text: térã pyta jovái oipurúgui hikuái peteĩ sapatu ojapóva mborevi pirégui iñe'ẽ zamuco ñe'ẽnguéra aty pegua morosha'e umi te'ỹi ojekyhyjevéva paraguái péicha ikatu ñambohysýi avaro'o ho'uha mba'e apytépe oñorãirõkuaáva py'aratã oguerekóva ombotuicha chupekuérape ko'ág̃a peve oĩ gueteri peteĩ aty ayoreo ka'aguypegua oikundaháva chákore heta jeýpe ojejuhu ka'aguy oiko hag̃ua ha oñeimo'ã ko aty oñemopehẽ ikatuhag̃uáicha oguerekove hembi'urã cháko rupi tenda oikohápe kuéra tavaygua ohupyty tapichakuéra ko'ág̃a bolivia yvymbytépe bolivia pe oĩ pakõi aty santa cruz de apytépe paraguáipe oĩ porundy aty oĩ atykuéra campo loro chovoreca tembi'urã oñehekombo'e ojapokuaa hag̃ua kokue oikohápe voi heko resãime g̃uarã hoga'apo hag̃ua karanda'ýgui ha ambue mba'e ko'ã tembiapo omboheko misión tenda og̃uahẽkuaávape hasýva oñeme'ẽhápe mbo'ehao atýpe heta ary pukukuépe ohasavaíva'ekue osẽva'ekue omba'apo hag̃ua alto paraguái estancia kuéra mopotĩháme ha heta jeýpe avei mato grosso pindorama gotyo ayoreo oñangarekoiterei hesãire ha'e araka'eve ndo'úi guaripóla térã ambue katu mitãrusukuéra oikokuaáva ikuña térã ikuimba'éndi og̃uahẽ meve ñemendáme hekoypykuaa oĩ ijeroviápe kóva ohechauka mba'éichapa oimo'ã ha'eve ambue atýgui tapicha asuté ha'éva peteĩ kachíkeicha oguereko upe status ipy'aratã térã avapapy ojukávare oiko gueteri peteĩ kachike oñangareko hekoháre imbarete ha ipy'aguapýre ha'e omotenondéva'erã opa ñorãirõ oĩva ha omotenonde tavaygua omoneĩva guive oĩva upe rupi dahisnai ayoreo ndoipurúi ka'a ruvicha omonguera ñe'ẽ chupe ambue tapichakuéra tavayguápegua oñemopehẽ ha'érõ mitã mitãrusu kakuaapáva ha peteĩ tendápe umi mba'e ohekávante oimo'ã ha'e chuguikuéra mba'e oñeguenohẽva ñemitỹgui ha'e upe omba'apóva'ekue yvýrei mymba ojejukáva oñemopehẽ umi oporojukáva apytépe upéi upe so'o oñeme'ẽ g̃uarã ména memby tuvakuéra tuvakuéra ramói ha ambue tapicha hi'ag̃uíva oñeñe'ẽvo yvy térã ayoreo tekoypykuaa nomono'õi mba'erepy ojehecha vai upe oguerekóva ha nomopehẽiva ogasu ndive ogasúre ojekuaa tapicha térã ogaygua aty oñembohekóva mborayhúre térã ruguy mayma oĩva atýpe upe mba'e oipurúva'erã ijárante térã ambue kuimba'e ména ojohayhuete kuimba'e ohayhu añetéva'erã ikuñáme opyta hag̃ua heko pukukue aja hendive kuña ñe'ẽ ha'e peteĩ mba'e tuichapajepéva ménape uarã og̃uahẽ peteĩ ñe'ẽme kuña akãngeta'ỹre kuimba'e mbovyve iñakãngeta ha iñe'ẽ térã imenarã ñemenda mboyve ha imembykuérape katu ohekombo'e pokã pokã chupekuérape ijeheguireínte iñarandúva'erã araka'eve noñembyepotíva'erã ha'ekuéra he'i upéva ombyaiha mitã rete kuña ména ndaikatúi oñe'ẽ hembireko sýpe upéva ndojejapóiva'erã araka'eve oñe'ẽsérõ ambue tapicha ojapóva'erã ayoreo katuete ho'u oĩva guive ka'aguýpe ka'avo rapo yva ra'ỹi ka'avo mata'i ijapytepekuéra oĩ palmito hetereíva ha oipytyvõva tetépe jasykuéra tenda opytahápe hikuéi oñemitỹ avati kumanda kurapepẽ jety sándia ha petỹ kuña omono'õva'erã ko'ã ogayguakuéra oguereko jave ñembyahýi oñangareko hag̃ua temitỹre oñembo'e térã opurahéi hikuéi ñandejárape ani hag̃ua mymbachu'ikuéra ombyai chuguikuéra katuete oĩva'erã eíra ka'aguygua hembi'u apytépe chákope oĩ papóicha eíra y oñemono'õ ysyrykuéragui térã yno'õgui noĩriramo ko'ã oñeikytĩ ka'avokuéra oguerekóva y pype térã oñepokãva'erã hoguekuéra osẽ hag̃ua chugui ayoreo okaru mbohapy jeýpe ára pukukue aja ha tembipuru'ỹre oipurúnte ipo katuete ojejuruhéi okarupa vove ojapo'ỹrõ mymba tembi'u oñembojy peteĩ mba'yru ñai'ũgui omymbajuka oiko ka'aguýre omono'õvo hag̃ua ho'úva'erã ha oipuru hag̃ua mymba ojejapo hag̃ua tembipurukuéra sapatu ha ambue ha'ekuéra oipuru peteĩ sapatu pirégui ojejokóva ipýre peteĩ inimbo'íre kuimba'e ao ha'e peteĩ pehẽnguemínte omongañýva hetymambyte oguereko mymba rague jeguakáramo pakõi ary peve ndoipurúi ojejapo inimbo kuña térã kuimba'e oipuruháicha avei oguerekóta mitã térã mitã'i ha'e kuimba'e ojejapórõ peteĩ jeipysoháichante ha kuña oguerekórõ ambueichagua ambue árape ojapo iñirũme ha jepiveguáicha ijaty mokõi misiones religiosas pe nuevas tribus oĩva campo pe ko'ã mokõi távape ojejuhu ayoreo etápe jepevérõ heta oiko ápe ha pe rupi térã omba'apo hag̃ua virúre tenda oĩháme