Мысостей жылэ Iумахуэр илъэс 300 зэрырикъур Iэтауэ ягъэлъапIэ
Тхьэм игъащIэкIэ дызэхуигъэузыншэ!
Зи щIыпIэхэр дахащэ, нэри пэри зы- хьэху тафэкIэ, губгъуэкIэ, мылылъэхэр зи къежьапIэ псы уэрхэмкIэ къулей, уардэу зэфIэт къыр дзакIэху узыIэпызышэхэр щыкуэд Къэбэрдей-Балъкъэрым и ку-рых дыдэр зи лъахэ Мысостей къуажэр жылэу зэрытIысрэ илъэс щищ зэрырикъур иджыблагъэ Iэтауэ ягъэлъэпIащ. Iуэху щхьэпэ къызэрыдахам и нэщэнэу, бжьыхьэ махуэ уэфI дахэ къехъулIат аруандэсхэм: я зэхыхьэшхуэм зыкъыдищI нэхъей, гукъыдэжыр къиIэту, дыгъэри гуапэу псэм къедэхащIэрт. Жьыуэ хузэщIэтэджат ахэр я гуфIэгъуэм. Я нэгум гуфIэр къищу курыт еджапIэм и пщIантIэшхуэм щызэхуэсырт я тхыдэ къулейм ириплъэжыну, зэш-зэунэкъуэщхэр нэхъ гъунэгъуу зэрыцIыхуну, я къуэпсхэр нэхъри ягъэбыдэну, япэ ита нэхъыжьыфIхэм я фэеплъ нэхум хуэфащэ пщIэ хуащIыну.
Гукъыдэж инрэ дэрэжэгъуэрэ яIэу я гуфIэгъуэр дахащ, зэкъуэшыныгъэмрэ зэкъуэтыныгъэмрэ зыгъэлъэщ Iуэхугъуэ щхьэпэхэр къызэрагъэпэщащ. Курыт еджапIэм и пщIантIэ хуитыр махуэшхуэ теплъэкIэ гъэщIэрэщIат, къызэхуэсхэр гуапэу ирагъэблагъэу, лъэпкъ макъамэ узэщIэзыIэтэхэр, гум ехуэбылIэу, зэпымыууэ къыщыIурт. ИхъуреягъкIэ щагъэува унагъуэ пщIантIэхэм щызэрахьэ ерыскъы зэмылIэужьыгъуэхэм я хъурымэ-жьэры-мэр Iум IэфIу икIуэсыхьырт.
ГуфIэгъуэр даIэтыну къуажэдэсхэм къахуеблэгъат Къэбэрдей-Балъкъэрым и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ Къардэн Мурат, республикэм курортхэмрэ туризмэмкIэ и министрым и къуэдзэ Сумаев Ахъмэт, КъБР-м и Парламентым и депутатхэр, Аруан муниципальнэ щIыналъэм и щIыпIэ администрацэм и Iэтащхьэ Куэшей Азэмэт зи пашэ хьэщIэхэр, жылагъуэ лэжьакIуэхэр, творческэ гупхэр.
Аруан къуажэ администрацэм и унафэщI Беждыгъу Аскэр зэIущIэр къызэIуиха нэужь, жылэм щекIуэкI Iуэхухэм жыджэру хэтхэм, абы зегъэужьыным хьэлэлу хуэлажьэхэм щIыналъэ администрацэм и ЩIыхь тхылъхэр иратащ. Къуажэм ЩэнхабзэмкIэ и унэм и, унафэщI Зыхьэ Оксанэ и цIэр щхьэхуэу къраIуащ: и IэнатIэм щиIэ зэфIэкIым, апхуэдэу нобэрей зэхуэсышхуэр гъэхьэзырыным хуищIа хэлъхьэныгъэм папщIэ, Къэбэрдей-Балъкъэр Республи-кэм и ЩIыхь тхылъыр хуагъэфэщащ. «Узэкъуэтмэ — улъэщщ», — къыхуеджэныгъэм щIэту зэхаубла гуфIэгъуэм зыщыхуагъэхьэзырым еджакIуэхэмрэ сабий гъэса- пIэм щыщ цIыкIухэмрэ хуабжьу защIигъэкъуащ, ныбжьыщIэхэм ягъэхьэзыра Iуэхугъуэхэр нэхъ гъэщIэгъуэн икIи гукъинэж зэрыхъуным къаруушхуэ ирихьэлIащ, ахэр зэрекIуэкIыр уэгум щытезых видео IэмэпсымэкIэ (дронкIэ) яригъэтхыжащ.
Зэхуэсахэр IэгуауэшхуэкIэ IущIащ «Аруан къуажэм щIыхь зиIэ и цIыху» цIэ лъапIэр я жылэм щыщ нэхъыжьиплIым — Хуцынэ Афужан, Вэрмахуэ Софье, Щоджэн Хьэутий, Бейтыгъуэн ХьэзрэIил сымэ-зэрыфIащам.
Вэрмахуэ Софье дерс Iущхэр зи Iэпэгъу, цIыхупсэ къулеигъэр къызэбэкI, цIыхухэм я сэбэп зыхэлъхэм хьэлэлу хуэлэжьа, пщIэшхуэ зиIэ цIыху щыпкъэщ. А нэхъыжьыфIым и псалъэхэр ноби яфIэлъапIэщ. Сыту жыпIэмэ, ахэр гупсысэ узыншэхэмкIэ гъэпсащ.
— УгъурлыгъэкIэ дызэрызэхыхьам и щыхьэту, махуэ дахэ къыдэхъулIащ. Нобэ дызэхэзышахэм, дызэхэзыгъаплъэхэм фIыщIэ яхузощI. Мыпхуэдэ Iуэху къыдэдмыхмэ, дызэрыщIэнукъым, ипэкIэ дып-лъэфынукъым, дыкIуэтэфынукъым. Ди блэкIам и гугъу тщIымэ, дыщIэгушхуэ хъун куэд жылэм дэлъщ, ди цIыху гуащIафIэ- хэм яхузэфIэкIам, зрагъэхъулIам теухуауэ Iэджэ пхужыIэнущ. Ахэр я бгъэм къыхэлыдыкI медалхэм, орденхэм, къыхуагъэфэща щытхъу тхылъхэм къаIуатэ. Ди япэ итахэм къытхуагъэнар тхъумэн зэрыхуейм ещхьыркъабзэу, пщэдейми дегупсысыпхъэщ. Абы папщIэ, нэхъыщхьэр зэгурыIуэрщ, зэдаIуэрщ, зыужьыныгъэрщ, щIэблэ узыншэрщ. Ди къуажэм щыпсэу лъэпкъхэр фIыуэ зэролъагъу, зэхэгъэж диIэкъым. Абы хуабжьу срогушхуэ. ЗэрытщIэщи, хабзэмрэ нэмысымрэ здэщыIэм насыпыр щытепщэщ. ДяпэкIи абы дытету гуфIэгъуэкIэ Тхьэм куэдрэ дызэхигъэхьэ, нэхъыжьхэмрэ нэхъыщIэхэмрэ я кум зэхуэфащэ зэхущытыкIэ дэлъу Тхьэм адэкIи дригъэфIакIуэ, — къыхигъэщащ Вэрмахуэ Софье, зэхуэсахэм защыхуигъазэм.
ИужькIэ псалъэ къыIихащ КъБР-м и вице-премьер Къардэн Мурат.
— ПщIэ зыхуащI аруандэсхэ, хьэщIэ лъа-пIэхэ! Къэбэрдей-Балъкъэрым и Правительствэм и цIэкIэ Мысостей къуажэм и илъэс щищымкIэ си гум къыбгъэдэкIыу сынывохъуэхъу. Нобэрей гуфIэгъуэ зэхыхьэр и щыхьэтщ фи жылэм и тхыдэ хьэлэмэтыр зэман жыжьэм къуэпс быдэкIэ зэрыпыщIам. Фи адэжьхэм къадекIуэкIа, ди нобэм къахьэса хабзэхэм къатепщIыкIыжа фи лъахэгъухэм ину фригушхуэ хъунущ. Аруан къуажэр Къэбэрдей-Балъкъэрым и тхыдэм игъащIэкIэ хыхьащ зи щIыналъэр гуащIэдэкI лэжьыгъэшхуэрэ лIыгъэкIэ цIэрыIуэ зыщIа адыгэ жыла- гъуэ нэхъыжь дыдэхэм ящыщ зыуэ. Нобэрей фи щIэблэм нэхъыжьхэм я щапхъэм зэрытетыр, я хабзэ гъуэзэджэхэр зэрахъумэр, зэрагъэбагъуэр гуапэщ. Фи жылэ Iумахуэм Хэкум и дамыгъэ лъапIэхэр зыхуагъэфэща ветеранхэр и мащIэкъым, нобэрей махуэми ехъулIэныгъэщIэхэр фиIэу фрихьэлIащи, дяпэкIи зывузэщIыну, щIэныгъэм, егъэджэныгъэм, щэнхабзэм я IэнатIэхэм зэфIэкI къыщывгъэлъэгъуэ- ну, узыншагъэ, зэIузэпэщыгъэ фиIэну си гуапэщ, — захуигъэзащ Къардэн Мурат мысостейдэсхэм.
Республикэм курортхэмрэ туризмэмкIэ и министрым и къуэдзэ Сумаев Ахъмэт и хъуэхъум къыхигъэщащ Мысостей къуажэр фIыуэ зэрилъагъур, абы дэсхэм пщIэшхуэ зэрахуищIыр.
— Мы жылэ берычэтым семышу сытепсэлъыхьыфынущ. Щыпсэухэр цIыхуфI защIэхэщ, гуапэхэщ, пэжхэщ. Ар куэдкIэ я фIыщIэщ къуажэм и тхыдэм къыдэбэкъуахэм, и нобэр зыгъэбжьыфIэхэм, и пщэдейм егупсысхэм. ЦIыху Iущ куэд къыдэкIащ, лъэпкъымрэ хэкумрэ къэмылэнджэжу хуэлэжьахэр нэхъ мащIэкъым. АдэкIэ нэхъри фефIэкIуэну си гуапэщ. Адыгэхэмрэ балъкъэрхэмрэ мы къуажэм зэкъуэш хуэдэу щызэдопсэу, зэкIэлъокIуэ, я шыгъупIастэ зэIулъщ. 1957 — 1958 гъэхэм-рэ къыкIэлъыкIуэ илъэсхэмрэ Азие Курытым и республикэхэм къикIыжа балъкъэр куэдым мысостейдэсхэр хуабжьу ядэIэпыкъуащ. Аруан къуажэм къыщыувыIахэр, япэщIыкIэ, адыгэ унагъуэхэм зрашэлIащ. Ахэр щыпсэуащ, псалъэм папщIэ, Зыхьэ Хьэзиз, Жылэ Шэмсэт, КIэфо Чэзибан, Зыхьэ Кушыку, Блэныхь Елмырзэ, Дэгу Хьэзешэ, Тхьэкъуахъуэ Сырыху, Устэ НэIиб сымэ я деж. Фэ къытхуэфщIар ди лъэпкъым зэи щыгъупщэнукъым. Аращи, нобэрей гуфIэгъуэм зыдэвузэщIыну, IуэхугъуэфIхэм нэхъри фытригъэгушхуэну, фи жыджэрагъым хигъэхъуэну мысостейдэс псоми си гум къыбгъэдэкIыу сынывохъуэхъу, — къигъэлъэгъуащ министрым и къуэдзэм.
— ПщIэ зыхуэтщI ди хьэщIэхэ, къуажэдэс лъапIэхэ! Нобэ ди махуэшхуэщ — тхыдэ къулей зиIэ, цIыху щэджащэ куэд къызыдэкIа ди жылэм и илъэс щищыр догъэлъапIэ. Къуажэр зэрытIысрэ зэхъуэкIыныгъэ Iэджэ къэхъуами, адэжь лъахэм худиIэ лъагъуныгъэр зымащIэкIи къэтIэсхъакъым. Нобэрей ди Мысостейр хабзэ дахэ щызекIуэ лъахэщ. Ди цIыхухэр жыджэрщ, фIэщхъуныгъэ яхэлъщ, ягури я псэри Iуэ-хуфIхэм етауэ гъащIэм и уэрыпIэм хэтщи, я мурадхэм зэралъэIэсынум шэч къытетхьэркъым. Илъэс кIуахэм къуажэм и теплъэм нэрылъагъуу зихъуэжащ: псэуалъэщIэхэр доухуэ, щIыпIэхэр зэIузэпэщ дощI, социальнэ IэнатIэхэм заужь, щэнхабзэмрэ спортымрэ ехъулIэныгъэфIхэр щыдиIэщ. А псори ди цIыху гуащIафIэхэм я фIыщIэщ, я IэрыкIщ.
Мысостейдэсхэр ди блэкIам, ди тхыдэм иригушхуэ хъунущ, ахэр я лъабжьэу икIи я щапхъэу щIэблэм пщэдейр зэраухуэ- нур ди фIэщ мэхъу. Абы и лъэныкъуэкIэ гупсысэ узыншэ къызыбгъэдэкI щIалэгъуалэ жыджэрхэр, зэчиифIэхэр, жэрдэмщIакIуэхэр ди куэдщ. ЗэуIуу, зэкъуэту яужь ихьэмэ, Iэджэми хунэсынущ.
Си къуажэгъу лъапIэхэм нобэрей гуфIэгъуэмкIэ сынывохъуэхъу. Фи гупсысэхэр мурадыфIхэм хуэгъэпсащи, ахэр псори къывэхъулIэну, мамырыгъэр щытепщэ ди щIыналъэм фэри, фи бынхэм и зыщывузэщIыну, насыпыфIэу фыщыпсэуну Тхьэм жиIэ.
Гукъыдэжыр къыддэушу,
Берычэтыр ди унэм илъу,
Ди лъэр жану,
Ди жьэгу пащхьэр хьэщIэ кIуапIэу,
Нэмыс, хабзэм я зекIуапIэу,
КъакIуэр фIыкIэ къытхуеблагъэу,
Ди щIыхьыр инрэ ди пщIэр лъагэу
Мы дуней фIыгъуэм дыщымыщIэу
Тхьэм игъащIэкIи дызэхуигъэузыншэ! — апхуэдэ хъуэхъу кIэщIкIэ егуэпащ къуажэ администрацэм и унафэщI Беждыгъу Аскэр мысостейдэсхэм.
Сыт хуэдэ Iуэху щхьэпэми цIыхухэр яфIэфIу, гушхуэныгъэ яхэлъу IуощIэ. А махуэм ар ди нэгу щIэкIащ. ЗэщIэкъуауэ ягъэува пщыIэхэм ини цIыкIуи уэру щыпэкIурт, хьэщIэхэр щрагъэблагъэрт. ЕкIуу зэлъыIуха лъэпкъ пщIантIэхэр, ахэр тIощIым щIигъурт, пасэрей хьпшыпхэмкIэ гъэщIэрэщIат. Абыхэм куэду яхэтт нэхъапэм къагъэсэбэпу щыта унагъуэ хьэпшыпхэр. Лъэпкъ шхыныгъуэхэри щыпэ-рыхьэтт. Джэдлыбжьэм, лыцIыкIулыбжьэм, чыржыным, дэлэным, дзажэ гъэжьам, лы гъэвам, жэрумэм, пIастэм, нэгъуэщIхэми Iэнэхэр дэбжьыфIэрт. Зэпеуэу ягъэщIэрэщIа фIэкIа умыщIэну, пщыIэхэр теплъафIэт, Iэхуитлъэхуитт. Нэгъуейхэ, Зыхьэхэ, Шэбэзджэрийхэ, Тхьэкъуахъуэхэ, Бэвокъуэхэ, Бейтыгъуэнхэ, Бахъуэхэ, Щоджэнхэ, Беждыгъухэ, Хьэнцэхэ, Къумахуэхэ, Жэмыкуэхэ, Мэрзэлыхэ, адрейхэми я пщыIэхэр, нэр ягъэгуфIэу, зэдекIуэкIырт, хьэблэ зэхуеблагъэ щIыкIэу лIыкIуэкIэ зэкIэлъихьэрт. ХьэщIэхэр пщыIэ псоми яхуеблэгъащ, гуфIэгъуэр даIэту, хъуэхъухэр хужаIащ. Лъэпкъ пщIантIэхэм я тхьэмадэхэм къалэнышхуэ ягъэзащIэрт, Iэнэм и хабзэхэм къадэкIуэу, нэгъуэщI пщэрылъхэри зэдахьырт. Псалъэм папщIэ, я пщыIэм щетIысэх хьэщIэхэм я хъуэхъухэм гуапэу пэджэжырт, мыпхуэдэ зэхуэсышхуэхэм нэхъыщхьэу хэлъу къалъытэр хуаIуатэрт, я Iуэху еплъыкIэхэмкIэ ядэгуашэрт. ХьэщIэхэми ар къыдащтэрт.
— Мы зэхуэсышхуэм ди щхьэр лъагэу дигъэлъагъужащ. Ди япэ итахэм къытхуагъэна щIэин лъапIэхэм дрогушхуэ. Жыжьаплъэхэти, лъэпкъ хабзэфIхэмрэ Iуэху зехьэкIэхэмрэ лIэщIыгъуэхэм къыпхахри, ди деж къахьэсащ. Ахэр ди зэхуэдэ лъапIэныгъэщи, псори дрогушхуэ. Мы зэ- IущIэ щхьэпэр ди щIэблэм дерс зэрахуэхъунум шэч къытесхьэркъым. АбыкIэ дэ, нэхъыжьхэр, щIэгъэкъуэн дахуэхъун хуейщи, ари зыщыдгъэгъупщэнкъым, — жиIащ Бейтыгъуэнхэ я пщыIэм щагъэува Iэнэм и тхьэмадэ, «Аруан къуажэм щIыхь зиIэ и цIыху» цIэ лъапIэр зыфIаща ХьэзрэIил.
«Лъэпкъыр узыншэмэ — къэралыр лъэщщ!» — псалъэ Iущхэр зи щIыхьэпIэм тетха Нэгъуейхэ я пщыIэм хьэщIэхэр шыгъупIастэкIэ щрагъэблэгъащ. Iэнэм и тхьэмадэ Владимир курыт школым тхыдэмкIэ предметыр илъэс куэдкIэ щригъэджат, я жылэм и блэкIам хъарзынэу щыгъуазэти, хьэщIэхэм яхуиIуэтэн и мащIэтэкъым.
— Нобэ махуэшхуэщ — тхыдэ дахэ зиIэ, цIыху угъурлы, цIыху щэджащэ куэд къызыдэкIа, ноби щыпсэу ди къуажэм и илъэс щищыр Iэтауэ, зэуIуу икIи дызэхуэгушхуэу догъэлъапIэ. Илъэс щищ ирокъу зы унагъуэшхуэу зэхыхьэу ди адэжьхэр мы щIыпIэм зэрыщытIысрэ. Псы куэд ежэхащ абы лъандэрэ, итIани ди тхыдэм къыдэтэджу лIэщIыгъуэхэм къадекIуэкIа Iуэхугъуэ ин дыдэхэр мысостейдэсхэм тфIэлъапIэщ. Сыту жыпIэмэ, ди жылэм и блэкIам ахэр къуэпс быдэкIэ пыщIащ, ди нобэм и лъабжьэщ, ди пщэдейм и джэлэсщ.
ЗэрытщIэщи, мэзыр жыг зырызу зэ-хэтщ. Жыгым и къуэжхэр куууэ хэкIэрэ лъабжьэ быдэ ягъуэтмэ, борэнми, жьыбгъэми, нэхъ жьапщэшхуэми щышынэркъым — къуэпс узыншэу зэроубыдри, задз икIи мэзылъэр ягъэбагъуэ. БлэкIа илъэс щищым къриубыдэу ди жылэм лъабжьэ быдэ игъуэтащ, лъэщу зиужьащ, нэхъыжьхэм я щапхъэм тету, ди адэжьхэм я Iуэхум къытщIэхъуэ щIэблэм пащэ.
Тхыдэ пщалъэкIэ къапщтэмэ, илъэс щи-щыр ныбжь хъарзынэщ. А зэманым и кIуэцIкIэ Мысостейм гъуэгуанэшхуэ къикIуащ. Ди япэ итахэм яхузэфIэкIам, абы-хэм къытхуагъэна щIэин лъапIэхэм ину дрогушхуэ. Ахэр псори ди зэхуэдэ лъапIэныгъэщи, дыхуэсакъыу зетхьэну, зэIэпытхыну, я купщIэ нэхъыщхьэхэм дегугъуу щIэблэр щIэтпIыкIыну ди боршщ. Нобэрей ди зэхыхьэ гуапэр ипэкIэ узыгъаплъэ, мурадыфIхэр уэзыгъэщI Iуэхугъуэ щхьэпэщ, ди бынхэм я дежкIэ дерс гъуэзэджэщ. Мыр къызэрыгуэкI зэхуэс къудейкъым, атIэ гъащIэм къыпезыгъащэ, зэIузэпэщ псэукIэм и лъабжьэр зыгъэбыдэ, блэкIамрэ къэкIуэнумрэ зэпызыщIэ лъапIэныгъэщи, тхужаIэ, тхуаIэт хъуэхъухэр Тхьэм псоми къытлъигъэс. Нобэрей гуфIэгъуэм фызэрыхэтым, ди пщыIэм фыкъызэреблэгъам папщIэ, фIыщIэ фхудощI, ди жылэм, абы щыпсэухэм я хъыбарыфIкIэ Тхьэм куэдрэ дызэхигъэхьэ! — къыхигъэщащ Нэгъуей Владимир хьэщIэхэм я хъуэхъум пэджэжу.
Къуажэ администрацэм и унафэщI Беждыгъу Аскэррэ Мысостейм и тхыдэм тхылъ щхьэхуэ тезыухуа, жылэм и Нэхъыжьхэм я советым и тхьэмадэ Бекъул Хьэбасрэ ящIыгъуу, лъэпкъ пщIантIэхэм щагъэува выставкэхэм хьэщIэхэр еп- лъащ, пасэрей сурэтхэм, хьэпшыпхэм, фащэхэм, Iэмэпсымэхэм дихьэхыу зыхагъэгъуэзащ.
— Мы Iуэхур къыдэзыхахэм, екIуу зыгъэхьэзырахэм фIыщIэ хэха яхуэфащэщ. Мысостей щыпсэу балъкъэрхэм а жэрдэмыр ди гуапэу ядэтIыгъащ, псэкIэ къэзымыщтаи къытхэткъым. Мы гуфIэгъуэ зэхыхьэр псоми ди гум IэфIу къызэринэжынум шэч хэлъкъым. Сыту жыпIэмэ, ар зыузэщIыныгъэм теухуащ, къищынэмыщIауэ, абы зэхэщIыкI лъагэм ухуреджэ, фIэщхъуныгъэ къыпхелъхьэ, пщIэм, нэмысым хегъахъуэ, узэкъуегъэувэ. «Блэ- кIар зыщымыгъэгъупщэн, нобэм пщIэ хуэ-щIын, къэкIуэнум хуэлэжьэн». Мис ар мы зэхыхьэ дахэм и мыхьэнэ нэхъыщхьэу къэслъытэу, ди гуфIэгъуэ Iэнэр абы теухуа хъуэхъукIэ къызэIусхащи, псоми Тхьэм къытлъигъэс. Ирегъагъэ, иребагъуэ Мысостейр! — жиIащ балъкъэрхэм я пщыIэм и тхьэмадэ Кучмезов Мухьэрбэч хьэщIэхэр щахуеблэгъам.
Артистхэмрэ спортсмен ныбжьыщIэхэм-рэ я чэзур къэсати, зэхуэсышхуэр уэрэд- кIэ ирашажьэри, нэгузыужь Iуэхугъуэхэр яублащ. Къуажэм ЩэнхабзэмкIэ и унэм «щапхъэ зытрах» цIэр зезыхьэ и «Нур-ет» ныбжьыщIэ къэфакIуэ ансамблым (художственнэ унафэщIыр Беслъэней Владимирщ) махуэ псом сценэр игъэбжьыфIащ, Къэбэрдей-Балъкъэрым щыцIэрыIуэ, бэм фIыуэ ялъэгъуа уэрэджыIакIуэ тIощIым, микрофоныр зэIэпахыурэ, мысостейдэсхэм я гукъыдэжыр къаIэтащ. Спорт- сменхэри хуэмыхуакъым — зэхьэзэхуэ зэ- мылIэужьыгъуэхэм я зэфIэкI щеплъы- жащ, нэгъуэщI къуажэхэм я лIыкIуэхэр зыхэта шыгъажэшхуэ къызэрагъэпэщащ. КхъуейплъыжькIэрыщIэм щIыгъуу ирагъэкIуэкIа лотерее зэпеуэм хьэпшып лъапIэхэмрэ мэлитIрэ щагъэджэгуащ.
Хъуэхъу гуапэ куэд щыжаIащ гуфIэгъуэ зэхыхьэм, Iэджэми щытепсэлъыхьащ, нэхъыжьыфIхэр ягу къагъэкIыжащ. Псоми зэдэарэзыуэ къыхагъэщащ фэеплъыр цIыхупсэм и къуэпсхэм ящыщ зыуэ зэрыщытыр, гъэхэмрэ лIэщIыгъуэхэмрэ зэрызэпищIэр, жылагъуэхэм я зэхэтыкIэр, щыIэкIэ-псэукIэр, нэгъуэщIу жыпIэмэ, цIыхум и нэгу щIэкIамрэ къикIуа гъуэгуанэмрэ гукъэкIыжхэмкIэ зэрипсыхьыр. Абы тепщIыхьмэ, ди адэжьхэм къызэранэ- кIар ди лъэпкъымрэ щIэблэмрэ я деж- кIэ фэеплъ нэхущи, гурыщIэ къабзэхэр бзиибэкIэ зэпызыщIэ къуэпс узыншэу икIи быдэу дапщэщи къыддекIуэкIыпхъэщ. Илъэс щищ ирикъуа Мысостей къуажэм дэсхэм я къалэнщ а лъэхъэнэм къриубыдэу лъэужь дахэ хэзыша ди нэхъыжьхэм я щапхъэр я гъуазэу лэжьэну, псэуну, жылэм и тхыдэ къулейм IуэхугъуэфIхэр хузэпащэну.
А дерсхэр я плъапIэу, я нэгу зрагъэужьауэ, загъэпсэхуауэ, зэхуаIуэтэжын я куэду мысостейдэсхэр зэбгрыкIыжащ.
Хьэжыкъарэ Алик.
