text: vih sida térã sida oúva karaiñe'ẽgui síndrome de inmunodeficiencia adquirida noñandúi mba'eve térã ikatu oñeñandu imba'asypararãguáicha ojehecha py'ỹi heta ára aja imba'asyapypẽ'ỹ víru pámo oñemosarambivévo yvypóra retére upéicha omoĩ yvypóra techapyrãme hi'ári avei mba'asy ováva ambuéva ha akytã'ai hembiapovaíva upéicha hasy oiko hag̃ua umi hesãivare ñambohéra sida ã mba'asyapypẽ ikatu jahecha tapicha hasývare heta ára ñeñangareko'ỹre taha'e ha'éve ojopyhývo jurúre térã tevikuáre oñembohasáramo tapicha hasýva ruguy ambue hesãivape ojeipurúramo ju tasymombiaháicha oikutúva ha sy hasýramo mba'asy imembýre oĩ mba'e rykue ambuéva yvypóra retégui osẽva ndogueraháiva vih techapyrãme tesay ha juruaysy oñembosa'i ha oñemboguete hag̃ua ko mba'asy yvypóra oñeñangareko va'erã oiporenóvo oikuaa porã va'erã mba'éichapa ojeipuru arã umi ju tasymombiaháicha hasýramo oheka arã pohã ha kuimba'ekuéra ikatu oikytỹ hembo akã pire ani hag̃ua sy hasýva ombohasa ko mba'asy imembýre ho'u va'erã pohã antirretroviral ojeheróva upéicha avei imemby ho'u arã ndaipóri pe oñemonguerapáiva ko mba'asýgui ndaipóri avei vakúna hákatu hasýpe oñeme'ẽrõ ku pohã antirretroviral ikatu ombotapykue mba'asy rembiapo ha tapicha hasýva rekove ipukuve ha'ete umi hesãiguáicha iporãve tapicha hasývape oikuaaramóvo hasyha oñepyrũ voíma oñemonguerami pohã rupive upéicha ndojapóirõ amo ary rupínte ikatu tapicha hasýva vih ha omano yvy vore ojejuhúva saára guýpe ha pya'eite oñemosarambi ñahesa'ỹijóvo mba'éichapa oñepyrũ ko mba'asy jahecha oñepyrũ ary térã pe vih sida niko mba'asy herakuãite ñane avano'õme ha py'ỹinte ojehecha umi omboykéva umi hasývape ndoikuaa porãigui ko mba'asýre ha oimo'ãgui ko mba'asy oiporenóramo ñeñangareko'ỹre techapyrãme ndoipurúrõ pe oñopytyvõ ha omba'apo joaju oheka hag̃ua ko mba'asy jokoharã ára jasypakõi ojegueromandu'a vih sida ñemboguerã oñemombe'u hag̃ua mba'e mba'épa ojejapo oñemboguete hag̃ua vih sida ojeipuru peteĩ aopehẽ pytã ojuasáva oñemohendáva mba'asýre ha avei ohechauka maymáva