Zaman dilimlerinin (TF) önemli olduğu görüşü, aslında benim değil, daha çok genellikle piyasa analizlerinde ve ticaret stratejilerinde karşılaşılan bir yaklaşımdır. Ancak, burada bilimsel örneklerden yola çıkarak bir yorumlama yapıyorum ve gösterdiğim örnekler, bu bakış açısının neden eksik ve yanıltıcı olduğunu anlamamıza yardımcı oluyor.

Mesela, 1987 Kara Pazartesi'nde yatırımcılar, "diğerleri sattığı için" hisselerini sattılar. Bu, kitlesel ruh halinin ve sürü psikolojisinin güçlü bir örneğidir. İnsanlar, toplumsal baskı ve çevrelerinden aldıkları sinyallerle hareket ederler, rasyonel düşünce genellikle bu davranışları tetiklemez. Stanley Schachter’ın 1959’daki çalışması da gösteriyor ki, korku ve kaygı, bireylerin toplulukla birlikte hareket etmelerini sağlar. İnsanlar korku hissettiklerinde yalnız kalmaktansa başkalarına yönelirler ve bu da toplumsal davranışları şekillendirir.

Beynimizdeki limbik sistem ve neo-korteks arasındaki etkileşim, kitlesel davranışların doğrudan duygusal tepkilerle şekillendiğini, çoğunluk tarafından yönlendirilen bir topluluğun mantıklı olmaktan çok, toplumsal akışı takip ettiğini gösterir. Milgram'ın 1963'teki deneyinde de insanlar, toplumun baskısıyla kabul edilemez davranışları bile benimsemişlerdir. Bu tür kitlesel davranışlar, FOMO (Fear of Missing Out) gibi duygusal tepkilerle piyasalarda da karşımıza çıkar. Bir malın fiyatı yükseldiğinde, yatırımcılar bunun artmaya devam edeceğini düşünerek satın almaya yönlendirilir, oysa mantıklı bir analiz yapmadıkları için bu hareket sürü psikolojisinden kaynaklanır.

Bu noktada, kitlesel ruh halinin ve sürü psikolojisinin varlığı, fraktal yapılarla ilişkili olduğu açıkça görülebilir. Fraktallar, bir aşırılıktan diğerine geçişi anlatan yapılar olarak tanımlanabilir. Toplumlar, ekonomik yapılar veya finansal piyasalar da benzer şekilde aşırılıklardan aşırılıklara doğru hareket eder. Bu bağlamda, fraktalların varlığı, zaman dilimlerinin (TF) önemli olmadığını kanıtlar. Çünkü, fraktallar her zaman diliminde benzer şekilde işler ve piyasanın genel yapısı her zaman diliminden bağımsız olarak aynı kalır. Bu yüzden zaman dilimlerinin önemi, tam olarak bu fraktal yapının işleyişiyle eşdeğer değildir.

Alexius