Çin’de Üniversite Eğitimi 
Çin, son yıllarda yükseköğretimde dünyanın en dikkat çeken ülkelerinden biri haline gelmiştir. Giderek artan üniversite sayısı, yükselen eğitim kalitesi ve hükümetin stratejik destekleri, Çin’i sadece Asya’da değil, global ölçekte de önemli bir akademik merkez yapmıştır. Özellikle Pekin ve Şanghay gibi büyük şehirler, Çin’in en prestijli üniversitelerine ev sahipliği yapar. Bu şehirlerdeki üniversiteler, gerek akademik standartları gerekse uluslararası sıralamalardaki yerleriyle dikkat çeker. Eğitim sistemi, hem geleneksel bölümleri hem de hükümetin geleceğe yönelik hedefleri doğrultusunda gelişen yeni disiplinleri kapsayacak şekilde çeşitlenmiştir.

Çin üniversite sistemi, genelde Gaokao sınavına dayalı olarak şekillenir. Gaokao’da yüksek puan alan öğrenciler, Pekin Üniversitesi (2024 yılı itibarıyla Times Higher Education Dünya Üniversite Sıralaması'nda 14. sırada yer almıştır.) ve Tsinghua Üniversitesi (Tsinghua Üniversitesi ise aynı sıralamada 12. sırada bulunmaktadır.) gibi ülkenin en prestijli okullarına yerleşme fırsatı bulur. Bu iki üniversite, dünya sıralamalarında da üst sıralarda yer almakta ve Çin’in Harvard ve MIT’isi olarak anılmaktadır. Özellikle mühendislik, tıp, işletme, hukuk ve son yıllarda hızla gelişen yapay zeka (AI) gibi alanlar, bu okullarda en çok tercih edilen bölümlerdir.

Pekin Üniversitesi (Beijing University), sosyal bilimler ve insan bilimleri alanlarında güçlü bir geçmişe sahiptir ve birçok Çinli liderin mezun olduğu bir kurumdur. Öte yandan, Tsinghua Üniversitesi, mühendislik, teknoloji ve bilim alanlarında öncü bir üniversitedir. Bu iki üniversite, genellikle öğrencilerin hayalindeki hedeflerdir ve Gaokao'da yüksek bir başarı elde edilmeden bu okullara girmek mümkün değildir.

Şanghay’da ise Fudan Üniversitesi (2024 yılında Times Higher Education Dünya Üniversite Sıralaması'nda 44. sırada yer almıştır.) ve Şanghay Jiaotong Üniversitesi (aynı sıralamada 43. sırada bulunmaktadır. Burası benim EBA-Executive Business Administration- programında ders verdiğim üniversitelerden biridir) gibi prestijli kurumlar öne çıkar. Fudan Üniversitesi, sosyal bilimler, işletme ve medya çalışmalarıyla tanınırken, Şanghay Jiaotong Üniversitesi mühendislik, denizcilik ve teknolojik inovasyon alanlarında önde gelir. Şanghay’daki üniversiteler, ayrıca uluslararası öğrencilere yönelik programlarıyla da dikkat çeker ve dünya çapında bir akademik cazibe merkezi haline gelmiştir. 

Çinli bir arkadaşımın Şanghay Üniversitesi'ndeki mezuniyet törenine birlikte katılmaya ne dersiniz? Bu videoda, yeni mezun olan Çinli öğrencilerle gelecek planlarını konuştuk. Ayrıca, Türk öğrencilerin direktörü olan Çinli profesör ve mezun olan bir Türk doktora öğrencisiyle yaptığımız keyifli sohbetleri de bu video aracıyla sizinle paylaşmak isterim. Videoyu aşağıdaki linkten izleyebilirsiniz, bitince geri gelmeyi unutmayın:)Genel olarak Çin’de üniversitelerde en çok tercih edilen bölümler, ekonomi, işletme, mühendislik, tıp, hukuk ve bilgi teknolojileri gibi alanlardır. Ancak son yıllarda yapay zeka, büyük veri analitiği ve biyoteknoloji gibi disiplinler hızla popülerlik kazanmaktadır. Hükümetin stratejik politikaları doğrultusunda, bu alanlara yatırım yapılmaktadır.

Çin hükümeti, yapay zeka ve teknoloji alanlarında global liderliği hedefleyen politikalar benimsemiştir. Bu bağlamda, üniversite müfredatlarının ve araştırma programlarının çeşitlendirilmesi öncelikli bir hedef olmuştur. Hükümet, özellikle mühendislik ve bilgisayar bilimleri gibi geleneksel STEM alanlarını desteklerken, disiplinler arası çalışmaları teşvik etmek için sosyal bilimlerle teknoloji arasındaki bağlantıyı güçlendiren programlar geliştirmiştir. Örneğin, yapay zeka ile etik, hukuk ve ekonomi arasındaki ilişkilere odaklanan yeni bölümler oluşturulmuştur. 

2017 yılında başlatılan "Yeni Nesil Yapay Zeka Geliştirme Planı" kapsamında, 2030 yılına kadar yapay zeka alanında dünya lideri olma hedefi belirlenmiştir. Pekin ve Şanghay, Çin'in yapay zeka (AI) ekosisteminin merkezleri olarak öne çıkmaktadır. 2020 yılı itibarıyla, Çin'de yapay zeka alanında faaliyet gösteren yaklaşık 210.000 şirket bulunmaktadır. Bu yüzden, Çin üniversiteleri bünyesinde yapay zeka laboratuvarları kurulmuş ve araştırma fonları artırılmıştır.

Pekin ve Şanghay dışındaki diğer şehirlerde de önemli üniversiteler bulunmaktadır. Nanjing Üniversitesi, bilim ve teknoloji alanlarında tanınırken, Zhejiang Üniversitesi inovasyon odaklı çalışmalarıyla dikkat çeker. Wuhan Üniversitesi, özellikle coğrafi bilgi sistemleri ve tıbbi araştırmalarda öne çıkar. Bu üniversiteler, bölgesel ve uluslararası düzeyde rekabetçi bir eğitim sunar.

Hükümetin yapay zekaya yönelik eğitim politikası, sadece üniversitelerle sınırlı kalmamış, anaokulu düzeyine kadar inmiştir. Çin, genç yaşlardan itibaren kodlama gibi alanlarda öğrencileri eğitmeye başlamıştır. Üniversite düzeyinde ise, endüstri ile iş birliği içinde, öğrencilerin gerçek dünya projelerine katılmasını sağlayan uygulamalı eğitim programları yaygınlaşmıştır. Böylelikle, mezunlar iş dünyasına daha hızlı uyum sağlayabilmektedir.

Mühendislik ve teknoloji mezunları, Çin’in ulusal kalkınma stratejilerinin temel taşları olarak görülmekle birlikte, hükümet, STEM alanlarında eğitim gören öğrencilerin entelektüel ve yaratıcı becerilerle donatılmasını sağlamak ve toplumun kültürel ve sosyal yönlerini güçlendirmek için sosyal bilimler, beşeri bilimler ve sanat gibi alanlara yönelik teşvikleri artırmıştır. Bu politikayla hükümet, teknoloji ve mühendislik alanlarında çalışan bireylerin, etik, toplum bilinci, ekonomi ve politika gibi konularda bilgi sahibi olmasını teşvik etmektedir. Bu nedenle, mühendislik programlarında artık sosyal bilimler ve sanat dersleri de yer alıyor. Örneğin, yapay zeka ile etik veya sürdürülebilir mühendislik gibi disiplinler arası dersler müfredata eklenmiştir.

Bununla birlikte, Çin, küresel arenada yalnızca teknoloji ile değil, aynı zamanda kültürel bir güç olarak da varlık göstermek istiyor. Bu doğrultuda, Fudan Üniversitesi ve Pekin Üniversitesi gibi okullar, sanat ve beşeri bilimler alanlarını geliştirmek için yeni programlar başlattı. Öğrenciler daha fazla felsefe, tarih, dilbilim ve sanat dersine yönlendiriliyor. 

Ayrıca, sanat ve beşeri bilimler, öğrencilerin eleştirel düşünme ve yaratıcılık becerilerini geliştirmelerine olanak tanıyor. Bu, yalnızca akademik dünyada değil, iş dünyasında da giderek daha değerli hale geliyor. Özellikle sanat ve tasarım, yaratıcı endüstriler için bir temel oluşturuyor. 

Hükümet, sosyal eşitsizlik, çevre sorunları ve sürdürülebilirlik gibi alanlara daha fazla öğrenci çekmek istiyor. Sosyal bilimler ve kamu politikası bölümleri, bu sorunları anlamak ve çözmek için gerekli araçları sunuyor.

Çin’in eğitim politikaları, mühendislik ve fen bilimleri ile sosyal bilimler ve sanat arasında daha dengeli bir yapı oluşturmaya çalışıyor. Bu politikalar, öğrencilerin hem teknik hem de yaratıcı becerilerle donatılmasını sağlamak için tasarlanmıştır. Hükümet, mühendislik ve teknoloji alanlarını desteklemeye devam ederken, sanatı ve sosyal bilimleri de ön plana çıkararak Çin’in hem bir inovasyon hem de kültürel güç olarak küresel sahnede yerini sağlamlaştırmayı hedefliyor. Bu nedenle, Çin üniversitelerinde artık disiplinler arası ve çok yönlü bir yaklaşım benimseniyor.

Çin’in üniversite sistemi, dinamik yapısı ve çeşitliliğiyle sadece Çinli öğrenciler için değil, uluslararası öğrenciler için de cazip bir seçenek haline gelmiştir. Şu anda Çin'de öğrenim gören yabancı öğrenci sayısı 77 bine ulaşmıştır ve bunların %90'dan fazlası kendi imkanlarıyla eğitim görmektedir.

Bu öğrenciler, başta Kore Cumhuriyeti, Japonya, ABD, Vietnam, Endonezya, Tayland, Almanya, Rusya, Nepal, Fransa, Avustralya ve Malezya olmak üzere 170'ten fazla ülke ve bölgeden gelmektedir. Yabancı öğrenciler, Çin'de ağırlıklı olarak Çince, Çin kültürü, Çin tarihi ve Çin tıbbı gibi Çin'e özgü branşları tercih etmektedir. Ancak son yıllarda hukuk, finans ve ekonomi, muhasebecilik, fen ve mühendislik bilimleri ile ilgili branşları seçenlerin sayısında da artış gözlemlenmektedir.

Çin hükümeti, daha fazla yabancı öğrenci çekmek amacıyla çeşitli önlemler almaktadır. Bu önlemler arasında, yabancı öğrencilerin okul dışında yerel halkın oturduğu evleri kiralamalarına izin verilmesi ve Çince seviyesi yüksek olmayan yabancı öğrenciler için lisansüstü düzeydeki derslerin İngilizce ve Çince olarak sunulması bulunmaktadır.

Ayrıca, Çin'de yükseköğretim kurumlarının sayısı hızla artmaktadır. Devlet üniversiteleri ile ortak yürütülen yerli ve yabancı işletme okullarına da büyük talep vardır. China Europe International Business School (CEIBS), Alibaba Business School(ders verdiğim okullardan biri) ve  Skema European Business School(ders verdiğim okullardan bir diğer) en iyi işletme okullarından birkaçıdır. Örneğin Skema'da öğrenciler okulun son yılını dünyanın farklı şehirlerinde kampüslerde okuyarak hem o ülkeyi tanıyıp hem de iş bağlantıları kurarak tamamlarlar.

Çin'de üçte ikisi devlet, üçte biri özel olmak üzere toplam 3.000 yüksekokul bulunmaktadır. Bu kurumlarda öğrenim gören öğrenci sayısı 44 milyonu aşmaktadır.

Çin’in eğitim politikaları, ülkeyi sadece ucuz iş gücü ile anılan bir üretim merkezi olmaktan çıkarıp, teknoloji üreten ve küresel ekonomide söz sahibi bir güç haline getirdi. 1980’lerde, Çin’in ekonomisi daha çok düşük katma değerli ürünler üretmeye dayanıyordu. Ancak, eğitim sistemine yapılan yatırımlar, bilim ve teknolojiye verilen öncelik ve yapay zekâ gibi alanlarda küresel liderlik hedefi, bu tabloyu kökten değiştirdi.

1980’lerde  Çin’in ekonomisi, küresel GSYH’nin sadece %2’sini oluşturuyorken 2023'te Çin, küresel GSYH’nin yaklaşık %18’ini temsil ederek dünyanın en büyük ikinci ekonomisi konumuna gelmiştir. 

Eğitim alanında 2000 yılında Çin'de yükseköğretime kayıtlı öğrenci sayısı 8 milyonken, 2023 itibarıyla bu sayı 44 milyonu aşmış durumdadır.

Teknoloji alanına bakarsak Çin, dünya çapında yapay zekâ patentlerinin %65’ini elinde bulunduruyor ve Huawei, Tencent, Alibaba gibi teknoloji devleriyle inovasyonda liderlik ediyor.

Bu başarı, eğitimin yalnızca bireysel değil, ulusal kalkınmanın temel taşı olduğunu gösteriyor. Çin’in eğitimle sağladığı bu yükseliş, gelişmekte olan bütün ülkeler için de güçlü bir örnek teşkil ediyor.

Buraya kadar okuduysanız, eğitimin nasıl bir ülkeyi dönüştürebileceğini birlikte görmüş olduk. Eğer bu bilgiler sizin için de ilham verici olduysa, flood'u paylaşarak daha fazla kişiye ulaşmamıza ve bu farkındalığı artırmamıza yardımcı olabilirsiniz. 🎓🌍

Bir sonraki paylaşımımda, Çin’in ekonomik ve teknolojik dönüşümüne dair daha derinlemesine bir yolculuğa çıkacağız🚀