text: dengue ha'e peteĩ mba'asy víru ombohasáva ñati'ũ aedes aegypti rupive pe ñati'ũ ojopíramo ava hasývape hese ko mba'asy péva oñepyrũ ñati'ũ kuñágui oĩ ko dengue víru juehegua upe ojehechavéva ome'ẽ akãnundu tuicha tete ro'o rasy ikatu ome'ẽ ñandéve py'avai ndaja'uséi opa ñañandu'ỹ ko mba'asy ko retepýpe tĩ ruguy ha tuicha mba'asy mba'asyapypẽ oñepyrũ térã ára ñande jopi rire pe ñati'ũ umíva ha'e hína akãnundu tuicha akãrasy vai rete rasypa ha ambuéva sapy'ánte oĩ tapicha oikéva dengue reko ivaivévape jaha va'erã tasyo hi'aguĩvehápe ñandégui pe ñañanduve ñande ruguy oĩ yvate umi tapicha orekóva dengue opytu'u va'erã ho'u heta va'erã pe y ani ja'u pohã mba'eve chagua he'iỹre ñandéve pohanohára mba'épa ikatu ja'u térã ára ikatu japytu'u ñañemoporã porãve hag̃ua opakuévo ko mba'asy osẽmba ñande pirére apeno jaipurúrõ repelente ñamonde ao omo'ãva jopi pe ñati'ũ avei ñamopotĩ umi mba'yru ombyatýva y ky'a ha pyhare jake hag̃ua jaipurukuaa mosquitero kóva ha'e peteĩ mba'asy oĩva opárupi hakuitehápe ha hakuvyhápe te'õ oĩ hápe hetaitereive ojehecha oĩ umi táva hápe mandu'apy