Мурадым гъуэгу щигъуэт зэхыхьэ
Илъэс зыбжанэ хъуауэ къызэрагъэпэщ «Мэшыкъуэ» Кавказ Ищхъэрэ щIалэгъуалэ форумыр экономикэм, политикэм, журналистикэм, гъуазджэм, щэнхабзэм, нэгъуэщI IэнатIэхэм жыджэру хэт ныбжьыщIэхэм я жэрдэмыр, хъуэпсапIэр гъащIэм хэпщэнымкIэ хуабжьу дэIэпыкъуэгъуфIщ. УФ-м и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу КИФЩI-м щыIэм и аппаратым, Ставрополь крайм и Правительствэм, УФ-м Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министерствэр и дэIэпыкъуэгъуу, ЩIалэгъуалэ IуэхухэмкIэ федеральнэ агентствэм ар илъэс къэс къызыхуэтыншэу зэхеублэ. Зи ныбжьыр илъэс 18 — 29-хэм иту Кавказ Ищхъэрэм щыпсэу куэдым я мурадым гъуэгу щигъуэтащ а зэхыхьэм. Ди гуапэу абыхэм ящыщ зыбжанэ фыдогъэцIыху.
ПщыукI Алинэ ПщыукI Алинэ Бэтэх къуажэ щыщщ, УФ-м и Президентым и нэIэ щIэт РАНХи ГС-м и къудамэу Кавказ Ищхъэрэм щыIэм и 3-нэ курсым щоджэ:
— Си насып кърихьэкIри 2016 гъэм «Российская школа политики» социальнэ унэтIыныгъэ зиIэ проектым сыхэтащ. Абы къызэщIиубыдат СНГ-мрэ Европэмрэ хыхьэ къэралыгъуэхэм къикIауэ политикэр зыфIэгъэщIэгъуэн ныбжьыщIэ 30-м нэблагъэ. А Iуэхум сытригъэгушхуэщ, си щIэныгъэ унафэщI Чегановэ Верэ сыщIыгъуу «Северо-Кавказская школа молодых активистов» фIэщыгъэм щIэт проект стхыри, «Мэшыкъуэ» форумым езгъэхьащ.
Проектым и къалэн нэхъыщхьэр сэ щIэныгъэ щызэзгъэгъуэт университетым щеджэ щIалэгъуалэр щызэпсэлъэн, я Iуэху еплъыкIэкIэ щызэдэгуэшэн утыку къызэзгъэпэщынырщ. Ар «Мэшыкъуэ-2016-м» щыпхызгъэкIа иужькIэ, нэхъ жыджэру студент 30 къыхэтхри, семинархэр, вебинархэр, мастер-классхэр яхузэхэтшащ. Ахэр мазэ къэс зэ хьэщIэ лъапIэхэм яIудгъащIэрт, псалъэмакъ гъэщIэгъуэнхэр, абыхэм къахуэщхьэпэнухэр ядедгъэкIуэкIырт.
Студентхэм IэмалыфI яIащ КъБР-м и Муслъымэнхэм я дин IуэхущIапIэм и унафэщIым и къуэдзэ, «Гъунэгъум дэIэпыкъу» жылагъуэ зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ Сыжажэ Алим IущIэну, зыгъэпIейтей упщIэхэмкIэ зыхуагъэзэну. Динхэм я зэхущытыкIэм дунейпсо политикэм щиубыд увыпIэм, ислъамым и лъабжьэр къыщежьэм, абы теухуа хъыбархэм, терроризмэм пэщIэтыным-кIэ зэфIагъэкI лэжьыгъэхэм, нэгъуэщI куэдми тепсэлъыхьащ Сыжажэр.
Урысейм и Жылагъуэ палатэм хэт, УФ-м и Президентым и нэIэ щIэт РАНХи ГС-м и къудамэу Кавказ Ищхъэрэм щыIэм и унафэщI ЛIыуасэ Азэмэт, КИФЩI-м щIалэгъуалэ политикэмкIэ щыIэ советым хэт, УФ-м и ЩIалэгъуалэ правительствэхэм я ассоциацэу Кавказ Ищхъэрэм щыIэхэр зэзыгъэуIу Къэзанокъуэ Зураб сымэ, нэгъуэщIхэми яхуэзащ студентхэр. Лъэпкъхэм яку дэлъ зэныбжьэгъугъэр егъэфIэкIуэным и мыхьэнэр зэрылъагэм, шыIэныгъэ зэрытхэлъыпхъэм, щIалэгъуалэ политикэм, нэгъуэщIхэми я гугъу ящIащ абыхэм.
«Политикым хуэгъэза упщIищэ» зэIущIэр езыгъэкIуэкIа Раздобудькэ Алексей щIалэгъуалэ политикэм, псэупIэ-коммунальнэ хозяйствэм, Iулъхьэм теухуа псалъэмакъ щхьэпэ иригъэкIуэкIащ.
Проектым и кIэухым ныбжьыщIэхэм бгъэдалъхьа щIэныгъэр къапщытэжынурэ «Северо-Кавказская школа молодых активистов» школыр къызэраухам и щыхьэт тхылъи IэщIалъхьэжынущ.
Сурковэ Екатеринэ «ЩIалэгъуалэ жэрдэмхэр дэIыгъынымкIэ фонд» фIэщыгъэм щIэт проект гъэщIэгъуэн игъэзэщIащСурковэ Екатеринэ:
— Къэбэрдей-Балъкъэрыр сыт щыгъуи зэфIэкI зиIэ щIэблэкIэ бейуэ щытщ. НэгъуэщI щIыналъэ куэдми хуэдэу, щхьэусыгъуэ зэмылIэужьыгъуэхэмкIэ ди щIалэгъуалэр республикэм йокI. Абы къыхэкIыу политикэм, бизнесым, щэнхабзэм, экономикэм къаруущIэу къыхыхьэн хуейхэр къыдомэщIэкI.
ЩIалэгъуалэ жэрдэмхэр дэIыгъынымкIэ IуэхущIапIэ къызэд-гъэпэщри, ныбжьыщIэхэм я мурадыр гъащIэм хапщэнымкIэ защIэдгъэкъуащ. Ди фондым чэнджэщ щагъуэтащ юристхэм, Iуэху пыухыкIахэмкIэ социальнэ тренерхэм я ущие хуэныкъуэхэм. Абы къыдэкIуэуи курыт еджапIэр къэзыуххэмрэ къуажэдэс щIалэгъуалэмрэ захуэдгъазэурэ депсэлъащ.
Илъэс 16 — 25-рэ хъухэращ проектым къызэщIиубыдар. Псори зэхэту а Iуэхур цIыху мини 4-м ялъэIэсащ.
Давыдов Къантемыр «ЩIалэгъуалэ жэрдэмхэр дэIыгъынымкIэ фондыр» жылагъуэм я гъащIэр езыгъэфIэкIуэн жэр- дэмхэм гъуэгу етыным тещIыхьащ.
«Северо-Кавказская школа первой помощи и безопасности жизнедеятельности» Iуэхур Давыдов Къантемыр илъэс ещанэ хъуауэ егъэзащIэ. А проектым тIэунейрэ ахъшэ щыхухахащ «Мэшыкъуэ» зэхыхьэм:
— ЩIалэгъуалэм ядэлажьэхэм, туризмэм, егъэджэныгъэм, псапащIэ Iуэхухэм хэтхэм я къэухьым зегъэужьыным хуэгъэпсащ ар. А Iуэхум ипкъ иткIэ, цIыху зэмылIэужьыгъуэхэм япэ дэIэпыкъуныгъэ езытыфыну, гъащIэм шынагъуэншагъэ къыщызэрагъэпэщыфыну гупих дгъэхьэзырынущ. ЕджапIэ нэхъыщхьэхэм щIэсхэм ящыщу ар зыхузэфIэкIынухэр щагъасэ гупжьейхэр зэхэтшэ-нущ. ЗэрыхуэдгъэфащэмкIэ, Кавказ Ищхъэрэм щыщу проектым цIыху мин 12 къызэщIиубыдэнущ.
Проектым тету, илъэсым зэрыщIидзэрэ цIыху 350-м щIигъу дгъэсащ. Абыхэм яхэтщ муниципальнэ IуэхущIапIэхэм, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм, Къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ министерствэм и лэжьакIуэхэр, студентхэр. Егъэджэныгъэ дерсхэр езыгъэкIуэкIар Узыншагъэр хъумэнымкIэ дунейпсо IуэхущIапIэм и IэщIагъэлI, медицинэ щIэныгъэхэм я кандидат Неудахин Геннадийщ. Ирагъаджэ къудей мыхъуу, япэ дэIэпыкъуныгъэ цIыхум хуащIэфу зэрызрагъэсари къызэхуэсахэм ягъэлъэгъуащ. Статистикэм къызэригъэ-лъагъуэмкIэ, машинэ зэжьэхэуэ-хэм хэкIуадэхэм ящыщ куэдым япэ дэIэпыкъуныгъэ и чэзум ягъуэтамэ, ахэр псэунут. Дыщогугъ зы- мащIэкIэ сэбэп дыхъуну. Ди дерс- хэм я фIыгъэкIэ зы цIыху гъащIэ нэхъ мыхъуми къелмэ, ари ехъулIэныгъэу къэтлъытэнущ.
Щомахуэ Залинэ.
