🟥🟥🟥 خطر انتقال ویروس HPV از طریق دود جراحی: یک مرور جامع علمی و راهکارهای پیشگیرانه

ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) یکی از شایع‌ترین عوامل عفونی جهان است که از طریق تماس جنسی و پوستی منتقل می‌شود و با بروز بیماری‌های متعددی از جمله ضایعات خوش‌خیم و بدخیم مرتبط است. با این حال، یکی از مسیرهای کمتر شناخته‌شده انتقال این ویروس، مواجهه با «دود جراحی» است که در هنگام استفاده از لیزر یا الکتروسرجری برای درمان ضایعات HPV تولید می‌شود. این مقاله به بررسی علمی و آماری این موضوع، پیامدهای آن برای کادر درمان و راهکارهای پیشگیری می‌پردازد.

1️⃣ حضور DNA ویروس HPV در دود جراحی:

دود جراحی شامل ذرات معلق میکروسکوپی است که می‌تواند حامل DNA ویروس باشد. مطالعات متعددی نشان داده‌اند که:

👈 DNA ویروس HPV در دود ناشی از لیزر CO₂ و الکتروسرجری شناسایی شده است. این دود می‌تواند از طریق استنشاق یا تماس با پوست، خطر انتقال ویروس را به همراه داشته باشد.

👈 در یک مطالعه، ۷۰٪ دستکش‌های جراحی پس از درمان ضایعات HPV با لیزر به DNA ویروس آلوده شدند، که نشان‌دهنده احتمال آلودگی محیط جراحی است.

2️⃣ خطر ابتلا به HPV در کادر درمان:

کادر درمانی، به‌ویژه جراحان و پرسنل اتاق عمل که مکرراً با دود جراحی در تماس هستند، در معرض خطر بالاتری برای عفونت HPV قرار دارند:

👈 میزان عفونت در بینی جراحان: در مطالعه‌ای مشخص شد که میزان عفونت HPV در سلول‌های اپیتلیال بینی جراحانی که با الکتروسرجری کار می‌کردند، ۸٫۹۶٪ بود، در حالی که این میزان در گروه کنترل ۱٫۷۳٪ گزارش شد.

👈 انتقال از طریق استنشاق دود: ذرات معلق حاوی DNA ویروس می‌توانند از طریق استنشاق وارد دستگاه تنفسی شوند و خطر عفونت را افزایش دهند.

3️⃣ موارد ابتلا به سرطان مرتبط با HPV در کادر درمان:

یکی از پیامدهای جدی مواجهه با دود جراحی حاوی HPV، افزایش خطر ابتلا به سرطان‌های مرتبط با این ویروس است:

👈 مواردی از ابتلا به سرطان‌های حلق و دهان (Oropharyngeal cancers) در جراحانی گزارش شده است که تنها عامل خطر آن‌ها مواجهه شغلی با دود جراحی بوده است.

👈 این سرطان‌ها اغلب به سویه‌های پرخطر HPV مانند HPV-16 و HPV-18 مرتبط هستند که نقش آن‌ها در ایجاد ضایعات بدخیم شناخته شده است.

4️⃣ راهکارهای پیشگیری از انتقال HPV در محیط‌های درمانی:

برای کاهش خطر انتقال HPV از طریق دود جراحی، رعایت اصول ایمنی و استفاده از تجهیزات محافظتی ضروری است:

4️⃣.1️⃣ تجهیزات محافظت شخصی

👈 ماسک‌های N95: این ماسک‌ها با قابلیت فیلتراسیون بالای ذرات ریز، خطر استنشاق دود آلوده را به‌طور قابل توجهی کاهش می‌دهند.

👈 محافظت از پوست و چشم: استفاده از عینک‌های محافظ و پوشش مناسب جراحی می‌تواند از تماس مستقیم با ذرات معلق جلوگیری کند.

4️⃣.2️⃣ تهویه مناسب اتاق عمل

👈 سیستم‌های تهویه موضعی: استفاده از تهویه موضعی (Local Exhaust Ventilation) همراه با فیلترهای HEPA می‌تواند غلظت دود در اتاق عمل را کاهش دهد.

👈 دستگاه‌های دودگیر (Smoke Evacuators): این دستگاه‌ها برای حذف دود تولیدشده در حین جراحی طراحی شده‌اند و از انتشار آن در محیط جلوگیری می‌کنند.

4️⃣.3️⃣ آموزش کادر درمان

👈 برگزاری دوره‌های آموزشی برای افزایش آگاهی پرسنل درمانی در مورد خطرات مواجهه با دود جراحی و اهمیت استفاده از تجهیزات محافظتی، گام مهمی در کاهش انتقال HPV است.

5️⃣ واکسیناسیون HPV: راهکاری جامع و پیشگیرانه:

واکسیناسیون HPV یکی از مؤثرترین روش‌ها برای پیشگیری از عفونت با این ویروس است. در حالی که این واکسن‌ها در بسیاری از کشورها به عنوان بخشی از برنامه واکسیناسیون ملی ارائه می‌شوند، در ایران هنوز به صورت گسترده در دسترس نیستند.

5️⃣.1️⃣ اهمیت واکسیناسیون کادر درمان

👈 کادر درمان، به‌ویژه جراحان زنان و پرسنل اتاق عمل، در معرض خطر بالاتری برای عفونت HPV قرار دارند. واکسیناسیون این گروه می‌تواند خطر انتقال و ابتلا به بیماری‌های مرتبط با HPV را به طور قابل توجهی کاهش دهد.

5️⃣.2️⃣ توصیه به واکسیناسیون گسترده

👈 گنجاندن واکسن HPV در برنامه واکسیناسیون شغلی کادر درمان و ارائه یارانه یا پوشش بیمه‌ای برای این واکسن می‌تواند به افزایش میزان پوشش و کاهش خطرات کمک کند.

👈 واکسن‌هایی مانند گارداسیل 9 که علیه سویه‌های پرخطر و مولد سرطان HPV طراحی شده‌اند، می‌توانند ایمنی قابل توجهی ایجاد کنند.

✅ انتقال ویروس HPV از طریق دود جراحی یک خطر واقعی برای کادر درمان محسوب می‌شود که می‌تواند عوارض جدی از جمله عفونت مزمن و سرطان‌های مرتبط با HPV را به دنبال داشته باشد. با اتخاذ اقدامات پیشگیرانه شامل استفاده از تجهیزات محافظتی، تهویه مناسب و واکسیناسیون کادر درمان، می‌توان به طور قابل توجهی این خطرات را کاهش داد و محیط‌های درمانی ایمن‌تری ایجاد کرد.

📌 این توصیه‌ها نه تنها سلامت کادر درمان را تضمین می‌کند، بلکه از انتشار ویروس در محیط‌های بیمارستانی و عوارض مرتبط با آن جلوگیری می‌نماید.

📚 منابع

1. Garden JM, O'Banion MK, Bakus AD, Olson C. Viral Disease Transmitted by Laser-Generated Plume (Aerosol). Arch Dermatol. 2002;138(10):1303–1307.

2. Zhou Q, Hu X, Zhou J, Zhao M, Zhu X, Zhu X. Human papillomavirus DNA in surgical smoke during cervical loop electrosurgical excision procedures and its impact on the surgeon. Cancer Manag Res. 2019;11:3643-3654.

3. Ilmarinen T, Auvinen E, Hiltunen-Back E, Ranki A, Aaltonen LM, Pitkäranta A. Transmission of human papillomavirus DNA from patient to surgical masks, gloves and oral mucosa of medical personnel during treatment of laryngeal papillomas and genital warts. Eur Arch Otorhinolaryngol. 2012;269(11):2367-2371.

4. Fox-Lewis A, Allum C, Vokes D, Roberts S. Human papillomavirus and surgical smoke: a systematic review. Occup Environ Med. 2020;77(12):809-817.

5. Neumann K, Cavalar M, Rody A, Friemert L, Beyer DA. Is surgical plume developing during routine LEEPs contaminated with high-risk HPV? A pilot series of experiments. Arch Gynecol Obstet. 2018;297(2):421-424.

6. Palma S, Gnambs T, Crevenna R, Jordakieva G. Airborne human papillomavirus (HPV) transmission risk during ablation procedures: A systematic review and meta-analysis. Environ Res. 2021;194:110693.

7. Yong-zhi Z, Xiao-yan L, Jing-xian H, Yan-li Z, Xiao-xia C, Yun-yun Z. Surgical smoke: A hidden killer in the operating room. Asian J Surg. 2023;46(11):3447-3454.

8. Alp E, Bijl D, Bleichrodt RP, Hansson B, Voss A. Surgical smoke and infection control. J Hosp Infect. 2006;62(1):1-5.

9. Baggish MS, Poiesz BJ, Joret D, Williamson P, Refai A. Presence of human immunodeficiency virus DNA in laser smoke. Lasers Surg Med. 1991;11(3):197-203.

10. Kwak HD, Kim SH, Seo YS, Song KJ. Detecting hepatitis B virus in surgical smoke emitted during laparoscopic surgery. Occup Environ Med. 2016;73(12):857-863.

Citations:

[1][2][3][4][5][6][7][8][9][10][11][12][13][14][15][16][17][18][19][20][21][22]