Тхылъыр зи Iэпэгъу
Дэтхэнэ цIыхуми и гъащIэм къыщыхуохуэ зыгъэбампIэ, зыгъэзэш, зыгъэгужьей дакъикъэ нэщIхэр. Ахэр дахагъэкIэ пхуэзыгъэнщIыжым къыпхуимыщIа фIыгъуэ щыIэкъым. Сэ си апхуэдэ дакъикъэхэм хьэщIэ лъапIэу къысхуокIуэ тхылъыр.
Апхуэдэ щытыкIэ сыщихуэхэм деж къасщтэхэм ящыщщ УФ-м и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм хэт, республикэм щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Зэгъэщтокъуэ Людэ къыдигъэкIа «Къэсейхьэблэ и дамэ» тхылъыр. Ар къызэрызэгуэсхыу, си хъуреягъкIэ дуней щхьэхуэ къыщоунэху, пIалъэ пыухыкIа гуэркIэ сызыхэсыхь, сыщыгупсысэ, сыщыгуфIэ, уеблэмэ сыщынэщхъей.
Зи гугъу тщIы а и тхылъым Зэгъэщтокъуэ Людэ щыгъуазэ дыщыхуещI щалъхуа и щIыналъэм, псом я нэхъ дахэу езым къилъытэм, и къекIуэкIыкIам, и нобэрей псэукIэм. «Си дамэ» зыфIища и усэм уи нэгу къыщIегъэувэ усакIуэр къыщыхъуа Арщыдан къуажэмрэ зыдэс Къэсейхьэблэрэ, а тIуми къыщигъэщIам щыщу игу нэхъ къинэжахэр.
Щалъхуа и лъахэр фIыуэ зымылъагъур хэт? Уи къуажэ-
жьыр, абы и уэрамхэр, дэсхэм я хабзэ зехьэкIэр уи гъащIэм и къежьапIэщ, къыгуэхыпIэ имыIэуи пыщIащ. Апхуэдэщ Людэ дежкIэ Арщыдан къуажэр. И гъащIэм и нэхъыбапIэр щрихьэкIа Къэсейхьэбли ар хуэпэжщ, хуэгуапэщ.
Хузохьыр си псэм жылагъуитI,
Зым сыщалъхуащи — си дамыгъэу.
Адрейр — силъэтри анэ абгъуэм,
Схуэхъуащ псэупIэ, бынхэр щыспIу…
Зэгъэщтокъуэ Людэ Хьэмзэт и пхъур Аруан районым хыхьэ Арщыдан къуажэм дэс Бозийхэ я унагъуэм 1950 гъэм февралым и 10-м къыщалъхуащ. ЕджэкIэ зэрищIэрэ адыгэбзэр, усыгъэр, литературэр фIыуэ елъагъу. Зэхигъэувэ и усэ цIыкIухэм и анэшхуэ КIуащ КIурацэ хуабжьу щыгуфIыкIырти, «лIэужьыр бжьиблкIэ мауэ» жыхуаIэращи, ди Людэ БетIал и лъэужьым иувагъэнущ» псалъэхэр къызыпхигъэIукI зэпытт. Зи гугъу ищIыр усакIуэ цIэрыIуэ КIуащ БетIалт. Ар анэшхуэм и дэлъхут. Си гугъэщ КIурацэ и псалъэхэр пэж хъуауэ.
Людэ илъэс 18-м иту унагъуэ ихьами, и щIэныгъэм зэрыхигъэхъуэным сытым щыгъуи яужь итащ. Зэман дэкIри, усыгъэхэм къищынэмыщIауэ, очерк, статья, пьесэ хуэдэхэри итх хъуащ.
Зэгъэщтокъуэм къыдигъэкIа и тхылъхэм ящыщу 5-м и усэхэр, 3-м и публицистикэ тхыгъэхэр щызэхуихьэсащ. Интернетым и «Адыги» сайтымрэ «Шапсыгъ» газетымрэ зэгъусэу къызэрагъэпэща «Адыгэхэр» зэпеуэм «Си къуажэмрэ си къуажэгъухэмрэ» и тхылъ цIыкIум япэ увыпIэр къыщихьащ.
Людэ и усыгъэхэм уэрэд къытращIыкIащ композиторхэу Даур Аслъэн, Къардэн Хьэсэн, Блашэ Владимир, макъамэтххэу Тубай Артур, АфэщIагъуэ Зое, Жылау Арсен сымэ, нэгъуэщIхэми.
Зэгъэщтокъуэ Людэ «КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ» цIэ лъапIэр къыфIащащ, «Литературная Кабардино-Балкария» журналым и саугъэтыр 2007 гъэм къратащ, республикэм ЩэнхабзэмкIэ и министерствэм и щIыхь тхылъхэмрэ саугъэтхэмрэ мызэ-мытIэу къыхуагъэфэщащ. Зэгъэщтокъуэр ноби жыджэру хэтщ жылагъуэ Iуэхухэм.
Людэ ирогушхуэ «Къуажэм щIыхь зиIэ и цIыху» цIэ лъапIэр къызэрыфIащами, Къэсейхьэблэ и ЦIыхубз советым зэрыхэтми, Бахъсэн щIыналъэ судым илъэс 20-м щIигъуауэ заседателу зэрыщыIэми, илъэс 15-м нэблэгъауэ къуажэ клубым методисту зэрыщылажьэми.
ЩЫХЪЭЛЫ Зухъра.
