text:
దేశంలో పలు యూనివర్సిటీలు చాలా సంవత్సరాల నుండే భగవద్గీతపై కోర్సులు అందిస్తున్నాయి - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 28, 2023
ప్రభుత్వ సొమ్ముతో ఖురాన్ బోధించడానికి భారతదేశంలో 20 విశ్వవిద్యాలయాలు ఉన్నాయి కానీ భగవద్గీత, రామాయణం బోధించడానికి ఒక్కటి కూడా లేదని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వార్తలో నిజమెంతుందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఖురాన్ బోధించడానికి భారతదేశంలో 20 విశ్వవిద్యాలయాలు ఉన్నాయి కానీ భగవద్గీత, రామాయణం బోధించడానికి ఒక్కటి కూడా లేదు.
ఫాక్ట్(నిజం): దేశంలోని పలు విశ్వవిద్యాలయాలు ఖురాన్‌కు సంబంధించిన కోర్సులు అందిస్తున్న విషయం నిజమే అయినప్పటికీ, పలు విశ్వవిద్యాలయాలు భగవద్గీతపై కూడా కోర్సులు అందిస్తున్నాయి. ఉదాహరణకు కురుక్షేత్ర యూనివర్సిటీ, ఇందిరా గాంధీ నేషనల్ ఓపెన్ యూనివర్సిటీ, ఇందిరా గాంధీ నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ది ఆర్ట్స్, వంటి విద్యాసంస్థలు భగవద్గీతపై కోర్సులు అందిస్తున్నాయి. కావున, పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
దేశంలో జామియా మిలియా ఇస్లామియా, మొహమ్మద్ అలీ జౌహర్, మౌలానా అజాద్ నేషనల్ ఉర్దూ విశ్వవిద్యాలయం వంటి పలు విశ్వవిద్యాలయాలు తమ ఇస్లామిక్ స్టడీస్‌కు సంబంధించిన ప్రణాళికలో భాగంగా ఖురాన్‌ను భోదిస్తున్నాయి. ఐతే ప్రస్తుతం షేర్ అవుతున్న పోస్టులో చెప్తున్నట్టు భగవద్గీత/రామాయణం  బోధించే విశ్వవిద్యాలయాలు లేవు అనడం అతిశయోక్తి అవుతుంది.
ఎందుకంటే దేశంలోని పలు విశ్వవిద్యాలయాలు భగవద్గీతపై కోర్సులు అందిస్తున్నాయి. ఉదాహారణకు కురుక్షేత్ర యూనివర్సిటీ 2012లోనే గీతపై కోర్సును ప్రవేశపెట్టింది. ఇందిరా గాంధీ నేషనల్ ఓపెన్ యూనివర్సిటీ భగవద్గీతపై పోస్ట్ గ్రాడ్యుయేట్ సర్టిఫికేట్ ప్రోగ్రాం, ఇందిరా గాంధీ నేషనల్ సెంటర్ ఫర్ ది ఆర్ట్స్ కూడా అంతకు ముందు నుండే  భగవద్గీతపై కోర్సును అందిస్తూ ఉన్నాయి.
ఇటీవల లుక్నౌ యూనివర్సిటీతో పాటు మరికొన్ని యూనివర్సిటీలు కూడా భగవద్గీతపై కోర్సులు ప్రవేశపెట్టాయి. గుజరాత్, కర్ణాటక వంటి రాష్ట్రాలు భగవద్గీతను తమ స్కూల్ పాఠ్యాంశాలలో చేర్చాయి. సెంట్రల్ బోర్డ్ ఆఫ్ సెకండరీ స్కూల్ ఎడ్యుకేషన్ విధానంలో భగవద్గీత ఇప్పటికే వివిధ తరగతులలో బోధించబడుతోందని, కావాలంటే రాష్ట్రాలు భగవద్గీతను తమ పాఠ్యాంశాలలో జోడించవచ్చు అని ఈ మధ్య కాలంలో కేంద్ర విద్యాశాఖ మంత్రి పార్లమెంట్‌లో తెలిపారు. వీటన్నిటి బట్టి దేశంలో భగవద్గీత బోధించే విద్యాలయాలు లేవు అన్న వ్యాఖ్యలు కరెక్ట్ కాదని స్పష్టమవుతుంది.
చివరగా, దేశంలో పలు యూనివర్సిటీలు చాలా సంవత్సరాల నుండే భగవద్గీతపై కోర్సులు అందిస్తున్నాయి.

created: November 28, 2023


text:
హర్యానాలో జరిగిన ఫుడ్ సేఫ్టీ తనిఖీలకు సంబంధించిన ఫోటోని RJD పార్టీకి ముడిపెడుతూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 13, 2020
ఇద్దరు వ్యక్తులు స్వీట్స్ ని పూడ్చి పెడుతున్న ఫోటోని చూపిస్తూ బీహార్ ఎలక్షన్స్ లో RJD కార్యకర్తలు తమ పార్టీ గెలిచినాక పంచి పెడదామనుకున్న స్వీట్స్ ని ఓడిపోయిన కారణంగా ఇలా పూడ్చి పెడుతుందని చేప్తున్న  పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బీహార్ ఎలక్షన్స్ లో RJD ఓడిపోయిన కారణంగా కార్యకర్తలు స్వీట్స్ ని భూమిలో పూడ్చి పెడుతున్నారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటో హర్యానాలోని సిర్స అనే పట్టణంలో పండగ రోజులు కాబట్టి ఫుడ్ సేఫ్టీ డిపార్ట్మెంట్ తో కలిసి ముఖ్యమంత్రి ఫ్లయింగ్ స్క్వాడ్ నిర్వహించిన తనిఖిల్లో లభ్యమైన అపరిశుభ్రమైన స్వీట్స్ ని అధికారుల ఆదేశాల మేరకు భూమిలో పూడ్చి పెడుతున్న ఘటనకి సంబంధించింది. ఈ ఫోటోకి బీహార్ ఎలక్షన్స్ కి గాని, RJD పార్టీకి గాని ఎటువంటి సంబంధం లేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులో ఉన్న ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని ప్రచురించిన ఒక వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది, ఈ వార్త 10 నవంబర్ 2020న ప్రచురించబడింది. ఐతే ఈ వార్తా కథనం ప్రకారం ఈ ఫోటో హర్యానాలోని సిర్స అనే పట్టణంలో పండగ రోజులు కాబట్టి ఫుడ్  సేఫ్టీ డిపార్ట్మెంట్ తో కలిసి ముఖ్యమంత్రి ఫ్లయింగ్ స్క్వాడ్ నిర్వహించిన తనిఖీల్లో లభ్యమైన అపరిశుభ్రమైన స్వీట్స్ ని అధికారుల ఆదేశాల మేరకు భూమిలో పూడ్చి పెడుతున్న ఘటనకి సంబంధించింది.
ఈ తనిఖీలకి సంబంధించి మరొక ఫోటో ప్రచురించిన ఇంకో వార్తా కథనం మాకు దొరికింది, ఈ కథనం కూడా ఈ ఫోటో సిర్సలో ఫుడ్ సేఫ్టీ అధికారులు నిర్వహించిన తనిఖీలకు సంబంధించినదిగా దృవీకరిస్తుంది. వీటన్నిటి బట్టి పోస్టులో చూపిస్తున్న ఫోటోకి బీహార్ ఎలక్షన్స్ కి గాని, RJD పార్టీకి గాని ఎటువంటి సంబంధం లేదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
ఇటీవల బీహార్ లో జరిగిన ఎన్నికల్లో RJD పార్టీ ఓడిపోయిన  నేపథ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే పోస్టులు కొన్ని సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, హర్యానాలో జరిగిన ఫుడ్ సేఫ్టీ తనిఖీలకి సంబంధించిన ఫోటోని బీహార్ ఎలక్షన్స్ లో RJD ఓడిపోయిన కారణంగా స్వీట్స్ ని పూడ్చి పెడుతున్నారని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

source: news-factly

created: November 13, 2020

license: Creative Commons - Attribution - https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

author: Sai Krishna Muthyanolla


text:
రైతుల ఆందోళనల్లో రిటైర్డ్ ఆర్మీ కెప్టెన్ కి గాయమైందని చెప్తూ సంబంధంలేని ఫోటోని షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 2, 2020
ఆర్మీ యూనిఫాంలో ఉన్న ఒక వ్యక్తి ఫోటో మరియు కంటికి కట్టు కట్టుకున్న ఇంకొక వ్యక్తి ఫోటో  కలిసిన ఒక కొల్లాజ్ ని షేర్ చేస్తూ రెండు ఫోటోల్లో ఉన్నది రిటైర్ అయిన ఆర్మీ కెప్టెన్ పి.పి.స్ ధిల్లాన్ అని, వ్యవసాయ బిల్లులకు వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న రైతుల ఆందోనల్లో అతని కంటికి గాయమైందని చేప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రిటైర్ అయిన ఆర్మీ కెప్టెన్ పి.పి.ఎస్ ధిల్లాన్ కి వ్యవసాయ బిల్లులకు వ్యతిరేకంగా జరుగుతున్న రైతుల ఆందోనల్లో కంటికి గాయమైంది.
ఫాక్ట్(నిజం): ఆ రెండు ఫోటోల్లో ఉన్నది ఒక్కరు కాదు. ఆర్మీ యూనిఫాంలో ఉన్నది రిటైర్డ్ ఆర్మీ కెప్టెన్ పి.పి.ఎస్ ధిల్లాన్. ఈయన పుట్టిన రోజున ఈ ఫోటోని ఇతని కుమారుడు ఫేస్బుక్ లో షేర్ చేసాడు. మేము ఇతని కుమారుడిని సంప్రదించినప్పుడు ఫోటోలో కంటికి కట్టు కట్టుకొని ఉన్న వ్యక్తి తన తండ్రి కాదని చెప్పాడు. ఇంకా తన తండ్రికి ఇప్పుడు జరుగుతున్న రైతుల నిరసనలకి ఎటువంటి సంబంధంలేదని చెప్పాడు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టులో ఉన్న ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని ఒక వ్యక్తి ఫేస్బుక్ లో షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి మాకు కనిపించింది. ఈ పోస్ట్ ప్రకారం ఈ ఫోటోలో ఉన్నది రిటైర్డ్ ఆర్మీ కెప్టెన్ పి.పి.ఎస్ ధిల్లాన్ అని, ఈ ఫోటోని ధిల్లాన్ పుట్టిన రోజు సందర్బంగా ఇతని కుమారుడు ఫేస్బుక్ లో షేర్ చేసాడు. పి.పి.ఎస్ ధిల్లాన్ కి సంబంధించి మరొక ఫోటో తన కుమారుడు తన ఫేస్బుక్ ఎకౌంటులో షేర్ చేసాడు, దినిని ఇక్కడ చూడొచ్చు.
మేము ఇతని కుమారుడిని సంప్రదించినప్పుడు ఈ ఫోటోల్లో ఆర్మీ యూనిఫాంలో ఉన్నది తన తండ్రి రిటైర్డ్ ఆర్మీ కెప్టెన్ పి.పి.ఎస్ ధిల్లాన్ అని తెలిపాడు. కంటికి కట్టు కట్టుకున్న వ్యక్తి తన తండ్రి కాదని స్పష్టం చేసాడు. పైగా తన తండ్రికి ఇప్పుడు జరుగుతున్న రైతుల నిరసనలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదని చెప్పాడు. దీన్నిబట్టి రెండు ఫోటోల్లో ఉన్నది ఊకే వ్యక్తి కాదని చెప్పొచ్చు.
కంటికి కట్టు కట్టుకున్న వ్యక్తి ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఈ ఫోటోని ఇప్పుడు జరుతున్న రైతుల నిరసనల నేపధ్యంలో షేర్ చేసిన కొన్ని సోషల్ మీడియా పోస్టులు మాకు కనిపించాయి, వీటిని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఐతే, ఈ వ్యక్తి గురించి మరింత సమాచరం ఏది మాకు లభించలేదు.
కేంద్ర ప్రభుత్వం కొత్తగా తీసుకొచ్చిన వ్యవసాయ చట్టాలకి వ్యతిరేకంగా రైతులు చేస్తున్న ఆందోళన నేపథ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే పోస్టులు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, రైతుల ఆందోళనల్లో రిటైర్డ్ ఆర్మీ కెప్టెన్ కి గాయమైందని చెప్తూ సంబంధంలేని ఫోటోని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 2, 2020


text:
సంబంధం లేని ఫోటోలను దేశం లోని కోవిడ్ పరిస్థితులకు ముడిపెడ్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 21, 2021
దేశ ప్రజలు వైద్యం అందక ఆక్సిజన్ సిలెండర్లని చేత పట్టుకొని ప్రాణాల కోసం పోరాటం చేస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ రెండు ఫోటోలతో కూడిన ఒక పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. నరేంద్ర మోదీ బీజేపీ ప్రభుత్వం దేశ ప్రజలని ఈ స్థాయికి తీసుకొచ్చారని ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఇటీవల, భారత దేశంలో కరోనా కేసులు క్రమంగా పెరుగుతున్న నేపథ్యంలో, ఈ పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: భారత దేశంలో ప్రజలు వైద్యం అందక ఆక్సిజన్ సిలెండర్లని చేత పట్టుకొని ప్రాణాల కోసం పోరాటం చేస్తున్న ప్రస్తుత దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన మొదటి ఫోటో, బంగ్లాదేశ్ లోని బరిశాల్ నగరానికి చెందినది. ఒక వ్యక్తి, తన తల్లి ఆక్సిజన్ సిలిండర్ ని భుజానికి తగిలించుకుని, ఆమెని ఆసుపత్రికి తీసుకెళ్తున్నప్పుడు తీసినది. మరొక ఫోటో, 2018లో ఉత్తరప్రదేశ్ ఆగ్రా మెడికల్ కాలేజీ ఆసుపత్రిలో ఆక్సిజన్ సిలిండర్ తగిలించుకొని ఒక మహిళ, అంబులన్స్ కోసం ఎదురు చూస్తున్న ఘటనకు సంబంధించింది. కరోనా వైరస్ విజృంభిస్తున్న నేపథ్యంలో, దేశంలో ఆక్సిజన్ సిలిండర్ల కొరత ఉన్న మాట వాస్తవం. కాని, ఈ ఫోటోలు ఇప్పటి పరిస్తితికి సంబంధించినవి కావు. కావున, పోస్టులోని ఫోటోలు తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉన్నాయి.
ఫోటో-1:
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన ఫోటో ‘The Daily Star’ న్యూస్ సంస్థ 18 ఏప్రిల్ 2021 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ లో దొరికింది. బంగ్లాదేశ్ బరిశాల్ నగరానికి చెందిన జియాల్ హసన్, తన తల్లి ఆక్సిజన్ సిలిండర్ ని భుజానికి తగిలించుకుని ఆమెని ఆసుపత్రికి ఇలా మోటార్ సైకిల్ పై తీసుకెళ్ళినట్టు ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. కరోనా బారిన పడిన తన తల్లి రెహనా బేగం ని, షేర్-ఇ-బంగ్లా ఆసుపత్రిలో చికిత్స కోసం తీసుకేళినట్టు జియాల్ హసన్ మీడియాకి తెలిపారు.
బంగ్లాదేశ్ బరిశాల్ నగరంలో చోటుచేసుకున్న ఈ ఘటనకి సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన న్యూస్ ఆర్టికల్స్, వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో భారత దేశానికి సంబంధించింది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఫోటో-2:
ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘ANI’ న్యూస్ సంస్థ 07 ఏప్రిల్ 2018 నాడు తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. 2018లో ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలోని ఆగ్రా మెడికల్ కాలేజీ ఆసుపత్రిలో ఈ ఘటన చోటుచేసుకున్నట్టు వీడియోలో తెలిపారు. ఆగ్రా మెడికల్ కాలేజీ ఆసుపత్రిలో స్ట్రెచర్ సౌకర్యం లేకపోవడంతో, ఆక్సిజన్ సిలిండర్ తగిలించి ఉన్న ఒక వృద్ధురాలు అంబులన్స్ కోసం ఎదురుచూస్తూన్న దృశ్యాలు ఇవని వీడియో వివరణలో తెలిపారు.
ఈ ఘటనకు సంబంధించి ‘TOI సమయం’ న్యూస్ సంస్థ కూడా ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. ఆగ్రా మెడికల్ కాలేజీ ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్న ఈ వృద్ధురాలిని వేరే వార్డుకు తరలించే క్రమంలో అంబులన్స్ రావడానికి ఆలస్యం అవ్వడంతో ఆ వృద్ధురాలు, ఆమె కుమారుడు ఆక్సిజన్ సిలిండర్ తో రోడ్డు పై ఎదురుచూసినట్టు ఆర్టికల్ లో తెలిపారు.  స్ట్రెచర్ సౌకర్యం లేకపోవడంతో రోగి కుమారుడు ఆక్సిజన్ సిలిండర్ ని తన భుజాలపై మోసుకెళ్ళినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో ప్రస్తుత పరిస్థితులకి సంబంధించింది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
భారత దేశంలో కరోనా వైరస్ కేసులు లక్షలలో వస్తున్న నేపథ్యంలో, దేశంలో ఆక్సిజన్ సిలిండర్ల కొరత ఉన్న మాట వాస్తవం. ఆక్సిజన్ సిలిండర్ల కొరత వల్ల కొన్ని ఆసుపత్రులు కరోనా బాధితులని అడ్మిట్ చేసుకోని ఘటనలు ఇటివల చోటుచేసుకున్నాయి. ఈ విషయాన్నీ రిపోర్ట్ చేస్తూ పబ్లిష్ అయిన న్యూస్ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఇటీవల, నాసిక్ లోని ఒక ఆసుపత్రిలో ఆక్సిజన్ టాంకర్ లీక్ కావడం వల్ల, ఆక్సిజన్ అందాకా 20కి పైగా పేషెంట్లు కూడా మరణించారు. కానీ, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలు భారత దేశానికి సంబంధించింది కాదు.
చివరగా, సంబంధం లేని ఫోటోలని దేశంలోని కోవిడ్ పరిస్థితులకు ముడిపెడ్తున్నారు. ఒక ఫోటో బాంగ్లాదేశ్ కి సంబందించినది కాగా, మరొకటి 2018లోని ఘటనది.


text:
సంబంధం లేని ఫోటోలని జ్ఞానవాపి మసీదులో బయటపడ్డ శివలింగం తాలూకు చిత్రాలని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 17, 2022
ఉత్తరప్రదేశ్ వారణాసిలోని జ్ఞానవాపి మసీదులో శివలింగం బయటపడినట్టు రిపోర్టులు  రావడంతో వెంటనే మసీదు కొలను ప్రాంగణాన్ని సీల్ చేయాలనీ వారణాసి కోర్టు 16 మే 2022 నాడు ఆదేశాలిచ్చింది. ఈ నేపథ్యంలో జ్ఞానవాపి మసీదులో బయటపడ్డ శివలింగం చిత్రాలని కొందరు, మసీదులో బయటపడింది శివలింగం కాదు ఫౌంటెన్ అని మరికొందరు సోషల్ మీడియాలో కొన్ని ఫోటోలని షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: జ్ఞానవాపి మసీదులో బయటపడిన శివలింగం దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ పోస్టులలో షేర్ చేసిన ఫోటోలు వారణాసి జ్ఞానవాపి మసీదులో బయటపడిన శివలింగాన్ని చూపించట్లేదు. ఈ ఫోటోలలో కనిపిస్తున్న ఒక శివలింగం ఓడిశాలోని బాబా బుసందేశ్వర్ దేవాలయంలో కొలువై ఉండగా, మరొక ఫోటోలో కనిపిస్తున్న శివలింగం వియత్నాం దేశంలో తవ్వకాలలో బయటపడింది. ఈ పోస్టులలో షేర్ చేసిన ఫౌంటెన్ ఫోటోలు కూడా జ్ఞానవాపి మసీదుకి సంబంధించినవి కావు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
ఫోటో-1:
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్న శివలింగం ఓడిశాలోని బాబా బుసందేశ్వర్ దేవాలయంలో కొలువై ఉన్నట్టు తెలిసింది. ఈ దేవాలయానికి సంబంధించిన మరికొన్ని ఫోటోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది జ్ఞానవాపి మసీదులో బయటపడిన శివలింగం కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఫోటో-2:
జ్ఞానవాపి మసీదులోని ఒక ఫౌంటెన్ నిర్మాణాన్ని శివలింగంగా భావిస్తున్నారంటూ ఈ పోస్టులో ఒక ఫౌంటెన్ ఫోటోని షేర్ చేసారు. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఈ ఫౌంటెన్ ఆగ్రాలోని ఇతిమాద్-ఉద్-దౌలా టాంబ్ ప్రాంగణంలో ఉన్నట్టు గూగుల్ స్ట్రీట్ వ్యూ ద్వారా తెలిసింది. జ్ఞానవాపి మసీదు సర్వేలో బయటపడింది శివలింగం కాదు, కేవలం ఫౌంటెన్ మాత్రమే అని జ్ఞానవాపి మసీదు తరపు లాయర్ ‘NDTV’ ఇంటర్వ్యూలో తెలిపారు. కానీ, పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోకు జ్ఞానవాపి మసీదుకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు.
ఫోటో-3:
పై పోస్టులో చేసిన అదే క్లెయింతో సోషల్ మీడియాలో మరొక ఫోటో కూడా షేర్ అవుతుంది. ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఈ ఫోటో రాజస్తాన్ లోని అజ్మీర్ షరీఫ్ దర్గాకు సంబంధించినది అని తెలిసింది. ఈ ఫోటోకు జ్ఞానవాపి మసీదుకు సంబంధించినది కాదు.
ఫోటో-4:
ఈ పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్న శివలింగం వియత్నాం దేశంలో బయటపడినట్టు తెలిసింది. వియత్నాం దేశంలో బయటపడ్డ ఈ శివలింగానికి సంబంధించి పలు కేంద్ర మంత్రులు పెట్టిన ట్వీట్లని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ ఫోటోని భారత దేశంలో తీయలేదు.
Reaffirming a civilisational connect.
Monolithic sandstone Shiv Linga of 9th c CE is latest find in ongoing conservation project. Applaud @ASIGoI team for their work at Cham Temple Complex, My Son, #Vietnam. Warmly recall my visit there in 2011. pic.twitter.com/7FHDB6NAxz
జ్ఞానవాపి మసీదులో బయటపడ్డ శివలింగం దృశ్యాలని ఇటీవల మరొక వీడియో కూడా సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. కానీ, ఈ వీడియో కనీసం గత ఏడాది నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్నట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియో ఎక్కడిదో తెలుసుకోలేనప్పటికి, ఈ వీడియోలో కనిపిస్తున్న శివలింగం ఇటీవల జ్ఞానవాపి మసీదు సర్వేలో బయటపడినది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, సంబంధం లేని ఫోటోలని షేర్ చేస్తూ జ్ఞానవాపి మసీదులో బయటపడ్డ శివలింగం చిత్రాలని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
కేరళలోని ‘మాషా అల్లా బిర్యానీ’ హొటల్ లో హిందువులకు సంతానం కలగకుండా మందులు కలుపుతున్నారనేది ఫేక్ న్యూస్ - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 16, 2020
‘కేరళలో ఒక ‘మాషా అల్లా బిర్యానీ’ అనే హోటల్ ఉంది. రెండు పెద్ద పెద్ద పాత్రలలో బిర్యాని అమ్ముతాడు, ఒకటి హిందువులు కొసం , ఇంకొకటి ముస్లింలు కొసం. హిందువుల కోసం అమ్మే దాని లో నపుంసకులు అయ్యేలా మందులు కలిపి చాలా రోజుల నుండి అమ్ముతున్నాడు. హిందువుల అద్రుష్టం వల్ల బయటపడి అర్రెస్ట్ అయ్యాడు. అతను చేసిన పాడుపని పొలిసుల ముందు ఒప్పుకున్నాడు’ అని చెప్తూ, కొన్ని ఫోటోలతో కూడిన పోస్ట్ ని సోషల్ మీడియాలో చాలా మంది షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
కేరళ లో ముస్లింలు నడిపే ‘మాషా అల్లా బిర్యానీ’ హోటల్ లో హిందువులకు పెట్టే బిర్యానీలో సంతానం కలగకుండా మందులు కలుపుతున్న వారిని అరెస్ట్ చేసిన పోలీసులు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ):  టాబ్లెట్స్ ఫోటోలు అసలు భారతదేశంలో తీసినవి కావు. శ్రీలంకలో అమ్మడానికి నిషేధించబడ్డ టాబ్లెట్లను శ్రీలంక స్పెషల్ టాస్క్ ఫోర్సు వారు మే 2019 లో పట్టుకున్నప్పటి ఫోటోలు అవి. కొంతమంది వ్యక్తులు పోలీసుల తో ఉన్న ఫోటోలు ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లో 2019 లో జరిగిన ఘటనకి సంబంధించినవి. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
ఫోటో-1 (టాబ్లెట్స్ ఉన్న ఫోటో) :
ఫోటో ని సెర్చ్ చేయగా, వాటిని శ్రీలంక కి సంబంధించి 2019 లో ప్రచురించబడిన ఆర్టికల్స్ లో చూడవొచ్చు. అవి శ్రీలంకలో అమ్మడానికి నిషేధించబడ్డ టాబ్లెట్లను శ్రీలంక స్పెషల్ టాస్క్ ఫోర్సు వారు 2019 లో పట్టుకున్నప్పటి ఫోటోలు అని ‘The Daily Mirror’ ఆర్టికల్ లో చూడవొచ్చు. పాకిస్తాన్లో తయారు చేయబడి, శ్రీలంకలో అమ్మడానికి నిషేధించబడ్డ ట్రామాడోల్ మరియు అనేక అక్రమ మందులను కొలంబో లో పట్టుకున్నట్టు ఆర్టికల్ లో చదవొచ్చు. ఆ ఫోటోల్లోని ఆఫీసర్ల యూనిఫామ్  కూడా శ్రీలంక స్పెషల్ టాస్క్ ఫోర్సు వారి యూనిఫామ్ తో మ్యాచ్ అవుతున్నట్టు చూడవొచ్చు. ఆ ఫోటోలు శ్రీలంక కి సంబంధించిన ఫోటోలని మరికొన్ని ఆర్టికల్స్ లో (ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ)  కూడా చూడవొచ్చు.
ఫోటో 2 & 3 (పోలీసులు ఉన్న ఫోటోలు):
ఫోటోలు 2019 లో ఉత్తర్ ప్రదేశ్ లోని బిజ్నోర్ లో జరిగిన ఒక ఘటన కి సంబంధించినవి.  బిజ్నోర్ లోని ఒక మదర్సా లో అక్రమంగా ఆయుధాలను నిలువ చేశారనే ఆరోపణతో మదర్సా  నిర్వాహుకులను ఆరెస్ట్ చేశారని బిజ్నోర్ పోలీసుల ట్వీట్ ద్వారా తెలుస్తుంది. ఆ ఘటన కి సంబంధించిన మరింత సమాచారాన్ని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. కావున ఫోటోలు ఉత్తర్ ప్రదేశ్ కి సంబంధించినవి.
थाना शेरकोट @bijnorpolice द्वारा मदरसे में अवैध शस्त्रों की तस्करी करते 06 अभियुक्तगण 01 पिस्टल, 04 तमंचे व भारी मात्रा में कारतूसों सहित गिरफ्तार। #uppolice @Uppolice @adgzonebareilly @digmoradabad @News18India pic.twitter.com/WDj3kkBfIu
చివరిగా,  సంబంధంలేని ఫోటోలను పెట్టి ‘ కేరళ లో ముస్లింలు నడిపే హోటల్ వారు హిందువులకు పెట్టే బిర్యానీలో మందులు కలుపుతున్నందుకు వారిని పోలీసులు అరెస్ట్ చేశారు’ అని చెప్తున్నారు.
‘మీకు తెలుసా’ సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
పశ్చిమ బెంగాల్‌లో యువతిని అత్యాచారం చేసి చంపిన ఘటనను తప్పుడు కథనంతో ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 6, 2021
పశ్చిమ బెంగాల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో బీజేపీకి  ఓటు వేసి సపోర్ట్ చేసినందుకు వెస్ట్ మిడ్నాపూర్ జిల్లాకు కు చెందిన 20 సంవత్సరాల యువతిని TMC కార్యకర్తలు అత్యాచారం చేసి చంపినట్టు సోషల్ మీడియాలో ఒక పోస్ట్ షేర్ అవుతోంది. పశ్చిమ బెంగాల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల ఫలితాల తరువాత ఆ రాష్ట్రంలోని పలు చోట్ల హింసాత్మక ఘటనలు చోటుచేసుకున్న నేపథ్యంలో, ఈ పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పశ్చిమ బెంగాల్ ఎన్నికలలో బీజేపీకి ఓటు వేసినందుకు వెస్ట్ మిడ్నాపూర్ జిల్లాకి చెందిన 20 సంవత్సరాల యువతిని TMC కార్యకర్తలు అత్యాచారం చేసి చంపేసారు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రం వెస్ట్ మిడ్నాపూర్ జిల్లాలోని పింగ్ల పోలీస్ స్టేషన్ పరిధిలో నివసిస్తున్న 21 సంవత్సరాల యువతిని, ఇటీవల ఇద్దరు భవన నిర్మాణ కార్మికులు అత్యాచారం చేసి చంపేసారు. TMC పార్టీ కార్యకర్తలకు ఈ ఘటనతో ఎటువంటి సంబంధం లేదు. ఆ సంఘటనకు రాజకీయ కారణాలు ఉన్నట్టు కూడా ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు.  కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పుదోవ పట్టించేలా ఉంది.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ కు సంబంధించిన వివరాల కోసం కీ పదాలు ఉపయోగించి గూగుల్ లో వెతికితే, ఈ ఘటనకి సంబంధించి ‘Hindustan Times’ న్యూస్ సంస్థ 05 మే  2021 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రం వెస్ట్ మిడ్నాపూర్ జిల్లా పింగ్ల పోలీస్ స్టేషన్ పరిధిలో నివసిస్తున్న 21 సంవత్సరాల యువతిని ఇద్దరు భవన నిర్మాణ కార్మికులు అత్యాచారం చేసి చంపినట్టు ఈ ఆర్టికల్ రిపోర్ట్ చేసింది. ఈ ఘటన 03 మే 2021 మధ్యాహ్నం చోటుచేసుకున్నట్టు ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలిసింది. డెబ్ర కాలేజీ లో చదువుకుంటున్న ఈ యువతిని, తన ఇంటి పక్కన నిర్మిస్తున్న భవనంలో కూలీ పని చేస్తున్న ఇద్దరు అత్యాచారం చేసి చంపారని యువతి తండ్రి పోలీసులకి ఫిర్యాదు చేసారు. పోలీసులు ఈ కేసుకు సంబంధించి ఆ ఇద్దరిని మరియు వారికి సహాయం చేసిన ఒక మహిళను అరెస్ట్ చేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్ తెలిపింది.
ఈ ఘటనకి సంబంధించి బంగ్లా లోకల్ వార్తా సంస్థ పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. ఈ యువతిని తాము అత్యాచారం చేసినట్టు నేరస్తులలో ఒకరు ఒప్పుకున్నారని ఈ ఆర్టికల్ తెలిపింది. ఈ కేసుకి సంబంధించి జరిపిన విచారణలో యువతిని ఆ ఇద్దరు భవన నిర్మాణ కార్మికులే అత్యాచారం చేసి చంపారని నిర్ధారణ అయినట్టు ఖరగ్పూర్ ASP రానా ముఖర్జీ మీడియాకి తెలిపారని ఈ ఆర్టికల్ రిపోర్ట్ చేసింది. చనిపోయిన ఈ యువతికి న్యాయం చేయాలని కాలేజీ యువకులు చేసిన ధర్నాని ఇక్కడ చూడవచ్చు. యువతిని అత్యాచారం చేసి చంపిన ఇద్దరు కార్మికులు TMC పార్టీ కార్యకర్తలని ఎవరూ రిపోర్ట్ చేయలేదు. అంతే కాదు, ఈ హత్యకి రాజకీయ కారణాలు ఉన్నట్టు కూడా ఎవరూ రిపోర్ట్ చేయలేదు.
ఈ అమ్మాయి తరపు బంధువులు బూమ్ సంస్థతో మాట్లాడుతూ, ఈ అమ్మాయిని బీజేపీకి  ముడిపెడుతూ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతున్న కథనాలు తప్పని తెలిపారు. ఈ సంఘటనకు ఎటువంటి రాజకీయ కోణం లేదు అని కూడా స్పష్టం చేసారు.
పశ్చిమ బెంగాల్ అసెంబ్లీ ఎన్నికల ఫలితాల తరువాత ఆ రాష్ట్రంలోని పలు చోట్ల హింసాత్మక ఘటనలు చోటుచేసుకున్నట్టు పలు న్యూస్ సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. TMC కార్యకర్తలు బీజేపీ మహిళా కార్యకర్తలతో అనుచితంగా ప్రవర్తించారని బీజేపీ నాయకులు ఆరోపిస్తూ వీడియోలు షేర్ చేస్తున్నారు. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ హింసాత్మక ఘటనల్లో పలువురు చనిపోయారని కూడా వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి.
చివరగా, పశ్చిమ బెంగాల్ రాష్ట్రం వెస్ట్ మిడ్నాపూర్ కి చెందిన యువతిని ఇద్దరు భవన నిర్మాణ కార్మికులు అత్యాచారం చేసి చంపిన ఘటనని ప్రస్తుత బెంగాల్ హింసతో ముడిపెడుతున్నారు.


text:
రాజస్థాన్‌కు సంబంధించిన పాత ఫోటోని ఉత్తరప్రదేశ్ ఎన్నికల ప్రచారానికి వెళ్ళిన బీజేపీ నాయకుడిని ప్రజలు కొట్టిన దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 27, 2022
ఎన్నికల ప్రచారంలో భాగంగా ఓట్లు అడగడానికి వెళ్ళిన ఒక బీజేపీ నాయకుడిని ప్రజలు చొక్కా చినిగేలా కొట్టి తరిమికొడుతున్న దృశ్యం అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతుంది. ఈ ఘటన ఇటీవల ఉత్తరప్రదేశ్ ఎన్నికల ప్రచారంలో చోటుచేసుకున్నట్టు కొందరు సోషల్ మీడియాలో పోస్టులు పెడుతున్నారు. ఉత్తరప్రదేశ్ రాష్ట్రంలో త్వరలో శాసనసభ ఎన్నికలు జరుగనున్న నేపథ్యంలో, ఈ పోస్టు సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
ఈ పోస్టు యొక్క ఆర్కైవ్డ్ వెర్షన్‌ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
క్లెయిమ్: ఉత్తరప్రదేశ్ ఎన్నికలలో భాగంగా ఓట్లు అడగడానికి వెళ్ళిన బీజేపీ నాయకుడిని ప్రజలు చొక్కా చినిగేలా కొట్టి తరిమేస్తున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్: 2021 జూలై నెలలో రాజస్తాన్ బీజేపి నాయకుడు కైలాష్ మేఘ్వాల్‌పై రైతు నిరసనకారులు చేసిన దాడి దృశ్యాలని ఈ ఫోటో చూపిస్తుంది. ఈ ఘటన రాజస్థాన్ రాష్ట్రం శ్రీ గంగానగర్‌లో చోటుచేసుకుంది. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో పాతది,  ఉత్తరప్రదేశ్ ఎన్నికలకు సంబంధించినది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటో ‘ఆజ్ తక్’ వార్తా సంస్థ 30 జూలై 2021 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్‌లో దొరికింది. ఈ ఘటన రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలోని శ్రీ గంగానగర్‌లో చోటుచేసుకున్నట్టు ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. కాంగ్రెస్ పాలిస్తున్న రాజస్థాన్ రాష్ట్రంలో ద్రవ్యోల్బణం పెరుగుదల మరియు నీటిపారుదల సమస్యలకు సంబంధించి రాజస్తాన్ బీజేపీ 30 జూలై 2021 నాడు శ్రీ గంగానగర్‌లో ఒక నిరసన కార్యక్రమం చేపట్టింది. ఈ నిరసన కార్యక్రమంలో పాల్గోనడానికి వెళ్ళిన బీజేపీ నాయకుడు కైలాష్ మేఘ్వాల్‌పై వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా పోరాటం చేస్తున్న రైతులు దాడికి పాల్పడినట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు.
ఈ దాడికి సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన మరికొన్ని ఆర్టికల్స్ మరియు వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతదని, ఉత్తరప్రదేశ్ ఎన్నికలకు సంబంధించింది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఉత్తరప్రదేశ్ ఎన్నికల నేపథ్యంలో, ఎన్నికల ప్రచారాలకి వెళ్ళిన బీజేపీ నాయకులని ప్రజలు తరిమికొడుతున్న దృశ్యాలని ఇటీవల సోషల్ మీడియాలో పాత ఫోటోలని, వీడియోలని షేర్ చేసినప్పుడు, ఫాక్ట్‌లీ వాటికి సంబంధించి ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసింది. ఆ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, రాజస్థాన్‌కు సంబంధించిన పాత ఫోటోని ఉత్తరప్రదేశ్ ఎన్నికల ప్రచారానికి వెళ్ళిన బీజేపీ నాయకుడిని ప్రజలు చొక్కా చినిగేలా కొట్టి తరిమికోడుతున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 27, 2022


text:
సంబంధంలేని పాత ఫోటోను ఇటీవల ఒక మహిళ ఏనుగుకు జన్మనిచ్చిందంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 25, 2021
మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా హన్వాడ మండలంలోని మునిమోక్షం దగ్గర ఒక మహిళ ఏనుగుకు జన్మనిచ్చిందని ఒక ఫోటోతో ఉన్న పోస్టును సోషల్ మీడియాలో బాగా షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇటీవల మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా హన్వాడ మండలంలోని మునిమోక్షం దగ్గర ఒక మహిళ ఏనుగుకు జన్మనిచ్చిన ఫోటో.
ఫాక్ట్: ఫోటో కనీసం 2009 నుండే ఇంటర్నెట్‌లో వివిధ క్లెయిమ్స్ తో షేర్ అవుతుంది. SNOPES వారు ఈ ఫోటో గర్భస్రావం చేయబడిన, లేదా, బహుశా మరణించిన తల్లి ఏనుగు  నుండి తీసిన చనిపోయిన ఏనుగు పిండం అని తెలిపారు. ఒక మనిషికి ఏనుగు పుట్టడం అనేది ప్రస్తుతం ఉన్న వైద్య శాస్త్రం ద్వారా సాధ్యమైన పని కాదు. ఇటీవల మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా హన్వాడ మండలంలోని మునిమోక్షం దగ్గర ఒక మహిళ ఏనుగుకు జన్మనిచ్చిందని ఎక్కడా కూడా రిపోర్ట్ అవలేదు. కావున, పోస్ట్ ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఫోటోను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసినప్పుడు, అదే ఫోటో కనీసం 2009 నుండి ఇంటర్నెట్‌లో వివిధ క్లెయిమ్స్ తో షేర్ అవుతుంది. ప్రపంచంలోనే అతి చిన్న ఏనుగు అని కొందరు, ఒక నెల వయస్సుతో ఉన్న ఏనుగు అంటూ కొందరు షేర్ చేసారు. అప్పట్లో, SNOPES వారు ఒక ఫాక్ట్ చెక్ ఆర్టికల్ రాసి, ఈ ఫోటో ఒక చనిపోయిన ఏనుగు పిండం (foetus) అని తేల్చిచెప్పారు. గర్భస్రావం చేయబడిన లేదా, బహుశా మరణించిన తల్లి ఏనుగు నుండి తీసిన చనిపోయిన ఏనుగు పిండం అని తెలిపారు. కానీ, ఫోటో యొక్క ఒరిజినల్ సోర్స్ మాకు లభించలేదు. అయితే ఈ ఫోటో పాతదని నిర్దారించొచ్చు, ఇటీవల తీసింధైతే కాదు.
ఏనుగు తల్లి సుమారు 22 నెలల పాటు పిండాన్ని మోస్తుంది. తల్లి జన్మనిచ్చినప్పుడు, ఏనుగు దూడ సుమారు 110 కిలోల బరువుంటుంది. ఫోటోలో చూపించినట్టు నిజంగానే అది అప్పుడే పుట్టిన దూడ అయ్యుంటే, అంత చిన్నగా పుట్టి ఉండేదికాదు. అయినా, ఒక మనిషికి ఏనుగు పుట్టడం అనేది ప్రస్తుతం ఉన్న వైద్య శాస్త్రం ద్వారా సాధ్యమైన పని కాదు. అలాంటివి జరిగినట్టుగా కూడా ఎక్కడా రిపోర్ట్ అవలేదు.
ఇటీవల మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా హన్వాడ మండలంలోని మునిమోక్షం దగ్గర ఒక మహిళ ఏనుగుకు జన్మనిచ్చిందని కూడా ఎక్కడా కూడా రిపోర్ట్ అవలేదు.
చివరగా, సంబంధంలేని పాత ఫోటోను ఇటీవల మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా హన్వాడ మండలంలో మునిమోక్షం దగ్గర ఒక మహిళ ఏనుగుకు జన్మనిచ్చిందంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 25, 2021


text:
సౌత్ ఆఫ్రికాలోని క్రూగర్ పార్క్ లో రోడ్డుపై సింహాలు కూర్చున్న పాత ఫోటో పెట్టి, లాక్ డౌన్ లో శ్రీశైలం అడవిలో తీసినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 24, 2020
రోడ్డుపై సింహాలు కూర్చున్న ఫోటో పోస్ట్ చేసి, అది లాక్ డౌన్ లో శ్రీశైలం అడవిలో తీసినట్టు సోషల్ మీడియాలో కొందరు షేర్ చేస్తున్నారు. అయితే, ఆ ఫోటోని సౌత్ ఆఫ్రికాలోని క్రూగర్ పార్క్ లో తీసినట్టు చెప్తున్న ఒక పాత వీడియో నుండి తీసుకున్నట్టు FACTLY విశ్లేషణలో తేలింది. ఆ వీడియోని ‘Africa Adventures’ వారు 2016 లోనే సౌత్ ఆఫ్రికాలోని క్రూగర్ పార్క్ లో తీసినట్టు షేర్ చేసారు. కావున, పోస్ట్ లోని ఫోటో శ్రీశైలంకి కానీ, తాజా లాక్ డౌన్ కి కానీ సంబంధించిన ఫోటో కాదు. అంతేకాదు, శ్రీశైలం అడవిలో సింహాలు ఉన్నట్టు ఎక్కడ కూడా సమాచారం లేదు.
సోర్సెస్:
క్లెయిమ్: ఫేస్బుక్ పోస్ట్ (ఆర్కైవ్డ్)
ఫాక్ట్:
1. యూట్యూబ్ వీడియో – https://youtu.be/c8i0hjegneY?t=30
‘మీకు తెలుసా’  సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?


text:
సంబంధం లేని పాత ఫోటోని 2023 తెలంగాణ అసెంబ్లీ ఎన్నికల ఫలితాల తరువాత కేటీఆర్ భార్య శైలిమ కేసీఆర్‌ను పట్టుకొని ఏడ్చిన చిత్రమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 7, 2023
2023 తెలంగాణ అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో బీఆర్ఎస్ పార్టీ ఓటమి తరువాత కేటీఆర్ భార్య శైలిమ కేసీఆర్‌ను పట్టుకొని వెక్కి వెక్కి ఏడ్చేసిన చిత్రమంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో బాగా షేర్ అవుతోంది. భావోద్వేగంతో ఏడుస్తున్న భార్య, కొడుకుని కేటీఆర్ ఓదారుస్తున్న చిత్రమంటూ మరో ఫోటోని కూడా ఈ పోస్టులో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: 2023 తెలంగాణ అసెంబ్లీ ఎన్నికలలో బీఆర్ఎస్ ఓటమి తరువాత కేటీఆర్ భార్య శైలిమ కేసీఆర్‌ను పట్టుకొని ఏడ్చిన చిత్రం.
ఫాక్ట్ (నిజం): 2022 డిసెంబర్ నెలలో శైలిమ తండ్రి హరనాథరావు మృతి తరువాత కేసీఆర్ హరనాథరావు ఇంటికి వెళ్ళి శైలిమను ఓదార్చిన చిత్రాన్ని ఈ ఫోటో చూపిస్తుంది. తండ్రి చనిపోయిన భావోద్వేగంలో ఏడుస్తున్న భార్యను కేటీఆర్ ఓదారుస్తున్న చిత్రాన్ని మరో ఫోటో చూపిస్తుంది. ఈ ఫోటోలు  2023 తెలంగాణ అసెంబ్లీ ఎన్నికల ఫలితాల తరువాత తీసినవి కావు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో కోసం కీ పదాలను ఉపయోగించి వెతికితే, ఇదే చిత్రాన్ని థంబ్‌నెయిల్ ఫోటోగా పెట్టి Daily Culture యూట్యూబ్ ఛానెల్ 29 డిసెంబర్ 2022 నాడు పబ్లిష్ చేసిన వీడియో దొరికింది. కేటీఆర్ భార్య శైలిమ, తండ్రి మరణంతో భావోద్వేగంతో ఏడుస్తుంటే, కేసీఆర్ ఆమెను ఓదారుస్తున్న దృశ్యాలను ఈ వీడియో చూపిస్తుంది.
2022 డిసెంబర్ నెలలో కేటీఆర్ మామ హరనాథరావు మృతి తరువాత కేసీఆర్ హరనాథరావు ఇంటికి వెళ్ళి హరనాథరావు కుటుంబాన్ని పరామర్శించి, కోడలు శైలిమను ఓదార్చారు. కేసీఆర్, కేటీఆర్ శైలిమను ఓదారుస్తున్న వీడియోలను పలు వార్తా సంస్థలు కూడా 2022లో పబ్లిష్ చేశాయి. పై వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది అని, 2023 తెలంగాణ అసెంబ్లీ ఎన్నికల ఫలితాల తరువాత తీసినది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత ఫోటోని 2023 తెలంగాణ అసెంబ్లీ ఎన్నికల ఫలితాల తరువాత కేటీఆర్ భార్య శైలిమ కేసీఆర్‌ను పట్టుకొని ఏడ్చిన చిత్రమంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 7, 2023


text:
సంబంధంలేని పాత ఫోటోని భర్త దాడి తర్వాత ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్న నటి పూనమ్ పాండే అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 11, 2021
హిందూ దేవతలపై, హిందుత్వంపై ఎప్పుడు అనుచిత వ్యాఖ్యలు చేసే బాలీవుడ్ నటి పూనమ్ పాండే, తన భర్త చేసిన దాడి కారణంగా ఇప్పుడు ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్న దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో మూడు ఫోటోలతో కూడిన ఒక పోస్టు షేర్ అవుతుంది. పూనమ్ పాండే ఇటీవల తలకు, కంటికి, మొహంపై గాయాలతో ముంబైలోని ఒక ఆసుపత్రిలో చికిత్స కోసం చేరిన నేపథ్యంలో, ఈ ఫోటో సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: భర్త దాడి తర్వాత నటి పూనమ్ పాండే ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటోలో ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్నది ఉత్తరాఖండ్ హాల్ద్వాని నగరానికి చెందిన ఆర్ష పాండే, బాలీవుడ్ నటి పూనమ్ పాండే కాదు. 2018లో దోపిడీ దొంగలు చేసిన దాడిలో ఆర్షి పాండే తలకు, దవడకు తీవ్ర గాయలయినట్టు తెలిసింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్న అదే అమ్మాయి, ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్నప్పుడు తీసిన వీడియో ఒకటి దొరికింది. ఆర్ష పాండే ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్నప్పుడు తీసిన వీడియో అని వివరణలో తెలిపారు. ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘Jagran’ న్యూస్ సంస్థ 15 సెప్టెంబర్ 2018 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ ఫోటోలో కనిపిస్తున్నది ఉత్తరాఖండ్ హాల్ద్వాని నగరానికి చెందిన  ఆర్ష పాండే అని ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. హాల్ద్వాని నగరం గోరపడావ్ ప్రాంతంలో ఉన్న ఆర్ష పాండే ఇంటిపై దోపిడీ దొంగల దాడి చేసి ఆమెని తీవ్రంగా గాయపరిచినట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు.
ఉత్తరాఖండ్ హాల్ద్వాని నగరంలో చోటుచేసుకున్న ఈ దోపిడీ దొంగల దాడి ఘటనకు సంబంధించి ‘The Times of India’ 28 ఆగష్టు 2018 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. హాల్ద్వాని నగరం గోరపడావ్ ప్రాంతంలో నివసిస్తున్న లక్ష్మి దత్ పాండే అనే వ్యాపారవేత్త ఇంటిపై గుర్తుతెలియని కొందరు దోపిడీ దొంగలు దాడి చేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు. ఈ దాడిలో లక్ష్మి దత్ పాండే భార్య పూనమ్ పాండే మరణించిందని, కూతురు ఆర్ష పాండేకు తీవ్ర గాయలయినట్టు ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. పూనమ్ పాండే హత్య ఘటనకు సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన మరికొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
07 నవంబర్ 2021 నాడు బాలీవుడ్ నటి పూనమ్ పాండే తలకు, కంటికి,  మొహంపై గాయాలతో ఆసుపత్రిలో చేరినట్టు పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేసాయి. భర్త సామ్ అహ్మద్ బాంబే తనపై దాడి చేసాడని పూనమ్ పాండే ఆరోపించడంతో, ముంబై పోలీసులు సామ్ బాంబేని అదే రోజు అరెస్ట్ కూడా చేసారు. కాని, పూనమ్ పాండే ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్న ఫోటోలేవి ఇప్పటి వరకు  ఇంటర్నెట్‌లో షేర్ అవలేదు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలో కనిపిస్తున్న 2018లో దోపిడీ దొంగల దాడిలో గాయపడిన ఆర్షి పండే అని, బాలీవుడ్ నటి  పూనమ్ పాండే కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, 2018లో దోపిడీ దొంగల దాడిలో గాయపడిన ఆర్ష పాండే ఫోటోని ఇటీవల భర్త దాడి తరువాత పూనమ్ పాండే ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 11, 2021


text:
సంబంధంలేని పాత ఫోటోని రిపబ్లిక్ డే రోజు పోలీసులపై BJP కార్యకర్తల దాడి అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 29, 2021
మోదీ ఫోటో ఉన్న టీ-షర్ట్ వేసుకొన్న ఒక వ్యక్తి పోలీసులపైకి కర్ర ఎత్తిన ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ఈ ఘటన మొన్న రిపబ్లిక్ డే రోజున జరిగిందని చెప్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రిపబ్లిక్ డే రోజున పోలీసులపై దాడి చేసిన BJP కార్యకర్త ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ ఫోటో 2014లో ఉత్తరప్రదేశ్ లోని శాంతిభద్రతలు మరియు విద్యుత్ సంక్షోభం వంటి విషయాలపై BJP యువ కార్యకర్తలు లక్నోలో నిరసనలు తెలిపిన సందర్భంలో వారికి మరియు పోలీసులకి మధ్య చోటుచేసుకున్న ఘర్షణలకు సంబంధించింది. ఈ ఫోటోకి మొన్న రిపబ్లిక్ డే రోజున ఢిల్లీలో జరిగిన ఘర్షణలకు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని 30 జూన్ 2014లో ప్రచురించిన ఒక ఆన్‌లైన్ వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం 2014లో ఉత్తరప్రదేశ్ లోని శాంతిభద్రతలు మరియు విద్యుత్ సంక్షోభం వంటి విషయాలపై BJP యువ కార్యకర్తలు లక్నోలో నిరసనలు తెలిపారు. ఈ నిరసనల్లో ఉత్తరప్రదేశ్ అసెంబ్లీ ఎదుట పోలీసులకి మరియు BJP కార్యకర్తల మధ్య ఘర్షణ నెలకొంది, పోస్టులోని ఈ ఫోటో ఆ ఘర్షణలకి సంబంధించిందే.
ఈ కథనం ఆధారంగా గూగుల్ లో వేతగా ఇదే ఫోటో ప్రచురించిన రాజ్యసభ టీవీ వార్తా కథనం కనిపించింది. ఈ కథనం కూడా ఈ ఫోటో 2014లో ఉత్తరప్రదేశ్ లోని లక్నోలో పోలీసులకి మరియు BJP కార్యకర్తల మధ్య జరిగిన ఘర్షణకు సంబంధించిందని నిర్ధారిస్తుంది. 2014లో జరిగిన ఈ నిరసనలకు సంబంధించి ది హిందూ మరియు ఇండియన్ ఎక్ష్ప్రెస్స్ కూడా వార్తా కథనాలు ప్రచురించాయి. NDTV న్యూస్ వీడియో ఇక్కడ చూడవొచ్చు. ఈ నిరసనలకు సంబంధించి మరిన్ని ఫోటోలు ఇక్కడ చూడొచ్చు. వీటన్నిటిబట్టి ఈ ఫోటో మొన్న రిపబ్లిక్ డే రోజు జరిగిన ఘటనకి సంబంధించింది కాదని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
రిపబ్లిక్ డే రోజున కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా నిరసన తెలుపుతున్న రైతులు ఢిల్లీలో నిర్వహించిన ట్రాక్టర్ పెరేడ్ లో హింస చోటుచేసుకున్న నేపథ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే వార్తలు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, సంబంధంలేని పాత ఫోటోని రిపబ్లిక్ డే రోజు BJP కార్యకర్తలు పోలీసులపై దాడి చేసిన ఫోటో అంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 29, 2021


text:
సంబంధం లేని పాత ఫోటోని బీజేపీ నాయకుడు కపిల్ మిశ్రా సోదరి ముస్లిం యువకుడిని పెళ్లి చేసుకున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 19, 2023
ఢిల్లీలో హిందూ ముస్లిం మతాల మధ్య అల్లర్లు జరిగేలా రెచ్చగొట్టిన బీజేపీ నాయకుడు కపిల్ మిశ్రా యొక్క సోదరి షాహాద్ అలీ అనే ముస్లిం యువకుడిని పెళ్లి చేసుకుంది, అంటూ ఇటీవల సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటోని షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బీజేపీ నాయకుడు కపిల్ మిశ్రా సోదరి ముస్లిం యువకుడిని పెళ్లి చేసుకుంది. దానికి సంబంధించిన ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): 2016లో కర్ణాటక రాష్ట్రం మైసూరులో ముస్లిం మతానికి చెందిన షకీల్ అహ్మద్, హిందూ మతానికి చెందిన ఆశీతాను వివాహం చేసుకున్నాడు. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో ఈ వివాహానికి సంబంధించినదే. లవ్ జిహాద్ పేరుతో కొన్ని వర్గాలు వారి వివాహాన్ని వ్యతిరేకిస్తుండటంతో షకీల్ అహ్మద్ మరియు ఆశీతా పోలీసు సెక్యూరిటీ మధ్య మైసూరులో వివాహం చేసుకున్నారు. ఈ ఫోటోకి బీజేపీ నాయకూడు కపిల్ మిశ్రాకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘The Hindu’ వార్తా సంస్థ 18 ఏప్రిల్ 2016 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. కర్ణాటక రాష్ట్రం మాండ్యాకు చెందిన షకీల్ అహ్మద్, ఆశీతా అనే ప్రేమికులు కుటుంబ సమక్షంలో పోలీసు సెక్యూరిటీ మధ్య మైసూరులో వివాహం చేసుకున్నారంటూ ఈ ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ‘The Hindu’ రిపోర్ట్ చేసింది.
ముస్లిం మతానికి చెందిన షకీల్ అహ్మద్, హిందూ మతానికి చెందిన ఆశీతా అలియాస్ శేష్టను పెళ్లిచేసుకోవడానికి మాండ్యాలోని కొన్ని వర్గాలు అడ్డు చెప్పడంతో 17 ఏప్రిల్ 2022 నాడు మైసూరులో పోలీసు సెక్యూరిటీ మధ్య వీరి వివాహం జరిగింది. ఈ వివాహానికి సంబంధించి NDTV వార్తా సంస్థ 2016 ఏప్రిల్ నెలలో పబ్లిష్ చేసిన వీడియోని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
షకీల్ అహ్మద్ ఆశీతాల వివాహానికి సంబంధించి 2016లో పబ్లిష్ చేసిన మరికొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. కపిల్ మిశ్రా సోదరి ముస్లిం వ్యక్తిని వివాహమాడినట్టు ఈ ఫోటోని 2021 నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. సోషల్ మీడియాలో తన సోదరి వివాహానికి సంబంధించి షేర్ చేస్తున్న ఈ ఫోటోపై కపిల్ మిశ్రా ‘Boom Live’ వారితో మాట్లాడుతూ, “నాకు మొత్తంగా ముగ్గురు సోదరీమణులు  ఉన్నారు. అందులో ఇద్దరి పెళ్లిళ్ళు జరిగాయి. నా చెల్లెళ్లు గానీ దూరపు బంధువులు ఎవరూ గానీ ముస్లిం వ్యక్తిని పెళ్లిచేసుకోలేదు”, అని తెలిపారు.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత ఫోటోని షేర్ చేస్తూ  బీజేపీ నాయకుడు కపిల్ మిశ్రా సోదరి ముస్లిం యువకుడిని ఇటీవల పెళ్లి చేసుకున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 19, 2023


text:
సంబంధం లేని పాత ఫోటోని పాకిస్థాన్ ప్రజలు ఇప్పుడు తమ పిల్లలని గాడిద బండ్లపైన పాఠశాలలకు పంపుతున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
February 15, 2023
వాహనాలకు పెట్రోల్ లేక తమ పిల్లలను గాడిద బండ్ల మీద పాఠశాలలకు పంపిస్తున్న పాకిస్తాన్ ప్రజలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతోంది. ఆర్ధిక సంక్షోభంతో అల్లాడుతున్న పాకిస్థాన్ ప్రస్తుత క్లిష్ట పరిస్థితుల నుండి బయటపడేందుకు ఇటీవల ఇంధన ధరలను భారీగా పెంచిన నేపథ్యంలో, ఈ పోస్ట్ ఇప్పుడు సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతోంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఆర్ధిక సంక్షోభంతో అల్లాడుతున్న పాకిస్థాన్ ప్రజలు ప్రస్తుత క్లిష్ట పరిస్థితుల నుండి బయటపడేందుకు తమ పిల్లలను గాడిద బండ్ల మీద పాఠశాలలకు పంపిస్తున్న దృశ్యం.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని 2009లో పాకిస్థాన్ రాజధాని లాహోర్ నగరంలోని  చారిత్రాత్మక బద్‌షాహి మసీదు ఎదుట తీశారు. మసీదుని వీక్షించడానికి వచ్చిన చిన్న పిల్లల వినోదం కోసం ఒక వ్యాపారి ఈ గాడిద బండిని మసీదు ఎదుట నడిపేవాడని తెలిసింది. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోకి పాకిస్థాన్ ప్రస్తుత ఆర్ధిక సంక్షోభానికి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే ఫోటోని ‘Pakisthan Bee’ అనే వెబ్సైట్ 2009 నవంబర్ నెలలో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. పాకిస్థాన్ రాజధాని లాహోర్ నగరంలోని చారిత్రాత్మక బద్‌షాహి మసీదు ఎదుట చిన్న పిల్లల వినోదం కోసం అమర్చబడిన గాడిద బండి దృశ్యమని ఫోటోని షేర్ చేస్తూ ఈ వెబ్సైట్ తెలిపింది. మసీదుని వీక్షించడానికి వచ్చిన చిన్న పిల్లల వినోదం కోసం ఒక వ్యాపారి ఈ గాడిద బండిని మసీదు ఎదుట నడిపేవాడని ఈ ఫోటోని షేర్ చేస్తూ తెలిపారు. ఇదే ఫోటోని షేర్ చేస్తూ గతంలో కూడా చాలా మంది సోషల్ మీడియా యూసర్లు పోస్టులు పెట్టారు.
పాకిస్థాన్‌లో ఇటీవల నెలకొన్న ఆర్ధిక సంక్షోభం కన్నా ముందు కూడా ఆ దేశ ప్రజలు రవాణా కార్యకలాపాల కోసం గుర్రాల బండ్లను, గాడిద బండ్లను ఉపయోగించినట్టు ఆధారాలు ఉన్నాయి.
2022 జూన్ నెలలో, పాకిస్థాన్ సివిల్ ఏవియేషన్ అథారిటీలో (CAA) పనిచేస్తున్న ఒక ప్రభుత్వ ఉద్యోగి, ప్రభుత్వం ఇంధన ధరలను భారీగా పెంచడంతో తాను వ్యక్తిగత రవణాను వినియోగించుకోలేకపోతున్నానని, పనికి గాడిద బండి మీద వచ్చేందుకు అనుమతిని ఇవ్వాలని తన పైఅధికారికి లేఖ రాసినట్టు పలు వార్తా సంస్థలు ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేశాయి. కానీ, పాకిస్థాన్ ప్రభుత్వం ఇంధన ధరలు పెంచిన నేపథ్యంలో, అక్కడి ప్రజలు తమ పిల్లలని గాడిదల బండ్లపైన పాఠశాలలకు పంపుతున్నట్టు ఇటీవల ఎక్కడా రిపోర్ట్ కాలేదు.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత ఫోటోని షేర్ చేస్తూ పాకిస్థాన్ ప్రజలు తమ పిల్లలని గాడిద బండ్లపైన పాఠశాలలకు పంపుతున్న చిత్రమని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: February 15, 2023


text:
ఈ ఫోటోలో చూపిస్తున్నది వైజాగ్ లోని NAD ఫ్లైఓవర్ యొక్క అసలు డిజైన్ కాదు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 8, 2021
వైజాగ్ లోని నిర్మాణం పూర్తయిన NAD ఫ్లైఓవర్ కి ఆ ఫ్లైఓవర్ యొక్క అసలు డిజైన్ కి చాలా వ్యత్యాసం ఉందని అర్ధం వచ్చేలా ఫ్లైఓవర్ మరియు అసలు డిజైన్ యొక్క ఫోటో కోలాజ్ షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ డిజైన్ నిజమా అని అడుగుతూ కొందరు ఇదే ఫోటోని FACTLY వాట్సాప్ టిప్ లైన్ నెంబర్ 9247052470 కి కూడా పంపించారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: వైజాగ్ లోని NAD ఫ్లైఓవర్ యొక్క అసలు డిజైన్.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో వైజాగ్ లోని NAD ఫ్లైఓవర్ అసలు డిజైన్ అని చెప్తున్నది నిజానికి NAD ఫ్లైఓవర్ కి సంబంధించిందికాదు, ఈ ఫ్లైఓవర్ డిజైన్ చాలా సంవత్సరాల నుండి ఇంటర్నెట్ లో అందుబాటులో ఉంది, ఈ ఫోటో ఉక్రెయిన్ లో నిర్మించబోయే ఒక ఫ్లైఓవర్ కి సంబంధించిన డిజైన్ అని చెప్తూ కొన్ని 2010, 2012 సంవత్సరంకి చెందిన వార్తా కథనాలు ఉన్నాయి. వైజాగ్ లోని NAD ఫ్లైఓవర్ అసలు డిజైన్స్ కి పోస్టుల్లో చూపిస్తున్న డిజైన్స్ కి పొంతన లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
గూగుల్ లో ‘vizag NAD flyover’ అనే కీవర్డ్ తో వెతకగా ఈ ఫ్లైఓవర్ కి సంబంధించిన అసలు డిజైన్ ని ప్రచురించిన వార్తా కథనాలు మరియు న్యూస్ రిపోర్టింగ్ వీడియోస్ అనేకం మాకు కనిపించాయి. ఈ కథనాలలో ప్రచురించిన ఫ్లైఓవర్ యొక్క డిజైన్స్ కి పోస్టులో చెప్తున్న అసలు డిజైన్ కి చాలా వత్యాసం గమనించొచ్చు. దీన్నిబట్టి పోస్టులో చూపిస్తున్నది వైజాగ్ లోని NAD ఫ్లైఓవర్ కి సంబంధించిన డిజైన్ కాదని చెప్పొచ్చు.
పోస్టులో ఒరిజినల్ డిజైన్ గా చెప్తున్న ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ ఫోటోని షేర్ చేసిన చాలా సోషల్ మీడియా పోస్టులు మరియు వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి. ఈ ఫోటో ఉక్రెయిన్ లో నిర్మించబోయే ఒక ఫ్లైఓవర్ కి సంబంధించిన డిజైన్ అని చెప్పే కొన్ని 2010, 2012 సంవత్సరంకి చెందిన వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి. ఐతే ఈ ఫోటోకి సంబంధించిన కచ్చితమైన సమాచారం దొరకనప్పటికి ఈ వార్తా కథనాల తేదీల ఆధారంగా ఈ ఫోటోకి వైజాగ్ లోని NAD ఫ్లైఓవర్ కి సంబంధంలేదని చెప్పొచ్చు.
చివరగా, సంబంధం లేని పథ ఫోటోని చూపిస్తూ ఇది వైజాగ్ లోని NAD ఫ్లైఓవర్ యొక్క అసలు డిజైన్ అని ప్రచారం చేస్తున్నారు.

created: January 8, 2021


text:
సంబంధంలేని పాత ఫోటోలను ట్రాక్టర్ ర్యాలీలో రైతులపై పోలీసుల దాడి అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 27, 2021
రైతు వ్యతిరేక చట్టాల పైన పోరాడుతున్న రైతులపై పోలీసుల దాడి అని చెప్తూ, గాయపడ్డ ఒక సిక్కు వ్యక్తి ఫోటో షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. పోలీసులు ఒక వ్యక్తిపై దాడి చేస్తున్న ఫోటో ఒకటి ఇదే నేపధ్యంలో షేర్ అవుతున్న పోస్ట్ ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ కథనం ద్వారా ఈ రెండు పోస్టులలో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: రైతు వ్యతిరేక చట్టాల పైన పోరాడుతున్న రైతులపై పోలీసుల దాడికి సంబంధించిన ఫోటో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఒక సిక్కు వ్యక్తి వీపుపై గాయలున్న ఫోటో నిజానికి 2019లో ఢిల్లీలోని ముఖర్జీ నగర్ లో ఒక టెంపో డ్రైవర్ కి మరియు పోలీసులకు మధ్య జరిగిన ఘర్షణకి సంబంధించింది. ఫోటోలో ఉన్నది ఆ దాడిలో గాయపడ్డ డ్రైవర్.   పోలీసులు కింద పడ్డ ఒక సిక్కు వ్యక్తిని తంతున్న ఫోటో నిజానికి 2013లో 1984 సిక్కు వ్యతిరేక అల్లర్ల కేసులో కాంగ్రెస్ నాయకుడు సజ్జన్ కుమార్ ను నిర్దోషిగా ప్రకటించినందుకు నిరసనగా కొందరు సిక్కుల అప్పటి ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్ నివాసం వైపు వెళ్ళడానికి  ప్రయత్నించగా వారిని పోలీసులు అడ్డుకున్నప్పుడు జరిగిన ఘర్షణలో తీసింది. ఈ ఫోటోలకు ఇటీవల జరిగిన ట్రాక్టర్ ర్యాలీకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
పోస్టు 1:
పోస్టులోని ఫోటోలని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇవే ఫోటోలు ప్రచురించిన ఒక 2019 ఆన్‌లైన్ వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం 16 జూన్ 2019న ఢిల్లీలోని ముఖర్జీ నగర్ లో ఒక టెంపో డ్రైవర్ కి మరియు పోలీసులకు మధ్య జరిగిన ఘర్షణలో పోలీసులు ఆ డ్రైవర్ పై దాడి చేసారు, పోస్టులో ఉన్నవి ఆ దాడిలో గాయపడ్డ డ్రైవర్ ఫొటోలే. ఇంకా ఈ కథనం ప్రకారం డ్రైవర్ ని గాయపరిచిన పోలీసులను సస్పెండ్ కూడా చేసారు.
ఈ కథనం ఆధారంగా గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ ఘటనకి సంబంధించి 2019కి చెందిన చాలా వార్తా కథనాలు మరియు న్యూస్ వీడియోస్ మాకు కనిపించాయి. ఈ కథనాలు కూడా పైన పేర్కొన్న విషయాన్ని నిర్ధారిస్తున్నాయి. ఈ కథనాలు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. వీటన్నిటి ఆధారంగా ఈ ఫోటోలు రిపబ్లిక్ డే రోజున రైతులు చేపట్టిన ట్రాక్టర్ ర్యాలీకి సంబంధించినవి కావని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు.
పోస్టు 2:
పోస్టులోని ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని ప్రచురించిన ఒక 2013 వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం ఈ ఫోటో 1984 లో సిక్కు వ్యతిరేక అల్లర్ల కేసులో కాంగ్రెస్ నాయకుడు సజ్జన్ కుమార్ ను నిర్దోషిగా ప్రకటించినందుకు నిరసనగా కొందరు సిక్కుల అప్పటి ప్రధాని మన్మోహన్ సింగ్ నివాసం వైపు వెళ్ళడానికి ప్రయత్నించగా వారిని పోలీసులు అడ్డుకున్నప్పుడు జరిగిన ఘర్షణలో తీసింది.
ఈ కథనం ఆధారంగా గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా ఈ ఘటనకి సంబంధించి 2013కి చెందిన చాలా వార్తా కథనాలు మరియు న్యూస్ వీడియోస్ మాకు కనిపించాయి, వీటిని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. వీటన్నిటి ఆధారంగా ఈ ఫోటో రిపబ్లిక్ డే రోజున రైతులు చేపట్టిన ట్రాక్టర్ ర్యాలీకి సంబంధించినవి కావని కచ్చితంగా చెప్పొచ్చు
కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా రిపబ్లిక్ డే రోజున రైతులు చేపట్టిన ట్రాక్టర్ ర్యాలీలో రైతులకు మరియు పోలీసులకు మధ్య ఘర్షణ జరిగిన నేపధ్యంలో ఇలాంటి తప్పుదోవ పట్టించే వార్తలు సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ చేస్తున్నారు.
చివరగా, సంబంధంలేని పాత ఫోటోలను ట్రాక్టర్ ర్యాలీలో రైతులపై పోలీసుల దాడి అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 27, 2021


text:
సంబంధం లేని పాత ఫోటోలని అస్సాంలో ఇటీవల ముస్లింలు ఒక హిందూ మహిళను హత్య చేసిన దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 12, 2022
“అస్సాంలో మరొక శ్రద్ధ ఫ్రిజ్‌లో దొరికింది…లీవ్ ఇన్ రిలేషన్‌షిప్‌లో నివసిస్తున్న కాజల్‌పై మొదట ఏడుగురు ముస్లిం అబ్బాయిలు అత్యాచారం చేసి, ఆపై చలి కారణంగా అపస్మారక స్థితిలో ఫ్రీజ్‌లో సజీవంగా ప్యాక్ చేయబడి ఆమె మరణించింది”, అంటూ చనిపోయి ఉన్న ఒక మహిళ నగ్న ఫోటోలను సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఢిల్లీలో ప్రియుడు ఆఫ్తాబ్ చేతిలో దారుణ హత్యకు గురైన శ్రద్ధా వాకర్ కేసు ఇంకా విచారణ జరుగుతున్న నేపథ్యంలో, లవ్ జిహాద్ కోణంతో ఈ ఫోటోలను సోషల్ మీడియాలో వైరల్ చేస్తున్నారు. ఈ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: శ్రద్ధ వాకర్ తరహాలో అస్సాంలో కాజల్ అనే అమ్మాయిని ఏడుగురు ముస్లిం అబ్బాయిలు అత్యాచారం చేసి, ఫ్రీజ్‌లో సజీవంగా ప్యాక్ చేసి చంపేశారు.
ఫాక్ట్ (నిజం):  పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలను ఒక పోర్చుగీస్ బ్లాగ్ సైట్ 2010లో పబ్లిష్ చేసింది. ప్రస్తుతం సోషల్ మీడియాలో వైరల్ చేస్తున్న ఈ ఫోటోలు పాతవి అని, తప్పుడు సమాచారంతో ఈ ఫోటోలని షేర్ చేస్తున్న వారిపై కఠిన చర్యలు తీసుకుంటామని అస్సాం పోలీసులు ఇటీవల ట్వీట్ ద్వారా స్పష్టం కూడా చేశారు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే ఫోటోలని షేర్ చేస్తూ పలు బ్లాగ్ సైట్లు 2010లో ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఒసాస్కోకు చెందిన ఒక వ్యక్తి తన భార్యను చంపేసి శవాన్ని  ఫ్రిజ్‌లో దాచిపెట్టిన ఘటన వెలుగులోకి వచ్చిందని ఈ ఫోటోలను షేర్ చేస్తూ ఒక బ్లాగ్ సైట్ అప్పుడు తెలిపింది.
సోషల్ మీడియాలో వైరల్ చేస్తున్న ఈ పోస్టులకి సంబంధించి అస్సాం పోలీసులు 08 డిసెంబర్ 2022 నాడు ఒక ట్వీట్ పెట్టారు. 2010లో ఒక పోర్చుగీస్ బ్లాగ్ పబ్లిష్ చేసిన ఫోటోలని తప్పుడు కథనాలను జత చేస్తూ సోషల్ మీడియాలో ఇప్పుడు షేర్ చేస్తున్నారని అస్సాం పోలీసులు తమ ట్వీట్లో స్పష్టం చేశారు. ఈ మెసేజిలను షేర్ చేస్తున్న వారిపై కఠిన చర్యలు తీసుకుంటామని అస్సాం పోలీసులు తమ ట్వీట్లో హెచ్చరించారు.
#FakeAlert
An image from a Portuguese blog of 2010 is being shared with a completely false context on Social Media.
Appropriate action will be taken against those found sharing such messages.
Original source of  image: https://t.co/XXRwBjiKve pic.twitter.com/r6dcGnIXAK
అస్సాం పోలీసులు ఈ ఫోటోలకు సంబంధించి ఇచ్చిన ప్రకటనను పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ కూడా చేశాయి. శ్రద్ధా హత్య తరువాత అస్సాంలో ఇటీవల కాజల్ అనే అమ్మాయిని ఏడుగురు ముస్లింలు అత్యాచారం చేసి, చంపేసి,  శవాన్ని  ఫ్రిజ్‌లో దాచిపెట్టినట్టు ఎటువంటి రిపోర్ట్స్ లేవు.  అసలు అటువంటి సంఘటన అస్సాంలో జరిగినట్టు ఎటువంటి రిపోర్ట్స్ లేవు.  పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలకు సంబంధించి ఖచ్చితమైన సమాచారం తెలియనప్పటికీ అవి పాతవి అని, అసలు భారత దేశానికి సంబంధించినవి కాదని చెప్పొచ్చు.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత ఫోటోలని శ్రద్ధ వాకర్ తరహాలో అస్సాంలోని హిందూ మహిళను ముస్లింలు చేసి శవాన్ని  ఫ్రిజ్‌లో దాచిపెట్టిన దృశ్యలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 12, 2022


text:
సంబంధంలేని పాత ఫోటోలను పూర్వాంచల్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేపై ల్యాండ్ చేసిన IAF విమానాల వంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 16, 2021
ఉత్తర్‌ప్రదేశ్‌లోని పూర్వాంచల్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేని ప్రధాని మోదీ ఈ రోజు ప్రారంభించిన విషయం తెలిసిందే. ఐతే ఈ రహదారిని ప్రధాని మంగళవారం ప్రారంభించన నేపథ్యంలో ఈ హైవేపై భారత వాయుసేన విమానాలు దిగాయని చెప్తూ కొన్ని ఫోటోలు షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ ఫోటోలకు సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఉత్తర్‌ప్రదేశ్‌లోని పూర్వాంచల్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేపై దిగిన భారత వాయుసేన విమానాల ఫోటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పూర్వాంచల్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేపై భారత వైమానిక దళం యుద్ద విమానాలు ల్యాండ్ చేసిన మాట నిజమైనప్పటికి, ఈ ఫోటోలలో ఒక్కటి కూడా ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేపై ల్యాండ్ చేసిన విమానాలకు సంబంధించినవి కావు. కొన్ని NATO బలగాలు 1984లో జర్మనీలో తమ విమానాలు ల్యాండ్ చేసిన సందర్భంలో తీసినవి కాగా, మరికొన్ని అమెరికా వైమానిక దళానికి చెందిన పైలట్లు ఎమర్జెన్సీ లాండింగ్ చేసినప్పుడు తీసినవి. ఈ ఫొటోలకి పూర్వాంచల్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేకి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఫోటో 1, 2, 3 & 4:
ఈ ఫోటోలని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇవే ఫోటోలను ప్రచురించిన కొన్ని పాత వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి. ఈ కథనాల ప్రకారం ఫోటోలలో ఉన్నది హెర్క్యులస్ C130 మరియు A-10 థండర్‌బోల్ట్ II విమానాలు. 1984లో జర్మనీలోని ఆటోబాన్ (అమెరికా కంట్రోల్‌లోని యాక్సెస్ హైవే సిస్టమ్) పై ఈ విమానం దిగిన సందర్భంలో ఈ ఫోటోలు తీసారు. అలాగే పోస్టులో ఉన్న ఆ ట్రాక్ ఫోటో, నిజానికి జర్మనీలోని A29 ఆటోబాన్ ఎయిర్‌ఫీల్డ్.
ఇవే ఫోటోలను గతంలో అనేక వార్తా కథనాలు జర్మనీలో ఆటోబాన్‌లోని వంటూ ప్రచురించాయి. అలాంటి కొన్ని వార్తా కథనాలను ఇక్కడ, ఇక్కడ, మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. 1984లో NATO బలగాలు నిర్వహించిన యుద్ద విన్యాసాల సందర్భంలో ఈ ఫోటోలు తీసారు. దీనికి సంబంధించిన వీడియో ఇక్కడ చూడొచ్చు.
ఫోటో 5:
ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని 2018లో ప్రచురించిన ఒక వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం 2016లో NATO దళాలు ఎస్టోనియాలో ఒక రహదారిపై A-10 విమానాలు  టేకాఫ్ మరియు ల్యాండ్ సందర్భంలో తీసినవి ఈ ఫోటోలు. ఈ కథనంలో ఆ ఘటనకి సంబంధించిన వీడియో కూడా చూడొచ్చు.
ఇదే ఫోటోని  పైన తెలిపిన వివరణతో  ప్రచురించిన మరొక వార్తా కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఐతే ఈ ఫోటో గురించి వెరిఫై చేయలేకపోయినప్పటికీ, ఈ ఫోటో ఇంటర్నెట్‌లో అందుబాటులో ఉన్న సమయాన్ని బట్టి ఈ ఫోటోకి  పూర్వాంచల్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేకి ఎటువంటి సంబంధంలేదని స్పష్టమవుతుంది.
ఫోటో 6:
ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని ఏప్రిల్ 2020లో ప్రచురించిన కొన్ని ఆన్లైన్ వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి. ఈ కథనాల ప్రకారం ఫోటోలో ఉన్నది అమెరికాకు చెందిన A-10చ యుద్ద విమానం, మూడీ ఎయిర్ ఫోర్స్ బేస్‌లో ల్యాండింగ్ గేర్ పనిచేయకపోవడంతో మూడీ ఎయిర్ ఫోర్స్ బేస్‌లో ల్యాండ్ చేసినప్పుడు తీసింది ఈ ఫోటో.
ఇదే ఫోటోని  పైన తెలిపిన వివరణతో  ప్రచురించిన మరొక వార్తా కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఐతే ఈ ఫోటో గురించి వెరిఫై చేయలేకపోయినప్పటికీ, ఈ ఫోటో ఇంటర్నెట్‌లో అందుబాటులో ఉన్న సమయాన్ని బట్టి ఈ ఫోటోకి  పూర్వాంచల్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేకి ఎటువంటి సంబంధంలేదని స్పష్టమవుతుంది.
ఫోటో 7:
ఈ ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే ఫోటోని ఏప్రిల్ 2020లో ప్రచురించిన పలు ఆన్లైన్ వార్తా కథనం మాకు కనిపించాయి. ఈ కథనాల ప్రకారం 2017లో అమెరికా, మిచిగాన్ ఎయిర్ నేషనల్ గార్డ్‌కి చెందిన A-10 పైలట్ కాక్పిట్‌లో లోపం కారణంగా తన విమానాన్ని అత్యవసర ల్యాండింగ్ చేసినప్పుడు తీసింది ఈ ఫోటో.
ఇదే ఫోటోని  పైన తెలిపిన వివరణతో  ప్రచురించిన మరొక వార్తా కథనం ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు.
కొత్తగా నిర్మించిన ఉత్తర్‌ప్రదేశ్‌లోని పూర్వాంచల్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేపై భారత వైమానిక దళం యొక్క యుద్ద విమానాలు నిన్న (15 నవంబర్ 2021) ల్యాండ్ అయినట్టు వార్తా సంస్థలు కథనాలు ప్రచురించాయి. దీన్నిబట్టి IAF విమానాలు ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేపై ల్యాండ్ అయిన మాట నిజమైనప్పటికి పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోలు మాత్రం నిన్నటి ఘటనకి సంబంధించినవి కావని స్పష్టంగా తెలుస్తుంది.
చివరగా, సంబంధంలేని పాత ఫోటోలను పూర్వాంచల్ ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేపై ల్యాండ్ చేసిన IAF విమానాల వంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 16, 2021


text:
సంబంధం లేని పాత ఫోటోలను ఇజ్రాయెల్ మహిళలు ఆయుధాలు చేత పట్టుకొని పాలస్తీనాతో ఇప్పుడు యుద్ధం చేస్తున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 13, 2023
ఇజ్రాయెల్- పాలస్తీనా యుద్ధం నేపథ్యంలో ఇజ్రాయెల్ మహిళలు ఆయుధాలు పట్టుకొని పాలస్తీనాతో యుద్ధం చేస్తున్న ఇటీవల చిత్రాలంటూ సోషల్ మీడియాలో కొన్ని ఫోటోలు (ఇక్కడ, ఇక్కడ) బాగా షేర్ అవుతున్నాయి. ఆ పోస్టులలో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇజ్రాయెల్ మహిళలు ఆయుధాలు పట్టుకొని పాలస్తీనాతో యుద్ధం చేస్తున్న ఇటీవల చిత్రాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): 2019లో ‘సిల్వర్ రొసెస్’ అనే సంస్థ నిర్వహించిన ‘Defend Children’ క్యాంపైన్లో భాగంగా తీసిన ప్రచార చిత్రాన్ని మొదటి ఫోటో చూపిస్తుంది. ఇజ్రాయెల్ డిఫెన్స్ ఫోర్సులో (IDF) రిజర్విస్టుగా ఒకప్పుడు పనిచేసి ప్రస్తుతం పాడ్కాస్ట్ హోస్టుగా, మోడలింగ్ చేస్తున్న ఓరిన్ జూలీ యొక్క పాత ఫోటోని మరో పోస్ట్ షేర్ చేసింది. ఈ పోస్టులలో షేర్ చేసిన ఫోటోలు అన్నీ పాతవి, ప్రస్తుత ఇజ్రాయెల్- పాలస్తీనా యుద్ధానికి సంబంధించినవి కావు. కావున, పోస్టులో షేర్ చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
ఫోటో-1 :
ఇజ్రాయెల్ మహిళ ఒక చేతిలో బిడ్డను, మరొక చేతితో తుపాకి పట్టుకొని పాలస్తీనా మిలిటెంట్లతో యుద్ధం చేస్తున్న చిత్రమంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక ఫోటో షేర్ అవుతోంది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇదే చిత్రాన్ని షేర్ చేస్తూ 2019లో పబ్లిష్ చేసిన ఒక ఆర్టికల్ దొరికింది. ‘సిల్వర్ రొసెస్’ సంస్థ నిర్వహించిన ‘Defend Children’ క్యాంపైన్లో ఈ ఫోటోని తీసినట్టు ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేశారు. ఈ ఫోటోని ‘సిల్వర్ రొసెస్’ సంస్థ 2019 సెప్టెంబర్ నెలలో తమ ఫేస్‌బుక్ పేజీలో పబ్లిష్ చేశారు. ‘సిల్వర్ రొసెస్’ అని యుక్రెనియన్  అక్షరాలతో ఈ ఫోటోపై వాటర్ మార్క్ ఉంది. ‘సిల్వర్ రొసెస్’ సంస్థ నిర్వహించిన మారికొన్ని ప్రచార కార్యక్రమాలకు సంబంధించిన ఫోటోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. పై వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన ఫోటో పాతది అని,  ప్రస్తుత ఇజ్రాయెల్- పాలస్తీనా యుద్ధానికి సంబంధించినది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఫోటో-2 :
దేశానికి ఆపద వచ్చిందని ఇజ్రాయిల్‌లోని మహిళలు తుపాకీలు పట్టుకొని పాలస్తీనాతో యుద్ధం చేస్తున్న చిత్రమంటూ మరికొన్ని ఫోటోలు సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్నాయి.
ఈ ఫోటోలని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఈ ఫోటోలలో కనిపిస్తున్నది ‘క్వీన్ ఆఫ్ గన్స్’గా పిలవబడే  ఓరిన్ జులి అనే ఇజ్రాయెల్ మాడెల్ అని తెలిసింది. ఈ ఫోటోలని ఓరిన్ జులి చాలా కాలం కిందటే తన ఇంస్టాగ్రామ్ పేజీలలో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఇజ్రాయెల్ డిఫెన్స్ ఫోర్సులో (IDF) ఒకప్పుడు రిజర్విస్టుగా పనిచేసిన ఓరిన్ జూలీ, ప్రస్తుతం పాడ్కాస్టూలు నిర్వహిస్తూ, అనేక వాణిజ్య ప్రకటనలకు మోడలింగ్ చేస్తున్నట్టు పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి. అంతేకాదు, తను తుపాకీల యాక్ససరీస్ స్టోర్ ఒకటి కూడా నడుపుతున్నట్టు ఈ వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి. ఇజ్రాయెల్ పాలస్తీనా మధ్య ప్రస్తుతం జరుగుతున్న యుద్ధానికి సంబంధించి ఓరిన్ జూలీ ఇటీవల పబ్లిష్ చేసిన ఇంస్టాగ్రామ్ పోస్టులని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
A post shared by Queen Of Guns (@orin_julie)
చివరగా, సంబంధం లేని పాత ఫోటోలను ఇజ్రాయెల్ మహిళలు ఆయుధాలు చేత పట్టుకొని పాలస్తీనాతో ఇప్పుడు యుద్ధం చేస్తున్నట్టు షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 13, 2023


text:
సంబంధం లేని పాత ఫోటోలను ‘బెంగాల్ లో హిందూ మహిళలపై జరుగుతున్న దురాగతాలుగా’ ప్రచారం చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 23, 2020
పశ్చిమబెంగాల్ లో హిందూ మహిళలపై జరుగుతున్న దురాగతాలు అని చెప్తూ ఉండే పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియా లో చాల వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో ఈ కధనం ద్వారా చూద్దాం.
బెంగాల్ లో హిందూ మహిళల పైన జరుగుతున్న దురాగతాలకు సంబంధించిన ఫొటోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): భోజ్ పూరి సినిమా లోని ఒక సన్నివేశానికి సంబంధించిన ఫోటోని మరియు 2017లో ట్విట్టర్ లో షేర్ అయిన కొన్ని పాత ఫోటోలని, బెంగాల్ లో హిందూ మహిళల దుస్తితిగా ప్రచారం చేస్తున్నారు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పేది తప్పు.
ఫోటో 1:
పోస్ట్ లో ఉన్న ఫొటో ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా పోస్ట్ లో ఒక మహిళ చీర లాగుతున్నట్టుగా ఉన్న ఫోటో ‘aurat khilona Nahi’ అనే ఒక భోజ్ పూరి సినిమా లోని సన్నివేశం లోనిదని తెలిసింది. 2017లో బెంగాల్ కు చెందిన బాబాతోష్ చట్టేర్జి అనే వ్యక్తి బెంగాల్ లో జరుగుతున్న మతఘర్షణల ఫోటో  అని చెప్తూ ఈ ఫోటో తన ఫేస్ బుక్ ఎకౌంటు లో షేర్ చేసాడు. ఐతే తప్పుడు సమాచారం ద్వారా మత ఘర్షణలు సృష్టించేందుకు ప్రయత్నించినందుకుగాను పోలీసులు ఆ వ్యక్తిని అరెస్ట్ చేసిన వార్త ఇక్కడ చదవచ్చు.
ఫోటో 2:
పోస్ట్ లో చేయి నరికివేసినట్టుగా ఉన్న ఫోటోని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా 2017లో ఉత్తర ప్రదేశ్ లోని సహరన్పూర్ లో దళితులకు, ఠాకూర్లకు మధ్యలో జరిగిన గొడవలకి సంబంధించిందని చాలామంది ట్విట్టర్ లో 2017లో షేర్ చేసారు. కొన్ని న్యూస్ పోర్టల్స్ కూడా అదే విషయాన్నీ ప్రచురించాయి. ఆ కథనాలు ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఐతే 2017లో ఉత్తర ప్రదేశ్ లో ఘర్షణలు జరిగిన విషయం వాస్తవమే అయినా, ఈ ఫొటో ఆ ఘర్షణలకు సంబంధించినదని ఖచ్చితంగా  చెప్పగల ఆధారాలేవీ దొరకలేదు.
ఫోటో 3:
ఇక మూడో ఫోటో ని కూడా గూగుల్ లో రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా 2017లో ఈ ఫోటోని #justiceforpriya అని చాలామంది ట్వీట్ చేసారుగాని ఆ ఫోటో గురించి మాకు ఖచ్చితమైన సమాచారం దొరకలేదు.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత ఫోటోలను పోస్ట్ చేసి, బెంగాల్ లో హిందూ మహిళలపై జరుగుతున్న దురాగతాలుగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.


text:
సంబంధం లేని పాత ర్యాలీ వీడియోని బీజేపీ విజయ సంకల్ప సభ అనంతరం రాజ్ భవన్‌కు వెళుతున్న ప్రధాని మోదీ అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 4, 2022
హైదరాబాద్‌లో బీజేపీ విజయ సంకల్ప సభ అనంతరం ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ భారీ ర్యాలీతో రాజ్ భవన్‌కు తరలివెలుతున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ ఆవుతుంది. హైదరాబాద్ నగరంలో బీజేపీ ఇటీవల నిర్వహించిన విజయ సంకల్ప యాత్రకు నరేంద్ర మోదీ హాజరయిన నేపథ్యంలో, ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: హైదరాబాద్‌లో బీజేపీ విజయ సంకల్ప సభ అనంతరం ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ భారీ ర్యాలీతో రాజ్ భవన్‌కు తరలివెలుతున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కనీసం 2021 నవంబర్ నెల నుండి ఇంటర్నెట్లో షేర్ అవుతుంది. ఈ వీడియోకి హైదరాబాద్‌లో ఇటీవల జరిగిన బీజేపీ విజయ సంకల్ప సభకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున పోస్టులో షేర్ చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోలు కనీసం 2021 నవంబర్ నెల నుండి ఇంటర్నెట్లో షేర్ అవుతునట్టు తెలిసింది. ఆ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. బీజేపీ భారీ ర్యాలీ దృశ్యాలంటూ ఈ వీడియో వివరణలలో ఆ యూసర్లు తెలిపారు.
25 నవంబర్ 2021 నాడు ఒక యూట్యూబ్ ఛానల్ ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తూ, బీజేపీ నాయకుడు నరేంద్ర భాటి ఢిల్లీ ఎన్సీఆర్ ప్రాంతంలో భారీ ర్యాలీ నిర్వహించిన దృశ్యాలంటూ వివరణలో తెలిపారు. కాని, ఈ విషయాన్నీ దృవికరిస్తూ ఇంటర్నెట్లో మాకు ఎటువంటి ఆధారాలు దొరకలేదు.
03 జూలై 2022 నాడు విజయ సంకల్ప సభ ముగించుకున్న తరువాత ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ రాజ్ భవన్‌కు ప్రయాణిస్తున్న దృశ్యాలని ఇక్కడ చూడవచ్చు. 04 జూలై 2022 నాడు విజయవాడ ప్రయాణం కోసం ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ రాజ్ భవన్ నుండి బేగంపేట్ వెళుతున్న దృశ్యాలని ఇక్కడ చూడవచ్చు. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో ఎక్కడిదో స్పష్టంగా తెలియనప్పటికీ, పై వివారాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది అని, హైదరాబాదులో ఇటీవల బీజేపీ నిర్వహించిన విజయ సంకల్ప యాత్రకు ఎటువంటి సంబంధం లేదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత వీడియోని బీజేపీ విజయ సంకల్ప సభ అనంతరం ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ భారీ ర్యాలీతో రాజ్ భవన్‌కు తరలివేలుతున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
సంబంధంలేని పాత వీడియోలను తౌతే తుఫాన్ పేరుతో షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 18, 2021
తౌతే తుఫాన్ కారణంగా కేరళ, మహారాష్ట్ర, గుజరాత్ తో పాటు వెస్ట్ కోస్ట్ లో బలమైన గాలులతో కూడిన భారీ వర్షాలు కురిసిన నేపథ్యంలో ఇలాంటి తుఫాన్ కి సంబంధించిన వీడియోలు షేర్ చేస్తూ ఇవి గుజరాత్ మరియు ముంబైలో తౌతే తుఫాన్ కి సంబంధించినవని చెప్తున్న పోస్టులు (ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ ) సోషల్ మీడియాలో విస్తృతంగా షేర్ అవుతున్నాయి. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: గుజరాత్ మరియు మహారాష్ట్ర రాష్ట్రాలకి సంబంధించిన తౌతే తుఫాన్ వీడియోలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియోలలో కొన్ని ముంబై మరియు హైదరాబాద్ లో 2020 మరియు 2018లో కురిసిన వర్షాలకు సంబంధించినవి కాగా మరొకటి 2020లో సౌదీలోని మదీనాలో వర్షం కారణంగా బాల్కనీ కూలి పార్కింగ్ లోని కార్లపై పడిన ఘటనది. ఈ వీడియోలకు తౌతే తుఫాన్ కి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
వీడియో 1:
ఈ వీడియో ఆగస్టు 2020 ముంబైలో సంభవించిన వరదలకు సంబంధించింది. ఈ వీడియో గురించిన మరింత సమాచారం కోసం గూగుల్ లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే వీడియోని ప్రచురించిన కొన్ని వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి. అలాంటి ఒక కథనం లో ముంబైలో బలమైన గాలులకు కొబ్బరి చెట్టు ఊగుతుందని చెప్తూ ఈ వీడియోని షేర్ చేసారు.
ఈ వీడియోకి సంబంధించిన స్క్రీన్ షాట్స్ ప్రచురించిన మరికొన్ని ఆగస్టు 2020 వార్తా కథనాలు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ కథనాలు కూడా ఈ వీడియో ఆగస్టు 2020 సంభవించిన వరదలకు సంబంధించిందని  ద్రువీకరిస్తున్నాయి.
వీడియో 2:
ఈ వీడియో కి సంబంధించి మరింత సమాచారం కోసం గూగుల్ లో వెతకగా ఇదే వీడియోని ప్రచురించిన 03 మే 2018 నాటి  వార్తా కథనం ఒకటి మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం ఈ వీడియో మే 2018లో హైదరాబాద్ లో కురిసిన వర్షానికి సంబంధించిందని స్పష్టంగా అర్థమవుతుంది.
వీడియో 3:
ఈ వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా ఇదే వీడియోని జూలై 2020లో ప్రచురించిన ఒక అరబిక్ వార్తా కథనం మాకు కనిపించింది. ఈ కథనం ప్రకారం ఈ వీడియో మదీనాలో వర్షాల కారణంగా ఒక బిల్డింగ్ బాల్కనీ కూలి కింద ఉన్న కార్లపై పడిన సంఘటనకి సంబంధించింది.
ఈ ఘటనకి సంబంధించిన వార్తని 2020లో ప్రచురించిన మరొక కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ కథనం కూడా ఈ ఘటన సౌదీలోని మదీనా ప్రాంతంలో జరిగిందంటూ ద్రువీకరిస్తుంది.
చివరగా, సంబంధంలేని పాత వీడియోలను తౌతే తుఫాన్ పేరుతో షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
సంబంధం లేని పాత వీడియో క్లిప్పులను జోడిస్తూ స్కిల్ డెవలప్మెంట్ కేసులో బెయిల్ తరువాత చంద్రబాబును జూనియర్ ఎన్టీఆర్ కలిసిన దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 2, 2023
స్కిల్ డెవలప్మెంట్ కేసులో తెలుగు దేశం అధినేత చంద్రబాబుకు మధ్యంతర బెయిల్ మంజూరు అయిన తరువాత చంద్రబాబుని జూనియర్ ఎన్టీఆర్ కలుసుకున్నారంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: స్కిల్ డెవలప్మెంట్ కేసులో మధ్యంతర బెయిల్ మంజూరైన తరువాత చంద్రబాబును జూనియర్ ఎన్టీఆర్ కలుసుకున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): 2023 జనవరి నెలలో గుండె పోటుకు గురై చికిత్స పొందుతున్న తారకరత్నను కలుసుకునేందుకు జూనియర్ ఎన్టీఆర్ బెంగళూరు నారాయణ హృదయాలయా ఆసుపత్రికి వెళ్ళిన దృశ్యాలను ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. వీడియోలో కనిపిస్తున్న చంద్రబాబు, బాలకృష్ణ మరియు లోకేష్ దృశ్యాలు కూడా తారకరత్న నారాయణ హృదయాలయా ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్నప్పుడు తీసినవి. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయింకు సంబంధించిన వివరాల కోసం కీ పదాలను ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, స్కిల్ డెవలప్మెంట్ కేసులో చంద్రబాబుకు మధ్యంతర బెయిల్ వచ్చిన  తర్వాత జూనియర్ ఎన్టీఆర్ చంద్రబాబుని కలుసుకున్నట్టు ఇటీవల ఏ ఒక్క వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేయలేదని తెలిసింది.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలని స్క్రీన్ షాట్లను రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోలని పలు యూట్యూబ్ ఛానెల్‌లు 2023 జనవరి నెలలో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. గుండె పోటుకు గురై చికిత్స పొందుతున్న తారకరత్నను కలుసుకునేందుకు జూనియర్ ఎన్టీఆర్ బెంగళూరు నారాయణ హృదయాలయా ఆసుపత్రికి చేరుకున్న దృశ్యాలంటూ ఈ వీడియోలను షేర్ చేస్తూ తెలిపారు. జూనియర్ ఎన్టీఆర్ తారకరత్నను కలుసుకునేందుకు నారాయణ హృదయాలయా ఆసుపత్రికి వెళ్ళిన విషయాన్ని పలు వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి. ఆ పాత వార్తా రిపోర్టులని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
2023 జనవరి నెలలో నారాయణ హృదయాలయా ఆసుపత్రిలో చికిత్స పొందుతున్న తారకరత్న ఆరోగ్య పరిస్థితి గురించి చంద్రబాబు మీడియాకు వివారిస్తున్న పాత దృశ్యాలను మరొక వీడియో క్లిప్పు చూపిస్తుంది.
అలాగే, వీడియోలో కనిపిస్తున్న మరికొన్ని దృశ్యాలు కూడా నారాయణ హృదయాలయా ఆసుపత్రిలో  తారకరత్నను చూసేందుకు బాలకృష్ణ మరియు నారా లోకేష్ వెళ్ళినప్పుడు తీసినవి. పై వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో క్లిప్పులు అన్నీ పాతవి అని స్పష్టమయ్యింది.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత వీడియోని స్కిల్ డెవలప్మెంట్ కేసులో బెయిల్ పొందిన చంద్రబాబును జూనియర్ ఎన్టీఆర్ కలుసుకున్న ఇటీవల దృశ్యాలుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 2, 2023


text:
సంబంధం లేని పాత వీడియోని శ్రీశైలం దేవాలయంలో ఈవోని పూజారి నిలదీస్తున్న దృశ్యాలంటూ తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 1, 2022
‘శ్రీశైలం పుణ్యక్షేత్రంలో  E.Oని నిలదీస్తున్న పూజారి..’ అంటూ ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ వీడియోలో ఒక పూజారి కొందరిని గుడి ప్రాంగణంలో కేక్ కట్ చేసినందుకు నిలదీస్తున్నారు. పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ లో నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుసుకుందాం.
క్లెయిమ్: శ్రీశైలం పుణ్యక్షేత్రంలో కేక్ కట్ చేసి ఆలయ ప్రాంగణాన్ని  బ్రష్టుపట్టిస్తున్నారు అని ఆవేదనతో ఈవోని నిలదీసిన పూజారి.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో ఉన్న వీడియోని ‘తెలుగు NEWJ’ అనే మీడియా సంస్థ తమ ఫేస్బుక్ పేజీలో మార్చ్ 2021లో అప్లోడ్ చేసారు. వీడియో చిత్రించిన ఆలయం యొక్క వివరాలగురించి వారిని సంప్రదించగా, ఈ వీడియో మార్చ్ 2021లో ‘V59 NEWS’ అనే యూట్యూబ్ ఛానల్ వారు అప్లోడ్ చేసారు అని తెలిపారు. ఈ సంఘటన తెలంగాణాలోని కామారెడ్డి జిల్లాలో ఉన్న హనుమాన్ మందిరంలో జరిగిందని, మరియు ఆ సమయంలో పోస్టులో చెప్తున్నట్లు దేవాలయం యొక్క ఈవో అక్కడ లేరని కూడా తెలిపారు. మీర్జాపూర్ హనుమాన్ మందిరానికి సంబంధించి గూగుల్ లో అప్లోడ్ చేసిన ఫొటోలు, వీడియోలో ఉన్న లొకేషన్ తో సరిపోతున్నాయి. కావున పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో ఉన్న వీడియోలో, “ఆలయంలో ఏమి చెయ్యాలో ఏమి చేయకూడదో తెలుసా తెలీదా మీ ఈవో గారికి”, అని పూజారి ప్రశ్నించినప్పుడు, నెంబర్ ఇస్తాము మాట్లాడండి అని ఒకరు అంటారు. ఈ సంభాషణను బట్టి అసలు ఈవో ఆ సంఘటన జరిగినప్పుడు అక్కడ లేరు అని స్పష్టం అవుతుంది. అసలు ఈ సంఘటన శ్రీశైలంలో జరిగిందా అని వార్త కథనాల కోసం ఇంటర్నెట్లో వెతకగా, మాకు ఎటువంటి సంభందిత సమాచారం లభించలేదు. వీడియోలో ‘తెలుగు NEWJ’ అనే లోగోని గమనించి, తగిన కీ వర్డ్స్ తో ఇంటర్నెట్లో వెతకగా ‘తెలుగు NEWJ’ అనే ఫేస్బుక్ పేజీలో వైరల్ పోస్టులో ఉన్న వీడియో మాకు లభించింది. సెప్టెంబర్ 2021లో ఈ వీడియోని పోస్ట్ చేసారు. ఇదే వీడియోని మళ్ళీ మే 2022లో కూడా పోస్ట్ చేసారు.
కానీ ఈ పోస్టు వివరణలో ఇది ఎక్కడ జరిగింది అనే వివరాలు లేవు. NEWJ వారిని ఈ వివరాల కోసం సంప్రదించగా,  వారు ఈమెయిల్ ద్వారా మాకు ఈ సంఘటనకు సంబంధించిన  వివరాలు అందించారు. పోస్టులో ఉన్న వీడియో యొక్క పూర్తి వెర్షన్ మార్చ్ 2021లో ‘V59 NEWS’ అనే యూట్యూబ్ ఛానల్ వారు అప్లోడ్ చేసినట్టు తెలిపారు.
ఈ వీడియో టైటిల్ ‘సిగ్గుండాలి…..! ఆలయాలు ఏమన్నా గెస్ట్ హౌసులా కేకులు కట్ చేయడానికి | మీర్జాపూర్ అలయశుద్ది పూజా’ ని బట్టి ఈ సంఘటన తెలంగాణాలోని కామారెడ్డి జిల్లాలోని మీర్జాపూర్ లో ఉన్న ఒక్క  మందిరంలో జరిగింది అని తెలుస్తుంది.  NEWJ వారి సమాచారం ప్రకారం, 2021లో కరోనా లొక్డౌన్ సమయంలో కామారెడ్డిలోని మద్నూర్ మండలంలో ఉన్న హనుమాన్ మందిరంలో భక్తులని ఎటువంటి పూజా కార్యక్రమాలు నిర్వహించనీయలేదు అధికారులు. కానీ, బర్త్‌డే కేక్ కట్ చేస్కోవటానికి అనుమతించారని, దీని గురించి కామారెడ్డి జిల్లా జుక్కల్ యొక్క మాజీ M.L.A శ్అరుణ తార ఒక శుద్ధి కరణ పూజ ఏర్పాటు చేసారని, ఆ పూజ నిర్వహించిన పూజారి, ఇలా పుట్టినరోజు వేడుక జరుపుకోవటానికి ఈవో ఎలా అనుమతిస్తారు అని దేవాలయ అధికారుల్ని ప్రశ్నించారని NEWJ వారు తెలిపారు.
మీర్జాపూర్ హనుమాన్ మందిరానికి సంబంధించి గూగుల్ లో అప్లోడ్ చేసిన ఫొటోలు, వీడియోలో ఉన్న లొకేషన్ తో సరిపోతున్నాయి. మీర్జాపూర్ హనుమార్ మందిరం ఈ వీడియోలో చూడవచ్చు.  మీర్జాపూర్ హనుమాన్ మందిరం గురించి తెలంగాణ గవర్నమెంట్ వెబ్సైటులో ఉన్న సమాచారం ఇక్కడ చదవచ్చు.
చివరిగా, 2021లో తెలంగాణాలోని కామారెడ్డి జిల్లా మీర్జాపూర్ హనుమాన్ మందిరంలో జరిగిన సంఘటన యొక్క దృశ్యాలను ఇటీవల శ్రీశైలం దేవాలయంలో ఈవోని పూజారి నిలదీసిన దృశ్యాలంటూ కల్పిత కథనంతో ఈ వీడియోని  షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 1, 2022


text:
మయన్మార్ దేశ వీడియోని మణిపూర్‌లో కుకి మిలిటెంట్లు మైతేయ్ తెగకు చెందిన చిన్నారిని ISIS తరహాలో హత్య చేసిన దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
July 26, 2023
మణిపూర్‌లో కుకి మిలిటెంట్లు హిందూ మైతేయ్ తెగకు చెందిన చిన్నారిని ISIS తరహాలో హత్య చేసిన దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. కొందరు మిలిటెంట్లు ఒక మహిళను దారుణంగా కొట్టి చివరకు తుపాకితో కాల్చి చంపిన దృశ్యాలను మనం ఈ వీడియోలో చూడవచ్చు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మణిపూర్‌లో కుకి మిలిటెంట్లు హిందూ మైతేయ్ తెగకు చెందిన చిన్నారిని ISIS తరహాలో హత్య చేసిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలోని ఘటన 2022లో మయన్మార్ దేశంలోని టాము అనే పట్టణంలో చోటుచేసుకుంది. 2022 జూన్ నెలలో మయన్మార్‌లోని పీపుల్ డిఫెన్స్ ఫోర్స్ (PDF) 4వ బెటాలియన్‌కి చెందిన మిలిటెంట్లు, టాము పట్టణంలోని ఒక యువతిని, మయన్మార్ సైన్యానికి గుఢచర్యం చేస్తుందని అనుమానించి, ఆమెను దారుణంగా హింసించి కాల్చి చంపారు. ఈ వీడియోకి మణిపూర్‌లో ప్రస్తుతం కుకి మైతేయ్ తెగల మధ్య జరుగుతున్న ఘర్షణలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలను చూపిస్తున్న వీడియోని ఒక వెబ్సైట్ 2022 డిసెంబర్ నెలలో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. మయన్మార్ దేశంలో ఒక మహిళపై జరిగిన క్రూరమైన దాడి యొక్క దృశ్యాలంటూ ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా వీడియోలోని ఘటనకు సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, ఈ ఘటనకు సంబంధించి ‘DVB’ అనే వార్తా సంస్థ 08 డిసెంబర్ 2022 నాడు పబ్లిష్ చేసిన ఆర్టికల్ దొరికింది. మయన్మార్‌లోని టాము అనే పట్టణంలో ఒక యువతిని దారుణంగా హింసించి కాల్చి చంపేసిన దృశ్యాలని ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేశారు.
ఈ ఘటనకు సంబంధించి పలు ఇతర వార్తా సంస్థలు కూడా 2022 డిసెంబర్ నెలలో ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేశాయి. అవి ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. 2022 జూన్ నెలలో మయన్మార్‌లోని పీపుల్ డిఫెన్స్ ఫోర్స్ (PDF) 4వ బెటాలియన్‌కి చెందిన మిలిటెంట్లు, టాము పట్టణంలోని ఒక యువతి, మయన్మార్ సైన్యానికి గుఢచర్యం చేస్తుందని అనుమానించి, ఆమెను దారుణంగా హింసించి కాల్చి చంపేసినట్టు ఈ వార్తా సంస్థలు రిపోర్ట్ చేశాయి.
2022 డిసెంబర్ నెలలో ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవడంతో, యువతిని హత్య చేసిన మిలిటెంట్లపై కఠినమైన చర్యలు తీసుకుంటామని మయన్మార్ నేషనల్ యూనిటీ గవర్నమెంట్ (NUG) హామీ ఇచ్చింది. ఈ నేరంలో పాల్గొన్న ముగ్గురు వ్యక్తులను అరెస్ట్ చేశామని, మిగితా నేరస్థులను కూడా అరెస్ట్ చేస్తామని NUG తరువాత ప్రకటించింది. పై వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో మయన్మార్ దేశానికి సంబంధించిందని, మణిపూర్‌లో ప్రస్తుతం కుకి మైతేయ్ తెగల మధ్య జరుగుతున్న ఘర్షణలకు ఎటువంటి సంబంధం లేదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, మయన్మార్ దేశానికి సంబంధించిన వీడియోని మణిపూర్‌లో కుకి మిలిటెంట్లు హిందూ మైతేయ్ తెగకు చెందిన చిన్నారిని ISIS తరహాలో హత్య చేసిన దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
రష్యాలో జరిగిన, సంబంధం లేని ఒక పాత సంఘటన వీడియోని లవ్ జిహాద్ కోణంతో షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 19, 2022
పెళ్లి తరువాత హిందూ అమ్మాయిని తన ముస్లిం భర్త ఎలా చితకబాదుతున్నాడో చూడండి, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. ముస్లిం అబ్బాయిలను పిచ్చిగా ప్రేమించే హిందూ అమ్మాయిల దుస్థితి ఇదంటూ వీడియోలో తెలుపుతునారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: లవ్ జిహాద్ బాధితురాలిని తన ముస్లిం భర్త చితకబాదుతున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో, రష్యా దేశం క్రస్నోదర్ నగరంలో జరిగిన ఒక పాత సంఘటన దృశ్యాలని చూపిస్తుంది. ఉక్రెయిన్ అబ్బాయిని పెళ్ళిచేసుకోవడానికి ఇంటి నుండి పారిపోయిన ఒక రోమేనియన్ అమ్మాయిని ఆమె కుటుంబసభ్యులు తిరిగి ఇంటికి తీసుకొచ్చి దయనీయంగా కొట్టిన దృశ్యాలని ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. ఈ వీడియో భారత దేశానికి సంబంధించినది కాదు అలాగే, ఈ ఘటనలో లవ్ జిహాద్ కొణమేమీ లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘మీడియా పోర్టల్ Bizon’ అనే ఫేస్‌బుక్ పేజీ 05 జూలై 2021 నాడు పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. రష్యాలో క్రిమియాన్ జిప్సీ కమ్యూనిటీకి చెందిన ఒక అమ్మాయిని వారి కుటుంబసభ్యులు నిర్దాక్షిణ్యంగా కొడుతున్న దృశ్యాలని ఈ ఫేస్‌బుక్ పోస్టులో తెలిపారు. ఉక్రెయిన్ అబ్బాయిని పెళ్ళిచేసుకోవడానికి ఇంటి నుండి పారిపొయినందుకు ఈ అమ్మాయిని ఆమె కుటుంబసభ్యులు కొట్టినట్టు వివరణలో తెలిపారు.
ఈ ఘటనకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలని తెలుపుతూ ‘life.ru’ వార్తా సంస్థ 05 జూలై 2021 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. ఈ ఘటన రష్యా దేశం క్రస్నోదర్ నగరంలో చోటుచేసుకుందని ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. తను ప్రేమించిన ఉక్రెయిన్ దేశస్థుడిని పెళ్ళిచేసుకోవడానికి ఈ రోమేనియన్ అమ్మాయి ఇంటి నుండి పారిపోయినట్టు ఆర్టికల్‌లో తెలిపారు. పారిపోయిన ఈ అమ్మాయిని కుటుంబసభ్యులు పోలీసుల సహయంతో తిరిగి ఇంటికి తీసుకువచ్చినట్టు తెలిసింది. పారిపోయే ముందు ఇంట్లో దాచి ఉంచిన డబ్బుని దొంగిలించిందని ఆరోపిస్తూ బాధితురాలి బంధువు ఒకరు ఆమెని ఇలా కొట్టినట్టు ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేసారు.
ఈ ఘటనకు సంబంధించి పబ్లిష్ అయిన మరికొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్‌ని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. బాధితురాలి కుటుంబం, ఇస్లాం ధర్మాన్ని స్వీకరించిన క్రిమియన్ రోమా ఉప-జాతి సమూహానికి చెందిన వారని కొన్ని వెబ్సైటులలో తెలిపారు. కాని, బాధితురాలి పేరు, ఆమె మతానికి సంబంధించిన వివరాలని మేము స్వతంత్రంగా దృవికరించలేకపోయాము. పై వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో భారత దేశానికి సంబంధించినది కాదని అలాగే, ఈ ఘటనలో లవ్ జిహాద్ కోణమేమి లేదని  ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, రష్యాకి సంబంధించిన పాత వీడియోని ఇప్పుడు లవ్ జిహాద్ కోణంతో షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
తమిళనాడుకు సంబంధించిన పాత వీడియోని కర్ణాటకలో కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటైన తరువాత హిందూ దేవాలయాలను కూల్చివేస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
June 30, 2023
కర్ణాటకలో కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటైన తరువాత ఇటీవల రాష్ట్రంలోని హిందూ దేవాలయాలను కూల్చివేస్తున్న దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. సమాజాన్ని 2 కిలోల బియ్యం, ఉచిత కరెంటు కోసం అమ్మితే వేల సంవత్సరాల నాటి మన సంస్కృతి, నాగరికత నాశనమైపోతాయని, ఇప్పుడు కర్ణాటకలో అదే జరుగుతోందని పోస్టులో తెలుపుతున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: కర్ణాటకలో కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటైన తరువాత రాష్ట్రంలోని హిందూ దేవాలయాలను కూల్చివేస్తున్న ఇటీవల దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): 2022 జనవరి నెలలో తమిళనాడు రాష్ట్రం చెన్నై నగరంలోని వరదరాజపురం ప్రాంతంలో అడయార్ నదిని ఆక్రమించి కట్టారన్న ఆరోపణ మీద  ఆంజనేయర్ స్వామి దేవాలయాన్ని ప్రభుత్వ రెవెన్యూ అధికారులు కూల్చివేస్తున్న దృశ్యాలను ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది మరియు కర్ణాటక రాష్ట్రానికి సంబంధించినది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘Polimer News’ వార్తా సంస్థ 11 జనవరి 2022 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. తమిళనాడు రాష్ట్రం చెన్నై నగరంలోని తాంబరం ప్రాంతంలో అడయార్ నదిగర్భాన్ని ఆక్రమించి అక్రమంగా కట్టిన ఆంజనేయ స్వామి దేవాలయాన్ని ప్రభుత్వ అధికారులు కూల్చివేసీన దృశ్యాలంటూ ఈ వార్తా సంస్థ రిపోర్ట్ చేసింది.
ఈ ఘటనకు సంబంధించిన పూర్తి వివరాలను తెలుపుతూ ‘DT Next’ అనే వార్తా సంస్థ 11 జనవరి 2022 నాడు ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. చెన్నై నగరం తాంబరం సమీపంలోని వరదరాజపురం ప్రాంతంలో అడయార్ నదిగర్భాన్ని ఆక్రమించి అక్రమంగా కట్టిన ఆంజనేయ స్వామి దేవాలయాన్ని ప్రభుత్వ రెవెన్యూ అధికారులు తాంబరం అసిస్టెంట్ కమీషనర్ నేతృత్వంలో పోలీసు బలగాల సహాయంతో కూల్చివేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్‌లో రిపోర్ట్ చేశారు. ఈ ఘటనకు సంబంధించి ఇతర వార్తా సంస్థలు 2022లో పబ్లిష్ చేసిన వార్తా కథానాలని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
అడయార్ నదిని ఆక్రమిస్తూ నిర్మించిన అక్రమ కట్టడాల కూల్చివేత కార్యక్రమంలో భాగంగా ఆంజనేయ స్వామి దేవాలయంతో పాటు ఒక చర్చిని మరియు కొన్ని కమర్షియల్ భవనాలను కూడా కూల్చివేసినట్టు తాంబరం పోలీస్ కమిషనర్ ఒక  ప్రెస్ నోట్ విడుదల చేశారు. మద్రాసు హైకోర్టు 2015లో ఇచ్చిన ఆదేశాలానుసారంగానే ఈ అక్రమ కట్టడాల కూల్చివేతలను నిర్వహించినట్టు తాంబరం కమిషనర్ స్పష్టం చేశారు.
ఇదివరకు, ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తూ తమిళనాడులో డిఎంకే ప్రభుత్వం ఏర్పాటైన తరువాత అక్కడి హిందూ దేవలయాలను కూల్చివేస్తున్న దృశ్యాలంటూ సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసినప్పుడు, ఫాక్ట్‌లీ దానికి సంబంధించి ఫాక్ట్-చెక్ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది.
చివరగా, తమిళనాడుకు సంబంధించిన పాత వీడియోని కర్ణాటకలో కాంగ్రెస్ ప్రభుత్వం ఏర్పాటైన తరువాత హిందూ దేవాలయాలను కూల్చివేస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
సంబంధం లేని పాత వీడియోని చూపిస్తూ సిక్కు వేషం ధరించి రైతు ఉద్యమంలో పాల్గొన్న ముస్లిం అని షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 8, 2020
సిక్కు రైతు వేషం ధరించిన ముస్లిం తీవ్రవాదిని పోలీసులు అరెస్ట్ చేస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. వ్యవసాయానికి సంబంధించి ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన కొత్త బిల్లులని వ్యతిరేకిస్తూ రైతులు దేశవ్యాప్తంగా నిరసన తెలుపుతున్న నేపధ్యంలో, ఈ పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: సిక్కు వేషం ధరించి రైతు ఉద్యమంలో పాల్గొన్న ముస్లిం తీవ్రవాదిని పోలీసులు అరెస్ట్ చేస్తున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ వీడియో పాతది. వీడియోలో కనిపిస్తున్న ఆ ఘటన 2011లో మొహాలీ స్టేడియం సమీపంలో జరిగింది. జిల్లా పరిషత్ వెటర్నరీ ఫార్మాసిస్టులు  తమ ఉద్యోగాలని రెగులరైజ్ చేయాలని చేసిన ఉద్యమంలో, ఇద్దరు పోలీసులు ఒక ఫార్మసిష్టు తల పాగాని ఇలా బలవంతంగా లాగారు. ఆ వీడియోకి ఇటివల రైతులు వ్యవసాయ బిల్లులకి సంబంధించి చేస్తున్న నిరసనలకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని 2011లో ఒక యూసర్  తన యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. “Insult of Turban (Sikh’s Identity) @ Mohali Stadium by a Punjab Police Officer” అనే టైటిల్ తో ఈ వీడియోని ఆ యూసర్ యూట్యూబ్ లో పోస్ట్ చేసారు.
ఈ వివరాల ఆధారంగా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, ఈ ఘటనకు సంబంధించి పబ్లిష్ చేసిన కొన్ని న్యూస్ ఆర్టికల్స్ దొరికాయి. ఒక ఆర్టికల్ వివరణలో, జిల్లా పరిషత్ వెటర్నరీ ఫార్మాసిస్టులు తమ ఉద్యోగాలని రెగులరైజ్ చేయాలనీ చేసిన ఉద్యమంలో, ఇద్దరు పోలీసులు ఒక  ఫార్మసిష్టు తల పాగాని బలవంతంగా లాగినట్టు పేర్కొన్నారు. ఈ ఘటన 2011లో మొహాలిలో జరిగినట్టు ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. సిక్కులు గౌరవంగా బావించే తలపాగాను అవమానించినందుకు, ఆ ఇద్దరు పోలీసు ఆఫీసర్లని పంజాబ్ ప్రభుత్వం సస్పెండ్ చేసినట్టు మరొక ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా వీడియోలో కనిపిస్తున్న వ్యక్తి ముస్లిం కాదు,  సిక్కు మతానికి చెందిన వ్యక్తే అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
ఇదివరకు, ఇదే వీడియోని CAA ఉద్యమాలకి జతచేస్తూ సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసినప్పుడు, FACTLY దానికి సంబంధించి రాసిన ఫాక్ట్ చెక్ ఆర్టికల్ ని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత వీడియోని చూపిస్తూ సిక్కు వేషం ధరించి రైతు ఉద్యమంలో పాల్గొన్న ముస్లిం అని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 8, 2020


text:
సంబంధంలేని పాత వీడియోని పెట్టి, దుబ్బాక ఉపఎన్నికలో ఈవీఎం ట్యాంపరింగ్ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు. - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 16, 2020
తాజగా నిర్వహించిన దుబ్బాక ఉపఎన్నికలో జరిగిన ఈవీఎం ట్యాంపరింగ్ కి సంబంధించిన వీడియో అని చెప్తూ, ఒక వీడియోని కొంతమంది సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: దుబ్బాక ఉపఎన్నికలో జరిగిన ఈవీఎం ట్యాంపరింగ్ కి సంబంధించిన వీడియో.
ఫాక్ట్: పోస్ట్ లోని వీడియో పాతది. వీడియోకీ, తాజగా దుబ్బాకలో నిర్వహించిన ఉపఎన్నిక కు ఎటువంటి సంబంధంలేదు. ఆ వీడియో కనీసం మే 2019 నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్నది. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, ఆ వీడియో కనీసం మే 2019 నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్నట్టు తెలుస్తుంది. పాత పోస్టులను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. పోస్టులోని వీడియోకీ, తాజగా దుబ్బాకలో నిర్వహించిన ఉపఎన్నిక కు ఎటువంటి సంబంధంలేదు.
అంతేకాదు, వీడియోలోని ఈవీఎం పై దుబ్బాక ఉప ఎన్నికలో పోటీ చేసిన అభ్యర్థుల పేర్లు లేనట్టు చూడవొచ్చు. దుబ్బాక ఉప ఎన్నికలో ఈవీఎం పై మూడో స్థానంలో టీఆర్ఎస్ పార్టీ గుర్తు మరియు అభ్యర్థి పేరు ఉండాలి. కానీ, వీడియోలోని ఈవీఎం పై మూడో స్థానంలో బీజేపీ గుర్తు ఉన్నట్టు చూడవొచ్చు. కావున, వీడియోలోని ఈవీఎం దుబ్బాక ఉప ఎన్నికకు సంబంధించింది కాదు. పోస్టులోని వీడియోకి సంబంధించి మరిన్ని వివరాలు తెలియలేదు. అయితే, వీడియోలో ఈవీఎం పై రెండు వేళ్ళు, రెండు బటన్ల పై పెట్టినట్టు గమనించవచ్చు.
చివరగా, సంబంధంలేని పాత వీడియోని పెట్టి, ‘దుబ్బాక ఉపఎన్నికలో ఈవీఎం ట్యాంపరింగ్’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: November 16, 2020


text:
సంబంధం లేని పాత వీడియోని మహారాష్ట్ర నుండి బోధన్‌కు తరలివస్తున్న హిందూ కార్యకర్తలు అని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 22, 2022
మహారాష్ట్ర నుండి భారీ బైక్ ర్యాలీతో హిందూ కార్యకర్తలు బోధన్‌కి తరలివస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. తెలంగాణ రాష్ట్రం బోధన్ పట్టణంలో ఇటీవల చత్రపతి శివాజీ విగ్రహాం ఏర్పాటుకు సంబంధించి రెండు వర్గాల మధ్య వివాదం చెలరేగి ఉద్రిక్తతకు దారి తీసింది. పోలీసులు లాఠీ ఛార్జ్, టియర్ గ్యాస్ ప్రయోగించి పరిస్థితిని అదుపులోకి తీసుకొచ్చారు. శివాజీ విగ్రహం ఏర్పాటును అడ్డుకున్న వర్గంపై చర్యలు తీసుకోవాలని హిందూ సంఘాలు డిమాండ్ చేస్తూ 21 మర్చి 2022 నాడు బోధన్ బంద్‌కు పిలుపునిచ్చాయి. ఈ నేపథ్యంలో, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో  సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: మహారాష్ట్ర నుండి భారీ బైక్ ర్యాలీతో హిందూ కార్యకర్తలు బోధన్‌కి తరలివస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో 2021 ఆగష్టు నెల నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ వీడియోకి ఇటీవల బోధన్‌లో జరిగిన ఘర్షణకు ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సీర్ర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోలు కనీసం 2021 ఆగష్టు నెల నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతున్నట్టు తెలిసింది. ఆ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
20 ఆగష్టు 2021 నాడు మహారాష్ట్ర నాందేడ్ నగరంలో జరిగిన మరాఠా క్రాంతి ముఖ్ మోర్చా కార్యక్రమానికి హిందూ కార్యకర్తలు భారీ బైక్ ర్యాలీతో తరలివెలుతున్న దృశ్యాలని పలు యూట్యూబ్ యూసర్లు ఈ వీడియోని షేర్ చేస్తూ తెలిపారు. 2021 ఆగష్టు నెలలో నాందేడ్‌లో జరిగిన మరాఠా క్రాంతి ముఖ్ మోర్చా కార్యక్రమం దృశ్యాలని ఇక్కడ చూడవచ్చు. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో మరాఠా క్రాంతి ముఖ్ మోర్చా కార్యక్రమానికి సంబంధించినదా లేదా అని స్పష్టంగా తెలియనప్పటికీ ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతదని,   ఇటీవల బోధన్‌లో జరిగిన ఘర్షణకు సంబంధించినది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత వీడియోని హిందూ కార్యకర్తలు భారీ బైక్ ర్యాలీ నిర్వహిస్తూ మహారాష్ట్ర నుండి బోధన్‌కు తరలివస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
సంబంధంలేని పాత వీడియోని ముస్లిం డాక్టర్లు హిందువులకు వైద్యం నిరాకరిస్తున్నారంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
March 24, 2022
ముస్లిం డాక్టర్స్ హిందువులకు వైద్యం చేయం అనీ కరాకండిగ చెపుతున్నారంటూ, హాస్పిటల్‌లో డాక్టర్ ఒక మహిళతో వాగ్వాదానికి దిగిన వీడియోని షేర్ చేస్తున్న పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ముస్లిం డాక్టర్ హిందువులకు వైద్యం చేయం అంటూ ఒక మహిళతో వాగ్వాదానికి దిగిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ వీడియో 2020 నుండే ఇంటర్నెట్‌లో అందుబాటులో ఉంది. ఢిల్లీలోని లోక్ నాయక్ జయప్రకాష్ నారాయణ (LNJP) హాస్పిటల్‌లో డా.లలిత్ ఒక మహిళతో వాగ్వాదానికి దిగాడంటూ ఈ వీడియోని మార్చ్ 2020లో పలు ఆన్లైన్ బ్లాగ్స్ రిపోర్ట్ చేసాయి. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పుదోవ పట్టించే విధంగా ఉంది.
ఈ వీడియో ఇప్పటిది కాదు, ఇంటర్నెట్‌లో ఈ వీడియో 2020 నుండే అందుబాటులో ఉంది. మార్చ్ 2020లో ఈ వీడియో వైరల్ అయినప్పుడు పలు ఆన్లైన్ బ్లాగ్స్ ఈ వీడియోని రిపోర్ట్ చేసాయి. ఢిల్లీలోని లోక్ నాయక్ జయప్రకాష్ నారాయణ (LNJP) హాస్పిటల్‌లో డా.లలిత్ ఒక మహిళతో వాగ్వాదానికి దిగాడంటూ ఈ వీడియోను రిపోర్ట్ చేసాయి.
వీడియోలో మహిళతో వాగ్వాదానికి దిగింది ఢిల్లీలోని లోక్ నాయక్ హాస్పిటల్‌కు చెందిన డా.లలిత్ అని రిపోర్ట్ చేసిన మరికొన్ని రిపోర్ట్స్ ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఇటీవల కాలంలో ఈ దృశ్యాలను ముస్లిం డాక్టర్లు హిందువులకు వైద్యం నిరాకరించారన్న వార్తలకు ముడిపెడుతూ రిపోర్ట్ చేసిన కథనాలేవి మాకు లభించలేదు.
ఐతే ఈ సంఘటన ఏ సందర్భంలో  జరిగిందో తెలియనప్పటికీ, వీడియోలో ఉన్న డాక్టర్ ముస్లిం కాదు.
చివరగా, సంబంధంలేని పాత వీడియోని ప్రస్తుతం ముస్లిం డాక్టర్లు హిందువులకు వైద్యం నిరాకరిస్తున్నారంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
సంబంధం లేని పాత వీడియోని ముస్లిం మహిళ చేత మధ్యప్రదేశ్ పోలీసులు గుంజీలు తీయిస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 21, 2022
మధ్యప్రదేశ్ పోలీసులు బుల్ డోజర్లపై రాళ్ళు రువ్విన ముస్లిం మహిళ చేత గుంజీలు తీయిస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: బుల్ డోజర్లపై రాళ్ళు రువ్విన ముస్లిం మహిళ చేత మధ్యప్రదేశ్ పోలీసులు గుంజీలు తీయిస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతది. 2020 ఏప్రిల్ నెలలో లాక్‌డౌన్ ఉల్లఘించినందుకు గానూ పోలీసులు ఈ ముస్లిం మహిళ చేత గుంజీలు తీయించారు. ఈ ఘటన గుజరాత్ రాష్ట్రం సూరత్ జిల్లాలోని సలబాట్పూర్ గ్రామంలో చోటుచేసుకుంది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోలని 2020 ఏప్రిల్ నెలలో సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఆ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ, చూడవచ్చు. లాక్‌డౌన్ నియమాలని ఉల్లఘించినందుకు గాను పోలీసులు ఒక మహిళ చేత గుంజీలు తీయిస్తున్న దృశ్యాలని  యూసర్లు వీడియో వివరణలో తెలిపారు.
ఈ ఘటనకి సంబంధించిన మరింత సమాచారం కోసం వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘కనెక్ట్ గుజరాత్’ అనే స్థానిక న్యూస్ ఛానల్ 16 ఏప్రిల్ 2020 నాడు తమ ఫేస్‌బుక్ పేజీలో షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. గుజరాత్ రాష్ట్రం సూరత్ జిల్లాలోని సలబాట్పూర్ గ్రామంలో లాక్‌డౌన్ నియమాలని ఉల్లంఘించిన ఒక మహిళను పోలీసులు గుంజీలు తీయిస్తున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియోలో రిపోర్ట్ చేసారు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో పాతదని మరియు ఇటీవల మధ్యప్రదేశ్లో రాళ్లు రువ్విన ఘటనకి సంబంధించినది కాదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత వీడియోని మధ్యప్రదేశ్లో బుల్ డోజర్లపై రాళ్ళు రువ్విన ముస్లిం మహిళను పోలీసులు గుంజీలు తీయిస్తున్న దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
సంబంధంలేని పాత వీడియోని ఆంధ్రప్రదేశ్ మూడు రాజధానులపై ప్రధాని మోదీ మొదటిసారి లోక్‌సభలో మాట్లాడిన దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 28, 2022
ఆంధ్రప్రదేశ్ మూడు రాజధానుల గురించి ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ మొట్టమొదటి సారి లోక్‌సభలో  మాట్లాడిన దృశ్యాలు అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. దీంట్లో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఆంధ్రప్రదేశ్ మూడు రాజధానుల గురించి ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ మొట్టమొదటి సారి లోక్‌సభలో మాట్లాడిన దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్: 2019 ఫిబ్రవరి నెలలో రాష్ట్రపతి ప్రసంగానికి ధన్యవాద తీర్మానంపై లోక్‌సభలో జరిగిన చర్చలో నరేంద్ర మోదీ ప్రసంగం దృశ్యాలని ఈ వీడియో చూపిస్తుంది. రాఫేల్  కుంభకోణం, నల్ల ధనం వెలికితీత గురించి ప్రస్తావిస్తూ నరేంద్ర మోదీ తన ప్రసంగంలో కాంగ్రెస్ పార్టీపై పలు ఆరోపణలు చేశారు. కానీ, ఆంధ్రప్రదేశ్ గురించి నరేంద్ర మోదీ ఈ తన ప్రసంగంలో ఎక్కడా ప్రస్తావించలేదు. వై.ఎస్.జగన్మోహన్ రెడ్డి 2019 మే నెలలో ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా భాధ్యతలు చేపట్టారు. వైఎస్ జగన్ ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన మూడు రాజధానుల బిల్లుని ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ 2020 జనవరి నెలలో ఆమోదించింది. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కోసం కీ పదాలను ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్లో వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘Sansad TV’ ఛానల్ వారు 08 ఫిబ్రవరి 2019 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. 07 ఫిబ్రవరి 2019 నాడు రాష్ట్రపతి ప్రసంగానికి ధన్యవాద తీర్మానంపై లోక్‌సభలో జరిగిన చర్చలో నరేంద్ర మోదీ ప్రసంగిస్తున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియోని షేర్ చేశారు. ఈ వీడియోలోని 47:09 నిమిషాల దగ్గరి నుండి పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలోని అవే దృశ్యాలను మనం చూడవచ్చు.
యూపీఏ ప్రభుత్వంలో రక్షణ ఒప్పందాలేవీ కూడా దళారులు లేకుండా జరుగలేదని, దేశ వైమానిక దళం పారదర్శకత, నిజాయితీతో పటిష్టం అవుతుంటే అది కాంగ్రెస్ జీర్ణించుకోవట్లేదని నరేంద్ర మోదీ తన ప్రసంగంలో ఆరోపించారు. రాఫేల్ కేసు విచారణలో భాగంగా ఒకటి కాదు, రెండు కాదు, ముగ్గురు దళారులు పట్టుబడటంతో కాంగ్రెస్ కంగారుపడుతుందని నరేంద్ర మోదీ ఆరోపించారు. నరేంద్ర మోదీ ఈ తన ప్రసంగంలో ఆంధ్రప్రదేశ్ గురించి ఎక్కడా ప్రస్తావించలేదు. నరేంద్ర మోదీ 07 ఫిబ్రవరి 2019 నాడు లోక్‌సభలో చేసిన ప్రసంగం యొక్క డాక్యుమెంట్ కాపీని ఇక్కడ చూడవచ్చు.
వై.ఎస్.జగన్మోహన్ రెడ్డి 2019 మే నెలలో ఆంధ్రప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రిగా ప్రమాణస్వీకారం చేశారు. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం ప్రవేశపెట్టిన మూడు రాజధానుల బిల్లుని ఆంధ్రప్రదేశ్ అసెంబ్లీ 2020 జనవరి నెలలో ఆమోదించింది. అంటే, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో, ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం మూడు రాజధానుల బిల్లుని శాసనసభలో ప్రవేశపెట్టకముందు జరిగిన లోక్‌సభ మీటింగ్ లోని  దృశ్యాలని స్పష్టమయ్యింది. మూడు రాజధానుల బిల్లు గురించి వై.ఎస్.జగన్, నరేంద్ర మోదీతో పలు సార్లు చర్చలు జరిపినట్టు తెలిసింది. కానీ, ఆంధ్రప్రదేశ్ మూడు రాజధానుల గురించి నరేంద్ర మోదీ లోక్‌సభలో ప్రస్తావన తెచ్చినట్టు ఎటువంటి ఆధారాలు లేవు.
చివరగా, సంబంధంలేని పాత వీడియోని ఆంధ్రప్రదేశ్ మూడు రాజధానులపై ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ మొదటిసారి లోక్‌సభలో మాట్లాడిన దృశ్యాలంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 28, 2022


text:
సంబంధం లేని పాత వీడియోని పశ్చిమ బెంగాల్ ఎన్నికల సందర్భంగా చోటుచేసుకున్న ఉద్రిక్త పరిస్థితుల దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
April 14, 2021
పశ్చిమ బెంగాల్ ఎన్నికల సందర్భంగా పోలింగ్ బూత్ పై దాడికి దిగిన అల్లరి మూకలని కేంద్ర బలగాలు అదుపు చేస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. నాలుగు బాంబులు ఎనిమిది బుల్లెట్లు లేనిదే పశ్చిమ బెంగాల్ లో ఎన్నికలు ఎలా జరుగుతాయని ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: పశ్చిమ బెంగాల్ లో పోలింగ్ బూత్ పై దాడికి దిగిన అల్లరి మూకలని కేంద్ర బలగాలు అదుపు చేస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): వీడియోలో కనిపిస్తున్న ఈ ఘటన 2019లో మణిపూర్ రాష్ట్రంలోని ఇంఫాల్ ఈస్ట్ జిల్లాలో చోటుచేసుకుంది. ఇన్నర్ మణిపూర్ పార్లమెంట్ సీట్ కోసం 2019లో జరిగిన ఎన్నికలలో, Kyamgei Muslim Makha Leikaik  పోలింగ్ బూత్ ఎన్నికల అధికారి రిగ్గింగ్ కి సహకరిస్తున్నారనే అనుమానంతో అక్కడి వోటర్లు ఇలా పోలింగ్ బూత్ పై దాడికి దిగినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియో పశ్చిమ బెంగాల్ ఎన్నికలకి సంబంధించింది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘The New Indian Express’ న్యూస్ సంస్థ 18 ఏప్రిల్ 2019 నాడు తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. ‘India Elections 2019: Violence disrupts polling in Inner Manipur’ అనే టైటిల్ తో ఈ వీడియోని యూట్యూబ్ లో పబ్లిష్ చేసారు. 2019లో ఇన్నర్ మణిపూర్ పార్లమెంట్ సీట్ కోసం జరిగిన ఎన్నికలలో ఈ ఘటన చోటుచేసుకున్నట్టు వివరణలో తెలిపారు. మణిపూర్ లోని Kyamgei Muslim Makha Leikaik పోలింగ్ బూత్ పై వోటర్లు దాడికి దిగడంతో CRPF జవాన్లు వారిని అదుపు చేయడానికి బ్లాంక్ ఫైర్ చేసినట్టు ఈ వీడియోలో రిపోర్ట్ చేసారు. ఇదే విషయాన్నీ రిపోర్ట్ చేస్తూ ‘India Today’ ఈ వీడియోని తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పబ్లిష్ చేసింది.
మణిపూర్ పోలింగ్ బూత్ పై జరిగిన ఈ దాడి గురించి పూర్తి వివరాలు తెలుపుతూ NDTV 18 ఏప్రిల్ 2019 నాడు ఒక ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసింది. మణిపూర్ ఇంఫాల్ ఈస్ట్ జిల్లాలోని Kyamgei High Madrassa పోలింగ్ బూత్  ఎన్నికల అధికారి రిగ్గింగ్ కి సహాయం చేస్తున్నారనే అనుమానంతో అక్కడి వోటర్లు, పోలింగ్ బూత్ పై దాడికి దిగినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు. పోలింగ్ బూత్ లోని EVM మెషిన్లని, VVPAT మెషీన్లని, CCTV కెమెరాలని వోటర్లు ద్వంసం చేసినట్టు ఈ ఆర్టికల్ లో తెలిపారు.
పశ్చిమ బెంగాల్ కోచ్ బిహార్ జిల్లాలో 10 ఏప్రిల్ 2021 నాడు జరిగిన నాలుగో దశ ఎన్నికల పోలింగ్ లో ఉద్రిక్త పరిస్థితులు చోటుచేసుకున్నాయి. సీతల్‌కూచి పోలింగ్ బూత్ లో అల్లర్లు సృష్టించిన గ్రామస్తులపై భద్రత బలగాలు కాల్పులు జరుపడంతో నలుగురు మృతి చెందినట్టు న్యూస్ ఆర్టికల్స్ రిపోర్ట్ చేసాయి.  కాని, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో ఈ ఘటనకి సంబంధించింది కాదు.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత వీడియోని షేర్ చేస్తూ పశ్చిమ బెంగాల్ ఎన్నికల సందర్భంగా పోలింగ్ బూత్లలో చోటుచేసుకున్న ఉద్రిక్త పరిస్థితుల దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
సంబంధం లేని పాత వీడియోని పుంగనూరు సదం ప్రాజెక్టు నీటిలో 200 కేజీల భారీ చేప సంచరిస్తున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
October 18, 2021
చిత్తూరు జిల్లా పుంగనూరు సదం ప్రాజెక్టు నీటిలో 200 కేజీల భారీ చేప సంచరిస్తున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. ఈ భారీ చేప చిత్తూరు రంగసముద్రం చెరువులో కనిపించినట్టు మరొక యూట్యూబ్ యూసర్ క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: చిత్తూరు జిల్లా పుంగనూరు సదం ప్రాజెక్టు నీటిలో 200 కేజీల భారీ చేప సంచరిస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో గత కొన్నేళ్లుగా వేరు వేరు ప్రాంతాలకు జత చేస్తూ సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నారు. వీడియోలో కనిపిస్తున్న భారీ చేప, మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా కోయిలా సాగర్ ప్రాజెక్ట్ నదిలో కనిపించిందని తెలుగు యూట్యూబ్ ఛానల్స్, ఒడిశా హిరాకుద్ డ్యాం నీటిలో కనిపించిందని మరికొన్ని ఒడిశా న్యూస్ ఛానల్స్, గత సంవత్సరం సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసాయి. ఈ వీడియో పుంగునూరు సదం ప్రాజెక్టుకు సంబంధించింది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోలు గత కొన్నేళ్లుగా వేరు వేరు ప్రాంతాలకు జత చేస్తూ సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేస్తున్నట్టు తెలిసింది. ఆ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ వీడియోని CMTV న్యూస్ ఛానల్ 22 జూలై 2020 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. మహబూబ్‌నగర్ జిల్లా కోయిల్ సాగర్ డ్యాంలో అతిపెద్ద సొరచేప సంచరిస్తున్న దృశ్యాలని వీడియో వివరణలో తెలిపారు. ఈ భారీ చేప కృష్ణా నదిలో కనిపించిందని ఇంకొన్ని యూట్యూబ్ ఛానల్స్ వీడియోలు పబ్లిష్ చేసాయి. ఆ వీడియోలని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు.
అయితే, ఈ విషయాన్ని రిపోర్ట్ చేస్తూ ఇంటర్నెట్లో ఏ ఒక్క ప్రముఖ వార్తా సంస్థ ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేయలేదు. ఈ భారీ చేప ఒడిశా హిరాకుద్ డ్యాం నీటిలో కనిపించిందని ఒడిశా న్యూస్ సంస్థలు 2020 ఆగష్టు నెలలో వీడియోలు, ఆర్టికల్ పబ్లిష్ చేసాయి. మరికొన్ని వార్తా సంస్థలు, ఈ చేప వికారాబాద్ కొటేపల్లీ డ్యాం నీటిలో కనిపించిందని రిపోర్ట్ చేసారు.
అంతేకాదు, ఈ భారీ చేప తమిళనాడు మేట్టుర్ జిల్లాలో కనిపించిందని తమిళ న్యూస్ సంస్థ ‘PuthiyathalaimuraiTV’ 11 ఆగష్టు 2020 నాడు వీడియోని పబ్లిష్ చేసింది. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో ఎక్కడ తీసారన్నది స్పష్టంగా తెలియనప్పటికీ, ఈ వీడియో పాతదని,   చిత్తూరు జిల్లా పుంగునూరు సదం ప్రాజెక్టు నదిలో ఇటీవల తీయలేదని ఈ వివరాల ఆధారంగా కచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత వీడియోని పుంగనూరు సదం ప్రాజెక్టు నీటిలో ఇటీవల 200 కేజీల భారీ చేప సంచరిస్తున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.

created: October 18, 2021


text:
పాత వీడియో పెట్టి, ‘కేరళలో CAA ,NRC కి మద్దతుగా బీజేపీ నిర్వహించిన ర్యాలీ వీడియో’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 16, 2020
ఖాళీగా ఉన్న ఒక మీటింగ్ వీడియో పెట్టి, ‘కేరళలో CAA ,NRC కి మద్దతుగా బీజేపీ ర్యాలీ.. భారీగా తరలివచ్చిన జన సునామీ… కోట్ల సంఖ్యలో జనం రోడ్లపై రావడంతో కొన్ని కిలోమీటర్ల మేరకు ట్రాఫిక్ జామ్’ అని వ్యంగ్యంగా కొందరు సోషల్ మీడియా లో పోస్ట్ చేస్తున్నారు. ఆ పోస్ట్ లో ఎంతవరకు నిజముందో విశ్లేషిద్ధాం.
కేరళలో CAA ,NRC కి మద్దతుగా బీజేపీ నిర్వహించిన ర్యాలీ వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్ట్ లోని వీడియో అక్టోబర్-2019 నుండి ఇంటర్నెట్ లో షేర్ అవుతున్నట్టు చూడవొచ్చు. అంతేకాదు, వీడియోలో ఎక్కడ కూడా CAA మరియు NRC గురించి తను మాట్లాడడు. కావున పోస్ట్ లో చెప్పింది తప్పు.
పోస్ట్ లోని వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్స్ ని గూగుల్ రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ లో వెతకగా, అదే వీడియోని ఒకరు అక్టోబర్-2019 లోనే ట్విట్టర్ లో ట్వీట్ చేసినట్టుగా చూడవొచ్చు. మరొక వ్యక్తి కూడా అదే వీడియోని అక్టోబర్-2019 లో ఫేస్బుక్ లో పోస్ట్ చేసినట్టు ఇక్కడ చూడవొచ్చు. అంతేకాదు, వీడియోలో ఎక్కడ కూడా CAA మరియు NRC గురించి తను మాట్లాడాడు. CAA మరియు NRC కి మద్దతుగా లేదా నిరసనగా ర్యాలీలు నిర్వహించడం డిసెంబర్-2019 లో మొదలయ్యాయి.
BJP की केरला रैली, में नहीं पहुंचा एक भी आदमी, प्रवक्ता खुद को सुनाता रहा भाषण ! 😹 pic.twitter.com/k7rTRUJhdm
చివరగా, పాత వీడియో పెట్టి, ‘కేరళలో CAA ,NRC కి మద్దతుగా బీజేపీ నిర్వహించిన ర్యాలీ వీడియో’ అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.
ఏది ఫేక్, ఏది నిజం సిరీస్ లో మా వీడియోస్ మీరు చూసారా?

created: January 16, 2020


text:
సంబంధం లేని పాత వీడియోని టీ20 వరల్డ్ కప్ మ్యాచ్‌లో పాకిస్తాన్ ఓడిపోయినందుకు బలూచిస్తాన్ ప్రజలు సంబరాలు చేసుకుంటున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
November 16, 2021
ఆస్ట్రేలియాతో జరిగిన టీ20 క్రికెట్ వరల్డ్ కప్ మ్యాచ్‌లో పాకిస్తాన్  ఓడిపోవడాన్ని బలూచిస్తాన్ ప్రజలు ఆనందంగా సెలబ్రేట్ చేసుకుంటున్న దృశ్యాలు, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతుంది. కొంత మంది ఆనందంతో చిందులేస్తున్న దృశ్యాలని ఈ వీడియోలో మనం చూడవచ్చు. ఈ వీడియోని ఇదే క్లెయింతో పలు ప్రముఖ న్యూస్ సంస్థలు ఆర్టికల్స్ మరియు వీడియోలని పబ్లిష్ చేసాయి. 11 నవంబర్ 2021 నాడు జరిగిన టీ 20 వరల్డ్ కప్ సెమిఫైనల్ మ్యాచ్‌లో పాకిస్తాన్ క్రికెట్ జట్టు ఆస్ట్రేలియా చేతిలో ఓడిపోయిన నేపథ్యంలో, ఈ వీడియో సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం
క్లెయిమ్: ఆస్ట్రేలియాతో జరిగిన టీ 20 వరల్డ్ కప్ సెమిఫైనల్ మ్యాచ్‌లో పాకిస్తాన్ ఓడిపోయినందుకు బలూచిస్తాన్ ప్రజలు సంబరాలు చేసుకుంటున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో కనీసం 2020 జూన్ నెల నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఈ వీడియో ఇటీవల పాకిస్తాన్ క్రికెట్ జట్టు టీ 20 వరల్డ్ కప్ సెమిఫైనల్ మ్యాచ్‌లో ఆస్ట్రేలియా చేతిలో ఓడిపోయిన తరువాత తీసినది కాదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘Eagle Mountain’ అనే యూట్యూబ్ ఛానల్ 09 జూన్ 2020 నాడు షేర్ చేసినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియో టైటిల్‌లోని ఉర్దూ అక్షరాలని అనువదించి చూస్తే, “పాకిస్తాన్ వెర్రి నృత్యాలు” అని తెలిపినట్టు తెలిసింది. 2020లో ఈ వీడియోని మరికొందరు యూట్యూబ్ యూసర్లు షేర్ చేస్తూ, బలూచిస్తాన్ ప్రజల నాట్య దృశ్యాలని తెలిపారు. ఈ వీడియో ఎప్పుడు, ఎక్కడ తీసారో స్పష్టంగా తెలియనప్పటికీ, ఈ వీడియోని ఇటీవల టీ 20 వరల్డ్ కప్ సెమిఫైనల్ మ్యాచ్‌లో పాకిస్తాన్ ఓటమి తరువాత తీయలేదని ఈ వివరాల ఆధారంగా స్పష్టమవుతుంది.
11 నవంబర్ 2021 నాడు ఆస్ట్రేలియాతో జరిగిన టీ 20 వరల్డ్ కప్ సెమిఫైనల్ మ్యాచ్‌లో పాకిస్తాన్ ఓడిపోయిన తరువాత  బలూచిస్తాన్ ప్రజలు వీధులలో వేడుకలు చేసుకున్నట్టు ‘ANI’ వార్తా సంస్థ 12 నవంబర్ 2021 నాడు ఆర్టికల్‌లో పబ్లిష్ చేసింది. కాని, పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోకి బలూచిస్తాన్ వేడుకలకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత వీడియోని ఆస్ట్రేలియాతో జరిగిన టీ 20 వరల్డ్ కప్ సెమిఫైనల్ మ్యాచ్‌లో పాకిస్తాన్ ఓడిపోయినందుకు బలూచిస్తాన్ ప్రజలు సంబరాలు చేసుకుంటున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
సంబంధం లేని పాత వీడియోని చూపిస్తూ ఢిల్లీలో జరుగుతున్న ధర్నాలో రైతులు పాకిస్తాన్ జిందాబాద్ నినాదాలు చేసారంటూ షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 10, 2020
ఢిల్లీలో జరుగుతున్న రైతుల ధర్నాలో పాకిస్తాన్ జిందాబాద్ నినాదాలు చేస్తున్నారు, అంటూ షేర్ చేస్తున్న ఒక వీడియో సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. కొత్త వ్యవసాయ చట్టాలకు వ్యతిరేకంగా రైతులు దేశవ్యాప్తంగా నిరసన చేస్తున్న నేపధ్యంలో ఈ పోస్ట్ వైరల్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఢిల్లీలో జరుగుతున్న ధర్నాలో పాకిస్తాన్ జిందాబాద్ నినాదాలు చేస్తున్న రైతులు.
ఫాక్ట్ (నిజం): 2019లో లండన్ లో జరిగిన వరల్డ్ కప్ క్రికెట్ మ్యాచ్ లో, కొంతమంది సిక్కులు పాకిస్తాన్ సపోర్టర్ల తో కలిసి ‘ఖలిస్తాన్ జిందాబాద్’ ‘పాకిస్తాన్ జిందాబాద్’ నినాదాలు చేసారు. పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో ఈ ఘటనకి సంబంధించింది. ఈ వీడియోకి ఇటీవల రైతుల వ్యవసాయ బిల్లులకి సంబంధించి చేస్తున్న నిరసనలకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘ANI’ న్యూస్ వెబ్ సైట్ ‘06 జూలై 2019’ నాడు తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పోస్ట్ చేసినట్టు తెలిసింది. 2019లో లండన్ లో జరిగిన వరల్డ్ కప్ క్రికెట్ మ్యాచ్ లో కొంతమంది సిక్కులు పాకిస్తాన్ సపోర్టర్ల తో కలిసి స్టేడియంలో ‘ఖలిస్తాన్ జిందాబాద్’ ‘పాకిస్తాన్ జిందాబాద్’ నినాదాలు చేసినట్టు ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు. ‘29 జూన్ 2019’ నాడు జరిగిన పాకిస్తాన్-ఆఫ్గనిస్తాన్ మ్యాచ్ లో ఈ ఘటన చోటు చేసుకున్నట్టు ‘ANI’ తమ ఆర్టికల్ లో పేర్కొంది.
యూకే లో జరిగిన మరికొన్ని వరల్డ్ కప్ మ్యాచులలో కూడా కొంతమంది సిక్కులు ఇలాంటి నినాదాలే చేయడంతో, అక్కడి సెక్యూరిటీ సిబ్బంది వాళ్ళని స్టేడియం బయటకి పంపించినట్టు కొన్ని ఆర్టికల్స్ రిపోర్ట్ చేసాయి. ఆ ఆర్టికల్స్ ని ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో ఇటివల రైతులు చేస్తున్న నిరసనలకు సంబంధించినది కాదు అని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత వీడియోని చూపిస్తూ ఢిల్లీలో జరుగుతున్న ధర్నాలో రైతులు పాకిస్తాన్ జిందాబాద్ నినాదాలు చేసారంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 10, 2020


text:
సంబంధంలేని పాత వీడియోను అయోధ్య విగ్రహ ప్రతిష్టాపన వేడుకకు 'జటాయువు' వచ్చినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 9, 2024
22 జనవరి 2024న అయోధ్యలోని రామ మందిరంలో శ్రీరాముని విగ్రహ ప్రతిష్టాపన జరగనున్న నేపథ్యంలో రామ మందిర వేడుకకు హాజరయ్యేందుకు ‘జటాయువు’ బృందం అయోధ్యకు చేరుకుందని అని ఒక వీడియోని సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతోంది. దీనికి మద్దతుగా రాబందుల గుంపు ఉన్న వీడియో ఒకటి జత చేసి షేర్ చేస్తున్నారు. ఈ కథనం ద్వారా అందులో ఎంత నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అయోధ్యలో శ్రీరాముని విగ్రహ ప్రతిష్టాపన వేడుకకు హాజరయ్యేందుకు ‘జటాయువు’ బృందం అయోధ్యకు చేరుకున్న వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం):  ఈ వీడియో 2021 సంవత్సరం నుండి సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతూ ఉంది. అయితే, ఈ వీడియో ఎప్పుడు, ఎక్కడ తీసిందీ తెలియలేదు. అయితే ప్రస్తుతం జరుగుతున్న అయోధ్యలో రామ మందిర ప్రతిష్టాపన కార్యక్రమానికి దీనికి ఎలాంటి సంబంధం లేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ముందుగా వైరల్ పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలోని స్క్రీన్ షాట్లను రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేయగా, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘డూజ్’ అనే ఫేస్‌బుక్ పేజీ 8 అక్టోబర్ 2021న పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది.
అంతే కాకుండా ఇదే వీడియోని గతంలో షేర్ చేసిన మరిన్ని సోషల్ మీడియా పోస్టులు ఇక్కడ, ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు.
ఇదిలా ఉండగా అయోధ్యలో జటాయువు యొక్క భారీ విగ్రహం రామ మందిర ప్రాగణంలో ఏర్పాటు చేస్తున్నట్టు పలు మీడియా కథనాలు రిపోర్ట్ చేశాయి (ఇక్కడ & ఇక్కడ).
చివరగా, సంబంధంలేని పాత వీడియోని అయోధ్య విగ్రహ ప్రతిష్ఠాపన వేడుకకు హాజరయ్యేందుకు ‘జటాయువు’ బృందం వచ్చింది అంటూ షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 9, 2024


text:
సంబంధం లేని పాత వీడియోని ఒక వ్యక్తి గాలిపటం కోసం రోడ్డు దాటుతున్నప్పుడు కారు ఢీకొట్టి మరణించినట్టు షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
January 17, 2023
‘పది రూపాయల గాలిపటం కోసం పరిగెత్తిన ఈ వ్యక్తి ప్రాణాలు గాలిలో కలిసిపోయాయి, *పిల్లలు తస్మాత్ జాగ్రత్త !’ అని పిల్లల్ని హెచ్చరిస్తున్న పోస్టు ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ పోస్టులో ఉన్న వీడియోలో ఒక వ్యక్తి రోడ్డు దాటుతూ కారు ఢీకొట్టి పడిపోతాడు. అసలు ఈ వీడియో వెనుక ఉన్న నిజానిజాలు ఏంటో ఈ ఆర్టికల్ ద్వారా తెలుసుకొందాం.
క్లెయిమ్: గాలిపటం కోసం రోడ్డు దాటుతుండగా కారు ఢీకొట్టి మృతిచెందిన ఓ వ్యక్తి వీడియో.
ఫ్యాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో దృశ్యాలు 2018లో గుజరాత్‌లోని పాలన్ పూర్-డీశా హైవే పై జరిగిన ఒక సంఘటనవి. న్యూస్ రిపోర్టుల ప్రకారం, రాజుభాయ్ ఠాకూర్ అనే యువకుడు, పరిగెడుతూ రోడ్డు దాటుతుండగా హఠాత్తుగా ఒక ఇన్నోవా కారుకి ఢీకొని గాల్లో సుమారు 20 అడుగులు ఎగిరి పడి అక్కడికి అక్కడే మృతి చెందాడు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో చెప్తున్నట్లు ఈ వీడియోలో సంఘటన గురించి ఏవైనా వార్తా కథనాలు ఉన్నాయా అని ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, ఎటువంటి సంబంధిత వార్త కథనాలు లభించలేదు. వీడియోకి సంబంధించి సమాచారం కొరకు సరైన కీ వర్డ్స్ ఉపయోగించి ఇంటర్నెట్‌లో వెతకగా, ఇదే వీడియోతో  ‘Aaj Tak’ వారి ఒక ఫేస్బుక్ పోస్టు లభించింది. 2018 నాటి ఈ పోస్టు టైటిల్ బట్టి ఈ సంఘటన పాలన్ పూర్-డీశా రోడ్డుపైన జరిగిందని తెలిసింది. ఈ సంఘటనపై వార్త కథనాలు కుడా ప్రచురితమయ్యాయి.
ఈ వార్తా కథనాల ప్రకారం, 2018లో రాజుభాయ్ ఠాకూర్ అనే యువకుడు గుజరాత్‌లోని జోధనాపుర దెగ్గర పాలన్ పూర్-డీశా రహదారి దాటుతున్నపుడు ఒక కారును ఢీకొని మరణించాడు. ఈ సంఘటనపై ప్రచురితమైన వార్త కథనాల్ని ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ కథనాల్లో ఎక్కడ కుడా ఆ యువకుడు గాలిపటం కోసం రోడ్డు దాటుతూ మృతి చెందాడు అని ప్రస్తావించలేదు.
చివరిగా, 2018లో గుజరాత్‌లో జరిగిన సంఘటనని ఇటీవల ఒక వ్యక్తి గాలిపటం కోసం రోడ్డు దాటుతున్నప్పుడు కారు ఢీకొట్టి  మరణించిన దృశ్యాలు అని తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: January 17, 2023


text:
సంబంధం లేని పాత వీడియోని పాలస్తీనా ప్రజలు నకిలీ గాయాలతో ప్రపంచాన్ని మోసం చేస్తున్నారని షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
May 18, 2021
హమాస్ ఉగ్రవాద సంస్థ సామాన్య ప్రజలకి రంగులద్ది ఇజ్రాయెల్ దాడిలో గాయపడిన పాలస్తీనా ప్రజలుగా  ప్రపంచానికి చూపుతుంది, అంటూ సోషల్ మీడియాలో ఒక వీడియో షేర్ అవుతోంది. ఇజ్రాయిల్ దేశం చర్యలని ప్రపంచానికి తప్పుగా చూపెట్టే క్రమంలో హమాస్ ఉగ్రవాద సంస్థ ఇలా పాలస్తీనా ప్రజలకు నకిలీ గాయాల మేకప్ చేసినట్టు ఈ పోస్టులో క్లెయిమ్ చేస్తున్నారు. పాలస్తీనా- ఇజ్రాయిల్ మధ్య తీవ్ర ఘర్షణలు చోటుచేసుకుంటున్న ప్రస్తుత నేపథ్యంలో, ఈ పోస్ట్ సోషల్ మీడియాలో షేర్ అవుతుంది. ఆ పోస్టులో ఎంతవరకు నిజముందో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: ఇజ్రాయిల్ దేశం చర్యలని ప్రపంచానికి తప్పుగా చూపెట్టే క్రమంలో హమాస్ ఉగ్రవాద సంస్థ, పాలస్తీనా ప్రజలకు నకిలీ గాయాల మేకప్ చేస్తున్న దృశ్యాలు.
ఫాక్ట్ (నిజం): పోస్టులో షేర్ చేసిన ఈ వీడియో కనీసం 2017 సంవత్సరం నుండి ఇంటర్నెట్ లో షేర్ అవుతుంది. పాలస్తీనా ఫిలిం ఇండస్ట్రీ కి చెందిన మరీయం సలా అనే మేకప్ ఆర్టిస్టు, ‘Doctors of the World’ అనే ఫ్రెంచ్ చారిటి ప్రాజెక్ట్ కోసం నటుల శరీరాల పై ఇలా నకిలీ గాయాలను మేకప్ చేసి సృష్టించినట్టు తెలిసింది. ఈ వీడియోకి పాలస్తీనా- ఇజ్రాయిల్ మధ్య ప్రస్తుతం చోటుచేసుకుంటున్న ఘర్షనలకి ఎటువంటి సంబంధం లేదు. కావున, పోస్టులో చేస్తున్న క్లెయిమ్ తప్పు.
పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియో యొక్క స్క్రీన్ షాట్లని రివర్స్ ఇమేజ్ సెర్చ్ చేసి వెతికితే, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని ‘Gaza Post’ అనే యూట్యూబ్ ఛానల్ 25 ఫిబ్రవరి 2017 నాడు పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. గాజాలో నిర్వహించిన ఒక ఆర్ట్ వర్క్ షాప్ కు సంబంధించిన దృశ్యాలివని ఈ వీడియో వివరణలో తెలిపారు. ఈ వీడియోలో మేకప్ ఆర్టిస్టులు తమ పని గురించి వివరిస్తూ ఇంటర్వ్యూ ఇస్తున్న దృశ్యాలని చూడవచ్చు. ఒకవేళ ఇజ్రాయిల్ దేశాన్ని ప్రపంచానికి తప్పుగా చూపెట్టే క్రమంలో పాలస్తీనా ప్రజలు ఇలా నకిలీ గాయాలని సృష్టించుకుంటే, దాని గురించి ఇలా బహిర్గతంగా ఇంటర్వ్యూలో చెప్పరు.
ఈ వీడియోకి సంబంధించిన పూర్తి వివరాల కోసం గూగుల్ లో వెతకగా, ఇవే దృశ్యాలు కలిగిన వీడియోని టర్కిష్  న్యూస్ ఛానల్ ‘TRT World’ 02 మర్చి 2017 నాడు తమ యూట్యూబ్ ఛానెల్లో పబ్లిష్ చేసినట్టు తెలిసింది. పాలస్తీనా ఫిలిం ఇండస్ట్రీ కి చెందిన మరీయం సలా అనే మేకప్ ఆర్టిస్ట్, ‘Doctors of the World’ అనే ఫ్రెంచ్ చారిటి ప్రాజెక్ట్ కోసం పాలస్తీనా నటుల శరీరాల పై నకిలీ గాయాలను మేకప్ చేసినట్టు ఈ  వీడియో వివరణలో తెలిపారు. మరీయం సలా సృష్టించిన ఈ నకిలీ గాయాల ఆధారంగా పాలస్తీనా యుద్ధ సమయాలలో గాయపడిన చిన్నారులకి చికిత్స ఎలా అందించాలో డాక్టర్లు తెలుసుకోవడమే ఈ ప్రాజెక్ట్ యొక్క ముఖ్య ఉద్దేశం.
ఇదివరకు, ఇదే వీడియోని సిరియా దేశ ప్రజలు నకిలీ గాయాలని మేకప్ చేసుకొని ప్రపంచాన్ని మోసం చేస్తున్నారని సోషల్ మీడియాలో షేర్ చేసినప్పుడు, పలు న్యూస్ సంస్థలు ఈ వీడియోకి సంబంధించి స్పష్టతనిస్తూ న్యూస్ ఆర్టికల్స్ పబ్లిష్ చేసాయి. వాటిని ఇక్కడ, ఇక్కడ చూడవచ్చు. ఈ వివరాల ఆధారంగా పోస్టులో షేర్ చేసిన వీడియోలో పాలస్తీనా ప్రజలు, ఇజ్రాయిల్ దేశాన్ని ప్రపంచానికి తప్పుగా చూపెట్టడానికి నకిలీ గాయాలని మేకప్ చేసుకోలేదని ఖచ్చితంగా చెప్పవచ్చు.
చివరగా, సంబంధం లేని పాత వీడియోని పాలస్తీనా ప్రజలు నకిలీ గాయాలని మేకప్ చేసుకొని ప్రపంచాన్ని మోసం చేస్తున్న దృశ్యాలని షేర్ చేస్తున్నారు.


text:
సంబంధంలేని పాత వీడియోని రోడ్డుపై నమాజ్ చేయడాన్ని అడ్డుకున్నందుకు రాజా సింగ్‌ని అరెస్ట్ చేసినట్టు తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు - FACTLY
Sai Krishna Muthyanolla
December 22, 2021
ఇటీవల దేశంలోని పలు ప్రాంతాలలో, ముఖ్యంగా హర్యానాలోని గురుగ్రామ్‌లో ముస్లింలు బహిరంగ ప్రదేశాల్లో ప్రార్థనలు (నమాజ్) చేయడాన్ని కొందరు వ్యతిరేకిస్తూ ఆందోళనలు చేస్తున్న విషయం తెలిసిందే. ఈ నేపథ్యంలోనే అంబర్‌పేట్ ప్రాంతంలోని  ప్రధాన రహదారిపై మూడు రోజుల నుండి ముస్లిములు నమాజ్ చేయడాన్ని అడ్డుకున్న గోషామహల్ బీజేపీ ఎమ్మెల్యే రాజా సింగ్‌ని పోలీసులు అరెస్ట్ చేసారంటూ, రాజా సింగ్ పోలీసులతో గొడవ పడుతున్న  వీడియోని షేర్ చేసిన పోస్ట్ ఒకటి సోషల్ మీడియాలో వైరల్ అవుతుంది. ఈ కథనం ద్వారా ఆ వీడియోకి సంబంధించిన నిజమేంటో చూద్దాం.
క్లెయిమ్: అంబర్‌పేట్‌లో రోడ్డుపై నమాజ్ చేయడాన్ని అడ్డుకునేందుకు ప్రయత్నించిన బీజేపీ ఎమ్మెల్యే రాజా సింగ్‌ని గత రాత్రి పోలీసులు అరెస్ట్ చేసిన వీడియో.
ఫాక్ట్ (నిజం): ఈ దృశ్యాలు 2019లో అంబర్‌పేట్‌లో ఒక స్థలంలో మసీదు నిర్మాణానికి సంబంధించి రెండు వర్గాల మధ్య గొడవ జరిగిన సందర్భానికి సంబంధించినవి. ఈ గొడవలో పోలీసులు రాజా సింగ్‌ని అరెస్ట్ చేసి వెంటనే విడుదల చేసారు. ఈ దృశ్యాలకి రోడ్డుపై నమాజ్ చేయడానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదు. కావున పోస్టు ద్వారా చెప్పేది తప్పు.
ఈ వీడియో 2019లో జరిగిన ఘటనకి సంబంధించింది. యూట్యూబ్‌లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా ఇవే దృశ్యాలను 2019లో రిపోర్ట్ చేసిన పలు కథనాలు మాకు లభించాయి. ఈ వీడియోలను ఇక్కడ మరియు ఇక్కడ చూడొచ్చు. ఈ రిపోర్ట్‌లో పోలీస్ కమీషనర్ అంజనీ కుమార్ మీడియాతో మాట్లాడుతూ అంబర్‌పేట్‌లో ఒక స్థలం విషయంలో రెండు వర్గాల మధ్య గొడవ జరిగిందని, పోలీసులు పరిస్థితిని అదుపులోకి తీసుకొచ్చినట్టు చెప్పడం చూడొచ్చు. దీన్నిబట్టి,  వైరల్ దృశ్యాలకు రోడ్డుపై నమాజ్ చేయడానికి ఎటువంటి సంబంధంలేదని తెలుస్తుంది. పైగా అంబర్‌పేట్‌లో ముస్లిములు రోడ్డుపై నమాజ్ చేసినట్టు ఎటువంటి వార్తా కథనాలు కూడా మాకు లభించలేదు.
యూట్యూబ్ వీడియోల ఆధారంగా గూగుల్‌లో కీవర్డ్ సెర్చ్ చేయగా, ఈ ఘటనకి సంబంధించిన పలు వార్తా కథనాలు మాకు కనిపించాయి. ఈ కథనాల ప్రకారం అంబర్‌పేట్‌లో ఒక స్థలంలో మసీదు నిర్మాణ విషయంలో రెండు వర్గాల మధ్య గొడవ జరిగింది, ఈ గొడవలో భాగంగానే పోలీసులు బీజేపీ ఎమ్మెల్యే రాజా సింగ్‌ని అరెస్ట్ చేసి తరువాత విడుదల చేసారు. ఈ ఘటనకి సంబంధించిన మరొక వార్తా కథనం ఇక్కడ చూడొచ్చు.
చివరగా, సంబంధంలేని పాత వీడియోని రోడ్డుపై నమాజ్ చేయడాన్ని అడ్డుకున్నందుకు రాజా సింగ్‌ని అరెస్ట్ చేసినట్టు తప్పుగా షేర్ చేస్తున్నారు.

created: December 22, 2021