text: villarrica oĩ ñembýpe tava paraguái retãme oĩhína tetãvore guairáme ko ararecha villarrika hína tavusu peteĩ ko tavusu opytáva yvývo paraguáipe ág̃a opytáva brasil yvýpe tavusu akóinte hovyũ asýva ohechauka kerayvoty ha jerovia opeipirũ oñemboja hag̃ua oñomoirũ villarrika oreko tenda ohechaukáva apytépe oĩ monumento oñemopu ãva ekue ojegueromandu ahávo ñe ẽpapára akóinte hekoyvotýva oiméne ohypýire chupe ypotĩ sakã ykua pytãpegua ha omoherakuãre chupe yvytu piro y hyakuãvureíva oguejúva ytyvy centinela gui tenonderãite ofundava ekue karai españa km kuarahy resẽvo saltos del oĩhápe ko ág̃a guive yvy karape oĩva yvytyrusu jerére péva resẽ gotyo pe oguerova chupe ag̃uiete mboteiteígui ho áva río paraguaype legua paraguaýgui are oiko opyta ag̃uiete mbarakajúgui mokõi ary chupekuéra yaru yvýpe me ko oho río kuruguaty jerére osẽ potávo chupekuéra tembiguáiramo tetã ambuépe omyenondéva francisco pedrozo ko ãva atyra pa ũme ha avei umi hi ag̃uíva villarrika katu tapichakuéra ko tavaygua og̃uahẽ mboyve rupi oñemba apo hag̃ua kokuépe pe ohechávo yvy iporãvéva tevikuary mboypýri heta ojepovyvy rire hikuái ojuhu yvy neporãva yvytyrusu jerére y justicia mayor pe omoneĩvo yvýpe jasypo me oñemoneĩ chupekuéra ovávo yvytyrusúpe rey omoneĩma guive upéicha cédula real osẽva ekue jasyapy me omoneĩ haguépe oñefundávo villa rica hendag̃uaitépema tavusu ova ováva rasaite oreko asýre chupekuéra jeike sarambi aporã ha ndaikatúire ombotatapeju tukumbu oúva kuarahyresẽguio tavayguakuéra hápe kuarahyresẽvo oho haguépe jasyapy ag̃uiete mboteteíri ho áva río paraguáipe legua paraguaýgui guairaguakuéra cabildo omyakã ko ñembosako i ha de corvalán pe omoneĩ hag̃ua upémarõ guairaguakuéra oho opyta itapépe tenda oñemosẽ haguégui amo gotyove gua ohekauka chupekuéra peteĩ tenda hag̃ua hikuái upéicha pe opyta tenda na iporãire ñemitỹrã ha ohechávo yvy amo tevicuary mboypýri yvy neporãva yvytyrusu jerére péicha y justicia mayor pe omoneĩmi hag̃ua chupekuéra orovávo itavakuéra pe tenda oñeñe ẽha yvate jasypo me pe mburuvicha omoneĩ ohóvo umi tavaygua yvytyrusúpe upe ñemoneĩ omoneĩ péicha oikóvo cédula real osẽva ekue jasypo me ha péicha omoneĩ oñefundaitévo táva villa i cardozo oñemokunu ũ akue itaty osẽva cordillera de ka heta ijita ha iporã oñeñotỹ hag̃ua takuare ẽ yvyra ha oñemongakuaa hag̃ua opaichagua mymba ararova pe ára upépe iporã ha hesãi hakukue oñemombytéramo ohupyty oc oguejy oc jasypa ha jasypateĩme okymeme pe ára iporã ha kane õ opaichagua opavave ohóva oĩmava ekue ontiveros ha ciudad real kóvagui osẽ karai españa tapicha ha kavaju reheve kuarahysẽvo itatĩndy og̃uahẽvo cacique cuaracyberá yvýpe kuarahyresẽvo saltos de guairágui ofunda peteĩ tava i ipyahúva jasypo hikuái upépe oĩhetaha itaju ha itatĩ ha oho rupi pe ova ova ha ohasa pokõi tenda opytaite mboyve ko ág̃a oĩhápe upévare oñembohéra chupe andariega me opyta ko ág̃a oĩhápe ha upete guive oñepyrũ okakuaa upépe misionero franciscano kuéra oipytyvõ upe táva oñemopyenda hag̃ua ha opytáva hyepýpe villarrika ndive itape renondépe villarrika táva péva oipytyvõ tuichakue javeve oipytyvõvo ko tape joajurã oñakãrapu ãvo ko departamento ha e ñemitỹ huerta pegua ẽ asuka apo tembiapo jegua blas garay oñepyrũva coronel oviedo pe ha osẽva ruta mariscal ẽvo ko táva oreko universidad avei oreko heta mitãsuru mbo mitãkuimba e ha mitãkuñamegua villarrika pe oĩ centro regional de táva mokõiháramo paraguáipe tembikuaaa arandu távape oĩ heta puhoe circuito canal arandukuaa hetekuaa ỹva rehegua karãu jakare umíva rehegua hamba tóro ñemoñarõ kavaju ñemoñani gállo ñemoñorairõ upéichante avei váile jeroky omokunu ũ avakuéra upépe oikóva térã ku ohendúre herakuãmombyryha ohóva omboy úvo tekoarandu opoñýva hese hérava ekue ykua pytã mboyve hendápe oiko ỹháicha naturaleza oporo angapyhýva orekóva oipytyvõ tapichakuéra upépe og̃uahẽvape hesaráivo jepy apy ikatúva ojopy chupe pe tenda iporãmi ñamombytu u hag̃ua ñande rete resẽ gotyomi pe távagui barrio ũme oñepyrũvo oñemopu ã peteĩ escultura ojegueromandu ávo ñe ẽpapára ñe ẽpapára kusugue ojeguerova pe peteĩ yvyra hovyũ asýva guýpe ñe ẽpapára opytu u yvy ohypýiva ekue chupe hi ángape iñe ẽpoty akóinte iñasãi yvytyrusu yvyrakarapã hu y ha hácha ta anga ha tembiporu tupãope guare ome ẽva ekue diócesis ekue españa gui conquista rã haihára peteĩharamo paraguáipe ha eva gobernador peteĩha paraguaipegua remiarirõ ko karai ombojoaju mokõi teko españa guerrero ñe ẽpapára guairagua tuicha ha herakuã mombyryvéva heñói oiko ha omano ñe ẽpapáraramo hekove ojokuái ñe ẽpoty rapykuéri iñe ẽpotykuéra oike tetãyguakuéra ángare guaira yvy omyenyhẽ chuepe tyakuã asy katu ojokuái chupe g̃uarã iñe ẽpoty hekove ha e techapyrã ojeiko hag̃ua tekokatúpe natalicio de tapicha ojekuaavéva ñe ẽpoty apoha apytépe ko tetãme orrepresenta tapicha arandukuéra ñe ẽpoty oñepyrũramo guare oguata ñapyrũ paraguáipe hembiapokuéra ojehechauka pehẽnguehẽngue guerra de la triple ndaha éimi peteĩ ñe ẽpapára hekopytu úva ohasa ñorairõ guasu ñemyatyrõ mitãnguéra oñembokatupyryhápe tekoañete pa ũme omokyre ỹme oguatávo pe oiko oñemoĩramo guare kuatiáre opaitéma hague ñorairõ paraguái ha bolivia rehe oñe ẽva omyasãi bibliografía