text: peteĩva umi tetãvore i opytáva tetãvore cordillera paraguái pe opyta éva ñane retã paraguay akã ñaguãhe kuaa ko tetãvore ípe peteĩ tape hũ rupi oñepyrũva tetãvore i altos pe ha ñandegueraháva ko táva porãte loma ha yvyty rovyũ asýre reseña tetãvore i kokuépe oñemba apoha oñemosãso kuri ambue tetãvore i pe oñemopy ã tetãvore íramo ko ágã ha e parque nacional ikorapy ko tetãvore i oñemoĩ va ekue tenononderã upe umi colono alemania gua koágã rupi ko tetãvore i loma ko tetãvore i loma grande ñemitỹ ha umi kogakuéra oñeñotỹvéva ha viñedo ojejapoha vino iporãitemíva upéicha avei tekovecuéra ko'árupigua oñotỹ avati mandyju mandi'o takuare'ẽ petỹ ha ko ãvagui oiko okahára oĩ tapicha km pe tekovekuéra ẽ koẽre upéicha avei hetave oĩ kuimba e geografía ko tetãvore'i loma grande opyta noroeste gotyo ko tetãvore cordillera pe ojehecharamo hetaitereíre techapyrã henyhẽtéva ko árupi ka'aguykuéra ha ñu hovyporã ijyvy katu iporã porã oñeñemitỹhaguã ikorapy ko tetãvore'i oguahẽ loma grande norte gotyo tetãvore'i arroyos sur gotyo ohupyty umi tetãvore'ikuéra gotyo upe tetãvore i altos peve oeste gotyo tetãvore'i nueva colombia peve tapekukéra ñaguahẽ ko tetãvore'í loma grande pe tape rakãmby ruta no general elizardo rupi osẽva upe tetãvore'i altos umi tetãvore ikuéra nueva colombia tetãvore'ipe oguãhẽ tape hũ ohóva oguereko heta tape porã oñembo'ita ha ijytara'ỹva ombojoajúva heta tava'ikuéra rehegua ko tetãvore i ohypýi heta ysyry porã upéicha jajuhu río piribebuy umi ysyry michĩvéva upéicharamo jepe iporã porãva avei karugua clima ko tetãvore cordillera subhúmeda ya okyrupi peteĩ arykue c rupi oguejýva o c jasypoteĩ ha jasypoapy jave ha ha ka'aguy porã oguerúva yvytu ára porã upévare ko tenda rupi ojeju ojevy a haguã umi ogakuéra oĩva ko árupigui ndohupytýiva guetei ary kuñakuéra imemby mitã meve nomoñe ẽkuaáiva kuatia upyrã he íva índice de desarrollo humano jaguereko ko tetãvore ẽkuaáva haipyre mboy arýpa oikovéta éicha ñaguãhẽ ñasẽvo paraguaýgui ha éva táva akã tetã paraguáipe ñaguãmeve upe táva omyakãva tetãvore upégui peteĩ tape hũ rupi km rupi ñaguãhẽmeve táva loma