Къэхъугъэм и тыгъэ щэху
УсакIуэ, уэрэдус, актёр цIэрыIуэ Высоцкий Владимир къызэралъхурэ нобэ илъэс 80 ирокъу
ЗытшыIэ пэтми, адэкIэ ди бзэгупэм къоIэ: «мыпсэун папщIэ къызэралъхурэ…» Пэжщ ар… Высоцкий Владимир илъэс 34-кIэ ихьа псэ тезырыр Iэтыгъуеищэхэм ящыщт. Апхуэдэ псэ-Iыхьэ хъуэпскIахэр дуней тафэм гъуэщауэ пIалъэ кIэщIкIэ къытоуфэразэ; лъэпощхьэпохэр я натIэу къыздэкIуам щохьэщIэри, къызыхэкIа къэхъугъэм вагъуэ сахуэу хокIуэсэж…
Апхуэдэхэм «къэхъукъащIэ» яхужыпIэнри нэхъ къозэгъ, сыту жыпIэмэ, цIыхум (цIыху къызэрыгуэкIым) апхуэдэ Iыхьэ уафэм къыIэщIилъхьэу, апхуэдэ къуэдыи къытрилъхьэж хабзэкъым! …Хэт зыщIэр къэхъугъэм а и щэхур? Хьэкъыр — Владимир сыт щыгъуи зэрыт-щIыгъунурщ — уэрэду, макъамэу, усыгъэу, Iуплъэгъуэу!
Высоцкэм хьэлэмэтыщэу къехъулIа уэрэдхэр ди япэжкIэ зэзыдзэкIа гуэр щыIэми тщIэркъым. Пэжращи, усакIуэм и Iэдакъэ къыщIэкIахэм я закъуэтIакъуэххэхэрщ адыгэбзэм (уи фIэщу уелэжьми) къизэгъэнур. Ауэ щыхъукIи, шэчыншэу, псоми фIыуэ ялъэгъуа уэрэдхэм ящыщ гуэр Высоцкий Владимир къимыпсэуа и юбилейм «адыгэбзэкIэ щыдгъэпсэлъэну» ди нэ къокI.
КЪАРМЭ Iэсият.
Высоцкий Владимир
Кхъэлъахэ зэхэтхэр
Кхъэлъахэ зэхэтхэм щыхасэркъым жор,
Фызабэхэр зэи щымыпыхьэ —
Зыгуэрхэм а кхъащхьэм тралъхьэ епэр,
Щагъаблэ уахътыншэу мафIащхьэ.
Зырисэрт зэгуэрым щIы тхъуам и щхьэфэц.
Иджы — мывэ пхъэбгъуу джафащэщ.
Мы щIыпIэм щымыIэ лъэныкъуэегъэз —
Зы Iыхьэ — зы гъащIэ — зы лъабжьэщ.
МафIащхьэ уахътыншэм къыхопс: танк ныкъуэс,
МафIэсым илыпщI мамыр лъахэ,
Яжьалъэу рейхстаг, гууз сахуэу Смоленск,
Исыж зауэлI хейм и псэ хахуэ.
Кхъэлъахэм щыплъагъукъым фызабэ гъырнэIу —
Мыбы къакIуэ цIыхухэр нэпсыншэщ,
Кхъэлъахэ зэхэтхэм щымыIэ жор пэкIу…
АрщхьэкIэ… яхь гуауэр нэхъ тынш-тIэ?
Шы емылыджхэр
Шым и джабэр щIопщкIэ зэпыслъащIэу,
ЩыхупIэ IупщIакIэм сыдокIуэкI —
Жьым соIубри — хьэуар сIэщIэмащIэу,
Сихьэурэ жагъын, сокIуэд. Хъийм сокI!
Севмыхьэжьэт, сишхэ, севмыхьэжьэт!
ЗэщIэплъа щIопщ тхьэмпэм зыдэвмыщI!
Шы къысIэрыхьахэр сытуи хъыжьэт —
Е псэуам сыщымыщ, си уэрэдри зэпощ.
Шыхэр псы езгъэфэнт, си едзыгъуэр жысIэнт —
Мы щыхупIэм и нэз зы дакъикъэ щисхынт…
Жьапщэм сиIэтынщи, къауц налъэу,
Iэжьэм хьэмкIэу схухишынщ уэс лъагъуэ, —
Севмыхьэжьэ, сишхэ, фымыджалъэ,
ФымыпIащIэ… мыхъуми зы теуэгъуэ.
Севмыхьэжьэт, шыхэ, севмыхьэжьэт!
Задэвгъэшурэ щIопщ е чынутI…
Шы къысIэрыхьахэр сытуи хъыжьэт —
Е псэуам сыщымыщ, си уэрэдри зэпощ.
Шыхэр псы езгъэфэнт, си едзыгъуэр жысIэнт —
Мы щыхупIэм и нэз зы дакъикъэ щисхынт…
Дынэсынщ. Тхьэм деж хэт къыкIэрыхурэ, —
МелыIычхэр губжьауэ мэгие.
Е, зэщыджэрэ тхьэгъуш цIыкIухэр,
Срахьэжьэрэ шым — сатокIие.
Севмыхьэжьэт, шыхэ, севмыхьэжьэт!
СынолъаIуэ: зивмыч фыщIэлъэту.
Шы къысIэрыхьахэр сыту псынщIэт —
КъэзмыгъэщIри Iуэхут? — СыгъэшэщIт зы уэрэд!
Шыхэр псы езгъэфэнт, си едзыгъуэр жысIэнт,
Мы щыхупIэм и нэз зы дакъикъэ щисхынт…
ЩIым и уэрэд
Хэт жызыIэр щIылъэр исыжауэ,
Вагъэм зэи Iумыхуэжыну жылэ?
Хэт жызыIэр щIыпсэр езэшауэ?
Хьэуэ… Зиудыгъуауэ щIыр къытпоплъэ.
Анэм и къалэн егъэври щIым,
Къуимытын — къэплъэщIми тенджыз лъащIэ,
Исыжауэ хэт и фIэщ ар хъун?
Хьэуэ… Гуауэм ар щIохъукI фIыцIащэ.
ЩIытI ныкъуэсхэм бзыпхъэу зашэщIауэ,
Мащэ куутIхэм ящI дзэлытI-уIэгъэ.
ЩIым и псантхуэм узу зигъэшауэ,
Гурыгъу лысу зрешэкI гуIэгъуэ.
ЩIым зэи «ныкъуэдыкъуэкIэ» фемыщ!
Ар бэшэчщ, хэмыщI и шыIэныгъэ.
Хэт щIым хужызыIэр: «ЩIапIэ нэщIщ,
Уэрэдыжь щыIужыркъым дахащэу!»
Хьэуэ! ЩIым мэтхьэджэ и тхьэгъуш.
УIэгъэнэр зэлъэщIех мыджылу.
Шырыкъу лъэгуи щIылъэм пэмылъэщ
ЩIылъэр псоми ди зэхуэдэщ жылэу.
ЖызыIар хэт щIыр илыпщIыжауэ?!
Хьэуэ… Ар къытпоплъэ зиущэхуауэ.
