Саугъэт нэхъыщхьэр ди республикэм къонэж
2005 гъэм къыщыщIэдзауэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и шыхъуэхэм зыIэщIагъэкIыркъым илъэсищ зи ныбжь шыбзхэм я деж щагъэджэгу ОСК саугъэтышхуэр. Мы гъэми а хабзэр къызэпыуда хъуакъым.
Кавказ Ищхъэрэ, Ипщэ федеральнэ щIыналъэхэм щыIэ «Урысейм и ипподромхэр» акционер зэгухьэныгъэм и унафэщI Щоджэн Хьэчим, абы и къуэдзэ Уэрыш Залым, Налшык и ипподромым и лэжьакIуэ псоми яхузэфIэкI халъхьащ зи чэзу шыгъажэ махуэр зыхуей хуэгъэзауэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и къалащхьэм щекIуэкIын папщIэ. ИкIи, къыхэгъэщыпхъэщи, ар абыхэм къайхъулIащ. Шыгъажэм кIэлъыплъахэм иджыри куэдрэ ягу илъынущ а махуэм я нэгу щIэкIахэр.
Шыгъажэ махуэм и пэщIэдзэ зэхьэзэхуитIым метр 1200-рэ зи кIыхьагъ гъуэгуанэм къыщызэдэжащ илъэситI зи ныбжь шыхэр. Япэм, Бдзэжьеящэм и махуэм хухахам, нэхъ жыджэру къыщыщIэкIащ хакIуэ пцIэгъуэплъ Ветер Южный. Ар къигъэжащ етIуанэ категорие зиIэ шууей Шыкъ Астемыр. КъыкIэлъыкIуэ зэныкъуэкъуныгъэр нэхъ гуа-щIэжт. Абы щыщIэбэнащ Кубань псым и саугъэтым. Къызэдэжэм хэта шихым нэхъ псынщIэу къахэкIащ Сэкрэкхэ я шы заводым щагъэхъу Спэниш Мун. КъыкIэлъыкIуэм ар 1 секундым щIигъукIэ къыщхьэщыкIащ. Шым тесащ мастер-шууей Къашыргъэ Залым.
Сом мин 500 саугъэт фонду зиIэ къызэдэжэр фэеплъ хуащIащ адыгэ лъэпкъышыр фIыуэ зылъагъу, абы хэзыщIыкI, 2007 — 2008 гъэхэм «Малкинский» шы заводыр къэзыгъэщIэрэщIэжахэм яхэта Быф Жэмал. КилометритI гъуэгуанэм къытехьащ илъэсищ нэхърэ нэхъыжь инджылыз-адыгэ лъэпкъышибл. А къэжэгъуэм щIэщыгъуэ къыщыхъуакъым. Лъэпкъыш къабзэ Габрэрэ адыгэ шыбз Персиерэ къатехъукIа Программэ ебла-нэ къэжэгъуэм ебланэ текIуэныгъэр къыщихьащ. Ар ехъулIэныгъэм хуишащ Шыкъ Астемыр. Къэжэгъуэм и спонсору щытащ шы гъэхъуным хэлъхьэныгъэшхуэ хуэзыщI «Малкинский» шы заводыр.
СССР-м и лъэхъэнэм щыIа шыхэм ящыщу нэхъыфIу къалъыта хакIуэ Анилин и саугъэтым адэкIэ щIэбэнащ. «Восход» заводым къыщалъхуа шыхэм Анилин щытекIуащ гъэ къэжэгъуищым я зэхьэзэхуэ нэхъ ин дыдэхэм. ИлъэситI щыхъум абы къихьащ ИлъэситIхэм я саугъэтышхуэр, щым — Союзпсо саугъэтышхуэр, плIым — Будённэм и цIэкIэ ягъэува саугъэтыр. КъищынэмыщIауэ, Анилин щэнейрэ Европэм саугъэтхэр щызыIэригъэхьащ, тIэунейрэ социалист къэралыгъуэхэм я кубокыр къихьащ, Вашингтон кубокым етIуанэ щыхъуащ. Псори зэхэту Анилин къыщыжа зэхьэзэхуэ 27-м ящыщу 21-м щытекIуащ, зы етIуанэ увыпIэрэ, ещанэу тIурэ иубыдащ.
Шы цIэрыIуэм и зи чэзу саугъэтыр къэхьыным щIэбэнащ илъэсищ зи ныбжь хакIуэхэр. Метр 2000 гъуэгуанэм куэдым хуамыгъэфэщауэ япэу къэсащ Думэным и гъэхъун Чилиндер. Абы къызэринэкIащ гугъэшхуэхэр уэзыгъэщI Налшык хьэлвэ заводым и гъэхъун Сонар Прадо. Шыр текIуэныгъэм хуишащ мастер-шууей Хьэмызэ Къазбэч.
Гугъэхэр игъэпэжакъым Сонар Прадо и гъусэу ягъэхъу Херувим. Ингуш Республикэм и шыхъуэхэм я цIэкIэ ягъэува саугъэтыр къэхьыным хухэха къызэдэ-жэм и кIэухым абы къефIэкIащ Тунгоевым и гъэхъун Анзас Плац. Шым тесащ мастер-шууей ПщыукI Амир.
АдэкIэ и чэзур къэблэгъат шыгъажэ махуэм и зэхьэзэхуэ нэхъыщхьэм. ОКС саугъэтым метр 2400-м щыщIэбэнащ илъэсищ зи ныбжь шыбзхэр. А саугъэтыр япэ дыдэу 1779 гъэм Дерби лордым игъэувауэ щытащ. ФIэщыгъэцIэр къызытехъукIар а лъэпкъым я унапIэхэм ящыщ зырщ.
Шыгъажэм дихьэххэр хуабжьу тегузэвыхьырт саугъэтыр республикэм ирашыну. Зэпеуэм хэтыну шы 12-м ящыщу текIуэныгъэр къихьыну нэхъ хуагъэфащэрт Аушевым и гъэхъун Халимэ Лав. Налшык щекIуэкIыу зыхэта къызэдэжиплIым ящыщу щым ар щытекIуат, Аналогичный саугъэтри яхэту. Грей Шарк шыр ебгъуанэу зэхьэзэхуэхэм хэтт. Абы и ехъулIэныгъэ нэхъ инхэм ящыщт Кубань псым и саугъэтым етIуанэ зэрыщы- хъуамрэ Аналогичный саугъэтым еща-нэу къызэрыщысамрэ. Дэтхэнэ зы шыбзми и къэжэгъуэ нэхъ лъапIэ дыдэм АфIэунэм и гъэхъун Грей Шарк фIы дыдэу хуагъэхьэзырат Сыжажэхэ зэадэзэкъуэхэу тренерымрэ шууеймрэ. Ди гуапэ зэрыхъуащи, саугъэт нэхъыщхьэр абы зыIэщIигъэкIакъым. Метр 2400-м секундитIым щIигъукIэ Грей Шарк къыщызэринэкIащ Каппушев Магомет зытеса Халимэ Лав. ЕплIанэ, етхуанэ увыпIэхэр яубыдащ Сэкрэкхэм я заводым щагъэхъу Биргитрэ Уолл Стритрэ. Ещанэу къэсащ «Малкинский» заводым щыщ Камилэ.
ИлъэситI хъухэм я къызэдэжэм метр 1400 гъуэгуанэр япэу къызэпичащ шы пцIэгъуэплъ Бен Джонсон. Ар щагъэхъу «Малкинский» заводым. Шы нэхъыжь-хэм я зэпеуэм Гранитэ-2 саугъэтыр метр 1600-м къыщихьащ Абсолют шы цыплъым.
Шыгъажэ махуэр иризэхуащIыжащ ветеранхэм я къызэдэжэмкIэ. Метр 2400-м ахэр щыщIэбэнащ Шууей клу-бым и саугъэтым. Абы пашэ щыхъуащ Къудейхэ яш, мастер-шууей Каппуше-выр зытеса Скай Арч.
КЪЭХЪУН Бэч.
