Мы махуэхэм
ШыщхьэуIум и 4, щэбэт
1777 гъэм Лондон дунейм щыяпэу цирк къыщызэIуахащ.
1836 гъэм Москва и Кремлым и пщIантIэм щагъэуващ Пащтыхь-Тхьэгъуш жыхуаIэр. Щагъэжа щIыпIэм деж илъэсищэм нэблагъэкIэ щылъащ ар, тонн щитIым нэблагъэ и хьэлъагъти, къахуэмыгъэхъейуэ. Архитектор Монферран Огюст ар къэпIэту бгъэIэпхъуэ зэрыхъуну Iэмалыр къигупсысри, шыщхьэуIум и 4-м тхьэгъушыр трагъэувауэ щытащ абы хуагъэхьэзыра лъагапIэм.
1888 гъэм Томск къалэм университет къыщызэIуахащ.
1892 гъэм Ульянов Владимир (Ленин) хеящIэ лэжьыгъэ иригъэкIуэкIыну хуит ящIащ.
1902 гъэм къызэIуахащ Темзэ псы щIагъым щаукъуэдия лъэс зекIуапIэр. Абы зэпищIат Лондон и хьэблитI.
Америкэм щыщ джаз музыкант, композитор цIэрыIуэ Армстронг Луи къызэралъхурэ илъэси 117-рэ ирокъу.
Совет композитор, дзэ оркестрымрэ хорымрэ я дирижёру щыта, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь, СССР-м и цIыхубэ артист, Лениным, Сталиным я щIыхькIэ щыIа саугъэтхэр зрата, генерал-майор Александров Борис къызэралъхурэ илъэси 113-рэ ирокъу.
ЩIэныгъэлI, абхъаз-адыгэ бзэ гупыр джыным хэлъхьэныгъэшхуэ хуэзыщIа, филологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор, Куржымрэ Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ Рогавэ Георгий къызэралъхурэ илъэси 113-рэ ирокъу.
УэрэджыIакIуэ, КъБР-м щIыхь зиIэ и артист Шыкъ Михаил къызэралъхурэ илъэси 104-рэ ирокъу.
Палестинэм и унафэщIу щыта Арафат Ясир къызэралъхурэ илъэс 89-рэ ирокъу.
Урысей къэрал къулыкъущIэ, Дагъыстэн Республикэм и Iэтащхьэу щыта Абдулатипов Рэмэзан и ныбжьыр илъэс 72-рэ ирокъу.
Биологие щIэныгъэхэм я доктор, АКъУ-м и профессор IэкIатэ Валерий и ныбжьыр илъэс 59-рэ ирокъу.
США-м и президент, Нобель и саугъэтым и лауреат Обамэ Барак и ныбжьыр илъэс 57-рэ ирокъу.
Кхъухьлъатэзехуэ, Урысейм и ЛIыхъужь Цей Эдуард и ныбжьыр илъэс 52-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ, уэшх тIэкIу къыщешхынущ. Хуабэр махуэм градус 20 — 21-рэ, жэщым градус 18 — 19 щыхъунущ.
ШыщхьэуIум и 5, тхьэмахуэ
Светофорым и дунейпсо махуэщ. 1914 гъэм США-м щыщ Кливленд къалэм щыфIадзащ икIи къагъэсэбэпу щыхуежьащ япэ светофорыр.
ГъущI гъуэгу лэжьакIуэм и махуэщ
1789 гъэм Франджым пщылIыгъэр щагъэкIуэдыжащ.
1884 гъэм дуней псом цIэрыIуэ щыхъуа скульптурэм — Щхьэхуитыныгъэм и статуем — и лъабжьэр Нью-Йорк щагъэтIылъащ.
1940 гъэм Латвиер СССР-м хагъэхьащ.
1941 гъэм Одессэ къалэр фашист зэрыпхъуакIуэхэм ящыхъумэжыным теухуа зауэм щIидзащ. Ар махуэ 73-кIэ екIуэкIащ.
1943 гъэм Сталиным и унафэкIэ Москва хьэрэкIытIэхэр щыдрагъэлъэтеящ Хэку зауэшхуэм къыщахьа япэ текIуэныгъэхэм я щIыхькIэ — Орёл, Белгород къалэхэр хуит къызэращIыжам и саулыкъукIэ.
1956 гъэм Москва Лениным и цIэр зезыхьэ и стадионым къыщызэIуахащ СССР-м ис лъэпкъхэм я Япэ спартакиадэр.
1963 гъэм ядернэ Iэщэр хьэуам, хьэршым, псы щIагъым щымыгъэунэхуным теухуа ЗэгурыIуэныгъэм Iэ традзащ.
1975 гъэм Тюмень — Сургут гъущI гъуэгум япэ мафIэгур ирикIуащ.
1996 гъэм Урысейм къыщащтащ президент властым и дамыгъэхэр — УФ-м и Президентым и бэракъыр, Президентым и Нагъыщэр, Урысей Федерацэм и Конституцэу къэралым и Президентым папщIэ щхьэхуэу къыдагъэкIар.
2016 гъэм Рио-де-Жанейрэ (Бразилие) къыщызэIуахащ XXXI гъэмахуэ Олимп джэгухэр. Ахэр шыщхьэуIум и 21 пщIондэ екIуэкIащ. Адыгэхэм тхуэфIащ а Олимпиадэр — Мудрэн Беслъэн дыщэ (дзюдо), Джэду Iэниуар (бэнэкIэ хуит) дыжьын медалхэр къыщахьат абы.
Урыс сурэтыщI-живописец цIэрыIуэ Репин Иван къызэралъхурэ илъэси 174-рэ ирокъу.
Франджы тхакIуэ Ги де Мопассан къызэралъхурэ илъэси 168-рэ ирокъу.
Совет усакIуэ-уэрэдус Лебедев-Кумач Василий къызэралъхурэ илъэси 120-рэ ирокъу.
Авиаконструктор, академик, Социалист Лэжьыгъэм тIэунейрэ и ЛIыхъужь, къэрал дамыгъэ лъапIэ, саугъэт куэд зыхуагъэфэща Микоян Артём къызэралъхурэ илъэси 113-рэ ирокъу.
Мэкъумэш щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъМУ-м и профессор Хъаний Мирон и ныбжьыр илъэс 84-рэ ирокъу.
УФ-м щIыхь зиIэ и артист, КъБР-м и цIыхубэ артист Алэкъей Мухьэмэд и ныбжьыр илъэс 79-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ, уэшх тIэкIу къыщешхынущ. Хуабэр махуэм градус 23 — 25-рэ, жэщым градус 17 — 18 щыхъунущ.
ШыщхьэуIум и 6, блыщхьэ
Ядернэ Iэщэр къагъэсэбэпу мыдэным и дунейпсо махуэщ
Хиросимэ и махуэщ. 1945 гъэм Японием и Хиросимэ къалэм США-м и кхъухьлъатэм атомнэ бомбэ щридзыхащ.
«Дунейм и дохутырхэр мамырыгъэм и телъхьэщ» дунейпсо махуэщ
УФ-м ГъущI гъуэгум къулыкъу щызыщIэ и дзэхэм я махуэщ. 1851 гъэм Урысей къэралыгъуэм гъуэгу зэпыщIэныгъэхэмкIэ и командующэ нэхъыщхьэм унафэ къыдигъэкIащ Санкт-Петербургрэ Москварэ зэпызыщIэ гъущI гъуэгур гъэлэжьэнымрэ хъумэнымрэ теухуауэ.
Боливием и щхьэхуитыныгъэм и махуэщ
Аргентинэм щагъэлъапIэ Сабийм и махуэр
1889 гъэм боксёрхэм Iэлъэ яIэрымыгъыу ирагъэкIуэкIа иужьрей зэIущIэр зэхэтащ.
1940 гъэм Эстониер СССР-м хагъэхьащ.
1961 гъэм совет космонавт Титов Герман «Восток-2» кхъухьым ису хьэршым лъэтащ. Гагарин Юрий и ужькIэ хьэршым кIуар аращ. Титовыр хьэршым итащ сыхьэт 25-рэ дакъикъэ 11-кIэ, ЩIыр 17-рэ къилъэтыхьыху.
1941 гъэм ВЛКСМ-м и обкомым унафэ ищIащ республикэм и щIалэгъуалэм ящыщу Дзэ Плъыжьым связист 400 хуагъэхьэзырыну.
1991 гъэм япэ Интернет-серверым лэжьэн щIидзащ.
Тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор Къасым Алий къызэралъхурэ илъэс 91-рэ ирокъу.
Тыркум щыщ тхакIуэ, жылагъуэ лэжьакIуэ Челик Уэсмэн (Хьэкъуратэ) и ныбжьыр илъэс 84-рэ ирокъу.
Афганистаным и президенту щыта Наджибулла Мухьэммэд къызэралъхурэ илъэс 71-рэ ирокъу.
УэрэджыIакIуэ, КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, Адыгэ Республикэм щIыхь зиIэ и артисткэ Хьэрэдурэ Динэ къыщалъхуа махуэщ.
УэрэджыIакIуэ, Адыгэ Республикэм и цIыхубэ артисткэ Шэгудж Маринэ къыщалъхуа махуэщ.
Экономикэ щIэныгъэхэм я доктор, Плехановым и цIэр зезыхьэ академием и профессор, ЩIДАА-м и академик Пащты Лёлэ къыщалъхуа махуэщ.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 24 — 25-рэ, жэщым градус 18 — 19 щыхъунущ.
