Harun Reşit ve Adalet Terazisi

Abbasi Halifesi Harun Reşit, adaleti ve halkıyla kurduğu samimi ilişkiyle tanınırdı. Sık sık kılık değiştirip halkın arasına karışır, onların dertlerini dinlerdi. Bir gün, Bağdat’ın meşhur çarşısında gezerken, yıpranmış kıyafetler içinde bir kadın, kalabalığı yararak ona doğru koşmaya başladı. Kadın ağlıyor, feryat ediyordu:

"Ey halife! Adaletinle tanınmışsın! Bana yardım et!"

Harun Reşit, kadının haline bakarak yüreği burkuldu. Kadın yere kapanıp ağlamaya başlayınca, onu nazikçe ayağa kaldırdı.

"Sakin ol bacım," dedi. "Anlat derdini, dinliyorum."

Kadın, gözyaşlarını silerek derdini anlatmaya başladı:

"Kocam bir hafta önce zengin bir tüccar tarafından iftiraya uğradı. Tüccar, ona borç verdiğini iddia ederek ödemesini istedi. Halbuki böyle bir borç yoktu. Kocam bunu reddedince, adam yalan şahitler getirip onu hapse attırdı. Kocam masum, ama kimse bu zulme karşı çıkmaya cesaret edemiyor."

Harun Reşit, kadının çaresizliğini görünce yüzü ciddileşti. "Halkımın huzurunu kimsenin bozmasına izin vermem," dedi. "Merak etme, bu işi hemen araştıracağım."

Kadının elinden tutup ona güven veren bir bakış attıktan sonra, sarayına döndü ve derhal kadı (hâkim) ile vakayı çözmesi için emrini verdi. Ancak bu sefer farklı bir şey yaptı: Kendisi de mahkemede bulunarak davayı bizzat takip etmek istedi.

Mahkemede Adaletin Tesis Edilmesi

Ertesi gün, saray mahkemesinde herkes toplanmıştı. Kadının kocası, tüccar ve getirilen şahitler huzurdaydı. Harun Reşit, dikkatle olayı izlerken kadı soruşturmayı başlattı.

Tüccar iddialarını tekrar etti: "Bu adam benden borç aldı, ama geri ödemedi. Şahitlerim de burada!" dedi. Yanında duran iki şahıs da tüccarı destekler nitelikte konuşmaya başladı.

Ancak Harun Reşit’in keskin zekâsı ve yılların deneyimi bu işte bir terslik olduğunu hissetmesini sağlamıştı. Kadı, tüccarın iddialarını derinlemesine araştırmaya başladığında, getirdiği şahitlerin çelişkili ifadeler verdiği ortaya çıktı. Şahitlerden biri, borç verme olayının hangi gün olduğunu unuttuğunu, diğeri ise olayın nerede geçtiğini net bir şekilde hatırlayamadığını söyleyerek kendini ele verdi.

Kadı, tüccarın hesap defterlerini incelemek istedi. Defterlerde borçla ilgili hiçbir kayıt bulunmuyordu. Daha sonra tüccarın, borç iddiasında bulunduğu tarihlerde tamamen başka bir şehirde olduğu öğrenildi.

Gerçek Ortaya Çıkıyor

Soruşturma ilerledikçe, tüccarın aslında kadının kocasına iftira attığı ve onu hapse attırarak işini ele geçirmek istediği anlaşıldı. Kadı, bu adaletsizlik karşısında tüccarı sert bir şekilde cezalandırdı: Hem büyük bir para cezası ödemesine hem de halka açık bir şekilde özür dilemesine karar verdi.

Kadının kocası, Harun Reşit’in talimatıyla derhal serbest bırakıldı. Eşiyle buluştuğunda, gözyaşları sevinçle karıştı. Kadın, Harun Reşit’in önünde eğilerek minnetini ifade etti:

"Ey Adil Halife! Allah seni başımızdan eksik etmesin. Adaletinle hepimize umut oldun."

Harun Reşit ise, mütevazı bir şekilde kadına baktı: "Ben sadece Allah’ın emrettiği adaleti uyguluyorum. Eğer halkımın yüzü gülerse, işte o zaman huzura ererim."

Ders Niteliğinde Bir Olay

Bu olay, Harun Reşit’in adalet anlayışını bir kez daha ortaya koydu. Halk arasında “Adalet Terazisi” lakabıyla anılmaya başlayan halife, bu tür olayları önlemek için kadıları ve memurları sürekli uyardı.

O günden sonra tüccarlar, haksızlık yaparken iki kez düşünür oldu. Halk ise, Halife Harun Reşit’in adaleti ve merhametiyle huzur içinde yaşamaya devam etti.