«Адыгэ псалъэм» и 24.000-нэ къыдэкIыгъуэр
Иджыблагъэ дунейм къытехьащ «Адыгэ псалъэ» газетым и мин 24-нэ къыдэкIыгъуэр. Илъэс 96-м къриубыдэу апхуэдизрэ цIыху минхэм яIэрыхьащ ди анэдэлъхубзэкIэ къыдэкI газетыр. Апхуэдизрэ псэлъэгъу яхуэхъуащ нэхъыжьхэм, чэнджэщэгъуу, ущиякIуэу яхущытащ щIэблэм.
Газетыр щызэтраублэм зыхуагъэувыжа къалэнхэм къахэхъуэ фIэкIа хэмыщIурэ къогъуэгурыкIуэ ар иджыри. ЛIэщIыгъуэм нэблагъэм къриубыдэу абы щызэблэкIахэм гуащIэшхуэ ирахьэлIащ газетыр нэхъ щIэщыгъуэ, гъэщIэгъуэн щIыным. Куэд мэхъу ахэр - лъэпкъым къыхуэщхьэпэн, абы зезыгъэузэщIын Iуэхухэм хуэлэжьахэр.
Нобэрей къыдэкIыгъуэм итщ газетым зэман зэхуэмыдэхэм щылэжьахэм ящыщ зыбжанэм ­ятеухуа тхыгъэхэр, сурэтхэр.

Лъэужь дахэ гъащIэм щыпхызыша

 Теувэжыкъуэ Анатолэ илъэс куэдкIэ дэлэжьа псоми жаIэ и къалэн гъэзэщIэкIэкIэ ар зэбгъапщэ хъун къызэрытхэмытар.
Махуэ къэс газетыр зыхуей хъыбарыщIэхэр зэхуэ­хьэсыныр, республикэм щызэхаублэ лэжьыгъэшхуэхэм репортажхэр къищIыкIыныр зи къалэн къудамэм и уна­фэщIт Толи, Къэбэрдей-Балъ­къэрым и плIанэпэу ар здынэмыс ­къигъанэртэкъым. ЛэжьыгъэкIэ зэрыахъырзэманым хуэдэу, цIыхугъэкIи Толэ хуэдэ уигъэлъыхъуэнт. Зэ­рыхузэфIэкIкIэ ар хэти дэIэпыкъурт, гуауэ къы­зы­лъыкъуэкIым дигъэпсын­щIэрт, гуфIэгъуэ зиIэм езым и щхьэм хуищIэм хуэдэу диIэтырт.
ГъащIэм, псэуныгъэм пыщIауэ ар чэнджэщэгъу зыщIхэри мащIэтэкъым. И Iуэху зэхуэмыхъуу, гуны­къуэгъуэ иIэу е нэгъуэщI зыгуэрым щIэупщIэну газетым и редакцэм къыщIы­хьэхэм я нэхъыбэр Теувэжыкъуэм дежт щетIы­сэхыр. Ахэр къыхуэкIуэн ­хуей щIэхъуам щIэупщIэрти, сэбэп зэрахуэхъуфынум шэч къытримыхьэу, щIы­пIэхэм телефонкIэ псэлъэн щIидзэрт.
Апхуэдэу мыри къинэжащ си гум. Зы махуэ гуэрым кабинетым къы­щIохьэ газетым къызэ­рыкIуэрэ куэд мыщIа щIалэр. «Бэлъто къэсщэхунущи, сызыхуейм хуэдэ ­згъуэтыркъым. Толэ цIыхугъэ и куэдщи, зыгуэр къыпхуищIэнщ къызжаIати, сыкъыщIыхьащ». Ар егъэтIысри, къыщIыхуэ­кIуар дакъикъэ бжыгъэкIэ хузэфIегъэкI.
Толэ и лэжьэгъухэм яхэтар закъуэтIакъуэщ я цIэ дыдэмкIэ еджэу. Абыхэм къахуигупсыс етIуанэ цIэр зыми щхьэжэ ищIыртэкъым, гуапагъэр, яхуищI пщIэр зэрилъабжьэр къагурыIуэрти.
Теувэжыкъуэм хэлъ хьэ­лыфIхэм ящыщ зыт мыри. ЛэжьакIуэщIэ къытхыхьамэ, сыткIи зэрыдэIэпы­къуным яужь итт. Апхуэдэм и япэ тхыгъэхэу газетым къытехуэхэм Толэ еджэрти, къехъулIауэ хилъагъуэхэм и гуапэу тепсэлъыхьырт, нэхъ гу зылъитэн хуейуэ ­къилъытэмкIи чэнджэщ щхьэпэ иритырт. Хэт ущыщми емылъытауэ, фIы ухуэ­зэмэ зи гуапэ цIыхуращ апхуэдэу щытыфынур.
Апхуэдэу цIыху къабзэу, ныбжьэгъуфIу, журналист емызэшыжу дунейм тетащ, лъэужь дахи гъащIэм къыщинащ Теувэжыкъуэ Толэ.
НАРТЫКЪУЭ Мусэ.
Куэдым хэзагъэ

 Мы дунейм цIыху дэнэ къэна, жыг тхьэмпэхэми зэщхьу тIу яхыумыгъуэтэну щIэныгъэлIхэм къалъытэ, ауэ хьэл-щэнкIи, я гупсысэкIэкIи нэхъ зэтехуэхэр мащIэкъым. Язы­ныкъуэхэр дахагъэм зэрешалIэ, адрейхэр яхэлъ мыхъумыщIагъэхэм зы ящI. Абы тету цIыхубэр ­­тIу ипщIыкIмэ, МуIэед зыхыхьэр, шэч хэмылъу, нэхъыфIыпIэрщ. А цIыху щыпкъэм и дуней тетыкIэм щыгъуазэ псори абыкIэ арэзы къыддэ­хъуну ди гугъэщ.
1989 гъэм «Ленин ­гъуэгу» газетым и редактор нэхъыщхьэм и къуэдзэу ­Гъубжокъуэ МуIэед къыщагъэкIуам ар гупым щIэх дыдэу къытхэзэгъауэ щытащ. Япэу нэм къыIуидзэр зэрылъагъугъуафIэрами, и лэжьэгъухэр дыдэзыхьэхар и хьэл-щэн зэтетырт.
ЩIэныгъэ куу зыбгъэ­дэлъ, газет Iуэхум фIыуэ хэзыщIыкIт МуIэед. И лэ­жьыгъэм апхуэдизкIэ хуэ­Iэзэти, ар зыкIи гугъу ехьу къып­щыхъуртэкъым. Анэ­дэлъхубзэм илъэс куэдкIэ ирилэжьауэ фIэкIа умыщIэну, ар игъэшэрыуэрт, абы зэригъэзэхуэжа тхыгъэхэр хэпщIыкIыу нэхъыфI хъурт. Дэтхэнэ журналистми езым и хъэтI зэриIэжыр, и бзэ зэрыIурылъыжыр, псори зы къупхъэм ибгъэзагъэмэ, газетыр гъэщIэгъуэн зэры­мыхъунур фIыуэ ищIэрти, «Дауэ сщIыми, зыгуэр хэслъхьэнщ, сэ сызэрыхуейуэ зэсхъуэкIынщ», - жиIэу ар зэи тхыгъэм хэIэбэртэкъым. КъыдэкIыгъуэм елэжь­хэм я дэтхэнэ дакъикъэри зэрызэпэлъытари зы­хищIэрт.
«Ленин гъуэгум» къэкIуэн ипэкIэ ар «Маяк» Аруан рай­он газетым и редактору илъэс зыбжанэкIэ щытати, редакцэ лэжьыгъэм и мызакъуэу, типографием газетыр зэрыщызэпкъралъхьэ щIыкIэми фIыуэ хищIыкIырт МуIэед. Тхыгъэхэр напэкIуэцIхэм нэхъ дахэу игъэувэным теухуа чэнджэщ щхьэпэхэр секретариатым щIэсхэми къыдитырт. ЖыпIэнурамэ, куэ­дым хуэIэзэ, газетыр япэкIэ зыгъэкIуэтэфын лэжьакIуэ къахыхьат гупым.
«Жэщ редакцэми» щы­лэ­жьэн хуейуэ мызэ-мытIэу къыхуихуащ МуIэед. Пщэдджыжьым жьыуэ Iуэхум яужь ихьами, газетыр къыщыдэкIыр жэщырт. ­Гувауэ зи лэжьыгъэр зыуха гупыр зэрыкIуэжын ямы­гъуэту къыщынэр, ахэр ­зэбгрызышыжын хуей машинэр къыщымыкIуэр мащIэтэкъым. Апхуэдэхэм деж, МуIэед и «къэрэгъулыгъуэр» хуэзамэ, уэрамым дыкъыдинэу зэи кIуэжакъым. Гугъу едмыгъэхьыну зытхъунщIэми, дэтхэнэри и унэм нигъэсыжырти, итIа­нэт езыр Нарткъалэ щы­кIуэжыр. Ар къытехьэлъэу зэи гу зылъыдигъэтакъым, лэжьыгъэ нэужьым апхуэдэ Iуэхутхьэбзэ зыгуэрым хуэпщIэныр зэрымы­тын­шыр дэ фIыуэ тщIэ пэтми.
Мис апхуэдэ гуапагъэ, хабзэ дахэ куэд къыткIэ­лъызэрихьащ МуIэед дэ­лэжьахэм. Адыгагъэу и адэ-анэм я жьэгум къыщищтар игъэпэжу ноби къо­гъуэгурыкIуэ Гъубжокъуэр.
Дахэу къытхэта цIыху зэпIэзэрытыр илъэс зыбжанэ фIэкIа къыддэмы­лажьэу дигу къеуэу IукIыжащ. Ауэ газетым щымылэ­жьэжми, абы зэрыпыщIа «лъынтхуэхэр» зэпычатэкъым - ар Федеральнэ ­пощт зэпыщIэныгъэхэмкIэ республикэ управленэм и Аруан район къудамэм и унафэщIу ягъэуври, и анэдэлъхубзэкIэ къыдэкI газет закъуэм и нэIэ къытет зэпытащ.
НАРТЫЖЬ Ринэ.
Гупыр зыгъэгупт

 Газетыр зыгъэдахэхэм, къеджэгъуафIэ зыщIхэм ящыщщ сурэтхэр. Тхыгъэр зытеухуа цIыхум и сурэт хэтмэ, ар уимынэ­Iуасэми, абы уепсэлъыл­Iа хуэдэу мэхъу. Апхуэдэщ Iуэхугъуэ гуэрхэм ятеухуа тхыгъэхэри - зи гугъу ящIыр къэзыгъэлъагъуэ теплъэгъуэхэр хэгъэувамэ, ар нэхъ гъэщIэгъуэн, щIэджыкIакIуэри абы хэша мэхъу.
ЩIэджыкIакIуэмрэ тхыгъэр зытепсэ­лъы­хьымрэ нэхъ зэпэгъунэгъу щIын къалэн игъэзащIэу илъэс пщыкIублкIэ - 1982 гъэм къыщыщIэдзауэ 1999 гъэ пщIондэ - адыгэ газетым щылэжьащ Щомахуэ Владимир.
Ар 1936 гъэм шыщхьэ­уIум и 11-м Тэрч куейм хыхьэ Курп Ищхъэрэ - Къаншууей - къыщалъхуащ. ЩIалэ Iэчлъэчыр зэры­цIыкIу ­лъандэрэ спортым дихьэ­хырти, курыт школ нэужьым Москва Физкультурэмрэ спортымкIэ и институтым щIотIысхьэ, ­щытхъу иIэуи 1960 гъэм ­къеух. И зэ­фIэкIхэм кIуэ пэтми ­хигъахъуэурэ атлетикэ хьэлъэмкIэ спортым и мастер мэхъу.
Республикэм къигъэзэжа иужь, Владимир Налшык технологие техникумым и унафэщIым и къуэдзэу, физкультурэмрэ спортымкIэ егъэджакIуэу лэжьащ, зэхьэзэхуэ зэмылIэужьы­гъуэхэм я къызэгъэпэщакIуэу щытащ. ЩIэблэр псы­хьынымкIэ, узыншэ­ным­кIэ физическэ щэнхабзэмрэ спортымрэ IэмалыфIу зэрыщытыр ири­гъаджэхэми, абыхэм я адэ-анэхэми къагуригъаIуэрт, ныбжьыщIэхэр секцэхэм хишэрт, игъасэрт.
А лъэхъэнэрщ Владимир сурэт техынми щыдихьэхар. И лэжьыгъэкIэ абы щIэх-щIэхыурэ къыхуихуэрт республикэм, къэралым я спортсмен цIэ­рыIуэхэм яхуэзэну. Спортым узыщыгуфIыкIын ­ехъулIэныгъэхэр къыщы­зыхь­хэр игъэлъапIэу, зэхьэзэхуэхэр гукъинэж ищIу, абы и сурэттехыр «игъэ­лажьэрт». Апхуэдэ сурэтхэм ящыщ «Ленин гъуэ­гу­ми» мызэ-мытIэу къытехуа нэужь, абы лэжьакIуэу ­ирагъэблагъэ Щомахуэр. ЕтIуанэ IэщIагъэ хуэхъуар япэм «текIуэри», псэухуи IэщIыб ищIыжакъым.
Ар набдзэгубдзаплъэт, адрейхэм къафIэмыIуэху куэдым гу лъитэрт. Дызэсэжа Iуэхухэм, махуэ къэс дызрихьэлIэхэм нэгъуэ­щIынэкIэ дригъэплъы­фырт абы. «Ди хъуреягъкIэ щыIэ мыпхуэдиз дахагъэм иджыри къэс щхьэ гу лъыдмытарэ?» - жыпIэу укъагъэуIэбжьырт абы и сурэтхэм. Абыхэм я еплъыныгъэ мызэ-мытIэу къызэригъэпэщат Владимири, цIыхухэм ягу ирихьу, сурэттехым фIыщIэ хуащIу щытащ.
Абы и лъэ зытемыува ­къуажэ ди республикэм щыIэу къыщIэкIынукъым, ари мызэ-мытIэу зыкIэ­лъыкIуа IуэхущIапIэхэр ­мащIэкъым. Хэти и лэжьыгъэр игъэлъапIэу, нэ­гъуэщI­хэми я ныкъусаныгъэхэм гу лъаригъэтэжу. ФIыр цIыхухэм къаригъащIэмэ, щапхъэ дахэ яхуэхъу­мэ фIэфIт абы.
И сурэттех Iэмэпсымэ хьэлъэхэр и плIэм фIэдзауэ ар щыгъэмахуи щыщIымахуи республикэм и къалэ, къуажэ пхыдзахэм кIуэрт. Зи дуней тетыкIэкIэ, лэжьэкIэкIэ щапхъэ зыгъэлъагъуэ цIыхухэр республикэ псом къегъэцIыхун хуейуэ къилъытэрт абы. ФIым къыдэкIуэу, мыхъу­мыщIагъэми и нэр хуиу­фIыцIыртэкъым, атIэ ­утыку Iуэху ищIыфырт Щомахуэм, ар зи зэранхэр ныкъусаныгъэхэр ягъэзэ­кIуэжыным ирихулIэрт.
Псалъэм папщIэ, ухуэныгъэ кърагъэжьауэ, и кIэм нагъэсын Iуэхуи зэрамыхуэжу, и хъуреягъыр пабжьэу зэщIэкIэжауэ ирихьэлIамэ, ар зэхигъэ­кIыным яужь ихьэнт, зи зэраныр къищIэнти, тхыгъи щIыгъуу сурэт репортаж газетым къихьынт. «КъищэкIуахэр» щыфIым деж къыпыгуфIыкIыу, щы­мыхъумыщIагъэм деж и нэгур зэхэуфауэ редакцэм къекIуэлIэжырт. Ауэ нэхъыбэм нэфIэгуфIэт ар.
И лэжьыгъэфIми хуэфащэ пщIэ игъуэтащ Щомахуэм: абы щIыхь тхылъхэр, саугъэтхэр къыхуагъэфэщащ, «КъБР-м щIыхь зиIэ и журналист» цIэ лъапIэри къыфIащащ.
ЦIыхухэр къезышалIэ хьэл дахи иIэт абы, и гушыIалъэри зэи нэщI хъуртэкъым. Гупыр зыгъэгупыр гуп и уасэщ, псэлъафэр зытражыIыкIахэм ящыщт: емызэшу сыхьэт бжыгъэкIэ гушыIэ хъыбархэр жиIэ­фырт. Иджыри зы гуфIэ­гъуэ зэхыхьи редакцэм щекIуэкIыркъым «Щомахуэм и гушыIэхэр я Iэнэм темылъу», ар ягу къамыгъэкIыжу.
Ди жагъуэ зэрыхъущи, блэкIа зэманым итущ Володя и IуэхущIафэхэм нобэ дазэрытепсэлъыхьыр - 2003 гъэм накъыгъэм и ­15-м ар дунейм ехыжащ. Щомахуэр къытхэмытыжми, абы и гуащIэшхуи газетым къызэрыхэнар тщы­гъупщэркъым.
САНЭ Маринэ.
Зэманыр пщIэншэу щигъэкIуэд къэхъуртэкъым
 НэхъыжьыфI зимыIэм къэкIуэныфIи иIэкъым, жаIэ. «Адыгэ псалъэ» газетми щIэблэм гъуазэ яхуэхъу нэхъыжь Iущхэри иIэурэ къокIуэкI. Журналист ныбжьыщIэ къахыхьэхэр зыущиифхэм, абыхэм чэнджэщэгъу яхуэхъухэм ящыщт Къамбий Зуфар.
Абы и адэ Къамбий Ахьмэд и унагъуэр ­Къармэхьэблэ пщIэ нэхъ зыщыхуащIхэм, зи цIэ фIыкIэ жаIэхэм ящыщт. Жылэр зыгъэпсэу мэ­къу­мэш щIэнми щыпэрытти, щIэныгъэми пщIэ щы­хуащIырт. Апхуэдэ уна­гъуэм къыщыхъу щIалэ цIыкIур еджэнкIи хьэл-щэнкIи школым щапхъэу щагъэлъагъуэрт.
Курыт школыр къиуха нэужь, хуабжьу дэзыхьэх тхыдэм хуеджэну мурад ищIри, Къэбэрдей къэрал педагогикэ институтым щIэтIысхьащ Зуфар. НэхъыфIу еджахэм ящыщу ар къеухри, егъэджакIуэу илъэситIкIэ мэлажьэ. А лъэхъэнэм Зуфар журналистикэми дехьэх, республикэм къыщыдэкI газетхэм тхэуэ щIедзэ. ЩIэныгъэ ­нэхъыщхьэ зиIэ лэжьакIуэ­хэр зи мащIэ «Ленин гъуэгум» и унафэщIхэм гу лъатэ Iуэху куэдым адыгэбзэкIэ IэкIуэлъакIуэу тетхыхь Къамбийм икIи ар 1958 гъэм корректору редакцэм ящтэ, куэд дэ­мыкIыу щэнхабзэмкIэ къудамэм и литературэ лэ­жьакIуэу ягъэув.
ЩIалэ жаным, хэлъэт зиIэм и лэжьэкIэр, и зэ­фIэкIыр унафэщIхэм гунэс ящохъу. Абыхэм гу лъатэ Къамбийр газетым еджэ­хэм, редакцэм къатхэхэм фIыуэ япыщIауэ, ядэла­жьэу зэрыщытми, письмохэмкIэ къудамэм и унафэщIу ягъэув. Мыбдежми Зуфар и Iуэху къызэгъэпэщыкIэр редколле­гием хэтхэм къабыл ­ящохъу. Ар ядэлажьэрт республикэм и район псоми щыщ къуажэ корреспондентхэм, абы и фIыгъэкIи щIэджы­кIакIуэхэр щы­гъуазэ хъурт Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIыналъэ зэмылIэужьы­гъуэ­хэм щыхъыбархэм. Апхуэдэу­рэ, Къамбийм и пщэ иралъхьэ «редакцэм и штаб» жыхуа­Iэ секретариатым щылэ­жьэ­ну - ар ягъэув жэуап зыхь секретарым и къуэдзэу.
А зэманым районхэм къы­щыдэкI газетхэр сыт и лъэныкъуэкIи егъэфIэкIуэн хуейуэ партым къегъэув. А лэжьыгъэр тэмэму къы­зэзыгъэпэщынухэр, щIэныгъэфI зиIэхэр къыщыхахым, Къамбий Зуфар а ­къалэным хъарзынэу пэ­лъэщыну къалъытэри, КПСС-м и обкомым 1976 гъэм ар егъэув Бахъсэн къалэ къыщыдэкI «Коммунист» газетым и редактору.
КъыжыIэн хуейщ Зуфар дзыхь хуэзыщIахэр мыбдежми зэримыгъэщIэ­хъуар. Абы район газетыр и теплъэкIи, и бзэкIи, и куп­щIэкIи иригъэфIэкIуащ. Къэбгъэлъагъуэмэ, «Ком­мунист»-р район газетхэм я Союзпсо еплъыныгъэу Москва къалэм щекIуэкIам хэтащ икIи абы етIуанэ увыпIэр къыщихьри, ды­жьын медали къыхуа­гъэфэщауэ щытащ.
Къамбийр а IэнатIэ мытыншым илъэс пщы­кIутI­кIэ пэрытащ, и быну­нагъуэр Налшык дэсти, езыр ­Бахъсэн кIуэр-къэ­кIуэжу щылажьэу. Пэрытащ ­щытхъу къыхужаIэу, газетыр щапхъэу ягъэлъа­гъуэу. 1987 гъэм Зуфар «Ленин гъуэгу» газетым ­къигъэ­зэ-­
жащ лэжьыгъэм нэхъри хуэIэзэ хъуауэ. ­Журналист набдзэгуб­дзаплъэр гъащIэм и лъэ­ныкъуэ куэдым тетхыхьырт, зыгъэпIейтей Iуэхухэр га­зет­еджэхэм ярихьэлIэрэ езыхэри абы къыпэджэжу. Апхуэдэу илъэс куэдкIэ лэжьащ Къам­бийр.
Зуфар журналистым и мызакъуэу икIи тхакIуэт. Абы и IэдакъэщIэкI повестхэмрэ рассказхэмрэ зэрыт тхылъхэу «Дзадзурэ», «Шагъыр», «Щолэхъу» жы­хуи­Iэхэр къыдэкIащ, «Дза­дзурэ» повестыр урысыбзэкIэ зэдзэкIауэ «Литературная Кабар­ди­­но-­Балка-
рия» журналым тетащ. Пенсэ кIуэуэ тIысыжа иужь, и лэжьыгъэ ныкъуэщIхэм зретыж Къамбийм. Абы и нэ къыхуикIырт къэбэрдей пщы цIэрыIуэ ХьэтIохъущокъуэ Исмел и гъащIэм теухуауэ зэлэжь тхылъыр иухыу къыдигъэкIыным. Абы щыщ пычыгъуэ 2002 гъэм «Iуащхьэмахуэ» журналым тетат. Ауэ, ди жагъуэ зэрыхъунщи, а лэжьыгъэр и кIэм нимыгъэсауэ къэнащ.
Зуфар очерк куэд дыдэ итхащ и лъэхъэнэгъухэм, гъащIэм, лэжьыгъэм къы­хэжаныкIхэм, щIэ хэзылъ­хьэ­хэм, щIэныгъэлIхэм, зауэм, лэжьыгъэм я вете­ранхэм, нэгъуэщIхэми ­яте­ухуауэ. Абыхэм ящыщ­хэр щызэхуэхьэса тхылъи къыдигъэкIыну игъэхьэ­зырауэ щытащ.
Къамбийр цIыху зэщIэкъуат - и лэжьыгъэм зы­щыщIригъэхи, зэманыр пщIэншэу щигъэкIуэди щыIэтэкъым - щыапхуэдэт лэжьапIэми унэми. ПщIэ ищIыфырт, нэмыс хэлът, езыми зыхуригъэщIы­фырт. Зуфар зыцIыхуу щытахэм ноби я нэгу зэрыщIэтыр апхуэдэущ.
Илъэс куэдкIэ гуапэу къытхэта ди лэжьэгъум щIэблэ хъарзыни къыщIэхъуащ. И быниплIми щIэ­ныгъэ, IэщIагъэ яIэщ, гъащIэм хэзэгъахэу хъарзы­-нэу мэпсэу.
ИНАЛЫКЪУЭ МатI.
Зи лэжьыгъэм хуэIэижь

 «ЗыщIыфым ещIри, зымы­щIыфым егъэIущ зэрищIын хуеймкIэ», - жиIэгъащ тха­кIуэшхуэ Шоу Бернард. Журналист, щIэныгъэлI, егъэджакIуэ, тхакIуэ икIи зэдзэкIакIуэ ТIымыжь Хьэмыщэ цIэ­рыIуэ зыщIар а IэнатIэ псоми фIыуэ зэрыхищIы­кIырщ. Ар зыщы­мыгъуазэм зэи тепсэ­лъы­хьыну­къым, ауэ ищIэмкIэ хэти дэгуэшэну хьэзырщ.
Джылахъстэней щIыналъэм и къуажэ пхыдзам къыщалъхуа икIи къыщыхъуа Хьэмыщэ зэи зытемыкI хабзэ иIэжщ, мы гупсысэм тещIыхьауэ: «Ари сэ схуэдэ цIыхущ. Абы щыхузэфIэкIкIэ, сэри схузэфIэкIын хуейщ». Абы сыт щыгъуи и гъуазэщ зыпэрыт IэнатIэм - еджэнми лэжьэнми - ехъулIэхэр. Арагъэнщ езыми и мурадыр къыщIехъулIэр.
Курп Ипщэ (Ислъэмей) школыр «тху» защIэкIэ къэзыуха щIалэм хузэIухат еджапIэ нэхъыщхьэ куэ­дым я бжэр. АрщхьэкIэ журналист IэщIагъэм дихьэха ныбжьыщIэр Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и филологие факультетым и адыгэбзэ къудамэм щIэтIысхьащ. ИлъэситI нэхъ дэмыкIыу, Iэмал хъарзынэ къыху­къуэкIащ абы: ТIымыжьыр Москва Ломоносовым и цIэр зезыхьэ и университетым журналистикэмкIэ и факультетым и студент ­хъуащ, Гоголь Николай и цIэр зезыхьэ стипендиер къихьуи фIыуэ еджащ.
Москва и еджапIэ нэхъыщхьэм и диплом зиIэм и Iуэхур а зэманым нэхъ тыншт: ТIымыжьым лэжьапIэфI щигъуэтынут къэралым и щыхьэрым и газетхэм. АрщхьэкIэ абы къы­пэплъэрт къигъэна и адэ-анэр, и Iыхьлыхэр. Арати, «Ленин гъуэгукIэ» зэджэу щыта ди газетым и лэ­жьакIуэ хъуащ 1979 гъэм, мыгувэуи щIалэ жаныр жэуап зыхь секретарым и къуэдзэ къулыкъум ягъэуващ. И IэнатIэм хуэIэкIуэ­лъакIуэ хъуащ ар зэман кIэщIым икIи мыгувэу и ­къулыкъукIи драгъэкIуеящ - газетым жэуап зыхь и секретарь ящIащ.
Къэбэрдей-Балъкъэ­рым, Адыгейм, Къэрэшей-Шэрджэсым я лъэпкъ газетищым я номер зэхэтхэр къыдэгъэкIыным и зэхэублакIуэхэм, унэтIакIуэхэм ящыщ зыщ ТIымыжьыр, апхуэдэ номерхэм я фIагъыр абы куэд дыдэкIэ елъытауи щытащ.
«Адыгэ псалъэм» и редактор нэхъыщхьэу Хьэ­фIыцIэ Мухьэмэд ягъэува нэужь, КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ ТIымыжьым и IэнатIэми мыгувэу зихъуэжащ: ар абы и къуэдзэ хъуащ.
Газетым къытехуэну тхыгъэхэр зыхуей хуэгъэ­зэнымкIэ и пщэ къыдэхуэ къалэн нэхъыщхьэхэр зэ­фIигъэкIкIэ и махуэ лэжьыгъэр къехъулIауэ ибжыртэкъым Хьэмыщэ. Ди гъащIэм къыщыхъу Iуэхухэм пэджэж тхыгъэ купщIа­фIэхэр газетым щIэх-щIэхыурэ къытрыригъа­дзэу лэжьащ.
Иджыри къэс сэ зи гугъу сщIар ТIымыжь-журналис­тырщ. Ауэ ар икIи щIэныгъэлI Iэзэщ, филологие щIэныгъэхэм я докторщ. Абы и диссертацэр 2006 гъэм Мейкъуапэ щыпхигъэкIащ. КъиIэта Iуэхури иджыри къэс лъэпкъ щIэ­ныгъэр зыщымыгъуазэу щIэщ: иджырей тырку литературэм и лъабжьэр зыгъэтIылъа, ар зыунэтIа ди хэкуэгъу тхакIуэхэу Мыдхьэт (Хьэгъур) Ахьмэд, Омер Сейфеддин (Хьэт­къуэ), Уйсал (Чынт) Мусэ, Четин Онер (ГъуэгулI), Эргин Гунджер, Осман Челик (Хьэхъуратэ), Аталай (Инэ­мыкъуэ) Мулид, нэгъуэщI­хэми я творчествэрщ.
«Зи нэхэм уафэхъуэпскI къыщIих сулътIан», «Хэхэс дуней» тхылъхэр ятриу­хуащ курыт лIэщIыгъуэхэм Мысырым пащтыхьыгъуэр щызыубыда адыгэ мам­люк сулътIанхэм я шы­фэлIыфэм, КъуэкIыпIэ ­Гъунэгъумрэ Тыркумрэ щыпсэу адыгэхэм я творчествэм. Ахэр куэдым ягу ирихьащ бзэ купщIафIэкIэ зэрытхам, тхыдэм и гъу­джэу щыт документхэр къызэрыщигъэсэбэпам къы­хэкIыу.
И щIэныгъэ къэхутэныгъэхэм апхуэдизкIэ дахьэхати, 2003 гъэм и лэжьапIэр ихъуэжын хуей хъуащ - илъэс 25-кIэ гурэ псэкIэ зыхуэлэжьа газетым Iу­кIыжри, Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым щIэныгъэ лэ­жьакIуэ нэхъыжьу кIуащ. Куэд дэмыкIыу адыгэ филологиемкIэ и къудамэм и унафэщIуи ягъэуващ. Абы лъандэрэ и щIэныгъэ лэжьыгъэхэр щызэхуэхьэса тхылъиплI дунейм къытехьащ.
Зи гугъу тщIы щIалэм нэхъыфI дыдэу къехъулIауэ жыпIэ хъунущ езыр зы­хуэпIащIэу зыхыхьэж и унагъуэр - и щхьэгъусэмрэ и щIалищымрэ, абыхэм яу­хуэжа я унагъуэхэр.
ЖысIар мымащIэми, нэхъыщхьэр къысщыгъуп­щэрт: ТIымыжь Хьэмыщэ цIыхугъэшхуэ, адыгагъэ ин зыхэлъщ.
ШАЛ Мухьэмэд,
КъБР-м щIыхь зиIэ и журналист.
Журналистхэм я зэIущIэ. 1982 гъэ

«Адыгэ псалъэ» газетым и хьэщIэщ сабий усакIуэ АфIэунэ Лиуан. Абы бгъэдэсщ Тхьэмокъуэ Барэсбий. Щытхэщ (сэмэгумкIэ къыщыщIэдзауэ) Уэрэзей Рашид, Шал Мухьэмэд, Хьэжыкъарэ Алик сымэ. 2009 гъэ

