Ислъамым и нур
Уаз
Зи мымылъку зэзылъэфэлIахэм Алыхьым и нэлатыр къатохуэ
ЦIыхухэр къэзыгъапцIэу зи мымылъку зэзылъэфалIэхэм Алыхьым и нэлатыр ятелъщ. Абы къыхэкIыу муслъымэну зызыбжыж дэтхэнэ зыри дэнэ щIыпIи, сыт хуэдэ зэманми цIыху пэжу, тэмакъкIыхьу, хьэлэлу щытын хуейуэ ислъам диным къыхуреджэ.
Дунейм тет псори къэзыгъэщIар Алыхьталэрщ икIи ди Щхьэщыгу итым зы цIыхур адрейм хуэныкъуэн, хуеин ищIащ. Зыр адрейм пымыщIауэ, зэдэмыIэпыкъуу ахэр псэуфынукъым. Нэхъыбэу ахэр зэпыщIа зэрыхъури сату Iуэхурщ.
Алыхьым и нэфIыр зыщыхуа Мухьэммэд бегъымбарым игъэдурысащ зым и зэран адрейм емыкIыу, къимыгъапцIэу, хьэлэлу хьэпшыпкIэ, ерыскъыхэкIкIэ сату ящIыну, я пщIэнтIэпскIэ къалэжьар ящэну е яхъуэжыну. Щхьэхуещагъэ хэлъу, къулей зрипщIын мурадкIэ усондэджэрыныр хьэрэмщ. Апхуэдэу пщэнуи, къэпщэхунуи, уасэ яхуэбгъэувынуи къезэгъыркъым кхъуэлым, фадэхэкI псоми, жорхэм, сынхэм. Мухьэммэд бегъымбарым идэу щытакъым пхъэщхьэмыщхьэ, хадэхэкI мыхъу утыку кърахьэну, ахэр мылъку хэхыпIэ ящIыну.
ЦIыхухэр зэфIэзыгъанэ сату пщIы хъунукъым. Апхуэдэм къыщIэпха ахъшэр кхъуэлым хуэдэу хьэрэмщ. Ислъам диным игъэдурысащ зыщэмрэ къэзыщэхумрэ зэхуэарэзыуэ зэбгъэдэкIыжыныр. Абы щыгъуэми нэгъуэщI щIыпIэ къраша хьэпшыпым е ерыскъым хуэдитI-щы щIагъужурэ ящэжмэ, ар гуэныхьышхуэ зыпылъ Iуэхущ. Апхуэдэ цIыхум зэреджэр сондэджэрщ. «Хэт ерыскъыхэкIым зы мазэкIэ нэхъ мыхъуми ирисондэджэрми, ар Алыхьым пыкIащ», — жиIэгъащ Мухьэммэд бегъымбарым. ИтIанэ дыщIигъужащ: «Гуэныхь къыумыхьынумэ, умысондэджэр».
Ислъам диным игъэдурысащ хьэпшыпыр зыщэмрэ къэзыщэхумрэ я кум пэжагъ дэлъу сату зэдащIыныр. Аращ бегъымбарым и хьэдисхэм ящыщ зым щIыщыжиIар: «Хьэпшыпыр зыщIыр, къыщIэзыгъэкIыр насыпыфIэщ, сондэджэрыр насыпыншэщ».
«Диным жиIэр пцIыщ, сэ нобэ дунеягъэкIэ сызыхуейр згъуэту сыпсэумэ, аращ нэхъыфIыр», — гупсысэм тету зи гъащIэр зыхьхэр хуабжьу щоуэ. Абыхэм ахърэткIэ яхуэмыпшыныжын гуэныхь зэтралъхьэ икIи «Зыри къыпфIэмыIуэхуу псэу: гъащIэм щыгуфIыкI, уемыгупсыс кIэухыр къызэрысынум, уи нэгу зегъэужь!» — шейтIаным и къыхуеджэныгъэм дихьэхауэ аращ. Тхьэм апхуэдэхэм дащихъумэ.
Мэжджыт цIэрыIуэхэр
Шейхым адыгэхэм къахуищIа тыгъэ
Адыгейм и къалащхьэ Мейкъуапэ 2000 гъэм дащIыхьа мэжджыт екIур пIалъэ кIэщI дыдэм яухащ. Ар Хьэрып Эмират Зэгуэтхэм я шейхым и тыгъэ лъапIэщ.
Мейкъуапэ игъэбжьыфIэу абы къыщхьэщытщ дыгъэм пэлыд унащхьэ щIыху зытелъ мэжджыт абрагъуэр. Ар азэн джапIэу плIым къаухъуреихь. Ухуэныгъэ екIум и инагъми гур хегъахъуэ — Кавказ Ищхъэрэм щыгъуэтыгъуейщ абы пэпщI хъун.
Мы мэжджытыр илъэсрэ ныкъуэм къриубыдэу яухуащ. Абы текIуэда мылъкур къанэ щымыIэу къыбгъэдэкIащ Хьэрып Эмират Зэгуэтхэм я шейх, Рас-аль-Хайм щIыпIэм и пащтыхьыкъуэ Сакр-аль-Кассими бин Хъалид.
Муслъымэнхэм я закъуэщ мэжджытым щIыхьэну хуитыр. АрщхьэкIэ зыплъыхьакIуэхэми Iэмал иратащ ислъам гъащIэм и зы Iыхьэ зыхащIэну. Псом ящхьэр дэтхэнэ зы муслъымэнми мыхьэнэшхуэ зрит щIыпIэм хуэфэщэн пщIэ хуащIынырщ, Iэдэбу абы зыщаIыгъынырщ.
УпщIэ – жэуап
КъурIэныр зищIысыр
А упщIэр куэдым къыдатри, нобэ абы жэуап пыухыкIа еттыну мурад тщIащ.
КъурIэныр фIыцIагъэ лъапIэщ. Ар Алыхь закъуэм къыбгъэдэкIыу Тхьэм и нэфIыр зыщыхуа Мухьэммэд бегъымбарым къыбгъэдилъхьа псалъэхэр зэрыт тхылъщ. Абы зыубгъуауэ къыщигъэлъэгъуащ дунеягъэ Iуэхухэр, муслъымэным и псэукIэу щытыпхъэр, игъэзэщIэн хуей хабзэхэр. Апхуэдэу КъурIэным щыгъуазэ дещI жэнэтым, жыхьэнмэм, къемэт махуэм. Мыбы къыщокIуэ Алыхьым и лIыкIуэ бегъымбархэм (Iэдэм и деж щегъэжьауэ Мухьэммэд и деж щиухыжу) ятеухуа хъыбархэр. Абыхэм ящыщщ лIыкIуэ лъапIэхэу Нухь, Ибрэхьим, Хьисэ, нэгъуэщIхэри.
Тхыгъэ лъапIэм итщ дунейр Алыхьым зэриухуари, цIыхур къызэригъэщIари, зэригъэлIэжынури, къемэт махуэм аргуэру къызэригъэхъужынури.
Алыхь Иным къытхуригъэха КъурIэн ЛъапIэр зэхэтщ:
джуз 30-у,
сури 114-у,
Iэят 6236-уэ,
псалъэ 77439-уэ.
Дэтхэнэ сурэри Iэятурэ зэхэгъэувэжащ. Iэятыр — ар усэ едзыгъуэу е зы жыIэгъуэу къыбгурыIуэ хъунущ.
Сурэхэр я инагъкIэ зэхуэдэкъым. Абыхэм яхэтщ Iэяти 3-6 нэхъыбэ мыхъухэри, 286-м нэсхэри.
Алыхьталэм и пащхьэм къикIа КъурIэныр къызэIуех «Альфатихьэ» («Пэублэ») сурэмкIэ. Зэриухыр «Iэннас» («ЦIыхухэр») Iыхьэращ.
Iэят зыбжанэурэ къыхуехыурэ, КъурIэн лъапIэр бегъымбарым къылъэIэсащ илъэс 23-кIэ. Муслъымэн диным теухуауэ Алыхьым къыбгъэдэкI псалъэхэр Мухьэммэд бегъымбарым и деж къэзыхьэсар ДжэбрэIил мелыIычырщ.
Тхьэм и лIыкIуэм къеджэкIэрэ тхэкIэрэ ищIэртэкъым, ауэ икъукIэ гурыхуэт. МелыIычым къыжриIэ псалъэхэр и гум ириубыдэрти, ахэр цIыхухэм ябгъэдилъхьэжырт. ИтIанэ къалэн зыщащIахэм ятхыжырт.
КъурIэн лъапIэм и зэхэлъыкIэр езы Алыхьталэм и IэмыркIэ убзыхуа хъуащ. Бегъымбарыр дунейм ехыжа нэужь, муслъымэнхэм хъалиф яхуэхъуа Iэбу-Бэкыр и унафэкIэ тхыгъэхэр зы къэмынэу зэхуахьэсыжауэ щытащ. Псалъэ лъапIэу къеха псори зэрызэкIэлъыкIуэм тету зы иригъэщIащ ещанэ хъалиф Хьусмэн. А тхылъращ иджы диIэ КъурIэныр.
Япэ дыдэ Iэяту къехар мыращ: «IыкърэI бысми ррэбикэл лэзи хьэлэкъ…». Абы къокI: «Тхьэ лъапIэу укъэзыгъэщIам и цIэкIэ къеджэ…».
Муслъымэн диныр щIэныгъэм зэрыхущIэкъур абы къегъэлъагъуэ. Иужьрей Iэяту бегъымбарым къыхуехар мыращ: «Алеумэ Iэкмэлту лэкум ди нэкум уэ Iэтмэмту хьэлейкум нихьмэти…». АдыгэбзэкIэ абы и мыхьэнэр: «Нобэ фи диныр къыфлъэзгъэIэсащ и кIэм нэсу, си нихьмэтри (фIыщIэри) абыкIэ сухащ…». Ар щызэхахым муслъымэнхэр гуфIащ, диныр ирикъуу къазэрылъэIэсам папщIэ. Ауэ Iэбу-Бэкыр гъащ. «Щхьэ угърэ?» — жаIэу щеупщIым къахуиIуэтащ: «И къалэныр иухащи, бегъымбарыр куэдрэ псэужынукъым. Аращ сыщIэгъыр».
Iэбу-Бэкыр зэрыжиIауэ, Мухьэммэд бегъымбарыр куэд дэмыкIыу дунейм ехыжащ.
И мыхьэнэшхуэр къалъытэри, КъурIэн лъапIэр бзэ куэдкIэ зэрадзэкIащ. Ар адыгэбзэкIи дунейм къытехьащ.
Алыхьталэм и псалъэ Iущхэр зэрыт ФIыцIагъэ лъапIэр уи унагъуэ илъыну псапэщ, абы укъемыджэфми.
Духьэхэр
Уи псэр щыгузавэм деж жыпIэнухэр
Бисмиллахьир рахьманир рэхьим, IуулаIикэ гъэлэйхьим щэлэтун мин рэббихьим уэрэхьмэтун уэIуулаIикэ хьумул мэхьтэдун (КъурIэн, сурэ 2, Iэят 156-157).
Бисмиллахьир рахьманир рэхьим, яIэюхьэл лэзинэ Iамэну латэкъулу рагъина уэкъуулун зурна уэсмэгъу уэлил кафирин гъэзабун Iэлим. (КъурIэн, сурэ 2, Iэят 104).
