ТхакIуэ, драматург Iэзэ, журналист Дудар Хьэутий къызэралъхурэ илъэси 100 ирокъу
Дудар Хьэутий Мызэ и къуэр 1921 гъэм накъыгъэм и 15-м Бахъсэн районым щыщ Къулъкъужын Ищхъэрэ къуажэм (Къуэнхьэблэ) къыщалъхуащ. Курыт еджапIэр къиуха нэужь, егъэджакIуэхэм я щIэныгъэм щыхагъахъуэу Налшык дэт институтым и егъэджакIуэ курсхэм 1938 — 1940 гъэхэм щеджащ. 1940 гъэм я къуажэ игъэзэжри, курыт еджапIэм адыгэбзэмрэ литературэмрэ щригъэджащ 1942 гъэ хъуху. И узыншагъэр зэрымыщIагъуэм къыхэкIыу Хэку зауэшхуэм ямыгъакIуэу, ар тылым къыщынат. 1942 — 1944 гъэхэм Дудар Хьэутий Тырныауз вольфрам-молибден комбинатыр зэфIэзыгъэувэжахэм яхэтащ, абы папщIэ СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым и унафэкIэ «1941 — 1945 гъэхэм екIуэкIа Хэку зауэшхуэм и зэманым и къару емыблэжу зэрылэжьам папщIэ» медалыр къыхуагъэфэщауэ щытащ.
ЕгъэджакIуэ IэнатIэм дэщIыгъуу Дударым журналист лэжьыгъэри зэдихьащ: газетхэм тхащ, радиом къыщыпсэлъащ. 1945 гъэм ар Радиокомитетым ирагъэблэгъащ икIи илъэситIкIэ «ХъыбарыщIэхэр» редакцэм и редакторащ. 1947 — 1949 гъэхэм «Къэбэрдей пэж» газетым щылэжьащ. ИужькIэ Ленинград дэт консерваторэм щIэтIысхьащ, ауэ и узыншагъэм къызэримыхьым къыхэкIкIэ, къиухыну къехъулIакъым.
1952 гъэм къыщыщIэдзауэ Дудар Хьэутий «Къэбэрдей пэж» газетым и литературэ лэжьакIуэщ. КъищынэмыщIауэ, и къалэмыпэм къыщIэкIащ драмэ, прозэ тхыгъэ куэд. Абыхэм ящыщхэр къыщыдэкIащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и тхылъ тедзапIэм икIи ахэр лъабжьэ зыхуэхъуа спектакль зыбжанэ театр зэмылIэужьыгъуэхэм щагъэуващ. Ди республикэм и театр гъуазджэм зегъэужьыным жыджэру зэрыхэлэжьыхьам папщIэ 1973 гъэм къыфIащащ «КъБАССР-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ» цIэ лъапIэр.
Дударыр Урысейм и ТхакIуэхэми журналистхэми я зэгухьэныгъэхэм хэтащ.
ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и пьесэу щагъэувар зыбгъупщIым нызэрохьэс. «Нэчыхьытх» пьесэр ди театрым къыщымынэу, Адыгейм, Къэрэшей-Шэрджэсым, Дагъыстэным, Башкирием, Шэшэным, Ингушым щагъэлъэгъуащ.
Дударым и гушыIэхэмрэ ауанхэмрэ куэд мэхъу. Абыхэм я нэхъыфIхэр гъэщIэгъуэнщ, купщIафIэщ, щIэщыгъуэщ. ТхакIуэм телъыджэу къигъуэтырт икIи и гурыщIэкIэ, и гупсысэкIэ шэрыуэу иузэщIырт и щIэнэкIалъэхэри и гушыIэхэри. Дерс гуэр хэмылъу, зыгуэркIэ уи гум къемыпIэстхъыу, уимыгъэпIейтейуэ абыхэм яхэтыр мащIэщ.
Дудар Хьэутий дунейм ехыжащ 1994 гъэм накъыгъэм и 5-м.
Истэпан Залинэ.
Хэхъуэн зэрыщызгъэтыжар
Дудар Хьэутий метритIым нэсын щIалэ кIыхьышхуэт. Абы куэд тегушыIыхьырт. 1977 гъэм къыдэкIа «ГушыIэхэмрэ ауанхэмрэ» тхылъым и пэублэ псалъэм мыращ езы Хьэутий щитхар абы теухуауэ: «Къулъкъужын нэхъ къуажэ кIыхь Бахъсэн районым дэнэ къэна, республикэ псом ит-къым. А къуажэшхуэм сэ сыкъызэрыщалъхуам шэч къыщIытепхьэн щыIэкъым. Сыту жыпIэмэ, сэ нэхърэ нэхъ лIы кIыхь къэгъуэтыгъуейщ. Си ныбжьыр илъэс щэ ныкъуэм щIигъуами, си ныбжьэгъухэм я фIэщ хъуркъым хэхъуэн щызгъэтауэ. Сахуэзэху, къысхудэплъейуэ, ахэр къызохъурджауэ: «Уа, Дудар и къуэ, нобэми ныжэбэми удокIейри», — жаIэри. Си инагъым теухуауэ апхуэдэ хъуэрыбзитху-хы къыщызамыдз махуэ дэкIыркъым. Ауэ сэ зызгъэгусэркъым, садогушыIэжри сапокI. Еджагъэшхуэхэм къызэрахутащи, цIыху кIыхьхэр икIи тэмакъкIыхьщ.
Хэти сыти жрыреIэ: хэхъуэн зэрыщызгъэтыжар сэ фIыуэ сощIэж. Тхэн къыщыщIэздзари абы щыгъуэщ. Си инагъымрэ абы папщIэ зи жьэр скIэрызымыгъэкI си ныбжьэгъухэмрэ я фIыщIэуи къыщIэкIынщ гушыIэ жанрым сызэрыдихьэхар.
Сэ стхауэ ди театрхэм ягъэуващ «Нэчыхьытх», «КъуийцIыкIу», «Фыз Iэзэ», «Хьэлэлыжьрэ Хьэрэмыжьрэ», «ЗэгъунэгъуитI» жыхуиIэ пьесэхэр, нэгъуэщIхэри.
Си тхылъ зыбжани дунейм къытехьащ.
Хэхъуэн зэрыщызгъэтыжрэ куэд щIами, гушыIэн зэрыщызмыгъэтыжам и щыхьэтщ мы сборникыщIэр. Ауэ си щхьэр зыхуэзгъэщхъ тхылъеджэм ар игу ирихьауэ зэхэсхмэ, иджыри сэ схуэдиз схэмыхъуэну си фIэщ хъуркъым».
Ди гуапэу тыдодзэ Дударым и гушыIэхэм щыщхэр.
Дадэхъан
Iуэтэж
ЛIэщIыгъуэ IэджэкIэ узэIэбэкIыжмэ, зы фызыжь цIыкIурэ зы лIыжь цIыкIурэ зэщхьэгъусэу псэугъащ. ЛIыжь цIыкIум и цIэр Дадэхъант, фызыжь цIыкIум — Нанэхъант. АпхуэдизкIэ ахэр факъырэти, я лъапсэр псыдзэм ихьа хуэдэт.
Дадэхъан егъэлеяуэ щхьэхынэт — арат къулейсызыгъэ псори къызыхэкIыр. Ар апхуэдизкIэ щхьэхынэти, дуней псом цIыхуу тету хъуар щхьэхынагъэкIэ зэпеуамэ, бжьыпэр яфIиубыдынт. «Я дэ ди Тхьэу Тхьэшхуэ, мыр сыту дуней фейцей! — зэпымыууэ тхьэусыхэрт Дадэхъан. — ПщэдджыжькIэрэ сыкъотэджри зызохуапэ, пщыхьэщхьэкIэрэ зызотIэщIыжри согъуэлъыж! Ар зы махуэтэм, ар махуитIтэмэ, сыдэкIуэтэнти! Апхуэдиз бэлыхь стелъу си гъащIэ псор дауэ зэресхьэкIынур!».
И щхьэхынащхьи, Дадэхъан къалэнитI, — шхэнымрэ жеинымрэ, — дэгъуэу зэдрихьэкIырт. Ауэ, гъэщIэгъуэныратэкъэ, мыбы щыгъуэми Дадэхъан тхьэусыхэрт: «Сызэрышхэу жей щхьэкIэ солIэ, жей сызэрырикъуу сомэжалIэ!»
Дадэхъан гууэщIу махуэ псом щылът. Жэщ хъуакъэ — пырхъыжу жейрт.
Дадэхъан нэхъ зытригъэлIыкIрэ хуэсакъыу ихъумэу зы къэпталыжь закъуэ иIэт. ИгъащIэм нэхъ щыгъыныфIыIуэу щитIэгъари арат. Ар абы зэрыщыгърэ илъэс Iэджэ щIат. Ауэрэ къэпталыжьыр гъуанэпщIанэу лэжьащ.
Зы пщэдджыжь гуэрым Дадэхъан и щхьэгъусэм елъэIуащ:
— Нанэхъан! КхъыIэ, тIо, си къэпталыжь закъуэр тIэкIу схуэдыж. АпхуэдизкIэ фейцей хъуащи, зрипэсу хьэм пщичыжынкъым.
— СыткIэ пхуэздыжын, си Дадэхъану дыщэзэрылэ?! Мастэ сиIэ мыгъуэкъым, — тхьэусыхащ Нанэхъан. ИтIанэ, тIэкIурэ хэгупсысыхьри, къыпищащ: — Сэ дэздзыхауэ зы ху пут закъуэ сиIэщ. Хъарзынэу нобэ бэзэр махуэщ. Ху путыр бэзэрым хьы, щэи, утемыукIытыхьыну зы къэптал цIыкIурэ мастэ дестэрэ къэщэхуи къэкIуэж. Уи къэпталыжьри пхуэздыжынщи, тIури зэблэхъуурэ зепхьэнщ.
Ар щызэхихым, гуфIащэщ, къыщылъэтри, щэ зигъэджэрэзащ. Ауэ ху путыр и дамащхьэм телъу бэзэрым ихьын зэрыхуейр къыщыгурыIуэм, боф жиIэу укIуриижащ.
— Нанэхъан! — еджащ ар и щхьэгъусэм. — Сэ Iеищэ мыгъуэу сощхьэх, кхъыIэ, бэзэрым уэ схуэкIуэ.
— Уэ укъэсыжыху уи пIэкIэ сэ сыщхьэхынщ, Дадэхъану си дыщэзэрылэ! Уэ пхуэхъунур, уигу ирихьыну къэпталыр сэ дэнэ щысщIэн, на-а гущэ?
ИтIанэ Дадэхъан хьилагъэ хуокIуэ.
— ТхьэмыщкIэм бдзы кIэщIри кIыхьри хуохъу. ПщампIэ тетрэ IэгъуапитI пыт закъуэмэ, сыт хуэдэми содэ. КхъыIэ, уэ кIуэ, Нанэхъан! — аргуэру Дадэхъан и щхьэгъусэм елъэIуащ.
— Уафэ къащхъуэ, щIылъэ щхъуантIэ, лъэмбытI сымычын! — кIэщIу пигъэщхъащ Нанэхъан.
Дадэхъан сыт ищIэжынт? Ху путыр и дамащхьэм трилъхьэри ежьащ.
Дунейр бадзэуэгъуэти, махуэр хуабэвэхт. Дадэхъан тIысрэ зигъэпсэхумэ, ежьэжурэ лъабэдий ищIурэ здэкIуэм, ху путыр къытехьэлъэ хъуащ. «Мыр сыту хьэлъэ хъуа?! Фызыжьым зы пут закъуэ жиIа щхьэкIэ, путищ мыхъуу си фIэщ хъуркъым», — тхьэусыхащ Дадэхъан, зыкъомрэ кIуа нэужь.
Ауэрэ здэкIуэм, Дадэхъан Япэ гъуэгурыкIуэр къылъэщIыхьащ. Абы и дамащхьэм бацэ пут ныкъуэ телът.
— Бэзэр кIуам, тхьэмадэ, бацэ пут ныкъуэ схьати, зы къэптал дэгъуэрэ мастэ деститIкIэ схъуэжащ, — Япэ гъуэгурыкIуэр цым и кIуапIэмкIэ къеуэу хуежьащ, Дадэхъан и Iуэхур зыIутыр зригъэщIа нэужь. — Иджыри ху путкIэ схъуэжыну бацэ пут ныкъуэ сохь.
Дадэхъан, жыIэзыфIэщти, гуфIащ. «Мыбы иIыгъ бацэр IэджэкIэ нэхъ мащIэщ, IэджэкIи нэхъ псынщIэщ, сызыхуейуэ хъуари къысхущIэкIынущ, — егупсысащ ар. — Къызихъуэжтэмэ, сехъулIатэкъэ!»
ТIури зэгурыIуэри зэхъуэжащ. «Алыхьым насып зритам къытепхыфын!» — Дадэхъан, и Iупэмрэ и пащIэмрэ зэтемыхьэу гуфIащ.
Япэ гъуэгурыкIуэм игъэзэжащ, бэзэрым сыт щхьэкIэ кIуэжынт?! И Iуэху хъарзынэу зэфIэкIат.
Дадэхъани и гъуэгу теувэ-жащ. ТIысрэ зигъэпсэхумэ, ежьэжрэ лъабэдий ищIурэ здэкIуэм, бацэ пут ныкъуэ гуэрыр къытехьэлъэ хъуащ. «Ярэби, мы бэлэбанэм сыкъимыгъэпцIауэ пIэрэ? Бацэ пут ныкъуэ жиIа щхьэкIэ, путитI мыхъуу си фIэщ хъуркъым!» — тхьэусыхащ Дадэхъан.
Абы хэту ЕтIуанэ гъуэгурыкIуэр къылъэщIыхьащ. Абы и дамащхьэм бжьэхуц пут ныкъуэм и ныкъуэж телът.
Дадэхъан и Iуэхур зыIутыр ЕтIуанэ гъуэгурыкIуэм хуиIуэтащ.
— Бэзэр кIуам, тхьэмадэ, бжьэхуц пут ныкъуэм и ныкъуэж схьати, къэптал дэгъуитIрэ мастэ дестищкIэ схъуэжащ, — ЕтIуанэ гъуэгурыкIуэ гуэрыр цым и кIуапIэмкIэ къеуэу хуежьащ, Дадэхъан и Iуэхур зыIутыр зригъэщIа нэужь. — Иджыри бацэ пут ныкъуэкIэ схъуэжыну бжьэхуц пут ныкъуэм и ныкъуэж сохь!
Дадэхъанрэ ЕтIуанэ гъуэгурыкIуэмрэ зэхъуэжащ. «Алыхьым насып зритам къытепхыфын!» — Дадэхъан, и Iупэмрэ и пащIэмрэ зэтемыхьэжу гуфIащ.
ЕтIуанэ гъуэгурыкIуэ гуэрым игъэзэжащ. Ар бэзэрым сыт щхьэкIэ кIуэжынт?! И Iуэхур зэфIэкIат.
Дадэхъан и гъуэгу теувэжащ. ТIысрэ зигъэпсэхумэ, ежьэжу-рэ лъабэдий ищIурэ здэкIуэм, бжьэхуц пут ныкъуэм и ныкъуэж гуэрыр къытехьэлъэу хуежьащ. «Ярэби, мы бэлэбанэм сыкъимыгъэпцIауэ пIэрэ? Бжьэхуц пут ныкъуэм и ныкъуэж жиIа щхьэ-кIэ, пут псо мыхъуу си фIэщ хъуркъым!» — тхьэусыхащ Дадэхъан.
Абы хэту Ещанэ гъуэгурыкIуэр къылъэщIыхьащ. Абы зы бэлагъ иIыгът.
Дадэхъан и Iуэхур зыIутыр Ещанэ гъуэгурыкIуэми хуиIуэтащ.
— Бэзэр кIуам, тхьэмадэ, зы бэлагъ схьати, къэптал дэгъуищрэ мастэ дестиплIкIэ схъуэжащ, — Ещанэ гъуэгурыкIуэ гуэрыр цым и кIуапIэмкIэ къеуэу хуежьащ, Дадэхъан и Iуэхур зыIутыр зригъэщIа нэужь. — Иджыри бжьэхуц пут ныкъуэм и ныкъуэжкIэ схъуэжыну мы бэлагъыр сохь!
Дадэхъанрэ Ещанэ гъуэгурыкIуэмрэ зэгурыIуэри зэхъуэжащ. «Алыхьым насып зритам къытепхыфын!» — Дадэхъан, и Iупэмрэ и пащIэмрэ зэтемыхьэжу гуфIащ.
Ещанэ гъуэгурыкIуэ гуэрым игъэзэжащ. Ар бэзэрым сыт щхьэкIэ кIуэжынт? И Iуэху зэфIэкIат.
Дадэхъани и гъуэгу теувэжащ. ТIысрэ зигъэпсэхумэ, ежьэжурэ лъабэдий ищIурэ бэзэрым нэсащ.
Бэзэрым мастэ хъушэжьу телът, ауэ егъэлеяуэ лъапсейт. Дадэхъан хэт емыупщIами, хэт емылъэIуами, хэт жримыIами, зы мастэ цIыкIу закъуэ фIэкIа и бэлагъым къратын ядакъым.
Дадэхъан сыт ищIэжынт? И бэлагъыр зы мастэ цIыкIу закъуэкIэ ихъуэжри, бэзэрым къытригъэзыкIыжащ. Абы хэту къэптал къызэримыщэхуар игу къэкIыжри къэгузэвэжащ. Ауэ сыт и Iэмалыжт? ЗэрыхъунIамэ хъуат.
Дадэхъан нэсыжа нэужь, Iуэхур къызэрекIуэкIа псори зэтещыпыкIауэ Нанэхъан хуиIуэтэжащ.
Нанэхъан егъэлеяуэ гу щабэ-псэ щабэт.
— Ягъэ кIынкъым, Дадэхъану си дыщэзэрылэ! — къедэхэщIащ ар и щхьэгъусэм. — Щхьэр псэумэ, пыIэ щыщIэркъым, жаIэ. КъэпталыщIи къэпщэхунщ. АпщIондэху уи къэпталыжьыр пхуэздыжынщи, щыгъагъ!
Дадэхъан и къэпталыжьыр Нанэхъан къуэлэн-пщIэлэну хузэхидыжыхьри щригъэтIэгъэжащ. Дадэхъан дунейм ехыжыхукIэ ар нэгъуэщI къэптал-кIи хузэхъуэкIыжакъым.
ГушыIэ кIэщIхэр
Дауэ пхуэгъэгъуа?
Ахьмэд шыгукIэ бэзэрым къикIыжырт. Абы и бэзэр Iуэхухэри хъарзынэу зэфIигъэкIати, адыгэ уэрэдыжьыр къыхидзарэ зригъэщIеикIауэ шыгум ист. ШитIыр апхуэдизкIэ уэдыкъуати, я дзажэналъэ къыхэпIиикIхэм утеуIуамэ, Ахьмэд жиIэ уэрэдым и макъамэр тыншу къыпхуигъэкIынут.
Ауэрэ здэкIуэм, щIалэ гъуэгурыкIуэ къыхуэзащ.
— КъитIысхьэ, ныбжьэгъу, уздэсшэнщ! — жиIащ Ахьмэд.
ГъуэгурыкIуэм, шыгум къызэритIысхьэххэу, шитIыр зэпиплъыхьу хуежьащ.
— СлIо, ныбжьэгъу, шы уи щыпэлъагъу? Мы си шитIыр сыту хуабжьу зэпуплъыхьрэ?
ЗдэкIуэм нэсыху гъуэгурыкIуэм зыри жиIакъым.
— Бэзэр кIуам зы дзажэ цIынэ къэсщэхуати, схуэмыгъэгъуу хьэпIацIэм сфIызэщIищтащ, — жэуап итыжащ щIалэм, шыгум щелъэжым. — Е гъуэгу махуэ, хьэпIацIэ химыщIэу уэ мы уи шитIыр дауэ пхуэгъэгъуа?
Яку дэлъ тIэкIурщ
Ди къуажэ псом Хьэдис нэхъ щIалэфI дэстэкъым. Ауэ, езым гу лъимытэжурэ, ар фадэм дихьэхащ. Фадэм япэрей Хьэдис щIалэфIым и хъубжэр хуригъэщIыжри, етIуанэрей Хьэдис цIыху кIуэдар абы и пIэм иригъэуващ.
Иджы Хьэдис и цIэр щыгъупщэжыху ефэрт, кIуэжырти, и бынунагъуэ хъарзынэм яхэзэухьырт. Абы и щхьэгъусэр куэдрэ къелъэIуащ: «КхъыIэ, Хьэдис, дызэдэбгъэпсэунумэ, фадэр щыгъэт!» — жиIэурэ. Щымыхъужыххэм, фызыр щIэпхъуэжащ.
ИтIани Хьэдис ефэрт. Нэхъ Iеижу ефэрт. Ауэ, гъэщIэгъуэныратэкъэ, ефэ пэтми, фадэр езэгъыртэкъым: щефэкIи тхьэусыхэрт, щыпкърыкIыжкIи гызырт.
Зы пщэдджыжь гуэрым Хьэдисхэ я гъунэгъу лIыжьыр къеупщIащ:
— Уи Iуэху дауэ щыт, си щIалэ? — жиIэри.
— Хьэлэчщ! Дыгъуасэ сефауэ си щхьэр фIех! — гурымащ Хьэдис.
— Уи Iуэхур къызгурыIуэркъым, си щIалэ, — пищащ лIыжьым и псалъэм. — УщефэкIи утхьэусыхэу жаIэ, щыппкърыкIыжкIи уогыз: щомызэгъкIэ щхьэ уефэрэ?
— Сыщефэмрэ щыспкърыкIыжымрэ яку дэлъ тIэкIуращ сыщIефэр! — жэуап итыжащ Хьэдис.
— А-а!.. Iэлэхьэ, си щIалэ, мис иджы къызгурыIуам уэ узытеунэхъуар! — жиIэри лIыжьыр щэтащ.
Уэ узэрыпIащIэр зыми щыщкъым
Къарэрэ Жэмалрэ я псэр зы чысэм илът. А тIур зэрызэныбжьэгъурэ илъэс Iэджэ щIат. Щызэрымылъагъу махуэри гъащIэм хабжэртэкъым. Апхуэдэу екIуэкIыуэ Къарэ къулыкъу тIэкIу къратащ. Къыщратым, абы и ныбжьэгъу Жэмал зыщидзей хъуащ.
Зэгуэр зэныбжьэгъуитIыр уэрамым щызэхуэзащ. Щызэхуэзэм, зыр гуфIащ, адрейм и нэщхъыр зэхигъэуащ.
— СигукIи си псэкIи сынохъуэхъу, Къарэ! — жиIащ Жэмал къыпыгуфIыкIыу. — Ауэ иджыри къэс узэрыщыта Къарэу къэнэж. Зыщумыгъэгъупщэ: къулыкъум цIыхур щызэIигъэхьэ къохъу. Сакъ, си ныбжьэгъужь!
— Уэлэхьи, уэ уи уазым седаIуэу сыщытыну сэ зэман симыIэ. ЗэIущIэ езгъэкIуэкIын хуейуэ сопIа-щIэ. ФIыкIэ! — жэуап итыжщ Къари, IуигъэзыкIыжащ.
Абы иужькIэ зы мази дэкIагъэ-ни. Зы илъэси дэкIагъэни. Ауэ Къарэ и ныбжьэгъум зэрызыщидзейм хуэдэт.
Апхуэдэу екIуэкIыурэ, Къарэ, хьэдыгъуэдахэ гуэрхэр зэхищIыхьри, и къулыкъум къытрахужащ. Къытрахужа къудей мыхъуу, суд къихьыным иIэжар зы тIэкIунитIэщ.
Зэгуэр зэныбжьэгъужьитIыр уэрамым щызэхуэзащ. Щызэхуэзэм, зыр гуфIащ, адрейм и нэщхъыр зэхигъэуащ.
— Дунейм щхьэ утемытыжрэ, Жэмал? Сыт бгъахъэхэр? Сыт уи узыншагъэ? — Къарэ къыпыгуфIыкIыжу пхъуэри IитIкIэ Жэмал и Iэр иубыдащ.
— Уэлэхьи, уэ жыпIэм седаIуэу сыщытыну сэ зэман симыIэ. Адэ зэ сыныщохъуэхъуам уэ узэрыпIэщIар зыми щыщкъым, иджыпсту сэ сызэрыпIащIэм елъытауэ! — жиIэщ, Къарэ хэтIауэ къигъанэри, Жэмал IуигъэзыкIыжащ.
И ныбжьэгъухэр и гъусэу Налшык паркым зыщегъэпсэху. 1962 гъэ
