Зощенко Михаил (1895 – 1958) урыс тхакIуэ цIэрыIуэщ, абы и къалэмыпэм къыщIэкIауэ дунейм къытехьащ тхылъи 130-м щIигъу, абыхэм щызэхуэхьэсащ хъыбар, фельетон, комедие, нэгъуэщI тхыгъэ зэмылIэужьыгъуэ куэд дыдэ. Ахэр щыхьэт тохъуэ тхакIуэр егъэлеяуэ зэрынабдзэгубдзаплъэм, и бзэр зэрыжаным, и псалъэр зэрышэрыуэм, и гурыщIэр зэрыкуум.
Къэрмокъуэ Хьэмид
УсакIуэ
А усакIуэм и цIэ-унэцIэр сигу ихуакъым ноби. И унэцIэр Овчинниковт. И цIэр сщыгъупщэжыххэнутэкъым – Иван.
Тхьэмахуэ зэхуакум щэнейрэ къакIуэрт ар си деж. Къызэуасэри, махуэ къэс къакIуэ хъуащ.
Пэшым къыщIыхьэрт, си пащхьэ къиувэрти, усэ къысхуеджэрт.
- Си усэр зыгуэрым схутребгъадзэркъэ, – къызэлъэIурт, ар зэрысхузэфIэкIынум шэч къытрихьэртэкъыми.
Жэуап щезмытым деж гъуэлъыпIэм итIысхьэрти, хущхьэрт, щатэрт.
- Усэным сыкъыхуалъхуащ сэ, сызэрысабий лъандэрэ сотхэ, – жиIэрт.
Сыт жесIэнт: щIагъуэтэкъым и усэхэр.
- Рифмэм хуэныкъуэщ уи усэхэр, – жесIамэ, зигъэгусэрт.
- Рифмэм сыхэзагъэркъым, аращ сытеплъэ щIэмыхъур, – жиIэрт.
ЩIалэм и уситI-щы редакцэм схьащ.
- ПIахакъэ? – къызэупщIащ щIалэр.
- СIахакъым.
- Щхьэусыгъуэ ящIыр сыт?
- ПIамыхынумэ, щхьэусыгъуэ ягъуэтынкъэ?
- Къэздыгъуа я гугъэ? Iэбэлъабэм сыщыщкъым сэ, лъэпкъ узыншэ сыкъыхэкIащ.
КъыскIэлъыкIуэ зэпытти, усакIуэр къысIэщIэужэгъуащ. Си щхьэр щIызигъэхьауэ жыпIэ хъунущ. МазитIкIэ скIэрыкIакъым, къызэуасэри.
Зымахуэ къэкIуащи, и Iупэр зэтехьэжыркъым:
- Си усэхэр трамыдзами, мыр традзэнкъэ! – жеIэри.
- Сыт зищIысыр? – сеупщIащ.
- Поэмэ къысIэщIэтхыхьащ. МахуитIкIэ селIэлIащ поэмэм, си фэр ирихащ.
Поэмэм седжащ – зыри хэзгъуэтакъым.
- ПыкI усэным, – жесIащ. – ПыкIи, лажьэ.
- Сыт сыбгъэщIэнур? Мывэр зэпысхынт, лэжьапщIэ къызататэмэ.
ЛэжьапIэ къыхуэзгъуэтащ. МазэкIэ къытехьакъым дунейм, и IэщIагъэм дихьэха хъунти.
Мазэ хуэдэ дэкIауэ къэкIуащ. Си пащхьэ къиувауэ зегъэтхьэмыщкIафэ.
- УсэмкIэ згъэзэжын хуей хъунущ, – жиIащ щIалэм.
- Сыт щхьэкIэ? – згъэщIэгъуащ. – ЛэжьапIэ хъарзынэ къыпхуэзгъуэтащ – уахэзагъэркъэ?
- Сахозагъэ, – жиIащ щIалэм. – Къызатыр мащIэщ, схурикъуркъым.
Щезгъэжьэжым, къызэлъэIуащ:
- Сомищ къызэт. СымэжэщIалIэщ. ЛэжьапщIэм срикъуркъым. Аращ усэм зыщIестыжынур.
Сомищ сIихри, ежьэжащ щIалэр. ЩIыхуэм дэкIуэдащ щIалэр – афIэкIа къыкъуэкIыжакъым.
ЗэзыдзэкIар Къэрмокъуэ Хьэмидщ
