text: ka'asapa ha e peteĩ tavapy ojoaju umi misionero franciscano ñepyrũmby upépe omoakãity avakuérape umi servicio kóva ha e peteĩha misión ko tenda oiméva tetã mbytépe peteĩ región oipytyvõvéva omopyenda haguã ohaívo tetã rembiasa ko ã oĩva yuty ha ka asapápe oñepyrũvo ha heta jey siglo apópe ha omoheñói ñemitỹ upe yvýpe ha omoñemoña mymba ary téra jey oñepyrũ guive noñemoambuéi táva rembe ýre oĩva ko ágã peve ooiméva ko ape omoiñepyrũvo peteĩ colonia socialista ko ágã peve oime umi colono ypykuéra pehẽngue ha eháicha pe haihára pukarã ohaíva robín ood umi ka asapeño herakuãitéva avei techapyrõ ojeguereko ko ãvape dr pe oguerúva omoñepyrũ omomba apo soha ra ỹi ñemitỹrã dr pedro duarte ortellado ministro peteĩha chávez ñe ẽpapára ha ihára de ferreiro ñe ẽpapára haihára rembe'ýre oiméva oime yvy gotyo kuarahy resẽ gotyo región oriental tavaguasu itapúa ndive kuarahy resẽ clima árapytu oguahẽ o c ha oguejývo oguahẽ oc media oc kóva ha e peteĩ tavaguasu oguahẽva katuete ama py ỹiete yvyty ysyry ha yvy ha glaciar ñepyrũgui kóva planicie san rafael ohasáva kuarahy resẽ pukukue umi yvyty yvatéỹva ndive pakurí ha morotĩ péicha ohaíva territorio yvyty ko ã mokõiha tendáre ojoavýva ojuehegui yvate ha oreko ñemitỹ ha kapi ipe oguejy yvyty oñemo ãva ka aguýre ysyry reheguáva kuarahy resẽ tevikuary osyrýva yvy gotyo tavaguasu gotyo ko departamento ñe ãitépe kapi ivary ha ypetỹ avei umi arroyo iñarõ guasu ha chararã p thumb left ranchos ha ñemitỹ tekoha porã cordillera ipor ha ñemitỹrã ko ã tendáre ko tavaguasúpe oĩ pe mymba okaru ha oikundaha haguã noñangarekóiva yvy jeporúre omoapañuãi ko mimi ipokãma ohóvo ha avei asy nandypa mymbakuéra mbovýma ha oñeñangarekóva ko'ã tendáre ha e orekóva jeguatarã ka asapápe ojeguereko upy peteĩ itágui heñói yvu bolaños oinupã ohechaukaségui umi te ỹinguérape tupã pokatu ko ãva opytáva ijurujái ohechávo ko ã oikuave ẽva tenda jehasa porã ha ojepytu u haguã orekógui ysyry ojejahu haguã economía ka takuare ẽ avati ha mandi o ganadería ndaha ei tetã hetaiterei mba e ra ỹi heñói ko ã yvy porãme tembiapo iporãva ñane económia pe forestal ko ã árape mbovyetereíma oñemopyenda ko ã región gotyo upyrãre ohepyme ẽ haguã eirete takuare ẽ aramirõ marandúha ha tekotevẽmby comunicación y servicios editar asapa ruta viii oguahẽva villarrica san salvador ava i iporã umi ygarata michĩme guarã ohasávo umi ysyryguasu oñehe ẽva upe avei peteĩ pista oguejy haguã aviõ térã ambue mba yru ha éva umi aviõ michĩ asapa oreko peteĩ canal de yerutĩ comunicaciones itakuru srl la poty kapi ivary fm tupã rural oreko hikuãi ko ã de basura tekombo e ñemoãrandu ehaópe ha institución oñembokatupyýha educación oñeme ẽva ha e avei umi te ỹnguérape avei educación indígena tesãi ojeguereko institución de kuéra ñemohenda tetãvore paraguái