Мы махуэхэм
Накъыгъэм и 16,
щэбэт
Мамыру зэдэпсэуным и дунейпсо махуэщ. 2017 гъэм дыгъэгъазэм и 8-м Лъэпкъ Зэкъуэтхэм я Зэгухьэныгъэм и Ассамблее Нэхъыщхьэм унафэ къищтащ накъыгъэм и 16-р Мамыру зэдэпсэуным и дунейпсо махуэу гъэувыным теухуауэ.
Нэхум и дунейпсо махуэщ
Ставрополь крайм и махуэщ
Биографхэм я махуэщ
Къалмыкъ шейм и махуэщ
1744 гъэм Урысейм и пащтыхь гуащэ Елизаветэ Пётр и пхъум Iэ щIидзащ цIыхум и хьэкумыр укIкIэ ящIэну зэрыхуимытым теухуа унафэм.
1768 гъэм Урысейм и пащтыхь гуащэ Екатеринэ ЕтIуанэм унафэ ищIащ Пётр Езанэм фэеплъ хуэщIыным теухуауэ. Ар иджы «Гъуаплъэм къыхэщIыкIа шууей» фэеплъу Санкт-Петербург дэтырщ.
1863 гъэм Одессэ гъущI гъуэгу ухуэн щыщIадзащ.
1881 гъэм Германием и къалащхьэ Берлин дунейм щыяпэу щаутIыпщащ трамвай зрикIуэ гъущI гъуэгур.
1924 гъэм СССР-м къыщыдэкIащ «Мурзилка» сабий журналым и япэ номерыр.
1929 гъэм США-м япэ дыдэу щекIуэкIащ «Оскар» саугъэтыр зыхуагъэфэщахэм етыжыным теухуа гуфIэгъуэ дауэдапщэхэр.
1954 гъэм Налшык къыщызэIуахащ украин тхакIуэ Вовчок Марко и фэеплъ.
1960 гъэм Америкэм щыщ физик Мейман Теодор дунейм щыяпэу лазер ищIащ.
1985 гъэм СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым къыдигъэкIащ «Фадафэным ебэныныр гъэлъэщыным теухуауэ» унафэр икIи къэралым щрагъэжьащ цIыхухэр а щхъухь бзаджэм щыхъумэным хуэунэтIа лэжьыгъэр.
Адыгэ тхыдэдж, этнограф, тхакIуэ Хъан-Джэрий СулътIан къызэралъхурэ илъэс 212-рэ ирокъу.
Адыгэ узэщIакIуэ, щIэныгъэлI ХьэтIохъущокъуэ Къазий къызэралъхурэ илъэси 179-рэ ирокъу.
Урысей кхъухьлъатэзехуэ, Совет Союзым и ЛIыхъужь Маресьев Алексей къызэралъхурэ илъэси 104-рэ ирокъу.
КъБР-м щIыхь зиIэ и артисткэ Щхьэгъэпсо Таужан къызэралъхурэ илъэси 103-рэ ирокъу.
Совет усакIуэ, тхакIуэ Берггольц Ольгэ къызэралъхурэ илъэси 110-рэ ирокъу.
Совет гимнасткэ, Олимп Джэгухэм плIэнейрэ я чемпионкэ, гъэсакIуэ Корбут Ольгэ и ныбжьыр илъэс 65-рэ ирокъу.
Къэрал лэжьакIуэ, экономикэ щIэныгъэхэм я доктор, РАЕН-м и академик, КъБР-м щIыхь зиIэ и экономист Къалэ Замир и ныбжьыр илъэс 63-рэ ирокъу.
Музыкант, усакIуэ, композитор Шевчук Юрий и ныбжьыр илъэс 63-рэ ирокъу.
Уэчыл, КъБР-м щIыхь зиIэ и юрист Бэрокъуэ Хьэсэн-Алий и ныбжьыр илъэс 59-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэтекIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 27 — 30, жэщым градус 14 — 17 щыхъунущ.
Накъыгъэм и 17,
тхьэмахуэ
Электросвязымрэ хъыбарегъащIэ зэгухьэныгъэмрэ я дунейпсо махуэщ. 1865 гъэм къызэрагъэпэщащ Электросвязым и дунейпсо зэгухьэныгъэр.
СПИД узыфэм илIыкIахэм я фэ-еплъ махуэщ
Норвегие пащтыхьыгъуэм и лъэпкъ махуэшхуэщ — я Конституцэм и махуэщ
Аргентинэм и Дзэ-тенджыз флотым и махуэщ
1727 гъэм Урысейм и пащтыхь тахътэр къылъысащ илъэс 11 фIэкIа мыхъуа Пётр ЕтIуанэм, Пётр Езанэм и къуэрылъхум.
1801 гъэм Санкт-Петербург къыщызэIуахащ дзэзешэ цIэрыIуэ Суворов Александр и фэеплъ.
1861 гъэм дунейм щыяпэу ягъэлъэгъуащ щхъуэкIэплъыкIэу траха сурэтыр.
1916 гъэм Инджылызыр дунейм щыяпэу гъэмахуэ зэманым техьауэ щытащ.
1928 гъэм Нидерландхэм я къалащхьэ Амстердам къыщызэIуахащ IХ Гъэмахуэ Олимп Джэгухэр. Ахэр екIуэкIащ накъыгъэм и 17 — шыщхьэуIум и 12-хэм къриубыдэу.
1988 гъэм Москва и Кремлым, Спасскэ куэбжэхэм япэмыжыжьэу ухуэныгъэ лэжьыгъэхэр щыщрагъэкIуэкIыу гъэтIылъыгъэшхуэ къагъуэтащ. Абдежым щIэлът 12 — 13-нэ лIэщIыгъуэхэм зэрахьэу щыта хьэпшыпхэр, Iэмэпсымэхэр.
1944 гъэм Кърым АССР-р щымыIэж ящIащ. Кърымым щыпсэу тэтэр мин 200-м нэблагъэ щалъхуа щIыпIэхэм ирашри, Курыт Азием, Урал щIыбым, Поволжье Ипщэм ягъэIэпхъуауэ щытащ.
Адыгейм щыпсэуа тхыдэдж, узэщIакIуэ Хьэджымыкъуэ Темтэч къызэралъхурэ илъэси 172-рэ ирокъу.
Дуней псом щыцIэрыIуэ франджы актёр Габен Жан къызэралъхурэ илъэси 116-рэ ирокъу.
Урысей Федерацэм и цIыхубэ артисткэ ДыщэкI КIунэ къызэралъхурэ илъэси 103-рэ ирокъу.
Урысей политик, «Демократием и телъхьэ Урысей» зэщIэхъееныгъэм и пашэу щыта Старовойтовэ Галинэ къызэралъхурэ илъэс 74-рэ ирокъу.
Къэзахъстаным и къэрал къулыкъущIэ, 2019 гъэ лъандэрэ абы и Президент Токаев Касым-Жомарт и ныбжьыр илъэс 67-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 14 — 16, жэщым градус 11 — 12 щыхъунущ.
Накъыгъэм и 18,
блыщхьэ
Музейхэм я дунейпсо махуэщ. 1977 гъэм Музейхэм я дунейпсо советым и ХI конференц нэхъыщхьэу Москва щекIуэкIам къыщащтащ музейхэм махуэ хэха яIэным теухуа уна- фэр.
УФ-м и Балтие флотым и махуэщ
Тыркумэн Республикэм и Конституцэмрэ и Къэрал ныпымрэ я махуэщ
Мэзым жыгхэр щыхэсэным и урысейпсо махуэщ
Кърымым щыпсэу лъэпкъхэр я хэкум залымыгъэкIэ щрашым хэкIуэдахэм я фэеплъ махуэщ
1268 гъэм мысыр мамлюкхэм Антиохиер яубыдащ.
1642 гъэм франджыхэм Монреаль (Канадэ) щIыпIэр псэупIэ ящIауэ, къалэм и лъабжьэри ягъэтIылъауэ щытащ.
1764 гъэм Петербург Урысейм япэу къыщызэIуахащ цIыхубзхэм папщIэ еджапIэр (Смольнэ институтыр).
1780 гъэм пащтыхьыгъуэр зыIэщIэлъ Екатеринэ ЕтIуанэм Санкт-Петербург къалэм и гербым теухуа унафэм Iэ щIидзащ.
1804 гъэм Наполеон Франджым и императору ягъэуващ.
1925 гъэм Адыгэ Республикэм и лъэпкъ музейр къызэIуахащ.
1958 гъэм Канны къалэм щекIуэкI 11-нэ кинофестивалым «Дыщэ пальмэ къудамэ» саугъэтыр къыщыхуагъэфэщащ СССР-м щытраха «Летят журавли» фильмым.
2005 гъэм Москва и ЦСКА футбол командэм УЕФА-м и Кубокыр къихьащ.
Къэжэр усакIуэ цIэрыIуэ, математик, астроном, философ Хайям Омар къызэралъхурэ илъэс 972-рэ ирокъу.
Урысейм и иужьрей пащтыхь, къэрал унафэр илъэс 23-кIэ зыIэщIэлъа, Романовхэ ящыщ Николай ЕтIуанэр къызэралъхурэ илъэси 152-рэ ирокъу.
УэрэджыIакIуэ, Урысейм и цIыхубэ артисткэ Баяновэ Аллэ (и унэцIэ дыдэр Левицкэщ) къызэралъхурэ илъэси 106-рэ ирокъу.
Физико-математикэ щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор, УФ-ми КъБР-ми щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ ХъуэкIуэн Хьэзрэталий и ныбжьыр илъэс 88-рэ ирокъу.
Мэкъумэш щIэныгъэхэм я кандидат, КъБКъМУ-м и профессор, ЩIДАА-м и академик, КъБР-м щIыхь зиIэ и агроном ХьэщIэлI Руслан и ныбжьыр илъэс 80 ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 19 — 20, жэщым градус 11 — 13 щыхъунущ.
Зыгъэхьэзырар
ЖьэкIэмыхъу Маринэщ.
