ФIым я фIыжхэр къыхах
Мы гъэ еджэгъуэм къриубыдэу екIуэкIа «Си бзэ — си псэ, си дуней» хэгъэгу-псо зэпеуэм и иужьрей Iыхьэр иджыблагъэ щызэхэтащ Налшык къалэ дэт, Сабийхэмрэ щIалэгъуалэмрэ я къэухьым зыщрагъэужь уардэунэм. Абы кърихьэлIат адыгэбзэмрэ литературэмкIэ егъэджакIуэ 30. Ахэр я методикэ лэжьыгъэхэмкIэ зэхьэзэхуащ.
Лэжьыгъэ хъарзынэт къэпщытакIуэхэм я пащхьэ иралъхьахэр. Егъэджэныгъэм ехьэлIауэ къэралым иубзыхуа пщалъэхэм арэзы укъищIу егъэджакIуэхэр зэрыщыгъуазэр, дерсыр щызэхагъэувэкIэ абыхэм къагъэув Iэмалхэмрэ бгъэдыхьэкIэхэмрэ къагъэсэбэпыну зэрыхущIэкъур лэжьыгъэ екIуэкIам нахуэ къищIащ. Дэтхэнэ зы егъэджакIуэми езым и Iуэху еплъыкIэ, и зэгъэзэхуэкIэ хилъхьэкIэрэ, еджэныгъэр щIэщыгъуэ зэрищIыным, еджакIуэхэр къыдэхьэха зэрыхъуным зэрытелажьэм гу лъумытэныр Iэмал зимыIэт. Я псэлъэкIэми, я гупсысэр къызэраIуатэми, я утыку итыкIэми къагъэлъагъуэрт егъэджакIуэхэр я IэщIагъэм зэрыхуэфащэр, адыгэбзэр щIэблэм ящIа хъун щхьэкIэ я къару емыблэжу зэрылажьэр. Лэжьыгъэм бжьиз икIунукъым псэ хыумылъхьэмэ. Iуэхур зэрыкIуатэр, зэрызиужьыр къызыхэщри егъэджакIуэхэм утыку кърахьа дерс хуэIухуэщIэхэращ.
КъэпщытакIуэхэм я Iуэхур тынштэкъым, егъэджакIуэхэм я IуэхущIафэхэр пщалъэ зэхуэмыдэхэм щIэгъэкIын хуейти. Ахэр еплъащ лэжьыгъэхэр зэрытха бзэм и къабзагъэм, и шэрыуагъэм, зэпкърах Iуэхугъуэмрэ ар къыщIащта щхьэусыгъуэхэмрэ зэрызэ-техуэм, бгъэдыхьэкIэ къыхуагъуэтам, къэхутэныгъэ ирагъэкIуэкIам щIэщыгъуэу, щIэуэ халъхьам, я гупсысэр екIуу къызэраIуэтам.
Хэдэгъуейуэ, къыхэхыгъуейуэ щыт пэтми, зэпеуэм «фIым я фIыжкIэ» узэджэ хъунухэри къыхэгъэща хъуащ. Япэ увыпIэр иратащ Джэрмэншык къуажэм дэт курыт еджапIэм адыгэбзэмрэ литературэмкIэ щезыгъаджэ ГъукIэпщокъуэ Iэсият. Абы и лэжьыгъэр зытеухуауэ щытар псалъэ гъэпсыкIэмрэ пэжырытхэмрэ ехьэлIауэ еджакIуэм зригъэгъуэта щIэныгъэр къызэщIэкъуэжынырщ.
ЕтIуанэ увыпIэр зэдагуэшащ Псыхъурей дэт курыт еджапIэм адыгэбзэмрэ литературэмкIэ щезыгъаджэ КIуэкIуэ Нафисэтрэ Тыжьей дэт курыт еджапIэм адыгэбзэмрэ литературэмкIэ и егъэджакIуэ Тхьэкъуахъуэ Фозэрэ. Нафисэт утыку кърихьащ Елгъэр Кашиф и «Щыуагъэ» романым напэмрэ щIыхьымрэ нэхърэ нэхъ лъапIэ зэрыщымыIэр къызэрыщыгъэлъэгъуар дерсым зэрыщызэпкърыхыпхъэ къэхутэныгъэр. Фозэ и лэжьыгъэр теухуат адыгэбзэмрэ литературэмкIэ «Зыуэ щыт экзаменхэм» я лIэужьыгъуэу тест лэжьыгъэхэр зэрызэхагъэувэм, ахэр къызэрыхах пщалъэхэм.
Ещанэ увыпIэри зэдагуэшащ Тэрч къалэ дэт 2-нэ курыт еджапIэм адыгэбзэмрэ литературэмкIэ щезыгъаджэ КIэрэф Евдокие, Урожайнэ къуажэм дэт Бэрэгъун Мухьэмэд и цIэр зезыхьэ курыт еджапIэм адыгэбзэмрэ литературэмкIэ щезыгъаджэ Хьэгъур Светэ, Щхьэлыкъуэ дэт 1-нэ курыт еджапIэм адыгэбзэмрэ литературэмкIэ и егъэджакIуэ Куэшмэн Маринэ сымэ. Евдокие и къэхутэныгъэр зытеухуар адыгэбзэ глаголым и наклоненэхэрт. Апхуэдэу ар нэхъ хэубыдыкIауэ тепсэлъы-хьащ зэраIуатэ наклоненэр 6-нэ классым зэрыщадж, зэрыщебгъэдж хъуну Iэмалхэм. ПсэлъэкIэм и щэн нэхъыщхьэхэм теухуат Све-тэ утыку кърихьа лэжьыгъэр. Гупсысэу абы хилъхьар унэтIыныгъэ щхьэхуэ зэрырикъур едэIуахэм зэакъылэгъуу къыхагъэщащ. Маринэ и лэжьыгъэр ШэджыхьэщIэ Хьэмыщэ и «Къуэрылъху» рассказыр 7-нэ классым зэрыщебгъэкIуэкI хъунумрэ ар къызэрызэгъэпэщыпхъэ Iэмалхэмрэ ятеухуауэ щытащ.
КъыхэжаныкIахэм я цIэхэри къиIуапхъэу къалъытащ къэпщытакIуэ гупым. Абыхэм ящыщщ Щхьэлыкъуэ дэт, КIыщокъуэ Алим и цIэр зезыхьэ 2-нэ курыт еджапIэм пэщIэдзэ классхэр щезыгъаджэ КIэрэф Аринэрэ Лашынкъей дэт 2-нэ курыт еджапIэм адыгэбзэмрэ литературэмрэ щезыгъэдж Къамгъуэт Иринэрэ.
Шыбзыхъуэ Мухьэдин и тхыгъэхэр зэрегъэджыпхъэмкIэ 3-нэ классым методикэ чэнджэщхэр къахухэхыным теухуат КIэрэф Аринэ и лэжьыгъэр.
Зи IуэхущIафэр утыку къэзыщIа дэтхэнэ зы егъэджакIуэми фIыщIэ яхуэфащэщ. Лъэпкъым и напэщ, и набдзэщ дэтхэнэри.
ЩОДЖЭН Iэминат.
ТАБЫЩ Мурат.
