Мыадыгэу адыгэбзэ зыджхэр
Нарткъалэ дэт курыт еджапIэ №2-м иджыблагъэ дерс гъэщIэгъуэн щекIуэкIащ. 7-нэ «А» классым щIэс ныбжьыщIэхэм я деж «Уи Хэкур дахэмэ, лъэщмэ — урогушхуэ!» къыхуеджэныгъэм щIэту къыщызэрагъэпэща урок зэIухар зэхэзышари абы и жэрдэмщIакIуэ нэхъыщхьэри адыгэбзэмрэ литературэмкIэ егъэджакIуэ Къущхьэ ФатIимэщ.
Зи гугъу тщIы а классым щIэсхэм ящыщу адыгэбзэ зыджхэм, абыхэм нэгъуэщI лъэпкъхэм къахэкIахэри яхэту, я Iэзагъэр къыщагъэлъэгъуэжа урок зэIухам кърагъэблэгъахэм яхэтащ а школым и унафэщI Шыбзыхъуэ Иннэ, адэ-анэхэм я жылагъуэ советым хэт Урысмамбэт Мухьэмэд, адыгэбзэмрэ литературэмкIэ егъэджакIуэ Хьэмгъуокъу Лейлэ сымэ, нэгъуэщIхэри.
— Дерс зэIухам щIэсыну цIыкIухэм нэгъуэщI лъэпкъхэм къахэкIахэри яхэтщ. Псалъэм папщIэ, осетинхэмрэ урысхэмрэ. Зэхыхьэм зыщыхуэдгъэхьэзы-рым, къалэн нэхъыщхьэу зыхуэдгъэувыжауэ щытар «мыадыгэу адыгэбзэ зыдж сабийхэр ди бзэм дегъэхьэхын, абы къыдэкIуэуи, зыщыпсэу, зыщалъхуа лъа- хэм хуаIэ лъагъуныгъэм хэгъэхъуэн» мурадым дылъэIэсынырати, ар зымащIэкIэ нэхъ мыхъуми къыдэхъулIэмэ ди гуапэщ, — къыхигъэщащ Къущхьэ ФатIимэ, къызэхуэсахэм урокым ипэ къихуэу защыхуигъазэм.
Дерсыр здекIуэкIым, а классым щIэс ныбжьыщIэхэу Андрияновэ Анастасие, Гапоновэ Дианэ, Дол Дианэ, Бицу Марат, Хьэмырзокъуэ Элладэ, Къурмэн Алинэ, нэгъуэщIхэри усакIуэхэу Щомахуэ Амырхъан, Щоджэн Леонид, Сонэ Абдулчэрим, Джэдгъэф Борис сымэ я усэ-хэу «Ди Хэкур», «Лъахэ дахэ», «Iуащхьэмахуэ», «Къэбэрдей-Балъкъэр» зыфIащахэм къеджащ.
IуэрыIуэдз-зэпэдзыж щIыкIэу зэхагъэува теплъэгъуэм щызэпеуахэщ Бицу Марат, Щербаков Димэ, Ермаков Анд-рей сымэ, нэгъуэщIхэри. Дерс зэIухам кърагъэблэгъа балигъхэм псалъэ дахэ хужаIащ урыс, осетин лъэпкъхэм къахэ-кIа щIалэ цIыкIуитIым, къалъыса я рол-хэр адыгэбзэ екIукIэ зыгъэзэщIахэм.
Урокым и етIуанэ Iыхьэм къыщыпсалъэм, Къущхьэ ФатIимэ къыхигъэ-щащ Къэбэрдей-Балъкъэрыр мыинми, лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэ куэдым къахэкIахэр зэрисыр, ящыщ дэтхэнэми я хабзэ, я бзэ зэраIэжыр.
— Къыдалъхуа анэдэлъхубзэр фIыуэ илъагъужыныр цIыхум и къалэн нэхъыщхьэхэм ящыщ зыуэ къыдолъытэ, — жиIащ Къущхьэ ФатIимэ. — Бзэмрэ хабзэмрэ кIуэдыжыпэмэ, ахэр зыбгъэдэлъа лъэпкъри щымыIэж пэлъытэщ. Сыхуейт адыгэ ныбжьыщIэхэм, абыхэм я адэ-анэхэм мыпхуэдэ упщIэ зратыжыну: «Мыадыгэу адыгэбзэ зыджхэр ди бзэм щрипсэлъэфкIэ, дэ езым ди анэдэлъхубзэр IэщIыб щIэтщIын хуейр сыт?» — жаIэу.
ЕджапIэм и унафэщI Шыбзыхъуэ Ин- нэ зэхыхьэм и кIэм къыщыпсалъэм къыхигъэщащ урокыр зыгъэхьэзыра егъэджакIуэмрэ сабийхэмрэ щытхъу лей зэрахуэфащэр, абыхэм къызэрагъэпэща дерс зэIухамкIэ лъэныкъуэ куэд къы- зэрызэщIаубыдар, бзэр хъума хъун папщIэ мыпхуэдэ зэхыхьэхэм мыхьэнэшхуэ зэраIэр, нэгъуэщIхэри.
ХьэщIэхэм ящыщ Урысмамбэт Мухьэмэд жиIащ урокым и екIуэкIыкIар, сабийхэм я жэуап тыкIэр, я усэ къеджэкIэр икъукIэ игу зэрырихьар, мыпхуэдэ дерсхэм, псом хуэмыдэжу иджырей зэманым, адыгэбзэм и пщIэр къэIэтыжынымкIэ мыхьэнэшхуэ зэраIэр.
— Урок зэIухам и кIыхьагъкIэ дыщIэса- ти, ди мылъэпкъэгъу сабийхэм ди анэдэлъхубзэр къызэрагъэIурыщIэфыр гъэщIэгъуэн дыдэ тщыхъуащ. Ди тхакIуэхэмрэ усакIуэхэмрэ я IэдакъэщIэкIхэм, Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIыпIэ телъыджэхэм теухуахэм, къыщеджэм, ахэр апхуэдизкIэ гъэхуауэ, я гур етауэ а Iуэ- хум бгъэдыхьати, я щыуагъэ тIэкIухэри къытфIэмыIуэхужу, зы пычыгъуи блэдмыгъэхуу, ди адыгэбзэр зэрагъэшэрыуэм дытедымауэ дедэIуащ, — щыжи-Iащ и псалъэм и кIэм Урысмамбэт Мухьэмэд.
ХЬЭТЫКЪУЭ ЩауапцIэ.
