«Ар сэращ, Къурмэнщ, къопсалъэр…»
Ди лъэпкъым и бын пажэхэм зи нурыр къахэщ, лъэпкъым и поэзием, прозэм зи лирическэ макъыр лъэщу къыхэIукIа, щIы хъурейм текъухьа дэтхэнэ адыгэми фIыуэ яцIыху, ялъагъу Дыгъужь Къурмэн итхахэр зэхуэхьэсыжауэ, томих хъууэ ИлъэсыщIэм ирихьэлIэу дунейм къытехьащ.
Мы Iуэхугъуэ дахэр къэгъэщIыным щхьэусыгъуэ нэхъыщхьэ хуэхъуар Къурмэн и творческэ щIэиныр гъуэтыжыгъуей дыдэ зэрыхъуаращ. Апхуэдэщи, курыт, нэхъыщхьэ еджапIэхэм я программэхэм Дыгъужьым и творчествэр убгъуауэ щадж пэтми, егъэджакIуэхэри еджакIуэхэри абы и тхыгъэхэр зэхуэхьэсауэ зэрамыIэм гугъуехь куэдым хегъаплъэ. Апхуэдэ щытыкIэм фIыщэу щыгъуазэщ усакIуэм, тхакIуэм и къуэш, илъэс куэдкIэ егъэджакIуэу щыта Дыгъужь Барэсбий.
— Къурмэн и творчествэр зэгъэуIуауэ зэрамыгъуэтым зэкъым сызэрырихьэлIар, цIыхум сащыхыхьэм дежи, а лъэпощхьэпом куэдрэ тепсэлъыхьхэрт. Абы дыщыгъуазэкIэрэ, Iуэхур зытетыр къыдгурыIуэ- кIэрэ, адыгэбзэр, литературэр зи IэщIагъэ, абы ирилажьэ, зыфIэгъэщIэгъуэн, дихьэх дэтхэнэми и тегъэщIапIэ наIуэу, илъэс бжыгъэкIэ дгъэхьэзыра, дызэлэжьа Iуэхушхуэщ нобэ ди пащхьэ илъ тхылъ телъыджащэхэр.
АдреймкIэ, Къурмэн къызэралъхурэ илъэс 80 щрикъунум ипкъ иту, мы Iуэху дахэр едгъэхъулIауэ аращ.
ЦIыху куэдым я гуащIэ хэлъщ зи гугъу сщIа лэжьыгъэр дунейм къызэрытехьам. Илъэс бжыгъэкIэ дгъэхьэзыра Iуэхур къытхуэзыгъэпсынщIа дэтхэнэми фIыщIэ ин яхудощI. Аращи, ди лъэпкъэгъу лъапIэхэ, псэм и шхыныгъуэу, тегъэщIапIэу, къару хэкIыпIэу Къурмэн къытхуигъэна творческэ лэжьыгъэ иныр фи пащхьэ итлъхьэжащи, псоми хъер тхуэ-хъуну дывохъуэхъу! IуэхуфIыр къыдэзыгъэхъулIа Тхьэм долъэIу мы мылъкушхуэр дэтхэнэ гу къабзэми и гъащIэ гъусэ хуищIыну, — къыддогуашэ Дыгъужь Барэсбий.
ИщхьэкIэ къызэрыхэдгъэщауэ, Къурмэн и псэм къыщIикъузыкIа ткIуэпс-хэр томихым ихуащ.
Япэ томым къыщыхьащ балигъхэм яхуэгъэза усэхэр адыгэбзэкIэ; сабийхэм папщIэ усэхэр урысыбзэкIэ; зэридзэкIа усэхэр, Iуэтэжхэр (рассказхэр), новеллэхэр. Лъэпкъыбзэм телажьэхэм, тхылъеджэхэм гугъуехьыншэу зыхуейр тхылъым деж къыщагъуэтыну гъэпсащ. Хэзыгъэгъуазэ псалъэхэри щIыгъужщ.
ЕтIуанэ томым ихуащ «ТехьэпщIэ» повестыр, «Бжьыхьэ псыдзэ» романыр, Iуэтэжхэр, новеллэхэр, журналистхэм я тхыгъэхэр, сабийхэм яхуэгъэза хъыбархэр. ЖыпIэнурамэ, а тхыгъэхэр темэ, жанр щхьэхуэкIэ къызэщIэубыдауэ тхылъым итщ.
Ещанэ томым щивгъуэтэнущ «ЩIымахуэ лэгъупыкъу» романыр, 19-нэ лIэщIыгъуэм и кIэр, 20-нэ лIэщIыгъуэм и пэр къызэщIэзыубыда, адыгэ лъэпкъым и тхыдэм теухуа Iуэхугъуэр. Мы романым рецензэ бэлыхь хуитхауэ щытащ пщIэшхуэ зыхуэтщI еджагъэшхуэ, щIэныгъэхэм я доктор Бэчыжь Лейлэ.
ЕплIанэ томым итщ урысыбзэкIэ зэдзэкIауэ Къурмэн и прозэ тхыгъэшхуэр — «Осенний поток» романыр, «Подарок», «Сгоревшая свадьба» повестхэр, новеллэхэр.
Къапщтэмэ, библиотекэм и лэжьакIуэхэм, егъэджакIуэхэм, гъэсакIуэхэм сэбэп яхуэхъунущ усакIуэм, тхакIуэм и творчествэм теухуауэ щIэныгъэлIхэм, литературоведхэм я гупсысэ куухэр къыщыхьа мы методическэ лэжьыгъэфIыр.
Етхуанэ томым ихуащ абхъаз лъэпкъым и тхакIуэшхуэ ШинкIубэ Бэгърэт и «Последний из ушед-ших» романыр. Тхыгъэм и оригиналым емыфэгъуэкIыу, зытепсэлъыхьыр псэрэ гукIэ зыхыуигъащIэу, «ИкIыжахэм я иужьрей» зыфIища романыр Къурмэн адыгэбзэкIэ дахащэу зэридзэкIащ.
Еханэ томым деж къыщызэщIэубыдащ усакIуэхэм, тхакIуэхэм, щIэныгъэлIхэм, журналистхэм, н. къ. Къурмэн хужаIахэр, фэеплъ усэхэр, письмо-хэр, Дыгъужьым и гъа-щIэм и къэухьым ущызыгъэгъуазэ сурэтхэр…
Уасэншэ щIэин лъапIэщ Дыгъужь Къурмэн и творчествэр щызэхуэхьэсыжауэ, теплъэ дахэ зиIэу ди пащхьэ къралъхьа тхылъ купщIафIэхэр. Ар адыгэ лъэпкъ щэнхабзэр хъумэнымкIэ хэлъхьэныгъэшхуэщ, дызэрыинщ, дызыгъэбжьыфIэщ.
Тхылъым хуэгъэзауэ упщIэ зиIэхэр 8-909-499-99-02 телефонымкIэ фыпсалъэ хъунущ.
ЩОХЪУЖЬ Лусанэ.
Черкесск къалэ.
