Адыгэмрэ адыгэбзэмрэ быдэу дызэрымыубыдмэ…
КIуэдыжынкIэ шынагъуэу къалъытахэм адыгэбзэр зэрыхабжэрэ гулъытэ нэхъыбэ хуэныкъуэ хъуащ. Адыгэ щыпсэу дэтхэнэ зы щIыпIэми хуэдэу, ди республикэми щекIуэкIащ анэдэлъхубзэм и махуэм теухуа зэхыхьэ зэхуэмыдэхэр. ГъэщIэгъуэнт Мэлбахъуэ Тимборэ и цIэр зезыхьэ Лъэпкъ библиотекэм къыщызэрагъэпэща зэIущIэри.
Ар иригъэкIуэкIащ библиотекэм и лъахэхутэ къудамэм и лэжьакIуэ Безыр Ленэ.
Тхыдэ щIэныгъэхэм я кандидат Бейтыгъуэн Сэфарбий и псалъэм къыхигъэщащ бзэм хуэсакъын зэрыхуейм теухуауэ ди нэхъыжьыфIхэм къагъэна уэсятым дытетыну дэтхэнэ адыгэми ди пщэ къызэрыдэхуэр, бзэ нэхъыбэ пщIэху нэхъыфIми, уи анэдэлъхубзэм и зэран екIыу нэгъуэщIыбзэ щIызэбгъэщIэн зэрыщымыIэр, уи бзэр ебгъэфIэкIуэн папщIэ сыт хуэдэ Iэмалри къэбгъэсэбэп зэрыхъунур. Абы зэрыжиIэмкIэ, адыгэбзэр фIыуэ пщIэуэ къэплъытэн папщIэ Шортэн Аскэрбий, КIыщокъуэ Алим, Нало Заур, Тхьэгъэзит Зубер, бзэр фIыуэ зыгъэлажьэ нэгъуэщI тхакIуэхэм, усакIуэхэм я лэжьыгъэ купщIафIэхэм уеджауэ щытын хуейщ.
— Тхылъыр кIуэдыжауэ е кIуэдыжыну жызыIэхэр щоуэ. Уеблэмэ, тхылъыр къэнэнурэ ар жызыIэхэр кIуэдыжынущ. ЗыбузэщIын щхьэкIэ тхылъ куэд уеджэн хуейщ, щIэныгъэм упэIэщIэмэ — дунейм утемыта пэлъытэщ. Адыгэбзэр тIэщIэкIыпэу тфIэкIуэдынкIэ зэрышынагъуэр къыщыдгурыIуэ нобэрей зэманым лъэпкъыр дызэкъуэувэу ди къарум къихь хуэдлэжьын хуейщ ар къэмыгъэхъуным. Адыгэмрэ адыгэбзэмрэ быдэу дызэрымыубыдмэ, а тIум я зыр зэманым тIэщIичынкIэ шынагъуэ щыIэщ. Ди хабзэр тхыдэ хъуами, ди бзэр дывгъэхъумэж, — жиIащ Бейтыгъуэным.
Адыгэбзэм и Iуэхур япэкIэ щIэмыкIуатэ щхьэусыгъуэу Сэфарбий къигъэлъэгъуахэм ящыщщ къэрал программэхэр нэхъыбэу урысыбзэм зэрытегъэщIар, лъэпкъыбзэр егъэфIэкIуэныр зи пщэ къыдэхуэ къэрал къулыкъущIэхэм мы Iуэхур Iэпэдэгъэлэл зэращIыр, анэдэлъхубзэм зегъэужьыным яхузэфIэкI зэрыхамылъхьэр, нэгъуэщIхэри.
Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал институтым и лэжьакIуэ, тхыдэ щIэныгъэхэм я кандидат Кхъуэжь Заурбэч Iуэхум ехьэлIауэ хэхэс адыгэхэм къадекIуэкI зы псалъэжь щапхъэу къихьащ: «Бзэр ди бзэщ, хабзэр ди щIэбзэщ».
— Ди лъэпкъым и IуэрыIуатэмрэ пшыналъэхэмрэ нэхъыжьыфIхэм щыжаIэу щытар хьэщIэщыращ. А псалъэ Iущхэм щIэблэр щIапIыкIырти, бзэми хабзэми щыгъуазэу къэтэджырт. НэгъуэщI лъэпкъым дыхэмышыпсыхьыжыным дытелэжьэн хуейщ ноби, хабзэр дгъэзащIэмэ, адыгагъэри анэдэлъхубзэри тфIэкIуэдынукъым, — жиIащ Заурбэч.
КъБКъУ-м и егъэджакIуэ Хьэщхъуэжь Заретэ къыхигъэщащ цIыхум адыгагъэу, цIыхугъэу, нэмысу хэлъымрэ хабзэр зэригъэзащIэмрэ анэдэлъхубзэр зэрищIэм куэдкIэ зэрелъытар, зи бзэр фIыуэ зымыщIэм и хабзэри зэрыхуэмыхъумэнур. Абы жиIащ адыгэбзэр къэралыбзэу щыт пэтми, ар зэрымылажьэр, щIэблэр анэдэлъхубзэм дедгъэхьэхын, ди бзэм зедгъэужьын папщIэ, Iуэхум ехьэлIа къэрал программэхэм дазэрыхуэныкъуэр.
Адыгэр жылэ дыхъужын папщIэ ди бзэр, хабзэр тхъумэжын, дэтхэнэ зыми къытлъыс жэуаплыныгъэр нэсу зыхэтщIэн зэрыхуейм, дэ мы Iуэхур едмыгъэфIакIуэмэ, нэгъуэщI лъэпкъхэр къызэрыддэмыIэпыкъунум къытеувыIащ Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал институтым и лэжьакIуэ, тхыдэ щIэныгъэхэм я кандидат Ало Тимур.
Ди бзэм и тхыдэр жыжьэ къыщожьэ. 1853 гъэм адыгэ щIэныгъэлI цIэрыIуэ Бырсей Умар зэхилъхьащ адыгэ алфавитыр. Адыгэ республикэм 2000 гъэм щегъэжьауэ, Къэрэшей-Шэрджэс республикэм 2005 гъэ лъандэрэ Адыгэбзэм и махуэр щагъэлъапIэ. Зэхыхьэр къызэзыгъэпэща Безыр Лени абы кърихьэлIахэми я жагъуэ хъууэ къыхагъэщащ Къэбэрдей-Балъкъэрым а махуэр иджыри къыздэсым къызэрыщамыщтар. КърихьэлIахэр тепсэлъыхьащ а Iуэхур гъэкIуэтэным теухуауэ лэжьыпхъэхэм.
ЗэIущIэм хэтащ КъБКъУ-м адыгэбзэмрэ литературэмкIэ и кафедрэм и егъэджакIуэхэр, студентхэр, ди бзэм и къэкIуэнум иригузавэхэр, библиотекэм и лэжьакIуэхэр.
БжьыхьэлI Розэ.
