Peter Thiel มองเห็นอะไรใน Facebook ถึงได้เป็นนักลงทุน "คนแรก" ของพี่ Zuck?

หลายคนน่าจะรู้จัก Peter Thiel กันอยู่แล้วในฐานะหนึ่งในผู้ก่อตั้ง Paypal ผู้ลงทุนใน Facebook คนแรกและหนังสือเล่มดังของเขา Zero to One ที่เป็นหลักการลงทุนและการสร้างธุรกิจที่เน้นการสร้างสิ่งใหม่ที่ไม่เหมือนใคร 

แต่รู้หรือไม่ว่าเบื้องหลังความสำเร็จหลายอย่างและหลักการลงทุนของ Thiel นั้นมีผลมาจากทฤษฎีที่เรียกว่า ความปรารถนาเลียนแบบ (Mimetic Desire) 

ย้อนกลับไปสมัยที่ Thiel เรียนมหาวิทยาลัยสแตนฟอร์ด หลายคน(รวมถึงผมด้วย)น่าจะคิดว่าเขาเรียนด้านบริหารหรือการเงิน แต่ความจริงแล้วเขาเรียนเอกสาขาปรัชญา และนั่นทำให้เขาได้เจอกับอาจารย์ เรอเน ฌีราร์ด ผู้คิดทฤษฎีนี้ เขาหลงไหลในทฤษฎีนี้มากและได้นำไปปรับใช้กับหลักการลงทุนของตัวเอง

ทฤษฎี “Mimetic Desire” หรือ “ทฤษฎีความปรารถนาเลียนแบบ” เป็นแนวคิดที่อธิบายว่าความปรารถนาของมนุษย์นั้นไม่ได้เกิดขึ้นเองจากภายใน แต่เกิดจากการเลียนแบบความปรารถนาของผู้อื่น

โดยหลักการสำคัญของทฤษฎีประกอบไปด้วย

1. เราปรารถนาสิ่งที่ผู้อื่นปรารถนา ก็คือเมื่อเราเห็นว่าคนอื่นต้องการหรือมีสิ่งใดสิ่งหนึ่ง เราก็จะอยากได้สิ่งนั้นไปครอบครองเช่นกัน

 2. มีตัวกลาง  ความปรารถนาเลียนแบบมักจะมี "ตัวกลาง" หรือ "แบบอย่าง" ที่เป็นแรงบันดาลใจให้เราอยากได้สิ่งนั้นหรืออยากเป็นแบบนั้น เช่น เพื่อน คนในครอบครัว ไอดอลในวงการต่างๆ 

 3. การแข่งขัน ความปรารถนาเลียนแบบมักนำไปสู่การแข่งขันเพื่อครอบครองสิ่งเดียวกัน เช่น การแข่งขันทางธุรกิจหรือความสัมพันธ์

ในชีวิตจริงที่เรามักพบเห็นตัวอย่างได้ง่ายๆ เช่น 

- การตามเทรนแฟชั่นเสื้อผ้าหน้าผม 
- การใช้สินค้าแบรนด์เนมตามคนที่มีฐานะ
- การเลียนแบบพฤติกรรมดาราอินฟลูเอนเซอร์ 
- การไปกินเที่ยวตามวถานที่รีวิว 
- การเกิดฟองสบู่ในตลาดหุ้นจากการที่แห่ซื้อหุ้นตามกัน

แล้วเรื่องนี้เกี่ยวกับการลงทุนใน Facebook ของ Peter Thiel อย่างไร

ในสมัยที่ Facebook เพิ่งเริ่มต้นธุรกิจ ตอนนั้นมี Social media อื่นๆอยู่แล้ว เช่น Myspace, Friendster, Hi5 แต่ก็ยังไม่มีใครเป็นเจ้าตลาดเสียทีเดียว

โดยข้อแตกต่างของ Facebook กับแพลตฟอร์มอื่นคือ Facebook เปิดให้ใช้งานเฉพาะกลุ่มก่อน เน้นให้ผู้ใช้งานใช้ชื่อจริงเพื่อความน่าเชื่อถือ และมีอินเทอร์เฟซที่เรียบง่ายทำให้ใช้งานง่าย ในขณะที่เจ้าอื่นจะเน้นการตกแต่งหน้าโปรไฟล์ตัวเองด้วยลูกเล่นหลากหลาย ใช้ชื่อปลอมได้ และมักเพิ่มเพื่อนแบบสุ่มหรือติดต่อกับคนแปลกหน้าได้

Thiel ได้ใช้ทฤษฎีเรื่องการเลียนแบบนี้เข้าไปพิจารณารูปแบบของ Facebook แล้วพบว่านี่ไม่ใช่เพียงแค่ social media อีกเจ้าในตลาดเท่านั้นเพราะ Facebook สร้างขึ้นโดยเน้นเรื่องตัวตนของผู้ใช้ หรือพูดอีกอย่างก็คือความปรารถนา มันทำให้คนเราเห็นสิ่งที่คนอื่นมีและอยากได้ มันเป็นแพลตฟอร์มในการหา ติดตาม และสร้างความแตกต่างให้ตนเองจากต้นแบบ

ก่อนที่จะมี Facebook ต้นแบบของคนเรามาจากคนกลุ่มเล็กๆ เช่น เพื่อน ครอบครัว ที่ทำงาน นิตยสาร หรือไม่ก็โทรทัศน์ แต่หลังจากมี Facebook ทุกคนในโลกนี้คือคนที่มีโอกาสเป็นต้นแบบ

Thiel มองเห็นพลังอันทรงอานุภาพของ Facebook ได้อย่างรวดเร็วแล้วเขาก็กลายเป็นนักลงทุนรายแรก เขาวางเดิมพันกับการเลียนแบบ และมันก็ประสบความสำเร็จอย่างมหาศาล

หนังสือ Zero to One ของ Thiel เองก็ได้รับอิทธิพลมาจากทฤษฎีนี้ โดยหลักการจะเน้นไปที่การให้ธุรกิจสร้างสิ่งใหม่และมีเอกลักษณ์มากกว่าเลียนแบบคนอื่น เพราะการเลียนแบบจะนำไปสู่การแข่งขันรุนแรง หรือที่เรียกว่า Red Ocean ที่ทุกคนแข่งกันไม่มีวันจบจนสุดท้ายกำไรหดหายไปหมด 

จนเป็นที่มาของคำพูดประจำตัว Peter Thiel ที่ว่า “Competition is for losers” และเขาเน้นลงทุนในธุรกิจที่คู่แข่งน้อย (Blue Ocean) หรือไม่ก็เป็นผู้ชนะที่ผูกขาด (Monopoly) นั่นเอง

ผมคิดว่าทฤษฎีนี้เป็นอีกหนึ่งแนวคิดที่น่าสนใจ เผื่อเพื่อนๆจะลองเอาไปใช้หาโอกาสในการลงทุนได้นะครับ

ปล.ปัจจุบันนี้ Peter Thiel ยังเป็น co-founder ของ Palantir อยู่ เป็นไปได้ว่าเขาอาจจะยังมั่นใจในความแตกต่างของบริษัทนี้จากบริษัทอื่น แต่ส่วนตัวผมก็ยังไม่เข้าใจบริษัทเท่าไร ใครรู้ก็ช่วยบอกกันได้นะครับ

/ แอดเติ้ล /