Гудзакъэ тхэлъу
ЩIым и махуэр гъэлъэпIэныр 1971 гъэм США-м къыщыхалъхьащ. Ар зытраухуар гъатхэпэм и 20 — 21 махуэхэращ. Абдежхэращ гъэрэ щIырэ щызэхэкIри, нэхумрэ кIыфIымрэ я кIыхьагъыр зэхуэдэ щыхъури.
Мы махуэр гъэлъэпIэным илъэс 30-м нэблэгъауэ ООН-м и лIыкIуэхэри хэтщ. ЩIы Хъурейм тет къэралхэм ящыщу 200-м щIигъум къыщызэрагъэпэщ гуфIэгъуэ Iуэхугъуэхэм къыхашэ зи ныбжькIэ зэхуэмыдэ, къызыхэкIа лъэпкъкIэ зэтемыхуэ, зэрахьэ динкIэ зэмыщхь цIыху мелуанхэр.
Махуэшхуэм и къалэн нэхъыщхьэр псоми ди зэдай «Унэм» — ЩIы Хъурейм — хуэсакъын зэрыхуейр, абы щысхьыныр ди зэхуэдэ пщэрылъу зэрыщытыр цIыхуцIэ зиIэ псоми дигу къэгъэкIыжынырщ.
ЩIым и махуэр гъэлъэпIэным езым и зэфIэкIкIэ япэ дыдэ яужь ихьахэм ящыщщ Канадэм щыпсэуа хьэрычэтыщIэ, газеттедзэ цIэрыIуэ Макконнелл Джон. Аращ ди планетэм и нагъыщэ нэхъыщхьэу иджыпсту къалъытэр — космосымкIэ къыщытраха, щхъуантIагъэм зэщIигъэна ЩIы Хъурейм и сурэт гъэщIэрэщIар — къэрал псоми къызэдащтэным и зэхэублакIуэ нэхъыщхьэри. Макконнелл Джон ЩIым и махуэм хухиха нагъыщэри гъэщIэгъуэнщ — ар алыджхэм я алыфбейм хэт «Тета» хьэрфырщ.
А лъэхъэнэхэм къыщыщIэдзауэ, ЩIым и махуэр зэрагъэлъапIэм и нэщэнэу, Нью-Йорк къалэшхуэр зи хэщIапIэ ООН-м и штаб-фэтэрым хэт, Мамырыгъэм и тхьэгъушыр гъэ къэс ягъэзу, Европэм, Америкэм я къалэхэм я нэхъыбапIэм гуфIэгъуэ Iуэхугъуэхэр щрагъэкIуэкI.
Ди къэралым ЩIым и махуэр гъэлъэпIэн щыщIадзар 1998 илъэсыращ. Мамырыгъэм и тхьэгъушыр япэу щагъэджар 2008 гъэращ.
Абы лъандэрэ Урысей Федерацэм ЩIыуэпсым и хъугъуэфIыгъуэхэмрэ экологиемкIэ и министерствэм, УФ-м и Къэрал Думэм ЩIыуэпсыр къэгъэсэбэпынымрэ экологиемкIэ и комитетым, Урысейм и Президентым деж щыIэ Жылагъуэ палатэм, властым и федеральнэ нэгъуэщI IуэхущIапIэхэми а махуэм гулъытэ хэIэтыкIа хуащI икIи ар гъэ къэс цIыхубэм дагъэлъапIэ.
ЩIы Хъурейм тес цIыхухэм а махуэм щегъэжьауэ гъатхэ псом и кIыхьагъкIэ, хабзэ зэрыхъуауэ, щIыуэпсым гулъытэ хэIэтыкIа хуащI: пщIантIэхэмрэ уэрамхэмрэ ягъэкъабзэ, жыгхэмрэ удз зэмылIэужьыгъуэхэмрэ хасэ, дыкъэзыухъуреихь дунейм и щытыкIэр егъэфIэкIуэным хуэунэтIауэ къэралым, жылагъуэм щрагъэкIуэкI Iуэхугъуэхэр даIыгъ.
Гудзакъэ тхэлъу щIыуэпсым дыхущытыным, гулъытэ хэIэтыкIа абы хуэтщIыным теухуауэ гъатхэм кърахьэжьэ Iуэхугъуэ зэмылIэужьыгъуэхэм «ЩIым и махуэ» фIащащ.
КЪУМАХУЭ Аслъэн.
