text: ñe'ẽpoty guaraníme poesías en guarani karapeguápe ndaha'éi ku ojekuaaporãmbáva hekovekue ñorairõ guasúpe oipysyrõvo ñane retã lucero nombojojái iii arai morotĩ neporã ha nepotĩ rehesape ha aipo ñorairõ tove cañón tokororõ nderehe che korasõ che rekove jepe toso v toñehẽ pe sy nderehe che tupãsy féli fernández heñoi'akue itauguápe me imitãrusu guive ohai ñe'ẽpoty guaraníme ha'e avei guarani ñoha'ãnga teatro moñepyrũha ohai cerro kora ñasaindýpe reservista purahéi vy'a'ỹ jave nde ratypykua tupãsy ka'akupe cherendumi maría ana nde ratypykua i epukavymína mitãkuña juru mboypýri nde ratypykua nde rova yképe ikuãme oikutuva ekue ñandejára ha ipyko ẽmíva opyta aru pytũ jasy tomimbi nde toñoñañua ñane mborayhu tuka ẽ ra ãvo oñondivete tojeity ojuapére ka aru iii epukavymína mitãkuña chepy ara ãva hoy umisetéko ipepo paráva upe ñahatĩ nde ha ipepo akãmínte omoakỹsete mokõi ikuãme oikutuva ekue ñandejára ha ipyko ẽmíva opyta opupu mborayhu ykua repukavymírõ mitãkuña che mborayhu jára taropurahéi nde juru mboypýri isýkatu bernarda rivarola guive ohai iñe'ẽpoty oho oñorairõvo ñane retã rayhupápe chako ñorairõme upe ñorarirõ paraguay causa neñaña paraguaýpe del jerére che lucero ñemimby chepochýma ñesũháme oda pasional primavera pyhare amangýpe retén pe pyhare rojas kue siete notas musicales tujutĩ yvapovõ poty ha heta ambue ñe'ẽpoty tujutĩ i che papoapy nana a trinchera taropurahéi tujutĩ viva mopu ãhare iv ro atamahágui tesaraietépe peteĩ ko ẽme ẽ hagua i modelo ore pópe tujutĩ ore réra mitã i pyatã lampinokuete guyra ha yvytu oñesũpehẽva ore rovasávo ohasa ko ẽramogua i reínte bolivia heko ensuguýva ndohechamo ãi y paraguay oĩ haperãme ipopía rasýva trece tujutĩ kavichu pochy ii kundt ko oimo ãnte yvypyro ojuhúta ápe pire pererĩ ha ojepo joka gríngo tuja výro nana a rokẽme ojoso itĩ iii oguahẽ jave de enero iko ẽha ára vierne rovasy ohua ĩva ekue a sangre boli memby iv ko ẽtĩ kundt rembijokuái ndikatúi oike osẽgui tata hechapyrãmi tatatĩ ojapóva ñu ñahendurõhína guyryry oikóva ndaja eivoi ja érõ urunde ymi ndaha éivante rojalavaséva noroikotevẽi ñererochichĩ vi mokõivevoi aña mbaraka ha el kuatiápe de enero peneñongatu peẽ mbohapy viii oimeveva erãku ore raperãme ore ra ãrõva laurelty ãme regimiento trece oñekuãmbopu vii ipyahẽ cañón ndosovéi metralla jáma ha ni upevérõ ndoku éi muralla omoĩva ekue quinta división viii ñane tĩko õ oúvo yvytúre cañón ha mboka ratatĩ re õngue i ava i akãngue ko ápe ha pépe akãverakuéra omosarambi a lo chirkaty machéte hãimbépe ikokuepeguáicha lo mitã okopi péichane voi aipo añaretãme gloria héra opytáma mandu arãmi oscribí chupe ipyahúva historia tamoñarõkuéra trece tujutĩ ii tuguyeta apytépe i la historia ndopamo ãiha regimiento trece tujutĩ iv fortín imitãrusúpe ohai surgente nubes del este panambi vera omanókuri paraguaýpe i panambi che raperãme resẽva rejeroky nde pepo kuarahy ãme tamora e añeñotỹ ii nde ẽva chéve amboy úvo che resay ku ñuatĩndy rupi ñu ka aguýre ñemoñahápe iku ipáva torýpe torypápe che áripi rehasa iv panambi ndéichagua tupã rymba poku oime iporãva resẽ yvytu ndive che yvotytýre ndesaraki remimbivérõ ijoyke ýkuri agustín pío barrios mangore hendive oikundaha tetã ambue e avei upe omoñepyrũ akue ñoha ãnga guaraníme omano paraguaýpe tupãsy ka akupe ha upe kuãirũ resa che kuãirũ resa akãme oikéva ajepy apy ha asẽ ajeity ku kapi ipépe che po mokõivépe añemoakãngyta mbyja oĩháicha entéro aipapa jahechápa upéicha che resa ikãmbarei oimentevoi ko che akã ojo óva ku kuãirũ resáicha cherehe oikóva ñaimo ã ohapýva pe che korasõ i hi ãitégui upérõ añemombe pohã paraguáy emendavoi vi upévako hína pe chéve ojehúva tupãsy memby chemoakãnundúva ku oguatakuévo pehechánga anome ũ vii yvoty oĩháicha okukúi hapépe pe humby otytýi enkantáva omymýiva ohóvo ikamisa guýpe mokõi jeruti viii hague rokyũmba pe hova yke hetyma kyrỹi porãite guasu ikambuchimípako pe ijuru ha érõ ichupe ta u ẽnguemi tohendu ha e ko rupi oike ha che korasõme paraguaýpe me ary pe oiko chugui licenciado guarani ñe ẽme luisõ ndive pyharepyte ho ysãvy arapoteĩ oñakãity itĩndy oñeno oke jasy akã guasu resa pytã sa yju rurupa opu ã ojupi ovu ovu okaputarõguáicha ijapu hũ hapykuéri oipyho ojoko oikarãi mitã hoy uventehína guári che año peteĩ ka utõre purahéi amboveve yvytúre tuñe ẽ amyasãi tapére ha upeichaháguinte jaguakuéra oñarõmbajoa oñarõ kyhyje oñaro agui ju ikuéra ayvu okirirĩmbaite tapepo i añuã amondoho turuñe ẽ purahéi opa ã amokõ tendy pirĩ ahechámakatu mba ehũ guasu ojapajeréiva sa yju yvytu ro ysã che añoite añemondyinunga amokõ tendy ha opa ã che hay ópe chepytỹ añembotavy chéko karia e chejupe aturuñe ẽ teĩteĩ añemboja mba ehũ guasu cherechávaicha opo opu ã apyta ou cheruguaitĩta oñemboja ohasase che rakãmbykua rupi amboty chepirĩmbaite ojupi to ysã ratã che retére ajetyvyro aguatase cheratãmbaite che py oñeñapytĩ yvýre apukase cherasẽse añanise akuaruse asapukaise che resa osẽ okápe che pytuhẽ che ñe ã operere opopo osẽse okapuse añembo e luisõ ojekyty che kasõre a apu ã apo aike che rupápe chekane õ sororo tuichaiterei añemondýi carlos miguel jiménez ováma paraguaýpe ha upéi oikókuri josé paraguaýpe flores emilio bobadilla agustín barboza pe omano paraguaýpe ary pe hembiapoita apytépe oĩ punta karapãme serrato ndive che yvoty mombyry i che angapýgui aipo o ko ã mborayhu ha heta che ahõ ñemi che ñe ẽ ha eñónte omohe ẽ che purahéi poriahu omongarai che kuãirũ rehe ohai korasõ rovetã he ihaguéicha nei ani remboty hatã jazmín ryakuãvurei mitãkuña paraguái reko marangatumi che rekove oikarãi ne pore ỹ kirirĩ sabino giménez ortega heñoi'akue tovatĩme me itavapevoi oñepyrũkuri oñemoarandu upéima avei paraguaýpe oiko ichugui guarani ñe'ẽ mbo'ehára idelguap pe ohai ñe'ẽpoty guaraníme osẽva heta omotenonde tembiapo iñasãiva ko'ẽ jave ru tujami nekane ỹva ejúna ko che remiandu ndéve tajykýi y kuarahy rata ohapy asýva che ru tujami nekane ỹva tohapy avei che pire ikyrỹiva oñepyrũ oikundaha ñane retã mba'apo oguereko avei peteĩ ñe'ẽpotyryru poemario guarani pytu ypy oguahẽ guarani tendy rapére aguejývo amýi aku ndive ha apo ahasávo yvyguýre ita morot rysýi mok i inimbo ahejáva ka aguýre mandyju omboryrýiva kyse pyhare ñas indy universidad nacional de paraguaýpe me umívape iñe poty ohupytýma heta mboyve tataypýpe algún e traviado nacional de paraguaýpe me omoheñói guarani pýpe umi hembiapo por otykýma eiretégui he véva ñe iri mombyrýva o háre ñane ha ichuguikuéra ku oiméne okañýva yvotyha iii ymavénte ikangýva yvytu huguy jahecháma ipohýiva itanar tuichaitéva petỹ h gui irovéva gua yvotýicha che rekove amo ii rape ha opyta tyre ỹ képe pyharekue ñambopotýr ojupe ñane ko ýte rohechase añandu féli tesay ijavo ói chemyakỹ yvága tosoro ñe ỹr ha ate ỹ toso tove tojuasa jyva isýkatu delia ramona vera de ou paraguaýpe ha oiko ichugui lenguas universidad nacional de paraguaýpe ombyatýva pete ñe potyryrúpe hérava pys sarambi iñakuruch otytyjehýi nacherendavéi oñanduva ekue mborayhu ijojaha ỹva ha upéi ikaria ývo ouva ekue oiko paraguaýpe oike oñemoarandu oike ñoha nga atýpe ohai ma kuarahy ha iguýpe ñandeaty ỹike jajohéi typeípe jaiguyru guarani ateneo ja eha rogaguýpe ñandeaty heñoiva'ekue paraguaýpe ára jasykõi ary benítez ha isý delia olivera de galeano oñemoarandu paraguaýpe oiko de paraguaýpe pegua omba apo guaraníme ombyatýva pete ñe potyryrúpe yvate ha ndorohechái amaña tupão ryepýpe ha nereiméi aporandu che angirũme ha nandekuaái roheka roheka ha peichavérõ jepe ndorojuhúi mamóiko reime kirito ii aipóna oguahẽ ñorairõ kate tesarái pirapire tarova ko ãva nemyengovia mamóiko reime kirito aipóna oguahẽ ne aramboty ãrõ guari tembi ueta jopói hepyete ka u tyguatã jerovia peteĩ hendápe imbaretejoa ñembyahýi sogue tyre ỹ mba asy kyhyje reñeha ãrõ iv ndaupeichaiva ekue mba everõguáicha mba éichapiko nde péichaite peve rejepokuaa porãite hasyetépiko jasypakõi fuentes ohai david a y cultura guarani ñemohenda avañe'ẽ haipyre oñemohũvéva