text: va ekue ha e omoñepyrũ e porãvéta españa ñe ẽ rehegua arandu imbo epy imitãrõguara karai chamorro heñóĩ táva caaguazú pe jasypakõime ramo tuvakuéra gua i mokõivéva karai josé de la cruz chamorro oñorairõ va inés martínez oñemombytárõ guare ko távape oñepyrũ mboyvemi upe ñorairõ pe ko táva opytavaietéva ñorairõ guasu rire opavave tatãpyre guáicha avei oñepyrũ oñeha ã imba embyasykuéra apytépe oñakãrapu ã jevy haguãicha mba apo mbarete ha ekue ñorarõhápe omohu ãvo mbo ehaóñepyrũgua oike colegio nacional de la capital paraguaýpe oĩvape oñemoaranduhaguã mbo eha mokõhápe ndaikatúi va ekue omohu ã hogayguakuéra imboriahuetégui ohai va ekue hekovekue omotavýgui ichupe mborayhúpe peteĩ mitãkuña ha mante va erãha ikatu haguã omoguãhẽ viru hógape karurã umíva repyrã upéicha ramo jepe ha e peteĩ omoñe ẽséva kuatiahai heta arandu porã ohupyty avei ohaisemíva ñe ẽpotykuéra mitãrusukuéra rehegua chamorro ha e peteĩ clásico pe jahaikuéra rehegua iñe ẽyvotykuéra iñangirũ daniel codas pe kuatiañe ẽ porã ha e ohayhuetéva hetã i villarica ohechaukáva chupe oje éva ha eha peteĩ kuri omoñe ẽsetéva umi kuatiahaikuéra kropotkin ha oĩve avei vocación ha e pe docencia oñepyrũ ejey haguã peteĩ escuela de la patria pe téra oñemoĩva ñepyrũ omoĩva el estado hi ãga mbaretére ha avei oguerekóre arandu pypuku oikotevẽ ỹre mba haguãicha omba apo umi mbo pe oñeme ẽ umi cátedras oĩva irundy pa ary hekovekue gramática españa ñe ẽ rehegua ojeikuaa ichupe peteĩha gramático paraguáiguáramo oheja ojapopa ỹre gramática castellana pe peteĩha kuatiahai oñemosarambi va andrés bello remimbo ekue omoporãve va ekue ikatu avei ñamoĩ embiapo porãita pe mo'ehára mbo éicha ko ãva apytépe oĩ iñangirũnguéra ramón indalecio cardozo simeón mba e porã techapyrã ko hemiechaukarã rupive ha imbo epýpe hérava racional ha lógico oñemohatã ehína mba éichapa jahesa ỹijo pe ñe ẽ rehegua ha ñaipehe ã umi razonamiento oñembohérava oraciones ha ko ãva katu umi imiembrokuéra constitutivo oguãhẽmeve hasyete ỹvape ijetu uete rupi jepy amongetakuéra jaipyhy va erã iñepyrurãme umi techaukarã ndahasyetéiva raẽ ha ñamombe u umi oĩva ha maerãpa oñemoĩ upépe oipy araãite el guairá sa imínte osẽ mba eichaguápa herakuãporãva oparupiete omoĩ paraguaypeguápe oñemoĩ avei uperire mbo ẽ ichupe peteĩ jubilación ha i pe coronel escurra tetãsãmbyhy ekue ichupe chentese tenyhẽte va ekue umi coloradokuéra sãmbyhyharakuérape upévare oñeme ẽvo chupe oikohaguã ichugui avei umi ñemohenda porã ome ẽse va ekue ichupe iñirũnguéra omyakã va ékue paraguáiguakuéra ojejokuái ekueparaguaýpe japypoapy pe carlos zubizarreta guasu upérõ guare ohepyme ẽmba hetekue ñeñotũkuére delfín chamorro jehaikuéra mbo epyrãva araka eve noñemosarambíriva ha e ohaihaguépe hekombo erã omanómarõ hesegua jehaikuéra historia de