Ислъамым и нур
Уаз
Пагагъэм гуэныхьышхуэ пылъщ
ЦIыхум и хьэл-щэным теухуауэ Алыхьым хьэ- рэм тщищIа щытыкIипщIым ящыщ зыщ пагагъэр.
Абы щыхьэт техъуэу КъурIэным Iэятхэр къыщыкIуащ: «УщыземыкIуэ мы щIым уи щхьэр бгъэлъагэу. Уэ щIыр пхуэгуэшынукъым, уи лъагагъри бгым нэсынукъым». (Сурэ «Аль IисраI»). «ЩIыр пхуэгуэшынукъым» псалъэхэм я мыхьэнэр цIыхум и къарукIэ щIыр щыкъуей зэримыщIыфынуращ, Алыхь Iэмырыншэу зыри зэрытлъэмыкIынур, ДыкъэзыгъэщIам и щIыбагъ къытхуигъазэмэ, зыри дызэримыщIысыр къикIыу аращ. «Уи лъагагъыр бгым нэсынукъым» псалъэхэм я мыхьэнэращи, дапхуэди- зу уи щхьэр умыIэтами, уи кIыхьагъым нэхърэ нэхъ лъагэ узэрымыхъунуращ, цIыхум и щхьэр нэхъ лъа- гэу иIэтыхукIэ, Алыхьым и пащхьэ нэхъ пуд зэры- щыхъуращ.
Удэпсэлъеиныр, адрейм уепэгэкIыныр щыгъэтауэ, уи щхьэр Iэтауэ узекIуэныр игъэхьэрэмащ Алы- хьым. Абы теухуауэ хьэдисми къыщыкIуащ: «Зызыгъэпагэхэм, зи щхьэр лъагэу Iэтауэ зекIуэхэм Къе- мэт махуэм Алыхьыр губжьауэ къаIущIэнущ».
Iиблис гъуэгу мыгъуэм тезышар
Алыхьым и нейр Iиблис щыхуэу и щIыбагъыр щIыхуигъэзар Iиблис Iэдэм бегъымбарым зэрепэгэкIаращ. Абы жиIат: «Сэ мафIэм сыкъыхэпщIыкIащ, Iэдэм ятIэм къыхэпщIыкIауэ аращ. Сэ абы нэхърэ сынэхъыфIщ, сыт сэ Iэдэм щхьэщэ щIыхуэсщIы-нур?!» — жери. Iиблис зэрыпэгаращ Алыхьым и нэлатыр щIытрилъхьари.
Дин щIэныгъэлIхэм епэгэкIыу, абыхэм яхуэмыарэ-зы дэтхэнэ зыми къыпэщылъыр аращ. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, муслъымэнхэм яхэтщ «дин щIэныгъэ зыбгъэдэлъ зыри дунейм тетыжкъым» жызыIэхэр. Апхуэдэ гупсысэкIэ зиIэхэр Алыхьым и пащхьэ щыпудхэращ. Дин щIэныгъэ зэзыгъэгъуэтыну хуейм дин щIэныгъэлIи игъуэтынущ.
КъурIэн лъапIэм къыщыкIуащ пагагъэр зэрыхьэрэмыр, икIи наIуэ къищIащ абы и хущхъуэгъуэр. Абы и хущхъуэгъуэр зыщ: цIыху къудейуэ дызэрыщы- тыр тщIэжу дунейм дытетынырщ, сыт хуэдиз фIыгъуэкIэ Алыхьыр къытхуэмыупсами, Абы и щIыбагъ къыщытхуигъэза дакъикъэм, зыми дызэримыщIысыжыр зэи зыщыдмыгъэгъупщэнырщ.
Бегъымбархэм ятеухуауэ
Телъыджэт Сулеймэн и гъащIэр
Шэч хэлъкъым Алыхьым нэхъыфI дыдэу илъагъуу къигъэщIа цIыхухэр бегъымбархэмрэ лIыкIуэ-хэмрэ арауэ зэрыщытым. Алыхьым и лIыкIуэ дэтхэнэ зыми я Iиманыр игъэунэхун мурадкIэ, Тхьэм ахэр гугъуехь куэдым IуигъэщIащ, уеблэмэ, абыхэм ящыщ дэтхэнэ зыми и гъащIэ псори гугъуехь защIэкIэ гъэпсат. Ахэр псори муслъымэну зэрыщытам шэч хэлъкъым. ЛIыкIуэхэм зыри яхэтакъым Алыхьыр зэрызакъуэр, лIыкIуэ псори Абы зэрипщылIыр, иужь дыдэ къэкIуэну лIыкIуэм (Мухьэмэд бегъымбарым) къытхуихьыну диныр цIыхубэ псоми зэрадиныр зымыщIа. Ауэ ар зэхэзыхыну хуеяхэр мащIэт.
Бегъымбархэр Алыхьым и нэфIыр зыщыхуа цIыхухэщ, абыхэм я гъащIэхэр тыхь хуащIащ ДыкъэзыгъэщIам и закъуэныгъэм-рэ арэзыщIыныгъэмрэ цIыхубэр хураджэным. Тхьэм бегъымбархэм ябгъэдилъхьащ цIыху къызэрыгуэкIхэм яхузэфIэмыкIын къалэн, пэжагърэ акъылкIи псоми яригъэфIэкIащ. ЛIыкIуэ къэс зэфIэкI щхьэхуэ яхуигъэфэщащ.
Алыхьым и нэфIыр зыщыхуа лIыкIуэ Сулеймэни зэфIэкI телъыджэхэр Тхьэм къыбгъэдилъхьат. Псэущхьэхэми къуалэбзухэми я бзэр ищIэу, абыхэм епсалъэу щытащ ар. КъищынэмыщIауэ, цIыхухэм я мызакъуэу жинхэри, шейтIанхэри, жьыбгъэри а лIыкIуэм и жыIэм (Алыхь IэмыркIэ) щIигъэтыфырт, уеблэмэ, щIы хъурейм я унафэ ищIырт.
Сулеймэн Тхьэм зыхуигъазэри елъэIуат: «Алыхь закъуэ! СынолъэIу си ужькIэ зыми ямыIэну зэфIэкIкIэ укъысхуэупсэну!». Къытщхьэщытым фIыуэ илъэгъуа и пщылIым и лъэIур къабыл ищIри, ар къигъэщIахэм я тепщэ ищIащ.
КъурIэным къыщокIуэ: «Дэ щIэныгъэ ябгъэдэтлъхьащ Даудрэ Сулеймэнрэ. Абыхэм жаIащ: «ФIыщIэр зейр Алыхьырщ, Тхьэр зи фIэщ хъу и пщылIхэм дакъызэрыхихамкIэ». Мы Iэятым щыгъуазэ дещI лIыкIуэхэу Даудрэ Сулеймэнрэ (Дауд Сулеймэн и адэщ) щIэныгъэ куукIэ Алыхьыр зэрахуэупсам.
Къуалэбзухэми, псэущхьэхэми, жинхэми, шейтIанхэми, жьыбгъэми я тепщэ лIыкIуэ лъапIэ Сулеймэн и жыIэр тIу ямыщIу, зэпIэзэрыту, псори едаIуэхэт. Алыхьым и псалъэу КъурIэным итщ: «Ар Дэ тыгъэ пхудощI» (ищхьэкIэ къыщедбжэкIа псоми Сулеймэн тепщэ зэрахуищIарщ Iэятым зи гугъу ищIыр).
КъурIэным итщ: «Ахэр (Сулеймэн и дзэрщ зи гугъу ищIыр) хъумпIэцIэджхэм я щIыналъэм щынэсам, хъумпIэцIэдж анэм жиIащ: «Уа хъумпIэцIэджхэ! ПсынщIэу фи псэупIэхэм фыщIыхьэж, Сулеймэнрэ и дзэмрэ гу къыфлъамытэу фIапIытIынкIэ хъунущ». Ар щызэхихым лIыкIуэр пыгуфIыкIащ икIи жиIащ: «КIэух имыIэу фIыщIэ пхузощI, си Тхьэ, гущIэгъу къысхуэпщIу къызбгъэдэплъа щIэныгъэм папщIэ!».
НэгъуэщI зы хъыбар хьэлэмэти щыIэщ. Сулеймэн и дзэр егъэлеяуэ куэд хъурт (абы хиубыдэрт цIыхухэри, жинхэри, шейтIанхэри, къуалэбзухэри, псэущхьэхэри). Псори сатырурэ гуэшахэт, лIыкIуэм и жьэм къыжьэдэкI дэтхэнэ зы унафэри ягъэзэщIэну хьэзырхэт. Сулеймэн а гупым яхэплъэри, зы хьэрхьуп закъуэ къызэрытым гу лъитащ. Ар щилъагъум жиIащ: «Мыр сыт, хьэрхьупыр щхьэ сымылъагъурэ?». Ауэ щыхъукIи, ищIэрт ар IэмалыншагъэкIэ къазэрыкIэрыхуар. Хъыбар къихьри, мыгувэу хьэрхьупыр къэлъэтэжащ.
ЛIыкIуэм хьэрхьупым унафэ хуищIащ: «Гъэзэжи, мы тхыгъэр пащтыхь гуащэм Iэрыгъэхьэ, жиIэми едаIуэ». Тхыгъэм итт: «Бисмиллахьи ррахьмани ррахьим! Сэ фыкъызэфIэкIыну фыхэмыт. ЖысIэм шэч къытевмыхьэу фыкъызэдаIуи, муслъымэн фыхъу!».
Пащтыхь губзыгъэм унафэ гуэр и закъуэ ищIыну хуежьакъым. Абы нэхъыжьхэр зэхуишэсри, ищIэнум-кIэ ечэнджэщащ. Къызэхуэсахэм унафэ ящIат лIыкIуэм езэуэну, ауэ ар пащтыхь гуащэм идакъым. Абы жиIащ: «Сулеймэн цIыху акъылыфIэщ, щIы хъурейр и жыIэм щIэтщ, дыпэщIэувэкIэ мыхьэнэ къи-
кIынукъым. Апхуэдэу щыщыткIэ, тыгъэхэр фэзгъэхьрэ фыхуэзгъакIуэмэ нэхъыфIщ».
Тыгъэхэр зыIыгъыу лIыкIуэм деж кIуахэм Сулеймэн закъыхуигъэзащ: «Фэ къэфхьа хъугъуэфIыгъуэхэм сыхуейуэ щхьэ къыфщыхъуа? ФIыгъуэу щыIэм я нэхъыфIымкIэ Тхьэр къысхуэупсащ — ар Алыхьым и фIэщхъуныгъэрщ. Си дзэр несшэжьэнурэ сыныфхыхьэнущ».
А псалъэхэр зыхуахьыжа пащтыхь гуащэр езыр къызэрыхуэкIуэнур къызыгурыIуа Сулеймэн и дзэм захуигъазэри щIэупщIащ: «Пащтыхьым и тахътэр хэт къысхуихьын?». Жинхэм ящыщ нэхъ лъэрызехьэ дыдэм жэуап къитащ: «Уи напIэр къэпIэтыну ухунэмыс щIыкIэ ар къыпхуэзгъэсынщ».
Пащтыхь гуащэр къэмыс щIыкIэ тахътэр Сулеймэн и деж къахьэсащ, къищынэмыщIауэ, Iиман къыщIихьын телъыджэ куэд и нэгу щIэкIащ абы. Алыхьыр зэрызакъуэмкIэ Iиман къихьащ пащтыхь гуащэм, ислъам динри апхуэдэу къищтащ.
Мэжджыт цIэрыIуэхэр
Дамаск дэт «Амауи» мэжджытыр дуней псом щынэхъ ин дыдэхэм ящыщщ. Абы и теплъэр апхуэдизкIэ дахэщи, ар зэ зылъэгъуам зэи и гум ихужынукъым.
Иджыпсту а мэжджытыр здэщытым деж япэм ухуэныгъэ ин гуэр щыIащ. Ар муслъымэнхэм къащэхужащ, тхьэелъэIупIэ тращIыхьын папщIэ. Пащтыхь Абдул Малик и къуэ Уэлид дуней псом яфIэтелъыджэу мэжджыт иухуэну мурад щищIым, абы зэхуишэсат дунейм архитектор нэхъ лъэщ дыдэу тетхэр. Абы трагъэкIуэдащ илъэсиблым къриубыдэу Сирием налог хэхъуэу иIар, дыщэрэ дыжьыну, мывэ лъапIэу мэжджытым пкъралъхьар хэмыту. Ар ухуэным илъэсипщIкIэ цIыху мин 12 елэжьащ.
Мэжджытым и кIыхьагъщ метри 157,5-рэ, и бгъуагъыр метри 100 мэхъу. Азэн джа- пIэу плIы иIэщ, нэмэз щащI пэшым метри 136-рэ и кIыхьагъщ, и бгъуагъыр метр 37-рэ мэхъу. Абы и кIыхьагъкIэ алэрыбгъу нэхъ лъапIэ дыдэм щыщ илъщ. Мэжджытым и ныбжьыр илъэс минрэ щищым щIигъуащ, а зэманым къриубыдэу куэдми къелащ. Сирием иджы щекIуэкIа зауэми Тхьэм щихъумащ мэжджытыр.
Сурэтхэм: мэжджытым и IуплъапIэмрэ и кIуэцIымрэ.
