వస్తుంది.
దీని గురించి మరింత సమాచారాన్ని తెలుసుకోవడానికి ‘PharmaSecure’ కంపెనీని మేము ఈ- మెయిల్ ద్వారా సంప్రదించాము. వారు మేము అడిగిన వివిధ ప్రశ్నలకు సమాధానమిస్తూ, పోస్టులో పేర్కొన్న నెంబర్ ‘9901099010’ తమ కంపెనీకి చెందినదేనని నిర్ధారించారు. అయితే తాము ఒప్పందం చేసుకున్న ఫార్మా కంపెనీల ఉత్పత్తుల పైన ఉండే ప్రత్యేకమైన కోడ్‌ను ఈ నెంబర్‌కు మెసేజ్ చేసినప్పుడు మాత్రమే అది అసలైనదా లేక నకిలీదా అనేది రిప్లై వస్తుంది అని, ఇతర కంపెనీల మందులను ఈ పద్ధతి పని చేయదని వారు స్పష్టం చేశారు. ఉదాహరణకు, కింద కనిపించే విధంగా ప్యాకింగ్ పైన ముద్రించి ఉన్నప్పుడు మాత్రమే ఈ పద్దతి ద్వారా మందులు ప్రామాణికతను తెలుస్తుంది.
ఇక తమది ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ కాదని, నకిలీ మందులపై వచ్చే ఫిర్యాదులని పరిష్కరించడం తమ పని కాదని, కేవలం తమ క్లయింట్లకు సంబంధిత సమాచారం అందించడం వరకే తమ బాధ్యతని  చెప్పారు.
అయితే, టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా కథనం ప్రకారం, మందుల ప్రామాణికతను తెలుసుకునేందుకు భారత ప్రభుత్వం త్వరలో ఒక సేవను అందుబాటులోకి తేనుంది. ఇందులో భాగంగా, అత్యధికంగా అమ్ముడయ్యే 300 మందుల ప్యాకింగ్ పైన ‘QR code’ ని ముద్రించాలని ఆయా మందుల తయారీ కంపెనీలను ప్రభుత్వం కోరింది. దీనికి సంబంధించిన వెబ్‌సైట్‌ను ఇప్పటికే పరీక్షిస్తున్నారు.
చివరిగా, నకిలీ మందులను కనిపెట్టేందుకు పోస్టులో ఇచ్చిన నెంబర్ ‘9901099010’ అన్ని మందులకు పనిచేయదు.

created: February 14, 2023


text:
దుబ్బాక ఉప ఎన్నికకు సంబంధించి C-Voter సంస్థ ఎటువంటి సర్వే నిర్వహించలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 2, 2020
దుబ్బాకలో జరగోబోయే ఉపఎన్నికకు సంబంధించి C-Voter సంస్థ ఒక ప్రీ పోల్ సర్వే నిర్వహించిందని చెప్తూ ఈ సర్వే సంబంధించిన వివరాలు షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: దుబ్బాక ఉప ఎన్నికలకు సంబంధించి C-Voter సంస్థ నిర్వహించిన ప్రీ పోల్ సర్వే వివరాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): FACTLY  C-Voter సంస్థని మెయిల్ ద్వారా సంప్రదించినప్పుడు దుబ్బాక ఉప ఎన్నికలకు సంబంధించి C-Voter సంస్థ ఎటువంటి సర్వే నిర్వహించలేదని, తమ సంస్థ దుబ్బాకలో సర్వే నిర్వహించిందని వస్తున్న వార్తల్లో వాస్తవం లేదని, ఇది ఒక ఫేక్ న్యూస్ అని వారు స్పష్టం చేసారు. పైగా ఈ సంస్థ వెబ్సైటు లో గాని, అధికారిక సోషల్ మీడియా సైట్స్ లో గాని దుబ్బాక ఉప ఎన్నిక సర్వేకు సంబంధించి ఎటువంటి సమాచారం లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ విషయానికి సంబంధించి సమాచారం కొరకు C-Voter సంస్థ యొక్క అధికారిక వెబ్సైటు లో వెతకగా దుబ్బాకలో ఈ సంస్థ సర్వే నిర్వహించినట్టు ఎటువంటి సమాచారం లేదు. ఈ సంస్థ తమ సోషల్ మీడియా అకౌంట్స్ లో కూడా దుబ్బాక సర్వేకి సంబంధించి ఎటువంటి సమాచారం షేర్ చేయలేదు.
FACTLY C-Voter సంస్థని మెయిల్ ద్వారా సంప్రదించగా, దుబ్బాక ఉప ఎన్నికలకు సంబంధించి C-Voter సంస్థ ఎటువంటి సర్వే నిర్వహించలేదని, తమ సంస్థ దుబ్బాకలో సర్వే నిర్వహించిందని వస్తున్న వార్తల్లో వాస్తవం లేదని, ఇది ఒక ఫేక్ న్యూస్ అని వారు స్పష్టం చేసారు. దీన్నిబట్టి పోస్టులో చెప్తున్నట్టు దుబ్బాకలో జరగబోయే ఉప ఎన్నికలకు సంబంధించి C-Voter సంస్థ ఎటువంటి సర్వే నిర్వహించలేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
చివరగా, దుబ్బాకలో జరగబోయే ఉప ఎన్నికలకు సంబంధించి C-Voter సంస్థ ఎటువంటి సర్వే నిర్వహించలేదు.

created: November 2, 2020


text:
హుజూర్ నగర్ ఉప ఎన్నిక పై ‘C- Voter’ వారు ఎటువంటి సర్వే ఫలితాలను వెల్లడించలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 11, 2019
అక్టోబర్ 21 న హుజూర్ నగర్ లో జరిగే ఉప ఎన్నికలో టీఆర్ఎస్ పార్టీకి 80 శాతం ఓటర్లు మద్దత్తు తెలుపుతున్నట్టు ‘C Voter’ సర్వేలో తేలిందని ఒక పోస్ట్ ని ఫేస్బుక్ లో కొందరు షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
హుజూర్ నగర్ ఉప ఎన్నిక సందర్భంగా ఓటర్ల స్పందన తెలిపిన ‘C Voter’ సర్వే.
ఫాక్ట్ (నిజం): హుజూర్ నగర్ ఉప ఎన్నిక పై తాము ఎటువంటి సర్వే ఫలితాలను వెలువడించలేదని ‘C Voter’ సంస్థ వారు FACTLY కి తెలిపారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని సర్వే ఫలితాల కొరకు గూగుల్ లో ‘huzurnagar by-poll c voter survey’ అని వెతకగా, సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో ఎటువంటి సమాచారం దొరకదు. ఒకవేల వారు అలాంటి సర్వే ఏమైనా నిర్వహిస్తే వార్తాసంస్థలు ఆ సర్వే ఫలితాలను ప్రచురించేవి. కావున, పోస్ట్ లోని సర్వే పై వివరణ కొరకు ‘C Voter’ సంస్థ వారికి FACTLY ఫోన్ చేసి మాట్లాడగా, హుజూర్ నగర్ ఉప ఎన్నిక పై తాము ఎటువంటి సర్వే ఫలితాలను వెలువడించలేదని వారు తెలిపారు.
చివరగా, హుజూర్ నగర్ ఉప ఎన్నిక పై ‘C Voter’ వారు ఎటువంటి సర్వే ఫలితాలను వెలువడించలేదు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: October 11, 2019


text:
కోవిడ్-19 వాక్సినేషన్ అభిప్రాయ సేకరణ పేరుతో 912250041117 నంబరు నుంచి వస్తున్న కాల్స్ మోసపురితవైనవి - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 20, 2021
కోవిడ్-19 వాక్సినేషన్ అభిప్రాయ సేకరణ (ఫీడ్‌బాక్) పేరుతో ప్రజల మొబైల్ ఫోన్లు హ్యాక్ చేస్తున్నారని సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతుంది. ‘ఇపుడే కొంత మందికి 912250041117 నుండి ఫోన్ కాల్ వచ్చింది, మీరు టీకాలు వేయించుకున్నట్లయితే 1 నొక్కమని కోరాడు. అతను 1 నొక్కాడు. వెంటనే ఆ సంఖ్య ఎర్రగా మారింది మరియు అతని ఫోన్ హ్యాక్ చేయబడింది’, అంటూ ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. అంతేకాదు, ఈ విధానం ద్వారా బ్యాంక్ అకౌంట్లో ఉన్న డబ్బుని కూడా గల్లంతు చేస్తున్నారని పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కోవిడ్-19 వాక్సినేషన్ ఫీడ్‌బాక్ పేరుతో 912250041117 నుండి వస్తున్న ఫోన్ కాల్స్ ప్రజల ఫోన్లని హ్యాక్ చేస్తున్నాయి.
ఫాక్ట్ (నిజం): కోవిడ్-19 వాక్సినేషన్ అభిప్రాయ సేకరణ పేరుతో 912250041117 నంబరు నుంచి వస్తున్న కాల్స్ మోసపురితవైనవని PIB ట్వీట్ ద్వారా స్పష్టం చేసింది. కాని, ఈ ఫోన్ కాల్స్ ద్వార ఫోన్లని హ్యాక్ లేదా బ్యాంకు అకౌంట్లోని డబ్బులు గల్లంతు చేస్తున్నారని PIB లేదా మరే ఒక న్యూస్ సంస్థ ఎక్కడ రిపోర్ట్ చేయలేదు. భారత ప్రభుత్వం కోవిడ్-19 వాక్సినేషన్ ఫీడ్‌బాక్ కోసం ఉపయోగిస్తున్న నంబరు ‘1921’ అని PIB తెలిపింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ మెసేజ్ వివరాల కోసం వెతికితే, ఈ మెసేజ్ కనీసం 2021 ఏప్రిల్ నెల నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్నట్టు తెలిసింది. ఇదే మెసెజ్‌ను షేర్ చేస్తూ సోషల్ మీడియాలో పెట్టిన పాత పోస్టులని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
అయితే, సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న ఈ మెసెజ్‌పై స్పష్టతనిస్తూ PIB ఫాక్ట్-చెక్ 22 మే 2021 నాడు ట్వీట్ పెట్టింది. కోవిడ్-19 వాక్సినేషన్ ఫీడ్‌బాక్ పేరుతో 912250041117 నంబరు నుంచి వచ్చే కాల్స్ మోసపురితవని PIB ట్వీట్ ద్వారా స్పష్టం చేసింది. కాని, ఈ ఫోన్ కాల్స్ ద్వారా ఫోన్లని హ్యాక్ లేదా బ్యాంకు అకౌంట్లోని డబ్బులు గల్లంతు చేస్తున్నారని PIB లేదా మరే ఒక న్యూస్ సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదు. అంతేకాదు, భారత ప్రభుత్వం కోవిడ్-19 వాక్సినేషన్ ఫీడ్‌బాక్ కోసం ఉపయోగిస్తున్న నంబరు ‘1921’ అని PIB తెలిపింది. భారత ప్రభుత్వం, ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు ఐటి మంత్రుత్వ శాఖ (MEITY) రూపొందించిన రాపిడ్ అస్సేస్మేంట్ సిస్టం (RAS) ప్లాట్ఫారం ద్వారా వాక్సినేషన్ ఫీడ్‌బాక్ తీసుకొబోతున్నట్టు PIB 22 జనవరి 2021 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసింది.
Scam Alert
People are receiving #COVID19Vaccine feedback calls from "912250041117". A WhatsApp forward says answering the call can hack phone#PIBFactCheck
▶This is a #Fraud call
▶"1921" is number used by Govt. of India for #COVID19Vaccine feedback
🔗https://t.co/fpjhTtTpIx pic.twitter.com/f67YhXqlXV
PIB ఈ ఫ్రాడ్ ఫోన్ కాల్ పై ఇచ్చిన స్పష్టతను రిపోర్ట్ చేస్తూ పలు న్యూస్ సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసాయి. ఆ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న మెసెజ్‌పై హైదరాబాద్ సైబర్ క్రైమ్ ACP కేవిఎం ప్రసాద్ మీడియాతో మాట్లాడుతూ, “మేము ఈ నంబరు (912250041117)ని చెక్ చేసి చూస్తే, ఈ ఫోన్ నంబరు ప్రస్తుతం ఉనికిలో లేదని తెలిసింది. కాబట్టి, ఈ మెసేజ్ గురించి భయపడాల్సిన అవసరం లేదు. ఇప్పటివరకు ఆ నంబర్ నుండి ఏ వ్యక్తికి కాల్ రాలేదు”, అని తెలిపారు. ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ ‘Telangana Today’ న్యూస్ సంస్థ 26 ఏప్రిల్ 2021 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది.
చివరగా, కోవిడ్-19 వాక్సినేషన్ అభిప్రాయ సేకరణ పేరుతో 912250041117 నంబరు నుంచి వచ్చే కాల్స్ మోసపురితవైనవి.

created: October 20, 2021


text:
క్యాన్సర్ విటమిన్ లోపం వల్ల వచ్చే వ్యాధి కాదు; క్యాన్సర్‌కు ప్రత్యామ్నాయ చికిత్సగా ఉపయోగించే Laetrile కెమికల్ కాంపౌండుని బి-17 విటమిన్ అంటారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 31, 2022
క్యాన్సర్ వ్యాధి కాదు కేవలం, బి-17 విటమిన్ లోపమని తెలుపుతూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది.  కేంబ్రిడ్జి విశ్వవిద్యాలయం ప్రొఫెస్సర్ నందితా డిసౌజా తన రీసర్చులో క్యాన్సర్ అనే పదం ఒక పెద్ద అబద్ధమని, ఇది కేవలం డాక్టర్లు తమ వ్యాపారం కోసం సృష్టించిన వ్యాధి అని కనుగొన్నట్టు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు.  ‘World Without Cancer’ అనే పుస్తకంలో కూడా క్యాన్సర్ బి-17 విటమిన్ లోపం వల్ల వచ్చే వ్యాధి అని పేర్కొన్నట్టు పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. బి-17 విటమిన్ పెంపొందించే నేరేడు కాయలు, క్రాన్బెరి/ఆపిల్ సీడ్స్, ఎండు ద్రాక్ష, బాదాం పప్పు మొదలగు పదార్ధాలని తినడం వల్ల క్యాన్సర్ వ్యాధి తగ్గిపోతుందని పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. Dr. హారొల్ద్ W.మన్నెర్ తన ‘డెత్ అఫ్ క్యాన్సర్’ పుస్తకంలో క్యాన్సర్ వ్యాధిని ఈ చికిత్సతో 90 శాతం వరకు నయం చేసారని వివరించారు. అంతేకాదు, క్యాన్సర్ రావడానికి కొన్ని ముఖ్య కారణాలని ఈ పోస్టులో తెలిపారు. వంట సామాగ్రిని, వాష్ బేసిన్ అలాగే, టాయిలెట్స్ శుభ్రపరచడానికి ఉపయోగించే రసాయనాలని పీల్చడం ద్వార క్యాన్సర్ సోకుతుందని ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: క్యాన్సర్ ఒక వ్యాధి కాదు కేవలం, బి 17 విటమిన్ లోపం వలన కలిగే వ్యాధి.
ఫాక్ట్ (నిజం): శరీరంలో కణాలు నియంత్రణ లేకుండా పెరుగుతూ ఇతర అవయవాలకు వ్యాపించే వ్యాధులను క్యాన్సర్‌గా పరిగణిస్తారు. క్యాన్సర్ విటమిన్ లోపం వలన వచ్చే వ్యాధి కాదు. క్యాన్సర్‌కు ప్రత్యామ్నాయ చికిత్సగా ఉపయోగించే Laetrile లేదా Amygdalin కెమికల్ కాంపౌండుని బి-17 విటమిన్ అని పిలుస్తారు. ఇది సహజ విటమిన్ రకాలలో ఒకటి కాదు. సైనైడ్ విడుదల చేసే ఈ Laetrile కెమికల్ కాంపౌండుని అధిక శాతంలో తీసుకోవడం వలన క్యాన్సర్ తగ్గకపోవడమే కాకుండా శరీరం విషపురితమై రోగి చనిపోయే అవకాశాలున్నాయని శాస్త్రవేత్తలు నిర్ధారించారు. క్యాన్సర్ వ్యాధి విటమిన్ లోపం వలన కలుగుతుందని ICR రిటైర్డ్ ప్రొఫెస్సర్ నందితా డిసౌజా ఎప్పుడూ, ఎక్కడా  ప్రకటించలేదు. నందితా డిసౌజా, క్యాన్సర్ వ్యాధిని స్పష్టంగా గుర్తించగలిగే ఇమేజ్ ఫంక్షనింగ్ అలాగే, ఇండోకావిటరి MRI టెక్నాలజీలపై రీసెర్చ్ వర్క్ చేసినట్టు తెలిసింది. నందితా డిసౌజా తన ప్రొఫెషనల్ కెరియర్‌లో కేంబ్రిడ్జ్ విశ్వవిద్యాలయంలో ఎప్పుడూ పనిచేయలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో తెలిపిన ప్రొఫెసర్ నందితా డిసౌజాకు సంబంధించిన వివరాల కోసం గుగూల్‌లో వెతికితే, నందితా డిసౌజా ‘ది ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ క్యాన్సర్ రీసెర్చ్’ (ICR) మరియు ‘ది రాయల్ మార్స్‌డెన్’ సంస్థలలో లీడ్ అకాడమిక్ రేడియోలాజిస్టుగా పనిచేసి 2020లో రిటైర్ అయినట్టు తెలిసింది. నందితా డిసౌజా, ‘ది ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ క్యాన్సర్ రీసెర్చ్’లో క్యాన్సర్ రీసెర్చ్ యూకే ఇమేజింగ్ సెంటర్‌కు కో-డైరెక్టర్‌గా పనిచేసినట్టు తెలిసింది. నందితా డిసౌజా తన ప్రొఫెషనల్ కెరియర్‌లో కేంబ్రిడ్జి విశ్వవిద్యాలయంలో ప్రొఫెసర్ గా ఎప్పుడూ పనిచేయలేదు.
నందితా డిసౌజా ట్రాన్స్‌లెషనల్ ఇమేజింగ్ అనే సబ్జెక్టులో ప్రొఫెసర్‌గా  పనిచేసినట్టు ‘ది రాయల్ మార్స్‌డెన్’ తమ వెబ్సైటులో తెలిసింది. మనుషల వ్యాధులను త్వరగా నిర్ధారించే మాగ్నెటిక్ రెసొనెన్స్ ఇమేజింగ్ (MRI), PET, అల్ట్రా స్కానింగ్ మొదలగు టెస్టులకు సంబంధించిన విషయాలని ఈ ట్రాన్స్‌లెషనల్ ఇమేజింగ్ సుబ్జేక్టులో తెలుపుతారు. నందితా డిసౌజా, క్యాన్సర్ వ్యాధి నిర్ధారణ కోసం చేసే ఇమేజ్ టెస్టింగులలో ఒకటైన MRI స్కానింగ్ అలాగే, రోబోటిక్ పరికరాలని ఉపయోగించి బయోప్సీ టెస్టుల విధానాలకు సంబంధించి రీసెర్చ్ వర్క్ చేసినట్టు తెలిసింది. క్యాన్సర్ వ్యాధి కేవలం బి-17 అనే విటమిన్ లోపం వలన కలుగుతుందని నందితా డిసౌజా ప్రకటించినట్టు ఇంటర్నెట్లో ఎటువంటి న్యూస్ రిపోర్ట్స్ దొరకలేదు.
శరీరంలో కణాలు నియంత్రణ లేకుండా పెరుగుతూ ఇతర అవయవాలకు వ్యాపించే వ్యాధులను క్యాన్సర్‌గా పరిగణిస్తారు. శరీరంలోని సహజ కణాలు ట్యూమర్ కణాలుగా మారే విధానాన్ని క్యాన్సర్ అంటారు. ఇది శరీరంలోని ఏదైనా భాగాన్ని ప్రభావితం చేసే వ్యాధుల యొక్క పెద్ద కుటుంబం. అధికంగా పొగతాగడం, అధిక బాడీ మాస్ ఇండెక్స్ కలిగి ఉండటం, అల్ట్రావైయోలెంట్ మరియు ఐయోనైజింగ్ రేడియేషన్లకు ఎక్స్‌పోస్ అవ్వడం, అనారోగ్యమైన ఆహార అలవాట్లు, శారీరక శ్రమ లేకపోవడం అలాగే, కొన్ని వైరస్, బాక్టీరియా ఇన్ఫెక్షన్ల ప్రభావం వలన క్యాన్సర్ భారిన పడే అవకాశాలున్నాయని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ తమ వెబ్సైటులో తెలిపింది.
క్యాన్సర్‌ని త్వరగా నిర్ధారించి (డయోగ్నైస్) సరైన చికిత్స పొందడం ద్వారా వ్యాధి తక్కువ అయ్యే అవకాశాలు అధికంగా ఉంటాయని WHO తమ వెబ్సైటులో తెలిపింది. క్యాన్సర్ చికిత్సలో భాగంగా డాక్టర్లు సాధారణంగా రేడియోథెరపీ, కీమోథెరపీ లేదా శస్త్రచికిత్స చేస్తారని WHO స్పష్టం చేసింది.  క్యాన్సర్ విటమిన్ లోపం వలన కలిగే వ్యాధి అని, ఈ వ్యాధి Laetrile లేదా Amygdalin కెమికల్ కంపౌండుని పెంపొందించే  పదార్ధాలని తినడం వల్ల తగ్గిపోతుందని WHO ఎక్కడా పేర్కొనలేదు. క్యాన్సర్ నిర్ధారణ కోసం చేసే పరిక్షలకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఇకపోతే, పోస్టులో తెలుపుతున్న బి-17 విటమిన్, క్యాన్సర్‌కు ప్రత్యామ్నాయ చికిత్సగా ఉపయోగించే Laetrile లేదా Amygdalin కెమికల్ కాంపౌండుకి ప్రత్యామ్నాయ పేరని తెలిసింది. ఆప్రికాట్ కర్నేల్స్, రా నట్స్, లిమా బీన్స్ పదార్ధాలలో కలిగివుండే ఈ Laetrile కాంపౌండ్, శరీరంలో సైనైడ్‌ను విడుదల చేసి క్యాన్సర్ కణాలని చంపుతుందని WHO తెలిపింది. అయితే, ఈ Laetrile కాంపౌండ్ విడుదల చేసే సైనైడ్, ట్యుమర్ కణాలనే కాకుండా సహజ కణాలని కూడా చంపివేసే అవకాశాలున్నట్టు శాస్త్రవేత్తలు నిర్ధారించారు. ఈ చికిత్స పద్ధతి ద్వారా క్యాన్సర్ పూర్తిగా తగ్గుతుందని చెప్పడానికి ఎటువంటి ఖచ్చితమైన శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేవని పలు ఆరోగ్య సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి.
Laetrile కెమికల్ కంపౌండుకి ప్రత్యామ్నాయ పేరైన బి-17 విటమిన్‌ను ‘అమెరికన్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ న్యూట్రిషన్ విటమిన్స్’ లేదా మరే ఒక ఆరోగ్య సంస్థ సహజ విటమిన్ రకంగా గుర్తించలేదు. Laetrile సహజ విటమిన్ కాదని, సైనైడ్ విడుదల చేసే ఈ Laetrile కెమికల్ కాంపౌండుని అధిక శాతంలో తీసుకోవడం వలన క్యాన్సర్ తగ్గకపోవడమే కాకుండా శరీరం విషపురితమై రోగి చనిపోయే అవకాశాలున్నట్టు ఆస్ట్రేలియా క్యాన్సర్ కౌన్సిల్ సంస్థ తమ వెబ్సైటులో స్పష్టం చేసింది. Laetrile కాంపౌండు ప్రతిపాదన చేస్తూ పబ్లిష్ చేసిన ‘World Without Cancer’ పుస్తకంలోని సమాచారం ప్రజలని తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉందని ‘Snopes’ సంస్థ 2017లో ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా క్యాన్సర్ బి-17 విటమిన్ లోపం వల్ల వచ్చే వ్యాధి కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
వంట సామగ్రిలను, టాయిలెట్లు శుభ్రపరిచే రసాయన పరికరాల వలన క్యాన్సర్ బారిన పడే అవకాశాలున్నాయని పలు ఆరోగ్య వెబ్సైటులలో పేర్కొన్నారు. గృహావసర వస్తువులని శుభ్రపరచడానికి ఉపయోగించే బ్లీచింగ్ రసాయనాన్ని అమోనియా కలిగి ఉన్న పాత్రలను కడగడానికి ఉపయోగించినప్పుడు, ఊపిరితిత్తుల చికాకు కలిగించే విష వాయువుని విడుదల అవుతుందని, దీని వల్ల ఉపిరితిత్తుల క్యాన్సర్ బారిన పడి చనిపోయే అవకాశాలున్నట్టు పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి.
చివరగా, క్యాన్సర్ విటమిన్ లోపం వల్ల వచ్చే వ్యాధి కాదు; క్యాన్సర్‌కు ప్రత్యామ్నాయ చికిత్సగా ఉపయోగించే Laetrile లేదా Amygdalin కెమికల్ కాంపౌండుని బి-17 విటమిన్ అంటారు; ఇది సాధారణ విటమిన్ రకం కాదు.

created: January 31, 2022


text:
2021లో జరిగిన ఉత్తరప్రదేశ్ జిల్లా పరిషత్ ఎన్నికలలో బీజేపీ మద్దతు తెలిపిన అభ్యర్ధులు అన్నీ చోట్ల ఓడిపోలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 22, 2022
ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఇటీవల నిర్వహించిన స్థానిక జిల్లా పరిషత్ ఎన్నికలలో బీజేపీ 3050 సీట్లకు 3050 సీట్లు ఓడిపోయింది, అని తెలుపుతూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో ఇటీవల నిర్వహించిన స్థానిక జిల్లా పరిషత్ ఎన్నికలలో బీజేపీ 3050 సీట్లకు 3050 సీట్లు ఓడిపోయింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో స్థానిక జిల్లా పరిషత్ ఎన్నికలు, గ్రామ పంచాయితీ, గ్రామ ప్రధాన్ మరియు బ్లాక్ పంచాయితీ ఎన్నికలలతో పాటు 2021 ఏప్రిల్ నెలలో నిర్వహించారు. ఇవి ఈ మధ్య జరిగిన ఎన్నికలు కాదు. ఉత్తరప్రదేశ్ పంచాయతీ ఎన్నికలు రాజకీయ పార్టీల గుర్తుల ఆధారంగా నిర్వహించబడవు. 2021 మే నెలలో విడుదల చేసిన ఫలితాలలో స్వతంత్ర అభ్యర్ధులే అధిక జిల్లా పరిషత్ వార్డు స్థానాలు గెలుచుకున్నారని పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి. అయితే, బీజేపీ మద్దతు తెలిపిన అభ్యర్ధులు 3050 జిల్లా పరిషత్ సీట్లలో 918 గెలిచారని ఉత్తరప్రదేశ్ బీజేపీ నాయకులు అప్పుడు ప్రకటించుకున్నారు. అధికారికంగా పార్టీల గుర్తుల ఆధారంగా ఈ ఎన్నికలు జరుగనందున, ఏ పార్టీకి ఎన్ని సీట్లు వచ్చాయన్నది కచ్చితంగా చెప్పడం సాధ్యం కాదు. కానీ, బీజేపీ మద్దతు పలికిన అభ్యర్ధులు 3050 జిల్లా పరిషత్ స్థానాలకి 3050 ఒడిపోయినట్టు  ఎక్కడా రిపోర్ట్ కాలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించిన వివరాల కోసం వెతికితే, ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో జిల్లా పరిషత్ ఎన్నికలు, గ్రామ పంచాయితీ, గ్రామ ప్రధాన్ మరియు బ్లాక్ పంచాయితీ ఎన్నికలలతో పాటు 2021 ఏప్రిల్ నెలలో నిర్వహించినట్టు తెలిసింది. ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్ర ఎన్నికల కమిషన్ ఈ స్థానిక ఎన్నికల సర్కులర్‌ను 26 మార్చి 2021 నాడు విడుదల చేసింది. 2021 మే నెలలో ఈ స్థానిక పంచాయితీ ఎన్నికల ఫలితాలను విడుదల చేశారు.
అయితే, ఉత్తరప్రదేశ్ పంచాయతీ ఎన్నికలు రాజకీయ పార్టీల గుర్తుల ఆధారంగా నిర్వహించబడవు. ఎన్నికైన జిల్లా పరిషత్ వార్డు సభ్యుల జాబితాలో వారు ఏ రాజకీయ పార్టీ చెందినవారన్నది ఎక్కడా పేర్కొనలేదు.
2021 మే నెలలో జరిగిన కౌంటింగ్ పూర్తయిన తరువాత జిల్లా పరిషత్ ఎన్నికలలో స్వతంత్ర  అభ్యర్ధులే అధిక స్థానాలు గెలుచుకున్నట్టు పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ‘దైనిక్ భాస్కర్’ మరియు ‘పత్రిక’ వార్తా సంస్థలు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్స్ ప్రకారం, జిల్లా పరిషత్ ఎన్నికల అంతిమ ఫలితాలలో 3050 సీట్లకు గాను బీజేపీ మద్దతు పలికిన అభ్యర్ధులు 768 సీట్లు, సమాజ్‌వాది పార్టీ మద్దతు పలికిన అభ్యర్ధులు 759 సీట్లు, స్వాతంత్ర్య అభ్యర్ధులు 944 సీట్లు గెలిచినట్లు తెలిసింది.
అయితే, బీజేపీ మద్దతు పలికిన అభ్యర్ధులు 918 జిల్లా పరిషత్ స్థానాలు గెలిచారని అప్పటి ఉత్తరప్రదేశ్ బీజేపీ అధ్యక్షుడు స్వతంత్ర సింగ్ అప్పుడు మీడియాకు ప్రకటించారు. అలాగే, సమాజ్‌వాది పార్టీ కూడా తాము మద్దతు పలికిన అభ్యర్ధులు జిల్లా పరిషత్ ఎన్నికలలో సగం కన్నా ఎక్కువ సీట్లు గెలుచుకున్నారని ప్రకటించుకుంది. అధికారికంగా పార్టీల గుర్తుల ఆధారంగా ఈ ఎన్నికలు జరుగనందున, ఏ పార్టీకి ఎన్ని సీట్లు వచ్చాయన్నది నిర్ణయించడం సాధ్యం కాదు. కానీ, బీజేపీ మద్దతు పలికిన అభ్యర్ధులు 3050 జిల్లా పరిషత్ స్థానాలకు 3050 ఒడిపోయినట్టు ఎక్కడా రిపోర్ట్ కాలేదు.
చివరగా, ఉత్తరప్రదేశ్ పంచాయతీ ఎన్నికలు రాజకీయ పార్టీల గుర్తుల ఆధారంగా నిర్వహించబడవు; 2021లో జరిగిన ఉత్తరప్రదేశ్ జిల్లా పరిషత్ ఎనికలలో బీజేపీ మద్దతు పలికిన అభ్యర్ధులు అన్నీ చోట్ల ఓడిపోలేదు.

created: September 22, 2022


text:
వీడియోలోని వ్యక్తి తన కారుకి నిప్పటించుకున్నది పోలీసులు రూ. 35,000 చలానా రాసినందుకు కాదు  - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 21, 2019
ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని మథురలో పోలీసులు రూ. 35,000 చలానా రాశారన్న కారణం తో ఒకతను తన కారుకి నిప్పంటించాడని క్లెయిమ్ చేస్తూ ఒక  పోస్ట్ లోని వీడియో సోషల్ మీడియా లో ప్రచారం కాబడుతోంది. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజం ఉందో కనుక్కుందాం.
పోలీసులు రూ. 35,000 చలాను విధించడంతో ఒకతను తన కారుకి నిప్పంటిస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఆ వీడియో లో ఉన్న అతని పేరు శుభం చౌదరి, స్త్రీ పేరు అంజుల శర్మ. వాళ్లిద్దరూ తమ వివాహాన్ని ప్రకటించేటప్పుడు  మీడియా కవరేజ్  ఉండాలనే ఉద్దేశం తో తమ కారుకి నిప్పటించారు. కావున, పోస్ట్ లోని క్లెయిమ్ అబద్ధం.
పోస్ట్ లోని వీడియో లో ఉన్న’ABP గంగ’ లోగోని ఉపయోగించి YouTube లో వెతికితే,  సెప్టెంబర్ 25, 2019 న ప్రసారం చేయబడిన ఆ న్యూస్ వీడియో కనిపించింది. ఆ వీడియో లో రిపోర్టర్ చెప్తున్న దాని బట్టి ఆ సంఘటన మథుర లో జరిగినట్టు తెలుస్తుంది. కానీ, ఇతర ఏ వివరాలు ఆ వీడియో లో లభించలేదు. ఆ వివరాల కోసం గూగుల్ లో ‘మథుర  కారుని  నిప్పటించిన సంఘటన’ అనే కీవర్డ్స్ తో వెతికితే ‘News18’ వారు  ప్రచురించిన ఒక ఆర్టికల్ కనిపించింది. దాని కథనం ప్రకారం, శుభం చౌదరి, అంజుల శర్మ అనే ఇద్దరు తమ వివాహాన్ని ప్రకటించేటప్పుడు మీడియా కవరేజ్ కావాలనే  ఉద్దేశం తో తమ కారుకి నడిరోడ్డు మీద నిప్పటించారని, అందుకు గాను మథుర పోలీసులు వారిద్దరిని అరెస్ట్ చేసారని  తెలుస్తుంది.
కానీ, పోలీసులు చలాను వేసినందుకు వాళ్ళు తమ కారుకి నిప్పటించుకున్నారు అని సోషల్ మీడియా లో తప్పుగా ప్రచారం జరుగుతుండడం తో మథుర పోలీసులు ఆ క్లెయిమ్ తప్పు అని, అందులో ఎటువంటి నిజం లేదు అని స్ఫష్టం చేసారు
చివరగా, అతను తనకారుకి నిప్పంటించింది పోలీసులు తనకి రూ. 35,000 చలానావేసినందుకు కాదు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
యాలకులు లేదా ‘Eupatorium Perfoliatum 200 CH’ రెండు రోజుల్లో డెంగీ జ్వరాన్ని నయం చెయ్యవు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 10, 2023
కొబ్బరి నూనె యాంటిబయోటిక్‌గా పనిచేస్తుంది, దానిని మోకాళ్ల నుండి అరికాళ్ళ వరకు రాసుకోవటం వల్ల డెంగీ రాకుండా నిరోధించవచ్చు, ఎందుకంటే డెంగీని కలిగించే దోమ మోకాళ్లపైకి ఎగరదు అని, పచ్చి యాలకుల గింజలను నోటికి రెండు వైపులా ఉంచుకుంటే రక్త కణాలు పెరుగుతాయని, డెంగీ లేదా సాధారణ జ్వరం కారణంగా ప్లేట్‌లెట్స్ తక్కువగా ఉంటే, Eupatorium Perfoliatum 200 CH అనే హోమియోపతి ఔషధాన్ని 2 రోజులు తాగితే నయమౌతుందని ఒక పోస్టు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా వైరల్ అవుతోంది. దీనిలో ఎంత వాస్తవముందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కొబ్బరి నూనె డెంగీని నివారిస్తుంది. పచ్చి యాలకుల గింజలను నోటికి రెండు వైపులా ఉంచుకుంటే రక్త కణాలు పెరుగుతాయి.  ‘Eupatorium Perfoliatum 200 CH అనే హోమియోపతి ఔషధం డెంగీను రెండు రోజుల్లో నయం చేస్తాయి.
ఫాక్ట్(నిజం): కొబ్బరి నూనె డెంగీని నివారించదు. యాలకుల గింజలు రక్త కణాలను పెంచవు. ‘Eupatorium Perfoliatum 200 CH’ డెంగీ జ్వరానికి సూచించవచ్చు కానీ, కేవలం రెండు రోజుల్లో డెంగీను నయం చేయగలదని నిరూపించడానికి సమాచారం లేదు. కావున, ఈ పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విదంగా ఉంది.
ముందుగా, కీలక పదాలను ఉపయోగించి డెంగీ వ్యాప్తి మరియు కారణాల గురించి ఇంటర్నెట్లో వెతికినప్పుడు, వరల్డ్ హెల్త్ ఆర్గనైజషన్ (WHO) వెబ్‌సైట్ న్యూస్‌రూమ్ విభాగంలో దీనిని వివరిస్తున్నట్లు గమనించాం. డెంగీ అనేది ఆడ దోమల వల్ల కలిగే వైరల్ ఇన్ఫెక్షన్. కానీ, యాంటీబయాటిక్స్ ప్రధానంగా బ్యాక్టీరియా ఇన్ఫెక్షన్‌ల చికిత్సకు ఉపయోగిస్తారు. అంతే కాకుండా, WHO ప్రకారం, ‘దోమ గుడ్లు పెట్టడానికి నీటితో నిండిన కంటైనర్ల కోసం వెతుకుతూ 400 మీటర్ల వరకు ఎగురుతుంది కానీ సాధారణంగా మానవ నివాసానికి దగ్గరగా ఉంటుంది.’ అని చెప్పింది.
కొబ్బరి నూనె యొక్క యాంటీ బాక్టీరియల్ మరియు యాంటీమైక్రోబయల్ లక్షణాలు చర్మ సంరక్షణ మరియు ఆయిల్ పుల్లింగ్ మొదలైన వివిధ ప్రయోజనాల కోసం వాడతారు. కానీ, తీవ్రమైన బ్యాక్టీరియా ఇన్ఫెక్షన్ చికిత్సకు ఇది యాంటీబయాటిక్‌లకు బదులుగా వాడవచ్చు అని ఏ రిపోర్టు చూపలేదు.
తదుపరి, ‘Eupatorium Perfoliatum 200 CH’ గురించి గూగుల్‌లో సెర్చ్ చేసినప్పుడు, ‘1mg’ మెడికల్ వెబ్‌సైట్‌లో ‘Eupatorium Perfoliatum 200 CH’ ‘మలేరియా మరియు డెంగీ జ్వరాలకు సమర్థవంతమైన ఔషధం’ అని కనుగొనబడింది. డెంగీ జ్వరానికి ఈ హోమియోపతి ఔషధం సూచించబడుతుందనేది నిజమే అయినప్పటికీ కేవలం రెండు రోజుల్లో డెంగీను నయం చేయగలదని సమాచారం లేదు (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
ప్లేట్‌లెట్ సంఖ్యను పెంచడానికి యాలకుల గింజలు సహాయపడతాయి అని ఏ సైంటిఫిక్ రిపోర్టులోనూ నిరూపించబడలేదు. ఫాక్ట్లీ ఇటువంటి దావాలకు సంబంధించిన కథనాలను ఇంతకముందు ప్రచురించింది (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
చివరిగా, యాలకుల గింజలు లేదా ‘Eupatorium Perfoliatum 200 CH’ రెండు రోజుల్లో డేంగీ జ్వరాన్ని నయం చెయ్యవు.

created: October 10, 2023


text:
హిజాబ్‌కు సంబంధించి ఇరాన్ కార్టూనిస్ట్ చేసిన కార్టూన్‌ని రాహుల్ గాంధీకి తప్పుగా ముడిపెడుతున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 29, 2023
యూరప్ వార్తా పత్రికలో రాహుల్ గాంధీని, భారత దేశ ప్రజలను ఉద్దేశించి ఇటీవల ప్రచురించిన కార్టూన్ చిత్రమంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతోంది. దేశ ప్రజలను కష్టాల నుండి విముక్తి  చేయడానికి ప్రయత్నిస్తున్న రాహుల్ గాంధీని ప్రజలే అజ్ఞానంతో  వ్యతిరేకిస్తూ కిందకు తోస్తున్నారనే అర్ధం వచ్చేలా ఈ కార్టూన్‌ని పోస్టులో షేర్ చేశారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: యూరప్ వార్తా పత్రికలో రాహుల్ గాంధీని, భారత దేశ ప్రజలను ఉద్దేశించి ప్రచురించిన కార్టూన్ చిత్రం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ కార్టూన్‌ని ఇరాన్‌కు చెందిన మన నేయేస్తని అనే కార్టూనిస్ట్ 2013లో పబ్లిష్ చేశారు. ఇరాన్ దేశంలో హిజాబ్ నిషేదానికి సంబంధించి ‘ఇరాన్ వైర్’ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన ఒక ఆర్టికల్‌ని ఉద్దేశిస్తూ మన నేయేస్తని ఈ కార్టూన్‌ని ప్రచురించారు. ఈ కార్టూన్‌తో రాహుల్ గాంధీకి గాని, భారత దేశ ప్రజలకు గాని ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే కార్టూన్ చిత్రాన్ని షేర్ చేస్తూ 2015లో పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. ఇరాన్ కార్టూనిస్ట్ మన నేయేస్తని ఆ దేశ ప్రభుత్వానికి వ్యతిరేకంగా పబ్లిష్ చేసిన కార్టూన్ చిత్రాలంటూ ఈ ఫోటోని ఆర్టికల్‌లో షేర్ చేశారు.
ఈ కార్టూన్ చిత్రానికి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, ఇరాన్  దేశం నుండి బహిష్కరించబడిన మన నేయేస్తని ఈ చిత్రాన్ని 2013లో తన ఫేస్‌బుక్ మరియు ట్విట్టర్ పేజీలలో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ కార్టూన్ చిత్రానికీ “Collaboration” అనే టైటిల్ పెట్టి, ఈ కార్టూన్ చిత్రాన్ని నిర్ధిష్ట సబ్జెక్టు ఎంచుకొని గీయలేదని తెలిపారు. మన నేయేస్తని ప్రచురించిన మరికొన్ని కార్టూన్ చిత్రాలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
#Collaboration
(برای موضوع مشخص کشیده نشده) pic.twitter.com/4Q8aGbE8uh
‘ఇరాన్ వైర్’ న్యూస్ వెబ్సైట్లో హిజాబ్ హక్కులకు సంబంధించి పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌ని షేర్ చేస్తూ మన నేయేస్తని ఈ కార్టూన్‌ని ప్రచురించారు. ఒకవేళ స్త్రీలు హిజాబ్ ధరించాలని కోరుకొంటే, వారిని హిజాబ్ తొలగించాలని బలవంతం చేసే హక్కు ఎవరికి లేదని మహిళ హక్కుల కార్యకర్త పర్విన్ భక్తియారంజాద్ ‘ఇరాన్ వైర్’కి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూ చేసిన వ్యాఖ్యలను ఉద్దేశించి మన నేయేస్తని ఈ కార్టూన్‌ని ప్రచురించారు.
ఈ కార్టూన్ చిత్రాన్ని మన నేయేస్తనికి క్రెడిట్ ఇస్తూ పబ్లిష్ చేసిన వెబ్సైట్లు మరియు ఫేస్‌బుక్ పేజీలను ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ కార్టూన్ చిత్రంతో రాహుల్ గాంధీకి గాని, భారత దేశ ప్రజలకు గాని ఎటువంటి సంబంధం లేదని పై వివరాల ఆధారంగా ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, 2013లో హిజాబ్‌కు సంబంధించి ఇరాన్ కార్టూనిస్ట్ మన నేయేస్తని పబ్లిష్ చేసిన కార్టూన్‌ని రాహుల్ గాంధీని, దేశప్రజలను ఉద్దేశిస్తూ యూరప్ వార్తా పత్రిక ప్రచురించిన కార్టూనంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
‘షియాల్ బేట్’కు సంబంధించిన కేసుని ‘బేట్ ద్వారక’కు ముడిపెడుతూ తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 22, 2022
గుజరాత్‌లోని హిందూ తీర్థక్షేత్రం ‘బేట్ ద్వారక’లోని రెండు ద్వీపాలను వక్ఫ్ బోర్డు తమవని క్లెయిమ్ చేసిందని చెప్తున్న ఒక పోస్టు సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. ఇందులో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గుజరాత్‌లోని ‘బేట్ ద్వారక’లోని రెండు ద్వీపాలను వక్ఫ్ బోర్డు తమవని క్లెయిమ్ చేసింది.
ఫ్యాక్ట్ (నిజం): గుజరాత్‌కు దక్షిణంగా ఉన్న ‘షియాల్ బేట్’ అనే ద్వీపానికి సంబంధించిన కేసుని, గుజరాత్‌కు పశ్చిమంగా ఉన్న ‘బేట్ ద్వారక’ కు సంబంధించినదని అని పొరపాటు పడుతున్నారు అని స్థానిక బీజేపీ MP పూనమ్ బెన్ స్పష్టం చేశారు. కోర్టు కాపీలో కూడా ‘బేట్ ద్వారక’ పస్తావన ఎక్కడా లేదు. కావున ఈ పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చెప్పిన విషయాన్ని గురించి ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, ఇదే విషయం పైన ఆ ప్రాంతానికి ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న జామ్ నగర్ పార్లమెంటు సభ్యురాలు, బీజేపీకి చెందిన పూనంబెన్ హేమత్‌బాయ్ ఇదే విషయం పై మీడియాతో మాట్లాడుతూ ఈ విధంగా అన్నారు, “బేట్ ద్వారక తమకు చెందుతుంది అని వక్ఫ్ బోర్డు ఎక్కడా కూడా క్లెయిమ్ చేయలేదు. ఈ విషయాన్ని న్యాయమంత్రిత్వ శాఖ మరియు జిల్లా కలెక్టర్ ద్వారా నిర్ధారించుకున్నాను”
ఆలాగే గుజరాత్ వక్ఫ్ బోర్డువారు కూడా ఈ ప్రచారాన్ని ఖండిస్తూ, తాము హైకోర్టులో ఎటువంటి స్థలానికి సంబంధించి పిటిషన్ వేయలేదు అని స్పష్టం చేశారు. ఒక ప్రైవేట్ ముస్లిం సంస్థ షియాల్ బేట్ లో ఉన్న సవాయ్ పీర్ దర్గాకు సంబంధించి వేసిన కేసులో హై కోర్టు ఆదేశాల మేరకు మాత్రమే వెళ్ళాము అని చెప్పారు. బేట్ ద్వారక, షియాల్ బేట్ పేర్లు ఒక విధంగా ఉండటం వలన ఈ గందరగోళం తేలెత్తిందని, ఈ కేసుతో అసలు బేట్ ద్వారకాకు సంబంధం లేదని పూనంబెన్ వివరించారు. గుజరాత్ టూరిజం వెబ్సైటు ప్రకారం, ‘‘బేట్ ద్వారక’ అనే ద్వీపం గుజరాత్ కు పశ్చిమంగా ఉంటుంది. శ్రీ కృష్ణుడు ఇక్కడ నివసించినట్లు అక్కడి ప్రజలు నమ్ముతారు. ఇక్కడ వివిధ దేవుళ్లకు సంబంధించిన మందిరాలు కూడా ఉన్నాయి. ఇక షియాల్ బేట్ అనేది గుజరాత్ కు దక్షిణంగా ఉన్న అమ్రేలి జిల్లాకు చెందిన ఒక ద్వీపము. ఇక్కడ ఉన్న వివిధ పురాతన కట్టడాలను చూడడానికి సందర్శకులు వస్తుంటారు.’
షియాల్ బేట్ కు సంభందించిన కేసు వివరాలను ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ పిటిషన్లో ఎక్కడా కూడా బేట్ ద్వారక ప్రస్తావన లేదు.
‘Times of India’ కథనం ప్రకారం, సవాయి పీర్ మరియు ఇతార్ పీర్ దర్గా మసీద్ ట్రస్ట్ వారు అక్కడ ఉన్న దర్గాలకు, ప్రభుత్వ అధికారులు జాతీయ భద్రత నెపంతో పర్యటకులని  అనుమతించటం లేదని కోర్టును ఆశ్రయించారు. మరియు వక్ఫ్ బోర్డుకు చెందిన ఈ స్థలంలో గుడిని కడుతున్నారు అని ఈ పిటిషన్లో పేర్కొన్నారు.
కావున, బెట్ ద్వారక తమకు చెందినది అని వక్ఫ్ బోర్డు ఎక్కడా క్లెయిమ్ చేయలేదు. ‘షియాల్ బేట్’కు సంభందించిన కేసుని ‘బేట్ ద్వారక’కు ముడిపెడుతూ తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు


text:
వై.ఎస్.జగన్ అక్రమ ఆస్తుల కేసులలో అరబిందో సంస్థల లావాదేవిలకు సంబంధించిన కేసుని సీబీఐ కోర్టు కొట్టేయలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 17, 2021
ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వై.ఎస్.జగన్ మోహన్‌రెడ్డి అక్రమ ఆస్తుల కేసులలో ఫైల్ అయిన 9వ కేసుని కోర్టు ఇటీవల కొట్టివేసిందని సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతుంది. సాక్షి, అరబిందో సంస్థలకు మధ్య జరిగిన లావాదేవిలలో ఏ తప్పు జరగలేదని, ఇలాంటి తప్పుడు కేసుని పెట్టినందుకు సీబీఐ, ఎన్‌ఫోర్స్‌మెంట్ డైరెక్టరేట్ అధికారులని కోర్టు మందలించిందని ఈ పోస్టులో తెలిపారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: సాక్షి, అరబిందో సంస్థలకు మధ్య జరిగిన లావాదేవిలలో ఏ తప్పు జరగలేదని నిర్ధారిస్తు కోర్టు వై.ఎస్.జగన్ మోహన్‌రెడ్డి అక్రమ ఆస్తుల కేసులలోని 9వ కేసుని కొట్టేసింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): వై.ఎస్.జగన్ మోహన్‌రెడ్డి అక్రమ ఆస్తుల కేసులలో ఆరబిందో ఫార్మ కంపెనీని జత చేస్తూ పెట్టిన కేసుని సీబీఐ కోర్టు ఇంకా కొట్టేయలేదు. వై.ఎస్.జగన్ సంస్థలకు, అరబిందో సంస్థలకు మధ్య లావాదేవిలకు సంబంధించి సీబీఐ పెట్టిన కేసు యొక్క చివరి హియరింగ్ ఇటీవల 11 నవంబర్ 2021 నాడు జరిగింది. ఈ కేసు తదుపరి హియరింగ్ 18 నవంబర్ 2021 నాడు జరుగనుంది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించిన వివరాల కోసం గుగూల్‌లో  వెతికితే, వై.ఎస్.జగన్ మోహన్‌రెడ్డి అక్రమ ఆస్తుల కేసులలో ఫైల్ అయిన 9వ కేసుని సీబీఐ కోర్టు కొట్టేసినట్టు ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదని తెలిసింది. ఒకవేళ సీబీఐ కోర్టు సాక్షి సంస్థకు, అరబిందో సంస్థలకు మధ్య పెట్టుబడుల లావాదేవిలకు సంబంధించి ఫైల్ అయిన కేసుని కొట్టిపారేసి ఉంటే, ఆ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ అన్ని ప్రముఖ వార్తా సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసేవి. కానీ, ఈ సమాచారాన్ని తెలుపుతూ ఇంటర్నెట్‌లో ఎటువంటి సమాచారం లేదు.
వై.ఎస్.జగన్ మోహన్‌రెడ్డి అక్రమ ఆస్తుల కేసులలో అరబిందో సంస్థను A3గా పరిగణిస్తూ సీబీఐ 31 మార్చ్ 2012 నాడు కేసు నమోదు చేసింది. వై.ఎస్.జగన్ తండ్రి వై.ఎస్. రాజశేఖర్ రెడ్డి ప్రభుత్వంలో (2004-09) అరబిందో, ఇతర ఫార్మా కంపెనీల పెట్టుబడుల పేరుతో జగన్ సంస్థలకు లంచాలు ఎగవేసి బదులుగా ప్రభుత్వ భూములని కేటాయించుకున్నాయనే ఆరోపణ కింద సీబీఐ ఈ కేసుని ఫైల్ చేసింది. జగన్ సంస్థలకు, అరబిందో ఫార్మ సంస్థకు మధ్య లావాదేవీలకు సంబంధించి ఫైల్ అయిన కేసు (CC: 08/2012) వివరాలు ‘E-Courts Services’ వెబ్సైటులో దొరికాయి. ఈ కేసు ఇంకా పెండింగ్ దశలోనే ఉన్నట్టు ఈ వెబ్సైటులో స్పష్టంగా తెలిపారు.
ఈ కేసు చివరి హియరింగ్ 11 నవంబర్ 2021 నాడు జరిగిందని, తదుపరి హియరింగ్ 18 నవంబర్ 2021 నాడు జరుగనున్నట్టు ‘E-Courts Services’  వెబ్సైటులో తెలిపారు.
వైఎస్సార్ కాంగ్రెస్ పార్టీ అసమ్మతి నేత రఘురామ రాజు కృష్ణం రాజు ఇటీవల వై.ఎస్.జగన్ మోహన్‌రెడ్డి బెయిల్ ఆర్డరుని రద్దు చేయాలని పిటిషన్ వేస్తే, సీబీఐ ప్రత్యేక కోర్టు ఆ పిటిషన్‌ని కొట్టిపారేసింది.  కాని, వై.ఎస్.జగన్ అక్రమ ఆస్తుల కేసులలో అరబిందో సంస్థను జత చేస్తూ ఫైల్ అయిన కేసుని సీబీఐ కోర్టు కొట్టిపారేయలేదు.
చివరగా, వై. యెస్. జగన్ మోహన్‌రెడ్డి అక్రమ ఆస్తుల కేసులలో సాక్షి, అరబిందో సంస్థల లావాదేవిలకు సంబంధించి ఫైల్ అయిన 9వ కేసుని సీబీఐ కోర్టు కొట్టేయలేదు.

created: November 17, 2021


text:
భారతదేశంలో చాలా మంది బాలికలు అదృశ్యమయ్యారని సీబీఐ ఎలాంటి నివేదిక ఇవ్వలేదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 1, 2024
దేశంలో చాలా  మంది అమ్మాయిలు తప్పిపోయినట్లు, అమ్మాయిలు మరియు వారి తల్లిదండ్రులు అప్రమత్తంగా ఉండాలని లక్నో సీబీఐ చీఫ్ తన నివేదికలో పేర్కొన్నారు అని చెప్తూ ఉన్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: దేశంలో చాలా మంది అమ్మాయిలు తప్పిపోయినట్లు, అమ్మాయిలు మరియు వారి తల్లిదండ్రులు అప్రమత్తంగా ఉండాలని లక్నో సీబీఐ చీఫ్ తమ నివేదికలో పేర్కొన్నారు.
ఫాక్ట్(నిజం): భారతదేశంలో చాలా మంది బాలికలు అదృశ్యమయ్యారని సీబీఐ నివేదిక ఇచ్చినట్లు ఎలాంటి రిపోర్ట్స్ లభించలేదు .అంతేకాకుండా, అసలు సీబీఐ లక్నో చీఫ్ అనే అధికారి ఉండరు. యూపీలో గత సంవత్సరాలలో  ఆచూకి లభించని బాలికలతో కలుపుకొన్ని 2018లో మొత్తం 3133 బాలికలు అదృశ్యమయ్యారు, ఇందులో నుంచి 2018 చివరి నాటికి 1542 మంది బాలికల ఆచూకిని కనిపెట్టారు. అంటే 2018 చివరి నాటికి అదృశ్యమైన లేదా ఆచూకి లభించని బాలికల సంఖ్యా 1591. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ముందుగా వైరల్ పోస్టులో చెప్పినట్లు సీబీఐ లక్నో చీఫ్ నివేదిక ఇచ్చారా అని ఇంటర్నెట్‌లో వెతికితే, మాకు అలాంటి రిపోర్ట్స్ ఏవీ లభించలేదు. ఒకవేళ అలా ఇచ్చి ఉంటే ఖచ్చితంగా మీడియా ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేసి ఉండేది. అంతేకాకుండా, అసలు సీబీఐ లక్నో చీఫ్ అనే అధికారి ఉండరు.
అలాగే వైరల్ పోస్టులో చెప్పినట్లు 2015లో 4000 మంది బాలికలు, 2017 నుంచి 2018 వరకు 7000 మంది బాలికలు ఉత్తర్ ప్రదేశ్ (యూపీ)లో అదృశ్యమయ్యారు అనే విషయం గురించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతికగా, 11డిసెంబర్ 2018న లోక్‌సభలో సుప్రియా సులే తప్పిపోయిన పిల్లలు ముఖ్యంగా బాలికల అదృశ్యం గురించి అడిగిన ప్రశ్నకి కేంద్ర హోంశాఖా సహాయ మంత్రి హన్స్ రాజ్ గంగారామ్ ఇచ్చిన సమాధానం పరిశీలిస్తే,  యూపీలో 2015లో మొత్తం 2720 మంది 18ఏళ్ల లోపు బాలబాలికలు అదృశ్యమయ్యారు, అందులో 1257 బాలికలు ఉన్నారు. గత సంవత్సరాలలో అదృశ్యమైన బాలికలతో కలుపుకొన్ని యూపీలో మొత్తం 1994 బాలికలు అదృశ్యమయ్యారు. 2015 చివరి నాటికి ఇందులో నుంచి 930 మంది బాలికల ఆచూకిని కనిపెట్టారు, ఇంకా 1064 మంది బాలికల ఆచూకిని కనిపెట్టవలసి ఉంది. అంటే 2015 చివరి నాటికి అదృశ్యమైన బాలికల సంఖ్య 1064.
అలాగే నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో (NCRB) వెలువరించిన వివిధ సంవత్సరాల క్రైమ్ స్టాటిస్టిక్స్ రికార్డ్స్  పరిశీలించగా, 2017 క్రైమ్ స్టాటిస్టిక్స్ రికార్డ్  ప్రకారం యూపీలో 2017లో మొత్తం 2959 మంది 18ఏళ్ల లోపు బాలబాలికలు అదృశ్యమయ్యారు, అందులో 1526 బాలికలు ఉన్నారు. గత సంవత్సరాలలో అదృశ్యమైన బాలికలతో కలుపుకొన్ని యూపీలో మొత్తం 2571 బాలికలు అదృశ్యమయ్యారు. 2017 చివరి నాటికి ఇందులో నుంచి 1403 మంది బాలికల ఆచూకిని కనిపెట్టారు, ఇంకా 1168 మంది బాలికల ఆచూకిని కనిపెట్టవలసి ఉంది. అంటే 2017 చివరి నాటికి అదృశ్యమైన బాలికల సంఖ్యా 1168.
నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో (NCRB) వెలువరించిన 2018 క్రైమ్ స్టాటిస్టిక్స్ రికార్డ్  ప్రకారం యూపీలో 2018లో మొత్తం 3306 మంది 18ఏళ్ల లోపు బాలబాలికలు అదృశ్యమయ్యారు, అందులో 1965 బాలికలు ఉన్నారు. గత సంవత్సరాలలో అదృశ్యమైన బాలికలతో కలుపుకొన్ని యూపీలో మొత్తం 3133 బాలికలు అదృశ్యమయ్యారు. 2018 చివరి నాటికి ఇందులో నుంచి 1542 మంది బాలికల ఆచూకిని కనిపెట్టారు, ఇంకా 1591 మంది బాలికల ఆచూకిని కనిపెట్టవలసి ఉంది. అంటే 2018 చివరి నాటికి అదృశ్యమైన బాలికల సంఖ్యా 1591.
నేషనల్ క్రైమ్ రికార్డ్స్ బ్యూరో (NCRB) వెలువరించిన వివిధ సంవత్సరాల క్రైమ్ స్టాటిస్టిక్స్ రికార్డ్స్ ఇక్కడ చూడవచ్చు. అలాగే 2019 సంవత్సరంలో హైదరాబాద్ నగరంలో చాలా మంది బాలికలు,మహిళలు అదృశ్యమయ్యారని వచ్చిన వార్తలను ఇదివరకే FACTLY డీబంక్ చేసిన కథనాన్ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, భారతదేశంలో చాలా మంది బాలికలు అదృశ్యమయ్యారని సీబీఐ ఎలాంటి నివేదిక ఇవ్వలేదు.

created: February 1, 2024


text:
ఫోటో 2013 లో ‘సెంట్రల్ ఆఫ్రికన్ రిపబ్లిక్’ దేశం లో జరిగిన దాడులకు సంబంధించినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 1, 2019
ఒక ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో పెట్టి, ‘పచ్చిమ బెంగాల్ లో హిందువులను చంపేయమంటూ మసీదు నుంచి వచ్చిన పిలుపు తో అక్కడ ఉన్న హిందువుల పరిస్థితి చూడండి ’ అంటూ పోస్టు చేస్తున్నారు. ఆ ఆరోపణ ఎంత వరకు వాస్తవమో విశ్లేషిద్దాం.
పచ్చిమ బెంగాల్ లో ముస్లిములు హిందువులపై దాడి చేయడానికి సంబంధించిన ఫోటో
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటో 2013 లో ‘సెంట్రల్ ఆఫ్రికన్ రిపబ్లిక్’ దేశం లో జరిగిన దాడులకు సంబంధించినది. కావున, పోస్టులోని ఆరోపణ తప్పు.
పోస్టులో ఉన్న ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అది ‘News Express Nigeria’ అనే వార్తా సంస్థ డిసెంబర్ 11, 2013 లో ‘సెంట్రల్ ఆఫ్రికన్ రిపబ్లిక్’ దేశం లో నైజీరియన్ల పై జరిగిన దాడుల గురించి ప్రచురించిన కథనం లో లభించింది. ఆ ఫోటో సెంట్రల్ ఆఫ్రికన్ రిపబ్లిక్ దేశం రాజధాని ‘బంగి’ లో జరిగిన సంఘటనకి సంబంధించినదిగా ‘The Times’ వారి కథనం లో దాని క్రింద ఉన్న వివరణ ద్వారా కూడా తెలుస్తుంది.
చివరగా, ఆ ఫోటో 2013 లో ‘సెంట్రల్ ఆఫ్రికన్ రిపబ్లిక్’ దేశం లో జరిగిన దాడులకు సంబంధించినది.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: November 1, 2019


text:
కేంద్ర ప్రభుత్వం చేసిన అప్పుల లెక్కలలో రాష్ట్రాలు చేసిన అప్పులు లెక్కించరు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 24, 2020
అన్ని రాష్ట్రాలు చేసిన అప్పులు కేంద్రం చేసిన అప్పుల లెక్కలలోకి వస్తాయని, తెలంగాణ రాష్ట్ర అప్పు 3 లక్షల కోట్లు కూడా అందులో భాగమేనని చేప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రాష్ట్రాలు చేసిన అప్పులు కూడా కేంద్రం చేసిన అప్పుల లెక్కలలోకి వస్తాయి.
ఫాక్ట్(నిజం): 2020-2021 బడ్జెట్ లెక్కల ప్రకారం 31 మార్చ్ 2020 నాటికల్లా కేంద్ర ప్రభుత్వ  మొత్తం అప్పు రూ. 100,18,120.51 కోట్లుగా ఉంది, ఇదే 2014లో రూ. 55,87,149.33గా ఉండేది. ఒక గవర్నమెంట్ తెచ్చిన అప్పుని వేరే గవర్నమెంట్ తెచ్చిన అప్పుతో పోల్చలేము. 2014 నుండి భారత దేశ అప్పులో పెరుగుదల సాధారణంగానే ఉంది. అప్పులనేవీ దేశంలోని ఆర్ధిక అవసరాలు, ఇంతకుముందు తెచ్చిన అప్పులపై వడ్డీ కట్టడం, మారుతున్న ప్రపంచ ఆర్ధిక పరిస్థితులు వంటి అనేక విషయాలపై ఆధారపడి ఉంటాయి. 2019 చివరినాటికి అన్ని రాష్ట్రాల అప్పు కలిపి రూ. 47,86,769.5 కోట్లుగా ఉంది, 2021 బడ్జెట్ అంచనాల ప్రకారం ఈ మొత్తం రూ. 59,89,360.4 కోట్లు. రాష్ట్రాలు చేసిన అప్పులు కేంద్ర అప్పుల్లో భాగమన్న  వాదనలో నిజం లేదు, కేంద్రం మరియు రాష్ట్రాల అప్పులు రెండు వేరు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశ పెట్టిన 2020-2021 బడ్జెట్ లెక్కల ప్రకారం 31 మార్చ్ 2020 నాటికల్లా భారత దేశ మొత్తం అప్పు (ఇంటర్నల్ + ఎక్సటర్నల్) రూ. 100,18,120.51 కోట్లుగా ఉంది, ఇందులో ఇంటర్నల్ అప్పు రూ. 97,25,253.66 కోట్లు కాగా ఎక్సటర్నల్ అప్పు 2,92,866.85 కోట్లుగా ఉంది. బాండ్స్ ద్వారాగాని, ట్రెజరీ బిల్లుల ద్వారా గాని చేసిన అప్పులు మొదలైనవి కలిపి ఇంటర్నల్ అప్పు అంటారు. వరల్డ్ బ్యాంకు వంటి ఫైనాన్సియల్ సంస్థలు, విదేశాల నుండి తెచ్చిన అప్పుని ఎక్సటర్నల్  అప్పు అంటారు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం ప్రవేశ పెట్టిన బడ్జెట్ లెక్కల ప్రకారం 2021 మార్చ్ చివరికల్లా కేంద్ర ప్రభుత్వం యొక్క మొత్తం అప్పు రూ. 106,36,983.95 కోట్లు ఉంటుందని అంచనా. ఐతే మార్చ్ 2014 చివరికల్లా భారత దేశం యొక్క మొత్తం అప్పు రూ. 55,87,149.33గా ఉండేది. సాధారణంగా ప్రతీ సంవత్సరం ప్రభుత్వం చేసే అప్పు ఒకేలా ఉండదు. ఇంతకుముందు తెచ్చ్చిన అప్పులపై వడ్డీ కట్టడం, దేశంలోని ఆర్ధిక అవసరాలు, మారుతున్న ప్రపంచ ఆర్ధిక పరిస్థితులు వంటి అనేక విషయాలపై ఆధారపడి ఉంటుంది. 2014 నుండి భారత దేశ అప్పులో పెరుగుదల సాధారణంగానే ఉంది.
2019 చివరినాటికి అన్ని రాష్ట్రాల అప్పు కలిపితే మొత్తం రూ. 47,86,769.5 కోట్లుగా ఉంది. 2021 బడ్జెట్ అంచనాల ప్రకారం ఈ మొత్తం రూ. 59,89,360.4 కోట్లు. వివిధ రాష్ట్రాలు తమ అవసరాల కోసం FRBM నిబంధనలకు లోబడి బ్యాంకులు, కేంద్ర రంగ సంస్థలు, కేంద్ర ప్రభుత్వం మొదలైన దగ్గర అప్పులు తీసుకుంటాయి. FRBM నిబంధనలు దాటి అప్పు తీసుకోవాలంటే కేంద్ర ప్రభుత్వ అనుమతి తీసుకోవాల్సి ఉంటుంది.
ఐతే కేంద్రం చేసే అప్పులలో రాష్ట్రాలు చేసే అప్పులను కలపరు. రాష్ట్రాలు చేసే అప్పులకి కేంద్రానికి ఎటువంటి సంబంధం ఉండదు. ఉదాహరణకి, కేంద్ర ప్రభుత్వ అప్పుల వివరాలు ఇక్కడ చూడొచ్చు, ఇందులో రాష్ట్రాలు చేసిన అప్పులను కేంద్ర అప్పులలో కలపక పోవడం గమనించొచ్చు.
రాష్ట్ర మరియు కేంద్ర ఆర్ధిక విషయాలు అదుపులో ఉంచడానికి తీసుకు వచ్చిన FRBM చట్టాన్ని రివ్యూ చేయడానికి 2017లో  ఏర్పాటు చేసిన N.K.Singh కమిటి చేసిన ప్రతిపాదనలు 2018లో  కేంద్రం ఆమోదించింది. ఈ ప్రతిపాదనల ప్రకారం (1) కేంద్ర మరియు రాష్ట ప్రభుత్వాల అప్పు కలిపి GDP లో 60% మించకూడదు. (2) 2024-2025 చివరికల్లా కేంద్ర ప్రభుత్వం యొక్క అప్పు GDPలో 40% మించకూడదు. (3) అన్ని రాష్ట్రాల అప్పు GDPలో 20% మించకూడదు.
దేశంలోని పెద్ద రాష్ట్రాలలో అప్పులు వారి వారి GDPలో ఎంత శాతమో కింద చార్టులో చూడొచ్చు.
చివరగా, పోస్టులో చెప్తున్నట్టు రాష్ట్రాలు చేసిన అప్పులను కేంద్రం చేసిన అప్పులలో కలపరు, రాష్ట్రాలు చేసిన అప్పులను, కేంద్రం చేసిన అప్పులను వేరు వేరుగా లెక్కిస్తారు.

created: November 24, 2020


text:
కేంద్ర ప్రభుత్వం దేశంలో కొత్తగా 3376 ఇండస్ట్రియల్ పార్కులను ఏర్పాటు చెయ్యడం లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 18, 2020
‘ప్రజలకు పెద్ద ఎత్తున ఉద్యోగావకాశాలు కల్పించేందుకు దేశంలొ 3376 ఇండస్ట్రియల్ పార్కుల ఏర్పాటు’ అని చెప్తూ, ఒక పోస్ట్ ని ఫేస్బుక్ లో  షేర్ చేస్తున్నారు. అయితే, ప్రభుత్వం కొత్తగా 3376 ఇండస్ట్రియల్ పార్కులను ఏర్పాటు చేయట్లేదని FACTLY విశ్లేషణలో తేలింది. కేంద్ర ఆర్ధిక మంత్రి ఇచ్చిన వివరాలలో ‘3376 industrial parks/estates/SEZs in 5 lakh hectares mapped on Industrial Information System (IIS)’ (5 లక్ష హెక్టార్లలో ఉన్న 3376 ఇండస్ట్రియల్ పార్కులు/ఎస్టేట్లు/సెజ్లలను ఇండస్ట్రియల్ ఇన్ఫర్మేషన్ సిస్టం (IIS) లో మ్యాప్ చేయబడ్డాయి) అని ఉన్నట్టు ఇక్కడ చదవొచ్చు. అదే విషయాన్ని కేంద్ర ఆర్ధిక మంత్రి చెప్తున్న వీడియో ఇక్కడ చూడవొచ్చు. ఎక్కడా కూడా కొత్తగా 3376 ఇండస్ట్రియల్ పార్కులను ఏర్పాటు చేస్తున్నట్టు తను తెలపలేదు. పారిశ్రామిక మౌలిక సదుపాయాల కల్పన కోసం ఇప్పటికే పనులు ప్రారంభమయ్యాయి అని మాత్రం చెప్పింది. అంతేకాదు, 3376 ఇండస్ట్రియల్ ప్రదేశాలు కొత్తగా ఏమీ మ్యాప్ చేయబడలేదు,  లోక్ సభలో 05 ఫిబ్రవరి 2020 న ఒక ప్రశ్నకి బదులిస్తూ వాణిజ్య మరియు పరిశ్రమల మంత్రి పీయూష్ గోయల్ ఇచ్చిన సమాధానంలో కూడా ఇండస్ట్రియల్ ప్రదేశాల మ్యాపింగ్ కి సంబంధించిన వివరాలు చూడవొచ్చు. IIS డాష్ బోర్డు ని ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్ – ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్ –
1. PIB డాక్యుమెంట్ – https://static.pib.gov.in/WriteReadData/userfiles/AatmaNirbhar Bharat Full Presentation Part 4 16-5-2020.pdf
2. Times Now ట్వీట్ – https://twitter.com/TimesNow/status/1261611095757737984
3. లోక్ సభ సమాధానం – http://164.100.24.220/loksabhaquestions/annex/173/AU492.pdf
4. IIS వెబ్ సైట్ – https://ncog.gov.in/IIS/admin/mainDashboardIPRSUrl
Did you watch our new video?


text:
ముంబై, కోల్‌కతా, చెన్నైలలో సుప్రీం కోర్టు బెంచీలను ఏర్పాటు చేయాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయం తీసుకుందన్న వార్తలో నిజం లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 11, 2021
కేంద్ర ప్రభుత్వం దేశంలో మరికొన్ని చోట్ల సుప్రీంకోర్టు బెంచీలను ఏర్పాటు చేయాలని నిర్ణయించిందని, ఇందులో భాగంగానే ముంబై, కోల్‌కతాతో పాటు దక్షిణాదిన చెన్నైలో సుప్రీం కోర్టు బెంచీలను ఏర్పాటు చేయబోతుందని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తలో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ముంబై, కోల్‌కతాతో పాటు దక్షిణాదిన చెన్నైలో సుప్రీంకోర్టు బెంచీలను ఏర్పాటు చేయాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది.
ఫాక్ట్(నిజం): ముంబై, కలకత్తా, చెన్నైలలో సుప్రీం కోర్టు బెంచీలను ఏర్పాటు చేయాలని  కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయించలేదు. ఈ విషయానికి సంబంధించి ఎటువంటి ప్రతిపాదనను కూడా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇప్పటి వరకు ఆమోదించలేదు. ఇదే అంశంపై లోక్ సభలో అడిగిన ఒక ప్రశ్నకు కేంద్ర న్యాయ శాఖా మంత్రి కిరణ్ రిజిజు సమాధానం చెప్తూ ఈ అంశం ప్రస్తుతం కోర్టు పరిధిలో ఉందని అన్నారు.  కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
సుప్రీం కోర్టు బెంచీలను దేశంలోని ఇతర ప్రాంతాలలో ఏర్పాటు చేయాలనే ప్రతిపాదనేది కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇప్పటి వరకు ఆమోదించలేదు. ఒకవేళ కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇలాంటి నిర్ణయం తీసుకొని ఉంటే, మీడియా ఈ విషయాన్ని ప్రసారం చేసేది, కాని ఈ విషయానికి సంబంధించి మాకు ఎటువంటి వార్తా కథనాలు దొరకలేదు.
ఇటీవల లోక్ సభలో సుప్రీం కోర్టుని ‘కాన్స్టిట్యూషనల్ కోర్టు’ మరియు ‘కోర్ట్ ఆఫ్ అప్పీల్’ అని రెండుగా విభజించి కోర్ట్ ఆఫ్ అప్పీల్లను దేశంలోని నాలుగు ప్రదేశాల్లో స్థాపించాలని ‘లా కమిషన్’ చేసిన సిఫారసుల అమలుకు సంబంధించి ఒక ఎంపీ ప్రశ్న అడగగా, దీనిపై కేంద్ర న్యాయ శాఖా మంత్రి కిరణ్ రిజిజు లిఖితపూర్వకంగా జవాభిస్తూ ఇది సుప్రీంకోర్టు పరిధిలోని అంశమని, 2016లో సుప్రీంకోర్టుని  విభజించి నేషనల్ కోర్ట్ ఆఫ్ అప్పీల్ ఏర్పాటు చేయాలనీ సుప్రీంకోర్టులో ఒక రిట్ పిటిషన్ దాఖలైందని, ప్రస్తుతానికి ఈ అంశంపై సుప్రీంకోర్టులో విచారణ జరుగుతుందని అన్నారు.
న్యాయ వ్యవస్థలో సంస్కరణలు చేస్తూ కోల్‌కతా, ముంబై & చెన్నై వంటి ప్రధాన నగరాల్లో ప్రాంతీయ బెంచ్‌లతో కూడిన నేషనల్ కోర్ట్ ఆఫ్ అప్పీల్ ను ఏర్పాటు చేయాలని 2016లో సుప్రీంకోర్టులో ఒక పిటిషన్ దాఖలైంది. ఈ పిటిషన్ పై విచారణ జరిపిన అంతరం ప్రధాన న్యాయమూర్తి ఈ అంశాన్ని రాజ్యాంగ ధర్మాసనానికి రిఫర్ చేశారు. ఐతే ఈ అంశం ప్రస్తుతానికి  పెండింగ్ లోనే ఉంది. నిజానికి 2016 తర్వాత ఈ కేసుని విచారణ కోసం ఇంతవరకు లిస్టు కూడా చేయలేదు.
ఢిల్లీ వెలుపల సుప్రీంకోర్టు బెంచీలు ఏర్పాటు చేయడానికి మాకు సరైన కారణాలు కనిపించట్లేదని 2010లో అప్పటి ప్రధాన న్యాయమూర్తి అన్నట్టు కూడా లోక్ సభలో ఇచ్చిన సమాధానంలో కేంద్ర న్యాయ శాఖా మంత్రి కిరణ్ రిజిజు పేర్కొన్నారు.
కేంద్ర ప్రభుత్వ ‘PIB ఫాక్ట్ చెక్’ వారు కూడా ఇది ఫేక్ వార్త అని, అటువంటి నిర్ణయం ఏదీ ఇంకా తీసుకోలేదని ట్వీట్ చేసారు.
చివరగా, ముంబై, కోల్‌కతా, చెన్నైలో సుప్రీంకోర్టు బెంచీలను ఏర్పాటు చేయాలని కేంద్ర ప్రభుత్వం నిర్ణయం తీసుకుందన్న వార్తలో నిజం లేదు.


text:
చైనాలో చేసే M.B.B.S భారత్ లో చెల్లదని కేంద్ర ప్రభుత్వం చెప్పినట్టు ఉన్నది ఫేక్ పోస్ట్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 15, 2020
చైనాలో చేసే M.B.B.S భారత్ లో చెల్లదని కేంద్ర ప్రభుత్వం తెలిపినట్టు చెప్తున్న ఒక పోస్ట్ ని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
కేంద్ర ప్రభుత్వం: ‘చైనాలో చేసే M.B.B.S భారత్ లో చెల్లదు’.
ఫాక్ట్ (నిజం): ): కేంద్ర ప్రభుత్వం తాజాగా అలాంటి ప్రకటన చేసినట్టు ఎక్కడా కూడా సమాచారం లేదు. భారతదేశంలో కాకుండా ఇతర దేశాల్లో (చైనా లోనే కాదు) M.B.B.S లేదా దానికి సమానమైన కోర్సు చేస్తే, వారు భారతదేశంలో ప్రాక్టిస్ చేయాలంటే ‘Foreign Medical Graduates Exam (FMGE)’ అనే పరీక్ష పాస్ అవ్వాలి. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని విషయం గురించి ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా, కేంద్ర ప్రభుత్వం తాజాగా అలాంటి ప్రకటన చేసినట్టు ఎక్కడా కూడా సమాచారం లేదు. భారతదేశంలో కాకుండా ఇతర దేశాల్లో (చైనా లోనే కాదు) M.B.B.S లేదా దానికి తగ్గ కోర్సు చేస్తే, వారు భారతదేశంలో ప్రాక్టిస్ చేయాలంటే ‘Foreign Medical Graduates Exam (FMGE)’ అనే పరీక్ష పాస్ అవ్వాలని ‘Embassy of India – Beiing, China’ వెబ్సైటులో చూడవొచ్చు. చైనా లో చదవాలనుకునే విద్యార్థులు ‘NEET-UG’ పరీక్ష క్లియర్ చేసి ఉండాలని ఆ వెబ్సైటులో రాసి ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు.
ప్రతి సంవత్సరం చైనా ‘Ministry of Education (MOE)’ వారు చైనాలో ఏ కాలేజీలలో విదేశీ విద్యార్థులు మెడికల్ కోర్సు ఇంగ్లీష్ మీడియంలో నమోదుచేసుకోవచ్చో తెలుపుతూ ఒక లిస్టు విడుదల చేస్తారని, కేవలం ఆ కాలేజీలలో చదివిన వారికే MCI వారు అర్హత సర్టిఫికేట్ ఇస్తారని, మరియు వారికే FMGE పరీక్ష రాసే అర్హత ఉంటుందని  ఎంబసీ వెబ్సైటులో  చదవొచ్చు.
గుర్తింపు పొందిన విదేశీ వైద్య సంస్థలు / విశ్వవిద్యాలయాల లిస్టును ‘Medical Council of India (MCI)’  వారి వెబ్సైటులో చూడవొచ్చు. 2019-2020 అకాడమిక్ సంవత్సరానికి నలభై ఐదు చైనా కాలేజీ పేర్లను ఇచ్చారు.
అంతేకాదు, తాజాగా రిలీజ్ చేసిన ‘FMGE’ పరీక్ష బులెటిన్ లో కూడా పోస్ట్ లో చెప్పినట్టు చైనాలో చేసే M.B.B.S భారత్ లో చెల్లదని ఏమీ లేదు. అయితే, ‘FMGE’ పరీక్ష హాజరయ్యే విద్యార్థుల ఉత్తీర్ణత శాతం చాలా తక్కువగా ఉందని, 20 శాతం కంటే తక్కువ అని ఎంబసీ వెబ్సైటులో చూడవొచ్చు. 2018-19 సంవత్సరానికి ‘FMGE’ పరీక్ష లో హాజరైన వాళ్ళలో ఎక్కువ మంది చైనా లో మెడికల్ కోర్సు చేసినవారేనని ఇక్కడచూడవొచ్చు. మరిన్ని వివరాల కోసం  ‘FMGE’ పరీక్ష పై 2018 లో FACTLY రాసిన ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చదవొచ్చు.
‘The National Medical Commission Act, 2019’ ప్రకారం ఆ చట్టం వచ్చిన మూడేళ్ళలో భారత్ లో చివరి సంవత్సరం అండర్ గ్రాడ్యుయేట్ చదువుతున్న విద్యార్థులకు మరియు విదేశాలలో చదివిన విద్యార్థులకు భారతదేశంలో ప్రాక్టిస్ చేయడానికి లైసెన్స్ ఇవ్వడానికి ‘National Exit Test’ నిర్వహించాలి. అయితే, ఆ పరీక్ష ఇంకా మొదలు అవ్వలేదు.
చివరగా, చైనాలో చేసే M.B.B.S భారత్ లో చెల్లదని కేంద్ర ప్రభుత్వం చెప్పినట్టు ఉన్నది ఫేక్ పోస్ట్.


text:
కేంద్ర ప్రభుత్వం జాతీయ జెండాల తయారీ కోసం చైనా కంపెనీలకు ఎటువంటి ఆర్డర్ ఇవ్వలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 29, 2022
భారత దేశం త్వరలో 75వ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం జరుపుకోనున్న నేపథ్యంలో ‘మోడీ ప్రభుత్వం 75వ స్వతంత్ర దినోత్సవం కోసం జాతీయ జెండాల తయారీ చైనాకంపెనీకి ఆర్డర్ ఇచ్చిందని’ చెప్తున్న  పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తలో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మోదీ ప్రభుత్వం 75వ స్వతంత్ర దినోత్సవం కోసం జాతీయ జెండాల తయారీ చైనా కంపెనీకి ఆర్డర్ ఇచ్చింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): 75 స్వతంత్ర దినోత్సవం నేపథ్యంలో తెలంగాణ ప్రభుత్వం జెండాల తయారీ ఆర్డర్ సిరిసిల్ల చేనేత పవర్ లూమ్ యూనిట్లకు ఇచ్చిన వార్త నిజమైనప్పటికీ, కేంద్ర ప్రభుత్వం మాత్రం ఏ చైనా కంపెనీలకు జెండాల తయారీ ఆర్డర్ ఇవ్వలేదు. కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇంతకుముందు పాలిస్టర్ జెండాల దిగుమతికి అనుమతి ఇచ్చింది. ఐతే ఈ అనుమతి వల్ల చైనా దిగుమతులు ఎక్కువై, దేశ ఖాదీ ఇండస్ట్రీ దెబ్బతింటుందని నిరసనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ఐతే కేంద్ర ప్రభుత్వం జెండాల దిగుమతికి అనుమతిచ్చిన వార్తను, కేంద్ర ప్రభుత్వం చైనా కంపెనీలకు ఆర్డర్ ఇచ్చినట్టు తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఈ సంవత్సరం 15 ఆగస్ట్‌తో భారతదేశానికి స్వతంత్రం వచ్చి 75 సంవత్సరాలు అవనుండడంతో కేంద్ర ప్రభుత్వం ఈ సందర్భాన్ని ఘనంగా నిర్వహించాలని నిర్ణయించింది. దీని కోసం గత సంవత్సరం నుండే ‘ఆజాదీ కా అమృత్ మహోత్సావ్’ పేరుతో ఏర్పాట్లు చేస్తోంది.
ఇందులో భాగంగా ఆగస్ట్ 13-15 తేదీల్లో ప్రతీ ఇంటిపై జాతీయ పతాకం ఎగరేయాలని కోరుతూ ‘హర్ ఘర్ తిరంగా’ పేరుతో ఒక కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించింది.
ఇందుకోసం రాత్రిపూట కూడా జాతీయ జెండాను ఎగురవేయడానికి వీలుగా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇటీవల ‘ఫ్లాగ్ కోడ్ ఆఫ్ ఇండియా 2002ను’ సవరించింది. ఇంతకు ముందున్న నిబంధనల ప్రకారం కేవలం సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయం మధ్య మాత్రమే జెండాను ఎగురవేయాలి.
అంతకు ముందు ఫ్లాగ్ కోడ్ ఆఫ్ ఇండియాకు చేసిన సవరణలు:
గత సంవత్సరం డిసెంబర్‌లో కేంద్ర ప్రభుత్వం ఫ్లాగ్ కోడ్‌ను సవరించి పాలిస్టర్ జెండాలను తయారు చేసే మెషిన్లతో తయారు చేసిన జెండాలను కూడా ఉపయోగించేందుకు అనుమతి కల్పించింది. అంతకుముందు కేవలం చేతితో నేసిన మరియు నూలు/ పత్తి/ఖాదీ జెండాలకు మాత్రమే అనుమతి ఉండేది.
కేంద్ర ప్రభుత్వం వచ్చే స్వతంత్ర దినోత్సవం జెండాల కోసం చైనా కంపెనీకి ఆర్డర్ ఇచ్చిందా?
పాలిస్టర్ జెండాలకు అనుమతిస్తూ గత డిసెంబర్‌లో (2021లో) కేంద్ర ప్రభుత్వం చేసిన సవరణకు అనుగుణంగా మెషిన్ ద్వారా తయారు చేసిన జెండాలను దిగుమతి చేసుకోవడానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం అనుమతి ఇచ్చిందని వార్తా సంస్థలు మార్చ్ 2022లో రిపోర్ట్ చేసాయి.
కానీ, కేంద్ర ప్రభుత్వం తీసుకున్న ఈ నిర్ణయానికి వ్యతిరేకంగా నిరసనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. ప్రస్తుతం ఆజాదీ కా అమృత్ మహోత్సవ్ కార్యక్రమం నేపథ్యంలో కేంద్ర ప్రభుత్వం ఇలా జెండాలను దిగుమతికి అనుమతి ఇవ్వడం వల్ల చైనా దిగుమతులు పెరిగి, భారత ఖాదీ పరిశ్రమ దెబ్బతింటుందని నిరసనలు వ్యక్తమవుతున్నాయి.
ఖాదీ జాతీయ జెండాలను ఉత్పత్తి చేయడానికి లైసెన్స్ పొందిన ఏకైక యూనిట్ అయిన కర్ణాటకకు చెందిన ‘ఖాదీ గ్రామోద్యోగ సంయుక్త సంఘం’ కేంద్ర ప్రభుత్వ నిర్ణయానికి నిరసనగా జులై 30న ‘ధ్వజ సత్యాగ్రహం’ నిర్వహించనుంది. రాజకీయ పార్టీలు కూడా వీరికి మద్దతునిచ్చారు.
ఐతే కేంద్ర ప్రభుత్వం గతంలో పాలిస్టర్ జెండాల దిగుమతికి అనుమతిస్తూ తీసుకున్న నిర్ణయాన్ని ప్రస్తుతం జరుగుతున్న పరిణామాలకు ముడిపెట్టి, కేంద్ర ప్రభుత్వం చైనా కంపెనీలకు జెండాల ఆర్డర్ ఇచ్చిందని తప్పుడు వార్తలు షేర్ చేస్తున్నారు. పోస్టులో చేస్తున్న వాదన ఇలాంటిదే.
కానీ, నిజానికి కేంద్ర ప్రభుత్వం ‘ఆజాదీ కా అమృత్ మహోత్సావ్’ కోసం ప్రత్యేకంగా జెండాల తయారీ కోసం ఏ చైనా కంపెనీకి ఆర్డర్ ఇవ్వలేదు. ఇలా కేంద్ర ప్రభుత్వం ఆర్డర్ ఇచ్చినట్టు ఎటువంటి వార్తా కథనాలు కూడా లేవు.
తెలంగాణ ప్రభుత్వం జెండాల ఆర్డర్ సిరిసిల్ల చేనేత పవర్ లూమ్ యూనిట్లకు ఇచ్చింది:
75వ స్వతంత్ర దినోత్సవం సందర్భంగా తెలంగాణ ప్రభుత్వం ‘స్వాతంత్య్ర వజ్రోత్సవ ద్విసప్తాహంలో’ అనే కార్యక్రమాన్ని నిర్వహించనుంది. ఇందులో భాగానంగా 1.2 కోట్ల జెండాలను పంచాలని ప్రభుత్వం నిర్ణయించింది. ప్రభుత్వం ఈ జెండాల తయారీ ఆర్డర్‌ను సిరిసిల్లకు చెందిన పవర్ లూమ్ యూనిట్లకు అందించింది.
చివరగా, 75వ స్వతంత్ర దినోత్సవం సందర్భంగా కేంద్ర ప్రభుత్వం జాతీయ జెండాల తయారీ కోసం చైనా కంపెనీలకు ఎటువంటి ఆర్డర్ ఇవ్వలేదు.