Нобэ
Тутын емыфэным и дунейпсо махуэщ
ЦIыхухэр зэхэгъэж щIыным пэщIэтыным и дунейпсо махуэщ
Урысей адвокатурэм и махуэщ
Урысейм и МВД-м балигъ мыхъуахэм я IуэхухэмкIэ и къудамэхэм я махуэщ
Гъатхэм и иужьрей махуэщ
Къэзахъстаным ягу къыщагъэкIыж политикэ залымыгъэхэмрэ мэжэщIалIагъэмрэ яхьахэр
Тыркумэным щагъэлъапIэ я алэрыбгъум и махуэр
1223 гъэм урысхэмрэ тэтэр-монголыдзэмрэ Калкэ псым деж япэу щызэзэуащ.
1708 гъэм Царское село (Пушкин) къалэм и лъабжьэр ягъэтIылъащ.
1710 гъэм урыс азбукэщIэр, Пётр Езанэр зыхэлэжьыхьыжар, IуэхущIапIэ псоми къыщагъэсэбэпын хуейуэ унафэ къащтащ.
1868 гъэм Париж и Iэгъуэблагъэм дунейм щыяпэу щекIуэкIащ лъакъуэрыгъажэкIэ къызэдэжэнымкIэ зэхьэзэхуэ.
1879 гъэм дунейм щыяпэу Берлин къыщызэIуахащ электрокъарукIэ лажьэ мафIэгухэр зрикIуэну гъущI гъуэгур, Вернер фон Сименс зэпкърилъхьа апхуэдэ япэ мафIэгум и лэжьэкIэри а махуэ дыдэм ягъэлъэгъуауэ щытащ.
1891 гъэм Владивосток къыщрагъэжьащ Транссыбыр гъущI гъуэгур ухуэныр.
1911 гъэм «Титаник» кхъухь цIэрыIуэр япэу псым техьащ. А зэманым дунейм щынэхъ ин дыдэу къалъыта кхъухьыр зэраутIыпщым яфIэтелъыджэу кIэлъыплъат цIыху мини 100-м щIигъу. Зы илъэс нэхъ дэмыкIыу, 1912 гъэм мэлыжьыхьым и 15-м, и япэ рейсыр щигъэзащIэм мыл абрагъуэм жьэхэуэри, Атлантикэ хым щыщIилъэфауэ щытащ ар.
1918 гъэм Совет Урысейм ЦIыхубэм щIэныгъэ етынымкIэ и комиссариатым унафэ къищтащ щIалэ цIыкIухэмрэ хъыджэбз цIыкIухэмрэ зэгъусэу егъэджэным теухуауэ.
1942 гъэм дыхьэпIи дэкIыпIи имыIэу бийм къиухъуреихьа Ленинград къалэм футбол щызэдэджэгуащ «Динамо», «ЛМЗ» (Ленинград гъущIхэкIхэр къыщыщIагъэкIыу дэт завод) командэхэр.
1946 гъэм Лондон и Хитроу аэропортыр къызэIуахащ.
1961 гъэм хэIущIыIу ящIащ Инджылызым къыхэкIыу Африкэ Ипщэ Республикэ щхьэхуит къызэрыунэхуам теухуа хъыбарыр.
1990 гъэм къызэрагъэпэщащ Урысейпсо жылагъуэ зэгухьэныгъэр — «Урысейм и ЩIалэгъуалэм я зэгухьэныгъэр».
2002 гъэм Япониемрэ Корее Ипщэмрэ къыщызэIуахащ дунейм футболымкIэ и 17-нэ чемпионатыр. Ар а къэралхэм я стадионхэм щекIуэкIащ накъыгъэм и 31 — мэкъуауэгъуэм и 30-хэм.
Совет тхакIуэ цIэрыIуэ, РСФСР-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, Лениным, Сталиным, СССР-м я Къэрал саугъэтхэр зыхуагъэфэща, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь Леонов Леонид къызэралъхурэ илъэси 118-рэ ирокъу.
Совет дзэ къулыкъущIэ, контр-адмирал Тхьэгъапсэ Мэжид къызэралъхурэ илъэс 88-рэ ирокъу.
Америкэм щыщ актёр, режиссёр цIэрыIуэ, «Оскар» саугъэтыр плIэнейрэ зыхуагъэфэща Иствуд Клинт и ныбжьыр илъэс 87-рэ ирокъу.
Актёр, кинорежиссёр, РСФСР-м щIыхь зиIэ и артист Бурков Георгий къызэралъхурэ илъэс 84-рэ ирокъу.
Философие щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор Шэвлокъуэ Вячеслав и ныбжьыр илъэс 69-рэ ирокъу.
Къэрал, жылагъуэ лэжьакIуэ, экономикэ щIэныгъэхэм я доктор, КъБР-м щIыхь зиIэ и экономист, КъБР-м и Жылагъуэ палатэм и УнафэщIу щыта Чеченов Ануар и ныбжьыр илъэс 67-рэ ирокъу.
УэрэджыIакIуэ, композитор, УФ-м и цIыхубэ артист Кузьмин Владимир и ныбжьыр илъэс 62-рэ ирокъу.
Къэрал лэжьакIуэ, КъБР-м щIыхь зиIэ и дохутыр Къарэнашэ Iэминат къыщалъхуа махуэщ.
Урысей уэрэджыIакIуэ цIэрыIуэ, УФ-м щIыхь зиIэ и артисткэ Королёвэ Наташэ (и цIэ-унэцIэ дыдэр Порывай Натальещ) и ныбжьыр илъэс 44-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык уфауэ щыщытынущ, уэшх къыщешхынущ. Хуабэр махуэм градус 18 — 21-рэ, жэщым градус 14 — 15 щыхъунущ.
