Псалъэ дыгъэл хэмыту
ЦIыхум къигъэщIар зыхуэдэр щызэпишэчыж зэман щыIэщ. Апхуэдэм ехутылIэу къыдэкIа зы тхылъщ УФ-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, КъШР-м, АР-м щIыхь зиIэ я журналист Мэшыкъуэ Тэзэл и IэдакъэщIэкIыр.
«О пережитом без ретуши» тхылъымкIэ журналистыр и гукъэкIыжхэмкIэ къыддогуашэ. ЦIыхум псом япэу зыхищIыкIын хуейуэ абы къелъытэ гъащIэм ущиIэну ехъулIэныгъэр къыхэпх IэщIагъэм куэдкIэ зэрелъытар. 1963 гъэм и фокIадэм Мэшыкъуэр, езым зэрыжиIэмкIэ, нэгъуэщI гъащIэ къыхэхутат. Апхуэдэущ абы игу къызэригъэкIыжыр Москва къэрал университетым и журналистикэ факультетым щыщIэтIысхьар. «Си гуфIэгъуэм кIэ иIэтэкъым. Дауи иIэнрэт, дуней псом щыцIэрыIуэ университетым сыщеджэнут. Си гъусэхэм яхэтт Иракым, Болгарием, Непалым, Финляндием, Индонезием, нэгъуэщI щIыналъэхэми щыщхэр. Сэ, Малкэ къуажэ щыщ щIалэм, псори сфIэгъэщIэгъуэнт, си насып къикIауэ къысщыхъурт… Драгъаджэ къудейтэкъым — дыгупсысэфу, гъащIэм гупсэхуу дыхэплъэфу дагъасэрт», — игу къегъэкIыж Мэшыкъуэм. АдэкIэ ар «дунеишхуэм» хэгъуэзащ: егъэджакIуэ нэхъыфI дыдэхэм я деж щеджэрт, цIыхушхуэхэм яIущIэрт… Абыхэм ятеухуа и псалъи хигъэхьащ Мэшыкъуэм и тхылъым.
Журналистикэ IэнатIэ мытыншым зи гъащIэр теухуауэ щыта Тэзэл къикIуа гъуэгуанэр щIэмыгъэщхъуауэ, леи чэми хэмыту, зэрыщытам хуэдэ дыдэу тхылъеджэм хуеIуатэ.
Унагъуэм щытепсэлъыхькIэ, журналистым и псалъэхэр нэхъ щабэ хъууэ пIэрэ, жыпIэу уогупсыс, тхылъым хигъэхьа сурэтхэм гуапагъэ къапкърыкIыу къыпщохъу.
«О пережитом без ретуши» тхылъыр зэрысIыгъа тэлайм апхуэдэ гупсысэхэм сыхуэкIуащ. Иджы ныфхуэсIуэтэжынщ Тэзэл и ныбжьэгъухэм, къыдэлэжьахэм мы тхылъыр къазэрыщыхъуам теухуауэ жаIам щыщ.
ТхакIуэ Жылэтеж Сэлэдин къыхигъэщащ лэжьыгъэм и япэ напэкIуэцIым къыщыщIидзэу и кIэм нэсыху гупсэхуу зэреджар, ар зытхам и Iэзагъым щыхьэт техъуэжа тхылъу ар къызэрилъытар. «ЩIэныгъэ куу зыбгъэдэлъ икIи зи IэщIагъэм ирипагэ цIыхущ Мэшыкъуэ Тэзэл. И журналист IэщIагъэ гугъум, иныкъуэхэми шынагъуэм, ар щытхъуну хузэфIокI. КъызэрысщыхъумкIэ, ар абы псэкIэ бгъэдэтщи аращ. Тэзэл лэжьащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iуэхухэр щымытынша зэманхэми, абы щхьэкIэ фIыщIэ хузощI. Тхылъым абы игу къыщегъэкIыж Къэшэж Иннэ, Шолохов Михаил сымэ, нэгъуэщI цIэрыIуэ куэдхэри. Сыт хуэдэу уи гур хигъахъуэрэ абы и ныбжьэгъухэм, цIыхугъэ къыхуэхъуахэм ятеухуауэ жиIэжым. Апхуэдэ лэжьыгъэфI къызэрехъулIар си гуапэщ», — жиIащ Сэлэдин.
«Мэшыкъуэ Тэзэл дызэригъэгуфIа тхылъым тхыдэ мыхьэнэ иIэщ. Ди щэнхабзэр зэзыгъэщIэну хуейуэ ди щIыналъэм къакIуэхэр зэбгъаджэ хъуну лэжьыгъэщ ар, — жиIащ усакIуэ Гуртуев Сэлихь. — XX лIэщIыгъуэм екIуэкIа Iуэхухэм фIыуэ щыгъуазэ Тэзэл а лъэхъэнэм и пэжыпIэр къигъэлъэгъуэжащ. Абы и Iуэху еплъыкIэр зым ейми ещхькъым, аращ гъэщIэгъуэн зыщIри».
«Литературная Кабардино-Балкария» журналым и редактор нэхъыщхьэ Тхьэзэплъ Хьэсэн жиIащ журналистыр и IэщIагъэм зэрыхущыт дыдэр «О пережитом без ретуши» тхылъым къыщыIуэта зэрыхъуар, апхуэдэуи лэжьыгъэм щыщ Iыхьэхэр, Мэшыкъуэм и нэгъуэщI тхыгъэхэри сыт щыгъуи фIэфI дыдэу и журналым зэрытридзэр къыхигъэщащ.
Зэхыхьэр щекIуэкIыр Налшык и централизованнэ библиотекэ IуэхущIапIэрти, абы къеблэгъат ди къалащхьэм и щIыпIэ администрацэм и управленэм и IэщIагъэлI нэхъыщхьэ Дол Оксанэ. Абы и пщэрылъыр псом нэхъ гуапэу гъэщIэгъуэну къыщIэкIащ. ЗэгурыIуэ зэдэIуэжу куэд щIауэ зэдэпсэу унагъуэхэм, хабзэ дахэ хъуауэ, 2008 гъэ лъандэрэ ират «Лъагъуныгъэмрэ зэрызэхуэпэжымрэ папщIэ» медалыр. А саугъэт лъапIэр иджы хуагъэфэщащ Мэшыкъуэ Тэзэлрэ и щхьэгъусэ Людмилэрэ.
Мэшыкъуэ Тэзэл гъащIэм щызыхуигъэувыжа къалэнхэм ялъэIэсауэ къыщIэкIынущ: ар журналист цIэрыIуэ хъуащ, тхыдэ щIэныгъэхэм я кандидатщ, ТворчествэмкIэ Дунейпсо Академием хэтщ, зи гугъу тщIа тхылъыщIэм нэмыщI публицистикэ лэжьыгъэ нэхъ ину тIу («Мерило всех ценностей», «Злободневное и вечное») тхылъхэр къыдигъэкIащ.
БАГЪЭТЫР Луизэ.
