text: tetãnguéra léi ningo oñeha ã omo ã ka aguy ha tekove oĩva pype ko ápe ojekuaauka peteĩ teko ñemo ã recursos manejados san rafael moõpa pe ha yvývo ka asapagui ko ã distrito rupi tava itapúa yvýpe me ojejapyhy chupe oreko ha ha oĩ ecorregión ryepýpe san rafael pe opyta ãva pype oĩ especie pira mymba opoñýva anfibio mymba okambúva mymba i ikangue ỹva ojejapyhy peteĩha tenda iporãva mymva ovevévape g̃uarã ramo ojehechakuaa rupi oĩha águila morena térã harpía marakana ka aguy joguaha tukã sa yju ha ypekũ sa yju ko tendápe apytépe oĩ jagua pytã oĩva opa hag̃uáicha mborevi kóva añoite jagua omarikáva atýpe pe oñepyrũ ysyry tevikuary ha pirapo omyakỹva ñemitỹnguéra upe jereregua upe jerére oĩ ysyry tuicha ha michĩva chololo yvukakuaa ha avei ñu heta ysyry porã e tuichave y oitýva asúguio ũme cordilleras de yvyturusupe ka oĩ ka avo iñambuéva ojuehegui péva ojapo ka avokuéra oĩva oĩ umíva apytépe ikatu ñambohysýi guajayvi yvyra tetã rechaukaha tajy ipoty sa yju ha pytãkangy sa yky nunga omoherakuã asy ka avo ta ỹi ha reserva pe oiko ypykuéra tetã opeka ombyty yvakuéra oñotỹ avati ikatu ñambohysýi paraguái leikuéra omo ã ha oñangarekóva ka aguy oĩva ka aguýre léi n tetã yvy pehẽ oñehakã i o porãva moõ mevépa og̃uahẽ ika aguýva ojejapyhýva oñeñangarekóvo hese ikatu hag̃uáicha añetehápe oñemo ã ojeykeko jahechápa naiporãvéi pe tekoha ha opa mba e oĩva oĩ tetã tuichaháicha pópe mburuvicha departamento ha tavahapegua ỹrõ privado pópe ha ekuéra omoañeteva erã e ojejapóva hyepýpe ohova erã ko léi ha apoukapy osẽva ẽ ỹme mávapa ijára ley léi oheka oñemo ã oñemombaretejey ha oñemyatyrõ ka aguy yma léipe g̃uarã ojejapyhýta tekove ka e osẽkuaáva chuguikuéra okomeme térã oho sapy áva ñane retãme jepéramo umíva oĩ ava pópe léi oguata hag̃ua onohẽva erã peteĩ mymba ha ka avokokuéra ndokéiva ko léipe réra rysýi art o ko léipe g̃uarã ỹva ha eño año térã atýpe meme térã sapy ánte okóva paraguái yvýpe art o ko léipe g̃uarã ojejapyhy ka avo ka aguýamo umi ka avo michĩ ha tuicháva meme térã sapy ánte iñasãiva paraguái yvýre ikatu hag̃uáicha oipytyvõvo opavave akãrapu ãrã ka aguy ojapo opa mba e ikatúva oipytyvõ tetãma jahechápa opavave tetãygua ndokoporãvéi e ternos ñemohenda tetãnguéra paraguái