text:
ఈ సెల్ఫ్ డ్రైవింగ్ టాక్సీ అమెరికాలోని టెంపే నగరంలోనిది, చెన్నైలోది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 22, 2023
“డ్రైవర్ లేకుండా నడిచే టాక్సీ సర్వీసు తొలిసారిగా చెన్నై లో ప్రారంభం” అయ్యింది అని చెప్తూ ఒక మహిళ తన కొడుకుతో Waymo కంపెనీ యొక్క సెల్ఫ్ డ్రైవింగ్ కార్‌లో ప్రయాణం చేస్తూ వ్లోగ్ చేసిన వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. అసలు ఇందులో ఎంత నిజం ఉందో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఈ వీడియోలోని కనిపించే డ్రైవర్ లేకుండా నడిచే టాక్సీ సర్వీస్ తొలిసారిగా చెన్నై లో ప్రారంభం
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియో అమెరికాలోని అరిజోనాలో ఉన్న టెంపే నగరంలో షూట్ చేసారు, చెన్నైలో కాదు. మన దేశంలో అసలు Waymo సెల్ఫ్ డ్రైవింగ్ కార్ సర్వీసు లేదు. కావున పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
ముందుగా Waymo సెల్ఫ్ డ్రైవింగ్ కార్ సర్వీసు మన దేశంలోనే చెన్నైలో మొదటగా ప్రారంభం అయ్యాయా అని చెక్ చేయడానికి తగిన కీవర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, అసలు ఇది నిజం కాదు అని తెలిసింది. దీని  గురుంచి ఎక్కడా కచ్చితమైన సమాచారం లభించలేదు.
Waymo వారి వెబ్సైట్ ప్రకారం వాళ్ళ సర్వీస్ అమెరికాలో మాత్రమే ఉంది, ఇండియాలో లేదు.
అసలు ఈ వీడియో ఎక్కడ షూట్ చేశారు అని వీడియోని చివరిదాకా చూస్తే, ఇందులో ఉన్న మహిళ  రోడ్డు పైన ఉన్న రెండు బిల్డింగులను కార్లో నుండి చూపిస్తూ, అవి టెంపే రివర్ పక్కన ఉన్నాయి అని చెప్పారు.
దీన్ని హింట్ లాగా తీసుకొని టెంపే రివర్ గురించి వెతకగా, ఇది అమెరికాలోని అరిజోన రాష్ట్రంలో ఉన్న టెంపే నగరంలో ఉంది అని తెలిసింది. గూగుల్ మ్యాప్స్ స్ట్రీట్ వ్యూలో ఈ రెండు బిల్డింగ్స్ మీరు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరిగా, అమెరికాలో తీసిన సెల్ఫ్ డ్రైవింగ్ టాక్సీ వీడియోని చెన్నైలో ప్రపంచంలోనే మొదటగా ప్రవేశపెట్టిన సెల్ఫ్ డ్రైవింగ్ టాక్సీని చూపిస్తున్న వీడియో అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 22, 2023


text:
ఫోటోలో ఉన్న శివలింగం అయోధ్య రామజన్మభూమి తవ్వకాల్లో లభించిన విగ్రహం కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 30, 2020
‘అయోధ్య రామజన్మభూమి తవ్వకాల్లో లభించిన ఐదు అడుగులున్న శివలింగం’ అని చెప్తూ, ఒక శివలింగం ఫోటోని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
ఫోటోలో ఉన్నది అయోధ్య రామజన్మభూమి తవ్వకాల్లో లభించిన ఐదు అడుగుల శివలింగం.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఆ ఫోటోని 2016 లో ప్రచురించిన న్యూస్ ఆర్టికల్ లోనే చూడవొచ్చు. అది ఉత్తరప్రదేశ్ లోని ఫరూఖాబాద్ లో ఒక దేవాలయానికి సంబంధించిన శివలింగం. తాజగా అయోధ్య రామజన్మభూమిలో నిర్వహిస్తున్న పనుల్లో ప్రాచీన కట్టడాలు మరియు విగ్రహాలు బయట పడ్డట్టు వార్తలు వచ్చాయి. కానీ ఈ శివలింగం అక్కడిది కాదు. కావున పోస్ట్ లో అయోధ్య రామజన్మభూమికి సంబంధం లేని పాత ఫోటో పెట్టి తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే ఫోటోని 2016 లో ‘అమర్ఉజాల’ వారు ప్రచురించిన ఒక న్యూస్ ఆర్టికల్ లో చూడవొచ్చు. ఫోటోలోని శివలింగం ఉత్తరప్రదేశ్ లోని  ఫరూఖాబాద్ లో ఒక దేవాలయానికి సంబంధించినదని ఆ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది.
అయితే, తాజగా అయోధ్య రామజన్మభూమిలో నిర్వహిస్తున్న పనుల్లో ప్రాచీన కట్టడాలు మరియు విగ్రహాలు దొరికాయి. వాటికి సంబంధించి వివిధ వార్తాసంస్థలు ప్రచురించిన ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు
చివరగా, ఫోటోలో ఉన్న శివలింగం అయోధ్య రామజన్మభూమి తవ్వకాల్లో లభించిన విగ్రహం కాదు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

source: news-factly

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
పాము ఆకారంలో ఉండే ఈ మొక్క (కోబ్రా లిల్లీ) కేవలం హిమాలయాల్లో మాత్రమే కాదు, ఇతర ప్రాంతాల్లో కూడా కనిపిస్తుంది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 13, 2021
పాము ఆకారంలో ఉన్న ఒక మొక్క వీడియోని షేర్ చేస్తూ ఇది హిమాలయాల్లో మాత్రమే కనిపించే నాగపుష్పం అని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ మొక్కకు సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హిమాలయాల్లో మాత్రమే కనిపించే నాగపుష్పం వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ మొక్క పేరు హిమాలయన్ కోబ్రా లిల్లీ కాగా, దీని శాస్త్రీయ నామం అరిసెమా కాన్సాంగ్యూనియం (Arisaema consanguineum). ఇది సహజంగా ఆసియాలో కనిపించే మొక్క. భూటాన్, నేపాల్, చైనా,మయన్మార్,థాయిలాండ్ మొదలైన ఆసియా దేశాలలో ఈ మొక్కలు కనిపిస్తుంటాయి. భారత్ లో హిమాలయ ప్రాంతాలు, పశ్చిమ కనుమలు మొదలైన ఇతర ప్రాంతాలలో కూడా ఈ మొక్క కనిపిస్తుంది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఈ వీడియోలో కనిపిస్తుంది హిమాలయన్ కోబ్రా లిల్లీ మొక్క. 16 జూలై 2021న వరల్డ్ స్నేక్ డే సందర్భంగా, ధర్మవీర్ మీనా అనే ఇండియన్ ఫారెస్ట్ సర్వీస్ కి చెందిన అధికారి తన ట్విట్టర్ ఎకౌంటులో ఇదే వీడియోని షేర్ చేసాడు. ఇక్కడి నుండే ఈ వీడియో వైరల్ అయ్యింది. తను హిమాచల్ ప్రదేశ్ లో ఈ మొక్క వీడియో తీసినట్టు ట్వీట్ లో పేర్కొన్నాడు.
Himalayan Cobra Lily – The plant that thinks, it’s a snake 🐍 #WorldSnakeDay #Himachal #ThePhotoHour pic.twitter.com/JlnbIqkNza
ఇంటర్నెట్ లో అందుబాటులో ఉన్న సమాచారం (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) ప్రకారం ఈ హిమాలయన్ కోబ్రా లిల్లీ యొక్క శాస్త్రీయ నామం అరిసెమా కాన్సాంగ్యూనియం (Arisaema consanguineum), ఈ మొక్క యొక్క ఆకులు పాము ఆకారంలో ఉంటాయి కాబట్టి దీనికి కోబ్రా లిల్లీ అనే పేరు వచ్చింది. ఇది సహజంగా ఆసియాలో కనిపించే మొక్క.  భూటాన్, నేపాల్, చైనా, మయన్మార్, థాయిలాండ్ మొదలైన ఆసియా దేశాలలో ఈ మొక్కలు కనిపిస్తుంటాయి.  ఇది సహజంగా పర్వత ప్రాంతాలలో పెరిగే మొక్క అయినప్పటికీ, లోతట్టు  ప్రాంతాల్లో కూడా ఈ మొక్కలు కనిపిస్తుంటాయి. భారతదేశంలో  హిమాలయ పర్వత ప్రాంతాలలో ఎక్కువగా ఈ మొక్కలు కనిపిస్తాయి, ఐతే ఈ మొక్క కేవలం హిమాలయాలకే మాత్రం పరిమితం కాదు. పశ్చిమ కనుమలు మొదలైన ఇతర ప్రాంతాలలో కూడా ఈ మొక్క కనిపిస్తుంది.
అరిసెమాలో కనీసం 190 జాతుల వరకు ఉన్నాయి, ఇందులో ఎక్కువ శాతం చైనా మరియు జపాన్‌లో కనిపిస్తుంటాయి. హిమాలయ కోబ్రా లిల్లీ ఆసియాలో కనిపించే 190 కి పైగా అరిసెమా జాతులలో ఒకటి. అమెరికాలో కూడా అరిసెమా డ్రాకోంటియం (Arisaema dracontium) మరియు అరిసెమా ట్రిఫైలం (Arisaema triphyllum) అనే రెండు అరిసెమా జాతి రకాలు కనిపిస్తాయి.
ఇంతకు ముందు ఇలానే హిమాలయాల్లో మాత్రామే కనిపించే పుష్పం అని కొన్ని ఫోటోలు షేర్ చేసినప్పుడు FACTLY రాసిన ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్స్ ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరగా, పాము ఆకారంలో ఉండే ఈ మొక్క (కోబ్రా లిల్లీ) కేవలం హిమాలయాల్లో మాత్రమే కాకుండా ఇతర ప్రాంతాల్లో కూడా కనిపిస్తుంది.


text:
విన్‌స్టన్ చర్చిల్, అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్‌కు సంబంధించిందని షేర్ చేస్తున్న ఈ కథ నిజం కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 20, 2021
బావిలో పడిన ఒక అబ్బాయిని అటు వైపు వెళుతున్న ఒక రైతు కాపాడాడని, అందుకు కృతజ్ఞతగా ఆ అబ్బాయి తండ్రి, రైతు కొడుకును పెద్ద చదువులు చదివిస్తాడు; కొంతకాలానికి ఆ అబ్బాయికి అంతు తెలియని వ్యాధి వస్తే ఆ రైతు కొడుకు వచ్చి తను కనిపెట్టిన మందుతో ఆ వ్యాధిని నయం చేస్తాడని ఒక పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ రైతు కొడుకు ఎవరో కాదు పెన్సిలిన్ మందుని కనిపెట్టిన అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్ అని, అబ్బాయి బ్రిటీష్ ప్రధాని విన్‌స్టన్ చర్చిల్ అని పోస్ట్ ద్వారా అంటున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: విన్‌స్టన్ చర్చిల్ ప్రాణాన్ని కాపాడిన అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్ కనిపెట్టిన పెన్సిలిన్ యొక్క కథ.
ఫాక్ట్: ఇది ఒక కల్పిత కథ. కథలో చెప్పిన విధంగా చర్చిల్ బావిలో మునిగినట్టు ఎక్కడా కూడా ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. లార్డ్ రాండోల్ఫ్ (చర్చిల్ తండ్రి) అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్ విద్యకోసం డబ్బు చెల్లించారని చెప్పడానికి కూడా ఎటువంటి రికార్డు లేదు. కెవిన్ బ్రౌన్ రాసిన అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్ యొక్క జీవిత చరిత్ర, “పెన్సిలిన్ మ్యాన్: అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్ అండ్ ది యాంటీబయాటిక్ రెవల్యూషన్”లో, ఈ కథను “very nice fable” (కట్టు కథ) అని అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్ అన్నారని తెలిపారు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులో చెప్పిన విషయం గురించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, అలాంటిది జరిగినట్టుగా ఎక్కడా కూడా ఎటువంటి కచ్చితమైన సమాచారం లేదు. ఒకవేళ నిజంగానే అలాంటిది జరిగుంటే అన్నీ ప్రముఖ వార్తాపత్రికలు దాని గురించి ప్రచురించేవి. చరిత్రకారులు, పుస్తకాలలో కూడా దీని గురుంచి ప్రస్తావన ఉండేది. కానీ, ఇటువంటి సంఘటనలు జరిగినట్టు ఎక్కడా ప్రస్తావన లేదు.
కథలో చెప్పిన విధంగా చర్చిల్ బావిలో మునిగినట్టు కూడా ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు.
కెవిన్ బ్రౌన్ రాసిన అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్ యొక్క జీవిత చరిత్ర, “పెన్సిలిన్ మ్యాన్: అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్ అండ్ ది యాంటీబయాటిక్ రెవల్యూషన్”లో, ఈ కథను “very nice fable” (కట్టు కథ) అని అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్ అన్నారని తెలిపారు.
చర్చిల్ యొక్క జీవిత చరిత్ర రచయిత సర్ మార్టిన్ గిల్బర్ట్ కథలో ఉన్న లోపాలను వివరించారు. అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్ చర్చిల్ కంటే ఏడు సంవత్సరాలు చిన్నవాడు. లార్డ్ రాండోల్ఫ్ (చర్చిల్ తండ్రి) అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్ విద్యకోసం డబ్బు చెల్లించారని చెప్పడానికి కూడా ఎటువంటి రికార్డు లేదు. చర్చిల్ బావిలో మునిగినట్టు కూడా ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు.
1943 లో చర్చిల్ కు తీవ్రమైన అనారోగ్య సమస్య వచ్చింది. చర్చిల్ యొక్క వైద్య చరిత్రపై నిపుణుడైన డాక్టర్ జాన్ మాథర్ “చర్చిల్ పెనిసిలిన్ తో కాకుండా ‘ఎం అండ్ బి’తో చికిత్స చేసారు, ఇది మే బేకర్ ఫార్మాస్యూటికల్స్ ఉత్పత్తి చేసిన సల్ఫాడియాజిన్.” అని తెలిపారు.
చివరగా, విన్‌స్టన్ చర్చిల్ మరియు అలెగ్జాండర్ ఫ్లెమింగ్‌కు సంబంధించిందని షేర్ చేస్తున్న ఈ కథ నిజం కాదు, ఒక కట్టు కథ.

created: December 20, 2021


text:
మరణం మర్చిపోయిన 180 సంవత్సరాల వయసు గల భారతీయుడి కథ పూర్తిగా కల్పితం - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 23, 2021
ఒక ముసలి వ్యక్తి ఫోటోని షేర్ చేస్తూ, ఆ వ్యక్తి వయసు 180 సంవత్సరాలని, మరణం ఇతడిని మరిచిపోయిందని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తలో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 180 సంవత్సరాల వయసు గల భారతీయ వ్యక్తి ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఇదే ఫోటో,  వివరాలతో ఒక కల్పిత కథనాలు రాసే వెబ్సైటు 2014లో ఒక కథనాన్ని ప్రచురించింది. ఇక్కడి నుండే ఈ కథనం ఇంటర్నెట్ లో షేర్ అయ్యింది. గిన్నిస్ బుక్ ఆఫ్ వరల్డ్ రికార్డ్స్ ప్రకారం, జీన్ లూయిస్ కాల్మెంట్ అనే వ్యక్తి పేరుపై సుదీర్ఘమైన జీవితం గడిపిన వ్యక్తిగా రికార్డు నమోదయ్యి ఉంది. ఈమె 21 ఫిబ్రవరి 1875 న ఫ్రాన్స్‌లో జన్మించి122 సంవత్సరాల వయస్సులో 4 ఆగస్టు 1997న మరణించింది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ విషయం గురించి గూగుల్ లో వెతకగా 2014లో ఇదే ఫోటో మరియు వివరాలతో  worldnewsdailyreport.com లో ఒక కథనం ప్రచురితమైంది. కాకపోతే ఈ కథనంలో వయసు మాత్రం 179 సంవత్సరాలు అని ఉంది.
ఐతే ఈ వెబ్సైటులో ఉన్న డిస్‌క్లైమర్ ప్రకారం ఈ వెబ్సైటులో ప్రచురితమయ్యే కథనాలన్ని కల్పితం అని స్పష్టంగా రాసి ఉంది. కాబట్టి ఈ 179 సంవత్సరాల వ్యక్తి కథనం కూడా కల్పితమనే మనం అర్ధం చేసుకోవచ్చు. పైగా ఈ వెబ్సైటులోని ఇతర కథనాలు కూడా కల్పితమైనవే.
ఒకవేళ నిజంగానే పోస్టులో చెప్పిన వ్యక్తి భారత్ లో ఉండి ఉంటే ఇక్కడి మీడియా ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేసి ఉండేది, కాని ఈ విషయానికి సంబంధించి విశ్వసనీయ వార్తా కథనాలు ఏవి కూడా మాకు లభించలేదు. ఒక భారతీయ సంస్థ ఇదే కథనాన్ని ప్రచురించినప్పటికీ, ఈ కథనం పూర్తిగా కల్పితమని పేర్కొంది.  గిన్నిస్ బుక్ ఆఫ్ వరల్డ్ రికార్డ్స్ ప్రకారం, జీన్ లూయిస్ కాల్మెంట్ అనే వ్యక్తి పేరుపై సుదీర్ఘమైన జీవితం గడిపిన వ్యక్తిగా రికార్డు నమోదయ్యి ఉంది. ఈమె 21 ఫిబ్రవరి 1875 న ఫ్రాన్స్‌లో జన్మించి122 సంవత్సరాల వయస్సులో 4 ఆగస్టు 1997 న మరణించింది.
ఇకపోతే ఆ ఫోటోలో ఉన్న వ్యక్తి గురించి మాకు ఎటువంటి వివరాలు లభించలేదు. కాకపోతే ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ ఫోటో 2007 నుండే ఇంటర్నెట్ లో అందుబాటులో ఉందని తెలుస్తుంది. ఈ వివరాల బట్టి ఈ వివరాలు పూర్తిగా కల్పితమని అర్ధం చేసుకోవచ్చు. గతంలో కూడా ఇదే విషయం సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అయినప్పుడు స్నోప్స్ వారు ఈ విషయాన్నీ తప్పని చేస్తూ రాసిన కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, మరణం మర్చిపోయిన 180 సంవత్సరాల వయసు గల భారతీయుడి కథ పూర్తిగా కల్పితం.

created: September 23, 2021


text:
భారత దేశం నుండి కాకి పాకిస్తాన్‌కి వెళ్లి అక్కడి నుండి 100 రూపాయల నోట్ తీసుకొచ్చిందన్నది ఒక కల్పిత కథ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 7, 2021
భారతదేశం నుండి ఒక కాకి పాకిస్తాన్‌కి వెళ్లి అక్కడి నుండి వంద రూపాయల నోటుని తీసుకొచ్చిందని చెప్తున్న ఒక యూట్యూబ్ వీడియోని ఎక్కువ మంది వీక్షిస్తున్నారు. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోలో చెప్పేదాంట్లో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: భారతదేశం నుండి ఒక కాకి పాకిస్తాన్‌కి వెళ్లి అక్కడి నుండి వంద రూపాయల నోటుని తీసుకొచ్చింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో చెప్తున్నట్టు భారత దేశం నుండి ఒక కాకి పాకిస్తాన్‌కి వెళ్లి అక్కడి నుండి డబ్బు తీసుకోని వచ్చిందని చెప్పే వార్తా కథనాలు గాని లేక వేరే ఇతర సమాచారం గాని లేవు. ఐతే గతంలో పాకిస్తాన్ నుండి పావురాలు భారతదేశంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు అవి గూఢచర్యం కోసం వాడినవేమో అన్న అనుమానంతో పోలీసులు వాటిని అరెస్ట్ చేసిన ఘటనలు జరిగినప్పటికీ, వీడియోలో చెప్తున్నట్టు మన దేశం నుండి ఒక కాకి పాకిస్తాన్‌కి వెళ్లి అక్కడి నుండి డబ్బు తీసుకొని వచ్చిందని చెప్పే ఎటువంటి సమాచారం లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ యూట్యూబ్ వీడియోలో చెప్పిన విషయం గురించి ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా ఇలా భారత దేశం నుండి ఒక కాకి పాకిస్తాన్‌కి వెళ్లి అక్కడి నుండి డబ్బు తీసుకొని వచ్చిందని చెప్పే వార్తా కథనాలు గాని లేక వేరే ఇతర సమాచారం గాని మాకు లభించలేదు. ఇది ఒక కల్పిత కథ అయ్యుంటుంది.
ఐతే గతంలో పాకిస్తాన్ నుండి పావురాలు భారత దేశంలోకి ప్రవేశించినప్పుడు, అవి గూఢచర్యం కోసం వాడినవేమో అన్న అనుమానంతో పోలీసులు వాటిని అదుపులోకి తీసుకున్న సందర్భాలున్నాయి. మార్చ్ 2020లో ఇలాగే పాకిస్తాన్ నుండి ఒక పావురం భారత్ లోని కాశ్మీర్ లోకి ప్రవేశిందింది. ఐతే ఆ పావురం కాలుకి ఉన్న రింగ్ పై ఎదో కోడ్ ఉండడంతో పోలీస్ ఆ పావురాన్ని స్పైగా భావించి అరెస్ట్ చేసారు. ఇలాగే 2015లో కూడా జరిగింది. ఇలాంటి సంఘటనలకి సంబంధించిన మరికొన్ని వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఐతే ఇలా పాకిస్తాన్ నుండి పావురాలు భారత దేశంలోకి వచ్చిన సంఘటనల గురుంచి  వార్తా సంస్థలు ప్రచురించాయి గాని ఒక కాకి భారత దేశం నుండి పాకిస్తాన్‌కి వెళ్లి అక్కడి నుండి వంద రూపాయల నోట్ తీసుకొచ్చిందని చెప్తూ ఎటువంటి వార్తా కథనాలు గాని లేక ఇతర సమాచారం గాని లేదు.
చివరగా, భారత దేశం నుండి ఒక కాకి పాకిస్తాన్‌కి వెళ్లి అక్కడి నుండి వంద రూపాయల నోట్ తీసుకొచ్చిందన్నది ఒక కల్పిత కథ.


text:
నెల్లూరులో జైన సంఘాలకు భయపడి ముస్లిం యువకుడితో పారిపోయిన జైన అమ్మాయిని తిరిగి అప్పగించారంటూ షేర్ చేస్తున్న ఈ సమాచారం కల్పితం - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 13, 2021
“ఆంధ్రప్రదేశ్ నెల్లూరు జిల్లాలో ఇటీవల ఒక హిందూ జైన బాలికను ఒక ముస్లిం బాలుడు వివాహం చేసుకొవడానికి తీసుకెళ్లాడు. జైన సంఘ సభ్యులందరూ జిల్లాలో ఒక సమావేశం నిర్వహించుకొని, ముస్లిం ఉద్యోగులందరినీ తమ వాణిజ్య మరియు పారిశ్రామిక సంస్థల నుండి తక్షణమే రద్దు చేయాలని ఏకగ్రీవంగా నిర్ణయించారు. ఈ నిర్ణయం వలన పది వేల మందికి పైగా ముస్లింలు ఉపాధిని కోల్పోవడంతో, ముస్లిం మత సంఘ పెద్దలు అత్యవసర సమావేశాన్ని జరిపి పారిపోయిన జైన అమ్మాయిని తొమ్మిది గంటల లోపు ఆమె కుటుంబానికి అప్పగించారు. ఒక ఐక్య సమాజం తీసుకున్న కఠినమైన నిర్ణయం యొక్క ఫలితం ఇది”, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్టు షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నెల్లూరు జిల్లాలో జైన సంఘాలకు భయపడి ముస్లిం యువకుడితో పారిపోయిన జైన అమ్మాయిని ముస్లిం మత పెద్దలు ఆమె కుటుంబానికి అప్పగించారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న ఈ సమాచారం కల్పితమని నెల్లూరు పోలీసులు 28 డిసెంబర్ 2019 నాడు పత్రికా ప్రకటన జారీ చేసారు. పోస్టులో తెలుపుతున్న ఘటన నెల్లూరు నగరంలోనే కాదు, జిల్లాలోని మరే ఒక ప్రదేశంలో చోటుచేసుకోలేదని నెల్లూరు పోలీసులు ఈ ప్రెస్ రిలీజ్‌లో స్పష్టం చేసారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించిన వివరాల కోసం నెల్లూరు పోలీసుల అధికారిక సోషల్ మీడియా అకౌంట్లలో వెతికితే, ఈ వార్తకు సంబంధించి నెల్లూరు పోలీసులు 28 డిసెంబర్ 2019 నాడు తమ ఫేస్బుక్ పేజిలో పత్రికా ప్రకటన జారి చేసినట్టు తెలిసింది. సోషల్ మీడియాలో వైరల్  అవుతున్న ఈ సమాచారం కల్పితమని నెల్లూరు పోలీసులు తమ ప్రెస్ రిలీజ్‌లో స్పష్టం చేసారు. ఈ ఘటన నెల్లూరు నగరంలోనే కాదు, జిల్లాలోని మరే ప్రదేశంలో చోటుచేసుకోలేదని నెల్లూరు పోలీసులు స్పష్టం చేసారు.
ప్రజల మద్య జాతి, మత, ప్రాంత విద్వేషాలు రెచ్చగొట్టే విధంగా ఇలాంటి కల్పిత సమాచారాన్ని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్న వారిపై క్రిమినల్ కేసులు నమోదు చేసి కఠిన చర్యలు తీసుకుంటామని జిల్లా SP శ్రీ బాస్కర్ భూషణ్ ఈ ప్రకటన ద్వారా హెచ్చరించారు. నెల్లూరు పోలీసులు షేర్ చేసిన చేసిన ఇంగ్లీష్ ప్రెస్ రిలీజ్‌ని రిపోర్ట్ చేస్తూ ‘Hindustan Times’ 04 జనవరి 2020 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. అంతేకాదు, పోస్టులో ముస్లిం యువకుడితో పారిపోయిన అమ్మాయిని హిందూ జైన బాలిక అని పేర్కొన్నారు. కాని, హిందూ,  జైన మతాలు రెండు విభిన్న మతాలు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన సమాచారం కల్పితమని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, జైన సంఘాలకు భయపడి ముస్లిం యువకుడితో పారిపోయిన అమ్మాయిని తిరిగి అప్పగించినట్టుగా షేర్ చేస్తున్న ఈ సమాచారం కల్పితం.

created: October 13, 2021


text:
చెన్నై సముద్రపు ఒడ్డున భగవద్గీత చదువుతున్న విక్రం సారాభాయ్‌ని మొదటిసారి కలిసిన అబ్దుల్ కలాం అంటూ షేర్ అవుతున్న ఈ కథ నిజమైంది కాదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 27, 2022
చెన్నై సముద్రపు ఒడ్డున భగవద్గీత చదువుతున్న విక్రం సారాభాయ్‌ని మొదటిసారి కలిసిన అబ్దుల్ కలాం యొక్క కథ అంటూ ఒక పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథ మొత్తం కలాం గారు తన ఆత్మకథలో రాసారని  కూడా పోస్ట్ ద్వారా అంటున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: చెన్నై సముద్రపు ఒడ్డున భగవద్గీత చదువుతున్న విక్రం సారాభాయ్‌ని మొదటిసారి కలిసిన అబ్దుల్ కలాం యొక్క కథ.
ఫాక్ట్: అబ్దుల్ కలాం విక్రం సారాభాయ్‌ని మొదటిసారి చెన్నై సముద్రపు ఒడ్డున కలిసారని చెప్పడానికి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు. ఇండియన్ కమిటీ ఫర్ స్పేస్ రీసెర్చ్ వారు రాకెట్ ఇంజినీర్ పోస్ట్ కొరకు అబ్దుల్ కలాంని ఇంటర్వ్యూకి పిలిచినప్పుడు, మొదటిసారిగా విక్రం సారాభాయ్‌ని కలాం ఆ ఇంటర్వ్యూలోనే కలిసారు. ఇదే విషయాన్ని అబ్దుల్ కలాం తన ఆత్మకథ వింగ్స్ ఆఫ్ ఫైర్ లో కూడా తెలిపారు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ కథ విక్రం సారాభాయ్, ఇంకా ఒక యువకుడి మధ్య జరిగిన నిజమైన సంఘటనగా కనీసం 2017 నుండి ఇంటర్నెట్‌లో (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) షేర్ అవుతుంది. అందులో ఆ యువకుడు అబ్దుల్ కలాం అని ఎక్కడా లేదు.
పోస్టులో ఒక ఫోటోను షేర్ చేసారు, ఆ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు ఒక బ్లాగ్ ఆర్టికల్ ఒకటి లభించింది. అబ్దుల్ కలాం విక్రం సారాభాయ్ గురించి ఏమి వ్యాఖ్యలు చేసారో ఆ ఆర్టికల్‌లో రాసారు. ఇండియన్ కమిటీ ఫర్ స్పేస్ రీసెర్చ్ వారు రాకెట్ ఇంజినీర్ పోస్టు కొరకు అబ్దుల్ కలాంని ఇంటర్వ్యూకి పిలిచారు, మొదటిసారిగా విక్రం సారాభాయ్‌ని కలాం ఆ ఇంటర్వ్యూలోనే కలిసారు. ఇదే విషయాన్ని అబ్దుల్ కలాం తన ఆత్మకథ వింగ్స్ ఆఫ్ ఫైర్ లో కూడా తెలిపారు. ఆర్టికల్‌లో ఎక్కడా కూడా చెన్నై సముద్రపు ఒడ్డున జరిగిన సంఘటన గురించి లేదు.
వివిధ మత గ్రంథాలు తనను బాగా ప్రభావితం చేశాయని; ఖురాన్, వేదాలు, భగవద్గీత, ఇవన్నీ మనిషి యొక్క దుస్థితిపై లోతైన తాత్విక ఆలోచనలు కలిగి ఉన్నాయని, మరియు తన జీవితంలో వివిధ సమయాల్లో అనేక సమస్యలను పరిష్కరించడానికి తనకు సహాయపడ్డాయని కలాం ‘మై జర్నీ: ట్రాన్స్ఫార్మింగ్ డ్రీమ్స్ ఇంటూ ఆక్షన్స్‘ పుస్తకంలో తెలిపారు. ఇండియన్ కమిటీ ఫర్ స్పేస్ రీసెర్చ్ ఇంటర్వ్యూకి వెళ్లే ముందు కూడా లక్ష్మణ శాస్త్రి (రామేశ్వరం గుడి పూజారి) భగవద్గీత నుండి చెప్పిన కొన్ని వ్యాఖ్యలు తనను ప్రభవితం చేసాయని తెలిపారు.
విక్రం సారాభాయ్ వృత్తిరిత్యా తనను ఎంతగా ప్రభావితం చేసేవారో అబ్దుల్ కలాం తరచూ చెప్తుండేవారు. కానీ, చెన్నై సముద్రపు ఒడ్డున జరిగిన కథ గురించి ప్రస్తావించినట్టు మాకు ఎక్కడా సమాచారం లభించలేదు.
చివరగా, చెన్నై సముద్రపు ఒడ్డున భగవద్గీత చదువుతున్న విక్రం సారాభాయ్‌ని మొదటిసారి కలిసిన అబ్దుల్ కలాం అంటూ షేర్ అవుతున్న ఈ కథ నిజమైందని చెప్పడానికి ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు.

created: January 27, 2022


text:
ద్వారంలో నుండి సూర్యకిరణాలు వస్తున్న ఈ ఫోటో ఒడిశా లోని కోణార్క్ సూర్య దేవాలయానిది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 4, 2020
ఒక ద్వారంలో నుండి సూర్యకిరణాలు వస్తున్న ఫోటో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, అందులో ఉన్నది ఒడిశా లోని కోణార్క్ సూర్య దేవాలయం అని చెప్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
ద్వారంలో నుండి సూర్యకిరణాలు వస్తున్న ఈ ఫోటో ఒడిశా లోని కోణార్క్ సూర్య దేవాలయానిది.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటో లో ఉన్నది ఒడిశా లోని కోణార్క్ సూర్య దేవాలయం కాదు. అది థాయిలాండ్‌లోని ఫనోమ్ రంగ్ దేవాలయం. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, ఆ ఫోటో ఒక ట్వీట్ లో లభించింది. ఆ ట్వీట్ లో యూజర్ ఫోటో నేపాల్ లోని ఒక దేవాలయనిది అని పెట్టగా, కామెంట్స్ లో మరొక యూజర్ అది థాయిలాండ్‌లోని ఫనోమ్ రంగ్ దేవాలయం అని పేర్కొన్నాడు. దాంతో గూగుల్ లో థాయిలాండ్‌లోని ఫనోమ్ రంగ్ దేవాలయం గురించి వెతకగా, ఒక బ్లాగ్లో  రాసిన ఆర్టికల్ లభించింది. ఆ ఆర్టికల్ లో పోస్టులో ఫోటో లాంటిదే మరొక ఫోటో ఉంది. ఆ దేవాలయానిలో చాలా ద్వారాలు ఉన్నాయి, కానీ ఆ రెండు ఫోటోల్లో ద్వారానికి సంబంధించి అనేక పోలికలు చూడవచ్చు.
ఫనోమ్ రంగ్ దేవాలయానికి సంబంధించిన అలాంటి ద్వారాన్నే గూగుల్ స్ట్రీట్ వ్యూ లో కూడా చూడవచ్చు.
ఫేస్బుక్ లో మరికొన్ని ఫోటోలు కూడా కోణార్క్ సూర్య దేవాలయానివనే ఆరోపణతో వేరే భాషల్లో షేర్ అవుతున్నాయి. వాటి గురించి FACTLY రాసిన ఫాక్ట్-చెక్ కథనం ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, ద్వారంలో నుండి సూర్యకిరణాలు వస్తున్న ఫోటో ఒడిశా లోని కోణార్క్ సూర్య దేవాలయానిది కాదు; థాయిలాండ్‌లోని ఫనోమ్ రంగ్ దేవాలయానిది.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
ప్రధాని పదవికి మోదీ కంటే రాహుల్ గాంధీ అర్హుడని చెప్తున్న ఈ సర్వే కేరళ రాష్ట్రానికి మాత్రమే పరిమితం - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 19, 2021
దేశ ప్రధాని పదవికి ఎవరు అర్హులని టైమ్స్ నౌ న్యూస్ సంస్థ సర్వే చేస్తే, రాహుల్ గాంధీకి అత్యధికంగా 55.84% శాతం ఓట్లు పడినట్టు సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ‘Times Now’ న్యూస్ ఛానల్ దేశ ప్రధాని పదవికి ఎవరు అర్హులని చేసిన సర్వే లో రాహుల్ గాంధీకి అత్యధికంగా 55.84% శాతం ఓట్లు పడ్డాయి.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో, కేరళ రాష్ట్రంలో ‘Times Now’ న్యూస్ ఛానల్ నిర్వహించిన ‘Who is the most Preferred PM’ సర్వే కి సంబంధించింది. జనవరి 2021లో ‘Times Now’ దేశమంతటా ఈ సర్వే నిర్వహిస్తే, నరేంద్ర మోదీ కే అత్యధిక శాతం ఓట్లు పడినట్టు తెలిపింది. కేరళ, తమిళనాడు రాష్ట్రాలు తప్పితే మిగితా అన్ని రాష్ట్రాల ప్రజలు నరేంద్ర మోదీయే మరో సారి ప్రధాని కావాలని కోరుకునట్టు ‘Times Now’ తెలిపింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ ప్రజలని తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో చేసిన క్లెయిమ్ కి సంబంధించిన వివరాల కోసం కీ పదాలతో గూగల్ లో వెతికితే, ఈ సర్వే గురించి తెలుపుతూ ‘Times Now’ న్యూస్ ఛానల్ 08 మార్చి 2021 నాడు ఒక ట్వీట్ పెట్టినట్టు తెలిసింది. కేరళ రాష్ట్రంలో ‘Who is the most Preferred PM’ అనే సర్వే నిర్వహిస్తే, 55.84% శాతం మంది కేరళ వోటర్లు రాహుల్ గాంధీకి ఓటు వేసినట్టు ‘Times Now’ తమ ట్వీట్ లో తెలిపింది. ఈ ఫలితాలు కేవలం కేరళ రాష్ట్రంలో నిర్వహించిన సర్వే కి సంబంధించినవి అని ‘Times Now’ స్పష్టంగా తెలిపింది.
Who do you (Kerala voters) think is the most suitable candidate for the post of PM of India?
•Narendra Modi: 31.95%
•Rahul Gandhi: 55.84%
•None of them: 8:46%
•Can’t Say: 3.75%
TIMES NOW – CVoter Opinion Poll with Padmaja Joshi & Madhavdas G. | #May2WithTimesNow pic.twitter.com/iJTqGtbulr
ప్రధాని పదవికి ఎవరు అర్హులని దేశంలోని 543 లోక్ సభ నియోజకవర్గాలలో ముప్పైవేల మంది పైన సర్వే నిర్వహిస్తే, దేశ ప్రజలు నరేంద్ర మోదీ కే అత్యధిక శాతం ఓట్లు వేసినట్టు ‘Times Now’ 17 జనవరి 2021 నాడు ట్వీట్ ద్వార రిపోర్ట్ చేసింది. కేరళ, తమిళనాడు రాష్ట్రాలు తప్పిస్తే మిగితా అన్ని రాష్ట్రాల ప్రజలు నరేంద్ర మోదీయే మరో సారి ప్రధాని కావాలని కోరుకునట్టు ‘Times Now’ తెలిపింది.
According to the C-Voter State of Nation 2021 survey, @NarendraModi is the most preferred Prime Minister as compared to Rahul Gandhi. The survey covered all 543 Lok Sabha constituencies & had 30,000 respondents. pic.twitter.com/5QOpj1Ingy
చివరగా, ‘Times Now’ కేరళ రాష్ట్రంలో నిర్వహించిన సర్వే ని చూపిస్తూ దేశ ప్రజలు ప్రధాని పదవికి రాహుల్ గాంధీ అర్హుడని అత్యధిక శాతం ఓట్లు వేసినట్టుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
న్యూజెర్సీలో ఈ దేవాలయాన్ని నిర్మిస్తున్నది అక్షర్ పురుషోత్తం స్వామినారాయణ సంస్థ (BAPS), ఇస్కాన్ కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 9, 2021
అమెరికాలోని న్యూజెర్సీలో ఇస్కాన్ నిర్మించిన అతిపెద్ద దేవాలయం అంటూ ఒక గుడి వీడియో షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అమెరికాలోని న్యూజెర్సీలో ఇస్కాన్ నిర్మించిన అతిపెద్ద దేవాలయం వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): అమెరికాలోని న్యూజెర్సీలో రాబిన్స్‌విల్లె ప్రాంతంలో ఈ దేవాలయాన్ని నిర్మిస్తున్నది బోచసన్వాసి శ్రీ అక్షర్ పురుషోత్తం స్వామినారాయణ సంస్థ (BAPS), ఇస్కాన్ కాదు. ఈ ఆలయ నిర్మాణం 2010లోనే మొదలై ఇప్పటికీ కొనసాగుతున్నది. కాకపోతే 2014 నుండే ఈ దేవాలయంలోకి భక్తులను అనుమతిస్తున్నారు. ఇస్కాన్ కూడా న్యూజెర్సీలో ఒక దేవాలయాన్ని నిర్మిస్తున్నది, అది కూడా ఇంకా నిర్మాణ దశలోనే ఉంది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఈ వీడియోలో ఉన్నది అమెరికాలోని న్యూజెర్సీలో నిర్మాణంలో ఉన్న హిందూ దేవాలయమే అయినప్పటికీ ఈ దేవాలయాన్ని నిర్మించింది ఇస్కాన్ కాదు. ఈ దేవాలయాన్ని న్యూజెర్సీలోని రాబిన్స్‌విల్లె ప్రాంతంలో బోచసన్వాసి శ్రీ అక్షర్ పురుషోత్తం స్వామినారాయణ సంస్థ (BAPS) వారు నిర్మిస్తున్నారు.
ఈ దేవాలయం నిర్మాణం 2010లోనే మొదలైంది, పోస్టులో చెప్తున్నట్టు 2017లో కాదు. 2010 దేవాలయ నిర్మాణ పనులు మొదలవగా, వివిధ దశలలో నిర్మాణ పనులు ఇంకా కొనసాగుతున్నాయి. ఐతే 2014 నుండే ఈ దేవాలయంలోకి భక్తులను అనుమతిస్తున్నారు. BAPS చెప్తున్న దాని ప్రకారం ఇది అమెరికాలోనే అతి పెద్ద హిందూ దేవాలయం కానుంది. ఈ దేవాలయం నిర్మాణానికి వేల మంది భారతీయలు నిర్మాణ కార్యక్రమాల్లో పాల్గొన్నారు.
ఐతే ఈ గుడి నిర్మాణంలో పని చేసిన భారతీయలు కొందరు అమెరికా కార్మిక మరియు ఇమ్మిగ్రేషన్ చట్టాలు ఉల్లంఘిస్తూ తమతో ఎక్కువ గంటలు పని చేయించుకొని తక్కువ డబ్బులు చెల్లించారని 2021 మార్చ్ లో BAPS పై ఒక లాసూట్ ఫైల్ చేసారు. అయితే, ఈ గుడి నిర్మాణం చేపట్టిన కన్హా అనే నిర్మాణ సంస్థ అనేక లేబర్ చట్టాల ఉల్లంఘనలకు పాల్పడిందని, దానికి గుడి యాజమాన్యంతో సంబంధం లేదని కొంత మంది వివరణ ఇచ్చారు. ఇంకా పూర్తి వివరాలు తెలియాల్సి ఉంది.
ఐతే న్యూజెర్సీలో ఇస్కాన్ కూడా ఒక దేవాలయాన్ని నిర్మిస్తుంది, ఇది ఇంకా నిర్మాణ దశలోనే ఉంది. ఈ దేవాలయానికి సంబంధించిన వివరాలు ఇక్కడ చూడొచ్చు. కాని పోస్టులోని వీడియోకి ఇస్కాన్ కి ఎటువంటి సంబంధంలేదు.
చివరగా, న్యూజెర్సీలో ఈ దేవాలయాన్ని నిర్మిస్తున్నది బోచసన్వాసి శ్రీ అక్షర్ పురుషోత్తం స్వామినారాయణ సంస్థ (BAPS), ఇస్కాన్ కాదు.


text:
హిందూ దేవాలయంలో క్రైస్తవ శిలువ చిహ్నాన్ని పెయింట్ చేసిన ఈ ఘటన తమిళనాడులో జరిగింది, ఆంధ్రప్రదేశ్ లో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 6, 2021
హిందూ దేవాలయంలో  క్రైస్తవ శిలువ చిహ్నాన్ని పెయింట్ చేసిన ఫోటో షేర్ చేస్తూ, ఈ ఘటన ఆంధ్రప్రదేశ్ లో చోటు చేసుకుందని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఆంధ్రప్రదేశ్ లోని హిందూ దేవాలయంలో క్రైస్తవ శిలువ చిహ్నాన్ని పెయింట్ చేసారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఘటన తమిళనాడు రాష్ట్రంలోని తిరుపత్తూర్ జిల్లాలోని ఎల్లపల్లి గ్రామంలో ఉన్న అమ్మాన్ దేవాలయంలో జనవరి 2021లో చోటు చేసుకుంది. ఈ ఘటనకి సంబంధించి భాస్కర్ అనే వ్యక్తిపై పోలీస్ కంప్లైంట్ రిజిస్టర్ అయిందని అక్కడి లోకల్ వార్తా పత్రికలు ప్రచురించాయి. మరికొన్ని ఆన్లైన్ వార్తా కథనాలు కూడా ఇదే విషయాన్ని ధ్రువీకరిస్తున్నాయి.  కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విథంగా ఉంది.
పోస్టులోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని రిపోర్ట్ చేసిన ఓపిండియా కథనం ఒకటి మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం ఈ ఘటన ఆంధ్ర-తమిళనాడు బోర్డర్ సమీపంలో తమిళనాడు వైపున్న తిరుపత్తూర్ జిల్లాలోని ఎల్లపల్లి గ్రామంలో చోటు చేసుకుంది.
పైన తెలిపిన కథనం ఆధారంగా తమిళనాడులోని ప్రథాన పత్రికల్లో ఈ వార్త కోసం వెతకగా, 18 జనవరి 2021 రోజున దినకరన్ అనే పత్రిక ఈ వార్తని ప్రచురించిన కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం కూడా ఈ ఘటన తిరుపత్తూర్ జిల్లాలోని ఎల్లపల్లి గ్రామంలోని అమ్మాన్ దేవాలయంలో చోటు చేసుకుందని ధ్రువీకరిస్తుంది. ఈ ఘటనకి సంబంధించి భాస్కర్ అనే వ్యక్తిపై పోలీస్ కంప్లైంట్ రిజిస్టర్ అయిందని ఈ కథనంలో ఉంది.
ఈ ఘటన తిరుపత్తూర్ జిల్లాలోని ఎల్లపల్లి గ్రామంలో జరిగిందని తెలిపే మరికొన్ని ఆన్లైన్ వార్తా కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. వీటన్నిటి ఆధారంగా హిందూ దేవాలయంలో క్రైస్తవ శిలువ చిహ్నాన్ని పెయింట్ చేసిన ఈ ఘటనకి ఆంధ్రప్రదేశ్ కి ఎటువంటి సంబంధంలేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
చివరగా, హిందూ దేవాలయంలో క్రైస్తవ శిలువ చిహ్నాన్ని పెయింట్ చేసిన ఈ ఘటన తమిళనాడులో జరిగింది, ఆంధ్రప్రదేశ్ లో కాదు.


text:
ఇనుప టైర్ల ఈ ట్రాక్టర్ కి రిపబ్లిక్ డే రోజున నిర్వహించిన ట్రాక్టర్ ర్యాలీకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 8, 2021
రిపబ్లిక్ డే రోజున ఢిల్లీలో జరిగిన ట్రాక్టర్ ర్యాలీలో అలజడులు సృష్టించాలనే ఉద్దేశంతో రైతులు ప్రత్యేకంగా తయారు చేపించిన ట్రాక్టర్ ఫోటో అని చెప్తూ, ఇనుప టైర్లు ఉన్న ఒక ట్రాక్టర్ ఫోటో షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ పోస్టులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రిపబ్లిక్ డే ట్రాక్టర్ ర్యాలీ కోసం రైతులు ప్రత్యేకంగా తయారు చేపించిన ఇనుప టైర్ల ట్రాక్టర్ ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటో ఇంటర్నెట్ లో 2013 నుండే అందుబాటులో ఉంది. ఈ ఫోటోకి ఢిల్లీలో రిపబ్లిక్ డే రోజున రైతులు నిర్వహించిన ట్రాక్టర్ ర్యాలీకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులోని ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా 2013లో అప్లోడ్ చేసిన ఒక యూట్యూబ్ వీడియోలో ఇదే ఫోటో యొక్క విజువల్ మాకు కనిపించింది. దిన్నిబట్టి ఈ ఫోటో చాలా పాతదని, ఈ ఫోటోలో ఉన్న ట్రాక్టర్ ని రిపబ్లిక్ డే రోజు ఢిల్లీలో జరిగిన ట్రాక్టర్ ర్యాలీ కోసం తయారు చేయలేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
ఈ వీడియో చెప్తున్న దాని ప్రకారం ఈ వీడియో అమెరికా లోని న్యూయార్క్ రాష్ట్రంలోని గ్రామాలలో నివసించే మెన్నోనైట్ అనబడే అనాబాప్టిజంని ఆచరించే ప్రత్యేక క్రిస్టియన్లకు సంబంధించింది. వీరు తమ ట్రాక్టర్లలో మెటల్ చక్రాలను ఉపయోగిస్తున్నారు. ఇలా మెటల్ చక్రాలను వాడడం వల్ల ప్రయాణం చేయడం సులువుగా ఉండదు కాబట్టి వీరు ప్రయాణాలు తక్కువ చేసే ఆస్కారం ఉంటుంది, అందువల్ల వీరందరు ఒకే దగ్గర కలిసి ఉంటారని వీరి నమ్మకం. యూట్యూబ్ వీడియో ద్వార పొందిన సమాచారం ఆధారంగా గూగుల్ లో కీవర్డ్ చేయగా ఇదే విషయం గురించి 2018లో రాసిన ఒక బ్లాగ్ కనిపించిది, ఈ బ్లాగ్ కూడా పైన తెలిపిన విషయాన్నీ దృవీకరిస్తుంది. వీటన్నిటి బట్టి పోస్టులోని ట్రాక్టర్ ఫోటో ఢిల్లీలో రైతులు నిర్వహించిన ర్యాలీకి సంబంధించింది కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా రిపబ్లిక్ డే రోజున ఢిల్లీ రైతులు ట్రాక్టర్ ర్యాలీ నిర్వహించిన నేపథ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే వార్తలు సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, ఇనుప టైర్ల ఈ ట్రాక్టర్ కి రిపబ్లిక్ డే రోజున నిర్వహించిన ట్రాక్టర్ ర్యాలీకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు.

created: February 8, 2021


text:
ఎడిట్ చేసిన ఫోటోని పెట్టి, 'కాంగ్రెస్ చేయెత్తి జైకొట్టు తెలుగోడా...' అంటూ రాసి ఉన్న గోడ ఫోటోని తెలుగుదేశం పార్టీ ట్వీట్ చేసినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 23, 2022
‘కాంగ్రెస్ చెయ్యతి జైకొట్టు తెలుగోడా…..” అని రాసి ఉండి, తెలుగుదేశం మరియు కాంగ్రెస్ పార్టీల గుర్తులతో ఉన్న ఒక గోడ ఫోటోని తెలుగుదేశం పార్టీ అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్ వారు పోస్ట్ చేసినట్టు చెప్తూ, ఒక ట్వీట్ ఫోటోని కొందరు సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ‘కాంగ్రెస్ చేయెత్తి జైకొట్టు తెలుగోడా…’ అంటూ రాసి ఉన్న గోడ ఫోటోని పోస్ట్ చేసిన తెలుగుదేశం పార్టీ అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్.
ఫాక్ట్: పోస్ట్‌లోనిది ఒక ఎడిట్ చేసిన ఫోటో.తెలుగుదేశం పార్టీ ట్విట్టర్ అకౌంట్ వారు పోస్ట్ చేసిన ఫోటోలో ‘కాంగ్రెస్’ పదం కానీ, కాంగ్రెస్ గుర్తు అయిన ‘హస్తం’ కానీ లేదు. కావున పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
తెలుగుదేశం పార్టీ వారు వాళ్ల ట్విట్టర్ అకౌంట్‌లో అలాంటి ట్వీట్ ఏదైనా చేసారా అని వెతకగా, వారు అలాంటి ఫోటోతోనే ఈ రోజు ఒక ట్వీట్ చేసినట్టుగా కనిపించింది. అయితే వారు పోస్ట్ చేసిన ఫోటోలో గోడ మీద ‘కాంగ్రెస్’ పదం అసలు లేనట్టు చూడవచ్చు.
తెలుగు ప్రజలనోట "చేయెత్తి జైకొట్టు తెలుగోడా"…
1950లలో ఆంధ్ర రాష్ట్రాన్ని ఇచ్చింది 1980లలో తెలుగుజాతి ఆత్మగౌరవ నినాదమైన తెలుగుదేశాన్ని ఇచ్చింది ఇక ఇప్పుడు ఆంధ్రులకు పట్టిన పీడను వదిలించబోతోంది pic.twitter.com/2GNrNvdl9K
అంతకాదు, తెలుగుదేశం పార్టీ ట్వీట్ చేసిన ఫోటోలో గోడ మీద కాంగ్రెస్ గుర్తు అయిన ‘హస్తం’ లేదు. కేవలం తెలుగుదేశం పార్టీ  ‘సైకిల్’ గుర్తు ఉన్నట్టు చూడవచ్చు.
చివరగా, ఎడిట్ చేసిన ఫోటోని పెట్టి, ‘కాంగ్రెస్ చేయెత్తి జైకొట్టు తెలుగోడా…’ అంటూ రాసి ఉన్న గోడ ఫోటోని తెలుగుదేశం పార్టీ ట్వీట్ చేసినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 23, 2022


text:
CNNకి ఈ ట్వీట్‌లతో సంబంధంలేదు; ఫోటోలో ఉన్న వ్యక్తి జోర్డీ జోర్డన్ అనే యూట్యూబర్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 28, 2022
ఒకే వ్యక్తి  ఫోటోను 2021లో అఫ్గానిస్తాన్‌లో మరియు 2022లో ఉక్రెయిన్‌లో చనిపోయాడని CNN వారు ట్వీట్ చేసినట్టు ఒక పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో ఆరోపిస్తున్నారు. ఆ రెండు చోట్ల చనిపోయిన వ్యక్తి పేరు బెర్నీ గోర్స్ అని పోస్టులో అంటున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 2021లో అఫ్గానిస్తాన్‌లో మరియు 2022లో ఉక్రెయిన్‌లో ఒకే వ్యక్తి చనిపోయాడంటూ ట్వీట్ చేసిన CNN ఫోటో.
ఫాక్ట్: అసలు పోస్టులో ఉన్న ట్విట్టర్ అకౌంట్స్ @CNNAfghan, మరియు @CNNUKR CNNకి సంబంధించినవి కావు. ఆ అకౌంట్స్ ట్విట్టర్ సస్పెండ్ చేసింది. పోస్టులో ఉన్న వ్యక్తి పేరు జోర్డీ జోర్డన్; బెర్నీ గోర్స్ కాదు. తన యూట్యూబ్ ఛానల్‌లో ఇటీవల కూడా ఎల్డెన్ రింగ్ అనే గేమ్‌ను అతను  లైవ్ స్ట్రీమ్ చేసాడు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులో ఉన్న వ్యక్తి పేరు జోర్డీ జోర్డన్; బెర్నీ గోర్స్ కాదు. వ్యక్తి యొక్క ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అటువంటి ఫోటో జోర్డీ జోర్డన్ అనే యూట్యూబ్ ఛానల్‌లో లభించింది. ఒక రోజు ముందు కూడా (27 ఫిబ్రవరి 2022న) ఎల్డెన్ రింగ్ అనే గేమ్‌ను అతను యూట్యూబ్‌లో లైవ్ స్ట్రీమ్ చేసినట్టు చూడొచ్చు.
ట్విట్టర్ అకౌంట్స్ @CNNAfghan, మరియు @CNNUKR ఓపెన్ చేయడానికి ప్రయత్నించగా, ఆ అకౌంట్స్ ట్విట్టర్ సస్పెండ్ చేసిందని తెలుస్తుంది. ముఖ్యంగా గమనించాల్సింది ఏంటంటే ఆ అకౌంట్స్ కు బ్లూ టిక్ వెరిఫికేషన్ లేదు.
బెర్నీ గోర్స్ అనబడే CNN జర్నలిస్ట్ అఫ్గానిస్తాన్‌లో మరణించాడని ఇటువంటి ట్వీట్ 2021లో వైరల్ అయినప్పుడు, రాయిటర్స్ వారు CNNకు సంబంధించిన మాట్ దొర్నిక్ ను అడగగా, అది ‘ఒక ఫేక్ పోస్ట్’ అని తెలిపారు. ఇటువంటి ట్వీట్‌కు సంబంధించి FACTLY 2021లో ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ రాసింది.
చివరగా, CNNకి ఈ ట్వీట్‌లతో సంబంధంలేదు; ఫోటోలో ఉన్న వ్యక్తి జోర్డీ జోర్డన్ అనే యూట్యూబర్.

created: February 28, 2022


text:
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వై ఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డిని విమర్శస్తూ ఈ ట్వీట్ చేసింది శశికళ యొక్క ఫ్యాన్ పేజి (పేరడీ) అకౌంట్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 10, 2021
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వై ఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డి బీజేపీ కి మద్దతుగా మాట్లాడినందుకు శశికళ విమర్శించారు అని ఒక సోషల్ మీడియా పోస్ట్ ఒకటి చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులొ ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వై ఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డిని విమర్శస్తూ శశికళ చేసిన ట్వీట్.
ఫాక్ట్: జగన్ మోహన్ రెడ్డిని శశికళ విమర్శించినట్టు ఎటువంటి న్యూస్ రిపోర్ట్స్ లేవు.  దీనికి తోడు అసలు శశికళ పేరు మీద అధికారిక సోషల్ మీడియా అకౌంట్స్ లేవు. పోస్టులో షేర్ చేసిన ట్వీట్ ఒక పేరడీ అకౌంట్ నుంచి చేసింది. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వై ఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డిని శశికళ విమర్శించింది అని చెప్పటానికి మాకు ఎటువంటి న్యూస్ ఆర్టికల్స్ లభించలేదు. అసలు పోస్ట్ లో పెట్టిన ట్విట్టర్ స్టేటస్ కు శశికళకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు, ఎందుకంటే అసలు శశికళ పేరు మీద ఎటువంటి అధికారిక సోషల్ మీడియా అకౌంట్స్ లేవు. పై పోస్ట్ లో ఇమేజ్ లో ఉన్న ట్విట్టర్ పోస్ట్ ఒక పేరడీ అకౌంట్. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ట్వీట్ శశికళ ఫ్యాన్ పేజి పోస్ట్ చేసిందని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఝార్ఖండ్ ముఖ్యమంత్రి హేమంత్ సోరెన్ ఇటీవల ప్రధాన మంత్రి ని ఉద్దేశించి ఒక ట్విట్టర్ పోస్ట్ చెయ్యడం జరిగింది. దానికి సంబంధించి వై ఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డి తన అభిప్రాయాన్ని ట్విట్టర్ పోస్ట్ ద్వారా తెలియజేసారు. ఈ సంఘటన కు సంబంధించి న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఇటువంటి కష్ట సమయంలో, కరోన మహమ్మారిని ఎదుర్కోవటానికి అందరు కలిసి ప్రధాన మంత్రికి తోడ్పడాలి అని జగన్ తన పోస్ట్ ద్వారా చెప్పారు.
చివరగా, ఆంధ్ర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి వై ఎస్ జగన్ మోహన్ రెడ్డిని విమర్శస్తూ ఈ ట్వీట్ చేసింది శశికళ యొక్క ఫ్యాన్ పేజి (పేరడీ) అకౌంట్.


text:
కంగనా రనౌత్ ధైర్యాన్ని పొగుడుతూ చేసిన ఈ ట్వీట్‌ని చేసింది రాజ్ థాకరే పేరుతో సృష్టించిన ఒక పేరడీ (ఫ్యాన్) పేజీ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 17, 2021
‘మహారాష్ట్ర నవ నిర్మాణ సేన’ పార్టీ అధ్యక్షుడు రాజ్ థాకరే, కంగనా రనౌత్ ధైర్యాన్ని పొగుడుతూ  అలాగే, కరీనా కపూర్‌ని విమర్శిస్తూ ఒక ట్వీట్ పెట్టారని సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రాజ్ థాకరే కంగనా రనౌత్ ధైర్యాన్ని పొగుడుతూ అలాగే, కరీనా కపూర్‌ని విమర్శిస్తూ పెట్టిన ట్వీట్.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్న ట్వీట్‌ని రాజ్ థాకరే పేరుతో సృష్టించిన ఒక పేరడీ (ఫ్యాన్ పేజీ) ట్విట్టర్ హేండిల్ పెట్టింది. రాజ్ థాకరే అధికారిక ట్విట్టర్ హేండిల్‌కి ట్విట్టర్ వెరిఫైడ్ సింబల్ ఉంటుంది. కానీ, పోస్టులో  కనిపిస్తున్న ట్వీట్‌పై వెరిఫైడ్ సింబల్ లేదు. కంగనా రనౌత్ ధైర్యాన్ని పొగుడుతూ లేదా, కరీనా కపూర్‌ని విమర్శిస్తూ రాజ్ థాకరే ఎటువంటి ట్వీట్ పెట్టలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ట్వీట్‌ని రాజ్ థాకరే 06 సెప్టెంబర్ 2020 నాడు పెట్టినట్టు చూపిస్తుంది. ఈ వివరాల ఆధారంగా ట్విట్టర్ అడ్వాన్స్ సెర్చ్ ఉపయోగించి ఈ ట్వీట్ కోసం రాజ్ థాకరే అధికారిక ట్విట్టర్ హేండిల్‌లో వెతికితే, రాజ్ థాకరే కంగనా రనౌత్ ధైర్యాన్ని పొగుడుతూ లేదా, కరీనా కపూర్‌ని విమర్శిస్తూ 06 సెప్టెంబర్ 2020 నాడు ఎటువంటి ట్వీట్ పెట్టలేదని తెలిసింది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ట్వీట్‌ని జాగ్రత్తగా గమనిస్తే, ఈ ట్వీట్టర్ హేండిల్ యూసర్ పేరు ‘@iRajThackeray’ అని ఉంది. కాని, రాజ్ థాకరే అధికారిక ట్విట్టర్ హేండిల్‌పై ఉన్న యూసర్ పేరు @RajThackeray. అంతేకాదు, రాజ్ థాకరే అధికారిక ట్విట్టర్ హేండిల్‌పై వెరిఫైడ్ సింబల్ ఉంటుంది. కాని, పోస్టులో  కనిపిస్తున్న ట్వీట్‌పై వెరిఫైడ్ సింబల్ లేదు. దీనిబట్టి, ట్వీట్‌ని రాజ్ థాకరే పేరుతో సృష్టించిన ఒక పేరడీ (ఫ్యాన్ పేజీ) ట్విట్టర్ హేండిల్ పెట్టిందని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
2020లో కంగనా రనౌత్‌కి, మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వానికి గొడవ జరిగిన సందర్భంలో ఇదే ట్వీట్‌ని షేర్ చేసినప్పుడు, FACTLY దానికి సంబంధించి ఇంగ్లీషులో ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. ఆ ఆర్టికల్‌ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, కంగనా రనౌత్ ధైర్యాన్ని పొగుడుతూ అలాగే, కరీనా కపూర్‌ని విమర్శిస్తూ చేసిన ఈ ట్వీట్‌ని చేసింది రాజ్ థాకరే పేరుతో సృష్టించిన ఒక పేరడీ (ఫ్యాన్) పేజీ.

created: November 17, 2021


text:
శవానికి చికిత్స అందిస్తున్న ఈ వీడియోలోని ఘటన విశాఖ మెడీకవర్ ఆసుపత్రిలో చోటుచేసుకోలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 11, 2022
విశాఖ మెడీకవర్ ఆసుపత్రిలో వైద్యులు చనిపోయిన మనిషి శవానికి ఆక్సిజన్ ఎక్కిస్తూ పట్టుబడిన దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: విశాఖ మెడీకవర్ ఆసుపత్రిలో డాక్టర్లు శవానికి ఆక్సిజన్ ఎక్కిస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలోని ఘటన విశాఖపట్నంలోని ఎస్ఆర్ ఆసుపత్రిలో చోటుచేసుకుంది. రోడ్డు ప్రమాదంలో చేయి విరిగిందని వచ్చిన దుర్గా ప్రసాద్ అనే వ్యక్తి, ఎస్ఆర్ ఆసుపత్రి వైద్యుల నిర్లక్ష్యం కారణంగా చనిపోయారని పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి. ఈ వీడియోలోని ఘటన మెడీకవర్ ఆసుపత్రిలో చోటుచేసుకోలేదని మెడీకవర్ సంస్థ వారు ఒక మీడియా ప్రకటన విడుదల చేశారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
వీడియోలోని ఘటన విశాఖ మెడీకవర్ ఆసుపత్రిలో చోటుచేసుకోలేదని మెడీకవర్ డిజిటల్ మార్కెటింగ్ మేనేజర్ అనుజా పట్నాయక్ మరియు మెడీకవర్ ఆసుపత్రి బయో మెడికల్ డిపార్ట్మెంట్ హెడ్ జగదీష్ ఈ పోస్ట్ కింద కామెంట్ చేశారు. ఈ ఘటనకు సంబంధించి మెడీకవర్ ఆసుపత్రి ఇచ్చిన మీడియా ప్రకటనను ఆనుజ పట్నాయక్ ఈ పోస్ట్ కామెంట్ సెక్షన్లో  షేర్ చేశారు. సోషల్ మీడియాలో వైరల్ చేస్తున్న ఈ వీడియో మెడీకవర్ ఆసుపత్రికి చెందినది కాదని, ఉద్దేశపూర్వకంగా ఈ వీడియోని మెడీకవర్ ఆసుపత్రికి జాతచేస్తూ షేర్ చేస్తున్న వారిపై విశాఖపట్నంలోని ఎండాడ పోలీస్ స్టేషన్లో ఫిర్యాదు ఫైల్ చేసినట్టు మెడీకవర్ సంస్థ ఈ మీడియా ప్రకటనలో వెల్లడించింది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలతో పోలి ఉన్న వీడియోని ‘Truth News’ అనే వార్తా సంస్థలో పనిచేస్తున్న ఒక జర్నలిస్ట్ షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. విశాఖపట్నం గోపాలపట్నంలోని ఎస్ఆర్ ఆసుపత్రిలో చనిపోయిన మనిషి శవానికి చికిత్స అందిస్తున్న ఘటన వెలుగులోకి వచ్చిందని ఈ జర్నలిస్ట్ రిపోర్ట్ చేశారు.
చేయి విరిగిందని చికిత్స కోసం అడ్మిట్ అయిన దుర్గాప్రసాద్, ఎస్ఆర్ హాస్పిటల్ వైద్యుల నిర్లక్ష్యం కారణంగా చనిపోయిన్నట్టు ‘Truth News’ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసింది. చనిపోయిన దుర్గాప్రసాద్‌కి ఆక్సిజన్ ఎక్కిస్తూ వైద్యులు పట్టుబడినట్టు ఈ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసింది. ఈ ఘటనకు సంబంధించి ప్రచురించిన కథనాలని మరికొందరు జర్నలిస్టులు కూడా షేర్ చేశారు. పై వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలోని ఘటన విశాఖ మెడీకవర్  ఆసుపత్రిలో చోటుచేసుకోలేదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, శవానికి చికిత్స అందిస్తున్న ఈ వీడియోలోని ఘటన విశాఖ మెడీకవర్ ఆసుపత్రిలో చోటుచేసుకోలేదు.

created: November 11, 2022


text:
ఒక షార్ట్ ఫిల్మ్ లోని క్లిప్ పెట్టి ‘కర్నూల్ లో ఒక పేద రైతు పరిస్థితి ఇది’ అని తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 10, 2019
ఒక వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పెట్టి ‘కర్నూల్ లో ఒక పేద రైతు పరిస్థితి ఇది .. తను తినే కూడును పండించే అన్నం తన్నిన బ్యాంక్ ఉద్యోగి .. బాబు రుణమాఫీ ఎవరికి చేసింది ??’ అంటూ పోస్టు చేస్తున్నారు. ఆ ఆరోపణలో  ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
కర్నూల్ లో ఒక పేద రైతు పరిస్థితి కి సంబంధించిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో పెట్టిన వీడియో క్లిప్ వాస్తవ సంఘటన కాదు, అది ‘రైతన్న’ అనే ఒక షార్ట్ ఫిల్మ్ లోని క్లిప్. కావున, పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
ఆ వీడియోని 9 నెలల క్రితం ఫేస్బుక్ లో పెట్టారు, కానీ దానిని ప్రస్తుతం కూడా చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు.
పోస్టులో పెట్టిన వీడియో యొక్క కామెంట్స్ విభాగంలో ఒక వ్యక్తి ఆ క్లిప్ ‘రైతన్న’ అనే ఒక షార్ట్ ఫిల్మ్ లోనిది అని పేర్కొని, దాని టీజర్ లింక్ ని పెట్టాడు. ఆ సమాచారంతో యూట్యూబ్ లో వెతికినప్పుడు, ఆ షార్ట్ ఫిల్మ్ యొక్క పూర్తి వీడియో లభించింది. అందులో, 10:04 నుండి 10:15 వరకు ఆ వీడియో క్లిప్ కి సంబంధించిన భాగాన్ని చూడవచ్చు.
చివరగా, ఒక షార్ట్ ఫిల్మ్ లోని క్లిప్ పెట్టి ‘కర్నూల్ లో ఒక పేద రైతు పరిస్థితి ఇది’ అని తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: October 10, 2019


text:
రాహుల్ గాంధీ వయనాడ్ రోడ్‌షొలో IUML పార్టీ జెండాలను ఊపిన పాత దృశ్యాలను పాకిస్థాన్ జెండాలు అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 11, 2023
కేరళ రాష్ట్రం వయనాడ్‌లో జరిగిన రాహుల్ గాంధీ ర్యాలీలో పాకిస్థాన్ జెండాలు ఊపుతున్న దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. “ఇది పాకిస్థాన్ కాదు రాహుల్ గాంధీ ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న వయనాడ్ కేరళ”, అంటూ ఈ వీడియోని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కేరళ వయనాడ్‌లో రాహుల్ గాంధీ నిర్వహించిన ర్యాలీలో పాకిస్థాన్ జెండాలు ఊపుతున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలో పచ్చ రంగులో కనిపిస్తున్నది ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్ (IUML) పార్టీ జెండాలు, పాకిస్థాన్ జాతీయ జెండాలు కావు. 2019 సార్వత్రిక ఎన్నికల నేపథ్యంలో వయనాడ్ నియాజకవర్గం కోసం ఎన్నికల నామినేషన్ ధాఖలు చేసిన తరువాత రాహుల్ గాంధీ వయనాడ్‌లో ఒక రోడ్‌షొ నిర్వహించారు. ఈ రోడ్‌షొలో కాంగ్రెస్ కార్యకర్తలతో పాటు IUML పార్టీ కార్యకర్తలు తమ పార్టీ జెండాలు ఎగరవేస్తూ రాహుల్ గాంధీకి మద్ధతు పలికిన దృశ్యాలను ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ఒక ఫేస్‌బుక్ యూసర్ 04 ఏప్రిల్ 2019 నాడు షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. వయానాడ్ లోక్‌సభ నియాజకవర్గం కోసం ఎన్నికల నామినేషన్ ధాఖలు చేసిన తరువాత రాహుల్ గాంధీ, IUML పార్టీ హైపవర్ కమిటీ సభ్యుడు సయ్యద్ సాదిక్ అలీ షిహాబ్ తంగల్, IUML ఎంపీ పీకే కున్హాలికుట్టి సాహిబ్, ప్రియాంక గాంధీ మరియు ఇతర నాయకులతో కలిసి రోడ్‌షొ నిర్వహించిన దృశ్యాలంటూ ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు. రాహుల్ గాంధీ వయానాడ్‌లో నామినేషన్ వేసిన తరువాత నిర్వహించిన రోడ్‌షొ దృశ్యాలను మరికొందరు యూసర్లు కూడా 2019 ఏప్రిల్ నెలలో షేర్ చేశారు.
వీడియోలోని దృశ్యాలను జాగ్రత్తగా గమనిస్తే, ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్న పచ్చ రంగు జెండాలు IUML పార్టీ జెండాలని తెలిసింది. ఇండియన్ యూనియన్ ముస్లిం లీగ్ (IUML) అనేది కేరళ రాష్ట్రానికి చెందిన ఒక రాజకీయ పార్టీ. IUML పార్టీ జెండాకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం ఇక్కడ చూడవచ్చు. IUML పార్టీ జెండాను పాకిస్థాన్ జాతీయ జెండాగా చిత్రీకరిస్తు తమ పార్టీ పై ద్వేషాన్ని రెచ్చగొట్టేందుకు ప్రయత్నిస్తున్నారని IUML ‘05 ఏప్రిల్ 2019’న ఎన్నికల కమిషన్‌కు ఫిర్యాదు కూడా చేసింది.
2019 ఏప్రిల్ నెలలో కేరళ వయనాడ్‌లో రాహుల్ గాంధీ నిర్వహించిన ఈ ర్యాలీకి సంబంధించిన వీడియోలను ముస్లిం లీగ్ పార్టీ తమ సోషల్ మీడియా పేజీలలో షేర్ చేసింది. పై వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది మరియు ఈ వీడియోలో ఊపుతున్న పచ్చ జెండా IUML పార్టీ జెండా అని, పాకిస్థాన్ జెండా కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
IUML పార్టీ జెండాకు సంబంధించి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసిన మరికొన్ని అవాస్తవ ప్రచారాలకు సంబంధించి ఫాక్ట్ లీ ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసింది. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, 2019లో రాహుల్ గాంధీ వయనాడ్‌లో నిర్వహించిన రోడ్‌షొలో IUML పార్టీ జెండాలను ఊపిన వీడియోని రాహుల్ ర్యాలీలో పాకిస్థాన్ జెండాలను ఊపుతున్న దృశ్యాలుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఈ వీడియోలో ఉన్న బాబా ఆరుసంవత్సరాలుగా ఏకధాటిగా యోగా సాధన చెయ్యట్లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 24, 2023
పద్మాసనంలో కూర్చొని, బూడిదతో కప్పబడి ఉన్న ఒక వ్యక్తి ఆరేళ్లుగా యోగా చేస్తున్న ఒక ఘోరా అని సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా ఈ క్లెయిమ్ వెనుక ఉన్న వాస్తవాన్ని తనిఖీ చేద్దాం.
క్లెయిమ్: ఆరేళ్లపాటు పద్మాసనంలో కూర్చున్న ఒక ‘ఘోరా’ యొక్క దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియోలోని వ్యక్తి బాబా ప్రహ్లాద్ గిరి జీ మహారాజ్. అతను ఇటీవల ‘పాంచ్ ధుని తపస్యా’ అనే తపస్సు చేసాడు, అది 41 రోజుల పాటు కొనసాగింది. వైరల్ వీడియోలో చెప్తున్నట్లు అతను ఆరేళ్లుగా ఏకధాటిగా యోగా చేయడం లేదు. కావున, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
వైరల్ క్లిప్ గురించి మరింత తెలుసుకోవడానికి, మేము దానిలోని కొన్ని కీఫ్రేమ్‌లను ఉపయోగించి Googleలో రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసాము. ఈ శోధన మాకు ఒక YouTube వీడియోకి దారితీసింది. ఈ వీడియోలో వైరల్ వీడియోలో ఉన్నట్లుగా అదే మాదిరి సెటప్‌లో ఒక వ్యక్తి పద్మాసనంలో కూర్చున్నట్లు కనిపించాడు.
తన చుట్టును ఉన్న పిడకల గుంపు మరియు వెనుక ఉన్న బిల్డింగ్, చెట్లు, వైరల్  క్లిప్‌లోని దానితో సమానంగా ఉంటాయి. మీరు క్రింది కోలాజ్‌లో రెండు వీడియోల మధ్య సారూప్యతలను చూడవచ్చు.
ఈ వీడియో టైటిల్ ప్రకారం, ఇందులో ‘పాంచ్ ధుని తపస్సు’లో ఉన్న ‘శ్రీశ్రీ 1008 బాబా ప్రహ్లాద్ గిరి జీ మహారాజ్’ ఉన్నారు. అతని ఇన్‌స్టాగ్రామ్, ఫేస్‌బుక్ మరియు యూట్యూబ్‌లోని అనేక వీడియోలు వైరల్ వీడియోలో ఉన్న వ్యక్తి నిజంగా ప్రహ్లాద్ గిరి జీ మహారాజ్ అని నిర్ధారించాయి. అతను ఇటీవల ‘పాంచ్ ధుని తపస్య’ చేసారు. ఇది 1 మే 2023న ప్రారంభమై 41 రోజుల పాటు కొనసాగింది. వైరల్ వీడియోలో పేర్కొన్నట్లుగా, అతను ఆరేళ్లుగా ఏకధాటిగా యోగా చేస్తున్నాడని అతని సోషల్ మీడియాలో కానీ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో కానీ ఎటువంటి రుజువు లేదు.
అతని ఇన్‌స్టాగ్రామ్ మరియు యూట్యూబ్‌లోని వీడియోలు (ఇక్కడ, ఇక్కడ ) అతను ఆరేళ్లుగా నిరంతరం యోగా భంగిమలో లేవనే సూచిస్తున్నాయి. వీటిల్లో, అతను ఇతర ప్రదేశాలను కూడా సందర్శించడం మనం చూడవచ్చు.
కావున, ఈ వీడియోలో ఉన్న బాబా ఆరేళ్లుగా యోగా సాధన చేయడంలేదు.


text:
ఈ వీడియో లో సముద్రం నుండి మేఘం నీళ్లు తీసుకోవట్లేదు; ఇది వాటర్‌స్పౌట్ లేదా నీటి స్తంభము అనే సహజ ప్రకృతి ప్రక్రియ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 15, 2022
‘సముద్రం నుండి నీటిని తీసుకొంటున్న మేఘం’ అని చెప్తున్న ఒక వీడియో సోషల్ మీడియా లో షేర్ చెయ్యబడుతోంది. ఇందులోని నిజానిజాలు ఈ పోస్టు ద్వారా తెలుసుకొందాం.
క్లెయిమ్: ‘సముద్రం నుండి నీటిని తీసుకొంటున్న మేఘం’.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో కనబడుతున్నది నీటి స్తంభం (వాటర్‌స్పౌట్) అనే సహజ ప్రకృతి ప్రక్రియ. ఇందులో నీటిని సముద్రం లో నుండి మేఘం తీసుకోవడం జరగదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
వీడియో లోని కొన్ని ఫ్రేమ్స్ ని మేము రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చెయ్యగా, ఒక ఫేస్బుక్ పోస్ట్ దొరికింది. రాబ్ పెరిల్లో అనే వాతావరణ శాస్త్రవేత్త 21 ఆగష్టు 2020న ఈ పోస్ట్ ను అప్లోడ్ చేసారు.  లూసియానాలో అద్భుతమైన వాటర్‌స్పౌట్ అని పోస్ట్ లో రాసారు. పోస్ట్ లోని వీడియో ఈయన పోస్ట్ లోని వీడియోతో సరిపోలి ఉంది.
వాటర్‌స్పౌట్ గురించి గూగుల్ లో సెర్చ్ చెయ్యగా వాటర్‌స్పౌట్ అనేది తిరిగే మేఘంతో నిండిన గాలి యొక్క నిలువు వరుస (ఒక స్థంభం లేదా గొట్టం లాగ) అని తెలిసింది. వాటర్‌స్పౌట్ క్యుములస్ మేఘం నుండి సముద్రం లేదా సరస్సులోకి దిగుతుంది. దీనిని నీటి స్తంభము అని కూడా అంటారు.
నేషనల్ జియోగ్రాఫిక్ వెబ్సైటు ప్రకారం నీటి స్థంభం అనే పేరు ఉన్నా కూడా అందులో సముద్రం లేదా సరస్సు యొక్క నీరు ఉండదు. మేఘంలో జరిగే సంక్షేపణం (కండెన్‌సేషన్) అనే ప్రక్రియ వల్ల నీటి స్తంభాల్లో నీరు ఉంటుంది.  దీని గురించి మరిన్ని వివరాల ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
చివరిగా, వాటర్‌స్పౌట్ అనే ప్రకృతి బద్దమైన చర్యని సముద్రం నుండి నీళ్లు తీసుకొంటున్న మేఘాలు అని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
భారత జాతీయ జెండాను అవమానిస్తున్న ఈ వీడియోలోని సిక్కు నిరసనకారులు భారతదేశానికి చెందిన రైతులు కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 28, 2021
135 కోట్ల భారతావని యొక్క జాతీయ జెండాను కాళ్ళతో తొక్కి, పెట్రోల్ పోసి కాల్చుతున్న రైతులని క్లెయిమ్ చేస్తూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ పెట్టారు. ఢిల్లీ నగరంలో 26 జనవరి 2021 నాడు రైతులు నిర్వహించిన ట్రాక్టర్ ర్యాలిలో విధ్వంసం చోటుచేసుకున్న నేపథ్యంలో, ఈ పోస్ట్ ఇప్పుడు సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఢిల్లీ లో నిర్వహించిన ట్రాక్టర్ ర్యాలిలో రైతులు జాతీయ జెండాను కాళ్ళతో తొక్కి పెట్రోల్ పోసి కాల్చుతున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో చూపిస్తున్న ఈ ఘటన అమెరికా దేశంలోని కాలిఫోర్నియా రాష్ట్రంలోని శాక్రమెంటో నగరంలో చోటుచేసుకుంది. 1984 లో భారత దేశంలో జరిగిన సిక్కు మారణ హోమాన్ని నిరసిస్తూ కొందరు సిక్కు నిరసనకారులు భారత దేశ జెండాను ఇలా కాళ్ళతో తొక్కి అవమానించారు. ఈ ఘటన 25 జనవరి 2021 నాడు కాలిఫోర్నియా లోని సాక్రేమెంటో ప్రాంతంలో జరిగింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో  ‘amanvir_singh5’ అనే ప్రొఫైల్ ID పేరు కనబడుతుండడం మనం గమనించవచ్చు. ఆ పేరు కలిగిన సోషల్ మీడియా అకౌంట్ కోసం ఇంటర్నెట్ లో వెతికితే, Tiktok సోషల్ మీడియా ప్లాట్ఫారం లో ఇదే ప్రొఫైల్ ID పేరుతో అకౌంట్ ఉన్నట్టు తెలిసింది. పోస్టులో షేర్ చేసిన అదే వీడియో ఈ అకౌంట్ లో పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్) చేసి ఉంది. పోస్టులో కనిపిస్తున్న అదే సిక్కు నిరసనకారుడిని ఈ వీడియోలో మనం చూడవచ్చు. ఆ పూర్తి వీడియోని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
‘amanvir_singh5’ పోస్ట్ చేసిన మరొక వీడియోలో, 1984 లో భారత దేశంలో జరిగిన సిక్కు మారణ హోమాన్ని నిరసిస్తూ 25 జనవరి 2021 నాడు 11 గంటలకి ‘7609 Wilbur Way, Sacramento, CA 95828’ దగ్గర నిరసన కార్యక్రమం చేపడుతునట్టు ప్రకటించాడు. ఈ కార్యక్రమంలో అందరు పాల్గొనాలని ఆ వీడియోలో తను చెప్పాడు.
ఈ వీడియో వివరణలో చెప్పిన ప్రదేశం కోసం Google Street view లో వెతికితే, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో ‘amanvir_singh5’ చెప్పిన ప్రదేశంలోనే తీసిందని స్పష్టమయ్యింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా వీడియోలో కనిపిస్తున్న ఘటన భారత దేశంలో జరుగలేదు, అమెరికా దేశంలోని కాలిఫోర్నియా రాష్ట్రంలోని శాక్రమెంటో నగరంలో చోటుచేసుకున్నట్టు ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు. వీడియోలో కనిపిస్తున్న దృశ్యాలని గూగుల్ స్ట్రీట్ వ్యూ లో కనిపించిన దృశ్యాలతో పోల్చిన ఫోటోని కింద చూడవచ్చు.
07 జనవరి 2021 నాడు ‘amanvir_singh5’ పోస్ట్ చేసిన వీడియోలో, తను అమెజాన్ వెబ్సైటులో ఆర్డర్ చేసిన భారతదేశ జాతీయ జెండాను కాల్చబోతునట్టు ప్రకటించాడు. ఒక ట్విట్టర్ యూసర్ భారతదేశ జెండాను ‘amanvir_singh5’ కు పంపకూడదని జెఫ్ బెజోస్ మరియు అమెజాన్ ట్విట్టర్ అకౌంట్లని ట్యాగ్ చేస్తూ ట్వీట్ పెట్టారు. అంతేకాదు, భారత దేశ జెండాను అవమానించడానికి ప్రయత్నిస్తున్న ‘amanvir_singh5’  పేరుతో ఉన్న ఈ అకౌంట్ ని తొలగించాలంటూ ‘tiktok’ అధికారిక ట్విట్టర్ అకౌంట్ ని ఈ ట్వీట్ లో ట్యాగ్ చేసారు. ‘amanvir_singh5’ పెట్టిన ఈ అమెజాన్ ఆర్డర్ పై “Ship to: Amanvir – Bakersfield, CA” అని రాసి ఉంది.
చివరగా, భారత జాతీయ జెండాను అవమానిస్తున్న ఈ ఘటన అమెరికా దేశంలోని కాలిఫోర్నియా రాష్ట్రంలోని శాక్రమెంటో నగరంలో చోటుచేసుకుంది, ఢిల్లీ లో రైతులు నిర్వహించిన ట్రాక్టర్ ర్యాలిలో కాదు.

created: January 28, 2021


text:
‘బాబా రోడు షా’ మేళాకు సంబంధించిన వీడియోని కిసాన్ మహాపంచాయత్ కార్యక్రమంలో రైతులు మద్యం కోసం ఎగబడుతున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 21, 2021
కిసాన్ మహాపంచాయత్ కార్యక్రమంలో రైతులు విచ్చలవిడిగా మద్యం సేవిస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా రైతులు 05 సెప్టెంబర్ 2021 నాడు  ముజఫర్‌నగర్‌లో ‘కిసాన్ మహాపంచాయత్’ ద్వారా నిరసన తెలిపిన నేపథ్యంలో, ఈ పోస్టు సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ‘కిసాన్ మహాపంచాయత్’ కార్యక్రమంలో రైతులు విచ్చలవిడిగా మద్యం సేవిస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో, పంజాబ్ రాష్ట్రం కౌంకే కలాన్ గ్రామంలో 06 సెప్టెంబర్ 2021 నాడు జరుపుకున్న ‘బాబా రోడు షా జి’ మేళాకు సంబంధించిన దృశ్యాలని చూపిస్తుంది. ఈ వీడియో కిసాన్ మహాపంచాయత్ కార్యక్రమానికి సంబంధించింది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న ఈ వీడియోపై స్పష్టతనిస్తూ కొందరు యూసర్లు ట్వీట్లు పెట్టినట్టు తెలిసింది. ‘బాబా రోడు షా జి’ మేళాకు సంబంధించిన వీడియోని కిసాన్ మహాపంచాయత్ కార్యక్రమంలో రైతులు మద్యం కోసం ఎగబడుతున్న దృశ్యాలుగా షేర్ చేస్తున్నట్టుగా ఈ ట్వీట్‌లో తెలిపారు.
Hate mongers like @rishibagree are shamelessly using an old video of a local mela from Punjab to defame protesting farmers.@CPDelhi @PunjabPoliceInd @HaryanaPolice27 Please book this person for spreading false info & hatred against farmers.
Source: https://t.co/yvmUuEeu8p pic.twitter.com/vcow1fIjPp
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో రెండు వేర్వేరు వీడియో క్లిప్పులు ఉండటాన్ని మనం గమనించవచ్చు. పై వివరాల ఆధారంగా ఈ వీడియో క్లిప్పులకు సంబంధించిన వివరాలని ఒక్కొక్కటిగా తెలుసుకుందాం.
వీడియో క్లిప్-1:
ఈ వీడియో క్లిప్పులోని దృశ్యాలని గుగూల్‌లో వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ఒక యూసర్ తన ఫేస్బుక్ పేజిలో షేర్ చేస్తూ, ‘బాబా రోడు షా జి’ మేళాలో విచ్చలవిడిగా మద్యం సరఫరా చేస్తున్న దృశ్యాలని తెలిపారు. పంజాబ్ రాష్ట్రంలోని కౌంకే కలాన్ అనే గ్రామంలో ప్రతి సంవత్సరం ఈ ‘బాబా రోడు షా జి’ మేళా జరుపుకుంటారు. 06 సెప్టెంబర్ 2021 నాడు జరిగిన ‘బాబా రోడు షా జి’ మేళా కార్యక్రమానికి సంబంధించిన పూర్తి వీడియోని ‘PunjabLive1.com’ న్యూస్ ఛానల్ పబ్లిష్ చేసింది. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో క్లిప్‌లోని ఒక వ్యక్తి, ఈ వీడియోలో కూడా కనిపించడాన్ని మనం గమనించవచ్చు. ‘బాబా రోడు షా జి’ మేళాకు సంబంధించి షేర్ చేసిన మరొక వీడియోలో కూడా ఈ వ్యక్తి కనిపిస్తుండటాన్ని బట్టి, ఈ వీడియో ‘బాబా రోడు షా జి’ మేళాకు సంబంధించిందని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
వీడియో క్లిప్-2:
ఈ వీడియో క్లిప్‌లోని దృశ్యాలని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే వీడియోని సోషల్ మీడియాలో ‘బాబా రోడు షా జి’ మేళాకు సంబంధించిన వీడియోగా షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఇవే దృశ్యాలతో పోలి ఉన్న వీడియోని ‘Daily News Punjab’ ఛానల్ 07 సెప్టెంబర్ 2021 నాడు పబ్లిష్ చేసింది. ఈ వీడియోలోని దృశ్యాలు ‘బాబా రోడు షా జి’ మేళాకు సంబంధించినవని వీడియో వివరణలో స్పష్టంగా తెలిపారు.
ఈ వీడియోని కిసాన్ మహాపంచాయత్ కార్యక్రమానికి జత చేస్తూ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ చేస్తుండటంతో, సందీప్ సింగ్ అనే ఒక  స్వతంత్ర జర్నలిస్ట్, ఈ వీడియో పై స్పష్టత కొరకు కౌంకే కలాన్ గ్రామ ప్రజలను ఇంటర్వ్యూ చేసారు.  సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న ఈ వీడియో 06 సెప్టెంబర్ 2021 నాడు జరిగిన ‘బాబా రోడు షా జి’ మేళాకు సంబంధించిందని కౌంకే కలాన్ గ్రామ ప్రజలు సందీప్ సింగ్‌కు స్పష్టం చేసారు. ఈ ఇన్వెస్టిగేషన్ వీడియోలో కనిపిస్తున్న భవనలు మరియు బస్సు పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో కనిపిస్తున్న దృశ్యాలతో పోలి ఉన్నాయి. అంతేకాదు, సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న ఈ వీడియో ‘బాబా రోడు షా జి’ మేళాకు సంబంధించిందని ‘Jan Shakti News Punjab’ న్యూస్ ఛానల్ స్పష్టం చేసింది. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కిసాన్ మహాపంచాయత్ కార్యక్రమానికి సంబంధించింది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా,  ‘బాబా రోడు షా జి’ మేళాకు సంబంధించిన వీడియోని కిసాన్ మహాపంచాయత్ కార్యక్రమంలో రైతులు మద్యం కోసం ఎగబడుతున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: September 21, 2021


text:
ఈ వీడియోలో చూపిస్తున్నట్టు రావి చెట్టుకి మామిడికాయలు కాసాయన్నది అబద్ధం - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 7, 2021
రావిచెట్టు కొమ్మకు మామిడి కాయ వేలాడుతూ కనిపిస్తున్న వీడియోని షేర్ చేస్తూ ‘ఋషికేష్ లో రావిచెట్టుకు మామిడి కాయలు కాశాయి’  అని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఇదే వీడియోని ప్రముఖ తెలుగు న్యూస్ ఛానల్ ABN కూడా ప్రసారం చేసింది.  ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఋషికేష్ లో రావిచెట్టుకు మామిడి కాయలు కాసిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఇటీవల ఋషికేష్ లో తుఫాను వల్ల బలమైన గాలులు వీయడంతో వీడియోలో కనిపిస్తున్న రావి చెట్టుకి దగ్గరిలోని మామిడి చెట్టు యొక్క చిన్న కొమ్మలు విరిగి, గాలికి ఎగిరి రావి చెట్టు పైన పడ్డాయి. దీనిని కొందరు వీడియో తీసి రావి చెట్టుకి మామిడి కాయలు కాసినట్టు ప్రచారం చేసారు. ఇదే విషయాన్ని కొన్ని వార్త కథనాలు ప్రచురించాయి. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వీడియోలో చూపిస్తున్నట్టు రావిచెట్టుకు మామిడి కాయలు కాయలేదు. ఈ వీడియోకి సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం గూగుల్ లో వేతకగా, ఈ వీడియోపై వివరణ ఇస్తూ ఆజ్ తక్ రాసిన ఒక కథనం మాకు కనిపించింది. వీడియోలో కనిపిస్తున్న హోర్డింగ్స్ పై ఉన్న మొబైల్ నెంబర్ల ఆధారంగా ఆజ్ తక్ అక్కడి వారిని సంప్రదించి రాసిన ఈ కథనం ప్రకారం, ఇటీవల ఋషికేష్ లో తుఫాను వల్ల బలమైన గాలులు వీయడంతో వీడియోలో కనిపిస్తున్న రావి చెట్టుకి దగ్గరిలోని మామిడి చెట్టు యొక్క చిన్న కొమ్మలు విరిగి రావి చెట్టు పైన పడ్డాయి. పోస్టులోని వీడియోలో కనిపిస్తున్న మామిడి కాయ కూడా అలా గాలికి పడిందే.
అక్కడి పోలీస్ ని సంప్రదించినప్పుడు, వారు కూడా రావిచెట్టుకు మామిడి కాయలు కాయలేదని, ఇటీవల వీచిన బలమైన గాలులకు పక్కనున్న మామిడి చెట్టు కొమ్మలు విరిగి ఇలా రావి చెట్టుపైన పడ్డాయని స్పష్టం చేసారు. దినినే కొందరు వీడియో తీసి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ చేసారని వారు తెలిపారు. ఈ వీడియోలో చూపిస్తున్నట్టు రావి చెట్టకి మామిడి కాయలు కాయలేదని చెప్తూ దైనిక్ భాస్కర్ రాసిన కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, ఈ వీడియోలో చూపిస్తున్నట్టు రావి చెట్టుకి మామిడికాయలు కాసాయన్నది తప్పు.


text:
కర్ణాటకలో ముస్లింలు హిందూ మత జెండాలను లాక్కున్నారు అనే తప్పుడు కథనంతో ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 27, 2023
ఒక ఊరేగింపులో ఓ యువకుడి నుంచి ఓ వ్యక్తి హిందూ మత జెండాను లాక్కుంటున్న వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా హల్ చల్ చేస్తోంది. కర్ణాటకలోని ఒక గ్రామంలో ఊరేగింపు సందర్భంగా హిందూ యువకుడి నుంచి ముస్లిం సమాజానికి చెందిన ఒక వ్యక్తి జెండాను లాక్కొని నేలపై విసిరినట్లు పోస్ట్ వివరణలో పేర్కొనబడింది. పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ లో ఎంత నిజం ఉందో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కర్ణాటకలోని ఒక గ్రామంలో ఊరేగింపు సందర్భంగా హిందూ యువకుడి నుండి ఒక ముస్లిం వ్యక్తి హిందూ మత జెండా లాక్కున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్(నిజం): హర్యానాలోని సనోలి ఖుర్ద్ గ్రామంలో సెప్టెంబర్ 2023లో జన్మాష్టమి ఊరేగింపు సందర్భంగా ఈ సంఘటన జరిగింది. భజరంగ్ దళ్ సభ్యులు కొందరు మత జెండాలు పట్టుకుని నినాదాలు చేస్తూ గ్రామంలోని ముస్లిం ప్రాంతంలోకి ప్రవేశించారు. గ్రామంలో మత ఘర్షణలు తలెత్తకుండా గ్రామ సర్పంచ్ సంజయ్ త్యాగి మరియు గ్రామ ఆలయ కమిటీ సభ్యులు జోక్యం చేసుకున్నారు. వారు జెండాలను తీసివేసి, మతపరమైన నినాదాలు చేయవద్దని బృందాన్ని అభ్యర్థించారు. కావున, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
ముందుగా, ఈ సంఘటనపై మరింత సమాచారాన్ని పొందడానికి సంబంధిత కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్ సెర్చ్ చేసాము. వీడియోకి చెందిన సంఘటన గురించి 2023 సెప్టెంబర్ 10 మరియు 12 తేదీల్లో` అమర్ ఉజాలా ప్రచురించిన ఒక వార్తా కథనం దొరికింది. ఈ నివేదికల ప్రకారం, హర్యానాలోని పానిపట్‌లోని సనోలి ఖుర్ద్ గ్రామంలోని యువకులు జన్మాష్టమి సందర్భంగా ఒక  ఊరేగింపు చేపట్టారు. ఊరేగింపు ముస్లింలు అధికంగా ఉండే ప్రాంతం గుండా వెళుతుండగా, కొంతమంది బజరంగ్ దళ్ సభ్యులు మతపరమైన జెండాలతో వచ్చి మతపరమైన నినాదాలు చేయడం ప్రారంభించారు.
ఘర్షణను నివారించడానికి, గ్రామ సర్పంచ్ సంజయ్ త్యాగితో పాటు ఆలయ కమిటీ సభ్యులు జోక్యం చేసుకుని ఇద్దరు బజరంగ్ దళ్ యువకుల నుంచి జెండాలను తీసుకున్నారు. బజరంగ్ దళ్ సభ్యులు స్పందించి సర్పంచ్ క్షమాపణలు చెప్పాలని డిమాండ్ చేస్తూ సనోలి పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేశారు. వైరల్ వీడియోలో కనబడుతున్న సంఘటన గురించి సనోలి పోలీస్ స్టేషన్ SHO సునీల్ కుమార్‌ను సంప్రదించగా, యువకుడి నుండి జెండాను తీసుకెళ్లిన వ్యక్తి గ్రామ సర్పంచ్ సంజయ్ త్యాగి అని పేర్కొంటూ ఈ ఘటనలో మతపరమైన కోణం లేదని ఆయన వెల్లడించారు.
విశ్వాస్ న్యూస్‌కి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో, సంజయ్ త్యాగి మాట్లాడుతూ, గ్రామస్థులు జన్మాష్టమి నాడు ఊరేగింపు నిర్వహించారని, ఊరేగింపు మదర్సా సమీపంలోకి రావడంతో, కొంతమంది బజరంగ్ దళ్ సభ్యులు అందులో చేరి, జెండాలు ఊపుతూ నినాదాలు చేయడం ప్రారంభించారని చెప్పారు. ఇది గమనించిన ఆలయ కమిటీ సభ్యుడు ఒక యువకుడిని ఆపాడు, అతనితో కలిసి సర్పంచ్ త్యాగి ఆ యువకుడి చేతిలోని జెండాను తొలగించారు. నినాదాలు చేయడం మానుకోవాలని, ఆ ప్రాంతం నుంచి వెళ్లిపోవాలని తాను బృందాన్ని అభ్యర్థించినట్లు త్యాగి పేర్కొన్నారు. జెండాను తీసుకున్న వ్యక్తి కూడా స్థానిక గ్రామ యువకుడే అని, మత కోణం ఏమి ఇందులో లేదని వివరించారు. గ్రామంలో మత ఘర్షణలు తలెత్తకుండా జోక్యం చేసుకున్నట్లు తెలిపారు. ఈ కార్యక్రమం అంతటా జెండాను ఏ విధంగానూ అగౌరవపరచడం లేదా తప్పుగా హ్యాండిల్ చేయడం జరగలేదు అని ఆయన పేర్కొన్నారు.
చివరిగా, వైరల్ వీడియో కర్ణాటకలోని ఒక  ఊరేగింపు సందర్భంలో ముస్లింలు హిందూ మత జెండాను లాక్కునట్లు చూపించట్లేదు.

created: September 27, 2023


text:
భారత్ లో తీసిన ఈ ఆక్సిజన్ టాంకర్ల వీడియోకీ, సౌదీ అరేబియా లేదా పాకిస్థాన్ కి సంబంధంలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 30, 2021
‘సౌదీ అరేబియా నుంచి ఇండియాకు చేరుకున్న ఆక్సిజన్’, అని చెప్తూ టాంకర్లతో వెళ్తున్న రైలు వీడియోని సోషల్ మీడియాలో కొందరు షేర్ చేస్తున్నారు. కోవిడ్-19 చికిత్స కి సంబంధించి దేశంలో ప్రస్తుతం ఆక్సిజన్ అవసరం ఉన్న సందర్భంలో ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: సౌదీ అరేబియా నుంచి ఇండియాకు చేరుకున్న ఆక్సిజన్ టాంకర్లకు సంబంధించిన వీడియో.
ఫాక్ట్: వీడియోలో ఉన్నవి ఖాళీ టాంకర్లు. వాటిలో ‘లిక్విడ్ మెడికల్ ఆక్సిజన్’ ని నింపడానికి ముంబై నుండి విశాఖపట్నం కి పంపిస్తున్నారు. సౌదీ అరేబియా నుండి 80 MT లిక్విడ్ ఆక్సిజన్ పంపించినట్టు, భారతదేశానికి తగిన మద్దతు ఇస్తామని పాకిస్థాన్ చెప్పినట్టు తెలిసింది. కానీ, పోస్ట్ లోని వీడియోకీ, సౌదీ అరేబియా లేదా పాకిస్థాన్ కి సంబంధంలేదు. కావున, వివిధ పోస్టుల్లో వీడియోని సౌదీ అరేబియా మరియు పాకిస్థాన్ కి ముడిపెడుతూ ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్ట్ లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే వీడియోని వివిధ వార్తాసంస్థలు యూట్యూబ్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ‘ANI News’ వారు వీడియోని 19 ఏప్రిల్ 2021 న పోస్ట్ చేసి, ‘ఆక్సిజన్ ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలు ముంబై నుంచి విశాఖపట్నం స్టీల్ ప్లాంట్‌కు బయలుదేరింది’ అని ఆంగ్ల బాషలో  టైటిల్ పెట్టారు. ఇదే విషయం చెప్తూ, ‘సెంట్రల్ రైల్వే’ మరియు ‘పియూష్ గోయల్’ (రైల్వే శాఖ మంత్రి) వారు కూడా అదే వీడియోని 19 ఏప్రిల్ 2021 న ట్వీట్ చేసారు. వీడియోలోఉన్నవి ఖాళీ టాంకర్లు, వాటిలో ‘లిక్విడ్ మెడికల్ ఆక్సిజన్’ ని నింపడానికి విశాఖపట్నం కి పంపిస్తున్నారు. మరిన్ని వివరాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
Railways is running its first Oxygen Express in its fight against COVID-19. The Ro-Ro service with 7 empty tankers departed from Kalamboli, Maharashtra for Vishakapatnam today, where it will be loaded with Liquid Medical Oxygen. pic.twitter.com/Y3tF1pe4vE
అదానీ గ్రూప్ మరియు M/s లిండే వారి భాగస్వామ్యంతో సౌదీ అరేబియా నుండి 80 MT లిక్విడ్ ఆక్సిజన్ ని రవాణా చేస్తున్నట్టు సౌదీ అరేబియా లోని భారత రాయబార కార్యాలయం వారు 24 ఏప్రిల్ 2021 న ట్వీట్ చేసారు. సౌదీ అరేబియా నుంచి ఇండియాకు ఆక్సిజన్ వస్తున్న మాట వాస్తవమే అయినా, పోస్ట్ లోని వీడియో దానికి సంబంధించింది కాదు.
Embassy of India is proud to partner with Adani group and M/s Linde in shipping much needed 80MT liquid oxygen to India. Our hearfelt  thanks to Ministry of Health Kingdom of Saudi Arabia for all their help, support and cooperation.@MEAIndia @drausaf @SaudiMOH @HMOIndia pic.twitter.com/6j8NuGwtCB
భారత్ కు పాకిస్థాన్ పంపిస్తున్న ఆక్సిజన్ కి సంబంధించిన వీడియోలు?
పోస్ట్ లోని వీడియోని కొందరు భారత్ కు పాకిస్థాన్ పంపిస్తున్న ఆక్సిజన్ కి సంబంధించిన వీడియో (ఆర్కైవ్డ్) అని కూడా షేర్ చేస్తున్నారు. కోవిడ్-19 ని ఎదుర్కోవడానికి భారతదేశానికి తగిన మద్దతు ఇస్తామని పాకిస్థాన్ చెప్పినట్టు కొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవవచ్చు. కానీ, పోస్ట్ లోని వీడియో మాత్రం పాకిస్థాన్ కి సంబంధించింది కాదు.
ఇంతకముందు, మరో వీడియో కూడా ఇలాంటి క్లెయిమ్ తోనే కొందరు షేర్ చేసినప్పుడు, అది ఒక పాత వీడియో అని చెప్తూ, FACTLY రాసిన ఫ్యాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, పోస్ట్ లోని ఆక్సిజన్ టాంకర్ల వీడియోకీ, సౌదీ అరేబియా లేదా పాకిస్థాన్ కి సంబంధంలేదు.


text:
వీడియోలోని యువకులు భోజనాన్ని తన్నింది దళితులు వంట చేసినందుకు కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 2, 2020
కొంతమంది యువకులు అరుస్తూ భోజనం ప్లేట్లు ఉన్న బెంచ్ ని కాలితో తన్నిన వీడియో ని చాలా మంది ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి, క్వారంటైన్ సెంటర్ లో దళితులు వంట చేసినందున తినమని, ఆ యువకులు భోజనాన్ని కాలితో తన్నారని దాని గురించి చెప్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్వారంటైన్ సెంటర్ లో దళితులు వంట చేసినందున తాము తినమని భోజనం ప్లేట్లు ఉన్న బెంచ్ ని తన్నిన యువకుల వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియో బీహార్ లోని ఒక క్వారంటైన్ సెంటర్ లో జరిగిన ఘటనది. అందులోని యువకులు సామాజిక దూరం పాటించకుండా భోజనం వడ్డించమని వంట చేసిన వారిని కోరగా, వారు దానికి నిరాకరించడంతో ఆగ్రహంగా భోజనం ప్లేట్లు ఉన్న బెంచ్ ని తన్నారు. ఈ ఘటనలో దళిత కోణమేమీ లేదు. అయితే, క్వారంటైన్ సెంటర్ లో దళిత మహిళ వండిన భోజనాన్ని ఒక యువకుడు నిరాకరించిన ఘటన ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని భుజౌలి ఖుర్ద్ గ్రామం లో జరిగింది. పోస్టు లోని వీడియోకీ, ఉత్తర్ ప్రదేశ్ ఘటన కి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు,  ‘Dainik Bhaskar’ కథనం సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వచ్చింది. ఆ కథనం లో వీడియో లోని ఘటన బీహార్ లోని ఒక క్వారంటైన్ సెంటర్ లో జరిగిందని ఉంది. అందులోని యువకులు (వలసకారులు) సామాజిక దూరం పాటించకుండా  భోజనం వడ్డించమని వంట చేసిన వారిని కోరగా, వారు దానికి నిరాకరించడంతో ఆ యువకులు భోజనం ప్లేట్లు ఉన్న బెంచ్ ని తన్నారు. అదే విషయాన్ని ‘Jagran’ కథనం లో కూడా చదవవచ్చు.
ఆ ఘటన కి సంబంధించి FIR నమోదయినట్లుగా ‘ABP Bihar’ కథనం లో చూడవచ్చు. ఆ కథనంలో ఆహారం నాణ్యత గురించి కూడా ప్రస్తావించినట్టు చదవొచ్చు. ఏ న్యూస్ రిపోర్ట్ లో కూడా ఘటన లో దళిత కోణం ఉన్నట్లుగా ప్రస్తావించబడలేదు.
అయితే, పోస్టులో ఉన్న విషయం గురించి గూగుల్ లో వెతికినప్పుడు, అలాంటి ఘటన  ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని భుజౌలి ఖుర్ద్గ్రామం లోని క్వారంటైన్ సెంటర్ లో జరిగిందని తెలిసింది. ఆ క్వారంటైన్ సెంటర్ లోని ఒక వ్యక్తి దళిత మహిళ వంట వండిందనే కారణంగా భోజనాన్ని నిరాకరించాడు. అందుకుగానూ స్థానిక పోలీసులు అతని పై కేసు నమోదు చేశారు. ఆ FIR కాపీ ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, వీడియోలోని యువకులు భోజనాన్ని తన్నింది దళితులు వంట చేసినందుకు కాదు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
ఈ వీడియోలో కేక్ కట్ చేసింది కాంగ్రెస్ అవతరణ దినోత్సవం రోజు, మన్మోహన్ సింగ్ పుట్టినరోజున కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 27, 2019
రాహుల్ గాంధీ మరియు మన్మోహన్ సింగ్ ఒక కేక్ ని కట్ చేస్తున్న వీడియో పెట్టి, ఆఖరికి మన్మోహన్ పుట్టినరోజు కేక్ ను కూడా రాహుల్ గాంధీ కట్ చేస్తున్నాడని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది పోస్ట్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టుల్లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
మన్మోహన్ సింగ్ పుట్టినరోజు కేక్ ని రాహుల్ గాంధీ కట్ చేస్తున్నాడు.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో రాహుల్ గాంధీ మరియు మన్మోహన్ సింగ్ కట్ చేస్తుంది మన్మోహన్ సింగ్ పుట్టినరోజు కేక్ కాదు. అది 2018లో కాంగ్రెస్ అవతరణ దినోత్సవం సందర్భంగా కట్ చేస్తున్న కేక్. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని గూగల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, రాహుల్ గాంధీ మరియు మన్మోహన్ సింగ్ కేక్ ను కట్ చేస్తూ ఉన్న కొన్ని ఫోటోలను ‘ANI’ వారు డిసెంబర్-2018 లో ట్వీట్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. ఆ ట్వీట్ ద్వారా కాంగ్రెస్ అవతరణ దినోత్సవం (డిసెంబర్ 28) సందర్భంగా రాహుల్ గాంధీ మరియు మన్మోహన్ సింగ్ కేక్ ను కట్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది. ఈ ఈవెంట్ కి సంబంధించి ‘NDTV’ ప్రచురించిన ఆర్టికల్ ఇక్కడ చూడవచ్చు.
Delhi: Former PM Dr.Manmohan Singh and Congress President Rahul Gandhi cut a cake on #CongressFoundationDay pic.twitter.com/n5OimcDvC7
చివరగా, కాంగ్రెస్ అవతరణ దినోత్సవం వీడియో పెట్టి, మన్మోహన్ సింగ్ పుట్టినరోజు కేక్ ని రాహుల్ గాంధీ కట్ చేస్తున్నాడని తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: September 27, 2019


text:
దీనానాథ్ మంగేష్కర్ హాస్పిటల్ లో వైద్య సిబ్బంది కరోనా రాకుండా పాటిస్తున్నది ఈ వీడియోలో చూపెట్టిన ఎక్సర్‌సైజ్ కాదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 7, 2020
అక్యుప్రెషర్ పాయింట్స్ యాక్టివేట్ చేయడం ద్వారా దీనానాథ్ మంగేష్కర్ హాస్పిటల్ లో 600 మంది వైద్య సిబ్బంది తమకు కరోనా రాకుండా చూసుకున్నారని చెప్తూ, ఒక ఎక్సర్‌సైజ్ వీడియోని ఫేస్బుక్ లో కొంతమంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్ (దావా):  వీడియోలో చూపెట్టిన ఎక్సర్‌సైజ్ చేయడం ద్వారా దీనానాథ్ మంగేష్కర్ హాస్పిటల్ లో 600 మంది వైద్య సిబ్బంది తమకు కరోనా రాకుండా చూసుకున్నారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలోని ఎక్సర్‌సైజ్ కి, దీనానాథ్ మంగేష్కర్ హాస్పిటల్ కి అసలు సంబంధంలేదు. ఆ హాస్పిటల్ లోని సిబ్బంది పాటిస్తుంది ‘జల్‌నీతి’ అనే  ఒక యోగా ప్రక్రియ. వీడియోలో చూపెట్టిన ఎక్సర్‌సైజ్ కాదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లో చెప్పిన విషయం గురించి ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా, పూణే లోని దీనానాథ్ మంగేష్కర్ హాస్పిటల్ లో వైద్య సిబ్బంది పాటిస్తున్న ఎక్సర్‌సైజ్ గురించి ‘పూణే మిర్రర్’ వార్తాసంస్థ ప్రచురించిన ఆర్టికల్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తుంది. ఆ హాస్పిటల్ లోని సిబ్బంది పాటిస్తుంది ‘జల్‌నీతి’ అనే  ఒక యోగా ప్రక్రియ అని న్యూస్ ఆర్టికల్ లో చదవొచ్చు. ‘జల్‌నీతి’ ఎలా చేయాలో డాక్టర్ కేల్కర్ వివరిస్తున్న వీడియోని కూడా చూడవొచ్చు. హాస్పిటల్ వారు కూడా ‘జల్‌నీతి’ కి సంబంధించిన రెండు వీడియో లింక్లను తమ ట్విట్టర్ అకౌంట్ లో ట్వీట్ చేసారు.
ఆరు వందల మంది సిబ్బంది ‘జల్‌నీతి’ రోజు చేయడానికి ఒప్పుకున్నారని, ఈ ఎక్సర్‌సైజ్ చేస్తున్నవారికి ఇంతవరకు ఎవరకీ కరోనా రాలేదని డాక్టర్ కేల్కర్ తెలిపారు. అయితే, ఈ ఎక్సర్‌సైజ్ చేస్తుండడం వల్లే వారికి కరోనా రాలేదని కచ్చితంగా తెలుసుకోవడానికి ఇంకో మూడు నెలలు చూసి ఒక స్టడీ నిర్వహిస్తామని జూలై లో డాక్టర్ కేల్కర్ తెలిపారు.
పోస్ట్ చేసిన వీడియోలోని వ్యక్తి గురించి వెతకగా, అతని పేరు ప్రకాష్ శేషాద్రి అని తెలిసింది. అతను ‘సీ చేంజ్’ అనే కన్సల్టెన్సీ యొక్క సహ వ్యవస్థాపకుడు. తన గురించి పూర్తి వివరాలు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. పోస్ట్ లోని వీడియోని తన ఫేస్బుక్ అకౌంట్ లో 05 ఏప్రిల్ 2020 న పోస్ట్ చేసాడు. అతను వీడియోలో చూపిస్తున్న అక్యుప్రెషర్ ఎక్సర్‌సైజ్ కి, దీనానాథ్ మంగేష్కర్ హాస్పిటల్ లో సిబ్బంది పాటిస్తున్న ‘జల్‌నీతి’ ప్రక్రియకి సంబంధంలేదు. ప్రకాష్ శేషాద్రి కూడా తాను చెప్తున్న ఎక్సర్‌సైజ్ దీనానాథ్ మంగేష్కర్ హాస్పిటల్ వారు పాటిస్తున్నారని తన వీడియోలో ఎక్కడా చెప్పలేదు.
చివరగా, దీనానాథ్ మంగేష్కర్ హాస్పిటల్ లో వైద్య సిబ్బంది కరోనా రాకుండా పాటిస్తున్నది ఈ వీడియోలో చూపెట్టిన ఎక్సర్‌సైజ్ కాదు.

created: September 7, 2020


text:
పాత వీడియోని చూపిస్తూ ఫ్రాన్స్ లో టీచర్ తల నరికిన వ్యక్తిని పోలీసులు అరెస్ట్ చేసారని తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 4, 2020
ఇటీవల ఫ్రాన్స్ లో మొహమ్మద్ ప్రవక్త  కార్టూన్లు క్లాస్ రూమ్ లో ప్రదర్శించిన టీచర్ తల నరికి హత్య చేసిన వ్యక్తిని ఫ్రాన్స్ పోలీసులు అరెస్ట్ చేసారని చేప్తు, దీనికి సంబంధించిన వీడియో షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఫ్రాన్స్ లో మొహమ్మద్ ప్రవక్త కార్టూన్లు క్లాస్ రూమ్ లో ప్రదర్శించిన టీచర్ తల నరికి హత్య చేసిన వ్యక్తిని ఫ్రాన్స్ పోలీసులు అరెస్ట్ చేసిన వీడియో.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ వీడియో 2019లో ఫ్రాన్స్ లో చేతిలో కత్తులతో గొడవ చేస్తున్న ఒక వ్యక్తిని అరెస్ట్ చేసినప్పటిది. ఈ వీడియో కి ఇటీవల ఫ్రాన్స్ లో టీచర్ తల నరికేసిన ఘటనకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. పైగా ఫ్రాన్స్ లో టీచర్ తల నరికిన వ్యక్తి ఆ రోజే పోలీసుల కాల్పుల్లో చనిపోయాడు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులోని వీడియో యొక్క స్క్రెన్ షాట్స్ ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే వీడియోని  ప్రచురించిన ఒక 2019 వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం ఈ వీడియో ఫ్రాన్స్ లోని గ్రేనోబ్లె స్టేషన్ దగ్గర చేతిలో కత్తులతో గొడవ చేస్తున్న వ్యక్తిని పోలీసులు అరెస్ట్ చేసిన సందర్భంలో తీసింది.
పైగా ఫ్రాన్స్ లో టీచర్ తల నరికిన వ్యక్తి ఆ రోజే పోలీసుల కాల్పుల్లో చనిపోయాడు. దీన్నిబట్టి ఈ వీడియో ఫ్రాన్స్ లో పోలీసులు అరెస్ట్ చేస్తున్నది ఫ్రాన్స్ లో టీచర్ తల నరికిన వ్యక్తిని కాదని చెప్పొచ్చు.
ఇటీవల మొహమ్మద్ ప్రవక్త కార్టూన్లు క్లాస్ లో ప్రదర్శించిన కారణంగా శామ్యూల్ ప్యాటీ అనే టీచర్ తల ఒక 18 ఏళ్ల ముస్లిం యువకుడు నరికివేసిన ఘటన గురించి మాట్లాడుతూ ఫ్రాన్స్ ప్రెసిడెంట్ ఇమ్మాన్యుయేల్ మాక్రాన్ ఇస్లాంపై  చేసిన వ్యాఖ్యల నేపథ్యంలో ఫ్రాన్స్ తో సహా పలు దేశాలలో ఆయనకు వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న నిరసనల నేపథ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే పోస్టులు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, ఈ వీడియో 2019లో ఫ్రాన్స్ లో చేతిలో కత్తులతో గొడవ చేస్తున్న ఒక వ్యక్తిని అరెస్ట్ చేసినప్పటిది.

created: November 4, 2020


text:
ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నది అయోధ్యలో నూతనంగా నిర్మించబడిన రామ మందిరం కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 18, 2023
అయోధ్యలో నూతనంగా నిర్మించబడిన రామ మందిరం దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో బాగా షేర్ అవుతోంది. 22 జనవరి 2022 నాడు ప్రారంభించనున్న రామ మందిరాన్ని అయోధ్యకు వెళ్లకుండానే సందర్శించండి అంటూ ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అయోధ్యలో కొత్తగా నిర్మించబడిన రామ మందిరం దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): రోహిత్ శుక్లా అనే డిజైనర్ రూపొంధించిన అయోధ్య రామ మందిరం 3D వీడియోని ఈ పోస్టులో షేర్ చేశారు. శివాజీ హోమ్ డిజైన్ అనే యూట్యూబ్ ఛానెల్ ఈ వీడియోని 2021 నవంబర్ నెలలో పబ్లిష్ చేసింది. ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నది అయోధ్యలోని నిర్మించిన అసలు రామ మందిరం కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లను రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని శివాజీ హోమ్ డిజైన్ అనే యూట్యూబ్ ఛానెల్ 03 నవంబర్ 2023 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. అయోధ్య రామ మందిరం యొక్క 3D యానిమేషన్ వీడియో అంటూ ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తూ తెలిపారు. రోహిత్ శుక్లా అనే డిజైనర్ ఈ అయోధ్య రామ మందిరం 3D వీడియోని రూపొందించారని ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు.
శ్రీ రామ జన్మభూమి తీర్థ క్షేత్ర వారు అయోధ్య రామ మందిర నిర్మాణానికి సంబంధించి 2022 ఫిబ్రవరి నెలలో ఒక 3D వీడియోని ట్వీట్ చేసారు. అయోధ్య రామ మందిరం నిర్మాణ పనులకు సంబంధించి అధికారులు ఇటీవల విడుదల చేసిన చిత్రాలని ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
Shri Ram Janmabhoomi Mandir first floor – Construction Progress.
श्री राम जन्मभूमि मंदिर प्रथम तल – निर्माण की वर्तमान स्थिति pic.twitter.com/iYqveMeUcZ
అయోధ్యలో నూతనంగా నిర్మించిన రామ మందిరాన్ని 22 జనవరి 2024 నాడు ప్రారంభిస్తున్నట్టు రామ్ మందిర్ ట్రస్ట్ అధికారులు ప్రకటించారు. అయితే, మొత్తం దేవాలయం పనులు పూర్తి కావడానికి మరో రెండేళ్ళు పట్టవచ్చని అధికారులు స్పష్టం చేశారు. పై వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో కనిపిస్తున్నది అయోధ్యలోని నిజమైన రామ మందిరం కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా,  ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్నది అయోధ్యలో నూతనంగా నిర్మించబడిన అయోధ్య రామ మందిరం కాదు.

created: December 18, 2023


text:
ఈ వీడియో కర్ణాటకలోని ఒక ప్రైవేట్ పాఠశాలలో జరిగిన బక్రీద్ వేడుకలది, ప్రభుత్వ పాఠశాలలో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 14, 2023
ఒక స్కూల్‌లో బక్రీద్ వేడుకల సందర్భంగా తీసినదిగా చెప్తున్న వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. ఖురాన్‌ను ప్రభుత్వ పాఠశాలల విద్యార్థులకి పంచి, వారికి దాన్ని బోధించాలని కర్ణాటక ప్రభుత్వం ఆదేశించినట్లు ఈ వీడియోను షేర్ చేస్తూ యూసర్లు క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా ఈ క్లెయిమ్ యొక్క  వాస్తవికతని తనిఖీ చేద్దాం.
క్లెయిమ్: కర్ణాటక ప్రభుత్వం, ప్రభుత్వ పాఠశాల విద్యార్థులకు ఖురాన్‌ను సరఫరా చేసి వారికి ఖురాన్ బోధించాలని నిర్ణయం తీసుకుంది.
నిజం(ఫాక్ట్): ప్రభుత్వ పాఠశాలల విద్యార్థులకు ఖురాన్‌ను పంపిణీ చేయాలని కర్ణాటక ప్రభుత్వం ఉత్తర్వులు జారీ చేసిందని కానీ, ఆ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ పాఠశాలలలో ఖురాన్ బోధిస్తున్నట్లు కానీ ఎటువంటి సమాచారం/ఆధారం లేదు. అంతేకాకుండా, వైరల్ వీడియో కర్ణాటకలోని హసన్ జిల్లాలోని చన్నరాయపట్నంలో ఉన్న  జ్ఞానసాగర ఇంటర్నేషనల్ పబ్లిక్ స్కూల్ అనే ప్రైవేట్ పాఠశాలలో బక్రీద్ వేడుకలకు సంబంధించింది, ఇక్కడ మతంతో సంబంధం లేకుండా ప్రతి పండుగకు ఇలాంటి కార్యక్రమాలు జరుగుతాయి. కావున, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టిస్తుంది.
ముందుగా, కర్ణాటక ప్రభుత్వం, ఆ రాష్ట్ర ప్రభుత్వ పాఠశాలల్లోని హిందూ విద్యార్థులకు ఖురాన్ పంపిణీకి చేసి, విద్యార్థులకి దాన్ని బోధించటానికి ఏదైనా నిర్ణయం తీస్కోందా అని తెలుసుకోవటానికి, మేము ఇంటర్నెట్‌లో తగిన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి సెర్చ్ చేసాము. ఈ సెర్చ్ ద్వారా, ఈ విషయాన్నీ ధృవీకరించే ఎటువంటి విశ్వసనీయ సమాచారం కూడా  మాకు లభించలేదు.
తర్వాత, వీడియోలోని బ్యానర్‌పై ఉన్న పాఠశాల పేరు (జ్ఞానసాగర)ను గమనించిన ఇంటర్నెట్లో ఈ వీడియో గురించి వెతకగా, 1 జూలై 2023న అనేక మీడియా సంస్థలు ఈ విషయంపై రాసిన వార్త కథనాలు లభించాయి (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) కథనాల ప్రకారం, ఈ పాఠశాలలో పిల్లల చేత ఇస్లామిక్ ప్రార్థనలు బలవంతంగా పఠించారని ఆరోపణలు ఉన్నాయి. ఈ విషయంలో కొందరు హిందూ కార్యకర్తలు నిరసనకు దిగడంతో ఇది వివాదాస్పదమైంది.
తరువాత, పాఠశాల యాజమాన్యం దీనిపై ఒక వివరణ ఇచ్చింది ‘మేము (వారు) విద్యార్థులలో ఆధ్యాత్మికతను పెంపొందించడానికి మాత్రమే ఇలా చేసాము’ అని పాఠశాల ప్రిన్సిపాల్ సుజా ఫిలిప్ చెప్పారు. ‘మాకు వేరే ఉద్దేశాలు లేవు. అది తప్పు అయితే, ఇకపై అది జరగదని మేము నిర్ధారిస్తాము. ఇక్కడ అన్ని పండుగలు జరుపుకుంటాం. ముగ్గురు ముస్లిం విద్యార్థులు మాత్రమే ఖురాన్ పఠనం చేసారు, అందరు కాదు అని  మేము స్పష్టం చేయాలనుకుంటున్నాము. ఇది సెక్యులర్ పాఠశాల.’ ఒక సీనియర్ పోలీసు అధికారి న్యూస్ 9తో మాట్లాడుతూ, ‘ప్రతి పండుగలకు పాఠశాల అటువంటి కార్యక్రమాలను నిర్వహిస్తుంది – అది హిందూ, ముస్లిం లేదా క్రిస్టియన్ ఏ మతమైనా కావచ్చు.’ అని అన్నారు.
చివరిగా, ఈ వీడియో కర్ణాటకలోని ప్రభుత్వ పాఠశాలలో తీసింది కాదు. ఇది జ్ఞానసాగర ఇంటర్నేషనల్ పబ్లిక్ స్కూల్ అనే ప్రైవేట్ పాఠశాలలో బక్రీద్ వేడుకలను చూపిస్తుంది.


text:
‘విద్య ప్రభుత్వ బాధ్యత కాదు’ అని చంద్రబాబు నాయుడు వ్యాఖ్యానిస్తున్నట్టు ఉన్న ఈ వీడియో డిజిటల్‌గా ఎడిట్ చేసింది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 18, 2024
ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలు త్వరలో జరుగనున్న నేపథ్యంలో రాష్ట్ర మాజీ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడు విద్య గురించి మాట్లాడుతున్న వీడియో ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. “విద్య ప్రభుత్వ బాధ్యత కాదు… కార్పోరేట్‌లే ఆ బాధ్యత తీసుకోవాలి” అని ఈ వీడియోలో చంద్రబాబు నాయుడు అన్నట్టు తెలుస్తుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకు సంబంధించి నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: “విద్య ప్రభుత్వ బాధ్యత కాదు… కార్పోరేట్‌లే ఆ బాధ్యత తీసుకోవాలి”  అని చంద్రబాబు నాయుడు వ్యాఖ్యానించారు.
ఫాక్ట్(నిజం):  2015లో ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం సందర్భంగా చంద్రబాబు నాయుడు ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలో  ప్రసంగిస్తూ విద్య అనేది ఒక్క ప్రభుత్వ బాధ్యత మాత్రమే కాదు, దాతలు కూడా ముందుకు వచ్చి పనిచేయాలని ఆయన చేసిన వ్యాఖ్యలను డిజిటల్‌గా ఎడిట్ చేసి వక్రీకరించారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఆంధ్రప్రదేశ్ మాజీ ముఖ్యమంత్రి చంద్రబాబు నాయుడుకు సంబంధించి ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న వీడియో యొక్క ఒరిజినల్ ఫూటేజ్ పరిశీలిస్తే చంద్రబాబు నాయుడు కార్పోరేట్‌లు విద్య భాద్యత తీసుకోవాలని కోరినప్పటికీ, ఈ ఉపన్యాసంలో ఎక్కడ కూడా విద్య ప్రభుత్వ బాధ్యత కాదని ఆయన అనలేదు. ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్నది డిజిటల్‌గా ఎడిట్ చేసిన వీడియో.
ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న వీడియోకు సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం వెతకగా యూట్యూబ్‌లో దీనికి సంబంధించిన పూర్తి ఫూటేజ్ లభించింది. యూట్యూబ్ వివరణ ప్రకారం 05 సెప్టెంబర్ 2015 నాడు ఉపాధ్యాయ దినోత్సవం నాడు ఆంధ్రా యూనివర్సిటీలో ఈ ప్రసంగం చేసారు.
ఐతే ఈ ఉపన్యాసంలో చంద్రబాబు నాయుడు విద్యకు సంబంధించి సానుకూల దృక్పథంతోనే మాట్లాడారు. ప్రభుత్వ సహకారం ఉంటుందనే అయన చెప్తూ వచ్చారు. ఐతే ఈ ప్రసంగంలో ఒక సందర్భంలో ఆయన మాట్లాడుతూ ‘విద్య అనేది ఒక్క ప్రభుత్వ బాధ్యత కాదు…ప్రభుత్వం చేయాలి…దాతలు ముందుకు రావాలి…మీరు కూడా మీ భుజస్కంధాలపైన ఈ ఎడ్యుకేషనల్ ఇన్స్టిట్యూషన్స్ పెంచే భాద్యత తీసుకుంటే…సజావుగా జరుగుతుంది’  అని ఆయన వ్యాఖ్యానించారు.
ఐతే ఈ వ్యాఖ్యల ప్రారంభంలో అయన వాడిన ‘ఒక్క’ అనే పదాన్ని తీసేసి ‘విద్య అనేది ఒక్క ప్రభుత్వ బాధ్యత కాదు’ అని అయన అన్నట్టు డిజిటల్‌గా ఎడిట్ చేసారు. దీన్నిబట్టి వైరల్ పోస్టులో చంద్రబాబుకు ఆపాదిస్తున్న వ్యాఖ్యలు ఆయన చేయలేదని స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, ‘విద్య ప్రభుత్వ బాధ్యత కాదు’ అని చంద్రబాబు నాయుడు వ్యాఖ్యానిస్తున్నట్టు ఉన్న ఈ వీడియో డిజిటల్‌గా ఎడిట్ చేసింది.


text:
2019లో రాజస్థాన్‌లో బీజేపీ కార్యకర్తల మధ్య జరిగిన ఘర్షణను, బీజేపీ వారిని పరిగెత్తించి తరుముతున్న ఉత్తరాది రాష్ట్రాల ప్రజలు అని అంటున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 25, 2022
“బీజేపీ వారిని పరిగెత్తించి తరుముతున్న ఉత్తరాది రాష్ట్రాల ప్రజలు” అంటూ ఒక వీడియోతో ఉన్న పోస్టును సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వీడియోలో బీజేపీ వారిని పరిగెత్తించి తరుముతున్న ఉత్తరాది రాష్ట్రాల ప్రజలు.
ఫాక్ట్: ఈ వీడియో 2019 లోక్ సభ ఎన్నికల సమయంలో రాజస్థాన్‌లో ఇద్దరు బీజేపీ నాయకుల కార్యకర్తల మధ్య ఘర్షణ జరిగినప్పుడు తీసింది. 11 ఏప్రిల్ 2019న అజ్మీర్ జిల్లాలోని మసుడాలో జరిగిన ర్యాలీలో బీజేపీ అభ్యర్థి భగీరథ్ చౌదరి ఉండగా, బీజేపీ మాజీ ఎమ్మెల్యే సుశీల్ కన్వర్ పాలారా భర్త భన్వర్ సింగ్ పాలారా మరియు బీజేపీ నాయకుడు నవీన్ శర్మ మధ్య ఘర్షణ జరిగింది. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
వీడియోను స్క్రీన్‌షాట్స్ తీసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే విజువల్స్‌తో ఉన్న వీడియో యూట్యూబ్‌లో లభించింది. 12 ఏప్రిల్ 2019న అప్లోడ్ చేసిన ఈ యూట్యూబ్ వీడియోలో, అజ్మీర్ రాజస్థాన్ ర్యాలీలో, బీజేపీకే చెందిన ఇద్దరు కార్యకర్తలు కొట్టుకున్నారని తెలిపారు. బీజేపీ మాజీ ఎమ్మెల్యే సుశీల్ కన్వర్ పాలారా భర్త భన్వర్ సింగ్ పాలారా, బీజేపీ నాయకుడు నవీన్ శర్మ మధ్య ఘర్షణ జరిగిందని వీడియో యొక్క వివరణలో తెలిపారు.
11 ఏప్రిల్ 2019న లోక్ సభ ఎన్నికల మొదటి దశ పోలింగ్ జరుగుతున్నప్పుడు, అజ్మీర్ జిల్లాలోని మసుడాలో జరిగిన ర్యాలీలో భారతీయ జనతా పార్టీ (బీజేపీ) కార్యకర్తల మధ్య ఘర్షణ జరిగింది. కొన్ని రిపోర్ట్స్ ప్రకారం (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ), మసుడాలో ఒక ర్యాలీలో ప్రసంగించడానికి బీజేపీ అభ్యర్థి భగీరథ్ చౌదరి వచ్చినప్పుడు ఈ ఘర్షణ జరిగింది. బీజేపీ లీడర్ నాయకుడు నవీన్  శర్మ మాట్లాడటానికి మైక్ పట్టుకున్నప్పుడు, మాజీ బీజేపీ ఎమ్మెల్యే సుశీల్ కన్వర్ పాలారా భర్త భన్వర్ సింగ్ పాలారా లేచి నిలబడి నవీన్ చేతిలో నుండి మైక్ లాగడానికి ప్రయత్నించాడు. దీనిపై వారిద్దరూ గొడవకు దిగారు. తన ర్యాలీలో గందరగోళం చెలరేగడంతో బీజేపీ అభ్యర్థి భగీరథ్ చౌదరి అక్కడ నుంచి వెళ్ళిపోయారు. ఈ గొడవకి సంబంధించిన వీడియో రిపోర్ట్స్ ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, 2019లో రాజస్థాన్‌లో బీజేపీ కార్యకర్తల మధ్య జరిగిన ఘర్షణను పట్టుకుని, బీజేపీ వారిని పరిగెత్తించి తరుముతున్న ఉత్తరాది రాష్ట్రాల ప్రజలు అని అంటున్నారు.

created: January 25, 2022


text:
వీడియోలోని వ్యక్తి పేరు ‘సయీద్ ఇర్షాద్ అహమద్ అల్ భుకారి’; తను మాట్లాడింది బంగ్లాదేశ్‌లోని దినాజ్‌పూర్‌లో - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 19, 2022
“హిందువులు మర్యాదగా మా ముస్లిం మతంలోకి మారండి లేకుంటే బలవంతంగా మిమ్మల్ని మతం మారుస్తాం”, అని భారతీయ ముస్లింలు హెచ్చరిస్తున్నారని అర్థం వచ్చేలా రాసి, ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు.  “సెక్యూలర్ హిందువులు చూసే వరకు షేర్ చేయండి.ముస్లిం దగ్గర మీరు కొనే ప్రతి రూపాయి నీ పిల్లల చావుకి ఇస్తున్నట్టే”, అని కూడా పోస్ట్‌లో రాసారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ముస్లిం మతంలోకి మారండని భారత ముస్లింలు హిందువులను హెచ్చరిస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: వీడియోలోని వ్యక్తి పేరు ‘సయీద్ ఇర్షాద్ అహమద్ అల్ భుకారి’. తను మాట్లాడింది భారతదేశంలో కాదు; తను మాట్లాడింది బంగ్లాదేశ్‌లోని దినాజ్‌పూర్‌లో. యతి నర్సింహానంద్ సరస్వతి ఇస్లాంపై చేసిన వ్యాఖ్యలపై సయీద్ ఇర్షాద్ స్పందించాడు. కావున, పోస్ట్‌లో వీడియోని భారతదేశంలోని ముస్లింలకు ముడిపెడుతూ ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్ట్‌లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్‌షాట్స్‌ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌లో వెతకగా, కొంతమంది అలాంటి వీడియోనే మే 2021లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. పోస్ట్‌లోని వీడియో కంటే ఆ పాత వీడియోల నిడివి ఎక్కువ ఉంది. వీడియో మొదట్లో ఒక వ్యక్తి మాట్లాడుతూ తను బంగ్లాదేశ్‌లోని దినాజ్‌పూర్ నుండి మాట్లాడుతున్నట్టు చెప్తాడు. ఆ కీ-వర్డ్స్‌తో ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, వీడియోలోని వ్యక్తికి సంబంధించిన ఫేస్బుక్ ప్రొఫైల్ దొరికింది. తన పేరు ‘సయీద్ ఇర్షాద్ అహమద్ అల్ భుకారి’. తన ప్రొఫైల్‌లో పోస్ట్‌లోని వీడియో యొక్క పూర్తి వెర్షన్ ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు.
యతి నర్సింహానంద్ సరస్వతి ఇస్లాంపై చేసిన వ్యాఖ్యలపై సయీద్ ఇర్షాద్ స్పందించినట్టు వీడియోలో చూడవొచ్చు. వీడియోలోని ముస్లిం వ్యక్తి మాట్లాడింది భారతదేశంలో కాదు; తను మాట్లాడింది బంగ్లాదేశ్‌లోని దినాజ్‌పూర్‌లో. ఆ ప్రదేశానికి (ఇస్లామిక్ రీసెర్చ్ సెంటర్) సంబంధించిన ఫోటోలు కూడా తను పోస్ట్ చేసాడు. కాబట్టి, ఆ వీడియోని భారతదేశంలోని ముస్లింలకు ముడిపెడుతూ ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
చివరగా, వీడియోలోని వ్యక్తి మాట్లాడింది భారతదేశంలో కాదు; తను మాట్లాడింది బంగ్లాదేశ్‌లోని దినాజ్‌పూర్‌లో.

created: January 19, 2022


text:
ఈ వీడియో ఇటీవల సత్తుపల్లిలో సంచరిస్తున్న పులికి సంబంధించింది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 1, 2022
సత్తుపల్లిలో పులి సంచరిస్తోందని, దీనివల్ల స్థానికులు భయాందోళన చెందుతుందని ఒక వీడియోతో ఉన్న పోస్టును సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. కొన్ని మీడియా సంస్థలు కూడా ఈ వీడియో ఇటీవల తీసిందిగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల సత్తుపల్లిలో పులి సంచరిస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: ఈ వీడియో కనీసం అక్టోబర్ 2020 నుండి ఇంటర్నెట్‌లో షేర్ అవుతుంది. ఖమ్మం జిల్లాలోని మోతుగూడెం అడవిలో ఇలా ఓ పెద్దపులి గంభీరంగా నడుస్తూ సంచరించిందని 18 అక్టోబర్ 2020న ప్రచురించిన ఒక ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. ఇటీవల, ఖమ్మం జిల్లాలోని సత్తుపల్లి ఫారెస్ట్ రేంజ్ ఏరియాలో పెద్దపులి యొక్క పాదముద్రలను గుర్తించారు. ప్రజలెవరూ అడవిలోకి వెళ్ళకూడదని అధికారులు ఆదేశించారు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
వీడియోను స్క్రీన్‌షాట్స్ తీసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే వీడియో కనీసం అక్టోబర్ 2020 నుండి ఇంటర్నెట్‌లో (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) షేర్ అవుతుంది.
అదే వీడియో యొక్క స్క్రీన్‌షాట్స్ ఉన్న ఒక ఆర్టికల్ 18 అక్టోబర్ 2020న ప్రచురించినట్టు తెలుస్తుంది. ఖమ్మం జిల్లాలోని మోతుగూడెం అడవిలో ఇలా ఓ పెద్దపులి గంభీరంగా నడుస్తూ సంచరించిందని; ఈ పెద్దపులి ఎక్కడి నుంచి వచ్చింది, ఎక్కడకి వెళ్లింది, ఎక్కడ ఉంటుంది, వంటి అంశాలను అటవీ అధికారులు పరిశీలిస్తున్నారని ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు.
ఇటీవల, ఖమ్మం జిల్లాలోని సత్తుపల్లి ఫారెస్ట్ రేంజ్ ఏరియాలో పెద్దపులి యొక్క పాదముద్రలను స్థానిక పశువుల కాపరులు గుర్తించినట్టు తెలుస్తుంది. ప్రజలెవరూ అడవిలోకి వెళ్ళకూడదని అధికారులు ఆదేశించారు. కానీ, ఆ పెద్దపులి యొక్క ఏ వీడియోలు లభించలేదు.
చివరగా, ఈ వీడియో ఇటీవల సత్తుపల్లిలో సంచరిస్తున్న పులికి సంబంధించింది కాదు.

created: February 1, 2022


text:
ఈ వీడియో శివుడికి సంబంధించినది కాదు; ఫౌంటైన్‌లో ఎక్కడా కూడా శివుడికి సంబంధించిన దృశ్యాలు రాలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 23, 2021
ఒక హోలోగ్రాఫిక్ వాటర్ ఫౌంటైన్ వీడియోని పోస్ట్ చేసి, అది శివుడికి సంబంధించినట్టు చెప్తూ ఒక పోస్ట్‌ని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. “ఓం నమః శివాయ” అంటూ ఆడియో పెట్టడమే కాకుండా పోస్ట్ కింద వందల మంది కామెంట్ కూడా చేసారు. పోస్ట్‌లోని వీడియో శివుడికి సంబంధించిన వీడియోనేనా కాదా చూద్దాం.
క్లెయిమ్: శివుడికి సంబంధించిన హోలోగ్రాఫిక్ వాటర్ ఫౌంటైన్ వీడియో.
ఫాక్ట్: పోస్ట్‌లోని వీడియో శివుడికి సంబంధించినది కాదు. వీడియోలో కనిపిస్తున్న హోలోగ్రాఫిక్ వాటర్ ఫౌంటైన్‌లో ఎక్కడా కూడా శివుడికి సంబంధించిన దృశ్యాలు రాలేదు. కావున పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్‌లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్‌షాట్స్‌ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌లో వెతకగా, అలాంటి చాలా వీడియోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్‌లో వస్తాయి. ఆ వీడియోని చైనాలో తీసారని చాలా మంది పోస్ట్ చేసినట్టు చూడవొచ్చు. శివుడికి సంబంధించి ఏదీ కూడా వీడియోలో కనిపించలేదు. అంతేకాదు, వేరే వీడియోల్లో “ఓం నమః శివాయ” అంటూ ఆడియో కూడా లేదు. సెర్చ్ రిజల్ట్స్‌లో వచ్చిన ఎక్కువ నిడివి ఉన్న వీడియోని గమనించగా, వీడియో చివర్లో శాంటాక్లజ్ కూడా వచ్చినట్టు గమనించవొచ్చు. అయితే, వీడియోని చైనాలో తీసినట్టు చెప్పడానికి కచ్చితమైన సమాచారం ఏమీ లభించలేదు.
వీడియోలోని హోలోగ్రాఫిక్ వాటర్ ఫౌంటైన్‌లో కనిపిస్తున్న దృశ్యాలకు సంబంధించిన మరో వీడియోని ఇక్కడ చూడవొచ్చు. ఈ వీడియోలో అన్ని దృశ్యాలు స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి. ఎక్కడా కూడా శివుడికి సంబంధించిన దృశ్యాలు లేవు.
చివరగా, పోస్ట్‌లోని వీడియో శివుడికి సంబంధించినది కాదు; ఫౌంటైన్‌లో ఎక్కడా కూడా శివుడికి సంబంధించిన దృశ్యాలు రాలేదు.


text:
ఇది ఇటీవల తెలంగాణలోని తుక్కుగూడలో బీజేపీ నిర్వహించిన బహిరంగ సభకు సంబంధించిన వీడియో కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 17, 2022
ఇటీవల తెలంగాణలోని తుక్కుగూడలో బీజేపీ ఒక బహిరంగ సభ నిర్వహించింది. ఆ బహిరంగ సభ జరిగిన నేపథ్యంలో ఒక సభ వీడియోని పెట్టి, టీఆర్ఎస్ పార్టీ సభ నిర్వహిస్తే అలానే అంత జనం వస్తారా అని ప్రశ్నిస్తూ కొంత మంది సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల తెలంగాణలోని తుక్కుగూడలో బీజేపీ నిర్వహించిన బహిరంగ సభ యొక్క వీడియో.
ఫాక్ట్: పోస్ట్‌లోని వీడియో బీజేపీకి కానీ, తెలంగాణాకి కానీ సంబంధించినది కాదు. అది ఇటీవల శివసేన పార్టీ మహారాష్ట్రలో నిర్వహించిన ఒక సభకు సంబంధించిన వీడియో. కావున, పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్‌లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్‌షాట్స్‌ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్‌లో వెతకగా, అదే వీడియోని చాలా మంది సోషల్ మీడియాలో శివసేన సభకు సంబంధించిన వీడియోగా షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ పోస్టులను ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. తాజాగా శివసేన పార్టీ మహారాష్ట్రలో నిర్వహించిన సభకు సంబంధించిన దృశ్యాలు చూడగా, అవి పోస్ట్‌లోని వీడియోతో పోలి ఉన్నట్టు తెలిసింది. ఆ సభకు సంబంధించిన మరిన్ని దృశ్యాలను ఇక్కడ చూడవచ్చు.
తుక్కుగూడ బీజేపీ బహిరంగ సభకి సంబంధించిన అసలైన దృశ్యాలను ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ప్రజా సంగ్రామ యాత్ర ముగింపు సందర్భంగా తుక్కుగూడలో నిర్వహించిన భారీ బహిరంగ సభ చిత్రాలు#PrajaSangramaYatra2 pic.twitter.com/9etXy3Y959
చివరగా, పోస్ట్‌లోనిది ఇటీవల తెలంగాణాలోని తుక్కుగూడలో బీజేపీ నిర్వహించిన బహిరంగ సభకు సంబంధించిన వీడియో కాదు.


text:
ఆ వీడియో తిరుపతి గుడిది కాదు, న్యూయార్క్ లోని శ్రీరంగనాథ స్వామి దేవాలయం గోపురం - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 19, 2019
ఒక గుడి పై భాగంలో ఉన్న బంగారు గోపురానికి సంబంధించిన  వీడియో ని ఫేస్బుక్ లో పోస్టు చేసి “మనం చూడని చూడలేని , తిరుపతి లోని ఏడుకొండల స్వామి బంగారు గోపురం పైభాగం” అంటూ చాలా మంది ఆరోపిస్తున్నారు. ఆ ఆరోపణలో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
తిరుపతి గుడి పై భాగంలో ఉన్న బంగారు గోపురం వీడియో  .
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో కనిపించేది న్యూయార్క్ లోని శ్రీ రంగనాథ స్వామి దేవాలయం పైభాగంలో ఉన్న బంగారు గోపురం. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులో పెట్టిన వీడియోలో బంగారు గోపురాన్ని చూపిస్తూ కొంతమంది వ్యక్తులు స్తోత్రాలు చదవడం వినవచ్చు. ఒక అతను -0:27 నిడివి దగ్గర ‘శ్రీ రంగంలో శ్రీ రంగనాథ స్వామి యొక్క దివ్య గోపుర దర్శనం’ అని అంటాడు. ఆ సమాచారంతో యూట్యూబ్ లో ఆంగ్లంలో మరియు తమిళంలో కీవర్డ్స్ తో వెతికినప్పుడు, చాలా సెర్చ్ రిజల్ట్స్ వచ్చాయి. వాటిలో, అదే వీడియోతో ఉన్న రిజల్ట్స్, ఆ వీడియో శ్రీ రంగంలోని శ్రీ రంగనాథ స్వామి దేవాలయం యొక్క బంగారు గోపురముదని తెలిపాయి. కానీ, సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వచ్చిన ఒక వీడియో యొక్క కామెంట్స్ సెక్షన్ లో మాత్రం ఒక వ్యక్తి, చాలా మంది ఆ వీడియోలో ఉన్నది శ్రీరంగంలో ఉన్న శ్రీ రంగనాథ స్వామి దేవాలయం అని పొరబడ్తున్నారనీ, కానీ వాస్తవానికి అది న్యూయార్క్ లో ఉన్న శ్రీరంగనాథ స్వామి దేవాలయం అని పేర్కొన్నాడు. ఆ సమాచారంతో న్యూయార్క్ లోని దేవాలయం యొక్క గూగుల్ ఫొటోలు వెతికినప్పుడు, ఆ గుడి గోపురానికి సంబంధించిన ఫోటో ఒకటి లభించింది. ఆ ఫోటోనీ మరియు వీడియోలో -0:49 నిడివి దగ్గర కనిపించే ఫ్రేమ్ ని పోల్చినప్పుడు, ఆ రెండు కూడా ఒకేలా ఉన్నట్లుగా తెలుస్తోంది. అంతే కాదు, వీడియోలో కనిపించే పరిసరాలను, న్యూయార్క్ శ్రీరంగనాథ స్వామి దేవాలయం యొక్క సాటిలైట్ ఇమేజ్ లో కూడా చూడవచ్చు.
ఆ వీడియో లో ఉన్నది శ్రీరంగంలోని  శ్రీరంగనాథ స్వామి దేవాలయం కాదు, ఎందుకంటే శ్రీరంగంలో ఉన్న దేవాలయం ఫోటో ని మరియు వీడియోలో -0:09 నిడివి దగ్గర కనిపించే దేవాలయం గోపురం ఫ్రేమ్ ని పోల్చినప్పుడు, ఆ రెండింటిలో చాలా తేడాలు కనిపించాయి. ఆ తేడాలను క్రింది కొలేజ్ లో కూడా చూడవచ్చు.
చివరగా, ఆ వీడియో తిరుపతి గుడి కి సంబంధించినది కాదు. అందులో కనిపించేది న్యూయార్క్  లోని శ్రీ రంగనాథ స్వామి దేవాలయం యొక్క బంగారు గోపురం.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: September 19, 2019


text:
భారత్ కు మద్దతుగా అమెరికా తమ సైన్యాన్ని ఇంకా పంపిచలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 7, 2020
భారత దేశానికి మద్దతుగా అమెరికా తమ సైన్యాన్ని పంపిచినట్టుగా చెప్తూ ఒక వీడియో అనేక సామజిక మాద్యమాల్లో చెక్కర్లు కొడుతున్నది.  అందులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
భారత్ కు మద్దతుగా అమెరికా తమ సైన్యాన్ని పంపించింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): సోషల్ మీడియా లో చక్కర్లు కొడుతున్న ఈ వీడియో ఎయిర్ సోర్స్ మిలిటరీ అనే యూట్యూబ్ ఛానల్ లో వీడియో ఒకేలా ఉన్నాయి. ఐతే ఎయిర్ సోర్స్ మిలిటరీ ఛానల్ లో ఆ వీడియో అప్లోడ్ చేసిన తేదీ మాత్రం 26 మే 2014 అని ఉంది. దీన్నిబట్టి వైరల్ అవుతున్న వీడియో పాత వీడియో అని నిర్ధారించవచ్చు. ఆ ఛానల్ లో ఇచ్చిన వివరణ ప్రకారం అది 3 మే 2013న అమెరికా, భారత సైనికుల సంయుక్త  మిలిటరీ ఎక్సర్సైజ్ గా ద్రువీకరించొచ్చు. కావున ఆ పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఆ వీడియో గురించి మేము యూట్యూబ్ లో వెతకగా ఎయిర్ సోర్స్ మిలిటరీ అనే యూట్యూబ్ ఛానల్ లో ఆ వీడియో కనిపించింది. ఐతే ఆ వీడియో అప్లోడ్ చేసిన తేదీ మాత్రం 26 మే 2014 అని ఉంది. దీన్నిబట్టి వైరల్ అవుతున్న వీడియో పాత వీడియో అని నిర్ధారించవచ్చు.
ఇంకా ఈ వీడియో గురించి లోతుగా అన్వేషించగా ఎయిర్ సోర్స్ మిలిటరీ ఛానల్ లో ఇచ్చిన వివరణ ప్రకారం ఆ వీడియో లో ఉన్నది 50th ఇండిపెండెంట్ పారా బ్రిగేడ్ మరియు 82nd ఎయిర్ బొర్నె డివిజన్ యొక్క 3rd స్క్వాడ్రన్ 73rd కావలరీ రెజిమెంట్ అని ఉంది. ఈ వివరాల గురించి మేము వెతకగా అమెరికన్ ఆర్మీ వెబ్సైటు లో దీనికి సంబంధించిన వివరాలు మాకు దొరికాయి. ఈ వెబ్సైటు లో ఉన్న వివరాల ప్రకారం అమెరికా, భారత సైన్యం లోని పైన పేర్కొన్న రెజిమెంట్స్ 03 మే 2013న అమెరికా లో నార్త్ కరోలినా రాష్ట్రం లోని ఫోర్ట్ బ్రాగ్ మిలిటరీ ఇన్స్టలేషన్ లో సంయుక్త మిలిటరీ ఎక్సర్సైజ్ జరిగినట్టుగా ఉంది. ఈ జాయింట్ మిలిటరీ ఎక్సర్సైజ్ కి సంబంధించిన మరిన్ని ఫోటోలు ఇక్కడ చుడ్డొచ్చు. దీన్నిబట్టి ఈ వీడియో ఇప్పటిది కాదు అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
రెండు దేశాల సంయుక్త మిలిటరీ ఎక్సర్సైజ్ అనేవి సాధారణంగా జరిగేవే. భారత ఆర్మీ చాల దేశాల ఆర్మీతో కలిసి మిలిటరీ ఎక్సర్సైజ్ లు నిర్వహిస్తూనే ఉంటుంది. భారత సైన్యం వివిధ దేశాల సైన్యంతో కలిసి నిర్వహించిన మిలిటరీ ఎక్సర్సైజ్ ల గురించి భారత రక్షణ మంత్రిత్వ శాఖ ఆద్వర్యంలోని డిఫెన్సె డిపార్ట్మెంట్ వెబ్సైటు లో పొందుపరిచిన వార్షిక రిపోర్ట్స్ లోని ‘డిఫెన్స్  కోఆపరేషన్ విత్ ఫారిన్ కంట్రీస్’ సెక్షన్ లో చూడవచ్చు. 2013-2014కు సంబంధించిన రిపోర్ట్ ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఐతే ఇటీవలే అమెరికా సెక్రటరీ అఫ్ స్టేట్ బ్రస్సెల్స్ ఫోరమ్ లో మాట్లాడుతూ భారత్ మరియు చైనాకు మధ్య  సరిహద్దులో ఘర్షణ జరుగుతున్న నేపథ్యంలో అవసరమైతే అమెరికా సైనికుల్ని భారత్ కు మద్దతుగా పంపుతామని చెప్పాడు, ఐతే నిజంగా అమెరికా సైన్యం భారత్ కు మద్దతుగా వచ్చినట్టు ఎక్కడా సమాచారం లేదు.
క్లుప్తంగా చెప్పాలంటే 2013లో అమెరికా, భారత సైనికుల సంయుక్త మిలిటరీ ఎక్సర్సైజ్  వీడియోను తాజాగా భారత్ కు మద్దతుగా అమెరికా తమ సైన్యాన్ని పంపించింది అని షేర్ చేస్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
అమెరికా ఆర్మీ భారత జాతీయ గీతం ఆలపించిన ఈ వీడియో మోదీ అమెరికా రాక సందర్భం లో చేసిన రిహార్సల్స్ ది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 24, 2019
మోదీ అమెరికా రాకను పురస్కరించుకొని, రిహార్సల్స్ లో భాగంగా అమెరికన్ ఆర్మీ బ్యాండ్ భారత జాతీయ గీతాన్ని ఆలపించింది అనే వాదనతో ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో ప్రచారం కాబడుతోంది. ఈ వాదనలో ఎంత నిజం వుందో విశ్లేషిద్దాం.
మోదీ అమెరికా రాకను పురస్కరించుకొని, రిహార్సల్స్ లో భాగంగా భారత జాతీయ గీతాన్ని ఆలపించిన అమెరికా ఆర్మీ బ్యాండ్.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో చూపించినట్టు నిజంగానే అమెరికన్ ఆర్మీ బ్యాండ్ భారత జాతీయ గీతాన్ని ఆలపించింది. కానీ అది ‘యుధ్ అభ్యాస్ 2019’ కార్యక్రమంలో భాగంగా చేసింది. కావున, పోస్ట్ లో క్లెయిమ్ చేసినట్టు ఈ వీడియో మోదీ రాకకై చేసిన రిహార్సల్స్ అనేది అబద్ధం.
ANI వీడియోలో వున్న సమాచారం ప్రకారం ఆ అమెరికా ఆర్మీ బ్యాండ్ ప్రదర్శన ‘యుధ్ అభ్యాస్’ 2019ది అని తెలుస్తుంది. ‘యుధ్ అభ్యాస్’ అనేది భారత్ మరియు అమెరికా మధ్యలో జరిగే జాయింట్ మిలిటరీ ఎక్సర్సైజ్, ఇది ఒక సంవత్సరం భారత్ నిర్వహిస్తే ఇంకో సంవత్సరం అమెరికా నిర్వహిస్తుంది. వీడియోలో చూపించింది  ‘యుధ్ అభ్యాస్’ 15వ ఎడిషన్.
చివరగా, జాయింట్ బేస్ లూయిస్, మెక్ కార్డ్ లో జరిగిన ‘యుధ్ అభ్యాస్ 2019’ కార్యక్రమంలో అమెరికన్ ఆర్మీ బ్యాండ్ ఆలపించిన  భారత జాతీయ గీతాన్ని  మోదీ అమెరికా రాకను పురస్కరించుకొని రిహార్సల్స్ లో భాగంగా ప్లే చేశారని షేర్ చేసారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: September 24, 2019


text:
ఈ వీడియోలోని లైట్ షో ని చైనా లో నిర్వహించారు; జోధ్‌పూర్ (రాజస్తాన్) లో కాదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 17, 2020
రాజస్తాన్ లోని జోధ్‌పూర్ లో నిర్వహించిన లైట్ షో అని చెప్తూ, ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రాజస్తాన్ లోని జోధ్‌పూర్ లో నిర్వహించిన లైట్ షో కి సంబంధించిన వీడియో.
ఫాక్ట్: పోస్ట్ లోని వీడియోలో ఉన్న లైట్ షో అసలు భారత్ కి సంబంధించింది కాదు. అది చైనా లోని ‘Shuangqing Bay Park’ లో నిర్వహించే షో కి సంబంధించింది. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, గత సంవత్సరం ఇదే వీడియో వేరే క్లెయిమ్ తో వైరల్ అయినప్పుడు చైనీస్ మీడియా సంస్థలు రాసిన ఫ్యాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్స్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి. ఆ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు. ఆ ఆర్టికల్స్ లో ‘Hangzhou Internet police’ వారు ఆ వీడియో పై ఇచ్చిన వివరణని చూడవొచ్చు. ఆ వీడియో ‘Shuangqing Bay Park’ లో నిర్వహించిన ‘War of Shunchang’ షో కి సంబంధించిందని వారు తెలిపారు. కావున, ఆ పదాలతో వెతకగా, అలాంటి షో వీడియో ఒకటి యూట్యూబ్ లో దొరుకుతుంది. ఆ వీడియో కింద వివరణ లో – ‘Best Fountain-ShuangQing Bay Water Show Theatrical Show ShunChang Battle’, అని రాసి ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు.
కొన్ని చైనీస్ పదాలతో వెతకగా, అలాంటి మరిన్ని వీడియోలు చైనీస్ ‘టెన్సెంట్ వీడియో’ వెబ్ సైట్ లో వస్తాయి. ఆ వీడియోలను ఇక్కడ  [1, 2, 3, 4, 5, 6] చూడవొచ్చు.
అంతేకాదు, ఆ పార్క్ యొక్క ప్రదేశాన్ని గూగుల్ మ్యాప్స్ లో చైనా లో చూడవొచ్చు. ఆ పార్క్ కి సంబంధించిన మరిన్ని ఫోటోలు ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు
చివరగా, వీడియోలోని లైట్ షో ని చైనా లో నిర్వహించారు; జోధ్‌పూర్ (రాజస్తాన్) లో కాదు.

created: November 17, 2020


text:
ఆక్సిజన్ సిలిండర్ల బదులు నెబ్యులైజర్ మెషిన్ల ద్వార ఆక్సిజన్ సదుపాయం పొందవచ్చని చెబుతున్న ఈ వీడియో తప్పు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 26, 2021
శ్వాస తీసుకోవడానికి ఇబ్బంది పడుతున్న కోవిడ్ పేషెంట్లు ఆక్సిజన్ కోసం హాస్పిటల్ కి వెళ్ళకుండా ఖాళీ నెబ్యులైజర్ మెషిన్ల ద్వార ఆక్సిజన్ పొందవచ్చని ఒక డాక్టర్ సూచిస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఫరిదాబాద్ సర్వోదయ హాస్పిటల్ లో డాక్టర్ గా పనిచేస్తున్న ఆలోక్ గుప్తా, కోవిడ్ పేషెంట్లని ఆక్సిజన్ సిలిండర్ల బదులు ఖాళీ నెబ్యులైజర్ మెషిన్లని ఉపయోగించి ఆక్సిజన్ పొందమని చెప్పినట్టు మరొక యూసర్ ఈ వీడియోని పోస్ట్ చేసారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఆక్సిజన్ సిలిండర్ల బదులు ఖాళీ నెబ్యులైజర్ మెషిన్ల ద్వార ఆక్సిజన్ సదుపాయం పొందవచ్చు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫరిదాబాద్ సర్వోదయ హాస్పిటల్ డాక్టర్ ఆలోక్ గుప్తా ఖాళీ నెబ్యులైజర్ మెషిన్ల ద్వార ఆక్సిజన్ పొందవచ్చని చేసిన ఈ వ్యాఖ్యలకి ఎటువంటి శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేవని డాక్టర్లు, నిపుణులు స్పష్టం చేసారు. తను వీడియోలో తెలిపిన సమాచారం తప్పని ఒప్పుకుంటూ ఆలోక్ గుప్తా ప్రజలకి క్షమాపణ చెప్పారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోకి సంబంధించిన వివరాల కోసం గూగుల్ లో వెతికితే, ఈ వీడియోకి సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన న్యూస్ ఆర్టికల్స్ దొరికాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఫరిదాబాద్ సర్వోదయ హాస్పిటల్ డాక్టర్ ఆలోక్ గుప్తా ఖాళీ నెబ్యులైజర్ మెషిన్ల  ద్వార ఆక్సిజన్ పొందవచ్చని చేసిన వ్యాఖ్యలకి ఎటువంటి శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేవని డాక్టర్లు, నిపుణులు స్పష్టం చేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్స్ రిపోర్ట్ చేసాయి.
నెబ్యులైజర్ మెషిన్ల ద్వార ఆక్సిజన్ సదుపాయం పొందవచ్చని చేసిన ఈ వీడియోకి తాము ఎటువంటి ఆమోదం ఇవ్వలేదని సర్వోదయ హాస్పిటల్ ట్వీట్ చేసింది. నెబ్యులైజర్ మెషిన్ల ద్వార ఆక్సిజన్ సదుపాయం పొందవచ్చని ఎటువంటి శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేవని సర్వోదయ హాస్పిటల్ స్పష్టం చేసింది.
ఈ వీడియోలో తెలిపిన సమాచారం తప్పని ఒప్పుకుంటూ ఆలోక్ గుప్తా మరొక వీడియోని రిలీజ్ చేసారు. తను ఈ సమాచారాన్ని ఉద్దేశపూర్వకంగా షేర్ చేయలేదని ఆలోక్ గుప్తా వీడియోలో తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా నెబ్యులైజర్ మెషిన్ల ద్వార ఆక్సిజన్ సదుపాయం పొందవచ్చని ఆలోక్ గుప్తా చేసిన ఈ వీడియో తప్పని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
Dr. Alok apologize for his viral video regarding use of  nebuliser machine. #sarvodayahospital #nebulizermachine #oxygen #dralok pic.twitter.com/d7APD3Z7d5
చివరగా, నెబ్యులైజర్ మెషిన్ల ద్వార ఆక్సిజన్ సదుపాయం పొందవచ్చని ఎటువంటి శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేవు.


text:
బీజేపీ ప్రచార వాహనం మట్టిలో ఇరుక్కుపోయిన ఈ వీడియో ఉత్తరాఖండ్‌కు సంబంధించింది; ఉత్తరప్రదేశ్‌లో తీసింది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 8, 2022
ఉత్తరప్రదేశ్‌లో రోడ్డుపై బీజేపీ ప్రచార వాహనం మట్టిలో ఇరుక్కుపోయిన వీడియో అంటూ ఒక పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తరప్రదేశ్‌లో రోడ్డుపై బీజేపీ ప్రచార వాహనం మట్టిలో ఇరుక్కుపోయిన వీడియో.
ఫాక్ట్: ఈ వీడియో ఉత్తరాఖండ్‌లో తీసింది, ఉత్తరప్రదేశ్‌లో కాదు. ఉత్తరాఖండ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల నేపథ్యంలో హరిద్వార్ లక్సర్ ఎమ్మెల్యే సంజయ్ గుప్తా ప్రచార వాహనం రోడ్డుపై ఇరుక్కుపోయినప్పుడు తీసింది ఈ వీడియో. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
వీడియోలోని వాహనంపై ఉన్న పోస్టర్ చూసినట్లయితే దానిపై లక్సర్ ఎంఎల్ఎ సంజయ్ గుప్తా అని రాసి ఉన్నట్లు చూడొచ్చు. ఈ కీ-వర్డ్స్ ఉపయోగించి, వీడియోను స్క్రీన్‌షాట్స్ తీసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే విజువల్స్‌తో ఉన్న యూట్యూబ్ వీడియో లభించింది. ఈ యూట్యూబ్ వీడియో టైటిల్, “హరిద్వార్ లక్సర్ ఎమ్మెల్యే సంజయ్ గుప్తా ప్రచార వాహనం ఛిద్రమైన రోడ్డులో ఇరుక్కుపోయింది”. అయితే లక్సర్ ఉత్తరాఖండ్‌లో ఉంది, ఉత్తరప్రదేశ్‌లో కాదు.
ఉత్తరాఖండ్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలు త్వరలో జరగనుండటంతో అన్ని పార్టీలు ప్రచారం చేస్తున్నాయి. ఈ నేపథ్యంలో, లక్సర్ ఎమ్మెల్యే సంజయ్ గుప్తా ప్రచార వాహనం రోడ్డుపై ఇరుక్కుపోవడంతో, సోషల్ మీడియాలో సరదాగా షేర్ చేస్తున్నట్టు తెలిసింది.
చివరగా, బీజేపీ ప్రచార వాహనం మట్టిలో ఇరుక్కుపోయిన ఈ వీడియో ఉత్తరాఖండ్‌కు సంబంధించింది; ఉత్తరప్రదేశ్‌లో తీసింది కాదు.

created: February 8, 2022


text:
ఒక మరుగుతున్న గిన్నెలో బ్రెడ్ ముక్క తింటున్న ఈ పీత వీడియో ఎడిట్ చేసినది - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 12, 2024
ఒక మరుగుతున్న కూర గిన్నెలో ఉన్న ఒక పీత ఒక రొట్టె ముక్కను ఆస్వాదిస్తున్నట్లు ఉన్న వీడియో ఒకటి  సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. ‘చస్తూ కూడా చిల్ అవుతుంది’ అనే వివరణతో ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా ఈ వీడియో వెనుక ఉన్న నిజానిజాలు ఏంటో తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్ : ఒక పీత ఒక మరిగే గిన్నెలో రొట్టె తింటున్న వీడియో.
ఫ్యాక్ట్(నిజం):  ఇది రెండు వేరు వేరు వీడియోలను ఉపయోగించి ఎడిట్ చేసిన వీడియో. ఒక పీత ఒక రొట్టె ముక్కను తింటున్న ఒరిజినల్ వీడియో, కనీసం సెప్టెంబర్ 2023 నాటి నుండి ఇంటర్నెట్‌లో ఉంది, నల్ల గులకరాళ్లను పోలి ఉండే రాళ్లపై ఒక పీత బ్రెడ్ తింటున్నట్లు ఈ వీడియోలో ఉంది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
ఈ క్లెయిమ్ యొక్క నిజానిజాలను ధృవీకరించడానికి, ముందుగా ఇంటర్నెట్‌లో ఒక కీవర్డ్ సెర్చ్ చేసాం. దీని ద్వారా, సెప్టెంబర్ 2023 నుండి YouTubeలో “క్రాబ్ ఈటింగ్ బ్రెడ్ #వైరల్” అనే శీర్షికతో ఉన్న ఒక వీడియో దొరికింది. దీనితోపాటు ఇదే వీడియో ఉన్న చాలా సోషల్ మీడియా పోస్టులు కూడా దొరికాయి (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ).
ఈ అసలు వీడియోలో, వైరల్ ఫుటేజీలో చిత్రీకరించిన మరిగే గిన్నె దృశ్యానికి విరుద్ధంగా రాళ్లపై ఉండే రొట్టె ముక్కని తింటున్న ఒక  పీత కనిపిస్తుంది.
ఈ రెండు వీడియోలను పక్కపక్కనే పోల్చినప్పుడు ఎడిటింగ్ మానిప్యులేషన్ స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. నేపథ్యాలలో వ్యత్యాసం, ఒకటి రాతి surface పైన వుంటే, మరొకటి మరిగే గిన్నె. మీరు సరిగ్గా చుస్తే ఒరిజినల్ వీడియోలో కనిపిస్తున్న నల్ల గులకరాయి ఇంకా పీత వెనుక ఉన్న టిష్యూ పేపర్స్ కూడా ఎడిట్ చేసిన వైరల్  వీడియోలో గిన్నెలో కనిపిస్తాయి.
చివరిగా, ఒక మరుగుతున్న గిన్నెలో బ్రెడ్ ముక్క తింటూ చిల్ అవుతున్న పీత అని ఒక ఎడిటెడ్ వీడియోని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 12, 2024


text:
2020లో స్మృతి ఇరానీ కాన్వాయ్‌ని అడ్డుకున్న కాంగ్రెస్ కార్యకర్తల వీడియోను ఇటీవలి నిరసనగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 27, 2022
ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని అమేథీలో బీజేపీ నాయకురాలు స్మృతి ఇరానీ కారుకి ప్రజలు అడ్డుతగులుతూ నిరసన తెలుపుతున్న వీడియో అని ఒక పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల ఉత్తరప్రదేశ్‌లో స్మృతి ఇరానీకి ప్రజలు నిరసన తెలుపుతున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: వీడియోలోని సంఘటన ఇటీవల జరిగింది కాదు, 2020లో జరిగింది. న్యూస్ రిపోర్ట్స్ ప్రకారం కొంతమంది కాంగ్రెస్ కార్యకర్తలు హాత్రస్ అత్యాచార కేసు విషయంపై స్మృతి ఇరానీ యొక్క వాహనాలకు వారణాసిలో అడ్డుతగిలారు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
వీడియోను స్క్రీన్‌షాట్స్ తీసి రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే విజువల్స్‌తో ఉన్న ఒక వీడియో లభించింది. 03 అక్టోబర్ 2020న యూట్యూబ్‌లో అప్లోడ్ చేసిన ఈ వీడియోలో హాత్రస్ అత్యాచార కేసుకు నిరసనగా కాంగ్రెస్ వారు స్మృతి ఇరానీ ముర్దాబాద్ అంటూ నినాదాలు ఇచ్చి ఆమె కాన్వాయ్‌ని ఆపారని తెలిపారు.
ఉత్తరప్రదేశ్‌లోని హాత్రస్ జిల్లాలో 19 ఏళ్ల మహిళపై జరిగిన అత్యాచారం, హత్యకు నిరసనగా వారణాసిలో కేంద్ర మంత్రి స్మృతి ఇరానీ కాన్వాయ్‌ని కాంగ్రెస్ కార్యకర్తలు అక్టోబర్ 2020లో అడ్డుకున్నారని న్యూస్ రిపోర్ట్స్ ఉన్నాయి. దీనికి సంబంధించిన రిపోర్ట్స్ ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. నిరసన వ్యక్తం చేసిన పార్టీ కార్యకర్తలను తరువాత అరెస్టు చేసినట్లు కాంగ్రెస్ ప్రతినిధి లాలన్ కుమార్ తెలిపారు.
చివరగా, 2020లో స్మృతి ఇరానీ కాన్వాయ్‌ని అడ్డుకున్న కాంగ్రెస్ కార్యకర్తల వీడియోను పట్టుకొని, ఇటీవల స్మృతి ఇరానీకి నిరసన తెలుపుతున్న ప్రజలు అంటున్నారు.

created: January 27, 2022


text:
గంటకు 4800 కిలోమీటర్ల వేగంతో జపాన్ ఎలక్ట్రిక్ ట్రైన్ ప్రయాణిస్తునట్టుగా షేర్ అవుతున్న ఈ వీడియో నిజమైంది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 9, 2021
జపాన్ లోని ఓకాసా – టోక్యో మధ్య ఉన్న 515 కిలోమీటర్ల దూరాన్ని, గంటకు 4800 కిలోమీటర్ల వేగంతో కేవలం 10 నిమిషాలలో చేరుకొని చరిత్ర సృష్టించిన సరికొత్త జపనీస్ ఎలక్ట్రిక్ ట్రైన్, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: జపాన్ దేశానికి చెందిన ఎలక్ట్రిక్ ట్రైన్, గంటకు 4800 కిలోమీటర్ల వేగంతో ప్రయాణిస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ వీడియో టైం-లాప్స్ టెక్నాలజీ ద్వార రూపొందించినది. ఈ వీడియోని ‘Time variant hyper-lapse/time-lapse’ అనే టెక్నాలజీ సహాయంతో రూపొందించినట్టు ఈ వీడియోని మొదటగా అప్లోడ్ చేసిన యూట్యూబ్ ఛానల్ తెలిపింది. ఓకాసా – టోక్యో మధ్య నడిచే Shinkansen బులెట్ ట్రైన, గంటకి అత్యధికంగా 285 కిలోమీటర్లు వేగంతో వెల్లగలుగుతుంది. ఈ ట్రైన్ ఓకాసా నుండి టోక్యో చేరుకోవడానికి రెండున్నర గంటల సమయం తీసుకుంటుంది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
ఈ వీడియో యొక్క సమాచారం కోసం కీ వర్డ్స్ వాడి గూగుల్ లో వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన యూట్యూబ్ వీడియో లింకుని చాలా మంది యూసర్లు తమ సోషల్ మీడియా పేజిలలో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియో ఇప్పుడు యూట్యూబ్ నుంచి తొలగించారు. కానీ, ఈ యూట్యూబ్ వీడియో యొక్క ఆర్కైవ్డ్ వెర్షన్స్ మాకు దొరికాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వీడియోని ‘FERMATA STUDIO’ (పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో ఈ పేరు కనపడుతుంది) అనే యూట్యూబ్ ఛానల్ మొదటగా పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. “This video is a fiction. Normally it takes 2.5 hours from Shin-Osaka to Tokyo (515km). Made by a method called ‘Time variant hyper-lapse/time-lapse’”, అని ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు.
గూగుల్ తెలిపిన సమాచారం ప్రకారం, జపాన్ దేశానికి చెందిన Shinkansen బులెట్ ట్రైన్, ఓకాసా నుండి టోక్యో చేరుకోవడానికి రెండున్నర గంటల సమయం తీసుకుంటదని తెలిపారు. ఈ బులెట్ ట్రైన్ గంటకి అధికంగా 285 కిలోమీటర్లు ప్రయానిస్తుందని, ‘Central Japan Railway Company’ తమ వెబ్సైటులో తెలిపారు. గంటకి 375 మైళ్ళ అత్యధిక వేగంతో ప్రయాణించే జపాన్ JR Central’s SCMAGLEV బులెట్ ట్రైన్ కి సంబంధించిన సమాచారాన్ని ఇక్కడ చూడవచ్చు. అంతేకాదు, ఈ వీడియోని డిబంక్ చేస్తూ చాలా ఫాక్ట్-చెకింగ్ సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసాయి.
చివరగా, గంటకు 4800 కిలోమీటర్ల వేగంతో జపాన్ రైలు ప్రయనిస్తునట్టుగా షేర్ అవుతున్న ఈ వీడియో సిములేషన్ టైం-లాప్స్ టెక్నాలజీ ద్వార రూపొందించింది, నిజమైంది కాదు.

created: February 9, 2021