Çinde ilkokul eğitimi nasıl olmaktadır?
Eğitmen olarak, Çin genelinde her gün 143.472 okula giden 106.034.691 ilkokul öğrencisine sahip Çin’i görmezden gelmek neredeyse imkansızdır. 

1986 yılındaki 'Çin Halk Cumhuriyeti Zorunlu Eğitim Yasası’na göre zorunlu eğitim, 6 yıl ilkokul ve 3 yıl ortaokul olmak üzere 9 yıllık bir süreyi kapsar. Çoğu çocuk, ilkokula 6 veya 7 yaşında başlar. 2024 istatistiklerine göre, ilkokul çağındaki çocukların okullaşma oranı %99.9’dur!

Adeta kıta gibi bir büyüklüğe sahip Çin’in, şehirler ve kırsal kesimde temel eğitim dengesini nasıl sağladığı önemli bir konudur. Çin hükümeti, kırsal, yoksul ve azınlık bölgelerinde zorunlu eğitimin yaygınlaştırılmasına büyük önem vermektedir. 1987’de çıkarılan reform görüşüyle bu bölgelerdeki temel eğitim, ilçe, kasaba ve köy enstitüleri bünyesinde ilerlemektedir. Bu şekilde, eğitim ile yerel ekonominin ve halkın yaşam standartlarının gelişimi birlikte ele alınarak kırsal bölgelerin kalkınmasına katkı sağlanmıştır.

İlk yıl Şanghay’da Jing an bölgesinin en iyi okulunda çalışırken tanımış olduğum ve saygı duyduğum açık görüşlü Çinli direktörüm, ertesi yıl Tibet’teki bir okula gönüllü öğretmen olarak gitti ve her ay yaptığımız toplantılarda ordaki öğrencilerle bizi görüntülü görüştürüp hem onlara yardımcı olmamıza vesile oldu, hem kardeş öğrenci programı ile şehir-kırsal öğrenci çalışma grupları (peer study support groups) oluşturdu hem de bizim onları daha iyi anlamamızı sağladı.

Çin’de çocukların ilkokula kayıt süreci, genellikle hukou (户口) adı verilen hane kayıt sistemine dayanır. Çocukların hangi okula kaydolabileceği, genellikle ailenin hukou adresine bağlıdır. Hukou, kişinin yaşadığı bölgeyi tanımlar ve o bölgede bulunan devlet okullarına öncelikli erişim sağlar.  Eğer bir aile başka bir şehirde yaşıyor ancak hukou’su başka bir şehirde kayıtlıysa, çocuklarının kayıt süreci daha karmaşık olabilir. 

Büyük şehirlerde (Pekin, Şanghay gibi) genellikle yerel hükümetler, öğrenci yoğunluğunu kontrol etmek için katı kurallar uyguluyor ve sistem, yaşadığınız bölgeye en yakın okula kayıt olmanızı sağlıyor. Eğer aileler farklı bir bölgedeki en iyi okula çocuklarını kaydettirmek istiyorsa, o bölgeden ev alıp oraya taşınıyorlar.   

Devlet ilkokuluna kayıt için resmi bir sınav yapılmaz. Eğitim zorunlu olduğu için tüm çocukların okula kaydolma hakkı vardır. Ancak, kaliteli özel okullara kayıt yaptırmak isteyen aileler, çocuklarını özel okulların giriş sınavlarına hazırlamak için ellerinden geleni yapıyor.

İlkokullarda eğitim öğretim yılı, 38 haftalık ders dönemine ek olarak bir haftalık yedek süre ve toplam 13 haftalık tatillerden oluşmaktadır.

Çin devlet ilkokullarında temel dersler:
1. Çince (Mandarin) ana ders olarak büyük önem taşır. 
2. İkinci en önemli ders matematiktir. Öğrencilerin analitik düşünme yeteneklerini geliştirmeye odaklanır. 
3. Üçüncü önemli ders fen bilimleridir. 
Özellikle matematik ve fen alanlarında güçlü bir temel sunan bu temel eğitim, Çinli öğrencilerin uluslararası sınavlarda (PISA gibi) yüksek başarı göstermesine katkıda bulunur. 

Bu üç dersi beden eğitimi takip eder. Çinliler Fiziksel aktiviteye ve sağlık bilgisine büyük önem verir ve genç akılların küçük yaştan itibaren bu konuda farkındalığını artırır. Bununla birlikte tarih, coğrafya, 3.sınıftan itibaren İngilizce, sanat ve müzik derslerine ek olarak önemli bir konu olan ahlaki eğitim (德育 - Deyu) ve vatandaşlık bilgisi de müfredata dahil edilir. Çin'deki ilkokul eğitimi genel olarak yüksek bir standarda sahiptir.

Eğitimde Yapay Zekanın(YZ) Rolü 
Son yıllarda Çin, yapay zekayı sınıflarda kullanma konusunda öncü bir ülke haline geldi. Yüz tanıma teknolojisinden kişiselleştirilmiş öğrenme programlarına kadar YZ, Çin'de öğrencilerin öğrenme ve öğretmenlerin ders verme biçimlerini değiştirmeye başladı. Örneğin, Çin'in Zhejiang eyaletindeki Jinhua şehrinde bulunan Jinhua Xiaoshun Devlet İlkokulu, yapay zeka kullanımının dikkat çekici bir örneğini sunuyor. Bu okulda, YZ destekli kameralar ve yazılımlar, öğrencilerin davranışlarını ve devamsızlıklarını takip etmek için kullanılıyor. Kameralar, her bir öğrenciyi bireysel olarak tanımlayarak onların hareketlerini gerçek zamanlı izleyebiliyor. Bu teknoloji, öğretmenlere öğrencilerin sınıftaki katılım düzeylerini daha iyi anlamaları için güçlü bir araç sunuyor. Örneğin, kalabalık sınıflarda bazı öğrencilerin dikkatinin dağınık olduğunu tespit eden YZ, bunu öğretmene bildirerek bu durumun daha hızlı fark edilip müdahale edilmesine olanak sağlıyor. 

Yapay zeka uygulamaları ile kişiselleştirilmiş destek programları oluşturuluyor. Bu programlar, öğrencilerin performans ve sınav verilerini analiz ederek her bir öğrencinin güçlü ve zayıf yönlerine uygun öğrenme planları oluşturuyor ve bunlar hem sınıf öğretmeni, hem okul müdürü hem de öğrencilerin aileleri ile paylaşılıyor. Böylece öğretmenler, benzer gruptaki öğrencilerin  ihtiyaçlarına göre derslerini şekillendiriyor. Bu kişiselleştirme, öğrencilerin öğrenimden en iyi şekilde faydalanmasını sağlıyor. Bu şekilde büyük miktarda verinin analizinde kullanılan yapay zeka, yeni müfredatlar ve öğrenim yöntemleri geliştirmek için de kullanılmaktadır.

Çin’de özel ilkokullar, genellikle 3 farklı kategoriye ayrılır: 
1.Uluslararası İlkokullar(International Primary Schools): IB müfredatını sunar; yabancı aileler ile üst orta sınıf ve varlıklı yerel aileler tercih eder. Uluslararası okulların yıllık ücreti ortalama 200,000-400,000 RMB (964,000TL -1,928,000TL)'dir.

2.Çift Dilli ilkokullar(Bilingual Primary Schools): İngilizce ve Çince eğitim verir, hem yerel hem de küresel perspektif sağlar. Bu tür okulların yıllık ücreti ortalama 100,000-200,000 RMB (482,000TL-964,000TL)'dir.

3.Yerel Özel Okullar: Çin müfredatını uygular ama daha zengin içerik ve modern imkanlar sunar. Yerel özel okulların yıllık ücreti ortalama 30,000-80,000 RMB (144,600-385,600TL)'dir.

Büyük şehirlerde (Şangay, Pekin, Shenzhen), ilkokul çağındaki çocukların yaklaşık %10-15’i özel okullara giderken daha küçük şehirlerde bu oran çok daha düşüktür.  Özel okullar genelde giriş sınavı, dil yetkinliği testi ve mülakatla öğrenci kabul eder. Eğitim, akademik başarı kadar karakter gelişimine de odaklanır.  

Eğitimdeki çeşitlilik ve kalite, Çin’in özel okullarını Asya’nın en rekabetçi ortamlarından biri yapıyor!