Лъэпкъхэр зэрешалIэ
Дунейпсо Артийскэ комитетым и къалэн нэхъыщхьэхэм ящыщщ лъэпкъхэм яку зэныбжьэгъугъэ дэлъхьэныр, абыхэм я псэкупсэ зэкъуэтыныгъэр щIэгъэбыдэныр. Комитетым къэрал 30-м щIигъу къызэщIеубыдэ, дунейпсо зэгухьэныгъэхэм ящыщу апхуэдэ къалэн щхьэпэ игъэзащIэу мы зэманым щыIэр абы и закъуэщ. Псэкупсэ зыужьыныгъэ и лъэныкъуэкIэ а зэгухьэныгъэм иIэ мыхьэнэр зыкIи къыкIэрыхукъым Олимпийскэ комитетым спортым щиубыд увыпIэм. Абы и щыхьэтщ Дунейпсо Артийскэ комитетым къызэригъэпэщ зэхыхьэ зэхуэмыдэхэр. Апхуэдэу иджыблагъэ Налшык щекIуэкIащ Кавказым щыпсэу лъэпкъхэм я артиадэ. Абы хэтащ Къэбэрдей-Балъкъэр, Къэрэшей-Шэрджэс, Абхъаз, Осетие Ипщэ, Дагъыстан, Къалмыкъ, Шэшэн, Ингуш, Адыгэ республикэхэм, Краснодар, Ставрополь крайхэм, Москва къалэм къикIауэ цIыху 500-м щIигъу. Пшыхь дахэр къызэригъэпэщащ Дунейпсо Артийскэ комитетым и вице-президент, а зэгухьэныгъэм и лIыкIуэу Кавказым щыIэ, ТворчествэмкIэ академием и президент, академик, педагогикэ щIэныгъэхэм я кандидат, КъБР-м, КъШР-м, Абхъаз, Осетие Ипщэ, Дагъыстан, Ингуш республикэхэм гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, Урысейм и экономикэмрэ щIэныгъэмрэ ефIэкIуэным хуищIа хэлъхьэныгъэхэм папщIэ Петр Щэджащэм и орденыр зыхуагъэфэща, цIыхубэ дипломат Бейтыгъуэн Iэуес Iэбу и къуэм.
Адыгэ къафэм махуэшхуэр нэхъри егъэдахэ. — Си дежкIэ мыхьэнэшхуэ иIэщ Кавказым хиубыдэ республикэхэм щыпсэу лъэпкъ хэм яхуэфэщэн пщIэрэ щIыхьрэ яIэу урысейпсо, дунейпсо утыкухэм я зэфIэкI щагъэлъэгъуа зэрыхъуным, — жеIэ Бейтыгъуэным. — Ди зэманым еджэр мащIэ зэрыхъуар къэплъытэмэ, цIыхухэм Кавказым теухуауэ ящIэ щымыIэу жыпIэ хъунущ. Абыхэм нэхъыбэу зэхахыр ди хэгъуэгум и цIэр IейкIэ щагъэIу политикэ хъыбархэрщ. Апхуэдэу щытми, лъэпкъыр къозыгъэцIыхур ар щыпсэу щIыпIэм щекIуэкI Iуэхугъуэхэракъым, атIэ и тхыдэрщ, ар гъуазджэ, литературэ, хабзэ, щыIэкIэ-псэукIэ ирехъу. Псом хуэмыдэу Кавказым и цIэр фIыкIэ Iуным хуэныкъуэщ къэралым и жылагъуэ гъащIэм жыджэру хэт абы и щIэблэр, «кавказ лъэпкъым щыщ цIыху» цIэ лейр зи нэщIыбагъкIэ зыхужаIэхэр.
— Фи комитетыр къызэрыунэхурэ нэгъабэ илъэс 20 ирикъуащ. Шэч хэмылъуи, лъэпкъхэм яку дэлъ зэныбжьэгъугъэр евгъэфIэкIуэнымкIэ, щэнхабзэм зевгъэужьынымкIэ а зэманым къриубыдэу фхузэфIэкIар мащIэкъым…
— А зэманым къриубыдэу Кавказым щыпсэу лъэпкъхэм я художественнэ гупхэр ди гъусэу къэрал 30-м щIигъум дыщыIащ. Апхуэдэ зыкъэгъэлъэгъуэныгъэхэм кърихьэлIа цIыхухэм я нэгу щIэкIыр щафIэмыгъэщIэгъуэн дыщрихьэлIа къэхъуакъым. Уеблэмэ абыхэм яужькIэ лъэпкъыжьхэм я щэнхабзэ къулейм нэхъ куууэ щыгъуазэ зэрызащIыным хущIэкъухэрт.
УэрэджыIакIуэ ныбжьыщIэ Уэзрокъуэ Чэрим.Европэм мызэ-мытIэу щедгъэкIуэкIащ Кавказым ис лъэпкъхэм я щэнхабзэм и махуэхэр. Зыкъыщыдгъэлъэгъуащ Париж, Рим, Венецие, Милан, Берлин, Амстердам, Прагэ, Мадрид, Венэ, нэгъуэщI къалэшхуэхэми я утыкухэм. ЩIыпIэ зэхуэмыдэхэм щыслъэгъуа псор зэхэслъхьэжкIэрэ сэ схужыIэнущ Европэми нэгъуэщI къэралышхуэхэми елъытауэ, ди щэнхабзэм и псэкупсэ къулеягъэ нэхъыщхьэр тхуэхъумэжауэ. Кавказым ис лъэпкъхэм я артиадэр нэхъыбэу зи ужь итыр а къулеягъэр хъумэнырш, ар гъэбэгъуэнырщ. Къалэшхуэхэм щекIуэкI фестивалхэм дыщыхэткIэ гу лъыдотэ абыхэм я художественнэ гупхэм зы лъэпкъыр адрейм къыщхьэщызыгъэкIыж я хабзэр, щэнхабзэр нэсу зэрамыхъумэжыфам. Европэм щекIуэкI зэхъуэкIыныгъэшхуэхэм Iэмалыншэу яжь къыщIеху абы щыпсэу лъэпкъхэм я щэнхабзэм икIи абы и лъабжьэр къызэрежьам хуэдэу пхъумэжыныр апхуэдэ щытыкIэм уиту гугъу дыдэщ. - Iэуес, Кавказым ис лъэпкъхэм я артиадэу Налшык иджыблагъэ щекIуэкIам теухуауэ сыт къыджепIэнт? - А щэнхабзэ зэхыхьэм и къалэн нэхъыщхьэр Кавказыр ар сытым дежи зауэ-банэ щекIуэкI щIыналъэ «пщтыру» зэрыщымытыр, атIэ щэнхабзэ къулейхэм я хъумапIэу къызэрекIуэкIыр дуней псом къегъэщIэнырщ. Мыбы зэгурыIуэ-зэдэIуэжу лъэпкъ куэд щызэдопсэу, дэтхэнэми езым и тхыдэ щхьэхуэ иIэжу. Хореографиемрэ макъамэмкIэ къэпщытакIуэ гупым я тхьэмадэ, «Кабардинка» къэрал ансамблым и художественнэ унафэщI, УФ-м и Къэрал саугъэтым и лауреат, КъБР-м щIыхь зиIэ и артист Атэбий Игоррэ Щэнхабзэмрэ гъуазджэмкIэ колледжым уэрэд жыIэнымкIэ и къудамэм и унафэщI, КъБР-м, Осетие Ипщэ, Ингуш республикэхэм щIыхь зиIэ я артисткэ Даур Иринэрэ къыхагъэщащ пшыхьым хэта дэтхэнэ зыми зэфIэкI лъагэхэр зэраIэр, Кавказым ис лъэпкъхэр зэзышалIэ, ахэр мамырыгъэм, фIым, гуапагъэм, зэныбжьэгъугъэм къыхуезыджэ мыпхуэдэ зэхыхьэхэр хьэуам дызэрыхуэныкъуэм хуэдэу ди гъащIэм хэтын зэрыхуейр. Кавказым ис лъэпкъхэм я Артиадэм хэтхэр зэныбжьэгъугъэ Iэнэм пэрысщ. Псалъэм папщIэ, Кавказым и цIэр фIыкIэ гъэIуным хуэгъэпсауэ илъэс зыбжанэ хъуауэ Москварэ Санкт-Петербургрэ щыдогъэкIуэкI ди хэгъуэгум щыщ цIыху цIэрыIуэхэу а къалэшхуэхэм ехъулIэныгъэхэр яIэу щылажьэхэр щыдгъэлъапIэ пшыхьхэр. Апхуэдэ щIыкIэкIи гу лъыдогъатэ Кавказ лъэпкъхэм къыхэкIахэми къэралым и экономикэ, социальнэ, псэкупсэ зыужьыныгъэхэм хуащI хэлъхьэныгъэр зыхуэдэм.
МахуищкIэ екIуэкIа зэхыхьэр зэхуащIыжащ «Дахагъэмрэ гуапагъэмрэ дунейр кърагъэлынущ» фIэщыгъэр зиIэ концерт инкIэ. ЗэIущIэм и мыхьэнэр зэрыиным и щыхьэтт цIыхухэм «мамырыгъэ, зэныбжьэгъугъэ, зэкъуэшыгъэ» псалъэхэр жаIэурэ Iэгуауэшхуэ зэрытхуаIэтар.
Дунейпсо Артийскэ Комитетым и тхьэмадэ Тарбоков Валерий хэтащ Налшык щекIуэкIа махуэшхуэм икIи и гупсысэхэмкIэ къыддэгуашэу жиIащ: «Нобэ Кавказыр дэркIэ псэкупсэ къулеягъэ нэхъыщхьэхэм я хъумапIэщ, Урысей къэралыгъуэмрэ дунейпсо цивилизацэмрэ я налкъутщ, апхуэдэуи мыхьэнэшхуэ иIэщ абы ис лъэпкъхэр дахагъэм, гуапагъэм, зэныбжьэгъугъэм, мамырыгъэм тепсэлъыхьу утыку къызэрихьэм. Нэхъыщхьэращи, а псори щекIуэкIыр Кавказым и щэнхабзэ щыхьэрхэм ящыщ Налшыкщ. ЖыпIэнурамэ, ар мыхьэнэшхуэ зиIэ IуэхуфIщ икIи абы къыпыщэным хущIэкъупхъэщ. Кавказым трагъэIукI хъыбар мыщхьэпэхэр зэрымэпэжыр къызэрыдгъэлъэгъуэным псори иужь дитын хуейщ».
Епсэлъар ЩхьэщэмыщI Изэщ.
