text: koronavíru mba'asy tuichavéva oñepyrũ oñemosarambi oparupi jasypakõi pe ko covid niko peteĩ mba'asy vai pyahu peteĩva pe koronavíru atýgui ome'ẽva ojehecha peteĩháme oñepyrũ táva uhan pe jasypakõi pe tetãvore hubei itavusu chína retãme upépe ojehecha tapichakuére ipytuhẽ asy ha ndojeikuaái mba'érepa haimete opavave umi hasýva omba'apo térã oiko aguĩ umi táva pegua tesãi arapygua atyguasu oikoha ko mba'asýgui ñemosarambi guasu oñemomarandu oikoha amo sua hasýva tetãme ha yvy pehẽnguépe amove tapichakuéragui hasýmava ko mba'asýgui jasypa tapicha hasýmava oparupi oĩgui hetaite nomombe'úiva hasyha térã hasyhague ko tapicha tapicháre tenondeite oñemuasãi juruaysy michĩ sa'i ohypýi juru rendy osẽva hasýgui oñe'ẽvo hu'úvo iñatĩávo térã iñambúvo oñemosarambi pya'eve tapichakuéra oiko oñondive peteĩ tendápe ikatu avei oñemuasãi japokóvo mba'e oimeraẽva jurúre ñande resáre térã ñane tĩre víru oñemohenda yvypóra retépe mokõi térã amo ára aja tapicha hasýva katuete iñakãnundu hu'u ha ipytuhẽ asy umi mba'asy niko neumonía pytuhẽ mba'asy vai ha sepsis amo jasykõi meve hákatu jajoko porãve hag̃ua ko mba'asy ha ñañemonguera hag̃ua niko terápia umi techaukahápe guarã ha mba'asyapypẽme guarã gueteri ani hag̃ua oñemosarambive ha oñemuasãive ñañeñangareko va'erã upéicha py'ỹi jajepohéi y ha havõre ñanderu'u térã ñaneatĩa jave ñamo'ã ñande juru ñande jyvangápe ñañemoha'eño ha ndaikatúi japyta ñaneaguĩ jaipuru arã jurumo'ãha ha ñamoha'eño umi hasýva ombohasykatuve umi karai ndive huguyasukáva ikorasõrasýva hasykatúva ipyti'ápe hamba'e umi opyta va'erã hógape jaguarete leõ ha mbopi yvypóraicha ojejoko hag̃ua ko víru ñemosarambi guasu heta tetã rekuái omboty hetã rembe'y ani hag̃ua tapichakuéra hasýva ohasa reíva oporomoha'eño ha ñemono'õ oñemochĩ mbo'ehao ha mbo'ehaovusu oñemboty va'erã tetãme upéicha amo opaite yvypóragui peteĩ mbohapýgui oñemoha'eño va'erã opyta va'erã hógape upéicha ojehecha pirapire ñemomba'apo oñemochĩ avei ha heta umíva mba'apo'ỹ ko'ãga tapichakuéra oúva chínagui ñepyrũ uhan oñepyrũhague ko mba'asy pyahu jasypakõi pe ojehechaukahápe umi hasýva ha he'iháicha pe tetã kuatia maranduha tee oñepyrũ kuri oñemosarambi tapicha tapicháre umíva omba'apo térã oiko aguĩ umi omba'ápova apytépe upe pegua oĩ jepe ñehesa'ỹijo ambuéva mbo'ehaorusu harvard pegua techapyrãme ohesa'ỹijo pe umi mba'asyapypẽ rehegua upéicha ohecha hikuái mba'asy ikatu oñepyrũ araroguekúi jave umi hasýva peteĩha ijypy ojekuaa'ỹva ohesa'ỹijo porãve rire umi hasývape ojehechakuaa upe oporohasýva niko peteĩ koronavíru pyahu oñembohéra hag̃ua yvypóra retépe upéicha ojehero sars kuarahyresẽ mbyte mba'asypararã ha asy yvypórape ha imba'asyapypẽnguéra ojogua tĩpa'ã opaite koronavíru ko'ãga meve ñemosarambi tetãnguéra ambuévare ko'ãga jaikuaa jasypakõi ko mba'asy oñemuasãima ha oguahẽma európape tenondeitépe táva parĩ oñemuasãi kañyhápe hi'areite ojekuaa hag̃ua ko mba'asy oĩmaha európape ñehesa'ỹijo rupi tesãi arapygua atyguasu oms oñemosarambi oparupi heta tetã ásiape oñepyrũ oñembosako'i tetãnguéra chína jerére oñepyrũ oipuru tembiporu he'íva tapichakuéra iñakãnundúvapa hetã rembe'ýpe ani hag̃ua oike ijyvýpe umi hasýva ára jasyteĩme oms omombe'u ojehecháma upe hasýva peteĩha tetã ambuévape ndaha'éiva chína peteĩ kuña chinagua ary hi'aguĩva ha'e oho aviõme ára jasyteĩ uhan guive tailandia peve hogayguáva ndive oguahẽvo upépe ojehechakuaa iñakãnunduvahague ha ojegueraha chupe tasyópe upe guive pya'eite oñemosarambi tetãnguére rupi upe tesãi arapygua atyguasu oms ohechakuaa ára jasyteĩ me oparupi he'iháicha tesãi rekorã arapygua jasyapy pe oikoha ko mba'asýgui umi hasýva ha omanóva oparupi tetãme mba'asy jejoko ani oñembova hag̃ua ko mba'asy tenondeite ojepoheimeme va'erã havõ ha ýre ndaipóri ramo havõ ikatu ojeipuru avei oñemopotĩ hag̃ua alkoo gel ojeikuaágui ko mba'asy oñembova juruaysýre mba'eguasuite tapicha hu'úvo térã iñatĩávo jave omo'ã va'erã ijuru ijyvangápe térã tĩ'aópe ojejerure avei tapichakuérape oñemoha'eño hag̃ua osẽ tekotevẽrõ nahi'aréi arã va'erã jurumo'ãha tesãi arapygua atyguasu oms he'i jasyapýpe umíva hesãi noikotevẽi jurumo'ãha jasyrundy katu he'i oĩ tetã tapichakuéra oipuru va'erã oĩ ramo jepo pohãnohára ha hesa'ỹijohára he'íva akóinte ojeipuru va'erã jurumo'ãha upéicha ojehechágui mba'asypararã h mba'asy tapichakuéra oipurúvo jurumo'ãha paraguáipe tasyo ha pohãnohára kuéra ojerure ani hag̃ua jakaru ha jay'u heta tapicha apytépe peteĩ tembipurumíre térã ja'u terere ha ka'ay heta tapicha ndive jajapoháichajepi ág̃a guive peteĩteĩ jaguerekova'erã ñande terere ha ka'ay ñandéve g̃uarãnte ha aníke ñaikuave'ẽ ñande rapichápe naiporãvéima avei jajopopyhy térã ñañohetũ upéicha avei ñamopotĩ porã ha py'ỹiva'erã ñande térã ambuéva opokova'ekue mandu'apy