Çin’in Eğitimle Yükselişi ve Ucuz İş Gücünden Teknoloji Devi Olmaya Giden Yol: Bir zamanlar dünyada 'ucuz iş gücü' ile anılan Çin, bugün dünyanın en büyük teknoloji üreticilerinden biri haline geldi. Peki, bu dönüşümün sırrı ne? Çin'in, eğitimi sadece bir bireysel başarı aracı olarak değil, ulusal kalkınmanın temel taşı olarak görmesinde saklı. Sistemli yatırımlar, vizyoner politikalar ve eğitime verilen büyük önem, Çin’i kopyalamaktan inovasyon üretmeye geçiren en güçlü itici güç oldu. Gelin, bu değişimin arkasındaki eğitim modeline yakından bakalım.

2013 Ağustos’unda iş teklifi alarak Şanghay’a taşındım. 10 seneyi aşkın bir süredir burdayım. Hem Çin'in önde gelen üniversitelerinde ders veriyorum ('adjunct professor/certified lecturer' ünvanıyla teoriye ek olarak yoğunlaştırılmış sektör uygulamalarını anlatıyorum) hem de girişimciyim. Bu sürede Çinlilerin eğitimini araştırıyorum, eğitmen kimliğimle aktif olarak eğitimin içinde yer alıyorum. Tatillerimde sırt çantamı alıp Çin’in ücra köylerine tek başıma gidip köy okullarına giriyorum. Eğitimcilerle buluşup, öğretmenlerin sınıfına girip eğitmen kimliğimin yanı sıra öğrencilerle aynı sırayı paylaşıyorum. Sadece Çin içinde değil, aynı zamanda pek çok Asya ülkesini ve Batıyı da aynı şekilde gezmiş bulunmaktayım.

Çok net bir şekilde şunu diyebilirim: Çin kadar eğitime önem veren ve yatırım olarak servet akıtan başka bir toplum daha görmedim. Evet, eğitim pek çok ülke için önemli ama Çin’deki kollektif eğitim bilincini başka hiçbir yerde göremezsiniz.

Eğitim yatırımları (harcama demiyorum), Çin’de ev ekonomisinin temel taşıdır. Lüks değildir, bir ihtiyaç olarak önemi ve yeri uzun yıllar boyunca iyice pekişmiştir.

İlk öğrendiğimde beni en çok hayrete düşüren, Çinli ailelerin, çocuklarının eğitimlerine atalardan gelen jenerasyonel servetlerini aktarmaları olmuştu. En ücra köylerde bile karşıma İngiliz / Amerikan aksanıyla İngilizce konuşan küçük çocuklar çıkıyordu. İnanılmaz! Bu yatırım, cocuk doğduğu an başlayıp artan bir ivmeyle lise eğitimleri bitinceye kadar devam eden bir süreci kapsıyor. 

Bebekler daha konuşmaya başlamadan İngilizce eğitim setleri, özel aplikasyonlar, İngilizce konuşan akıllı ev robotu XiaoAi (Alexa’nın benzeri, XiaoAi (小爱同学), küçük aşk anlamına geliyor) gibi teknolojilerle İngilizce seslere küçük yaştan itibaren alıştırılıyor. Üst orta sınıftaki aileler daha önceleri ana dili İngilizce olan batılı yabancıları yatılı alıp bebeklerini/çocuklarını sürekli İngilizceye maruz bırakıyorlardı ama güncellenen vize düzenlemelerinden dolayı bunlara yasaklama getirildi.

Çin'de Anaokulu Eğitimi
Çocuk 3 yaşına geldiğinde anaokuluna başlıyor ve beraberinde özel ders, yaz okulu, müzik, spor, kodlama akademilerinde eğitim maratonuna giriyor. 6 yaşına kadar anaokulu devam ediyor.

Okul öncesi eğitimin Çin toplumunda önemi büyüktür. Her ne kadar anaokulu, eğitim sisteminde zorunlu olmasa da kültürel değerlerden dolayı aileler anaokulu eğitimini, temel eğitimin bir parçası olarak benimsemektedir.

Çin’de, devlet kurumları tarafından yönetilen kamu anaokulları, standartlaştırılmış ve uygun maliyetli eğitim hizmetleri sunmaktadır. Çin hükümeti, son on yedi yıl boyunca ulusal eğitim bütçesinin sadece %1,3–1,4’ünü okul öncesi eğitime ayırarak özel anaokullarının önünü açmıştır. Daha yüksek ücretler talep eden bu özel anaokulları, genellikle orta sınıf ve daha zengin ailelere yönelik kaliteli ve farklılaştırılmış eğitim seçenekleri sağlamaktadır.

Eğitim Bakanlığı’nın yıllık raporuna göre, 2023 yılında ülkenin düşen doğum oranının en son göstergesi olarak anaokulu sayısı 14.808 azalarak 274.400’e düşse de 3-5 yaş arası anaokuluna kaydolma oranı, geçen yıla göre 1,4 puanlık bir artışla %91,1’e ulaştı.

Peki Çin’deki anaokulları nasıl eğitim verir? 

Öncelikle çoğu anaokulu iki dilli Çince-İngilizce eğitim verirken Konfüçyüs prensipleri önde tutulur. Bununla birlikte Çin’deki anaokulları, hem yerel hem de uluslararası ailelere hitap edecek şekilde farklı eğitimler sunar.

1. Yerel Çin Anaokulları: Çoğunlukla geleneksel Çin eğitim felsefesine odaklanır ve çocuklara disiplin, iş birliği, topluluk bilinci ve sorumluluk gibi değerler aşılanır. Sanat, müzik, matematik ve Çince dil becerileri ağırlıklıdır. İngilizce dersler genellikle günde bir saat ile sınırlıdır. Devlet destekli oldukları için uygun maliyetlidir (aylık 500-2000 RMB / 2,410TRY- 9,646TRY arasında). Yerel anaokulları, Çin kültürüne ve Mandarin diline büyük önem verir. Özellikle milli bayramlar, Konfüçyüsçülük gibi değerler programlara derinlemesine entegre edilir. Devlet anaokullarında sınıf mevcudu genellikle çok yüksektir (30-50 çocuk).

2. Uluslararası Anaokulları: IB (International Baccalaureate), Montessori, Reggio Emilia, Waldorf gibi batı temelli eğitim yöntemleri sunarlar. Çift dilli (İngilizce-Çince) bir eğitim sağlanır. Özellikle büyük şehirlerde (Şanghay, Pekin, Shenzhen) yaygındır. IB anaokulları, genellikle uluslararası okulların bünyesinde bulunur. Daha pahalıdır, genelde yıllık 100,000-250,000 RMB (482,000TRY-1,205,000TRY) civarındadır.

Bu uluslararası müfredatlar: 
Montessori: Çocuklarının küçük yaşta bağımsız, bireysel öğrenmeye açık ve kritik düşünebilen bireyler olmasını isteyen yerli ve yabancı aileler tarafından tercih ediliyor.

Reggio Emilia: Çocuklarının grup çalışmalarında aktif ve yaratıcı projelere dahil olmasını isteyen aileler tarafından seçiliyor

IB: çocuklarının uluslararası bir eğitim, kültür ve disiplinle yetişmesini isteyen aileler tarafından tercih ediliyor

3. Özel Çift Dilli Anaokulları Çince ağırlıkta olup ikinci dil olarak İngilizce eğitim verir. Kalite çok değişiklik gösterir. Aylık ortalama 3000-15,000 RMB (14,460TRY - 72,300TRY) civarındadır.

4. Yetenek Odaklı Anaokulları: Sanat, spor, müzik veya dans gibi alanlarda uzmanlaşmaya odaklanır. Ailelerin seçtiği programa göre fiyat değişir.

Çin’de anaokulundan itibaren çocukların ilkokula giriş sınavlarına(bunlar ulusal sınavlar değildir ve uluslararası okullar bazında yapılır) hazırlanması önemlidir. Bu yüzden, çocuklar erken yaşta yoğun bir eğitim maratonuna girer. Çocukların İngilizce, robotik, kodlama ve yapay zeka gibi alanlardaki eğitimleri, sanatsal ve spor aktiviteleri ile dengelenmektedir.

Bu anaokulların çoğunda sınıflarda kameralar bulunmakta ve aileler çocuklarının sınıftaki aktivitelere katılımlarını telefonlarındaki aplikasyondan izleyebilirler, öğretmenlerden ya da yemeklerden memun olmayınca şikayet edebilirler. 

En son bu şekilde çocuğunun dövüldüğünü gören bir veli anaokuluna koşup duruma müdahale etmişti. Çin’de çocuk döven öğretmenler meslekten men edilirken, çok nadir de görülse çocuğunu döven öğretmene saldıran ailelere de cezalar veriliyor. Çin’de yüz yüze kavga kültürü yok. Bu şekildeki kavgalar çok nadirdir çünkü Çinliler yüz kaybetmek (losing face) istemezler.