Къалэн гугъухэр зи пщэрылъ Шыпш Тимур
Уи щIыпIэм къыщалъхуа, абы къыщыхъуаращ сыт щыгъуи укъэзыгъэпэжынур. Ар иджыри зэ нэрылъагъу щыхъуащ «Спартак-Налшыкым» и тренер нэхъыщхьэу Шыпш Тимур 2012 гъэм мэлыжьыхьым и 7-м ягъэува иужькIэ – Урысей Федерацэм футболымкIэ и премьер-лигэм къыхэнэн папщIэ бэнэныгъэ гуащIэ езыгъэкIуэкI ди командэр Новгород Ищхъэрэ къикIа «Волга»-м бжыгъэшхуэкIэ, 3:0-у, текIуащ, абы и пэкIэ хэнейрэ зэкIэлъхьэужьу къыхагъэщIа пэтми.
 Урысей Федерацэм футболымкIэ и премьер-лигэм щекIуэкI зэхьэзэхуэм иужьу щыхэта 2012 гъэм и пэщIэдзэращ Шыпш Тимур тренер нэхъыщхьэм и къулыкъур щыхуагъэфэщар. Абы ипэкIэ илъэс зыбжанэкIэ Красножан Юрэ, Ещтрэч Владимир, Ташуев Сергей сымэ я япэ дэIэпыкъуэгъуу, гупым и тренировкэ псори иригъэкIуэкIрэ командэм и гъащIэр и нэIэм щIэту къэгъуэгурыкIуащ.
2011 гъэм иужь дыдэу зэхаублащ гъатхэм щIидзэрэ бжьыхьэм иухыу щыта Урысей Федерацэм и премьер-лигэм и зэхьэзэхуэр. Унафэ къащтат дяпэкIэ зэпеуэр гъэмахуэм ирагъажьэрэ къыкIэлъыкIуэ гъатхэм зэфIагъэкIыну. Апхуэдэут европэ къэралхэм я футбол чемпионатхэр зэрагъэпсар икIи абы дызэрытемыхуэм тралъхьэрт Урысейм и командэхэм ехъулIэныгъэшхуэ дунейпсо зэпеуэхэм зэрыщамыIэр. Ящыгъупщэжат совет лъэхъэнэм апхуэдэуи зэреплъар икIи Iуэхум зыри къызэримыкIар.
Ди къэралым и командэ нэхъыфIхэм зэрыхэта илъэсихрэ ныкъуэм и кIэух хъуащ а зэхьэзэхуэр «Спартак-Налшыкым» и дежкIэ. Адрей зэпеуэхэм ар къащхьэщыкIащ. Европей лъэхъэнэм трагъэхуэн папщIэ зэхьэзэхуэр илъэсрэ ныкъуэкIэ ирагъэкIуэкIащ: 2011 гъэм щыIам ипкъ иткIэ къахьа увыпIэхэм елъытауэ премьер-лигэр гупитIу ягуэшащ, къыкIэлъыкIуэ илъэсым и ныкъуэм нэхъыфIийм зэхагъэкIащ медалхэр зыIэрыхьахэр, адрейхэр гуп нэхъыщхьэм къыхэнэным щIэбэнащ.
2010 гъэм и кIэухым Мэзкуу и «Локомотив»-м ирагъэблэгъа Красножан Юрэ ихъуэжащ ди лъахэгъу футболист икIи тренер цIэрыIуэ Ещтрэч Владимир. АрщхьэкIэ зэман кIыхькIэ (илъэсихкIэ) лэжьапIэншэу щытати, топджэгум къыщыхъуа зэхъуэкIыныгъэхэм хуэмыхьэзыру къыщIэкIащ. Абы и унафэм щIэту иригъэкIуэкIа пэщIэдзэ зэIущIэм и закъуэщ «Спартак-Налшыкыр» зэрытекIуар икIи епщыкIущанэ джэгугъуэм иужькIэ трагъэкIащ.
Ещтрэчыр зыхъуэжа Ташуев Сергеи нэхъыфIакъым. Пэжщ, абы и унафэм щыщIэта 2011 гъэм иригъэкIуэкIа джэгугъуэ 25-м и Iыхьэ тхуанэм «Спартак-Налшыкыр» щытекIуэри, къезыгъэл епщыкIуплIанэ увыпIэм зы очкокIэ фIэкIа пэмыжыжьэж хъуат. АрщхьэкIэ 2012 гъэм и пэщIэдзэм щыIа зэIущIихри фIахьа иужькIэ, ари трагъэкIащ. А шэшэн щIалэм лъэкI къигъэнакъым ди командэр кIуэцIригъэхун папщIэ.
Апхуэдизрэ зэкIэлъхьэужьу къыхагъэщIа налшыкдэсхэм я гур иха хъуат икIи турнир таблицэм и иужьрей дыдэ увыпIэм къыщыхутат, нэхъ япэгъунэгъу я хьэрхуэрэгъум очкоипщIкIэ къыкIэрыхуу. Нэрылъагъут къэнэжа джэгугъуихым «Спартак-Налшыкыр» премьер-лигэм къызэрыхэмынэнур. АдэкIэ зытелэжьэн хуейр гъэ къакIуэм абы зыгъэзэжыфын гуп зэкъуэт къызэгъэпэщынырт. Апхуэдэ къалэн хьэлъэр пщэрылъ щащIащ къэралым и гуп нэхъыщхьэм хэта ди командэм и тренер нэхъыщхьэ псоми иджыри къэс «тренер нэхъыжь» цIэр зэрихьэу я дэIэпыкъуэгъуу щыта, илъэс пщыкIущкIэ ди командэм щыджэгуа Шыпш Тимур.
Ар 1970 гъэм Нарткъалэ къыщалъхуат. Топ джэгуным зыщыхуигъэсари а щIыпIэращ. Сыт и лъэныкъуэкIи IэкIуэлъакIуэ, хьэрхуэрэгъухэм зэи къапимыкIуэт щIалэщIэм мыгувэу гу къылъатащ икIи и ныбжьыр илъэс тIощIым иту Прохладнэ и «Ремонтник» (иужькIэ «Кавказкабель») командэм хыхьащ. КъыкIэлъыкIуэ гъэм етIуанэ дивизионым хэт Бахъсэн и «Эталон»-м (иужькIэ «Автозапчасть» зыфIащыжам) ирагъэблэгъащ.
Нэрылъагъут Шыпш Тимур гъуащхьэхъумэ Iэзэ къызэрыхэкIар. Арати, япэ лигэм зыкъыщызыгъэлъагъуэ Налшык и «Спартак»-м 1992 гъэм хагъэхьащ. Абы хэту Тимур зэIущIи 194-м щыджэгуащ икIи и хьэрхуэрэгъухэм топищ яхудигъэкIащ.
Топ джэгуныр 2001 гъэм щигъэта иужькIи ар фIыуэ илъагъу футболым къыхэкIыжыфакъым. Шыпшыр тренер IэщIагъэм хуеджащ икIи къэралым и командэ нэхъыфIхэр игъэсэну хуит къэзыщI «А» категориер зыIэригъэхьащ.
Абы гъэхутапIэ нэс хуэхъуащ 2012 гъэм и мэлыжьыхь (апрель) мазэр. Егъэлеяуэ щытыкIэ гугъум ихуа «Спартак-Налшыкыр» премьер-лигэм къызэрыхэмынэнур гурыIуэгъуэми, Къэбэрдей-Балъкъэрым гуп зэкъуэт иIэн хуейт, къэралпсо утыкум ди пщIэр щиIэту, ди щIыпIэм къыщалъхуа щIалэхэм я зэфIэкIхэр щагъэлъэгъуэну Iэмал яIэу. Арат зэрыщыгугъыр Шыпш Тимур зи тренер нэхъыщхьэу ягъэува «Спартак-Налшыкым». АбыкIэ щIэдзапIэ хъун хуейт мэлыжьыхьым и 15-м Налшык и «Спартак» стадионым щекIуэкIыну зэIущIэр. Премьер-лигэм щыIэ зэхьэзэхуэм ипкъ иткIэ, ди щIалэхэм кърагъэблэгъэнут Новгород Ищхъэрэ и «Волга»-р.
Шыпш Тимур зи тренер нэхъыщхьэ хъуа «Спартак-Налшыкыр» а махуэм къыпхуэцIыхужынтэкъым. Ди щIыпIэм къыщалъхуа икIи щагъэса щIалэ зыбжанэ зэуэ зыхигъэхьа гупым дамэ къатекIам хуэдэт икIи щхьэ къэIэтыпIэ ирамыту я хьэрхуэрэгъухэр 3:0-у хагъэщIащ. ДжэгугъуихкIэ зэкIэлъхьэужьу абы ипэкIэ къызытекIуа налшыкдэсхэм я гугъэхэр къэщIэрэщIэжат. АрщхьэкIэ, бетэмал, кIасэIуэ хъуат. КъыкIэлъыкIуэу ирагъэкIуэкIа джэгугъуитхум зэ фIэкIа къыщыхамыгъэщIами, «Спартак-Налшыкыр» премьер-лигэм къыхагъэкIащ – абы хуригъэкъужакъым зэхьэзэхуэм и пэщIэдзэм ягъэкIуэдауэ иджы апхуэдизу зыхуэныкъуэ очко бжыгъэр.
Апхуэдэу щыт пэтми, къэралым и командэ нэхъ лъэщхэм яхэту иужьрей зэIущIэхэм щыпсыхьащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и футболым и къэкIуэнур куэдкIэ зэпха щIалэщIэхэу, къэралым и командэ лъэщхэм итIанэ ирагъэблэгъахэу Абазэ Руслан, Балэ Рустам, Болэ Руслан, Гъуэщокъуэ Арсен сымэ. ИужькIэ абыхэм яхыхьащ Щауей Алихъанрэ Мырзэ Резуанрэ. Ди щIыпIэм къыщыхъуа нэгъуэщI щIалэхэри Iэмал щагъуэтынум пэплъэрт. Шыпш Тимур абыхэм я зэфIэкIыр нэсу къигъэсэбэпащ икIи а Iуэхугъуэм и пщIэр нэхъри иIэтащ. Сыти жыIи, адыгэ, балъкъэр футболистхэращ республикэм и командэ нэхъыщхьэм нэхъыбэу хэтыпхъэр. Хамэр хамэщи, и Iуэху къыщикIымкIэ мэкIуэж икIи утыку укъранэфынущ. Укъэзыгъэпэжынур ууейращ. Ар фIы дыдэу къыгурыIуэрт «Спартак-Налшыкым» и тренер нэхъыщхьэ Шыпш Тимур. Аращ ди щIалэгъуалэр и плъапIэу щIыщытари. ИкIэм-икIэжым абы фIы къызэрытхуихьынуми шэч хэлътэкъым.
Премьер-лигэм къыхагъэкIыжри, мазитI нэхъ дэмыкIауэ япэ дивизионым зэхьэзэхуэм щыщIадзащ. Шыпшым ихъумэфащ гуп зэкъуэтыр икIи увыпIэ нэхъ лъагэ дыдэхэм щIигъэбэнырт. Хьэ­лэмэтщ, зэпеуэм и гуащIэгъуэу абы дедгъэкIуэкIауэ щыта псалъэмакъыр уигу къэбгъэкIыжыну:
- Зэхьэзэхуэр иухыным джэгугъуэ зыбжанэ иIэжу япэ увыпIитIым языхэз къызэрывмыхьыфынур наIуэ хъумэ, адэкIэ бэнэныгъэм къыпызыщэ ещанэ-еплIанэ увыпIэм фыщIэбэныну? ГурыIуэгъуэщ абы щыгъуэм фызыIущIэну премьер-лигэм и епщыкIущанэ-епщыкIуплIанэ командэхэм фазэрыпэмылъэщынур.
- Дапхуэдэу хъуми, иужьрей зэIущIэм и иужьрей дакъикъэм пщIондэ дыныкъуэкъуэнущ. ИкIи япэ дивизионым и командэ нэхъыфIхэр премьер-лигэм къыщыкIэрыхухэм пэмылъэщыну жыпIэнри пэж дыдэу къыщIэкIынкъым. Псори щызэхэкIынур джэгупIэ губгъуэращ.
- Фызыпэмылъэщын къалэнхэм зевмыпщытамэ нэхъыфIтэкъэ? Зы илъэс-илъэситIкIэ зывгъэхьэзыру, фи къарур зэрывгъэубыду, итIанэ премьер-лигэм фыщIэбэнмэ мынэхъыфIу пIэрэт?
- Къалэнышхуэ зыхуумыгъэувмэ, зыри къохъулIэххэнукъым. Ди щIалэгъуалэхэм ящыщу Болэ Руслан, Абазэ Руслан, Мырзэ Резуан, Щэуей Алихъан, Гъурф Азэмэт, Мэкъуауэ Залым сымэ нэхъыжьхэр ирагъэкIуэтэкIыну ноби хьэзырщ. Абыхэм я Iэзагъым щыхагъэхъуэфынур бэнэныгъэ гуащIэм хэтмэщ.
Шыпш Тимур и къалэн гугъум пэлъэщащ - Урысей Федерацэм футболымкIэ и япэ дивизионым 2012 - 2013 гъэхэм щекIуэкI зэхьэзэхуэр иухыным иджыри зы джэгугъуэ иIэжу «Спартак-Налшыкым» жэз медалхэр зыIэригъэхьащ. АдэкIэ налшыкдэсхэм мыхьэнэшхуэ зиIэ джэгугъуитI накъыгъэм (майм) и 30-мрэ мэкъуауэгъуэм (июным) и 4-мрэ къапэплъэрт. Абы хьэрхуэрэгъу къащыхуэхъуащ премьер-лигэм щекIуэкI зэхьэзэхуэм епщыкIуплIанэ увыпIэр къыщызыхьа Самарэ и «Крылья Советов»-р. Ди жагъуэ зэрыхъущи, «Спартак-Налшыкыр» абыхэм къыщыхагъэщIащ икIи къэралым футболымкIэ и гуп нэхъыщхьэм занщIэу ягъэзэжыфакъым.
КъыкIэлъыкIуэ илъэсми, Шыпш Тимур зи пашэ налшыкдэсхэм япэ дивизионым еплIанэ увыпIэр щаубыдащ икIи премьер-лигэм щIэбэныну Iэмал аргуэру ягъуэтащ. Аргуэрыжьти, къайхъулIакъым. Абы иужькIэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и унафэщIхэри яхъуэжащ икIи «Спартак-Налшыкыр» къэралым и гуп нэхъыфIым яхэту джэгун папщIэ зи мылъку емыблэжа Къанокъуэ Арсен и пIэкIэ ягъэувам футболым япэ иригъэщын Iуэхугъуэ куэд иIэу къыщIэкIащ. Шыпш Тимур дэнэ къэна, зэрыкомандэуи республикэр хуэмеиж хъуащ икIи, яхуэмыпшыныжын щIыхуэм щIигъанэри, пIалъэкIэ щызэхуащIыжа къэхъуащ. Иджы, ди жагъуэ зэрыхъунщи, «Спартак-Налшыкыр» урысей футболым и лъащIэ дыдэм (етIуанэ дивизионым) курыт зэфIэкIхэр щызиIэхэм ящыщщ.
ИлъэситхукIэ топджэгу иным пэIэщIэу щытауэ, нэгъабэ Шыпшыр Тамбов ирагъэблэгъащ. А къалэмрэ областымрэ я унафэщIхэм мурад быдэ ящIат я щIыпIэ командэр, зэи къэмыхъуауэ, премьер-лигэм хагъэхьэну. Налшык и «Спартак»-м илъэс зыбжанэкIэ щыджэгуа Искаков Муратрэ Шыпш Тимуррэ (зыр тренер нэхъыжьу, адрейр тренер нэхъыщхьэу) а къалэным телъыджэу пэлъэщащ икIи «Тамбов»-р къэралым футболымкIэ и гуп нэхъыщхьэм иджыблагъэ хашащ.
Дыщыгугъынщ апхуэдэ зэфIэкI «Спартак-Налшыкми» къыщигъэлъэгъуэну Шыпш Тимур зэгуэр Iэмал къыхукъуэкIыжыну. Абы щIохъуэпс Къэбэрдей-Балъкъэрым футболым щыдихьэх цIыху минхэр.
ЗэIущIэр щекIуэкIкIэ етIысэхыгъуэ иIэкъым.
Шыпшым и гъэсэнхэм текIуэныгъэр ягъэлъапIэ.
«Тамбов»-м и гъуащхьауэ Мамты Хьэсэн дэщIыгъуу.
«Россия» телеканалым и «Меню сегодня» нэтыным адыгэ шхыныгъуэ щепщэфI.
ЖЫЛАСЭ Заурбэч.
