Jose Luis Peixoto en ik zijn elkaar vier jaar misgelopen. Hij bezocht Noord-Korea in 2012, ik was er in 2016. Omdat iedere westerling grotendeels hetzelfde, van staatswege vastgestelde, parcours aflegt (op het achterplat valt ronkend te lezen: ‘hij slaagde erin enige tijd door het land te reizen…’ maar men dient zich hierover geen illusies te maken. Peixoto was gewoon een toerist en er zijn voor hem geen deuren opengegaan die voor anderen gesloten zijn gebleven), was de herkenning bijna volledig. Hotel Yanggakdo, de kunstmestfabriek, het uitgestorven en volledig kindvrije Internationaal Vakbondskinderkamp van Songdowon, nu pas besef ik dat in de voetsporen ben getreden van ‘een van de verrassendste stemmen van de Portugese literatuur,’ aldus Jose Saramago op (alweer) de achterplat

Whatever, want de stem van Peixoto verrast in dit reisverslag geen moment. Het boeken van een reis naar Noord-Korea zal ieder weldenkend mens voor morele dilemma’s stellen en de reis zelf zal ook de nodige vragen oproepen, ook over de vrijheid die wij menen te hebben bij het omarmen van een ideologie. Want zijn wij niet misschien niet net zo grondig geïndoctrineerd door het consumentisme (gelardeerd met wat repressieve tolerantie voor degenen die zichzelf graag zien als de kritische schaapjes van de makke kudde) als de Noord-Koreanen door de persoonlijkheidscultus rondom Kim? Nu hoeft Peixoto was mij betreft niet Guy Debord citerend door Noord-Korea te trekken, maar dat hij 240 pagina’s lang niet tot ook maar een originele gedachte of rake observatie komt, is wel wat ontmoedigend. Hij toont zo goed als geen enkele belangstelling voor zijn medereizigers, de Koreaanse geschiedenis of de gidsen (‘meisje Kim’). Wel is er veel aandacht voor de lichamelijke gesteldheid van de man zelf (veel kwaaltjes, hoofdpijntjes en ander ongemak) en het feit dat hij zijn kinderen zo mist. Aandoenlijk, maar daarvoor had hij niet hoeven afreizen naar een van de bruutste dictaturen uit de geschiedenis. De auteur leest af en toe wat in Don Quichot dat hij meer lijkt mee te zeulen in een mislukte poging wat spanning in zijn verhaal aan te brengen, (de grenswacht wilde echter dat spel niet meespelen) dan als springplank voor prikkelende inzichten. Op een zeker moment koopt de schrijver een vertaalde bundeling van verhalen van de subcommissie proza van het Centraal Comité van de Koreaanse Schrijversvakbond, maar ook deze papieren ontmoeting met vakbroeders brengt geen leven in het verslag.

Om een of andere reden blijft Peixoto zichzelf hardnekkig interessanter vinden dan zijn omgeving. Het narcisme neemt groteske vormen aan als hij tegen het einde van het boek een boodschap vertaald in het Koreaans laat opnemen 'voor de Koreaanse student in de toekomst, die geïnteresseerd is in de reis die een Portugees in 2012 maakte'. Tuurlijk Jose, in de verre toekomst zijn Koreanen reuze benieuwd naar de precieze plekken waar jij hoofdpijn en maagkrampen hebt opgelopen. Peixoto lijkt het wel heel erg roerend met Saramango eens te zijn dat hij toch wel een der verrassendste stemmen der Portugese literatuur is.

Wie kennis wil nemen van dit fascinerende land zonder dat het zicht belemmert wordt door het opgeblazen ego van een Portugese schrijver en niet terugschrikt voor een gedegen geschiedenisles, is oneindig veel beter af met Joop Verstratens Korea Korea.