text: oñemohenda mokõiha atype artesanía indígena tembiapojegua ko'ã producto artesanal paraguáipe ombojeguáva ha umívaicha morotĩ ha hũ omba'apóva sistema colombín po rupive ha péicha ko'ã te' ha orekóva peteĩ carácter utilitario kóva peteĩ acción oguahẽva ombotuichávo piesa umíva apytégui oñemoĩva vidrio ko'ã producto cerámico ojeguerekóva gueteri forma zoomorfa ha kambuchi ko'ãva apytépe umi oñemoherakuãvéva ha ojejapo porã ha iporãitereíva ojeguerúva tovatĩ ha tejido ha'e umi te'ỹ ome'ẽva tenda oñemomba'eguasúva ha omoingéva pirapire ogapy economía pe oguahẽvo hi upýrãme guarã ojejapo red ojeporúva ojeity jaguã pira ha éva avei ñuhã mymba ka oñemba apo ñai ũ rehe ha umi oñeikuave ẽva kyha ã recurso técnico ojeaportáva colonizador lino ha eháicha ñanduti iporãitéva de araña ñe ẽ guaraníme rague oñemoambuéva sa y pytãme ha herakuãitéva sesenta lista ojejapóva piri akãngao kapi igui ojejapóva oiporúva chokokue oñemoãvo kuarahýgui ko ã mba erepy vakapígui vosa sombrero karandaýi montura ohóva kavaju ha tovatĩ hembiapo porãitereíva cestería indígena paraguáipe oñemombytéva ñemitỹre techapyrã comunidad oñemotenondéva ñemitỹ mandi o ñemitỹ ha ajaka ojeporuetéva okaháre centímetro yvate oñemohendáva mandi'o pohýi umi ajaka oipyaháva tira hesakã porãva takuarembógui ha guembepi omopyendáva eguasúva péicha ajaka omoirũva avati i ivev i ha ipohýiva gui ko ã vosa ombyatýva ári medialuna icha ko ã vosa ojeporúva omarika haguã michĩvéva ýre umi chamakoko ohenói púpo tejido akỹ oreko imbarete ojokóva pete iha oguahẽvo ymaite guive i tavyterã ojeguerohoryeterei umi ajurigua ỹi isa y opáichagua ha pa i tavyterã tova qom ko ã parcialidad indígena ikatupyryeterei yvyrágui ojejapóva ajoreo ko ã indígena oñemoherakuãitéva ko ápe ha tetã ambuér fibra karaguatágui omantenéva santo gui makã umi parcialidad makãgua oipyahávo ikatupyerei manta vosa porãtereíva ava guarani ipya e fibra gui ajaka guembepígui ojeguerohorýva gama artesanal indígena tetãme tavaygua ohechaukáva arte ojapóva ko ã mokõi forma subsistencia ohechauk va aguyre okarúva ha ndopytáiva peteĩ yvýre ha yvága natural opresentáva peteĩ tendencia oñeñangarekóva ha oñembotýva oĩ ára ombotvéva umi pytaguáva peteĩteĩ hi arandúva oikuaauka ikatúha komunidad indígena oiméva térã oikóva sãsõme iñe ẽte manifestación oñemomba va ñane retã kuaandýpe ko ha jeroky sociedad ombyatýva iñemitỹ orekóva tavaygua ñe ãite ha mba e porã ha religión tavapýpe ojeporu purahéi ha jeroky ãichagua ceremonia pe ombojegua hete paraguái tembiapo ñemohenda tembiapoporã