Büyük Los Angeles yangınlarından üçüne, 12, 25 ve 50 kilometre uzaklıkta yaşayan sıradan bir vatandaş olarak süreci nasıl yaşadığımı sizlerle paylaşmak isterim:

— Bir ücretsiz telefon uygulaması ve biri devlete ait olan iki web sitesi üzerinden yangınları saniye saniye takip edebiliyorum.

Üç tahliye kategorisi belirlenmiş. 'Dikkat et', 'hazırlan' ve 'terk et'. Haritada; hangi bölgelerde, hangi tahliye durumunun olduğunu canlı olarak görüyorum. Yanan bölgenin alanına, yangının yüzde kaçının kontrol altına alındığına, rüzgarın yönüne, şiddetine, tahliye edilen kişilerin ve hayvanlarının gidebileceği sığınma noktalarının adreslerine kadar birçok detaya kolayca ulaşabiliyorum.

Web sitelerinden birinde üç boyutlu bir canlı harita var. Burada, yukarıda bahsettiğim özelliklere ek olarak, söndürme uçaklarını ve helikopterlerini de canlı bir biçimde takip edebiliyorum.

Diğer web sitesinden, bölgelere kurulan kameraların görüntülerine ulaşabiliyorum. Bazıları sadece canlı yayın yaparken, bazılarında 1 saat, 3 saat, 6 saat, 9 saat, 12 saat ve 15 saatlik sürelerde timelapse görüntüleri yayınlanıyor. Böylelikle yangının hangi yönde, hangi hızla nasıl yayıldığını görebiliyorum.

— Acil durum uyarı servisi sayesinde, bulunduğunuz yerin tahliye kategorisi değiştiği anda telefonunuzda özel ve çok güçlü bir alarm çalıyor. Mesajda durum açıklanıyor, yapılması gerekenler kısaca belirtiliyor. Bu sayede, 'ya o sırada uyuyorsam', 'ya haberleri takip etmiyorsam' gibi endişelerim ortadan kalkıyor.

— Eyalet yönetimi, itfaiye ekipleriyle koordineli bir biçimde her gün belli saatlerde basın toplantıları düzenleyerek halka sesleniyor ve son gelişmeleri aktarıyor. Hiçbirinde 'başkanımızın talimatlarıyla', 'bakanlığımızın üstün çabalarıyla' gibi sözler sarf edilmiyor. Sadece konunun uzmanları gerekli bilgileri veriyor. Her basın toplantısında işitme engelliler için bir de işaret dili kullanan kişi hazır bulunuyor.

— Yangın bölgelerine belirli uzaklıklarda ve güvenli görülen yerlerde, evlerini terk etmek zorunda kalan kişiler için yiyecek, su ve eşya ihtiyaçlarını karşılayabilecekleri acil durum alanları oluşturuluyor.

Buna ek olarak, küçük ve büyük hayvanların kalabilmesi için ayrı ayrı barınaklar kuruluyor.

Tüm bu yerler, canlı haritalar ve yaşadığınız yere göre özelleştirilen kısa mesajlarla size sunuluyor.

— Bu girişimlere ek olarak halk da farklı girişimlerde bulunuyor. Yapılan kıyafet ve ihtiyaç malzemesi bağışları, gönüllüler tarafından çok hızlı bir şekilde kategorilendiriliyor. (Kadın giysileri bir tarafta, erkek giysileri bir tarafta, temizlik malzemeleri bir tarafta, vb.)

— AirBnb, tahliye edilen ve evlerini kaybeden kişilere geçici ücretsiz konaklama sunuyor.

— T-Mobile ve Starlink, hasarın en büyük olduğu bölgelerde internet bağlantının kesilmesi ihtimaline karşı uydu üzerinden kısa mesaj hizmeti veriyor.

— Uber, evlerini terk edip barınaklarda kalan kişilere, buralardan yapacağı yolculuklar için 40'ar dolarlık kredi veriyor.

— GSM operatörlerinden AT&T, etkilenen bölgelerdeki kullanıcılarına, 6 Şubat tarihine kadar paketleri ne olursa olsun sınırsız internet, konuşma ve mesaj sağlıyor. Verizon ise bu süre zarfında verdiği hizmet için ödenecek rakamları faturadan düşüyor.

— Devlet, Küçük İşletmeler Yönetimi aracılığıyla, işyerlerini kaybeden kişilere 2 milyon dolara kadar kredi veriyor.

— Birçok restoran ve kafe, gücü yettiğince ücretsiz yemek hizmeti sunuyor, spor salonları, evlerini kaybeden kişilere, rahatça duş alabilmeleri ve zaman geçirebilmeleri için üyeliksiz giriş sağlıyor, çocuk müzesi, zor durumda kalan ailelerin çocuklarına moral olması için giriş ücretlerini kaldırıyor, Coffee Bean, tüm itfaiye personeline sınırsız ücretsiz kahve veriyor.

...

Bu denli güçlü ve planlı bir organizasyonun varlığını bilmek, böylesine zor ve ağır bir süreçte insanı rahatlatıyor.

Ama, büyük çoğunluğu aslında hiç de zor olmayan bu uygulamaların Türkiye'de hayal bile edilemeyecek işler olarak görülmesi çok canımızı acıtıyor...

...

İki evini ve bir ofisini kaybeden değerli müşterime, marketi yanan Türk arkadaşlarımıza ve bir haftada hayatı mahvolan melekler şehrinin güzel insanlarına naçizane geçmiş olsun dileklerimi gönderiyorum.

Okuduğunuz için teşekkürler.

———
Fotoğraflar: Reuters / DailyMail