БАГЪ Марьям
Гукъыдэж
Пщэдджыжь нэхущым тхьэрыкъуэ зэрыбыным я зэрызехьэ макъым сыкъигъэушащ. Ди пырхъуэм и щхьэм абгъуэ зыщIаитIым дунейр яхуримыкъуу зызэкIэракухь, зыр адрейм йоубзэ, зэщогуфIыкI. Апхуэдэу жьыуэ ахэр къыщытэджакIэ, дыгъэпс махуэ хъунущ, жысIэурэ зызогъэхьэзыр. А пщэху цIыкIухэм къаIэта си гукъыдэжым сызэрихьэу, сотIысхьэ япэу сызрихьэлIа таксим. Нэхущ Чэрим и макъ дахащэм седаIуэурэ цIыхухэр щызэбграш увыIэпIэм абы сынешэс. Аргуэру нэгъуэщI зы псынщIагъуэм ситIысхьэн хуей щыхъукIэ, уэркъ къафэм къыпещэ.
Нобэ сыту махуэ телъыджэ, адыгэ уэрэдхэмрэ къафэхэмрэ я щIэжьыуэ гуакIуэм сыхэсу, си гур лъатэу къэувыIэпIэм дытрешэ. ФIыщIэ ин хузощI гухум, ари къыпыгуфIыкIыурэ къызоплъ. Къыпызощэ си зекIуэм лъэсу. ТетIысхьэпIэм IэфIу дэлэныр зышхыу тес пщащэ цIыкIуитIым сащыблэкIым, сыгуфIэурэ «Фи хьэлэлщ! яжызоIэ, къыщолъэтхэри «Упсэу!» жэуап гуапэу къызатыж. Махуэ къэс сызыхуэзэ, жыг жьауэ зыдз цIыкIум деж я чэзум ежьэу щызэхэт таксихэм деж сыщынэсым, зыкъысхуагъазэри сэлам гуапэу къызах, ди «Джэгурэшым» къыщыпищэнуми къыщIоупщIэ. Зэи дамыгъэхуу, ди джэгум кIэлъыплъ мы дадэ щхьэхужьхэм фIыщIэ яхузощIри саблокI. ЛэжьапIэм сыщыдыхьэм, зи щхьэгъубжэ абджхэр егъэжэхауэ щыт хамэ къэрал щащIа автомашинэм къиIукI адыгэ псалъэмакъым сыкъызэрегъэплъэкI. ПащIэ дахэшхуэ зытет лIыр, адыгэ радиом зэредаIуэр къыщызгурыIуэм, зызогъэзыхри: «Упсэу!» – жызоIэ. ФIэгъэщIэгъуэну къызэплъа цIыхухъу нэфIэгуфIэм жиIэнум сыпэмыплъэу, лэжьапIэм сыдохьэ, бжэр Iузохри : «Уи махуэ фIыуэ!» – сабий зэхэтхэм къызжаIэ.
Мис, нобэрей си махуэр къызэхъулIащ! Аракъэ, Адыгэм и махуэкIэ узэджэнур! Сэр-сэру сыкъыпыгуфIыкIыжурэ, сыдокIуей етIуанэ къатым. 
Дэтхэнэ зы дакъикъэми, дызэрыгуфIэн къыхэтхыфу дыпсэумэ, ди махуэр хуабэ, дахэ хъунущ, арауи къыщIэкIынщ насыпкIэ зэджэжыр.

Дерс
«Ди лъэпкъым и блэкIaмрэ и къэкIyэнумрэ» фIэщыгъэцIэр иIэу ебланэ классым адыгэбзэмкIэ дерс щезгъэкIyэкIaт. Адыгэбзэ зымыщIэ ди лъэпкъэгъу сабийхэр зыщIэс гупт. Дахэ защIэщ. Губзыгъэ шырхэщ. УкIыти яхэлъщ. ЦlыхуфIхэщ. Ауэ анэбзэр ящIэркъым.
Сыпсалъэурэ, ауэрэ си пащхьэм ис хъыджэбз цIыкIyp къыщиудри гъащ. Ар зылъэгъуа адрей пщащэхэри къэгъащ. Щlaлэ цIыкIyхэм я щхьэр стIoлым тралъхьэри щысащ.
Сэри, си нэпсыр къежэхми, си псалъэр зэпызгъэуакъым, икIэм нэс згъэхьэзырам сахутепсэлъыхьащ.
Дерсыр иуха нэужь IэплIэ къысхуащIyрэ хъыджэбз цIыкIyхэр къызэшэкIayэ къызбгъэдэтащ. Зыри упщIэ хэтакъым. Псоми зэхащIэт дызыlыгъыр...
ЗыкъэсщIэжакъым куэдрэ абы иужькIэ. Ярэби, хэт зытетлъхьэнур мы ди сабий лажьэ зимыIэхэм я анэбзэм иримыуэршэрыжыфу, иримыбзэрэбзэфу, иримыгуфIэфу, иримыпсэлъэфу, иримыгушыIэфу къызэрыхъухэр?
Анэбыдзышэм и гъусэу кIэрыча хъуа анэбзэм зэрыхуэныкъуэнури, я лыр къызэреузынури къызыгурымыlyэ цIыхухэм, анэ-адэхэм дауэ я псэм нэдгъэса хъуну щыхупIэ иным дызэрынэсар? Сыт ди хэкIыпIэ?
Лъагъуэхэр
НэгъуэщI къэрал сыкIyэу гъуэгу сытету, Истамбыл деж сыкъыщыувыIэн хуей хъуащ. СыкъыкIэрыхури жэщым кхъухьлъатэ тIысыпIэм сыкъытенат. Си закъуэт. Cыхьэтыр зым нэсат.СыкIэрэхъуащ. Си гум щыщIам ущIэмыупщIэ. Фейсбукыр сигу къэкIaщ занщIэу. Телефоным соплъри, тIысыпэным нэсат. ПсынщIэу къызэIусхри къистхащ: «Си дэлъху-шыпхъухэу, Истамбылдэсхэ, гу къыслъыфтэ, си закъуэу мыпхуэдэм деж сыкъытенащ, къалэм сыкъыдэнащ!»
Дакъикъэ бжыгъэкIэ зэкIэлъхьэужьу щIaлэ зыбжанэм къатх:
– Уздэщытым ylyмыкI, дынокIyэ!
Япэ сыкъэзылъэгъуам и къуэшыр къэсати, хъыбар къистхар ислъэщIыкIыжащ. А унагъуэр – ЛIыгъурхэт. Унагъуэ дахэщ, цIыхугъэ ин зыбгъэдэлъщ: зэкъуэшхэри, зэшыпхъухэри, абыхэм я анэ Дурдани яхэту.
Сыпсэуху сщыгъупщэнукъым абыхэм адыгагъэу къыскIэлъызэрахьар. Зы махуэ закъуэкIэ уадыгэну сыт и уасэ! Сыт щыIэ ди лъэпкъым нэхъ хабзэ дахэ зиIэ! КъекIуэкI дунейм лъэпкъыр зэбгридзами, сыт къэхъуами, дэнэ щIыпIэ щыпсэуми, адыгэр адыгэу къонэж икIи къэнэжынущ.
Ди Хэку къисхауэ щIы IэмыщIэ
Сыздеблэгъа унагъуэм я дадэм сыбгъэдэст. Дадэ дахэ дыдэ. Ар илъэс пщIейм фIыуэ щхьэдэхауэ зэрыщытыр плъагъурт. И тхьэкIумэхэми дахэ-дахэу зэхахыжыртэкъым, ауэ и нитIыр жан дыдэу гуапэу къоплъырт...
– Ди лъэпкъым зэкъуэшитI яIэт. Зыр Хэкужьым къыщынат, адрейр зауэ мыгъуэжьым и зэранкIэ мы щIыпIэм къэкIуахэм яхэту къикIат. Сытым дежи игъэзэжыну хэтащ. Ауэ, дауэ ищIами, къыдэIэпыкъун игъуэтакъым. Игъэзэжын гурылъыр зэи IэщIыб имыщIу псэуащ. Адыгэ пщащэ цIыкIуи къигъуэтри къишащ. Дэ аращ дыкъызытепщIыкIыжар…
Адэжь хэкум дыкIуэну дыхуиту гъуэгухэр къыщызэIуахам, сэ занщIэу сежьащ си къуэшхэр къэслъыхъуэжыну. Анзорей къуажэм нэс сыкIуащ…
Къэзгъуэтыжащ си къуэшхэр… дымыувыIэжыфу куэдрэ дыгъащ, – дадэм и нэпс къекIуахэр игъэпщкIуртэкъым. Плъыжь хъуа и напIэхэр къыхуэмыIэту зыбжанэрэ щыму щыса нэужь и псалъэхэм къыпищащ:
– Зэман дапщи дэкIа, иджы, ахэри псэужкъым, нэхъ щIалэхэри мащIэщ къызэрытлъыгъуазэр, сэри жьы сыхъуащи, гъуэгу сытехьэжыфыркъым.
СыщIэгуфIэр зыщ: иужь дыдэу сыщыкIуам щIы IэмыщIэ къыздэсхьащ. Си адэ-анэм я кхъащхьэм иныкъуэр тескIутащ, адрей къэнар си щхьэм хуэзгъэтIылъащ…
– Хьэтх Гъуазэм и уэрэдыр бжесIэн? – зэуэ къызэплъащ дадэр, жысIэнуми пэмыплъэу къыхидзащ. «Хьэтх Гъуазэм и къуэкIэ, ооо, Мыхьэмэтмэ… «макъ щабэ лъахъшэр пшыхь кIыфIым хэкIуадэрт. Уэрэду жиIэми, ар гъыбзэт, зэгуэр Iэмалыншэу зэрыкIа, пкъыкIэ дэнэ щымыIэхэми, я нэ къызыхуикIыу, я псэхэм фIэкIа здемыкIуэлIэжыф, адыгэпсэ псори щызэхуэсыж адэжь щIыналъэм хуэгъэпса, гупсэм зыдигъазэy гущIэлъабжьэм къиlyкI гъыбзэт.
 

