Зи IэщIагъэм хуэпэж
УФ-м и Журналистхэм я зэгухьэныгъэм хэт, КъБР-м щIыхь зиIэ и журналист, зи IэщIагъэм хуэIэижь, зи радионэтынхэр куэдым ягу ирихь Мыз Майе дыгъэгъазэм и 15-м илъэс бжыгъэ дахэ ирикъуащ.
Майе щыстудента зэманым. Бахъсэн районым хыхьэ Зеикъуэ къуажэм къыщалъхуащ Мыз (Сыжажэ) Майе. Ар къызыхэкIа унагъуэр къуажэм пщIэ, нэмыс нэхъ зыщыхуащIхэм ящыщщ. Абы и адэ Сыжажэ Талий къэзымылъытэрэ фIыуэ къэзымылъагъурэ дэсагъэнкъым а жылэм. Хэку зауэшхуэми лэжьыгъэми я ветерану, лэжьакIуэжьу, Зеикъуэ колхозым и пхъэщхьэмыщхьэ жыг хадэр IэщIэлъу икIи хъерышхуэ хозяйствэм къахуихьу лэжьащ икIи хуабжьу цIыху жумарту зеикъуэдэсхэм ягу къинэжащ. Хуэдэ уигъэлъыхъуэнт, куэд къимыгъэщIами, и цIэфI дунейм къытринащ.
1974 гъэм КъБКъУ-р къиуха нэужь, япэщIыкIэ Майе и зэфIэкI щеплъыжащ егъэджакIуэ, библиотекэм и лэжьакIуэ IэнатIэхэм. 1977 гъэм радиом и диктор хъуащ. Абы лъандэрэ илъэс 40 дэкIами, ар диктор, редактор, нэтынхэр езыгъэкIуэкI лэжьыгъэхэм нобэр къыздэсым хуэпэжщ. Мы зэманым «Къэбэрдей-Балъкъэрым и нэтынхэр къэзыт и телевизионнэ канал» къэрал кIэзонэ IуэхущIапIэм и хъыбарегъащIэ редакцэм и редакторщ икIи нэтынхэр ирегъэкIуэкI.
Мыз Майе и нэтын купщIафIэхэмкIэ къацIыхуащ икIи фIыуэ къалъэгъуащ радиом едаIуэ цIыху мин бжыгъэхэм. Абы и ужь къиувахэм яхэткъым и псалъэ гуапэхэр, и чэнджэщ щхьэпэхэр зэхэзымыха. Сытым дежи ар хьэзырщ и дамэр и лэжьэгъухэм ящIигъэкъуэну, чэнджэщ щхьэпэхэр яритыну. Лэжьыгъэм теухуауэ ар гумызагъэщ, жэуаплыныгъэ ин зыхэлъщ. И лэжьэгъухэм зэрыжаIэмкIэ, Майе хьэл-щэн екIу, гъэсэныгъэ дахэ хэлъщ, цIыху Iэдэбщ. Лэжьыгъэм зэпыIузымыдз а цIыху жаным и дуней тетыкIэр я щапхъэгъэлъагъуэщ а IэнатIэм пэрыт щIалэгъуалэм. Лэжьэгъури, ныбжьэгъури, Iыхьлы-благъэри ирогушхуэ абы.
— Нэхъ ипэIуэкIэ, хъыбарыщIэхэр эфир занщIэу щекIуэкIым, зы мэскъалкIэ Майе теплъэкъукIыртэкъым икIи япэ итыр къыщIэкIмэ, езыр студием зэрыщIыхьэнум хуэхьэзыру бжэм и нэр къытримыхыу пэплъэрт. КъыкIэрыхуу е «си макъыр нобэ хъуркъым» щIыжиIэн щхьэусыгъуэ абы къигъэхъуауэ тщIэжыркъым, — жеIэ КъБР-м щIыхь зиIэ и журналист МахуэлI Хъаджэт. — Радиом лэжьэн щIидзэрэ дикторым и макъ шэщIар къыщыIукIэ, къедаIуэхэм я фIэщ хъурт дунейм псори зэрыщытэмэмыр. Мис апхуэдэ арэзыныгъэ къишэу Майе илъэс куэд лъандэрэ радиом щолажьэ.
ЦIыху зэпIэзэрыт, зи нэгум сыт щыгъуи гуфIэгъуэр кърих Мыз Майе адэ-анэр зыхуэарэзы пхъу щыпкъэщ, гуп хыхьэкIи къыхэкIыжыкIи зыщIэщ, гушыIэ зыхэлъщ, унагъуэ дахэм я жьауэщ. Абы сыт хуэдэ Iуэху зэIумыбзми хэкIыпIэ къыхуегъуэтыф. Майе нобэ иринасыпыфIэщ и анэр къызэрыщхьэщытым, зы анэ къилъхуа зэдэлъхузэ-шыпхъуийр зэрыузыншэм, и къуэ Заурбэч — бынищ, ипхъу Залинэ бынитху къазэрыщIэхъуам. И щхьэгъусэ Мыз Мухьэмэд «УФ-м цIыхубэм щIэныгъэ егъэгъуэтынымкIэ и отличник», «КъБР-м егъэджэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ» цIэ лъапIэхэр къыхуагъэфэщат, филологие щIэныгъэхэм я кандидатт. ТIури зэхуэфащэ дыдэу зэрихьэлIат. Мухьэмэд пасэу дунейм ехыжами, Майе и бынитIми щIэныгъэ нэхъыщхьэ яригъэгъуэтащ. Ахэр фIыуэ ялъагъуу лэжьыгъэм пэрытхэщ, я адэ-анэр я щапхъэу мэпсэу.
— Дунейм зы адэ-ани тету къыщIэкIынкъым, и быным фIы къехъулIэ- мэ щымыгуфIыкIыу, абы иримыгушхуэу. ЕгъэджакIуэри зыкъомкIэ апхуэдэщ — и гъэсэнхэм зыгуэр къищIыкIамэ, зэфIэкI яIэмэ иропагэ, ироин. Мис абы къыхэкIкIэ сэри апхуэдэ гуфIэгъуэ ин дыдэ куэдрэ-куэдрэ сиIэщ. СыщIиIэри, мис, Майе хуэдэ цIыху хьэлэмэтхэр езгъэджахэм къазэрищIыкIарщ. Пэжыр жысIэнщи, Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэухэм фIы дыдэу ялъагъу Майе и макъыр. ЦIыхум и IэщIагъэм фIыуэ хищIыкIмэ, абы хуэпэжмэ, абы нэхъ насып щыIэкъым. Апхуэдэ насып Майе зыхещIэ. Ар фIыуэ къэзымылъагъурэ къэзымыцIыхурэ КъБР-м ису къыщIэкIынкъым, радио едаIуэу щытмэ, — жеIэ филологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор ХьэкIуащэ Андрей.
Радиом и лэжьыгъэм Мызыр хуэIэижьщ, а IэнатIэм къыхуигъэщIам хуэдэу. И Iэзагъым, зэрынабдзэгубдзаплъэм къыхэкIыу, ар япэ итхэм ящыщу мэлажьэ. «Уи пщэдджыжь фIыуэ, Къэбэрдей-Балъкъэр» нэтыным хыхьэу абы эфир занщIэкIэ цIыху куэд къигъэпсэлъащ, радиом къригъэблагъэурэ; цIыхубзхэм папщIэ «Мэлычыпхъу» радиожурналыр, хамэ къэрал кIуэуэ щыта нэтынхэр куэдрэ къызэригъэпэщащ икIи иригъэкIуэкIащ.
Мы зэманым ирегъэкIуэкI радиом дежкIэ нэхъыщхьэ дыдэу щыIэ хъыбарыщIэхэр. А Iуэхур Майе фIы дыдэу къохъулIэ. Ар зыпэмылъэщын IэнатIэ радиом иIэкъым. ИригъэкIуэкI нэтынхэр къедаIуэхэм ягу зэрыдыхьэм и щыхьэтщ абыхэм Майе псалъэ гуапэ куэд къызэрыхуатхар, усэ нэгъунэ зэрыхуаусар.
— Дызэрыстудентрэ Майерэ сэрэ дызэроцIыху. Абы лъандэрэ зэман дэкIами, ар иджыри псэ жанщ, къабзэщ, псоми гу лъитэу набдзэгубдзаплъэщ. Мы дунейм цIыху дахэ тетмэ, Майе абыхэм ящыщщ. И теплъэм хуэдэу, абы и псэри дахэщ. ГъащIэм сыт щыгъуи щыгуфIыкI цIыхущ. Абы дапщэщи и гур лэжьыгъэм хуэкъабзэщ. ЖыпIэнурамэ, Майе и гъащIэр къыгуэхыпIэ имыIэу радиом ирипхащ. Ар къыщыкIэрыхуа е и лэжьыгъэр и пIалъэм щимыгъэзэщIа къэхъуауэ сщIэжыркъым. Сыт щыгъуи и лэжьыгъэ Iуэхур и щхьэ Iуэхум япэ изыгъэщщ ар. Республикэм ис цIыху цIэрыIуэхэм ящыщу ар здынэмысрэ къимыгъэпсалъэрэ къэгъуэтыгъуейщ. Дэтхэнэ зыми бгъэдыхьэкIэ зырыз къыхуегъуэтыф, мывэр къыхуэмыгъэпсэлъэну пIэрэ хужыпIэну. Ар куэд и уасэщ. Гупым къызэрытхэтым и гугъу пщIымэ, ари щапхъэщ. КъыпхуэмыIуэтэну, абы цIыхугъэшхуэ дыболъагъу. Дэтхэнэми бгъэдыхьэкIэ дахэ къыхуегъуэтыф. Майе журналист гъуэзэджэщ, пщIэ зыхуащI цIыхущ. Нэхъыщхьэращи, радиом едаIуэхэр зэпымыууэ абы и псалъэм, и нэтынхэм къыпоплъэ. Сэ срогушхуэ Майе и лэжьэкIэмрэ и дуней тетыкIэмрэ. Тхьэм тхуигъэпсэу! — жеIэ радиом и адыгэ редакцэм и редактор нэхъыщхьэ Тэтрокъуэ Астемыр.
— Майе лъэпкъым къызэрытхыхьэрэ дигъэгушхуэу, дигъэдахэу, нэмыс къытхуищIу, гу зылъыдмытэм лъыдигъатэу къыддогъуэгурыкIуэ. Ар цIыхугъэшхуэ зыхэлъщ, ди лъэпкъым и пщIэ къэзылэжьа, еш зымыщIэ цIыхущ. И лэжьыгъэм и гугъу пщIымэ, цIыхуи-щым зэфIагъэкIыфынур абы и закъуэу илэжьыфынущ. ЦIыху щыпкъэщ, нэхъыжьым пщIэ, нэмыс хуэзыщIщ, дыхуэарэзыщ, — жеIэ Майе и пщыкъуэ, КъБР-м щIыхь зиIэ и журналист Мыз Ахьмэд.
Къэралым, республикэм и журналистикэм хуищIа хэлъхьэныгъэфIхэр къалъытэри, Мыз Майе къыхуагъэфэщащ «Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щIыхь зиIэ и журналист» цIэ лъапIэр, УФ-ми КъБР-ми щэнхабзэмкIэ и лэжьакIуэхэм я профсоюзым и рескомым, СССР-м и Къэрал телерадиом, УФ-м Щэнхабзэмрэ цIыхубэ коммуникацэхэмкIэ и министерствэм я щIыхь, фIыщIэ тхылъхэр. Ар лэжьыгъэм и ветеранщ. Майе и дежкIэ, дауи, зэрихьэ цIэ, кърата дамыгъэ лъапIэхэм нэхърэ, нэхъ лъапIэжщ къедаIуэхэм кърагъэз дзыхьыр, и псалъэхэр я фIэщ зэрыхъур. Абы къыдэкIуэу и щIэблэр адыгэбзэм, лъэпкъ хабзэм щIепIыкI, еущий. Илъэс 40-м нэблэгъауэ радиом хуэлажьэ, лъэпкъ журналистикэм хэлъхьэныгъэфIхэр хуэзыщI, абы нэхъри зезыгъэужь Майе и пщэрылъхэр щIэщыгъуэу къызэрегъэпэщри, узыншагъэ быдэ иIэу иджыри илъэс куэдкIэ фIыуэ илъагъу IэнатIэм хуэлэжьэну, и щхьэкIи, и щIэблэкIи гуфIэгъуэ куэд илъагъуну ди гуапэщ.
И анэмрэ и къуэрылъху-пхъурылъхухэмрэ я гъусэу.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
