Махуэшхуэм ирагъэблагъэ
Налшык дэт «ЕхъулIэныгъэ» зыфIаща школым дыгъуасэ Iэтауэ щагъэлъэпIащ гъэрэ щIырэ щызэхэкI махуэшхуэр. Адыгэ макъамэм узыIэпишэу къыщеуэ пэшышхуэм щызэхуэсат хьэщIэ лъапIэхэр, школакIуэ цIыкIухэм я адэ-анэхэмрэ егъэджакIуэхэмрэ.
Махуэшхуэр къызэIузыха пщащэ цIыкIухэм къызэхуэсахэр ирагъэблэгъащ я ТхьэлъэIушхуэм икIи гъэрэ щIырэ щызэхэкI махуэр адыгэхэм зэрагъэлъапIэу щыта щIыкIэм теухуа хъыбар къаIуэтэжащ. ИлъэсыщIэр а махуэм кърагъэхьэу, ар нэжэгужэу ирагъэкIуэкIыу къызэрекIуэкIар къыжаIэ мыхъуу, утыкум къыщагъэлъэгъуащ еджакIуэ цIыкIухэм. НэхъыжьыIуэхэм гъэрэ щIырэ зэрызэхэкIам папщIэ хъуэхъуакIуэ къакIухьурэ утыкум щагъэува Iэнэ лъакъуищым пэрытIысхьащи, екIуу зэхэсщ, унэгуащэм адыгэ шхыныгъуэхэр яхузэблех. Нэхъыжьхэр мэхъуахъуэ:
— Ди уафэр къащхъуэу, ди щIылъэр щхъуантIэу,
Ди щIалэхэр гъущIыпсэу,
Уэрэд жызыIэр ди хъыджэбзу,
Нэхъыжь зиIэм пщIэ хуэтщIу,
Унагъуэ махуэрэ хэкужь махуэрэ Тхьэм дищI!
ЕтIанэгъэ пIалъэ нэхъыфIыжкIэ Тхьэм псори дызэхуигъазэ!
Хъуэхъухэр зэфIэкIа нэужь, щIалэ цIыкIухэр утыкум къохьэ, пасэм адыгэ щIалэхэм я джэгукIэу щытахэм щыщхэр ягъэлъагъуэ. Ахэр йокIуэтыжри, утыкур хуит хуащI къэфакIуэ, уэрэджыIакIуэ цIыкIухэм. Гъэлъэгъуэныгъэм хэта, адыгэ фащэхэр къызыщылыдыкI сабий цIыкIухэм гъэсэныгъэу ябгъэдэлъым и куэдагъыр къигъэлъагъуэрт я зыIыгъыкIэм, адыгэбзэр зэрагъэбзэрабзэм. Зэхуэсым и кIэухыу адыгэ джэгу зэхаублам утыку къришащ махуэшхуэр зыгъэхьэзырахэу сабийхэр къафэм, адыгэ хабзэм хуезыгъаджэ Битокъу Беслъэн, адыгэбзэмкIэ егъэджакIуэхэу Балъкъэр Раметэ, Ездэч Салисэт, Мэту Нелли сымэ. Абыхэми къызэхуэсахэм я пащхьэ гуфIэгъуэ хъуэхъухэр щыжаIащ. ЗэIущIэм кърихьэлIа усакIуэ, КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Джэрыджэ Арсен псалъэ щратым жи-Iащ:
— ИкъукIэ ди гуапэщ щIэныгъэм къыдэкIуэу, хабзэмрэ бзэмрэ ящIэу ди сабийхэр къызэрыхъур икIи абыкIэ фIыщIэ ин яхуэфащэщ я къару емыблэжу а IэнатIэм пэрытхэм. Сабий акъылыфIэ, щIэблэ узыншэ къызыщIэхъуэн лъэпкъ Тхьэм дищI!
Махуэшхуэр зыгъэхьэзырахэм ящыщ Битокъу Аслъэн зэрыжиIэмкIэ, еджапIэм гъэсэныгъэ и лъэныкъуэкIэ лэжьыгъэшхуэ щокIуэкI.
— Къафэм нэмыщI, адыгэ хабзэми хащIыкIыу сабийхэр догъасэ. Хабзэр щаджыр, щызыхалъхьэр унагъуэращ, дэ абыкIэ яIэ щIэныгъэхэр едгъэфIэкIуэну яужь дитщ. ЦIыху хыхьэкIэ, хэкIыжыкIэ щхьэхуэхэр адыгэхэм къадогъуэгурыкIуэ. Дэ дыхущIокъу ахэр ди щIэблэм ядгъэщIэну. Мы еджапIэм махуэшхуэхэр щыдгъэлъапIэу дызэбгрыкIыжу мыхъуу, сыхьэт бжы-гъэ хухэхауэ къафэми, уэрэд жыIэнми худогъасэ, сабийм сыт и лъэныкъуэкIи зегъэужьыным долIалIэ. ЕджакIуэ цIыкIухэми яфIэфIщ ядгъащIэ псори. Адэ-анэхэри икъукIэ щIэгъэкъуэн къытхуохъу.
Адыгэ лъэпкъым тхьэлъэIу куэд яIащ. Дэтхэнэри ди зэманым къыдэтхыжыну тхузэфIэкIынкъым, ауэ цIыхур зэхишэу, щхьэж и пщIэр иригъэлъагъужу иджы къэса тхьэлъэIу махуэшхуэхэр ди щIэблэм ящIэу къызэрыхъур ди гуапэщ. Лъэпкъыр нэхъри зэщIэзыубыдэж, ди хабзэ дахэхэр къэIэтыжыным телажьэ дэтхэнэми фIыщIэ яхуэфащэщ.
ЩОДЖЭН Iэминат.
Сурэтыр Мамий Руслан трихащ.
