text:
భారతీయ రైల్వేలో LHB రైల్వే కోచ్‌లను ఇప్పటి బీజేపీ ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 16, 2023
15 ఫిబ్రవరి 2023 నాడు విశాఖపట్నం నుండి హైదరాబాద్ వెళ్తున్న గోదావరి ఎక్స్‌ప్రెస్ రైలు ఘట్‌కేసర్ రైల్వే స్టేషన్ సమీపంలో పట్టాలు తప్పిన నేపథ్యంలో, ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ తీసుకువచ్చిన LHB రైల్వే కోచ్‌ల సంస్కరణ వలనే ఈ ప్రమాదంలో ఎటువంటి ప్రాణనష్టం జరగలేదని క్లెయిమ్ చేస్తూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతోంది. భారతీయ రైల్వేలో LHB కోచ్‌లను మొట్టమొదట నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వంలోనే ప్రవేశపెట్టినట్టు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: భారతీయ రైల్వేలో LHB రైళ్ల కోచ్‌లను మొట్టమొదట నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వంలోనే ప్రవేశపెట్టారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): భారతీయ రైల్వేలో ప్రయాణీకుల భద్రతను దృష్టిలో ఉంచుకొని భారత ప్రభుత్వం తక్కువ బరువు, అధిక వేగంతో వెల్లగలిగే రైల్వే కోచ్‌లను తయారుచేసేందుకు 1995లో జర్మనీకి చెందిన M/s Linke-Hoffman-Busch (LHB) కంపనీతో ఒప్పందం కుదుర్చుకుంది. జర్మనీ నుండి దిగుమతి అయిన మొట్టమొదటి 24 LHB కోచ్‌లను భారత ప్రభుత్వం 2001లో భారతీయ రైల్వేలో ప్రవేశపెట్టింది. యూపిఏ ప్రభుత్వంలో 2004 నుండి 2014 మధ్య మొత్తంగా 2327 LHB కోచ్‌లను భారత రైల్వే శాఖ తయారుచేసిందని 2018లో జారీ చేసిన ప్రకటనలో భారత ప్రభుత్వం తెలిపింది. నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం రాక ముందు చాలా సంవత్సరాల ముందు నుంచే భారతీయ రైల్వేలో LHB కోచ్‌లు వాడకంలో ఉన్నాయి. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించిన వివరాల కోసం వెతికితే, జర్మనీ నుండి మొట్టమొదటి సారి దిగుమతి చేసిన 24 LHB కోచ్‌లను భారత ప్రభుత్వం 2001లో భారతీయ రైల్వేలో ప్రవేశపెట్టినట్టు తెలిసింది. భారతీయ రైల్వేలో ప్రయాణీకుల భద్రతను దృష్టిలో ఉంచుకొని భారత ప్రభుత్వం తక్కువ బరువు, అధిక వేగంతో వెల్లగలిగే రైల్వే కోచ్‌లను తయారుచేసేందుకు 1995లో జర్మనికి చెందిన M/s Linke-Hoffman-Busch (ప్రస్తుతం M/s Alstom LHB అని పేరు మార్చారు) కంపనీతో ఒప్పందం కుదుర్చుకున్నట్టు తెలిసింది. ఈ ఒప్పందంలో భాగంగా జర్మనీ నుంచి దిగుమతి చేసిన LHB కోచ్‌లను మొట్టమొదట 2001లో శతాబ్ది ఎక్స్‌ప్రెస్‌కు అమర్చినట్టు తెలిసింది. 2001 రైల్వే బడ్జెట్లో LHB కోచ్‌ల దేశీయ తయారీ గురించి ప్రస్తావన ఉంది.
2001లో ప్రవేశపెట్టిన ఈ LHB కోచ్‌ల సంఖ్యను భారత రైల్వే శాఖ క్రమంగా పెంచుతూ వస్తుంది. యూపిఏ ప్రభుత్వ హయాంలో 2004 నుండి 2014 మధ్య మొత్తంగా 2327 కొత్త LHB కోచ్‌లను భారత రైల్వే శాఖ రూపొందించినట్టు 2018లో జారీ చేసిన ఒక ప్రకటనలో భారత రైల్వే మంత్రుత్వ శాఖ తెలిపింది.
నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వంలో 2014 నుండి 2018 వరకు 5548 కొత్త LHB కోచ్‌లను తయారుచేసినట్టు భారత రైల్వే మంత్రిత్వ శాఖ ఇదే ప్రకటనలో స్పష్టం చేసింది. రైలు ప్రమాదాలలో ప్రాణనష్టం కలగకుండా ఉండేందుకు 2018-19 నుండి కన్వెన్షనల్ కోచ్‌లను అన్నిటినీ LHB కోచ్‌లతో భర్తీ చేయడానికి సన్నాహాలు జరుగుతున్నట్టు రైల్వే శాఖ అధికారులు పలు సార్లు తెలిపారు. ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ పలు వార్తా సంస్థలు ఆర్టికల్స్ కూడా పబ్లిష్ చేశాయి. 2018-19 నుండి భారతీయ రైల్వే ప్రొడక్షన్ యూనిట్లలో కేవలం LHB కోచ్‌లను మాత్రమే రూపొందిస్తున్నట్టుపీయూష్ గోయల్ 2019లో పార్లమెంట్‌లో ఇచ్చిన ఒక సమాధానంలో తెలిపారు. కానీ, నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం రాక  ముందు చాలా సంవత్సరాల ముందు నుంచే భారతీయ రైల్వేలో LHB కోచ్‌లు వాడకంలో ఉన్నాయి. నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం రాక ముందు కూడా LHB కోచ్‌ల వాడకం వలన పెను రైలు ప్రమాదాలు తప్పినట్టు న్యూస్ రిపోర్టులు ఉన్నాయి.
చివరగా, భారతీయ రైల్వేలో LHB రైల్వే కోచ్‌లను నరేంద్ర మోదీ ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టలేదు. జర్మని నుండి దిగుమతి అయిన మొట్టమొదటి 24 LHB కోచ్‌లను భారత ప్రభుత్వం 2001లో భారతీయ రైల్వేలో ప్రవేశపెట్టింది.

created: February 16, 2023


text:
2019 నాటి నరేంద్ర మోదీ కోల్‌కతా ర్యాలీ వీడియోని 2024 ఆదిలాబాద్ మీటింగ్ వీడియోగా తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 7, 2024
4 మార్చి 2024న ఆదిలాబాద్‌లో జరిగిన ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ సభకి చెందిన వీడియో అని చెప్తూ ప్రస్తుతం ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో హల్‌చల్ చేస్తోంది. ఈ కథనం ద్వారా, ఇందులో ఎంత నిజం ఉందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 4 మార్చి 2024న జరిగిన నరేంద్ర మోదీ ఆదిలాబాద్ సభకి సంబంధించిన వీడియో ఇది.
ఫ్యాక్ట్(నిజం): వాస్తవానికి ఈ క్లిప్ 2019 నాటిది. 3 ఏప్రిల్ 2019న కోల్‌కతాలో జరిగిన ఒక నరేంద్ర మోదీ ర్యాలీలో చిత్రీకరించిన వీడియో ఇది.కావున, పోస్ట్‌లో చేసిన క్లెయిమ్ తప్పు.
వైరల్ వీడియోలో చేసిన క్లైయిమ్‌ని ధృవీకరించడానికి, దానిలోని కొన్ని కీ ఫ్రేమ్స్  పైన రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసాము. ఈ సెర్చ్ ద్వారా ఈ వీడియో యొక్క అసలు వెర్షన్ నరేంద్ర మోదీ వ్యక్తిగత వెబ్‌సైట్, Narendramodi.in యొక్క అధికారిక ‘X’  హ్యాండిల్లో మాకు దొరికింది.
Electrifying atmosphere at PM @narendramodi's rally at Kolkata. #DeshKeLiyeModi pic.twitter.com/CByv1i6OS3
ఇది 3 ఏప్రిల్ 2019న అప్లోడ్ చేయబడింది, ఈ వీడియో యొక్క శీర్షిక, ఇది కోల్‌కతాలో జరిగిన ర్యాలీకి చెందినదిగా గుర్తిస్తుంది. ఈ విజువల్స్ 2024 మార్చిలో జరిగిన ఆదిలాబాద్   మీటింగ్‌లోవి కావు అని మనకి దీని ద్వారా స్పష్టంగా అర్థం అవుతోంది.
‘భారతీయ జనతా పార్టీ’ అధికారిక యూట్యూబ్ చానల్‌లో ఈ బహిరంగ సభ యొక్క ఫుటేజీని 2019లో అప్లోడ్ చేసారు.
ప్రధాని మోదీ యొక్క ఆదిలాబాద్ సభకి ప్రజల వచ్చిన విషయం వాస్తవమే అయినా, సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేయబడుతున్న ఈ వైరల్ వీడియో ఈ మీటింగుకి సంబంధించినది కాదు.  ప్రధానమంత్రి ఆదిలాబాద్ పర్యటనకి చెందిన దృశ్యాలను మీరు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరిగా, సోషల్ మీడియాలో సర్క్యులేట్ అవుతున్న వీడియో కోల్‌కతాలో 2019లో నరేంద్ర మోదీ ర్యాలీకి సంబంధించినది, ఆదిలాబాద్‌లో ఆయన ఇటీవలి పర్యటనకి సంబంధించినది కాదు.

source: news-factly

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
కాలంలో ఒక రోజు మిస్ అయిందన్న వాదనకి ఎటువంటి శాస్త్రీయత లేదు; బైబిల్‌లో చెప్పిందంతా నిజమని NASA గుర్తించిందన్న వాదన తప్పు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 29, 2021
NASA శాస్త్రవేత్తలు చేసిన ప్రయోగాలలో భాగంగా కాలంలో ఒక రోజు మిస్ అవ్వడం గుర్తించారని, తద్వారా దేవుడు ఒక సందర్భంలో సూర్యుడిని నిశ్చలంగా ఉంచాడని, మరొక సందర్భంలో సూర్యుడిని పది డిగ్రీలు వెనుకకు వెళ్లేలా చేసాడని బైబిల్‌లో పేర్కొన్న కథనాలను నిజమని సూచిస్తుందని క్లెయిమ్ చేస్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: NASA కాలంలో ఒక రోజు మిస్ అయ్యిందని గుర్తించింది, తద్వారా బైబిల్‌లో పేర్కొన్న కొన్ని విషయాలు నిజమని రుజువు అయింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): బైబిల్‌లో చెప్పినట్టు సూర్యుడు నిశ్చలంగా ఉన్నాడనడానికి ఎటువంటి శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేవని NASA పేర్కొంది. అలాగే కాలంలో ఒక రోజు మిస్ అయ్యిందని NASA గాని లేక ఏ ఇతర పరిశోధన సంస్థగాని గుర్తించినట్టు ఎటువంటి సమాచారం లేదు. ఈ వార్త NASAను స్థాపించక ముందు నుండి ప్రచారంలో ఉంది, దీనికి ఎటువంటి శాస్త్రీయత లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
కాలంలో ఒక రోజు మిస్ అయ్యిందని NASA గాని లేక ఏ ఇతర పరిశోధన సంస్థగాని గుర్తించినట్టు ఎటువంటి సమాచారం లేదు. అదేవిధంగా బైబిల్‌లో చెప్పినట్టు సూర్యుడు నిశ్చలంగా ఉన్నాడనడానికి  లేక పది డిగ్రీలు వెనక్కి  వెళ్ళాడనడానికి కూడా ఎటువంటి శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేవు.
1997లో NASA ఈ కథానానికి స్పందిస్తూ, భౌతిక శాస్త్ర నియమాల ప్రకారం సూర్యుడు నిశ్చలంగా ఉన్నాడనడానికి  రెండే వివరణలు ఉన్నాయని, 1) భూమి తన ఆక్సిస్ మీద తిరగడం ఆపేసినప్పుడు లేదా 2)  భూమిపై ఉన్న మనకు నిశ్చలంగా ఉన్నాడని అనిపించించేలా సూర్యుడు సౌర వ్యవస్థలో నిర్దిష్టమైన పద్దతిలో తిరగిన సందర్భంలో.
ఐతే ఈ రెండు పరిణామాలు జరిగినట్టు ఎటువంటి ఆధారాలు లేవని, కాబట్టి సూర్యుడు నిశ్చలంగా ఉన్నాడన్న వాదనకి ఎటువంటి శాస్త్రీయ ఆధారాలు లేవని NASA స్పష్టం చేసింది. అలాగే బైబిల్‌లో చెప్పిన అన్ని విషయాలు నిజంగా జరిగినట్టు శాస్త్రీయ రుజువు చేయడం సాధ్యం కాదని కూడా NASA తెలిపింది. ఇలా సూర్యుడు నిశ్చలంగా ఉన్నాడన్న ఈ కథనం NASA ఏర్పాటు కాకముందు నుండి ప్రచారంలో ఉందని తెలిపింది.
గతంలో ఇదే వార్త వైరల్ అయినప్పుడు హ్యారీ రిమ్మర్ అనే ఒక రచయిత ‘ది హార్మొనీ ఆఫ్ సైన్స్ అండ్ స్క్రిప్చర్’ పుస్తకంలో ఇలాంటిదే ఒక కథ రాసినట్టు స్నోప్స్ అనే ఫాక్ట్-చెకింగ్ సంస్థ ఇదే క్లెయిమ్ తప్పని చెప్తూ రాసిన కథనంలో పేర్కొంది.
పోస్టులోనో పేపర్ క్లిప్‌లో NASA శాస్త్రవేత్తలు కాలంలో ఒక రోజు మిస్ అయిందని కనుగొన్నారన్న వాదనని హెరాల్డ్ హిల్ అనే స్పేస్ ప్రోగ్రాం కన్సల్టెంట్ చెప్పినట్టు రిపోర్ట్ చేయగా, మేరీల్యాండ్‌లోని NASA  కార్యాలయం హెరాల్డ్ హిల్ చెప్పిన దాన్ని కొట్టిపారేస్తూ ఒక ప్రకటన చేసిందని  స్నోప్స్ తమ కథనంలో పేర్కొంది.
పైన తెలిపిన ఆధారాల ప్రకారం బైబిల్ గురుంచి మద్దతుగా పోస్టులో చెప్పిన విషయాలకి  శాస్త్రీయతలేదని స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, కాలంలో ఒక రోజు మిస్ అయిందన్న వాదనకి ఎటువంటి శాస్త్రీయత లేదు; బైబిల్‌లో చెప్పిందంతా నిజమని NASA గుర్తించిందన్న వాదన తప్పు.

created: December 29, 2021


text:
నాసాలో ఉద్యోగాలకు సంస్కృతాన్ని తప్పనిసరి చేయలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 8, 2023
National Aeronautics and Space Administration (నాసా)లో ఉద్యోగాలకు సంస్కృత భాషను తప్పనిసరి చేశారంటూ ఒక పోస్టు సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. దీంట్లో ఎంత నిజం ఉందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నాసాలో ఉద్యోగాలకు సంస్కృత భాషని తప్పనిసరి చేశారు.
ఫాక్ట్: నాసా అటువంటి నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు ఎక్కడ కూడా ఆధారాలు లేవు. కావున పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పు.
ముందుగా ఈ విషయంపై ఇంటర్నెట్లో వెతకగా నాసా అధికారిక వెబ్ సైట్లో కానీ, మీడియాలో కానీ, ఎక్కడా కూడా నాసా ఈ నిర్ణయం తీసుకున్నట్లు వార్తలు లభించలేదు. ఇక నాసాలో ఉద్యోగాలకు సంబంధించిన వివిధ ప్రకటనలను పరిశీలించగా, వాటిలో ఎక్కడా కూడా సంస్కృతం గురించి కానీ దానిని తప్పనిసరి చేస్తున్నట్లు కానీ పేర్కొనలేదు.
చివరిగా, నాసాలో ఉద్యోగాలకు సంస్కృత భాషని తప్పనిసరి చేసిందంటూ జరుగుతున్న ప్రచారంలో వాస్తవం లేదు.


text:
శ్రీ కృష్ణుడు చరిత్రని నిర్ధారిస్తూ నాసా ఎటువంటి ప్రకటన చేయలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 5, 2022
హిందూ పురాణాలలో శ్రీ కృష్ణుడు ద్వారకా నగరాన్ని పాలించాడని తెలిపిన చరిత్ర వాస్తవమే అని నాసా నిర్ధారించింది, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వార్తా కథనం స్క్రీన్ షాట్ షేర్ అవుతుంది. అంతేకాదు, శ్రీ కృష్ణుడు క్రీ.పూ. 3012లో మరణించినట్టు నాసా తమ విశ్లేషణలో కనుగొన్నట్టు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: శ్రీ కృష్ణుడు ద్వారకా నగరాన్ని పాలించిన చరిత్ర వాస్తవమే అని నాసా నిర్ధారించింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): శ్రీ కృష్ణుడి ద్వారకా నగరాన్ని పరిపాలించిన విషయం వాస్తవమే అని తెలుపుతూ నాసా ఎటువంటి ప్రకటన విడుదల చేయలేదు. ‘నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ అఫ్ ఓశనోగ్రాఫి’ అరేబియన్ సముద్రంలో కొన్ని వందల సంవత్సరాల క్రితం మునిగిపోయిన ద్వారకా నగరాన్ని నిర్ధారిస్తు కొన్ని శిలా నిర్మాణాల చిత్రాలని తమ వెబ్సైటులో పబ్లిష్ చేసింది. కాని, ద్వారకా నగరాన్ని, శ్రీ కృష్ణుడి ఉనికిని నాసా ఎప్పుడు నిర్ధారించలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వార్తా కథనం చివరిలో, ఈ కథనాన్ని ఈటీవీ ప్రత్యేక సమాచార విభాగం ప్రచురించిందని తెలిపారు.  ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వార్తా కథనం కోసం ఈనాడు వెబ్సైటులో వెతికితే, మాకు ఎటువంటి సమాచారం దొరకలేదు.  ఇదే విషయాన్ని ఏ ఇతర వార్తా సంస్థా రిపోర్ట్ చేసినట్టు మాకు ఆధారాలు దొరకలేదు.
ద్వారకా నగరానికి సంబంధించి నాసా ఏదైనా ప్రకటన చేసి ఉంటుందా అని వారి వెబ్సైటులో వెతికితే, ద్వారక నగరం రహస్యాలను బయటపెడుతూ నాసా ఎటువంటి సమాచారం విడుదల చేయలేదని తెలిసింది. ‘ది ఇండియన్ నేషనల్ సాటిలైట్’ (INSAT) విశిష్టతను వివరిస్తూ నాసా పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌లో, ఇన్సాట్ రూపకల్పనలో అలాగే, భారత స్పేస్ టెక్నాలజీ అభ్యున్నతిలో ముఖ్యపాత్ర పోషించిన విక్రమ్ సారాభాయ్‌ని శ్రీ కృష్ణుడితో పోల్చింది. కాని, శ్రీ కృష్ణుడి గురించి హిందూ పురాణాలలో తెలిపిన సమాచారం వాస్తవమని నాసా ఎప్పుడు నిర్ధారించలేదు. ఉత్తర భారత దేశంలో దాగి ఉన్న రహస్యాల గురించి, రామ సేతు నిర్మాణం గురించి నాసా పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
‘నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ అఫ్ ఓశనోగ్రాఫి’ అరేబియన్ సముద్రంలో కొన్ని వందల సంవత్సరాల క్రితం మునిగిపోయిన ద్వారకా నగరాన్ని నిర్ధారిస్తు కొన్ని శిలా నిర్మాణాల చిత్రాలని తమ వెబ్సైటులో పబ్లిష్ చేసింది. ‘నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ అఫ్ ఓశనోగ్రాఫి’ పబ్లిష్ చేసిన ఈ చిత్రాలని రిపోర్ట్ చేస్తూ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. శ్రీ కృష్ణుడి జనన మరణానికి సంబంధించిన సమాచారాన్ని పలు న్యూస్ సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. ఈ ఆర్టికల్స్‌లో తెలిపిన సమాచారం ప్రకారం, శ్రీ కృష్ణుడు క్రీ.పూ. 3112లో జన్మించి, 125 సంవత్సరాల వయసులో మరణించారని తెలిపారు.
చివరగా, శ్రీ కృష్ణుడు చరిత్రని, ద్వారకా నగరాన్ని నిర్ధారిస్తు నాసా ఎటువంటి ప్రకటన విడుదల చేయలేదు.

created: January 5, 2022


text:
నాసిక్‌లో నీటిలో పడేసి చంపబడిన నాలుగేళ్ల బాలుడు ముస్లిం, హిందువు కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 14, 2024
మహారాష్ట్రలోని నాసిక్‌లో నాలుగేళ్ల హిందూ బాలుడిని ఒక ముస్లిం యువకుడు నీటిలో పడేసి చంపేశాడని చెప్తూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో బాగా ప్రచారంలో ఉంది. దీంట్లో ఎంత నిజముందో ఇప్పుడు చూద్దాం.
క్లెయిమ్: నాసిక్‌లో నాలుగేళ్ల హిందూ బాలుడిని ఒక ముస్లిం యువకుడు నీటిలో పడేసి చంపాడు.
ఫాక్ట్: నాసిక్‌లో జరిగిన ఈ సంఘటనలో చనిపోయిన బాలుడు హసన్ మాలిక్ హుస్సేన్ ముస్లిం మతానికి చెందినవాడు. బాలుడి తల్లిదండ్రుల పేర్లు రుమానా కౌశర్, ముబ్బషీర్ అని, బాలుడి మేనమామ సల్మాన్ అహ్మద్ మహమ్మద్ రంజాన్ FIRలో పేర్కొన్నాడు. అలాగే, బాలుడిని నీటిలోకి తోసేసిన గుర్తు తెలియని యువకుడు ముస్లిం టోపీ పెట్టుకొని ఉన్నట్లుగా FIRలో నమోదైంది. కావున పోస్టులో చేయబడ్డ క్లెయిమ్ తప్పు.
ముందుగా, ఈ ఘటన గురించి ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, దీనికి సంబంధించిన అనేక మీడియా కథనాలు (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ) లభించాయి. వీటి ప్రకారం, ఈ ఘటన మహారాష్ట్ర నాసిక్ జిల్లాలోని మాలెగావ్ పట్టణంలో 05 మార్చి 2024న జరిగింది. హసన్ మాలిక్ హుస్సేన్ అనే నాలుగేళ్ల ముస్లిం బాలుడు మాలెగావ్‌లోని తన బంధువుల ఇంటి వద్ద ఆడుకుంటుండగా ఒక గుర్తు తెలియని యువకుడు బాలుడిని మురుగునీటి గుంటలో వేసి పారిపోయాడు.
ఈ ఘటనకి సంబంధించి పవార్‌వాడి పోలీస్ స్టేషన్లో నమోదు చేసిన FIRలో చనిపోయిన బాలుడి తల్లిదండ్రుల పేర్లు రుమానా కౌశర్ మరియు ముబ్బషీర్ అని బాలుడి మేనమామ సల్మాన్ అహ్మద్ మహమ్మద్ రంజాన్ పేర్కొన్నారు. అలాగే బాలుడిని నీటిలోకి తోసేసిన గుర్తు తెలియని యువకుడు ముస్లిం టోపీ పెట్టుకొని ఉన్నట్లుగా సీసీ టీవీలో చూశామని సల్మాన్ ఎఫ్ఐఆర్‌లో పేర్కొన్నాడు. IPC సెక్షన్ 302 కింద కేసు నమోదు చేసిన పోలీసులు నిండుతుడి కోసం గాలిస్తున్నారు.
బాలుడి బంధువులు మీడియాతో మాట్లాడుతున్న దృశ్యాలను ఇక్కడ చూడవచ్చు. పై ఆధారాలను బట్టి చనిపోయిన బాలుడు హిందువు కాదని నిర్దారించవచ్చు.
చివరిగా, నాసిక్‌లో జరిగిన బాలుడి హత్యకి మతపరమైన కోణాన్ని జోడిస్తూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
ఫోటోలో మలాలా గురించి ఉన్న పాఠం కేంద్ర ప్రభుత్వం వారి NCERT ఆరవ తరగతి పుస్తకాల్లో లేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 14, 2020
పాకిస్తానీ మహిళ అయిన మలాలా యూసుఫ్ జాయ్ ఒక ‘భారత వ్యతిరేకి’ అని, తన గురించి కేంద్ర ప్రభుత్వం వారి NCERT ఆరవ తరగతి పుస్తకంలో పొగుడుతూ తప్పుడు చరిత్ర భోధిస్తున్నారని ఒక ఫోటోతో కూడిన పోస్ట్ ని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
ఫోటోలో మలాలా యూసుఫ్ జాయ్ గురించి ఉన్న పాఠం ప్రభుత్వం వారి NCERT ఆరవ తరగతి పుస్తకంలోనిది.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఫోటోలో ఉన్న పాఠం NCERT ఆరవ తరగతి పుస్తకాల్లో లేదు. ఆ పాఠం ICSE సిలబస్ ఆధారంగా ‘ఆక్స్ఫోర్డ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్’ వారు ప్రచురించిన ‘ICSE EDITION: New Mulberry English Course – Coursebook 6’ లోనిది. కావున పోస్ట్ లో ఆ పాఠం కేంద్ర ప్రభుత్వం వారి NCERT పుస్తకంలోనిదని చెప్తూ ప్రజలను తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
పోస్ట్ లో పెట్టిన పాఠం గురించి NCERT ఆరవ తరగతి పుస్తకాల్లో వెతకగా, ఎక్కడా కూడా ఆ పాఠం దొరకలేదు. NCERT ఆరవ తరగతి ఇంగ్లీష్ పుస్తకాల్లో ఉన్న పాఠాల గురించి కింద ఫోటోలో చూడవొచ్చు. పోస్ట్ లోని ఫోటోలోని ‘Leaving the valley’ పాఠం వాటిల్లో లేనట్టు తెలుస్తుంది.
పోస్ట్ లోని ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకినా కూడా ఆ పాఠం గురించిన వివరాలు దొరకలేదు. అయితే, ఆ పాఠం లోని కొన్ని పదాలు తీసుకొని వెతకగా, ఆ పాఠం ఉన్న పుస్తకం యొక్క లింక్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తుంది. ఫోటోలోని ‘Leaving the valley’ పాఠం ‘ఆక్స్ఫోర్డ్ యూనివర్శిటీ ప్రెస్’ వారి ‘ICSE EDITION: New Mulberry English Course – Coursebook 6’ లోనిదని తెలుస్తుంది.
‘Council for the Indian School Certificate Examinations (CISCE)’ వారి ఆరవ మరియు ఏడవ తరగతి ‘ఇంగ్లీష్ లిటరేచర్’ సిలబస్ రీడింగ్ లిస్టులో ‘I am Malala – Malala Yousafzai’ ఉన్నట్టు చూడవచ్చు. CISCE అనేది ప్రభుత్వ సంస్థ కాదు. కానీ, భారత్ లో ‘Delhi School Education Act 1973’ కింద పబ్లిక్ పరీక్షలు (ICSE, ISC మరియు C.V.E) నిర్వహిస్తున్నట్టు వారి వెబ్సైటులో చదవొచ్చు.
ICSE సిలబస్ ఆధారంగా రూపొందించిన పియర్సన్ సంస్థ వారి ‘Lighthouse Coursebook 6’ లో కూడా మాలాల పై పాఠం ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు.
అయితే, కొన్ని CBSE స్కూల్స్ లో భోధించే ‘New Gem’s English Reader Work Book Class – 6’ లో కూడా మాలాల పై పాఠం ఉన్నట్టు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
అంతేకాదు, NCERT కి సంబంధించిన తొమ్మిదవ తరగతి ‘Words and Expressions – 1’ ఇంగ్లీష్ పుస్తకంలో ఆరవ పాఠం లో ఒక ప్రశ్న లో భాగంగా మాలాల యూఎన్ జనరల్ అసెంబ్లీ లో ఇచ్చిన ప్రసంగం ఇచ్చినట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. కానీ పోస్ట్ లో చెప్పినట్టు NCERT పుస్తకాల్లో మాలాల పై పాఠం లేదు.
చివరగా, ఫోటోలో మలాలా గురించి ఉన్న పాఠం ప్రభుత్వం వారి NCERT ఆరవ తరగతి పుస్తకాల్లో లేదు.


text:
ఇటీవల ఇజ్రాయిల్ కూల్చివేసిన గాజా బిల్డింగ్‌లో NDTV, ఇండియా టుడే ఆఫీసులు లేవు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 19, 2021
ఇటీవల ఇజ్రాయిల్ కూల్చివేసిన గాజాలోని ఒక బిల్డింగ్‌లో అల్-జజీరా ఛానల్ మరియు భారత్ కు చెందిన మీడియా సంస్థలు NDTV, ఇండియా టుడే ఆఫీసులు కూడా ఉన్నట్టు సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులు ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇజ్రాయిల్ కూల్చివేసిన గాజా బిల్డింగ్‌లో NDTV, ఇండియా టుడే ఆఫీసులు కూడా ఉన్నాయి.
ఫాక్ట్: ఇజ్రాయిల్ ఎయిర్ స్ట్రైక్ తొ గాజాలోని  బిల్డింగ్ కూల్చివేతకు సంబంధించి న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ఇంటర్నెట్ లో వెతికినప్పుడు, కూలిన బిల్డింగ్‌లో NDTV, ఇండియా టుడే మీడియా సంస్థల ఆఫీసులు ఉన్నట్టు ఎక్కడా తెలపలేదు. కావున, పోస్ట్ల ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
గాజా లో జరిగిన బిల్డింగ్ కూల్చివేత కు సంబంధించి న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ఇంటర్నెట్ లో వెతికినప్పుడు, కొన్ని వివరాలు లభించాయి. అందులో CNN వారు ప్రచురించిన ఆర్టికల్ లో NDTV, ఇండియా టుడే మీడియా సంస్థల ఆఫీసులు ఉన్నట్టు తెలపలేదు. ఇజ్రాయిల్ ఎయిర్ స్ట్రైక్ గాజాలోని ఏపీ (AP) , అల్-జజీరా ఆఫీసులు ఉన్న భవనాన్ని కూల్చివేసిందని తెలిసింది. ఈ ఆర్టికల్ లో ఇండియన్ మీడియా సంస్థల గురించి ఎటువంటి ప్రస్తావన లేదు. ఈ ఘటనకు సంబంధించి ఆర్టికల్స్ ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఈ సంఘటనకు సంబంధించి ఇజ్రాయిల్ డిఫెన్స్ ఫోర్సెస్ వారు తమ ట్విట్టర్ పోస్ట్ ద్వారా వివరించారు. గాజాలోని అల్ జాలా టవర్ లో హమాస్ సైనిక ఇంటెల్ స్థావరంగా వారు గుర్తించారని, ఆ బిల్డింగ్ లో ఉన్న పౌరులని హెచ్చరించారని, సురక్షితంగా ఖాళీ చేయడానికి వారికి తగినంత సమయం ఇచ్చామని తెలిపారు. ఇజ్రాయిల్ కు వ్యతిరేకంగా దాడులు చేస్తున్నప్పుడు హమాస్ టెర్రరిస్టులు పౌరులు మధ్య దాక్కోవడానికి ఎంచుకుంటున్నారని కూడా ట్వీట్ చేసారు. ఇజ్రాయిల్ డిఫెన్స్ ఫోర్సెస్ వారి వెబ్ సైట్ ద్వారా కూడా గాజాలో జరిగిన స్ట్రైక్ గురించి వివరించారు.
ఇజ్రాయిల్ ప్రధాన మంత్రి అయిన బెంజమిన్ నేతన్యాహు ఈ ఘటనకు సంబంధించి స్పందించినట్టు ఈ న్యూస్ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది. కాని, ఆ ఆర్టికల్ లో భారత మీడియా సంస్థలు అయిన NDTV మరియు ఇండియా టుడే గురించి ఎక్కడా ప్రస్తావన లేదు. స్ట్రైక్ జరగబోతుంది అని అందులో ఉన్న జర్నలిస్ట్ లకు సమాచారం ఇచ్చినట్టు తెలిపారు. దీనికి సంబంధించి ఇంకో న్యూస్ ఆర్టికల్ ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఎడిటర్స్ గిల్డ్, ఇతర భారతీయ జర్నలిస్ట్ సంస్థలు గాజా లోని ఏపీ, అల్-జజీరా ఆఫీసులు ఉంటున్న బిల్డింగ్ పై ఇజ్రాయిల్ చేసిన స్ట్రైక్ ని ఖండించాయి. ఈ స్ట్రైక్ వెనుక నిర్ణయం తీసుకోవడాన్ని గురించి దర్యాప్తు జరగాలని ఎడిటర్స్ గిల్డ్ వారు కోరినట్టు న్యూస్ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది. ఇందులో కూడా NDTV మరియు ఇండియా టుడే కు సంబంధించి ఎటువంటి ప్రస్తావన లేదు. ఈ విషయానికి సంబంధించి న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, ఇటీవల ఇజ్రాయిల్ కూల్చివేసిన గాజా బిల్డింగ్‌లో NDTV, ఇండియా టుడే ఆఫీసులు లేవు.


text:
భారతదేశ విభజన జరగడానికి తనే స్వయంగా నిర్ణయం తీసున్నానని ఇంటర్వ్యూలో నెహ్రూ గొప్పగా చెప్పలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 12, 2021
‘దేశవిభజన నిర్ణయం తానే స్వయంగా తీసుకున్నానని, 1964 లో తాను ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో గొప్పగా ఒప్పుకున్న నెహ్రు’, అంటూ ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: దేశవిభజన నిర్ణయం తానే స్వయంగా తీసుకున్నానని 1964 ఇంటర్వ్యూలో నెహ్రూ గొప్పగా చెప్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: భారతదేశ విభజన జరగడానికి తను స్వయంగా నిర్ణయం తీసున్నానని ఇంటర్వ్యూలో నెహ్రూ గొప్పగా చెప్పలేదు. దేశ విభజన కోసం ముస్లిం లీగ్ నెలకొల్పిన పరిస్థితుల్లో, తాను కూడా మిగితా వారి లాగే, నిరంతర ఇబ్బందుల కంటే విభజన మంచిదనే నిర్ణయానికి వచ్చినట్టు తెలిపాడు. అప్పటి పరిస్థితుల వల్ల నెహ్రూ కూడా చివరకు విభజన జరగడానికి ఒప్పుకోవటం వాస్తవమే అయినా, దేశవిభజనకు తానే కారణం అని నెహ్రు ఇంటర్వ్యూలో గొప్పగా ఒప్పుకున్నట్టు పోస్ట్ లో చెప్తూ తప్పుదోవ పట్టిస్తున్నారు.
వీడియోని సరిగ్గా గమనిస్తే, కుడివైపు పైన ‘దూరదర్శన్ ఆర్కైవ్స్’ అని రాసి ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. కావున, కీ-వర్డ్స్ తో ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, ఆ ఇంటర్వ్యూకి సంబంధించిన 45 నిమిషాల వీడియోని ‘Prasar Bharati Archives’ వారు తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్‌లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ వీడియోలో ఆడియో క్లియర్‌గా ఉన్నట్టు వినొచ్చు. పోస్ట్ చేసిన వీడియోలోని సంభాషణ 14:33 దగ్గర మొదలవుతది. దానికి సంబంధించిన తెలుగు అనువాదం కింద చదవొచ్చు.
Interviewer: “You and Mr. Gandhi and Mr. Jinnah. You were all involved at that point of Independence and then partition….in the fight for Independence of India from the British domination.” (మీరు, గాంధీ, జిన్నా ముగ్గురు అప్పుడు బ్రిటీష్ వారి నుండి స్వాతంత్ర కోసం పోరాటం చేసారు మరియు తరువాత విభజనలో కూడా పాల్గొన్నారు).
Nehru: “Mr.Jinnah was not involved in the fight for Independence at all. In fact, he opposed it. Muslim League was started in about 1911, I think. It was started really by the British, encouraged by them so as to create factions…..they did succeed to some extent. And ultimately, there came the partition.”  (జిన్నా స్వాతంత్ర పోరాటంలో పాల్గొనలేదు. నిజానికి అతను వ్యతిరేకించాడు. ముస్లిం లీగ్‌ని సుమారు 1911 సమయంలో బ్రిటిష్ వారు మొదలుపెట్టారు; వివిధ వర్గాలుగా విడగొట్టడానికి. వారు కొంతవరకు విజయం కూడా సాధించారు. చివరకు, విభజన జరిగింది)
Interviewer: “You and Mr. Gandhi in favour of that?” (మీరు మరియు గాంధీ విభజనకు అనుకూలమా?)
Nehru: “Mr. Gandhi was not in favour of it right to the end. Even it came, he was not in favour of it. I was not in favour of it either. But ultimately, I decided, like many others did, it is better to have partition than this constant trouble.” (గాంధీ చివరి వరకు దానికి అనుకూలంగా లేడు. విభజన అయ్యాక కూడా అతను దానికి అనుకూలంగా లేడు. నేను కూడా విభజనకు అనుకూలంగా లేకుండే. కానీ చివరికి, నేను కూడా మిగితా వారి లాగే, నిరంతర ఇబ్బందుల కంటే విభజన మంచిదనే నిర్ణయానికి వచ్చను.) “And, you see, the leaders of the Muslim League were big landlords…..who did not like land reforms. We were very anxious to have land reforms, which we did have afterwards. That was one reason we agreed to partition because we thought that if they remain with us, apart from this trouble continuing, they would oppose many of our measures. And, we said, it is better to have a part of India and go ahead with our program of reforms, etc……” (ముస్లిం లీగ్ నాయకులు పెద్ద భూస్వాములు…… భూ సంస్కరణలను వారు ఇష్టపడలేదు. భూ సంస్కరణలను చేయడానికి మేము ఆత్రుతగా ఉండే; తరువాత చేసాము కూడా. మేము విభజనకు అంగీకరించడానికి ఇది ఒక కారణం, ఎందుకంటే వారు మాతోనే ఉంటే, ఈ ఇబ్బంది కొనసాగడమే కాకుండా, మిగితా వాటిని కూడా వ్యతిరేకించేవారు. భారతదేశంలో కొంత భాగాన్ని తీసుకొని, మా సంస్కరణల కార్యక్రమాలతో ముందుకు సాగడం మంచిదని అనుకున్నాము…)
పై ఇంటర్వ్యూలో భారతదేశ విభజన జరగడానికి తను స్వయంగా నిర్ణయం తీసున్నానని నెహ్రూ గొప్పగా చెప్పలేదు. దేశ విభజన కోసం ముస్లిం లీగ్ నెలకొల్పిన పరిస్థితుల్లో, తాను కూడా మిగితా వారి లాగే, నిరంతర ఇబ్బందుల కంటే విభజన మంచిదనే నిర్ణయానికి వచ్చినట్టు తెలిపాడు.
1944 లో నెహ్రు రాసిన ‘డిస్కవరీ అఫ్ ఇండియా’ పుస్తకంలో కూడా విభజన వల్ల వచ్చే నష్టాల గురించి తాను రాసినట్టు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
మౌంట్‌బాటెన్ విభజన ప్లాన్‌ని జూన్ 1947 లో కాంగ్రెస్ వర్కింగ్ కమిటీ ఆమోదించినట్టు ఇక్కడ చదవొచ్చు. మౌంట్‌బాటెన్‌తో చర్చల్లో నెహ్రూ తో పాటు సర్దార్  పటేల్ కూడా పాల్గొన్నాడు. దానికి సంబంధించిన ఫోటో మరియు వీడియోలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
తాను విభజనకు ఎందుకు అంగీకరించానో రాజ్యాంగ సభ లో సర్దార్ పటేల్ చెప్పిన మాటలను ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, భారతదేశ విభజన జరగడానికి తను స్వయంగా నిర్ణయం తీసున్నానని ఇంటర్వ్యూలో నెహ్రూ గొప్పగా చెప్పలేదు. దేశ విభజన కోసం ముస్లిం లీగ్ నెలకొల్పిన పరిస్థితుల్లో, తాను కూడా మిగితా వారి లాగే, నిరంతర ఇబ్బందుల కంటే విభజన మంచిదనే నిర్ణయానికి వచ్చినట్టు తెలిపాడు.


text:
తాను అనుకోకుండా హిందువుగా పుట్టానని జవహార్ లాల్ నెహ్రూ అనలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 7, 2020
ఒక న్యూస్ పేపర్ యొక్క స్క్రీన్ షాట్ ని సోషల్ మీడియా లో పెట్టి అందులో ఉన్న ఒక కోట్ ని (‘By education I am an Englishman, by views an internationalist, by culture a Muslim and a Hindu only by accident of birth’) పెట్టి అనుకోకుండా తాను హిందువుగా పుట్టానని జవహార్ లాల్ నెహ్రూ అన్నాడని క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఇందులో ఎంతవరకు నిజం ఉందో చూద్దాం.
తాను అనుకోకుండా హిందువుగా పుట్టానని చెప్పిన జవహార్ లాల్ నెహ్రూ.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఆ వ్యాఖ్య చేసింది నెహ్రూ కాదు. మొదటిసారి ఆ వ్యాఖ్యలు చేసింది ఎన్ .బి. ఖారె అనే ఒక హిందూ మహా సభ నాయకుడు; ఆయన 1959 లో తాను రాసిన ‘The Angry Aristocrat’ ఆర్టికల్ లో, నెహ్రూ తన ఆత్మ కథలో ఆ వ్యాఖ్యలు చేసాడు అని రాసాడు. కానీ, నెహ్రూ ఆత్మ కథ లో అలాంటి వ్యాఖ్యలు ఏవి కనిపించలేదు. ‘Deccan Chronicle’ పత్రిక కూడా ఆ కోట్‌ను తాము నెహ్రూకు తప్పుగా ఆపాదించామని ఒక సవరణని విడుదల చేసింది. అది ఎన్. బి. ఖారె చేసిన ఆరోపణ అని వారు అందులో పేర్కొన్నారు. కావున, ఆ క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్ట్ కి సంబంధించిన కొన్ని పదాలను ఇంటర్నెట్ లో వెతికితే, గౌరవ్ పంథి అనే ఒక కాంగ్రెస్ నాయకుడు ‘Deccan Chronicle’ దిన పత్రిక లో ఉన్న అదే ఫోటో ను 24 నవంబర్ 2018 న ట్వీట్ చేసారు. ఆ కోట్ ని  నెహ్రూకి తప్పుగా ఆపాదించినందుకు ఆయన తన ట్వీట్ లో ‘Deccan Chronicle’ వారు క్షమాపణ చెప్పాలని కోరారు. ఆ కోట్ కి సంబంధించి ‘Deccan Chronicle’ వారు ప్రచురించిన ‘సవరణ’ ఫోటోలని 25 నవంబర్ 2018 న ఆయన ట్వీట్ చేసాడు. ఆ సవరణ లో ‘Deccan Chronicle’ వారు నవంబర్ 19 న ‘360 ‘పేజీ లో ప్రచురించిన ఆ కోట్ జవహర్ లాల్ నెహ్రు కి తప్పుగా ఆపాదించబడిందని తెలిపారు. హిందూ మహా సభ నాయకుడు అయిన ఎన్ .బి. ఖారె 1959లో ఆ ఆరోపణ చేసారని, ఆ కోట్ కి సంబంధించి తాము చేసిన తప్పుకు చింతిస్తున్నామని తెలిపారు.
FACTLY ఆ  కోట్ లో ఉన్న పదాలు మొదటిసారిగా ఎన్ .బి. ఖారె, ఒక హిందూ మహా సభ లీడర్, 1959 లో రాసిన ‘The Angry Aristocrat’ (‘A Study of Nehru‘ అనే సంకలనంలో ఒక భాగం) అనే ఆర్టికల్ లో కనిపించాయి అని కనుక్కుంది. నెహ్రూ తన ఆత్మకథలో తనను తాను వివరిస్తూ ఆ వ్యాఖ్యలు చేశారని ఆ ఆర్టికల్ లో ఎన్ .బి. ఖారె పేర్కొన్నారు. కానీ, ఆ కోట్ మరియు దానికి సంబంధించిన అంశాల కోసం నెహ్రూ రాసిన ‘An Autobiography‘ లో వెతికితే, ఆ కోట్‌కు సంబంధించి ఎటువంటి వివరాలు అందులో కనిపించలేదు.
అంతేకాక, కాంగ్రెస్ లీడర్, శశి థరూర్ కూడా తాను నెహ్రూ గురించి రాసిన పుస్తకం ‘Nehru: The Invention of India’ లో ఆ కోట్ గురించి ప్రస్తావిస్తూ  అది నెహ్రూ ని కించ పరచడానికి  ఎన్ .బి. ఖారె చేసిన తప్పుడు ఆరోపణలు అని, కానీ, అది నెహ్రు కి నిజమైన నివాళి అని పేర్కొన్నాడు.
చివరగా, నెహ్రూకు తప్పుగా ఆపాదించబడుతున్న ఆ కోట్ (‘By education I am an Englishman, by views an internationalist, by culture a Muslim and a Hindu only by accident of birth’), 1959 లో ఎన్.బి. ఖరే అనే హిందూ మహా సభ నాయకుడు రాసిన ‘The Angry Aristocrat’ అనే ఆర్టికల్ లో నెహ్రూ పై చేసిన ఆరోపణ మాత్రమే. నెహ్రు ఆ వ్యాఖ్యలు చేసినట్టుగా ఎక్కడా ఆధారాలు లేవు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
జవహర్ లాల్ నెహ్రు, మహమ్మద్ అలీ జిన్నా, షేక్ అబ్దుల్లా సొంత అన్నదమ్ములు కాదు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
September 10, 2020
జవహర్ లాల్ నెహ్రు, మహమ్మద్ అలీ జిన్నా,  షేక్ అబ్దుల్లా సొంత అన్నదమ్ములు అని, ఆ ముగ్గురికి భారతదేశాన్ని మూడు ముక్కలు చేసి మహాత్మా గాంధీ గిఫ్ట్ గా ఇచ్చాడని చెప్తూ, ఒక పోస్ట్ ని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్ (దావా): జవహర్ లాల్ నెహ్రు, మహమ్మద్ అలీ జిన్నా,  షేక్ అబ్దుల్లా సొంత అన్నదమ్ములు.
ఫాక్ట్ (నిజం): జవహర్ లాల్ నెహ్రు తండ్రి పేరు మోతిలాల్ నెహ్రు, తల్లి పేరు స్వరూప రాణి. మహమ్మద్ అలీ జిన్నా  తండ్రి పేరు జిన్నాబాయి పూంజ, తల్లి పేరు మితిబాయి. షేక్ అబ్దుల్లా తండ్రి పేరు షేక్ మహమ్మద్ ఇబ్రహీం. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని విషయం గురించి ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా, మహమ్మద్ అలీ జిన్నా తల్లిదండ్రుల పేర్లు మితిబాయి,  జిన్నాబాయి పూంజ అని పాకిస్తాన్ ప్రభుత్వ అధికారిక వెబ్సైటులో రాసి ఉన్నట్టు చూడవోచ్చు.
భారత పార్లమెంట్ డిజిటల్ లైబ్రరీ వెబ్సైటులో ఉన్న పుస్తకాల్లో జవహర్ లాల్ నెహ్రు తల్లిదండ్రుల పేర్లు స్వరూప్ రాణి , మోతిలాల్ నెహ్రు అని, షేక్ అబ్దుల్లా తండ్రి పేరు షేక్ మహమ్మద్ ఇబ్రహీం అని రాసి ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. వారి జీవిత చరిత్రలను కూడా ఆ పుస్తకాల్లో చదవొచ్చు. కావున, వీరు ముగ్గురు అన్నదమ్ములు కాదు.
ఇంతకముందు కూడా ఒకసారి ఎం.ఒ. మథాయ్ తన పుస్తకంలో మహమ్మద్ అలీ జిన్నా,  షేక్ అబ్దుల్లా మోతీలాల్ నెహ్రూ కుమారులని రాసాడని ఒక మెసేజ్ వైరల్ అయినప్పుడు, అది తప్పు మెసేజ్ అని చెప్తూ FACTLY రాసిన ఫ్యాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, జవహర్ లాల్ నెహ్రు, మహమ్మద్ అలీ జిన్నా, షేక్ అబ్దుల్లా సొంత అన్నదమ్ములు కాదు.

created: September 10, 2020


text:
'ఇండియా' అనే పేరు బ్రిటీష్ వారు పెట్టలేదు, 'Independent Nation Declared In August'కి సంక్షిప్తనామం కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 2, 2021
స్వాతంత్ర్యం తరువాత ఇండియా బ్రిటిష్ వారి నుండి తన పేరును పొందిందని మరియు ‘INDIA’ యొక్క అర్ధం ‘Independent Nation Declared In August’ అని పేర్కొంటూ ఒక సోషల్ మీడియా పోస్ట్ బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కధనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇండియా అనే పేరు స్వాతంత్ర్యం తరువాత బ్రిటీష్ వారు పెట్టారు, దాని అర్ధం ‘Independent Nation Declared In August’.
ఫాక్ట్: ఇండియా అనే పదం ఇండస్ నుండి వచ్చింది, సంస్కృతంలో సింధు అని పిలవబడుతుంది. సుమారు 2500 సంవత్సరాల క్రితం నార్త్-వెస్ట్ నుండి వచ్చిన ఇరానియన్లు మరియు గ్రీకులు ఇండస్ నదితో పరిచయం కలిగి ఉన్నారు,  ఈ నదిని వాళ్ళు   హిండోస్  లేదా ఇండోస్  అని పిలిచే వారు. నదికి తూర్పున ఉన్న భూమిని ఇండియా అని పిలిచేవారు. ‘ఇండియా’ అనే పదాన్ని బ్రిటిష్ వారు 18వ శతాబ్దం నుండే ఉపయోగించారు, స్వాతంత్ర్యం తరువాత కాదు. వాస్తవానికి, స్వాతంత్ర్యానికి ముందు 19వ మరియు 20వ శతాబ్దంలో బ్రిటిష్ పార్లమెంటు చేసిన వివిధ చట్టాలు ‘ఇండియా’ అనే పదాన్ని ఉపయోగించాయి. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఇండియా అనే పదం ఇండస్ నుండి వచ్చింది, సంస్కృతంలో సింధు అని పిలవబడుతుంది; సుమారు 2500 సంవత్సరాల క్రితం నార్త్-వెస్ట్ నుండి వచ్చిన ఇరానియన్లు మరియు గ్రీకులు ఇండస్ నదితో పరిచయం కలిగి ఉన్నారు, ఈ నదిని వాళ్ళు హిండోస్ లేదా ఇండోస్ అని పిలిచే వారు. నదికి తూర్పున ఉన్న భూమిని ఇండియా అని పిలిచేవారు. అందువల్ల, ఇండియా అనే పేరు ‘Independent Nation Declared In August’కి సంక్షిప్తనామం కాదు.
సుమారు 2500 సంవత్సరాల క్రితం పర్షియన్ల నుండి ‘హింద్’ గురించి జ్ఞానాన్ని పొందిన గ్రీకులు దానిని ‘ఇండస్’ చేశారు, మరియు మాసిడోనియన్ పాలకుడు అలెగ్జాండర్ క్రీ.పూ. మూడవ శతాబ్దంలో భారతదేశంపై దాడి చేసే సమయానికి, ‘ఇండియా’ సింధునది కి ఆవల ఉన్న ప్రాంతంతో గుర్తించబడింది. అందువల్ల స్వాతంత్ర్యం తరువాత బ్రిటిష్ వారు ‘ఇండియా’ అనే పేరును ఇవ్వలేదు, అది అంతకు ముందు నుంచే వాడుకలో ఉంది.
చరిత్రకారుడు ఇయాన్ జె. బారో తన వ్యాసంలో,‘హిందుస్థాన్ నుండి భారతదేశం: మారుతున్న పేర్లలో మార్పును పేర్కొంటూ,18వ శతాబ్దం చివరి నుండి, బ్రిటిష్ మాప్స్ ఎక్కువగా ‘ఇండియా’ అనే పదాన్ని ఉపయోగించడం ప్రారంభించాయి,  ప్రధానంగా 16వ శతాబ్దం నుండి ఉపయోగించిన ‘హిందుస్థాన్’ దక్షిణాసియా మొత్తంతో తన అనుబంధాన్ని కోల్పోవడం ప్రారంభించింది. కాబట్టి, ‘ఇండియా’ అనే పదాన్ని బ్రిటిష్ వారు 18వ శతాబ్దం నుండే  ఉపయోగించారు కానీ స్వాతంత్ర్యం తరువాత కాదు. వాస్తవానికి, స్వాతంత్ర్యానికి ముందు 19వ మరియు 20వ శతాబ్దంలో బ్రిటిష్ పార్లమెంటు చేసిన వివిధ చట్టాలు ‘ఇండియా’ అనే పదాన్ని ఉపయోగించాయి, దానికి ఉదాహరణ ఇక్కడ చూడవచ్చు.
“మెలూహా నుండి హిందుస్థాన్ వరకు” అనే శీర్షికతో ఉన్న ఇండియన్ ఎక్స్ ప్రెస్ కథనం ప్రకారం, ఇండియా,  భారత్ యొక్క అనేక పేర్లు మరియు అనేక నామకరణాలు వివిధ సమయాల్లో, బహుళ సామాజిక-రాజకీయ దృక్కోణాల నుండి, మనకు ఇప్పుడు భారతదేశంగా తెలిసిన భౌగోళిక అస్తిత్వాన్ని లేదా భాగాలను వివరించడానికి వర్తింపజేయబడ్డాయి.
దేశ రాజ్యాంగం సిద్ధమవుతుండగా, దాని బహుళ సాంస్కృతిక  జనాభా యొక్క మనోభావాలకు సరిపోయే విధంగా దేశానికి పేరు పెట్టడానికి సంబంధించి తీవ్రమైన వాదన జరిగింది; హరి విష్ణు కామత్, సేథ్ గోవింద్ దాస్, హర్గోవింద్ పంత్ రాజ్యాంగ సభలో తమ వాదనలు చేసినప్పుడు 1949 సెప్టెంబర్ 17న ‘యూనియన్ పేరు, భూభాగం’ అనే విభాగాన్ని చర్చకు తీసుకొచ్చారు, అయితే ఈ సూచనల్లో దేనినీ కమిటీ అంగీకరించలేదని ఈ కథనం ద్వారా తెలుస్తుంది. అందువల్ల భారత రాజ్యాంగంలోని మొదటి ఆర్టికల్,‘ఇండియా, అంటే భారత్, రాష్ట్రాల సమాఖ్యగా ఉంటుంది.’
ఇటీవల, ఇండియా పేరును భారత్ గా మార్చాలని కోరుతూ దాఖలైన పిటిషన్ ను స్వీకరించడానికి సుప్రీంకోర్టు నిరాకరించింది.  రిట్ పిటిషన్ ను ఒక నివేదనగా  పరిగణించి దానిపై నిర్ణయం తీసుకోవాలని కేంద్రాన్ని కోరింది. రాజ్యాంగంలోని ఆర్టికల్ ఒకటి ఇప్పటికే ఇండియాని భారత్ గా సూచించింది అని ప్రధాన న్యాయమూర్తి ఎస్ ఎ బాబ్డే నేతృత్వంలోని సుప్రీం కోర్టు బెంచ్ అభిప్రాయపడింది. దీని గురించి న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, ఇండియా అనే పేరు బ్రిటీష్ వారు పెట్టలేదు, దానికి ఈ అర్ధము లేదు.


text:
పాకిస్తాన్ PMO భారత్ కు ఫాదర్స్ డే శుభాకాంక్షలు తెలుపుతూ ట్వీట్ చేయనూ లేదు; ప్రధాని మోదీ ఆ ట్వీట్ కు స్పందించనూలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 23, 2021
ఫాదర్స్ డే సందర్భంగా పాకిస్తాన్ PMO భారతదేశానికి శుభాకాంక్షలు తెలుపుతూ ట్వీట్ చేసిందని, ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ ‘థాంక్యూ బెటా’ అని బదులిచ్చారని సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పాకిస్తాన్ PMO ‘హ్యాపీ ఫాదర్స్ డే ఇండియా’ అని ట్వీట్ చేసింది,  ప్రధాని మోదీ ‘థాంక్యూ బెటా’ అని బదులిచ్చారు.
ఫాక్ట్: ఫాదర్స్ డే సందర్భంగా పాకిస్తాన్ PMO, నరేంద్ర మోదీ తమ అధికారిక ట్విట్టర్ ఖాతాల ద్వారా అటువంటి ట్వీట్లు చేయలేదు. ఈ పోస్ట్ లోని ఇమేజ్ ను ‘comedyculture.in’ పేరుతో ఉన్న ఇన్ స్టాగ్రామ్ మీమ్ పేజీ తయారు చేసింది. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఫాదర్స్ డే సందర్భంగా పాకిస్తాన్ PMO, ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ అధికారిక ట్విట్టర్ ఖాతాల ద్వారా చేసిన ట్వీట్ లు మరియు వార్తా కథనాల కోసం చూసినప్పుడు, అటువంటివి ఏవీ లభించలేదు. పోస్ట్ లోని ఇమేజ్ ను పరిశీలించినప్పుడు, comedyculture.in అని పేరుతో ఉన్న వాటర్ మార్క్ చూడొచ్చు. ఇన్స్టాగ్రామ్ లో comedyculture.in కోసం వెతికినప్పుడు, ‘బిల్డింగ్ ది ఇండియన్ మీమ్ సబ్ కల్చర్’ అని వారి హోమ్ పేజీలో రాశారు. మరియు పోస్ట్ లో అదే ఇమేజ్ ఇన్స్టాగ్రామ్ స్టేటస్ లో చూడొచ్చు.
పోస్ట్ లోని ఇమేజ్ ని స్పష్టంగా చూసినప్పుడు, @PakistanPMO ఖాతా పాకిస్తాన్ PMO యొక్క అధికారిక ఖాతా కాదని చూడవచ్చు. వాస్తవానికి, అకౌంట్ ను తెరవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, అది ట్విట్టర్ ద్వారా సస్పెండ్ చేయబడినట్లు తెలుస్తుంది. ఇమేజ్ లో నరేంద్ర మోదీ సమాధానం పక్కన రాసిన ‘4d’ లాజికల్ గా తప్పు. ‘4d’ అంటే, ట్విట్టర్ లో  ఈ పోస్ట్ కి 4 రోజుల ముందు బదులిచ్చినట్టు అర్ధం. కానీ, ఇమేజ్ లోని తేదీ 20 జూన్ 2021 మరియు ఈ ఆర్టికల్ 23 జూన్ 2021న ప్రచురించబడుతోంది. అంటే, ట్వీట్ చేసి మూడు రోజులే అవుతోంది. కాబట్టి, 4 రోజుల ముందు బదులిచ్చే అవకాశమే లేదు.
చివరగా, పాకిస్తాన్ PMO భారత్ కు ఫాదర్స్ డే శుభాకాంక్షలు తెలుపుతూ ట్వీట్ చేయనూలేదు, ప్రధాని మోదీ ఆ ట్వీట్ కు స్పందించనూలేదు.


text:
భారతదేశం మరో 72 గంటలలో కరోనా వైరస్ ‘థర్డ్ వేవ్’ని చుడబోతున్నట్టు ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) లేదా ICMR హెచ్చరించలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 14, 2021
భారతదేశం మరో 72 గంటలలో కరోనా వైరస్ ‘థర్డ్ వేవ్’ని చుడబోతున్నట్టు ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO),  ఇండియన్ కౌన్సిల్ ఫర్ మెడికల్ రీసర్చ్ (ICMR) హెచ్చరించినట్టు సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్టు షేర్ అవుతుంది. కరోనా వైరస్ ‘థర్డ్ వేవ్’ వలన భారతదేశం తీవ్ర ప్రాణ నష్టాన్ని ఎదుర్కోబోతున్నట్టు ఈ పోస్టులో తెలిపారు. నలభై (40) వయస్సు పై బడిన వారు కరోనా వైరస్‌ని ఎదుర్కొనేందుకు, ఏడు సూత్రాలతో కూడిన ఆరోగ్య జాగ్రత్తలని ఈ పోస్టులో షేర్ చేసారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: భారతదేశం 72 గంటలలో కరోనా వైరస్ ‘థర్డ్ వేవ్’ని చుడబోతున్నట్టు ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) మరియు ICMR హెచ్చరించింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): భారతదేశం 72 గంటలలో కరోనా వైరస్ ‘థర్డ్ వేవ్’ని చుడబోతున్నట్టు ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) ఎటువంటి హెచ్చరిక జారీ చేయలేదు. భారతదేశం కరోనా వైరస్ ‘థర్డ్ వేవ్’ని ఎదుర్కోబోతుందని ఇటీవల కేంద్ర ప్రభుత్వానికి నివేదిక ఇచ్చిన ICMR, కరోనా సెకండ్ వేవ్‌తో పోల్చినంత తీవ్ర స్థాయిలో ‘థర్డ్ వేవ్’ ఉండబోదని ఆ నివేదికలో పేర్కొంది. కరోనా వైరస్ ‘థర్డ్ వేవ్’ 2021 చివరి నెలలో విస్తరిస్తుందని ICMR తమ నివేదికలో తెలిపింది. నలభై (40) వయస్సు పై బడిన వారు తీసుకోవలిసిన జగ్రత్తలంటూ షేర్ చేసిన పోస్టులోని మెసేజ్ నవంబర్ 2019 (భారతదేశంలో కరోనా వైరస్ వ్యాప్తి చెందకముందు) నుంచి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్‌కు సంబంధించిన వివరాల కోసం ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) వెబ్సైటులో వెతకగా, భారతదేశం కరోనా వైరస్ ‘థర్డ్ వేవ్’ని 72 గంటలలో చూడబోతుందని తెలుపుతూ WHO ఎటువంటి హెచ్చరిక జారి చేయలేదని తెలిసింది.  ఒకవేళ WHO భారత ప్రభుత్వానికి అటువంటి హెచ్చరిక జారీ చేసి ఉంటే, ఆ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ పలు న్యూస్ సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసేవి. కానీ, ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ ఏ ఒక్క న్యూస్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ అవలేదు. భారత దేశంలో కరోనా వైరస్ ఉద్రిక్తతని WHO డైరెక్టర్ జనరల్ టెడ్రోస్ పలు ప్రసంగాలలో వివరించారు. ఆ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. కానీ, భారతదేశం 72 గంటలలో కరోనా వైరస్ ‘థర్డ్ వేవ్’ని చూడబోతుందని టెడ్రోస్ ఎక్కడా ప్రకటించలేదు.
భారత దేశంలో కరోనా ‘థర్డ్ వేవ్’ విస్తృతి పై ICMR పరిశోధకులు అధ్యయనం చేసి ఇటీవల భారత ప్రభుత్వానికి ఒక నివేదిక ఇచ్చినట్టు పలు న్యూస్ ఆర్టికల్స్ రిపోర్ట్ చేసాయి. ఆ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. భారతదేశంలో కరోనా వైరస్ ‘థర్డ్ వేవ్’ తప్పకుండా విస్తరిస్తుందని తెలిపిన ICMR,  కరోనా సెకండ్ వేవ్‌తో పోల్చినంత తీవ్ర స్థాయిలో ‘థర్డ్ వేవ్’ ఉండబోదని నివేదికలో స్పష్టం చేసింది. కరోనా థర్డ్ వేవ్ 2021 చివరి నెలలలో వ్యాప్తి చెందబోతుందని ICMR పరిశోధకులు తమ నివేదికలో తెలిపారు. థర్డ్ వేవ్‌ని ఎలా ఎదుర్కోవాలో  ఇప్పటినుంచే ప్రణాళిక సిద్దం చేసుకోవాలని ICMR అధికారి బలరాం భార్గవ మీడియా సమావేశంలో తెలిపారు. భారత దేశం కరోనా వైరస్ ‘థర్డ్ వేవ్’ని 72 గంటలలో చుడబోతుందని తెలుపుతూ ICMR ఎటువంటి ప్రకటన చేయలేదు.
భారత దేశం కరోనా వైరస్ ‘థర్డ్ వేవ్’ చూడటం అనివార్యమని ఇండియన్ మెడికల్ అసోసియేషన్ (IMA) ఇటీవల భారత ప్రభుత్వాన్ని హెచ్చరించింది. కేంద్ర, రాష్ట్ర ప్రభుత్వాలు కోవిడ్ నిబంధనలను తప్పక అమలు చేయాలని IMA సూచించింది. కరోనా ‘థర్డ్ వేవ్’ ముంచుకొస్తున్న పరిస్థితుల్లో  తీర్థ యాత్రలు, పర్యాటక ప్రదేశాలని ఇప్పుడప్పుడే తెరవకూడదని IMA కేంద్ర ప్రభుత్వానికి సూచించింది.
కరోనా వైరస్ నేపథ్యంలో, నలభై (40) ఏళ్ళు  పైబడిన వారు తీసుకోవలిసిన జాగ్రత్తలంటూ షేర్ చేసిన పోస్టులోని మెసేజ్, నవంబర్ 2019 నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. అంటే, భారత దేశంలో కరోనా వైరస్ వ్యాప్తి చెందక ముందు నుంచి ఈ మెసేజ్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్నట్టు స్పష్టమయ్యింది. ఈ మెసేజ్ లో తెలిపిన కొన్ని ఆరోగ్య జాగ్రత్తలు WHO హెల్త్ డైట్ సెక్షన్‌లో కూడా తెలిపారు. కానీ, అవి నలభై (40) ఏళ్ళు పైబడిన వారి కోసం అని ప్రత్యేకంగా తెలుపలేదు.
చివరగా, భారతదేశం మరో 72 గంటలలో కరోనా వైరస్ ‘థర్డ్ వేవ్’ని చుడబోతున్నట్టు ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) లేదా ICMR భారతదేశాన్ని హెచ్చరించలేదు.


text:
'బీఫ్' ఫ్లేవర్ ఉన్న మాగీ నూడుల్స్ ఫోటో భారత దేశానికి సంబంధించింది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 11, 2020
నెస్లే కంపెనీ  మాగీ నూడుల్స్ ని ‘భారత దేశం లో బీఫ్’ ఫ్లేవర్ లో అమ్ముతుందని క్లెయిమ్ చేస్తూ  ఒక పోస్ట్ ఫేస్ బుక్ లో ప్రచారం అవుతుంది. ఆ క్లెయిమ్ లో ఎంతవరకు నిజం ఉందో చూద్దాం.
నెస్లే కంపెనీ మాగీ నూడుల్స్ ని భారత దేశం లో ‘బీఫ్’ ఫ్లేవర్ లో అమ్ముతుంది.
ఫాక్ట్ (నిజం): నెస్లే ఇండియా వెబ్సైటు లో, భారత దేశం లో ఆ కంపెనీ అమ్ముతున్న ఉత్పత్తుల జాబితాలో ‘బీఫ్’ ఫ్లేవర్ ఉన్న మాగీ లిస్ట్ అయ్యి లేదు. నెస్లే కంపెనీ ‘బీఫ్’ ఫ్లేవర్ ఉన్న మాగీ నూడుల్స్ ఉత్పత్తులని ఆస్ట్రేలియా మరియు న్యూజిలాండ్ లో అమ్ముతుంది. కావున పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
భారత దేశం లో నెస్లే కంపెనీ అమ్ముతున్న ఉత్పత్తుల గురించి తెలుసుకోవడానికి నెస్లే ఇండియా వెబ్సైట్ లోకి వెళితే, ఆ జాబితాలో ‘బీఫ్’ ఫ్లేవర్ ఉన్న మాగీ  లేదు. మాంసాహార విభాగంలో, కేవలం ‘చికెన్’ ఫ్లేవర్ ఉన్న మాగీ ఉత్పత్తులు మాత్రమే ఉన్నాయి.
అంతేకాక, ట్విట్టర్ లో ఒకాయన నెస్లే ని, ఆ కంపెనీ భారత దేశం లో మాగీ నూడుల్స్ ని ‘బీఫ్’ ఫ్లేవర్ లో అమ్ముతుందా అని అడిగితే, బదులుగా నెస్లే ఇండియా కేర్ తాము భారత దేశంలో తయారు చేసే మరియు అమ్మే ఏ మాగీ నూడుల్స్ లోనూ బీఫ్ కానీ బీఫ్ ఫ్లేవర్ కానీ ఉండదని స్పష్టం చేసింది.
Hi, we would like to inform you that MAGGI noodles manufactured and sold by Nestlé India does not contain beef or any form of beef flavor.
నెస్లే కంపెనీ ‘బీఫ్’ ఫ్లేవర్ ఉన్న మాగీ నూడుల్స్ ఉత్పత్తులని ఆస్ట్రేలియా మరియు న్యూజిలాండ్ లో అమ్ముతుందని తెలిసింది. పోస్ట్ లోని ఫోటో లో ఉన్నటువంటి మాగీ నూడుల్స్ ని న్యూజీలాండ్ లో అమ్ముతున్న వెబ్సైటులో చూడవొచ్చు.
చివరగా, పోస్టులో షేర్ చేసిన ‘బీఫ్’ ఫ్లేవర్ ఉన్న మాగీ నూడుల్స్ ఫోటో భారత దేశానికి సంబంధించింది కాదు. అసలు నెస్లే కంపెనీ భారత దేశం లో ‘బీఫ్’ ఫ్లేవర్ ఉన్న మాగీ నూడుల్స్ ని అమ్మదు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
సుభాష్ చంద్రబోస్ హిందుత్వవాది, RSS భావాజాలానికి అనుకూలమని నేతాజీ కుమార్తె అనితా బోస్ అనలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 2, 2023
“మా నాన్న హిందుత్వ వాది. మా నాన్న భావాజాలం RSSకు అనుకూలం”, అని సుభాష్ చంద్రబోస్ కుమార్తె అనితా బోస్ వ్యాఖ్యలు చేశారంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: సుభాష్ చంద్రబోస్ హిందుత్వవాది మరియు RSS భావాజాలానికి అనుకూలమని నేతాజీ  కుమార్తె అనితా బోస్ వ్యాఖ్యలు చేశారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): సుభాష్ చంద్రబోస్ హిందూ ధర్మాన్ని అమితంగా అనుసరించేవాడైనప్పటికీ, ఇతర మత విశ్వాసాలను కూడా గౌరవించేవాడని అనితా బోస్ పలు ఇంటర్వ్యూలలో తెలిపారు. సుభాష్ చంద్రబోస్ వామపక్ష వాది అని, అతని భావజాలం రాష్ట్రీయ స్వయం సేవక్ సంఘ్ (RSS)  మరియు బీజేపీ భావజాలానికి పూర్తి భిన్నమని అనితా బోస్ స్పష్టం చేశారు. నేతాజీ భావజాలం చాలావరకు కాంగ్రెస్ భావాజాలానికి దగ్గరగా ఉంటుందని ఆమె ఇటీవల ఒక ఇంటర్వ్యూలో తెలిపారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించిన వివరాల కోసం ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, నేతాజీ సుభాష్ చంద్రబోస్ భావాజాలానికి సంబంధించి ఆయన కూతురు ‘అనితా బోస్’ ఇటీవల చేసిన వ్యాఖ్యలను రిపోర్ట్ చేస్తూ పలు వార్తా సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. వాటిని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. సుభాష్ చంద్రబోస్ వామపక్ష వాది అని, అతని సిద్దాంతాలు మరియు విలువలు RSS, బీజేపీ భావజాలానికి పూర్తి భిన్నంగా ఉండేవని అనితా బోస్ వ్యాఖ్యలు చేసినట్టు ఈ వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి.
23 జనవరి 2023 నాడు కోల్‌కతాలో నేతాజీ జయంతి వేడుకలు నిర్వహించేందుకు RSS ఏర్పాట్లు చేసిన నేపథ్యంలో, అనితా బోస్ ‘ఇండియా టుడే’ న్యూస్ ఛానెల్‌కి ఇచ్చిన ఇంటర్వ్యూలో, “RSS నేతాజీ జయంతి వేడుకలు నిర్వహించేందుకు ఏర్పాట్లు చేస్తున్నట్టు నేను విన్నాను. RSS నేతాజీ సిద్ధాంతాలు, విలువలను అనుసరించాలని కోరుకుంటే నేను ఖచ్చితంగా సంతోషిస్తాను. దేశంలోని అన్నీ పార్టీల నేతలు నేతాజీని గుర్తుంచుకోవడం సంతోషంగా ఉంది. కానీ, నేతాజీ RSS, బీజేపీ భావజాలాలను పంచుకుంటారని చేస్తున్న ప్రచారాన్ని నేను ఖచ్చితంగా అంగీకరించను”, అని తెలిపారు.
సుభాష్ చంద్రబోస్ సోషలిస్ట్ నాయకుడని, తనని తాను కాంగ్రెస్ పార్టీ లెఫ్ట్ వింగ్ నాయకుడిగా పరిగణించుకొనేవాడని అనితా బోస్ ఈ ఇంటర్వ్యూలో తెలిపారు. అంతేకాదు, నేతాజీ భావజాలం చాలావరకు కాంగ్రెస్ భావాజాలానికి దగ్గరగా ఉంటుందని ఆమె ‘ఇండియా టుడే’ ఇంటర్వ్యూలో తెలిపారు. సుభాష్ చంద్రబోస్ హిందూ ధర్మాన్ని అమితంగా అనుసరించేవాడైనప్పటికీ, ఇతర మత విశ్వాసాలను కూడా గౌరవించేవాడని అనితా బోస్ పలు ఇంటర్వ్యూలలో తెలిపారు. సుభాష్ చంద్రబోస్ హిందుత్వవాది అని, RSS మరియు బీజేపీ భావజాలం కలిగిన వ్యక్తి అని  అనితా బోస్ ఎన్నడూ, ఎక్కడా పేర్కొనలేదు.
చివరగా, సుభాష్ చంద్రబోస్ హిందుత్వవాది అని, RSS భావాజాలానికి అనుకూలమని నేతాజీ కుమార్తె అనితా బోస్ వ్యాఖ్యలు చేయలేదు.

created: February 2, 2023


text:
ఫోటోలో బురదతో ఉన్న ఈ రోడ్డు ఢిల్లీ కి చెందినది; బీజేపీ ప్రభుత్వం ఉన్న ఉత్తరప్రదేశ్ లోనిది కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 20, 2020
మొత్తం బురదతో చాలా దయనీయ పరిస్థితితో ఉన్న ఒక రోడ్డు ఫోటోని పెట్టి, ‘ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లో బీజేపీ ప్రభుత్వం అభివృద్ధి చేసిన లండన్ ఇదే’ అని వ్యంగ్యంగా సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ ని చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్ (దావా):  ఫోటోలో మొత్తం బురదతో ఉన్న రోడ్డు బీజేపీ ప్రభుత్వం ఉన్న ఉత్తరప్రదేశ్ లోనిది.
ఫాక్ట్ (నిజం): అది ఢిల్లీ లో తీసిన పాత ఫోటో. ఆ ఫోటోకి, ప్రస్తుతం బీజేపీ ప్రభుత్వం ఉన్న ఉత్తరప్రదేశ్ కిఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటో ఉత్తరప్రదేశ్ కి సంబంధించిందని చెప్తూ కనీసం అక్టోబర్ 2018 నుండి సోషల్ మీడియాలో పోస్ట్ చేస్తున్నట్టు తెలుస్తుంది. ఫోటోని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, చాలా మంది అది ఢిల్లీ కి సంబంధించిన ఫోటో అని చెప్తూ జనవరి 2020 లో పోస్ట్ చేసినట్టు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
కొన్ని కీ-వర్డ్స్ తో గూగుల్ లో వెతకగా, అదే రోడ్డు కి సంబంధించిన 2018 లో పోస్ట్ చేసిన మరిన్ని ఫోటోలు సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తాయి. పోస్ట్ లోని ఫోటోలో ఉన్న అవే షాపులు మరియు పరిసరాలు ఆ ఫోటోల్లో కూడా ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. అయితే, ఆ ఫోటోలు ఢిల్లీ లోని సంగం విహార్ లో ఉన్న రతియా మార్గ్ కి సంబంధించినవని పోస్ట్ చేసిన వ్యక్తి రాసాడు. ఒక ఫోటోలో షాప్ అడ్రస్ కూడా ఢిల్లీ అని రాసి ఉంటుంది. గూగుల్ మాప్స్ లో కూడా ఆ షాపులు ఢిల్లీ లో ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు.
చివరగా, ఢిల్లీ లోని రోడ్డు యొక్క పాత ఫోటో పెట్టి, బీజేపీ ప్రభుత్వం ఉన్న ఉత్తరప్రదేశ్ లోని రోడ్డు అని తప్పుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.
Did you watch our new video?


text:
80 ఏళ్ళు పైబడినవారు, వికలాంగులు,కోవిడ్- 19 క్వారంటైన్ లో ఉన్నవారు కూడా పోస్టల్ బ్యాలెట్ ద్వారా ఓటు వేసే సౌకర్యం పొందవొచ్చు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 28, 2020
అసలు చట్టంలో లేని రూల్ గురించి మాట్లాడుతూ ఎన్నికల అధికారులు ఓటర్లతో ఇప్పటి నుండే దొంగ ఓట్లు వేయిస్తున్నారని సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియోని చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: లేని రూల్ గురించి చెప్తూ ఓటర్లతో ఇప్పటి నుండే దొంగ ఓట్లను వేయిస్తున్న ఎన్నికల అధికారులు.
ఫాక్ట్: 80 ఏళ్ళు పైబడిన ఓటర్లకు, వికలాంగులకు పోస్టల్ బ్యాలెట్ సౌకర్యం కల్పిస్తూ అక్టోబర్ 2019 లోనే రూల్స్ (‘Conduct of Elections (Amendment) Rules, 2019’) ని తీసుకొని వచ్చారు. ఆ రూల్స్ ఆధారంగా 2020 ఢిల్లీ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో కూడా ఎన్నికల కమిషన్ వారు  అర్హులకు ఈ సౌకర్యం అందించారు. 19 జూన్ 2020న కోవిడ్- 19 క్వారంటైన్ లో ఉన్నవారికి కూడా పోస్టల్ బ్యాలెట్ సౌకర్యం కల్పిస్తూ కొత్త రూల్స్ (‘Conduct of Elections (Amendment) Rules, 2020’) ని తీసుకొని వచ్చారు. ఈ రూల్స్ తాజాగా సాధారణ ఎన్నికలు, ఉప ఎన్నికలు జరుగుతున్న అన్నీ రాష్ట్రాల్లో వర్తిస్తాయి. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
వీడియోలో మహిళ మాట్లాడుతూ, ‘కోవిడ్ సమయంలో వాళ్ళు పోలింగ్ స్టేషన్ కి వచ్చి వేయలేరు కాబట్టి నేషనల్ లోనే ఫస్ట్ టైం ఈ ప్రోగ్రాం జరగడం’ అని ప్రజలకు చెప్పడం వినొచ్చు. కావున, ఆ సమాచారంతో ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా,  సెప్టెంబర్ 2020 నెలలో వివిధ రాష్ట్రల చీఫ్ ఎలక్టోరల్ ఆఫీసర్ (సీఈఓ) లకు భారత ఎన్నికల కమిషన్ పంపించిన లేఖ మాకు దొరికింది. వివిధ రాష్ట్రాల్లో జరగబోయే ఎన్నికల్లో 80 ఏళ్ళు పైబడిన ఓటర్లకు, వికలాంగులకు, కోవిడ్- 19 క్వారంటైన్ లో ఉన్నవారికి పోస్టల్ బ్యాలెట్ సౌకర్యం కల్పించమని చెప్తూ, దానికి సంబంధించిన వివరాలు ఆ లేఖలో రాసినట్టు చూడవొచ్చు. కావున, వీడియోలో చెప్తున్న రూల్ కేవలం దుబ్బాక ఎన్నికలకే పరిమితం కాదు, మిగితా రాష్ట్రాల ఎన్నికల్లో కూడా వర్తిస్తుంది. ఇదే విషయం కోవిడ్-19 సమయంలో నిర్వహిస్తున్న ఎన్నికల కోసం ఎన్నికల కమిషన్ రిలీజ్ చేసిన మార్గదర్శకాలల్లో కూడా చూడవొచ్చు.
పోస్టల్ బ్యాలెట్ సౌకర్యం ఎలా పొందాలనే వివరాలు కూడా ఆ లేఖలోనే ఉన్నాయి. ప్రజలు నిర్దారిత సమయంలోపు తమ నియోజికవర్గ రిటర్నింగ్ ఆఫీసర్ కి ఫారం-12డీ మరియు ఇతర వివరాలు పంపించాలని, తనకి వచ్చిన దరఖాస్తులు పరిశీలించి అర్హుల లిస్టుని రిటర్నింగ్ ఆఫీసర్ తయారు చేస్తారని తెలిసింది. పోస్టల్ బ్యాలెట్ కి అర్హులైన వారి పేర్ల పక్కన ఓటర్ లిస్టులో ‘పీబీ’ ( పోస్టల్ బ్యాలెట్) అని రిటర్నింగ్ ఆఫీసర్ సూచిస్తారు. పోస్టల్ బ్యాలెట్ కి అర్హులైన వారు పోలింగ్ స్టేషన్ కి వచ్చి ఓటు వేయకుండా కూడా రిటర్నింగ్ ఆఫీసర్ చూస్తారు. ఇదే విషయం ఎన్నికల కమిషన్ రిలీజ్ చేసిన ‘ఓటర్ గైడ్’ లో కూడా చూడవొచ్చు.
ఫారం-12D లో ఓటర్ ఇచ్చిన అడ్రెస్ కి ఎన్నికల అధికారులు వెళ్లి పోస్టల్ బ్యాలెట్ ద్వారా ఓటింగ్ జరిపిస్తారు. తాము వచ్చే తేదీ, సమయం ముందుగానే ఓటర్ కి అధికారులు తెలియజేస్తారు. ఒకవేల ఆ సమయంలో ఓటర్ ఆ అడ్రెస్ లో లేకుంటే, మరొక్కసారి అధికారులు వెళ్తారు. రెండోసారి కూడా లేకుంటే, తిరిగి అధికారులు వెళ్లరు. ఎన్నికల అధికారులు ఈ ప్రక్రియ నిర్వహిస్తున్న సమయాలను అభ్యర్థులకు తెలియజేస్తారు, వారు తమ ప్రతినిధులను ఈ ప్రక్రియ చూడటానికి నియమించవొచ్చు. ఎలాంటి ఒత్తిడులకు ప్రభావితం కాకుండా ఓటర్ ఓటు వేసేలా చూసే బాధ్యత పోలింగ్ అధికారిది. ఈ ప్రక్రియ అంతా వీడియో తీయబడుతుంది. ఎన్నికలకు ఒక రోజు ముందే ఈ ప్రక్రియ ముగిసేలా చూస్తారు. మరిన్ని వివరాలు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
80 ఏళ్ళు పై బడిన ఓటర్లకు, వికలాంగులకు పోస్టల్ బ్యాలెట్ సౌకర్యం కల్పిస్తూ 22 అక్టోబర్ 2019 లోనే రిలీజ్ చేసిన రూల్స్ (‘Conduct of Elections (Amendment) Rules, 2019’) ని ఇక్కడ చూడవొచ్చు. ఆ రూల్స్ ఆధారంగా 2020 ఢిల్లీ అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో కూడా ఎన్నికల కమిషన్ అర్హులకు ఈ సౌకర్యం అందించారు. అయితే, 19 జూన్ 2020 న ‘80 ఏళ్ళ’ వయసు రూల్ ను ‘65 ఏళ్ళ’ కు మారుస్తూ మరియు కోవిడ్- 19 క్వారంటైన్ లో ఉన్నవారికి కూడా పోస్టల్ బ్యాలెట్ సౌకర్యం కల్పిస్తూ కొత్త రూల్స్ (‘Conduct of Elections (Amendment) Rules, 2020’) ని తీసుకొని వచ్చారు. కానీ, బీహార్ ఎన్నికల్లో మరియు రానున్న కొద్ది సమయం వరకు ఇతర ఎన్నికల్లో కూడా ‘65 ఏళ్ళ’ రూల్ వర్తించదు అని, 80 ఏళ్ళు పై బడిన ఓటర్లకు మాత్రం పోస్టల్ బ్యాలెట్ సౌకర్యం అందిస్తామని ఎన్నికల కమిషన్ తెలిపినట్టు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
బీహార్ ఫేస్-1 ఎన్నికల్లో 52 వేల మందికి పైగా 80 ఏళ్ళు పై బడిన ఓటర్లు మరియు వికలాంగులు పోస్టల్ బ్యాలెట్ సౌకర్యం తీసుకునట్టు ఎన్నికల కమిషన్ తెలిపింది.
దుబ్బాక – ఉపఎన్నిక:
దుబ్బాక నియోజికవర్గంలో 80 ఏళ్ళు పై బడిన ఓటర్లు 1089 మంది, వికలాంగులు 469 మంది పోస్టల్ బ్యాలెట్ సౌకర్యం తీసుకున్నారని, రెండు విడతలుగా పోస్టల్ బ్యాలెట్ ప్రక్రియ నిర్వహిస్తామని ఎన్నికల అధికారులు తెలిపినట్టు ‘ఈనాడు’ వార్త పత్రికలో చదవొచ్చు. అంతేకాదు, పోస్టల్ బ్యాలెట్ తీసుకునే క్రమంలో BLOలగా బాధ్యతలు నిర్వహిస్తున్న అంగన్వాడీలు అధికార పార్టీకి అనుకూలంగా వ్యవహిస్తున్నారని, వారి పై తగిన చర్యలు తీసుకోవాలని ఎన్నికల కమిషన్ కి బీజేపీ రాష్ట్ర ప్రధాన కార్యదర్శి ప్రేమెందర్ రెడ్డి ఫిర్యాదు చేసినట్టు కూడా ఈనాడు పత్రికలో రాసారు.
చివరగా, 80 ఏళ్ళు పై బడినవారు, వికలాంగులు, కోవిడ్- 19 క్వారంటైన్ లో ఉన్నవారు కూడా పోస్టల్ బ్యాలెట్ ద్వారా ఓటు వేసే సౌకర్యం పొందవొచ్చు. ఈ రూల్ అన్నీ రాష్ట్రాల్లో వర్తిస్తుంది.

created: October 28, 2020


text:
ఉదయపూర్ హత్య గురించి చిన్న వార్త కూడా రాయని 'న్యూ యార్క్ టైమ్స్' & 'బీబీసీ' అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 12, 2022
ఉదయపూర్ లో ఈ ఏడాది జూన్ 29వ తారీఖున జరిగిన కన్నయ్య లాల్ అనే హిందూ టైలర్ హత్య గురించి న్యూ యార్క్ టైమ్స్ మరియు బీబీసీ ఒక్క వార్త కూడా రాయలేదు అంటూ సోషల్ మీడియా లో ఒక పోస్ట్ షేర్ చేస్తున్నారు. ఇందులో ఎంత వాస్తవం ఉందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ‘ఉదయపూర్ హత్య గురించి చిన్న వార్త కూడా రాయని  న్యూ యార్క్  టైమ్స్  & బీబీసీ’.
ఫాక్ట్ (నిజం): ‘న్యూ యార్క్  టైమ్స్’ మరియు ‘బీబీసీ’ తమ తమ వెబ్‌సైటులో ఉదయ్‌పూర్ హత్య గురించి వార్త కథనాలు ప్రచురించారు. బీబీసీ యూట్యూబ్ ఛానల్ లో వీడియో కథనాలు కూడా అప్లోడ్ చేసారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
సరైన కీ వర్డ్స్ తో ఇంటర్నెట్ లో సెర్చ్ చెయ్యగా ‘బీబీసీ’ మరియు ‘న్యూ యార్క్ టైమ్స్’ తమ తమ వెబ్సైట్లలో ఉదయ్‌పూర్ హత్య గురించి ప్రచురించిన వార్తా కథనాల లింకులు లభించాయి. వాటిని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
‘బీబీసీ’ మరియు ‘న్యూ యార్క్ టైమ్స్’ ట్విట్టర్ అకౌంట్లలో కూడా ఉదయ్‌పూర్ హత్య సంబందించిన ట్వీట్స్ కూడా చేసారు. వాటిని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరిగా, ‘న్యూ యార్క్ టైమ్స్’ మరియు ‘బీబీసీ’ ఉదయపూర్ హత్య గురించి ఒక్క వార్త కూడా రాయలేదు అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
గతంలో మధ్యప్రదేశ్‌లో గిరిజన అమ్మాయిలపై జరిగిన లైంగిక దాడికు సంబంధించిన వార్తను ఇప్పుడు రాజకీయ కోణంలో షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 19, 2024
బీజేపీ పాలిత మధ్యప్రదేశ్‌లో నడి రోడ్డు మీద గిరిజన అమ్మాయిలపై బీజేపీ కార్యకర్తలు లైంగిక దాడి చేసారని ఒక వార్త సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది (ఇక్కడ, ఇక్కడ & ఇక్కడ). ఇద్దరు అమ్మాయిలపై కొందరు వ్యక్తులు దాడి చేస్తున్నట్టు ఉన్న ఒక స్క్రీన్ షాట్‌తో పాటు ఈ వార్తను షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల బీజేపీ పాలిత మధ్యప్రదేశ్‌లో నడి రోడ్డు మీద గిరిజన అమ్మాయిలపై బీజేపీ కార్యకర్తలు లైంగిక దాడి చేసారు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ ఘటన మార్చ్ 2022లో మధ్యప్రదేశ్‌లోని అలీరాజ్‌పూర్ జిల్లాలో జరిగింది. భగోరియా అనే గిరిజన పండుగలో పాల్గొనడానికి వెళ్తున్న ఇద్దరు గిరిజన మహిళలపై కొందరు వ్యక్తులు లైంగిక దాడి చేసారు. ఈ ఘటనకు సంబంధించిన నిందితులను పోలీసులు అరెస్ట్ చేసి కేసు రిజిస్టర్ చేసారు. ఐతే పోలీసుల ప్రకారం ఈ నిందితులకు రాజకీయ పార్టీలతో సంబంధాలు లేవు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ప్రస్తుతం వైరల్ అవుతున్న వార్తలో చెప్తున్నట్టు మధ్యప్రదేశ్‌లో రోడ్డుపై గిరిజన అమ్మాయిల మీద లైంగిక దాడి జరిగిన విషయం నిజమే అయినప్పటికీ, ఈ ఘటన 2022లో జరిగింది, పైగా ఈ ఘటనతో రాజకీయ పార్టీలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు.
ఈ వార్తకు సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా మార్చ్ 2022లో ఈ ఘటనను రిపోర్ట్ చేసిన పలు వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి (ఇక్కడ, ఇక్కడ & ఇక్కడ). ఈ కథనాల ప్రకారం మధ్యప్రదేశ్‌లోని అలీరాజ్‌పూర్ జిల్లాలో భగోరియా అనే గిరిజన పండుగలో పాల్గొనడానికి వెళ్తున్న ఇద్దరు గిరిజన మహిళలపై కొందరు వ్యక్తులు లైంగిక దాడి చేసారు.
ఈ ఘటనకు సంబంధించి పోలీసులకు సమాచారం అందడంతో ఘటనకు సుమారు 15 మంది నిందితులను IPC సెక్షన్లు 354, 345-A & 34 కింద అరెస్ట్ చేసినట్టు కథనాలు రిపోర్ట్ చేసాయి (ఇక్కడ – ఆర్కైవ్ & ఇక్కడ – ఆర్కైవ్). కాగా ఈ కథనాల ఆధారంగా వెతకగా ఈ ఘటనకు సంబంధించి మాకు నాలుగు FIRలు లభించాయి (ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ & ఇక్కడ). ఈ FIRలలోని సమాచారం ప్రకారం కూడా ఇద్దరు మహిళలపై లైంగిక దాడి చేసినందుకు పైన తెలిపిన సెక్షన్ల కింద కేసు నమోదు చేసినట్టు తెలిసింది.
ఐతే ఈ ఘటనకు సంబంధించిన నిందితులకు రాజకీయ పార్టీలతో సంబంధాలు లేవని, వారు ఏ పార్టీ కార్యకర్తలు కారని పోలీసులు స్పష్టం చేసారు. ఈ మొత్తం సమాచారం బట్టి గతంలో జరిగిన ఘటనకు సంబంధించిన వార్తను ఇప్పడు రాజకీయ పార్టీలకు ఆపాదిస్తూ షేర్ చేస్తున్నట్టు అర్ధం చేసుకోవచ్చు.
చివరగా, గతంలో మధ్యప్రదేశ్‌లో గిరిజన అమ్మాయిలపై జరిగిన లైంగిక దాడికు సంబంధించిన వార్తను ఇప్పుడు రాజకీయ కోణంలో షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
మోదీ హయాంలో ఆమోదం పొందిన కొత్త ఎయిమ్స్ లలో కొన్ని సేవలు అందిస్తుండగా, మరికొన్ని నిర్మాణ దశలో ఉన్నాయి - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 24, 2021
‘కాంగ్రెస్ హయాంలో 13 ఆల్ ఇండియా ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ (AIIMS) నిర్మించారని, మోడీ హయాంలో మాత్రం ఒక్కటి కూడా నిర్మించలేదని’ చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కాంగ్రెస్ హయాంలో 13 ఆల్ ఇండియా ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ మెడికల్ సైన్సెస్ (AIIMS) నిర్మించగా, మోదీ హయాంలో మాత్రం ఒక్కటి కూడా నిర్మించలేదు.
ఫాక్ట్ (నిజం): దేశంలో మొట్టమొదటి AIIMS ని 1956లో అప్పటి ప్రధానమంత్రి జవహర్ లాల్ నెహ్రు స్థాపించారు. ఆ తరవాత UPA ప్రభుత్వం మరో ఆరు ఎయిమ్స్ లకి కాబినెట్ ఆమోదం తెలిపి నిధులు కేటాయించింది. మోదీ 2014లో ప్రధానమంత్రి అయిన తరవాత, ప్రస్తుత బీజేపీ ప్రభుత్వం వివిధ సమయాల్లో 16 కొత్త ఎయిమ్స్ స్థాపించడానికి కాబినెట్ ఆమోదం తెలిపింది. ఈ 16 కొత్త ఎయిమ్స్ యొక్క నిర్మాణం వివిధ దశల్లో ఉండగా,  కొన్ని ఎయిమ్స్ ఎంబిబిఎస్ కోర్సు ప్రారంభించాయి, మరికొన్ని OPD సేవల కూడా అందిస్తున్నాయి. కాబట్టి మోదీ హయాంలో ఒక్క ఎయిమ్స్ కూడా నిర్మాణం కాలేదని అని అనలేం. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
దేశంలో మొట్టమొదటి AIIMS ని 1956లో అప్పటి ప్రధానమంత్రి జవహర్ లాల్ నెహ్రు AIIMS ఆక్ట్ 1956 కింద స్థాపించారు. ఇది హెల్త్ అండ్ ఫ్యామిలీ వెల్ఫేర్ మినిస్ట్రీ పర్యవేక్షనలోని ఒక స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన సంస్థ.
ప్రధాన మంత్రి స్వాస్థ్య సూరక్ష యోజన (PMSSY) :
ప్రజలకు సరసమైన ధరలకి నమ్మదగిన వైద్య సేవలు అందించే విషయంలో ప్రాంతీయ అసమతుల్యతను తొలగించి మరియు దేశంలో నాణ్యమైన వైద్య విద్యను అందించాలనే లక్ష్యంతో 2003లో అప్పటి ప్రధానమంత్రి అటల్ బిహారీ వాజపేయి ప్రధాన మంత్రి స్వాస్థ్య సూరక్ష యోజన (PMSSY) అనే పథకాన్ని ప్రకటించగా, 2006లో ఈ పథకాన్ని అధికారికంగా UPA హయాంలో ప్రారంభించారు.
ఈ పథకం కింద రాయపూర్, పాట్నా, జోధ్పూర్, భోపాల్, రిషికేశ్ మరియు భువనేశ్వర్ లో కొత్తగా ఆరు AIIMSని స్థాపించించడానికి 2006లో అప్పటి కాంగ్రెస్ నాయకత్వం లోని UPA ప్రభుత్వం   కాబినెట్ ఆమోదం తెలపగా, మళ్ళీ మార్చి 2010లో సవరించిన అంచనాలతో జూన్ 2019 కల్లా వీటిని పూర్తి స్థాయిలో అందుబాటులోకి తేవాలనే లక్ష్యంతో క్యాబినెట్ ఈ ప్రతిపాదనకి ఆమోదం తెలిపింది. ఇక్కడ గమనించాల్సిన విషయం ఏమిటంటే, ఈ వార్తా కథనం ప్రకారం ఈ ఆరింటిలో కొన్నింటికి 2003లో అప్పటి ప్రధానమంత్రి అటల్ బిహారీ వాజపేయి శంకుస్థాపన చేసారు. కాకపోతే ఈ కొత్త AIIMS కి సంబంధించి డిటైల్డ్ ప్రాజెక్ట్ రిపోర్ట్స్ (DPR) గాని, నిర్మాణానికి కావలసిన స్థలాలు గాని, బడ్జెట్ కేటాయింపులు అన్నీ 2006 మరియు 2010లో అప్పటి UPA ప్రభుత్వం సమకూర్చింది. ఈ ఆరు కొత్త AIIMS వివిధ దశలలో పూర్తిచేసుకొని ప్రజలకు వైద్య సేవలు అందిస్తూ వున్నాయి. ప్రస్తుతానికి ఈ ఆరు సంస్థలు వంద శాతం ప్రజలకు వైద్య సేవలు అందిస్తున్నాయి. కాబట్టి ఈ ఆరు సంస్థలకు సంబంధించి కాబినెట్ ఆమోదం, నిధుల కేటాయింపు మొదలైన ఎక్కువ శాతం పనులు UPA హయాంలోనే జరిగాయి కాబట్టి వీటి నిర్మాణం UPA హయాంలోనే జరిగిందని పరిగణించాల్సి ఉంటుంది. ఐతే పైన చెప్పిన దాన్ని బట్టి కాంగ్రెస్ హయాంలో 13 ఎయిమ్స్ స్థాపించారన్న దాంట్లో నిజం లేదని అర్ధమవుతుంది.
మోదీ హయాంలో AIIMS నిర్మాణం:
ఇకపోతే 2014లో మోదీ మొదటి సారి ప్రధానమంత్రి అయిన తరవాత 2015 నుండి మొదలుపెట్టి వివిధ సమయాల్లో ప్రధాన మంత్రి స్వాస్థ్య సూరక్ష యోజన (PMSSY) కింద మొత్తం 16 (మంగళగిరి, గువహతి, దర్భాంగా, రాజ్‌కోట్, రేవారి, బిలాస్‌పూర్, సాంబా, అవంతిపోరా, డియోఘర్, నాగ్‌పూర్, బతిండా, మదురై, బిబినగర్, రాయ్ బరేలి, గోరఖ్‌పూర్, కల్యాణి) కొత్త AIIMS స్థాపించాలని నిర్ణయించారు. ఈ పదహారు కొత్త సంస్థలు అన్ని కాబినెట్ ఆమోదం పొంది వివిధ నిర్మాణ దశల్లో ఉన్నాయి (రాయ్ బరేలి ఎయిమ్స్ కి సంబంధించి 2009లోనే కాబినెట్ ఆమోదం తెలపగా, 2017లో ఈ ప్రతిపాదనని సవరించిన అంచనాలతో తిరిగి కాబినెట్ ఆమోదం తెలిపారు). పైగా రాయ‌బ‌రేలీ, మంగ‌ళ‌గిరి, గోర‌ఖ్‌పూర్, భ‌థిండా, నాగ్‌పూర్, బీబీన‌గ‌ర్ ఎయిమ్స్ ఆసుప‌త్రుల‌లో ఇప్పటికే ఓపీడీ (OPD) సేవ‌లు కూడా అందిస్తుండగా, మంగ‌ళ‌గిరి, నాగ్‌పూర్, క‌ళ్యాణి, గోర‌ఖ్‌పూర్, భ‌థిండా, రాయ్‌బ‌రేలీ, దేవ్‌గ‌ఢ్, బీబీన‌గ‌ర్, బిలాస్‌పూర్, జ‌మ్ము, రాజ్‌కోట్ మొదలైన 12 ఎయిమ్స్ లో ఎంబిబిఎస్ కోర్సు ప్రారంభ‌మ‌య్యాయి.
PMSSY పథకానికి సంబంధించి ప్రత్యేకంగా ఏర్పాటు చేసిన పోర్టల్ లో పాత ఎయిమ్స్ తోపాటు కొత్త ఎయిమ్స్ నిర్మాణానికి సంబంధించి పనులు ఎంత శాతం పూర్తయాయో తెలుసుకోవడానికి ఒక డాష్ బోర్డు రూపంలో సమగ్ర సమాచారాన్ని అందుబాటులో ఉంచారు. ఈ సమాచారాన్ని ఇక్కడ చూడొచ్చు.
కొత్తగా నిర్మిస్తున్న ఎయిమ్స్ కి సంబంధించిన సమగ్ర సమాచారం (కాబినెట్ ఆమోదం పొందిన తేది, నిర్మాణానికి కేటాయించిన వ్యయం, పనుల పురోగతి) మొదలైన సమాచారం ప్రధాన మంత్రి స్వాస్థ్య సూరక్ష యోజన పోర్టల్ లో పొందొచ్చు. అలాగే గత అయిదు సంవత్సరాలలో ఈ కొత్త ఎయిమ్స్ మరియు ఇతర మెడికల్ కాలేజీల నిర్మాణం మరియు నిర్వహణకి సంబంధించి జరిగిన పురోగతికి సంబంధించిన సమాచారం ఒక డాక్యుమెంట్ రూపంలో ఈ పోర్టల్ లో అందుబాటులో ఉంచారు, ఈ సమాచారం ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, మోదీ హయాంలో ఆమోదం పొందిన కొత్త ఎయిమ్స్ లలో కొన్ని వివిధ సేవలు అందిస్తుండగా, మరికొన్ని నిర్మాణ దశలో ఉన్నాయి.


text:
‘రాష్ట్రంలో సంచరిస్తున్న బీదర్, గుల్బర్గా కిడ్నాప్ ముఠా, అరుపులు వినిపిస్తే తలుపులు తీయొద్దు’, అనేది ఫేక్ వార్త - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 9, 2020
బీదర్, గుల్బర్గా లకు చెందిన ఒక ముఠా తెలంగాణ రాష్ట్రంలో సంచరిస్తుందని, పిల్లల ఏడుపు శబ్దాలు చేసి ప్రజలు ఇళ్ల బయటికి వచ్చేలా చేస్తున్నారని, బయటికి వచ్చిన వారిని కిడ్నాప్ చేసి వారి అవయవాలను విక్రయిస్తున్నారని తెలంగాణ పోలీసులు తెలిపినట్టు ఒక పోస్ట్ ని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బీదర్, గుల్బర్గా లకు చెందిన కిడ్నాప్ ముఠా రాష్ట్రంలో సంచరిస్తున్నందున అరుపులు వినిపిస్తే తలుపులు తీయోద్దని తెలిపిన తెలంగాణ పోలీసులు.
ఫాక్ట్: పోస్ట్ లోని క్లెయిమ్ మరియు ఫోటో 2017 నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. అదే ఫోటో 2018 లో వైరల్ అయినప్పుడు అది ఒక ఫేక్ న్యూస్ అని సైబరాబాద్ పోలీసులు,  హైదరాబాద్ సిటీ పోలీసులు తెలిపారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని ఫోటో గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే క్లెయిమ్ మరియు ఫోటో 2017 నుండి  సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్నట్టు తెలుస్తుంది.
Beware and spread .. pic.twitter.com/LqNugO8onJ
అయితే, అదే ఫోటో 2018 లో వైరల్ అయినప్పుడు అది ఒక ఫేక్ న్యూస్ అని సైబరాబాద్ పోలీసులు ట్వీట్ చేసినట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. మరికొన్ని ఫోటోలతో ఇదే వార్త వైరల్ అయినప్పుడు, ఆ వార్త తప్పు అంటూ 2018 లోనే హైదరాబాద్ సిటీ పోలీసులు కూడా ట్వీట్ చేసినట్టు తెలుస్తుంది.
ఇంతకముందు ఇలాంటి వార్తలే వేరే ఫోటోలతో కొందరు పోస్ట్ చేసినప్పుడు, FACTLY రాసిన ఫ్యాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, ‘రాష్ట్రంలో సంచరిస్తున్న బీదర్, గుల్బర్గా కిడ్నాప్ ముఠా. అరుపులు వినిపిస్తే తలుపులు తీయొద్దు’, అనేది ఫేక్ వార్త.

created: November 9, 2020


text:
‘ఆంధ్రప్రదేశ్ లోకి ప్రవేశించిన ఉత్తర భారతదేశానికి చెందిన నేరస్తుల ఫోటోలు’ అని ఉన్నది ఫేక్ వార్త - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 24, 2020
ప్రజలకు అప్రమత్తంగా ఉండమని చెప్తూ, ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోకి ప్రవేశించిన ఉత్తర భారతదేశానికి చెందిన నేరస్తుల ఫోటోలను శ్రీశైలం టూటౌన్ ఎస్ఐ విడుదల చేసారని ఒక వార్తాపత్రిక ప్రచురించిన వార్తని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోకి ప్రవేశించిన ఉత్తర భారతదేశానికి చెందిన గుల్బర్గా మరియు బీదర్ ఇరానీ గ్యాంగ్ నేరస్తుల ఫోటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులోని వార్తలో నిజం లేదు. తాను పంపిన ఒక పాత మెసేజ్ ని తప్పుగా అర్ధం చేసుకొని, సాక్షి రిపోర్టర్ పొరపాటున ఆ వార్తను ప్రచురించినట్టు FACTLY వారితో మాట్లాడుతూ శ్రీశైలం టూటౌన్ ఎస్ఐ చిన్నపీరయ్య తెలిపారు. వాస్తవానికి పోస్టులోని నిందితుల ఫోటోలను గత సంవత్సరం కర్ణాటక పోలీసువారు రిలీజ్ చేసారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్టులోని వార్తని ‘సాక్షి’ దినపత్రిక వారు బుధవారం (22-01-2019) నాడు ప్రచురించారు
ఆ వార్త గురించి శ్రీశైలం టూటౌన్ ఎస్ఐ చిన్నపీరయ్య తో FACTLY మాట్లాడగా, తాను పంపిన ఒక పాత మెసేజ్ ని తప్పుగా అర్ధం చేసుకొని, సాక్షి రిపోర్టర్ పొరపాటున ఆ వార్తను ప్రచురించినట్టు టూటౌన్ ఎస్ఐ తెలిపారు. ఆ వార్తలో ఎటువంటి నిజంలేదని కూడా తెలిపారు.
అయితే ఆ ఫోటోల గురించి వెతకగా, ఆ ఫోటోలను మంగుళూరు (కర్ణాటక) పోలీసు వారు రిలీజ్ చేసారని చెప్తూ జూలై-2019 వచ్చిన వార్తలు దొరుకుతాయి. వాటిని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. అంతేకాదు, ఆ వార్తల గురించి ‘Alt news’ వారు 2019 లో కర్ణాటక పోలీసువారితో మాట్లాడగా, కర్ణాటక రాష్ట్రంలోని వివిధ లోకల్ పోలీసులు వారు ఆ ఫోటోలను రిలీజ్ చేసినట్టుగా తెలిపారు. కావున, ఆ ఫోటోలను రిలీజ్ చేసింది ఆంధ్ర పోలీసులు కాదు.
అంతేకాదు, అదే ఫోటో గత సంవత్సరం తెలంగాణలో వైరల్ అయినప్పుడు, అది ఒక ఫేక్ మెసేజ్ అని హైదరాబాద్ పోలీసు వారు ట్విట్టర్ ద్వారా తెలిపారు.
Sir, its Fake.
kindly do not share such messages.
చివరగా, ‘ఆంధ్రప్రదేశ్ లోకి ప్రవేశించిన ఉత్తర భారతదేశానికి చెందిన నేరస్తుల ఫోటోలు’ అని ఉన్నది ఫేక్ వార్త.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 24, 2020


text:
‘1971 యుద్ధం: 3,000 భారత యుద్ధ ఖైదీలను ఇందిరా గాంధీ ప్రభుత్వం విడిపించలేదు’ అనేది తప్పుడు వార్త - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 16, 2022
“చరిత్ర దాచిన సత్యం: బంగ్లాదేశ్ విభజన సమయంలో భారత్ పాకిస్థాన్ యుద్ధంలో దొరికిన 90,000 పాకిస్థాన్ యుద్ధ ఖైదీలను ఇందిరా గాంధీ ప్రభుత్వం విడిచి పెట్టింది. కానీ పాకిస్థాన్‌లో బందీలుగా ఉన్న 3,000 భారత యుద్ధ ఖైదీలను విడిపించలేదు…”, అని చెప్తూ ఒక పోస్ట్‌ని సోషల్ మీడియాలో కొంత మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బంగ్లాదేశ్ విభజన సమయంలో దొరికిన 90,000 పాకిస్థాన్ యుద్ధ ఖైదీలను విడిచి పెట్టిన ఇందిరా గాంధీ ప్రభుత్వం, పాకిస్థాన్‌లో బందీలుగా ఉన్న 3,000 భారత యుద్ధ ఖైదీలను మాత్రం విడిపించలేదు.
ఫాక్ట్: 1971 యుద్ధంలో భాగంగా దొరికిన సుమారు 90,000కి పైగా పాకిస్థాన్ యుద్ధ ఖైదీలను భారత్ విడిచిపెట్టింది. 1971 యుద్ధం సందర్భంగా పాకిస్థాన్‌కి చిక్కిన భారత యుద్ధ ఖైదీలు భారతదేశానికి వచ్చేసారని, అయితే సుమారు 54 మంది ఆచూకీ మాత్రం తెలియలేదని తమకు సమాచారం అందిందని 2000లో అప్పటి మంత్రి అజిత్ కుమార్ లోక్ సభలో తెలిపారు. కావున పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్‌లో చెప్పిన విషయం గురించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, బంగ్లాదేశ్ విభజన సమయంలో జరిగిన భారత్-పాకిస్థాన్ యుద్ధంలో భాగంగా దొరికిన సుమారు 90,000కి పైగా పాకిస్థాన్ యుద్ధ ఖైదీలను భారత్ విడిచి పెట్టినట్టు తెలిసింది. ఇదే విషయం 2015లో ప్రధాని మోదీ కూడా చెప్పిన్నట్టు ఇక్కడ చదవచ్చు.
పాకిస్థాన్‌లో బందీలుగా ఉన్న 3,000 భారత యుద్ధ ఖైదీలను ఇందిరా గాంధీ ప్రభుత్వం విడిపించలేదని పోస్ట్‌లో చెప్పడం మాత్రం తప్పు. 617 భారత యుద్ధ ఖైదీలు పాకిస్థాన్ నుండి భారతదేశానికి తిరిగి వస్తున్నట్టు 1972లో ‘ప్రెస్ ఇన్ఫర్మేషన్ బ్యూరో’ వారు ఇచ్చిన రిపోర్ట్ ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఆ ఈవెంట్‌కి సంబంధించిన మరిన్ని వివరాలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చదవచ్చు.
1971 యుద్ధం సందర్భంగా పాకిస్థాన్‌కి చిక్కిన భారత యుద్ధ ఖైదీలు భారతదేశానికి వచ్చేసరని, అయితే సుమారు 54 మంది ఆచూకీ మాత్రం తెలియలేదని తమకు సమాచారం అందిందని 2000లో అప్పటి మంత్రి అజిత్ కుమార్ లోక్ సభలో తెలిపారు. పాకిస్థాన్ మాత్రం తమ దగ్గర భారత యుద్ధ ఖైదీలు లేరని చెప్పినట్టు తెలిసింది. ఇదే విషయం లోక్ సభలో వివిధ సమయాల్లో అప్పటి మంత్రులు తెలిపినట్టు ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఆ 54 మంది గురించి ‘బీబీసీ’ సంస్థ రాసిన అర్టికల్‌ని ఇక్కడ చదవచ్చు. 1971 యుద్ధం, యుద్ధం తరువాత చేసుకున్న ఒప్పందం, యుద్ధ ఖైదీల విడుదల, మరియు ఇతర వివరాల కోసం ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, 90,000కి పైగా పాకిస్థాన్ యుద్ధ ఖైదీలను భారత్ విడిచి పెట్టింది. పాకిస్థాన్‌కి చిక్కిన భారత యుద్ధ ఖైదీలు కూడా దాదాపు అందరు భారతదేశానికి వచ్చేసారు. అయితే, సుమారు 54 మంది గురించి మాత్రం సమాచారం లేదు.


text:
ఓమిక్రాన్ నేపథ్యంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో మళ్ళీ నైట్ కర్ఫ్యూ అమలు చేస్తున్నట్టు వైరల్ అవుతున్న సమాచారం తప్పు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 10, 2022
వివరణ (JANUARY 10, 2022): ఇంతకు ముందు 08 జనవరి 2022 నుంచి నైట్ కర్ఫ్యూ అమలు చేస్తున్నట్టు తప్పు సమాచారం ప్రచారం అయిన నేపథ్యంలో ఈ ఆర్టికల్ ప్రచురించడం జరిగింది. కానీ ఈ రోజు (10 జనవరి 2022) రాత్రి నుంచి నైట్ కర్ఫ్యూ అమలు చేస్తున్నట్టు సీఎం వై.ఎస్.జగన్ అధికారులను ఆదేశించినట్టు పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవొచ్చు. 31 జనవరి 2022 వరకు ఈ నైట్ కర్ఫ్యూ కొనసాగుతుంది, కర్ఫ్యూకి సంబంధించిన మార్గదర్శకాలను మరియు మినహాయింపులను  ఆంధ్రజ్యోతి ప్రచురించిన ఆర్టికల్‌లోని జత చేసిన జీవోలో చూడవొచ్చు.
కరోనా వైరస్, ఓమిక్రాన్ కేసుల నియంత్రణ చర్యలలో భాగంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం మళ్ళీ తమ రాష్ట్రంలో నైట్ కర్ఫ్యూ అమలు చేస్తున్నట్టు సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్టు షేర్ అవుతుంది. ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో 08 జనవరి 2022 నుంచి రాత్రి 10:00 గంటల నుండి ఉదయం 5:00 గంటల వరకు నైట్ కర్ఫ్యూ అమలు చేస్తున్నట్టు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. అంతేకాదు, ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో నడుస్తున్న థియేటర్స్, హోటల్స్, రెస్టారెంట్లు అన్ని యాబై శాతం ఆక్యుపెన్సీతో మాత్రమే నడిపించాలని వై. యెస్. జగన్ ప్రభుత్వం ఆదేశాలు జారీ చేసినట్టు పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఇదే  విషయాన్నీ రిపోర్ట్ చేస్తూ పలు వెబ్సైట్స్ ఆర్టికల్స్ కూడా పబ్లిష్ చేసాయి. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కరోనా వైరస్ కేసుల నియంత్రణ చర్యలలో భాగంగా ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం మళ్ళీ తమ రాష్ట్రంలో నైట్ కర్ఫ్యూ అమలు చేస్తుంది.
ఫాక్ట్ (నిజం):  ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో మళ్ళీ నైట్ కర్ఫ్యూ అమలు చేస్తున్నట్టు సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న ఈ సమాచారం తప్పని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం మీడియాకు స్పష్టం చేసింది. అలాగే, థియేటర్స్, హోటల్స్, రెస్టారెంట్లు అన్ని యాబై శాతం ఆక్యుపెన్సీతో నడపాలని ఎటువంటి ఆదేశాలు జారీ చేయలేదని, సోషల్ మీడియాలో ఈ విధమైన అసత్య సమాచారం ప్రచారం చేసే వారిపై కఠినమైన చర్యలు తీసుకుంటామని ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వ అధికారులు మీడియా ద్వారా హెచ్చరించారు. నైట్ కర్ఫ్యూ అమలు చేయాలని ప్రభుత్వం నుండి తమకు ఎటువంటి ఆదేశాలు రాలేదని ఆంధ్రప్రదేశ్  ట్రాఫిక్ అడిషనల్ డిప్యుటీ కమిషనర్ సి. హెచ్. ఆదినారాయణ మీడియాకు తెలిపారు. ఈ విషయాన్నీ రిపోర్ట్ చేస్తూ పలు వార్తా సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసాయి. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
సోర్స్ లింకులు:
1. https://telugu.samayam.com/andhra-pradesh/news/andhra-pradesh-imposed-night-curfew-10-pm-to-5-am-from-saturday/articleshow/88756643.cms
2. https://www.thehindu.com/news/national/andhra-pradesh/fake-messages-on-lockdown-and-other-restrictions-being-circulated-on-social-media/article38189600.ece
3. https://tv9telugu.com/andhra-pradesh/ap-government-clarity-on-night-curfew-in-state-here-is-the-detail-613196.html
4. https://telugu.asianetnews.com/andhra-pradesh/ys-jagan-government-clarity-on-night-curfew-in-andhra-pradesh-r5du3w

created: January 10, 2022


text:
అయోధ్య రామ మందిర ప్రాణప్రతిష్ట కార్యక్రమాన్ని ప్రజలు చూడకుండా కేరళ ప్రభుత్వం ఆ రోజు రాష్ట్రమంతా విద్యుత్ నిలిపివేయనుందన్న వార్త నిజం కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 18, 2024
22 జనవరి 2024 నాడు అయోధ్యలో జరగబోయే రామ మందిర ప్రాణప్రతిష్ట కార్యక్రమాన్ని ప్రజలు చూడకుండా కేరళ ప్రభుత్వం ఆ రోజు రాష్ట్రమంతా విద్యుత్ సరఫరా/నిర్వహణ మెయింటెనెన్స్ కార్యక్రమాన్ని చేపట్టిందని చెప్తున్న వార్త సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. ఇలా చేయడం ద్వారా ఆ రోజు రాష్ట్రంలో విద్యుత్ సరఫరా నిలిపివేయడంతో ప్రజులు ఈ కార్యక్రమాన్ని చూడకుండా చేయడం ప్రభుత్వం యొక్క ఉద్దేశం అని ఈ వార్తను షేర్ చేసిన పోస్టులలో చెప్తున్నారు. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తలో నిజమెంతుందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అయోధ్యలో జరగబోయే రామ మందిర ప్రాణప్రతిష్ట కార్యక్రమాన్ని ప్రజలు చూడకుండా కేరళ ప్రభుత్వం ఆ రోజు రాష్ట్రమంతా విద్యుత్ సరఫరా నిలిపివేయనుంది.
ఫాక్ట్(నిజం): అయోధ్యలో జరగబోయే రామ మందిర ప్రాణప్రతిష్ట కార్యక్రమాన్ని ప్రజలు చూడకుండా కేరళ ప్రభుత్వం రాష్ట్రమంతా విద్యుత్ సరఫరా మెయింటెనెన్స్ కార్యక్రమాన్ని చేపట్టిందన్న వార్త వాస్తవం కాదని KSEB తెలిపింది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
అయోధ్యలో జరగబోయే రామ మందిర ప్రాణప్రతిష్ట రోజున టీవీలు ఆన్ చేయొద్దంటు కేరళ కమ్యూనిస్ట్ పార్టీకి చెందిన మాజీ పార్లమెంట్ సభ్యుడు పీ.కే. బిజూ పిలుపిచ్చాడన్న వార్తను కూడా ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న పోస్టులో చెప్తున్నారు. ఐతే పీ.కే. బిజూ ఇటీవల నిజంగానే ఈ వ్యాఖ్యలు చేసినట్టు పలు వార్తా కథనాలు రిపోర్ట్ చేసాయి (ఇక్కడ & ఇక్కడ).
కానీ, కేరళ ప్రభుత్వం అయోధ్యలో జరగబోయే రామ మందిర ప్రాణప్రతిష్ట కార్యక్రమాన్ని ప్రజలు చూడకుండా ఆ రోజు రాష్ట్రమంతా విద్యుత్ సరఫరా మెయింటెనెన్స్ నిర్వహించబోతుందన్న వార్తలో నిజం లేదు. ఒకవేళ ప్రభుత్వం నిజంగానే ఇలాంటి నిర్ణయం తీసుకొని ఉంటే మీడియా ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేసి ఉండేది. కానీ,  అయోధ్యలో రామ మందిర ప్రాణప్రతిష్ట జరగబోయే 22 జనవరి 2024 నాడు విద్యుత్ మెయింటెనెన్స్ పనులు జరుగనున్నాయని రిపోర్ట్ చేసిన కథనాలేవి మాకు కనిపించలేదు.
ఐతే ఈ అంశంపై వివరణ కోరుతూ కేరళ రాష్ట్ర విద్యుత్ బోర్డును (KSEB) మెయిల్ ద్వారా సంప్రదించాము. ఐతే మా మెయిల్‌కు స్పందిస్తూ  22 జనవరి 2024 నాడు విద్యుత్ మెయింటెనెన్స్ పనులు చేపట్టాలని ప్రభుత్వం సూచించిందన్న వార్త ఫేక్ అని స్పష్టం చేసారు. దీన్నిబట్టి కేరళ ప్రభుత్వానికి సంబంధించి షేర్ అవుతున్న ఈ వార్తలో నిజం లేదని తెలుస్తుంది.
చివరగా, అయోధ్య రామ మందిర ప్రాణప్రతిష్ట కార్యక్రమాన్ని ప్రజలు చూడకుండా కేరళ ప్రభుత్వం ఆ రోజు రాష్ట్రమంతా విద్యుత్ నిలిపివేయనుందన్న వార్త నిజం కాదు.

created: January 18, 2024


text:
అమెరికాలో కరోనా కారణంగా 25 వేల మందికి పైగా పిల్లలు చనిపోయారనేది ఫేక్ న్యూస్. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 11, 2020
అమెరికాలో స్కూళ్లు ప్రారంభమైన రెండు వారాల్లోనే 97 వేల మంది చిన్నారులకు కరోనా వచ్చిందని చెప్తూ, ఒక మెసేజ్ ని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ మెసేజ్ లో ఇప్పటివరకు అమెరికాలో దాదాపు 25 వేల మందికి పైగా పిల్లలు కరోనా కారణంగా చనిపోయారని ఉంది. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్ (దావా):  అమెరికాలో ఇప్పటివరకు దాదాపు 25 వేల మందికి పైగా పిల్లలు కరోనా కారణంగా చనిపోయారు.
ఫాక్ట్ (నిజం):  సీడీసీ వారి వెబ్సైటులో ఇచ్చిన సమాచారం ప్రకారం 17 ఏళ్ళ వయసు వరకు తీసుకుంటే కరోనా కారణంగా వంద (100) మంది కూడా చనిపోలేదు. జూలై చివరి రెండు వారాల్లో సుమారు 97,000 మంది పిల్లలను కరోనా పాజిటివ్ వచ్చిందని ‘అమెరికన్ అకాడమీ ఆఫ్ పీడియాట్రిక్స్’ మరియు ‘చిల్డ్రన్స్ హాస్పిటల్ అసోసియేషన్’ వారి రిపోర్ట్ లో చదవొచ్చు. అయితే, అమెరికా లో స్కూళ్లు తెరవడం వల్ల ఆ పిల్లలకి కరోనా వచ్చినట్టు రిపోర్ట్ లో ఎక్కడా లేదు. ఆ రెండు వారాల్లో వివిధ రాష్ట్రాలు నుండి వచ్చిన డేటా ప్రకారం అంతమంది పిల్లలకు కరోనా వచ్చిందని వారు తెలిపారు. ఎలా మరియు ఎందుకు వచ్చిందనే విషయాలు ఆ రిపోర్ట్ లో లేవు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లో ఇచ్చిన సమాచారం గురించి ఇంటర్నెట్ లో వెతకగా, దానికి సంబంధించి ‘At least 97,000 children in the U.S. tested positive for the coronavirus in the last two weeks of July’ (అమెరికాలో జూలై చివరి రెండు వారాల్లో కనీసం 97,000 మంది పిల్లలను కరోనా పాజిటివ్ వచ్చింది) అనే టైటిల్ తో ‘ది న్యూయార్క్ టైమ్స్’ వారు ప్రచురించిన ఆర్టికల్ సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తుంది. ఆ ఆర్టికల్ లో ‘అమెరికన్ అకాడమీ ఆఫ్ పీడియాట్రిక్స్’ మరియు ‘చిల్డ్రన్స్ హాస్పిటల్ అసోసియేషన్’ వారి రిపోర్ట్ నుండి సమాచారం తీసుకోబడినట్టు రాసి ఉంటుంది.
ఆ రిపోర్ట్ ని ఇక్కడ చూడవొచ్చు. జూలై చివరి రెండు వారాల్లో సుమారు 97,000 మంది పిల్లలకు  కరోనా పాజిటివ్ వచ్చిందని ఆ రిపోర్ట్ లో చదవొచ్చు. అయితే, అమెరికా లో స్కూళ్లు తెరవడం వల్ల ఆ పిల్లలకి కరోనా వచ్చినట్టు రిపోర్ట్ లో ఎక్కడా లేదు. ఆ రెండు వారాల్లో వివిధ రాష్ట్రాలు నుండి వచ్చిన డేటా ప్రకారం అంతమంది పిల్లలకు కరోనా  వచ్చిందని వారు తెలిపారు. ఎలా మరియు ఎందుకు వచ్చిందనే విషయాలు ఆ రిపోర్ట్ లో లేవు. అంతేకాదు, వారు తీసుకున్న డేటా సమానంగా లేదని, వివిధ రాష్ట్రాలు పిల్లలను వివిధ వయసుల్లో పెట్టారని ఆ రిపోర్ట్ లో రాసి ఉంటుంది.
అమెరికాలోని అన్నీ స్కూళ్లను తెరవలేదు. కొన్ని ప్రాంతాల్లోని కొన్ని స్కూళ్ళు మాత్రమే తెరవబడినట్టు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు  ఇక్కడ చదవొచ్చు.
కరోనా కారణంగా స్కూళ్లు తెరవాలా వద్దా?
కరోనాకి ఇంకా వాక్సిన్ రాకపోవడంతో స్కూళ్లు తెరవాలా లేదా, తెరిస్తే ఎప్పుడు తెరవాలి, ఎలా తెరవాలి అనే విషయాల పై సర్వత్రా చర్చ జరుగుతుంది. పై రిపోర్ట్ ఇచ్చిన  ‘అమెరికన్ అకాడమీ ఆఫ్ పీడియాట్రిక్స్’ వారి వెబ్సైటులో స్కూళ్ళు తెరవాలని చెప్తూ, స్కూళ్ళు తెరవడం వల్ల పిల్లలకు కలిగే ప్రయోజనాలు ఇచ్చినట్టు చూడవొచ్చు. అయితే, ఆయా ప్రాంతాల్లోని పరిస్థితుల బట్టి నిర్ణయం తీసుకోవాలని, ఒకటే రూల్ ప్రతి చోటా పనిచేయదని వారు తెలిపారు. సీడీసీ (‘Centers for Disease Control and Prevention’) వారు కూడా స్కూళ్ళు తెరవడం వల్ల పిల్లలకు కలిగే ప్రయోజనాలు గురించి వారి వెబ్సైటులో పెట్టినట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు.
అయితే, అభివృద్ధి చెందిన దేశాలతో పోలిస్తే అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో స్కూళ్లు మూయడం వల్ల ఎక్కువ ప్రాణాలు కాపాడవచ్చని ‘నేషనల్ బ్యూరో ఆఫ్ ఎకనామిక్ రీసెర్చ్’ వారి రీసెర్చ్ పేపర్ లో చదవొచ్చు. అభివృద్ధి చెందుతున్న దేశాలలో స్కూళ్ళు రద్దీగా ఉండడం మరియు ఉమ్మడి కుటుంబాల వల్ల ఇళ్లల్లో పిల్లల నుండి వృద్ధులకు వైరస్ సోకే అవకాశం ఎక్కువ అని వారు తెలిపారు.
అమెరికాలో కరోనా కారణంగా చనిపోయిన పిల్లల సంఖ్య ఎంత?
పోస్టులో అమెరికాలో ఇప్పటివరకు దాదాపు 25 వేల మందికి పైగా పిల్లలు కరోనా కారణంగా చనిపోయారని రాసి ఉంటుంది. అయితే, ‘అమెరికన్ అకాడమీ ఆఫ్ పీడియాట్రిక్స్’ మరియు ‘చిల్డ్రన్స్ హాస్పిటల్ అసోసియేషన్’ వారి రిపోర్ట్ లో ఎక్కడా 25 వేల మంది పిల్లలు కరోనా కారణంగా చనిపోయారని రాసి లేదు. ఈ రిపోర్ట్ లో 31 జులై 2020 వరకు అమెరికాలోని 44 రాష్ట్రాలు, న్యూయార్క్ నగరం కలిపి 1,33,267 మంది కరోనా కారణంగా మరణించారు అని ఉంది. అందులో మరణించిన పిల్లల సంఖ్య  86, అంటే మరణాల్లో 0.06%. అమెరికాలోని మొత్తం కరోనా మరణాల్లో  పిల్లల మరణాలు 0.1 శాతం కూడా లేదని దానర్థం.
సీడీసీ వారి వెబ్సైటులో ఇచ్చిన సమాచారం ప్రకారం 17 ఏళ్ళ వయసు వరకు తీసుకుంటే కరోనా కారణంగా వంద మంది కూడా చనిపోలేదు. కావున, పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
చివరగా, అమెరికాలో కరోనా కారణంగా ఇప్పటి వరకు చనిపోయిన పిల్లల సంఖ్య 100 కూడా లేదు, 0.1% శాతం కంటే తక్కువ మంది పిల్లలు చనిపోయారు. పోస్టులో చెప్పినట్టుగా  అమెరికాలో కరోనా కారణంగా 25 వేల మందికి పైగా పిల్లలు చనిపోలేదు. అది ఫేక్ న్యూస్.


text:
గంగా నదిలో కరోనా మృతదేహాలను పడేస్తున్నందుకు నవీద్ ఆలం అనే వ్యక్తిని అరెస్ట్ చేశారన్నది ఒక కల్పిత వార్త - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 24, 2021
ఇటీవల ఉత్తరప్రదేశ్ లో గంగా నది లో అనేక మృతదేహాలు ప్రవహిస్తూ కనపడడంతో అవి కరోనా మృతదేహాలు అయ్యుండే అవకాశం ఉందని అనేక వార్తా కథనాలు ప్రచురింపబడ్డాయి. ఐతే ఈ నేపథ్యంలో, ‘యోగీజీ ప్రభుత్వానికి చెడ్డపేరు తీసుకొచ్చే కుట్రతో గంగా తీరంలో పాతిపెట్టిన శవాలను తవ్వితీసి గంగానది లో వదిలేసిన నవీద్ అలాం అనే వ్యక్తిని అరెస్ట్ చేసిన పోలీసులు. అతనికి ఎవరెవరు సహాయం చేశారో ఈ కుట్రలో ఇంకా ఎవరెవరికి ప్రమేయం ఉందో విచారణ చేస్తున్న యూపీ పోలీసులు’ అని చెప్తూ ఈ వాదనకు మద్దతుగా కొన్ని వార్తా కథనాల క్లిప్పింగ్స్ మరియు ఒక ట్వీట్ స్క్రీన్ షాట్ షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ‘యోగీ ప్రభుత్వానికి చెడ్డపేరు తీసుకొచ్చే కుట్రతో గంగా తీరంలో పాతిపెట్టిన శవాలను తవ్వితీసి గంగానది లో వదిలేసిన నవీద్ అలాం అనే వ్యక్తిని అరెస్ట్ చేసిన పోలీసులు’
ఫాక్ట్ (నిజం): ఉత్తరప్రదేశ్ లో గంగా నదిలో కరోనాతో చనిపోయిన వారి మృతదేహాలను నవీద్ ఆలం అనే అంబులెన్స్ డ్రైవర్ పడేస్తునట్టు గానీ, ఈ కారణంతో అతనిని ఉత్తప్రదేశ్ పోలీసులు అరెస్ట్ చేసినట్టుగాని చెప్పే ఎటువంటి వార్తా కథనాలు లేవు. ఇది కేవలం ఒక కల్పిత వార్త మాత్రమే. టెలిగ్రాఫ్ కథనం కూడా కేవలం బీహార్ లో కోవిడ్ తో మరణించిన వారి మృతదేహాలను కొందరు అంబులెన్స్ సిబ్బంది గంగా నదిలో పడేస్తున్నారని’ బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన BJP ఎంపీ జనార్థన్ సింగ్ సిగ్రివాల్ చేసిన ఆరోపణల గురించి మాత్రమే ప్రస్తావించింది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఉత్తరప్రదేశ్ లో గంగా నదిలో కరోనాతో చనిపోయిన వారి మృతదేహాలను నవీద్ ఆలం అనే అంబులెన్స్ డ్రైవర్ పడేస్తునట్టు గాని, ఈ కారణంతో అతనిని ఉత్తప్రదేశ్ పోలీసులు అరెస్ట్ చేసినట్టుగాని చెప్పే ఎటువంటి వార్తా కథనాలు ఏవీ లేవు. అంతే కాదు, ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం నుండి కూడా ఈ విషయానికి సంబంధించి ఎటువంటి సమాచారం లేదు.
ఐతే పోస్టులో తమ వాదనకి మద్దతుగా ది టెలిగ్రాఫ్ వార్తా కథనం క్లిప్పింగ్ ని షేర్ చేసారు. ఐతే ఈ కథనంలో కేవలం బీహార్ లో  ‘కోవిడ్ తో మరణించిన వారి మృతదేహాలను కొందరు అంబులెన్స్ సిబ్బంది గంగా నదిలో పడేస్తున్నారని’ బీహార్ రాష్ట్రానికి చెందిన BJP ఎంపీ  జనార్థన్ సింగ్ సిగ్రివాల్ చేసిన ఆరోపణల గురించి మాత్రమే ప్రస్తావించారు. పైగా ఈ కథనంలో ఎక్కడ కూడా అంబులెన్స్ సిబ్బంది పేరు ప్రస్తావించలేదు.
బీహార్ రాష్ట్రంలో ఉత్తరప్రదేశ్ – బీహార్ బోర్డర్ సమీపంలోని జై ప్రభ బ్రిడ్జిపైనుండి అంబులెన్స్ సిబ్బంది కోవిడ్ మృతదేహాలను గంగా నదిలోకి విసిరేస్తున్న ఆరోపణలకు సంబంధించిన NDTV రిపోర్ట్ ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ రిపోర్ట్ లో బీహార్ BJP ఎంపీ జనార్థన్ సింగ్ సిగ్రివాల్ మాట్లాడుతూ ఈ విషయంపై విచారణ జరగాలని కోరడం చూడొచ్చు. ఐతే ఈ కథనంలో కూడా ఎక్కడ అంబులెన్స్ సిబ్బంది పేర్లు ప్రస్తావించలేదు.
ఇక పోస్టులో షేర్ చేసిన హిందీ వార్తా కథనం కేవలం నేపాల్ నుండి ప్రవహించే గండక్ నది ద్వారా కరోనా మృతదేహాలు ఉత్తరప్రదేశ్- బీహార్ బోర్డర్ లో గంగా నదిలోకి కొట్టుకోస్తున్నాయని మాత్రమే రిపోర్ట్ చేసింది. అంతేగాని ఉత్తరప్రదేశ్ లో అంబులెన్సు సిబ్బంది కరోనా మృతదేహాలను గంగా నదిలోకి విసిరేస్తున్నట్టు ఈ కథనంలో ఎక్కడా పేర్కొనలేదు. ఐతే ఈ వార్త గురించి గూగుల్ లో వెతకగా నేపాల్ నుండి ప్రవహించే గండక్ నది ద్వారా మృతదేహాలు కొట్టుకు రావట్లేదని చెప్పే ఒక వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది, పైగా ఈ కథనంలో ఉత్తరప్రదేశ్ లోని ఖడ్డ నియోజికవర్గ BJP MLA జటాశంకర్ త్రిపాఠి ఉత్తరప్రదేశ్- బీహార్ బోర్డర్ లో గండక్ నది ప్రాంతంలో అధికారులతో తనిఖీ చేసినప్పుడు గండక్ నది నుండి మృతదేహాలు కొట్టుకోస్తున్నట్టు ఎటువంటి ఆధారాలు లభించలేదని పేర్కొన్నారు. అలాగే పోస్టులో తమ వాదనకు మద్దతుగా ఒక ట్వీట్ యొక్క స్క్రీన్ షాట్ ని షేర్ చేసారు. ఐతే ఆ వ్యక్తి ప్రస్తుతం ఆ ట్వీట్ ని డిలీట్ చేసారు. ఆ అకౌంట్ లో ఇప్పుడు ఆ ట్వీట్ లేదు. వీటన్నిటి ఆధారంగా ఉత్తరప్రదేశ్ లో  నవీద్ ఆలం అనే వ్యక్తి గంగా నదిలో కరోనా మృతదేహాలు విసిరేస్తున్నాడన్న వార్త కేవలం కల్పితం అని అర్ధం చేసుకోవచ్చు.
చివరగా, ఉత్తరప్రదేశ్ లో గంగా నదిలో కరోనా మృతదేహాలను పడేస్తున్నందుకు నవీద్ ఆలం అనే వ్యక్తిని అరెస్ట్ చేశారన్నది కేవలం ఒక కల్పిత వార్త మాత్రమే.


text:
కమలాపూర్‌లో బీజేపీ నేతకు చెందిన కారులో 122 కోట్లు దొరికాయన్న వార్త అవాస్తవం - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 13, 2021
హుజురాబాద్ ఉపఎన్నికల నేపథ్యంలో ఇటీవల జరిగిన ఒక కార్ ఆక్సిడెంట్‌లో బీజేపీ నేతకు చెందిన కారులో ఈటల రాజేందర్ కి చెందిన జమున హేచరీలకు సంబందించిన 122 కోట్ల రూపాయలు దొరికినట్టు చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తలో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కమలాపూర్‌లో జరిగిన కార్ ఆక్సిడెంట్‌లో బీజేపీ నేతకు చెందిన కారులో ఈటల రాజేందర్ యొక్క జమున హేచరీలకు చెందిన 122 కోట్లు దొరికాయి.
ఫాక్ట్ (నిజం): కమలాపూర్‌లో ఇటీవల జరిగిన కార్ ఆక్సిడెంట్‌లో ఎటువంటి నగదు లభించలేదు. ఈ ఆక్సిడెంట్‌కి సంబంధించి వరంగల్ సీపీ విడుదల చేసిన ప్రకటనలో కారు డ్రైవర్‌కుగానీ లేక యజమానికిగానీ ఏ పార్టీతో సంబంధాలు లేవని స్పష్టం చేసారు. హుజురాబాద్ ఎన్నికల నేపథ్యంలో ఇప్పటివరకు 1,45,20,727 రూపాయల నగదును, 1,50,000 రూపాయల విలువ గల 30 గ్రాముల బంగారం, 9,10,000 రూపాయల విలువ గల 14 కిలోల వెండిని, 5,11,652 రూపాయల విలువ గల 867 లీటర్ల మద్యాన్ని పట్టుకుని సీజ్ చేసినట్లు  తెలిపారు. అలాగే 2,21,000 రూపాయల విలువ గల 66 చీరలు, 50 షర్టులను సరైన పత్రాలు లేని కారణంగా స్వాధీనం చేసుకొని సీజ్ చేసినట్లు జిల్లా కలెక్టర్ ఒక ప్రకటనలో తెలిపారు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఇటీవల 11 అక్టోబర్ 2021న హనుమకొండ జిల్లా కమలాపూర్ మండలం ఉప్పల్ గ్రామంలోని భీంపల్లి క్రాస్ రోడ్ వద్ద ఒక కారు, ఆటో ఢీకొనడంతో ఆక్సిడెంట్ జరిగింది. ఈ ఆక్సిడెంట్‌కి సంబంధించిన వార్తను చాలా పత్రికలు ప్రచురించాయి. ఈ కథనాలలో ఆక్సిడెంట్‌కి సంబంధించిన కారు యజమాని పేరు విశ్వనాధ్ వినోద్ అని పేర్కొన్నారు. పోస్టులో చెప్తున్నది ఈ ఆక్సిడెంట్ గురించే.
ఐతే పత్రికా కథనాల ప్రకారం ఈ ఆక్సిడెంట్‌కి సంబంధించి వరంగల్ సీపీ తరుణ్ జోషి ఓ ప్రకటన విడుదల చేశారు. ‘రోడ్డు ప్రమాదంపై వస్తున్న వార్తలన్నీ అవాస్తవమని, ఇది వ్యక్తిగతంగా, రాజకీయంగా జరిగిన ప్రమాదం కాదని, ఇది పూర్తిగా రోడ్డు ప్రమాదమే. ఘటనపై పోలీసులు ప్రాథమికంగా విచారణ చేసి రోడ్డు ప్రమాదంగా నిర్ధారించారు. ప్రమాదానికి సంబంధించి కేసు నమోదు చేసి కారు డ్రైవర్‌ను అరెస్ట్ చేశాము. ఘటనకు సంబంధించి కారు డ్రైవర్‌కు, యజమానికి ఏ పార్టీతో సంబంధాలు లేవు’  అని వరంగల్ సీపీ ప్రకటనలో పేర్కొన్నట్టు కూడా ఈనాడు తమ కథనంలో పేర్కొంది.
ఈ ఆక్సిడెంట్‌ని రిపోర్ట్ చేసిన వార్తా కథనాలుగాని, లేక ఆక్సిడెంట్‌కి సంబంధించి వరంగల్ సీపీ విడుదల చేసిన ప్రకటనలోగాని కారులో డబ్బులు దొరికినట్టు పేర్కొనలేదు. ఒకవేళ నిజంగానే ఈ ఆక్సిడెంట్‌కి సంబంధించిన కారులోగాని లేక హుజురాబాద్ ఎన్నికల నేపథ్యంలో నియోజికవర్గ పరిధిలో ఎక్కడైనాగానీ పోస్టులో చెప్తున్నంత పెద్ద మొత్తంలో డబ్బు దొరికినట్టు ఎటువంటి కథనాలు లేవు.
హుజురాబాద్ ఎన్నికల నేపథ్యంలో ఇప్పటివరకు సీజ్ చేసిన నగదుకు సంబంధించిన వివరాల కోసం FACTLY సంబంధిత ఎన్నికల అధికారిని సంప్రదించగా, ‘హుజురాబాద్‌లో 122 కోట్లు దొరికాయన్న వార్త అవాస్తమని, అలాగే ఇంతవరకు 1,45,20,727 రూపాయల నగదును, 1,50,000 రూపాయల  విలువ గల 30 గ్రాముల బంగారం ,9,10,000 రూపాయల విలువ గల  14 కిలోల వెండిని ,5,11,652 రూపాయల విలువ గల 867 లీటర్ల మద్యాన్ని పట్టుకుని సీజ్ చేసినట్లు  తెలిపారు. అలాగే 2,21,000 రూపాయల విలువ గల 66 చీరలు, 50 షర్టులను సరైన పత్రాలు లేని కారణంగా స్వాధీనం చేసుకొని సీజ్ చేసినట్లు తెలిపారు’. ఇదే విషయానికి సంబంధించి జిల్లా కలెక్టర్ విడుదల చేసిన మీడియా ప్రకటనని షేర్ చేసారు.
జిల్లా కలెక్టర్ విడుదల చేసిన మీడియా ప్రకటనని అనేక  మీడియా సంస్థలు కూడా ప్రచురించాయి (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ). ఈ కథనాలలో కూడా పైన తెలిపిన విషయాన్నే స్పష్టం చేస్తున్నాయి. వీటన్నిటి ఆధారంగా హుజురాబాద్ బీజేపీ నేతకు చెందిన కారులో 122 కోట్లు దొరికాయన్న వార్త అవాస్తవమని స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, కమలాపూర్‌లో బీజేపీ నేతకు చెందిన కారులో 122 కోట్లు దొరికాయన్న వార్త అవాస్తవం, హుజురాబాద్‌లో ఇప్పటివరకు 1.45 కోట్లని అధికారులు సీజ్ చేసారు.

created: October 13, 2021


text:
కర్ణాటకలో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసిన కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం పెట్రోల్/డీజిల్ ధరలు తగ్గించిందన్న వార్త నిజం కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 24, 2023
ఇటీవల కర్ణాటకలో జరిగిన అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో గెలిచిన కాంగ్రెస్ పార్టీ ఎన్నికల ముందు ఇచ్చిన మాట ప్రకారం రాష్ట్రంలో పెట్రోల్ రూ.60, డీజిల్ రూ.40 మరియు గ్యాస్ రూ. 450కే అందించనుందని ప్రకటించిందని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతోంది. తెలంగాణలో కూడా కాంగ్రెస్ పార్టీని గెలిపిస్తే ఇక్కడ కూడా రేట్లు తగ్గుతాయని చెప్పే క్రమంలో కర్ణాటక ఉదాహరణను తీసుకున్నారు. ఐతే ఈ కథనం ద్వారా కర్ణాటకలో ధరలకు సంబంధించి పోస్టులో చెప్తున్న విషయంలో నిజమెంతుందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల కర్ణాటకలో జరిగిన ఎన్నికల్లో గెలిచిన కాంగ్రెస్ పార్టీ ఎన్నికల ముందు ఇచ్చిన మాట ప్రకారం రాష్ట్రంలో పెట్రోల్ రూ.60, డీజిల్ రూ.40 మరియు గ్యాస్ రూ. 450కే అందించనుందని ప్రకటించింది.
ఫాక్ట్(నిజం): కర్ణాటకలో  ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసిన కాంగ్రెస్ పార్టీ ఇప్పటివరకైతే పెట్రోల్/ డీజిల్/గ్యాస్ సిలిండర్ ధరలను తగ్గిస్తున్నట్టు ఎటువంటి ప్రకటన చేయలేదు. ప్రస్తుతం కర్ణాటకలో ఇంధన ధరలు ఇంతకు ముందు ఉన్నట్టే ఉన్నాయి. అసలు తాము అధికారంలోకి వస్తే ఇంధన ధరలు తగ్గిస్తామని కాంగ్రెస్ పార్టీ తమ ఎన్నికల మేనిఫెస్టోలో ప్రస్తావించలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
కాంగ్రెస్ పార్టీ ఇంధన ధరలు తగ్గిస్తామని మేనిఫెస్టోలో ప్రస్తావించలేదు:
కర్ణాటకలోని కాంగ్రెస్ పార్టీ తాము అధికారంలోకి వస్తే వివిధ రంగాలలో తాము చేయబోయే పనులకు సంబంధించి ఒక సంక్లిప్తమైన మేనిఫెస్టోను విడుదల చేసింది. ఈ మేనిఫెస్టోలో ప్రతీ కుటుంబంలోని మహిళా పెద్దలకు గృహలక్ష్మి స్కీం కింద రూ. 2,000 నెలవారీ అందించడం, గృహజ్యోతి పథకం ద్వారా ప్రతీ ఇంటికి 200 యూనిట్ల ఉచిత విద్యుత్, యువనిధి పథకం కింద గ్రాడ్యుయేషన్ చేసిన యువతకు ప్రతి నెల రూ.3,000 మరియు డిప్లొమా హోల్డర్లు రూ.1,500 అందించడం, ప్రతి వ్యక్తికి నెలకు 10 కిలోల బియ్యం (అన్నభాగ్య) మరియు ప్రజా రవాణాలో మహిళకు ఉచిత ప్రయాణం (శక్తి),  మొదలైన సంక్షేమ పథకాల గురించి ప్రధానంగా ప్రస్తావించింది.
ఐతే ఈ మేనిఫెస్టోలో తాము అధికారంలోకి వస్తే పెట్రోల్/ డీజిల్/గ్యాస్ సిలిండర్ ధరలను తగ్గిస్తామని కాంగ్రెస్ పార్టీ ఎటువంటి వాగ్ధానం చేయలేదు.
కర్ణాటక కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఇంధన ధరలు తగ్గిస్తున్నట్టు ఎటువంటి ప్రకటన చేయలేదు:
2023 కర్ణాటక అసెంబ్లీ ఎన్నికల్లో గెలిచి ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసిన కాంగ్రెస్ పార్టీ తమ మొదటి కాబినెట్ మీటింగ్‌లో మేనిఫెస్టోలో ప్రధానంగా ప్రస్తావించిన గృహ జ్యోతి, గృహ లక్ష్మి, అన్న భాగ్య, యువనిధి, శక్తి పథకాల అమలుకు సూత్రప్రాయంగా ఆమోదం తెలిపింది.
ఐతే ఈ కాబినెట్ మీటింగ్‌లో గానీ, ఆ తరవాత గానీ రాష్ట్రంలో పెట్రోల్, డీజిల్ మరియు గ్యాస్ సిలిండర్ ధరలను తగ్గిస్తున్నట్టు ఎటువంటి ప్రకటన చేయలేదు. ఒకవేళ కర్ణాటక కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఇలాంటి నిర్ణయాన్ని ప్రకటించి ఉంటే మీడియా ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేసి ఉండేది, కాని మాకు అలాంటి వార్తా కథనాలేవి కనిపించలేదు.
కాబట్టి కర్ణాటకలో కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటు అయిన తర్వాత ఇంధన ధరలు తగ్గించందన్న వార్త కల్పితం అని అర్ధం చేసుకోవాలి.
కర్ణాటకలో ఇంధన ధరలు యదావిధిగా ఉన్నాయి:
ఇదిలా ఉంటే ప్రస్తుతం కర్ణాటకలో పెట్రోల్/డీజిల్ ధరలు ఇంతకు ముందు ఉన్నట్టే ఉన్నాయి. ఉదాహరణకు బెంగుళూరులోని పలు IOC పెట్రోల్ బంక్‌లలో ఈ రోజు అమలులో ఉన్న పెట్రోల్/ డీజిల్ ధరలు కింది టేబుల్‌లో చూడొచ్చు.
ఇకపోతే తెలంగాణలోని కాంగ్రెస్ పార్టీ తాము అధికారంలోకి వస్తే పోస్టులో చెప్తున్నట్టు పెట్రోల్/ డీజిల్/గ్యాస్ సిలిండర్ ధరలను తగ్గిస్తామని అధికారికంగా ఇంకా ఎటువంటి ప్రకటన  చేయలేదు.
చివరగా, కర్ణాటకలో ప్రభుత్వాన్ని ఏర్పాటు చేసిన కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం పెట్రోల్/డీజిల్ ధరలు తగ్గించిందన్న వార్త నిజం కాదు.


text:
లఖీంపూర్ ఖేరి ఘటనలో పాల్గొన్న ఖలిస్తాన్ మద్దతుదారుల ఆస్తులని యోగి ఆదిత్యనాథ్ ప్రభుత్వం జప్తు చేసినట్టు షేర్ చేస్తున్న ఈ సమాచారం తప్పు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 15, 2021
లఖీంపూర్ ఖేరిలో ఇటీవల జరిగిన హింసాత్మక ఘటనలో పాల్గొన్న 58 మంది ఖలిస్తాన్ టెర్రరిస్టులని యోగి ఆదిత్యనాథ్ ప్రభుత్వం గుర్తించి వారి ఆస్తులని జప్తు చేసినట్టు సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్టు షేర్ అవుతుంది. జప్తు చేసిన ఈ ఆస్తులని లఖీంపూర్ ఘటనలో చనిపోయిన 8 మంది అమాయక ప్రజల కుటుంబాలకు ఇవ్వనున్నట్టు ఈ పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: లఖీంపూర్ ఖేరిలో ఇటీవల జరిగిన హింసాత్మక ఘటనలో పాల్గొన్న 58 మంది ఖలిస్తాన్ టెర్రరిస్టులని యోగి ఆదిత్యనాథ్ ప్రభుత్వం గుర్తించి వారి ఆస్తులని జప్తు చేసింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): లఖీంపూర్ ఖేరిలో ఇటీవల జరిగిన హింసాత్మక ఘటనలో ఖలిస్తాన్ మద్దతుదారులు పాల్గొన్నట్టు FIRలో గాని, పోలీస్ విచారణలో గానీ ఇంకా వెల్లడించలేదు. ఉత్తరప్రదేశ్ ప్రభుత్వం 58 మంది ఖలిస్తాన్ సానుభుతికారుల ఆస్తులని జప్తు చేసి లఖీంపూర్ బాధిత కుటుంబాలకు ఆర్ధిక సహాయం చేస్తున్నట్టు కూడా ఎక్కడా రిపోర్ట్ కాలేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించిన వివరాల కోసం గుగూల్‌లో వెతికితే, ఉత్తర ప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి యోగి ఆదిత్యనాథ్ లఖీంపూర్ ఘటనలో పాల్గొన్న ఖలిస్తాని మద్దతుదారుల ఆస్తులని జప్తు చేసినట్టు ఇంటర్నెట్‌లో ఎటువంటి న్యూస్ రిపోర్ట్ అవలేదని తెలిసింది. ఒకవేళ యోగి ఆదిత్యనాథ్ ప్రభుత్వం లఖీంపూర్ ఖేరి ఘటనలో పాల్గొన్న ఖలిస్తాన్ మద్దతుదారుల ఆస్తులని జప్తు చేసి ఉంటే, ఆ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ వార్తలు వచ్చి ఉండాలి. బబ్బర్ ఖాల్సా సంస్థ మాజీ సభ్యుడు లఖీంపూర్ ఖేరి దుర్ఘటనకు ముందు ‘Lalkar’ అనే పేరుతో ఒక వాట్సాప్ గ్రూప్‌ని రూపొందించినట్టు ‘News 18’ న్యూస్ సంస్థ 04 అక్టోబర్ 2021 నాడు ట్వీట్ చేసింది. కానీ, ‘News 18’ రిపోర్ట్ చేసిన ఈ వార్త అధికారికంగా ధృవీకరించిన సమాచారం కాదు.
03 అక్టోబర్ 2021 నాడు వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా ఉత్తరప్రదేశ్ లఖీంపూర్ ఖేరిలో  రైతులు చేపట్టిన ఆందోళనలో హింసాత్మక ఘటనలు చోటుచేసుకున్నాయి. కేంద్ర మంత్రి అజయ్ మిశ్రా కొడుకు ఆశిష్ మిశ్రా రైతు ఉద్యమకారులని కార్లతో తొక్కించారని ఆరోపిస్తూ లఖీంపూర్ ఖేరి జిల్లా తికోనియా పోలీస్ స్టేషన్‌లో FIR ఫైల్ చేసారు. ఈ ఘటనలో నలుగురు రైతులతో సహా 9 మంది చనిపోయారని న్యూస్ ఆర్టికల్స్ రిపోర్ట్ చేసాయి. ఆ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. లఖీంపూర్ ఖేరి ఘటనలో ఖలిస్తాని సానుభూతిపరులు పాల్గొన్నట్టు FIRలో గానీ, ఈ న్యూస్ ఆర్టికల్స్ గాని ఎక్కడా తెలుపలేదు.
లఖీంపూర్ ఖేరి కేసులో ప్రధాన నిందితుడిగా ఆరోపణ ఎదురుకుంటున్న ఆశిష్ మిశ్రాను ఉత్తరప్రదేశ్ పోలీసులు 09 అక్టోబర్ 2021 నాడు అరెస్ట్ చేసారు. 13 అక్టోబర్ 2021 నాడు ఆశిష్ మిశ్రా ఫైల్ చేసిన బెయిల్ పిటిషన్‌ని కోర్టు కొట్టివేస్తూ ఆశిష్ మిశ్రాకు మరో 14 రోజులు జుడిషియల్ రిమాండ్ విధించింది. లఖీంపూర్ ఖేరి దుర్ఘటనలో ఖలిస్తానిల హస్తం ఉందని ఉత్తరప్రదేశ్ పోలీసులు గానీ లఖీంపూర్ క్రైమ్ బ్రాంచ్ కోర్టు గానీ ఎక్కడా నిర్ధారించలేదు. ఈ వివరాల ఆధారంగా యోగి ఆదిత్యనాథ్ లఖింపూర్ ఖేరి హింసా ఘటనలో పాల్గొన్న 58 మంది ఖలిస్తానిల ఆస్తులు జప్తు చేసిన మాట పూర్తిగా అవాస్తవమని చెప్పవచ్చు. ఘటన  జరిగిన తర్వాత ఉత్తర ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం చనిపోయిన నలుగురు రైతుల కుటుంబాలకు 45 లక్షల పరిహారం ప్రకటించింది.
చివరగా, యోగి ఆదిత్యనాథ్ ప్రభుత్వం ఖలిస్తాని మద్దతుదారుల ఆస్తులని జప్తు చేయలేదు; లఖీంపూర్ ఘటనలో ఖలిస్తాన్ నిరసనకారులను గుర్తించి, వాళ్ళ ఆస్తులు జప్తు చేయబోతున్నట్టు ఎక్కడా అధికారిక సమాచారం లేదు.

created: October 15, 2021


text:
2014 స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం నేపథ్యంలో ప్రచురించిన న్యూస్ పేపర్ క్లిప్‌ని ఇప్పుడు మళ్ళీ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
August 18, 2021
ఇటీవల భారతదేశం 75వ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం జరుపుకున్న నేపథ్యంలో ఖమ్మం జిల్లాలోని ఒక ప్రభుత్వ పాఠశాల హెడ్ మాస్టర్ స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం నాడు జాతీయ జెండా ఎగరేయడానికి నిరాకరించిన వార్తని ప్రచురించిన ఒక న్యూస్ పేపర్ క్లిప్ ని చాలా షేర్ చేస్తున్నారు.  ఈ పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఖమ్మం జిల్లాలోని ఒక ప్రభుత్వ పాఠశాల హెడ్ మాస్టర్ 2021 స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం నాడు జాతీయ జెండా ఎగరేయడానికి నిరాకరించాడు.
ఫాక్ట్(నిజం): ఈ న్యూస్ పేపర్ క్లిప్ ఈ మధ్య కాలంలో జరిగిన ఘటనకి సంబంధించింది కాదు. న్యూస్ పేపర్ క్లిప్‌లో ఉన్న సమాచారం ప్రకారం అది 2014 స్వాతంత్ర్య దినోత్సవానికి సంబంధించినట్టు తెలుస్తుంది. ఇదే క్లిప్ సోషల్ మీడియాలో 2014 నుండే షేర్ అవుతుంది. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
పోస్టులోని న్యూస్ పేపర్ క్లిప్‌ని జాగ్రత్తగా పరిశీలిస్తే ఆ క్లిప్‌లో తేది 15 ఆగస్ట్ అని ఉంది, వారం శుక్రవారం అని ఉంది. కాని 2021లో 15 ఆగస్ట్ ఆదివారం అయింది, అంటే ఈ వార్త మొన్నటి స్వాతంత్ర్య దినోత్సవంకి సంబంధించింది కాదని స్పష్టంగా అర్ధమవుతుంది. పైగా ఇటీవల  జరిగిన స్వాతంత్ర్య దినోత్సవ కార్యక్రమంలో ఖమ్మం జిల్లాలో ఇలా ప్రభుత్వ పాఠశాల హెడ్ మాస్టర్ జాతీయ జెండా ఎగరేయడానికి నిరాకరించాడని వార్తా సంస్థలేవి కూడా రిపోర్ట్ చేయలేదు.
ఐతే 2014లో 15 ఆగస్ట్ శుక్రవారం నాడు అయ్యింది, దీన్నిబట్టి ఈ క్లిప్ 2014లో జరిగిన ఘటనకి సంబంధించిందని అయ్యుండొచ్చు. పైగా 2014లో ఇదే న్యూస్ క్లిప్‌ని సోషల్ మీడియాలో కూడా చాలా మంది షేర్ చేసారు. కొన్ని ఆన్లైన్ బ్లాగ్స్ కూడా ఈ క్లిప్‌ని 2014 మరియు 2015లో కూడా షేర్ చేసాయి. ఐతే 2014లో ఈ ఘటనని రిపోర్ట్ చేసిన ప్రముఖ వార్తా కథానాలేవి మాకు లభించలేదు. కాకపొతే అందుబాటులోని ఈ సమాచారం మేరకు ఈ వార్త ఇప్పటిది కాదని స్పష్టంగా అర్ధమవుతుంది.
చివరగా, 2014 స్వాతంత్ర్య దినోత్సవం నేపథ్యంలో ప్రచురించిన న్యూస్ పేపర్ క్లిప్‌ని ఇప్పుడు మళ్ళీ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
బెంగాల్ ఎన్నికల అనంతరం జరిగిన హింసకు సంబంధించి NHRC ఇలా వ్యాఖ్యానించలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 30, 2021
బెంగాల్ ఎన్నికల అనంతరం 15 వేల హింసాత్మక సంఘటనలు జరిగాయి అని, 7 వేల మంది మహిళలపై అత్యాచారం జరిగింది అని, సుమారు 25 మందిని చంపేసారని జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ (NHRC) అన్నట్టు ఒక సోషల్ మీడియా పోస్ట్ బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బెంగాల్ ఎన్నికల అనంతరం జరిగిన హింసకు సంబంధించి NHRC చేసిన వ్యాఖ్యలు.
ఫాక్ట్: ఈ వ్యాఖ్యలు ‘కాల్ ఫర్ జస్టిస్’ సంస్థ యొక్క నిజ నిర్ధారణ కమిటీ తమ నివేదిక ద్వారా వెల్లడించింది, NHRC కాదు. బెంగాల్‌లో అసెంబ్లీ ఎన్నికల తర్వాత జరిగిన హింసాత్మక ఘటన కేసులను జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ (NHRC) విచారించాలంటూ కలకత్తా హైకోర్టు ఉత్తర్వులు జారీచేసిన తరువాత NHRC కమిటీ తమ నివేదికను కలకత్తా హై కోర్టుకు 30 జూన్ 2021న సమర్పించింది. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
బెంగాల్ ఎన్నికల అనంతరం జరిగిన హింసకు సంబంధించి న్యూస్ ఆర్టికల్స్ వెతికినప్పుడు, ఒక న్యూస్ ఆర్టికల్ లో బెంగాల్ ఎన్నికల అనంతరం 15 వేల హింసాత్మక సంఘటనలు జరిగాయి అని, 7 వేల మంది మహిళలపై అత్యాచారం జరిగింది అని, సుమారు 25 మందిని చంపేసారని కాల్ ఫర్ జస్టిస్ సంస్థ యొక్క ‘నిజ నిర్ధారణ కమిటీ’ వెల్లడించినట్టు తెలుస్తుంది. ఈ కమిటీ సిక్కిం హై కోర్టు మాజీ ప్రధాన న్యాయమూర్తి జస్టిస్ ప్రమోద్ కోహ్లి అధ్యక్షతన ఏర్పడింది. తమ నివేదికను 29 జూన్ 2021న హోం శాఖ సహాయ మంత్రి కిషన్ రెడ్డిని కలిసిన ఐదుగురు సభ్యులు సమర్పించినట్టు ట్విట్టర్ పోస్ట్ ద్వారా తెలుస్తుంది. ఈ నివేదికను అధ్యయనం చేసి చర్యలు తీసుకుంటామని అని కేంద్రం చెప్పినట్టు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ ఆర్టికల్స్ లో ఎక్కడ గాని NHRC ప్రస్తావన లేదు. ఇది ప్రభుత్వం ఏర్పాటు చేసిన కమిటీ కూడా కాదు.
బెంగాల్‌లో అసెంబ్లీ ఎన్నికల తర్వాత చెలరేగిన హింసాత్మక ఘటన కేసులను జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ (NHRC) విచారించాలంటూ కలకత్తా హైకోర్టు ఉత్తర్వులు జారీచేసింది. కోర్టు ఉత్తర్వులను దృష్టిలో పెట్టుకొని, ఏడుగురు సభ్యులతో కూడిన ఒక కమిటీని NHRC ఏర్పాటు చేసింది అని 21 జూన్ 2021 లో పబ్లిష్ చేసిన ఈ ఆర్టికల్ లో చూడొచ్చు. ఆదివారం 27 జూన్ నుండి NHRC వారు బాధితులను కలిసి వివరాలు సేకరించినట్టు ఈ ఆర్టికల్ మరియు ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది. NHRC కమిటీ తమ నివేదికను కలకత్తా హై కోర్టుకు 30 జూన్ 2021 న సమర్పించినట్టు ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది.
బెంగాల్ లో అసెంబ్లీ ఎన్నికల తరువాత హింసాత్మక ఘటనలు జరిగాయి. ఈ గొడవల్లో మరణించిన వారిలో త్రిణమూల్ కాంగ్రెస్, భారతీయ జనతా పార్టీ కార్యకర్తలు ఉన్నట్టు ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది. బెంగాల్ లోని జాదవ్ పూర్ ప్రాంతాన్ని సందర్శించిన జాతీయ మానవ హక్కుల కమిషన్ సభ్యులపై కూడా దాడి జరిగింది అని న్యూస్ ఆర్టికల్స్ లో (ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ) వచ్చింది. ఈ ఘటనకు సంబంధించి ఏఎన్ఐ వారి ట్విట్టర్ పోస్ట్ కూడా చూడొచ్చు.
West Bengal: National Human Rights Commission (NHRC) team that visited Jadavpur to investigate post-poll violence was attacked.
"During probe, it has been found that more than 40 houses have been destroyed here. We are being attacked by goons," says an NHRC official. pic.twitter.com/iTUcBIZ2GU
NHRC తరచు ఇటువంటి సంఘటనలకు సంబంధించి, ఎక్కడ అయితే మానవ హక్కులు ఉల్లంగించబడతాయో అక్కడ కమిటీలను పంపి నివేదిక తయారుచేస్తుంది; మొన్న ఢిల్లీ లో జరిగిన హింసకు సంబంధించి ఒక ఫాక్ట్ ఫైండింగ్ టీం ను ఏర్పాటు చేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుస్తుంది. ఎన్‌హెచ్‌ఆర్‌సీ 12 అక్టోబరు 1993న  మానవ హక్కుల పరిరక్షణ చట్టం (పిహెచ్ ఆర్ ఎ), 1993, మానవ హక్కుల పరిరక్షణ (సవరణ) చట్టం, 2006 ద్వారా స్థాపించబడింది; దాని యొక్క విధులకు సంబంధించి వెబ్ సైట్ లో ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, బెంగాల్ ఎన్నికల అనంతరం జరిగిన హింసకు సంబంధించి ఎన్‌హెచ్‌ఆర్‌సీ ఇలా వ్యాఖ్యానించలేదు.


text:
నిపా వైరస్ కోళ్ళకు వ్యాపించినట్లు మణిపాల్ ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ వైరాలజీ గుర్తించిలేదు. అది ఒక ఫేక్ న్యూస్. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 22, 2019
నిపా వైరస్ కోళ్ళకు వ్యాపించినట్లు మణిపాల్ ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ వైరాలజీ గుర్తించిందని, కొద్ది రోజులు చికెన్ తినవద్దని ఉన్న ఒక పోస్ట్ ని ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
నిపా వైరస్ కోళ్ళకు వ్యాపించినట్లు మణిపాల్ ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ వైరాలజీ గుర్తించింది.
ఫాక్ట్ (నిజం): తాము నిపా పరీక్షలు కోళ్ళ పై నిర్వహించలేదని,కోళ్ళకు నిపా వైరస్ వ్యాపించినట్లు సోషల్ మీడియా లో వస్తున్న పోస్ట్ లలో నిజంలేదని 2018 లోనే మణిపాల్ ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ వైరాలజీ వారు వివరణ ఇచ్చారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని విషయం గురించి గూగుల్ లో ‘nipah virus in chicken manipal’ అని వెతకగా, ఈ విషయం పై 2018 లోనే ‘The Times of India’ వారు ప్రచురించిన ఆర్టికల్ ఒకటి సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వస్తుంది. పోస్ట్ లోని విషయాలను మణిపాల్ ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ వైరాలజీ వారు ఖండించినట్టు ఆర్టికల్ లో  చదవొచ్చు. తాము నిపా పరీక్షలు కోళ్ళ పై నిర్వహించలేదని, కోళ్ళకు నిపా వైరస్ వ్యాపించినట్లు సోషల్ మీడియా లో వస్తున్న పోస్ట్ లలో నిజం లేదని మణిపాల్ ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ వైరాలజీ కి చెందిన డాక్టర్ అరుణ్ కుమార్ చెప్పినట్టు తెలుస్తుంది. పోస్ట్ లోని ఫోటో దేనికి సంబంధించిందో ఇంటర్నెట్ లో ఎక్కడా కూడా దొరకలేదు. నిపా వైరస్ పై మరింత సమాచారం కొసం ఇక్కడ చదవొచ్చు.
గత సంవత్సరం కేరళలో నిపా వైరస్ పై ఇలాంటి ఫేక్ న్యూస్ వైరల్ అయినప్పుడు కేరళ పోలీసువారు కొందరిని అరెస్ట్ కూడా చేసినట్టుగా ఇక్కడ చదవొచ్చు.
చివరగా, నిపా వైరస్కోళ్ళకు వ్యాపించినట్లు మణిపాల్ ఇన్స్టిట్యూట్ అఫ్ వైరాలజీ గుర్తించిలేదు. అది ఒకఫేక్ న్యూస్.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: October 22, 2019


text:
నీరవ్ మోదీ లండన్ కోర్టులో కాంగ్రెస్ నాయకులకు లంచం ఇచ్చినట్టు అంగీకరించాడన్న వార్త అవాస్తవం - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 4, 2021
‘నేను పారిపోలేదు, నన్ను పారిపోయేలా చేశారు. కాంగ్రెస్ నాయకులు 456 కోట్ల కమిషన్ తీసుకున్నారు, 13 వేల కోట్లలో నా భాగం 32% మాత్రమే, మిగతాదంతా కాంగ్రెస్ నాయకులే తీసుకున్నారు. అందరిని బాధ్యులను చేయాలి’ అని లండన్ కోర్టులో నీరవ్ మోదీ అన్నట్టు చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తలో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కాంగ్రెస్ నాయకులు 456 కోట్ల కమిషన్ తీసుకున్నారు, 13వేల కోట్లలో నా భాగం 32% మాత్రమే, మిగతాదంతా కాంగ్రెస్ నాయకులే తీసుకున్నారు – లండన్ కోర్టులో నీరవ్ మోదీ.
ఫాక్ట్ (నిజం): నీరవ్ మోదీ ఇప్పటి వరకు హాజరైన కోర్టు విచారణలో, బ్యాంకు స్కాంలో కాంగ్రెస్, బీజేపీ  లేదా ఇతర భారతీయ రాజకీయ పార్టీల పాత్ర ఉందనిగానీ,  లేక లంచం ఇచ్చినట్టుగాని ఎప్పుడు కూడా చెప్పలేదు. ఇలాగే నీరవ్ మోదీ లండన్ కోర్టులో బీజేపీకి  లంచం ఇచ్చినట్టు అంగీకరించాడన్న పోస్టులు కూడా సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్నాయి. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
నీరవ్ మోదీ మార్చి 2019లో ఇంగ్లాండ్  పోలీసులు అరెస్ట్ చేసిన తర్వాత లండన్ కోర్టు విచారణకు నేరుగా హాజరు కాగా,  2020 డిసెంబర్‌లో వాండ్స్‌వర్త్ జైలు నుండి వీడియో కాన్ఫరెన్స్ ద్వారా కోర్టు విచారణకు హాజరయ్యాడు. ఈ కోర్టు విచారణకు సంబంధించిన వార్తలు ఆయా సమయాల్లో అన్ని ప్రధాన వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. ఐతే 2019లో జరిగిన విచారణ సందర్భంలో  మిమ్మల్ని భారత్‌కు అప్పగించడానికి అంగీకారమేనా అన్న ప్రశ్నకు జవాబిస్తూ ‘నాకు అంగీకారం కాదు’ అన్న రెండు విషయాలు తప్ప ఇంకా ఏమి మాట్లాడలేదు.
2020 డిసెంబర్‌లో వీడియో కాన్ఫరెన్స్ ద్వారా జరిగిన విచారణలో కూడా నీరవ్ మోదీ కేవలం పేరు,  పుట్టిన తేదీని నిర్ధరించాడే తప్ప వేరే మాట మాట్లాడలేదని వార్తా కథనాలు రాసాయి. పోస్టులో చెప్తునట్టు నీరవ్ మోదీ కాంగ్రెస్ నాయకులకు 456 కోట్ల కమిషన్ ఇచ్చినట్టు గానీ లేక తను బ్యాంకులకు మోసం చేసిన మొత్తంలో కాంగ్రెస్ నాయకుల వాటా ఉందనిగానీ ఎప్పుడు చెప్పలేదు.
ఇదే వార్త 2019 నుండే సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతూ వస్తుంది. పైగా నీరవ్ మోదీ దేశం విడిచి పారిపోయే దాంట్లో బీజేపీ హస్తం ఉందని వేరొక వెర్షన్ కూడా సోషల్ మీడియాలో చక్కర్లు కొడుతుంది. ఒకవేళ నీరవ్ మోదీ నిజంగానే లండన్ కోర్టులో ఏదైనా రాజకీయ పార్టీ గురించి ప్రస్తావించి ఉంటే, ఇక్కడి మీడియా ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేసి ఉండేది, కానీ మాకు దీనికి సంబంధించి ఎటువంటి వార్తా కథనాలు లభించలేదు. దీన్నిబట్టి నీరవ్ మోదీ లండన్ కోర్టులో ఏ పార్టీ పేరు కూడా ప్రస్తావించలేదని, కేవలం ఒకరి మీద ఇంకొకరు ఇలా ఫేక్ న్యూస్ తయారు చేస్తున్నారని  అర్ధం చేసుకోవచ్చు.
చివరగా, నీరవ్ మోదీ లండన్ కోర్టులో కాంగ్రెస్ నాయకులకు లంచం ఇచ్చినట్టు అంగీకరించాడన్న వార్త అవాస్తవం.

created: October 4, 2021


text:
నీరవ్ మోదీ బీజేపీ నేతలకు 546 కోట్ల రూపాయలు కమిషన్ ఇచ్చినట్టు లండన్ కోర్టులో స్టేట్మెంట్ ఇవ్వలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 5, 2022
బీజేపీ నేతలకు 546 కోట్ల రూపాయలు కమిషన్ ఇచ్చినట్టు లండన్ కోర్టులో నీరవ్ మోదీ స్టేట్మెంట్ ఇచ్చాడని ఒక పోస్ట్ ద్వారా సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బీజేపీ నేతలకు 546 కోట్ల రూపాయలు కమిషన్ ఇచ్చినట్టు లండన్ కోర్టులో స్టేట్మెంట్ ఇచ్చిన నీరవ్ మోదీ.
ఫాక్ట్: నీరవ్ మోదీ ఇప్పటివరకు హాజరైన కోర్టు విచారణలో, బ్యాంకు స్కాంలో బీజేపీ నేతలకు 546 కోట్ల రూపాయలు కమిషన్ ఇచ్చినట్టు ఎప్పుడు కూడా చెప్పలేదు. నీరవ్ మోదీ అప్పగింత (extradition) కేసులో తుది నిర్ణయంపై ఈ వారం కోర్టు ఆదేశాలు ఇవ్వాల్సి ఉంది. నీరవ్ మోదీ ఇప్పటికి దాదాపు మూడు సంవత్సరాలు జైలులో ఉన్నాడు. ఈ కేసు యొక్క విచారణలో ఎక్కడా కూడా బీజేపీ నేతలకు 546 కోట్ల రూపాయలు కమిషన్ ఇచ్చినట్టు స్టేట్మెంట్ ఇవ్వలేదు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులో చెప్పిన విషయం గురించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, నీరవ్ మోదీ అలా అన్నట్టు ఎక్కడా కూడా ఎటువంటి సమాచారం లేదు. ఒకవేళ నీరవ్ మోదీ నిజంగానే లండన్ కోర్టులో ఏదైనా రాజకీయ పార్టీ గురించి ప్రస్తావించి ఉంటే, మీడియా ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేసి ఉండేది, కానీ మాకు దీనికి సంబంధించి ఎటువంటి వార్తా కథనాలు లభించలేదు.
నీరవ్ మోదీని మార్చి 2019లో ఇంగ్లాండ్ పోలీసులు అరెస్ట్ చేసిన తర్వాత లండన్ కోర్టు విచారణకు నేరుగా హాజరయ్యాడు. ఐతే 2019లో జరిగిన విచారణ సందర్భంలో మిమ్మల్ని భారత్‌కు అప్పగించడానికి అంగీకారమేనా అన్న ప్రశ్నకు జవాబిస్తూ ‘నాకు అంగీకారం కాదు’ అన్న రెండు విషయాలు తప్ప బీజేపీ నేతలకు 546 కోట్ల రూపాయలు కమిషన్ ఇచ్చినట్టు ఏమి మాట్లాడలేదు.
2020 డిసెంబర్‌లో వాండ్స్‌వర్త్ జైలు నుండి వీడియో కాన్ఫరెన్స్ ద్వారా కోర్టు విచారణకు హాజరయ్యాడు. ఈ కోర్టు విచారణకు సంబంధించిన వార్తలు ఆయా సమయాల్లో అన్ని ప్రధాన వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. ఈ విచారణలో కూడా నీరవ్ మోదీ కేవలం పేరు, పుట్టిన తేదీని నిర్దారించాడే తప్ప వేరే మాట మాట్లాడలేదని వార్తా కథనాలు రాసాయి. పోస్టులో చెప్తునట్టు నీరవ్ మోదీ బీజేపీ నేతలకు 546 కోట్ల రూపాయలు కమిషన్ ఇచ్చినట్టు ఎప్పుడు చెప్పలేదు.
నీరవ్ మోదీ అప్పగింత (extradition) కేసులో తుది నిర్ణయంపై ఈ వారం కోర్టు ఆదేశాలు ఇవ్వాల్సి ఉంది. నీరవ్ మోదీ ఇప్పటికి దాదాపు మూడు సంవత్సరాలు జైలులో ఉన్నాడు. ఈ కేసు యొక్క విచారణలో ఎక్కడా కూడా బీజేపీ నేతలకు 546 కోట్ల రూపాయలు కమిషన్ ఇచ్చినట్టు స్టేట్మెంట్ ఇవ్వలేదు.
ఇదే వార్త 2019 నుండే సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతూ వస్తుంది. పైగా నీరవ్ మోదీ దేశం విడిచి పారిపోయే దాంట్లో బీజేపీ హస్తం ఉందని వేరొక వెర్షన్ కూడా సోషల్ మీడియాలో చక్కర్లు కొడుతుంది. నీరవ్ మోదీ లండన్ కోర్టులో కాంగ్రెస్ నాయకులకు లంచం ఇచ్చినట్టు అంగీకరించాడన్న వార్త కూడా వైరల్ అయినప్పుడు FACTLY దాన్ని తప్పని చెప్తూ ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ రాసింది.
చివరగా, నీరవ్ మోదీ బీజేపీ నేతలకు 546 కోట్ల రూపాయలు కమిషన్ ఇచ్చినట్టు లండన్ కోర్టులో స్టేట్మెంట్ ఇవ్వలేదు.


text:
నిర్భయ హెల్ప్ లైన్ ‘9833312222’ - సేవలను 2018 లో నిలిపివేశారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 29, 2019
మహిళలు రక్షణ కోసం నిర్భయ హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ – ‘9833312222’ ని సంప్రదించాలంటూ ఫేస్బుక్ లో చాలా మంది పోస్టులు పెడుతున్నారు. ఆ పోస్టుల్లో చెప్పిన విషయం ఎంతవరకు వాస్తవమో పరిశీలిద్దాం.
అత్యవసర పరిస్థితుల్లో మహిళలు తమ రక్షణ కోసం సంప్రదించాల్సిన నిర్భయ హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ – ‘9833312222’.
ఫాక్ట్ (నిజం): నిర్భయ హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ – ‘9833312222’ ని  2015లో ముంబై రైల్వే పోలీస్ వారు నగరంలోని రైల్ లలో ప్రయాణించే మహిళల రక్షణ కోసం ఏర్పాటు చేశారు. కానీ, దాని సేవలను 2018 లో నిలిపివేశారు. కావున, పోస్టు లో చెప్పింది తప్పు.
అత్యవసర పరిస్థితుల్లో మహిళలు తమ రక్షణ కోసం సంప్రదించాల్సిన నిర్భయ హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ – ‘9833312222’ అని పోస్టుల్లో చెప్పారు. దాని గురించి సమాచారం కోసం గూగుల్ లో ‘nirbhaya helpline number 9833312222’ అని వెతికినప్పుడు, చాలా సెర్చ్ రిజల్ట్స్ వచ్చాయి. అందులోని ఒక లింక్ లో, హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ ‘9833312222’ ని ముంబై మహిళల రక్షణ కోసం ఆ నగర రైల్వే పోలీస్ వారు ఏర్పాటు చేశారని ఉంది. ఆ సమాచారంతో వెతికినప్పుడు, ‘Mumbai Mirror’ వారి కథనం లభించింది. దాని ద్వారా, నిర్భయ హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ – ‘9833312222’ ని ముంబై రైల్వే పోలీస్ వారు 2015 లో ఆ నగరంలోని రైల్ లలో ప్రయాణించే మహిళల రక్షణ కోసం ఏర్పాటు చేశారని తెలిసింది.
ఆ హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ ముంబై నగరం లో ఇప్పటికీ అందుబాటులో ఉందా అనే విషయం తెలుసుకోవడానికి ప్రయత్నించినప్పుడు, ముంబై రైల్వే పోలీస్ వెబ్సైట్ లింక్ ఒక్కటి సెర్చ్ రిజల్ట్స్ లో వచ్చింది. కానీ, ఆ లింక్ తెరుచుకోకపోవడంతో, దాని ఆర్చివ్డ్ వెర్షన్ చూసినపుడు, నిర్భయ హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ – ‘9833312222’ ని ఫిబ్రవరి 1, 2018 నుండి నిలిపివేస్తున్నట్లుగా అందులో తెలిపినట్లు ఉంది.
చివరగా, హెల్ప్ లైన్ నెంబర్ – ‘9833312222’ ని ముంబై రైల్వే పోలీస్ వారు ఆ నగర మహిళల రక్షణ కోసం 2015 లో మొదలు పెట్టారు. దాని సేవలను 2018 లో నిలిపివేశారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: November 29, 2019


text:
‘జగన్ గారి కృషి వల్లే ఏపీకి ఎక్కువ నిధులు’, అని బడ్జెట్ స్పీచ్‌లో కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ అనలేదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 2, 2022
ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ‘జగన్ గారి కృషి వల్లే ఏపీకి ఎక్కువ నిధులు’, అని కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ అన్నారని చెప్తూ, ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్‌లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: సీఎం జగన్ కృషి వల్లే ఏపీకి ఎక్కువ నిధులని కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ అన్నారని చెప్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్: పోస్ట్‌లోని వీడియో ‘బడ్జెట్ 2022’ వీడియో అని ‘ప్రజా చైతన్యం’ అనే యూట్యూబ్ ఛానల్ రాసింది. కానీ, కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ఇచ్చిన 2022-23 బడ్జెట్ స్పీచ్‌లో ఎక్కడా కూడా సీఎం జగన్ ప్రస్తావనే రాలేదు. పోస్ట్‌లోని వీడియోలో ఉన్న విజువల్స్ బడ్జెట్ స్పీచ్‌కి సంబంధించినవి కావు. అయితే, అసలు వీడియోలో కూడా ఏపీ సీఎం జగన్ గురించి నిర్మలా సీతారామన్ మాట్లాడలేదు. కావున పోస్ట్‌లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్‌లోని వీడియోపై ‘ప్రజా చైతన్యం’ అనే వాటర్‌మార్క్ ఉన్నట్టు గమనించవచ్చు. ఆ పదాలతో వెతకగా, పోస్ట్‌లోని వీడియోని ‘ప్రజా చైతన్యం’ అనే యూట్యూబ్ ఛానల్ పెట్టిన ఒక వీడియో నుండి తీసుకున్నట్టుగా తెలిసింది. ఆ ఛానల్ వారు ఆ వీడియోని – ‘FM Nirmala Sitharaman About CM Jagan Mohan Reddy at Union Budget 2022 | #UnionBudget’ ( అనువాదం – కేంద్ర బడ్జెట్ 2022లో సీఎం జగన్ మోహన్ రెడ్డి గురించి ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్), అనే టైటిల్‌తో పెట్టినట్టు ఇక్కడ చూడవచ్చు. అలాంటి టైటిల్‌తోనే మరో వీడియోను కూడా ఆ ఛానల్ వారు తమ యూట్యూబ్ ఛానల్‌లో పెట్టారు. ఆ రెండు వీడియోల్లో ఏపీ సీఎం జగన్ గురించి నిర్మలా సీతారామన్ మాట్లాడినట్టు ఎక్కడా కూడా లేదు.
01 ఫిబ్రవరి 2022న కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ ఇచ్చిన 2022-23 బడ్జెట్ స్పీచ్‌లో ఎక్కడా కూడా సీఎం జగన్ ప్రస్తావనే రాలేదు.
అంతేకాదు, పోస్ట్‌లోని వీడియోలో ఉన్న విజువల్స్ బడ్జెట్ స్పీచ్‌కి సంబంధించినవి కావు. ‘The Narcotics Drugs & Psychotropic Substances (Amend) Bill, 2021’ అనే బిల్‌పై డిసెంబర్ 2021లో నిర్మలా సీతారామన్ మాట్లాడినప్పడి విజువల్స్ అవి. ఆ వీడియోలో కూడా ఏపీ సీఎం జగన్ గురించి నిర్మలా సీతారామన్ మాట్లాడలేదు.
చివరగా, ‘జగన్ గారి కృషి వల్లే ఏపీకి ఎక్కువ నిధులు’, అని బడ్జెట్ స్పీచ్‌లో కేంద్ర ఆర్థిక మంత్రి నిర్మలా సీతారామన్ అనలేదు.

created: February 2, 2022