بازخوانی یک اثر ارزشمند

چند سال پیش، کتاب «آشوب: کشورها چگونه با بحران کنار می‌آیند»، نوشته جَرِد دایموند، دانشمند و نویسنده برجسته امریکایی را خواندم. این روزها بار دیگر به سراغ این کتاب رفتم و آن را بازخوانی کردم. 

در این اثر، دایموند ۱۲ راه‌حل اساسی برای کشورهایی که با بحران‌های عمیق روبرو هستند، ارائه می‌کند. یکی از این راهنماها که ارتباط عمیقی با بحران‌های رایج در افغانستان دارد، پذیرش مسئولیت و دوری از قربانی‌پنداری است. به باور او، قربانی‌پنداری و انداختن مسئولیت تمام ناکامی‌ها بر دوش دیگران، یکی از عوامل کلیدی در تداوم بحران‌هاست. ملت‌هایی که خود را بی‌تقصیر جلوه می‌دهند و تمامی مشکلات را به گردن دیگران می‌اندازند، هرگز قادر به برون‌رفت از شرایط بحرانی نخواهند بود.

در نقطه مقابل، ملت‌هایی که مسئولیت کامل اقدامات و شرایط خود را می‌پذیرند و به‌جای جستجوی مقصر خارجی، بر اصلاح امور متمرکز می‌شوند، می‌توانند بحران‌ها را پشت سر بگذارند. نمونه بارز این رویکرد، آلمان پس از جنگ جهانی دوم است. این کشور با پذیرش کامل مسئولیت اعمال خود توانست مسیر تحول را در پیش بگیرد و در نهایت به یکی از موفق‌ترین و پیشرفته‌ترین کشورهای جهان تبدیل شود.

دایموند در این کتاب نشان می‌دهد که تغییرات اساسی، تنها با پذیرش مسئولیت و اتخاذ رویکردی متعهدانه امکان‌پذیر است. آیا ما نیز می‌توانیم از این درس‌ها برای عبور از بحران‌های خود بهره‌گیریم؟