text: rico karaiñe'ẽme ha'e hína peteĩ yvy pehẽngue noĩri tetãvore joapykuéra ipype hákatu oĩ ipoguýpe hekosãsóva iñesãmbyhýme ojejuhu amérikape karíve pehẽngue yvate kuaharyresẽme ypa'ũ la española haiti ha tavakuairetã ndominikagua kuarahyresẽme ha umi tetãvore joapykuéra virgin ypa'ũ kuarahyreiképe puerto rríko ypa'ũ aty niko ko ypa'ũ tuichavéva ha ypa'ũmi ambuéva umívagui ã ypa'ũ niko hi'ára haku ha imichĩramo ijyvy opaichagua jepe ojehecha henyhẽva yvyty ha yvytyrysýi yrembe'y rríko oĩ va'ekue epáña poguýpe oguahẽ guive cristóbal colón ary pe omosẽ peve upe puerto rríko kuatiañe'ẽ tekosãsorã ary pe ha oiko peteĩ epáña retãvoréicha epáña tetãvore joapykuéra ñorairõ ary ohaságui ko ypa'ũ irundy saro'y epáña poguýpe heta ojehecha tavarandu amérika epáña tetãyguakuéra rekópe upéicha niko iñe'ẽ tee hína karaiñe'ẽ ypa'ũme heta óga mbarete oipuru hag̃ua ñorairõme upéicha avei tupão ha opaichagua tetã remimoĩmbyre róga puerto rríko pegua niko tetãvore joapykuéra retãygua tee ary pe tetãvore joapykuéra amandaje guasu ohechakuaa upéicha oikoramo tetãvore joapykuéra poguýpe ojereko jepe chupe peteĩva umi tetãvore teéicha ha ojeheja avei ojapo hag̃ua iléi guasurã puerto rríko ñesãmbyhy rekosãso oĩ jepe tetãvore joapykuéra amandaje guasu poguýpe oiporavo tetãvore joapykuéra mburuvicharã héra ko ñe'ẽ puerto rico oĩ karaiñe'ẽme ha he'ise ygarupa mba'ehetáva mba'e porã osẽ ha ojegueraha epáñame ha oñembohasa avañe'ẽme puerto rríko oñemoñe'ẽporãve hag̃ua oje'eháicha karaiñe'ẽme ypa'ũ san juan bautista ko ypa'ũ ypykuekuéra ombohéra va'ekue taíno guasu retã upévare karaiñe'ẽme ojehero epáña pegua ombohéra ko ypa'ũ tavusu puerto rríko hákatu ko'ãga