ИлъэсипщIкIэ бжьыпэр иутIыпщакъым
КъызэгъэпэщакIуэ Iэзэу, жэрдэмщIакIуэ гъуэзэджэу щыта Сэкрэк Аннэ Къэбэрдей-Балъкъэрым ипхъу цIэрыIуэхэм я сатырым хуэфащэ увы-пIэ щиIыгъщ. Ар ящыщщ лIэщIыгъуэ кIуам и хыщI гъэхэм жэуаплыныгъэшхуэ зыпылъ IэнатIэ зыхуагъэфэщахэм, ирагъэза дзыхьыр щIыхь пылъу зыгъэпэжахэм, республикэм и цIэфI жезыгъэIахэм.
Сэкрэк Аннэ «Дружба» щэкI комбинатым кадрхэмкIэ и къудамэм и лэжьакIуэ къызэрыгуэкIыу щIэзыдза цIыхубз ныбжьыщIэм хэлъэт зэриIэм, къызэгъэпэщакIуэ нэщэнэхэр зэрыхэлъым гу лъатэри, предприятэм и профсоюз комитетым и унафэщIу хах, илъэситху нэхъ дэмыкIыу КПСС-м и ЦК-м деж щыIэ Парт школ нэхъыщхьэм ягъакIуэ икIи ар диплом плъыжькIэ къеух. Куэд дэмыкIыуи, КПСС-м и обкомым и чэнджэщкIэ, япэщIыкIэ Нал- шык фэ-галантерей фабрикэм, иужькIэ, 1979 гъэм и мэлыжьы-хьым, «Дружба» щэкI комбинатым и Iэтащхьэ мэхъу.
Налшык фэ-галантерей фабрикэр РСФСР-м Промышленность псынщIэмкIэ и министерст-вэм и IэнатIэ къыкIэрыхухэм хабжэрт. Сэкрэкыр жыджэру яужь йохьэри, цехыжьхэр зэрегъэпэщыж, щIэхэр еухуэ, администрацэр зыщIэсыну корпусыр кърегъажьэ, зи закъуэхэм общежит, унагъуэхэм псэупIэ яхуещI. Налшык щаухуэ унэхэм илъэс къэс мылъку зэрыхилъхьэм и фIыгъэкIэ, лэжьакIуэхэм фэтэркIэ къызэгъэпэща хъурт. Я улахуэмкIэ арэзыуэ иджы абы цIыху щиблым щIигъу щылажьэрт.
КъыщIагъэкI хьэпшыпхэм фIагъышхуэ яIэт. Фабрикэм хэхъуэфI къыIэрыхьэрти, мазэр, кварталыр, илъэсыр зыхуэдам тещIыхьауэ саугъэтхэр яритырт. Социальнэ Iуэхухэм гулъытэ хэ-ха хуищIырт: я сабий гъэсапIэр республикэм щынэхъыфIхэм ящыщт, лэжьакIуэхэр санаторэ-курорт тхылъхэр пщIэншэу къахудихырт, тенджыз ФIыцIэм ща-Iэ лагерымрэ Каспий и Iуфэмрэ зыщагъэпсэхурт.
А IэнатIэм илъэсибгъукIэ пэрытауэ, цIыху минищым нэблагъэ щылажьэ «Дружба» щэкI комбинатым ягъакIуэ. Предприятэр къэрал планым пэлъэщыртэкъым. ЛэжьакIуэхэм я процент 95-р цIыхубзт: улахуэр цIыкIут, псэупIэ яIэтэкъым, нэхъыбэм я унагъуэр хуэщIатэкъым. Комбинатым и IэнатIэхэр егъэфIэкIуэн, цIыхухэр тегъэгушхуэн, я IэдакъэщIэкIым и фIагъым хэгъэхъуэн хуейт. Сэкрэкыр а гугъу- ехьхэм къигъэдзыхакъым, ерыщу еувалIэри, щытыкIэм зригъэхъуэжащ, хэкIыпIэхэр къигъуэтри, лэжьакIуэхэм я псэукIэр иригъэфIэкIуащ. Иджы предприятэр РСФСР-м ЩэкI промышленностымкIэ и министерствэм щынэхъыфIхэм ящыщт, лъэпэд зэмылIэужьыгъуэхэр, щыгъын щIыIутелъхэр дынымкIэ зэфIэкIышхуэ зиIэ IэнатIэ лъэщт. ЦIыхубз емызэшыр абдеж къыщыувыIакъым: республикэм и унафэщIхэм къыдаIыгъри, Сэрмакъ, Акъбащ Ипщэ къуажэхэм я къудамэхэр къыщызэIуихащ, «АНГАР» зыфIаща IуэхущIапIэщIэу щы иухуащ. КъищынэмыщIауэ, зэ-рыщыту комбинатыр къигъэщIэрэщIащ, IэмэпсымэщIэхэр игъэуващ, цеххэм я техникэ щытыкIэр иригъэфIэкIуащ, продукцэу къыщIагъэкIымрэ фIагъымрэ хигъэхъуащ.
СССР-м Промышленность псынщIэмкIэ и министерствэм хыхьэ езым хуэдэ предприятэ-хэм я деж илъэсипщIкIэ, зэкIэлъыкIуэу квартал плIыщIкIэ, бжьыпэр щиутIыпщакъым. Дауи, а ехъулIэныгъэхэр езыр-езыру къэкIуакъым. Ар я фIыгъэщ я унафэщIым и Iуэхур дапщэщи дэзыIыгъа лэжьакIуэ гуащIафIэхэм. ЦIыху минищ хъу гуп зэкъуэтым Урысей Федерацэм и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым и ЩIыхь тхылъыр къыхуагъэфэщащ, «СССР-р илъэс 60 зэрырикъум папщIэ» цIэ лъапIэр зезыхьэ предприятэ къыфIащащ, зэхьэзэхуэм къыпэкIуа Бэракъ Плъыжь зэIэпахыр игъа-
щIэкIэ яхъумэну къыхуагъэнащ.
ХэхъуэфI зэраIэм Iэмал хъарзынэхэр къахузэIуихырт. Джэдкъаз, Iэщышхуэ щаIыгъ, бдзэжьей щагъэхъу, хадэхэкIхэр щызэрахьэ подсобнэ хозяйствэ яIэт. Къатитху хъу корпусыщIэм лэжьыгъэр куэдкIэ нэхъ тынш ищIат. Узыншагъэм щыкIэлъыплъ центр, фэтэр теплъэ зиIэ унагъуэ общежит, псэупIэ униплI, бассейн зыхэт сабий гъэсапIэ яухуат.
Сэкрэк Аннэ IуэхущIэхэм хуэнэхъуеиншэти, абыхэм куууэ зыхигъэгъуазэрт. Зызыужьа капиталист къэралхэм рынокым и хабзэхэм щыхуеджэрт. Къапщтэмэ, СССР-м Промышленность псынщIэмкIэ и министерствэм и унафэщIхэм я жэрдэмкIэ, Италием, Японием (тIэунейрэ), США-м щыIащ. Ежьэхуи я зэфIэкIхэмкIэ щызэхъуажэ зэIущIэхэм, еджэныгъэхэм жыджэру хэтт, менеджер Iэзэм и дыщэ сертификатыр иIыгъыу къигъэзэжырт.
Сэкрэк Аннэ и гуащIэм хуэфащэ пщIэ къыхуащIащ: «ЩIыхьым и дамыгъэ», «Лъэпкъхэм я зэныбжьэгъугъэ» орденхэр, «И къэмылэнджэж лэжьыгъэм папщIэ», «Лэжьыгъэм и ветеран» медалхэр, «Профсоюз лэжьыгъэм жыджэру зэрыхэтым папщIэ», «СССР-м и промышленность псынщIэм щекIуэкI социалист зэхьэзэхуэм и отличник» бгъэхэIу дамыгъэхэр къыхуагъэфэщащ.
1994 гъэм Сэкрэкыр УФ-м и Федеральнэ Зэхуэсым ФедерацэмкIэ и Советым и Тхьэмадэм и къуэдзэ КIуэкIуэ Валерий и дэIэпыкъуэгъуу КъБР-м и Президентым и Аппаратым щылэжьащ.
Сэкрэк Аннэ Нартщауэ и пхъум къызэринэкIа лэжьыгъэшхуэр къэралымрэ лъэпкъымрэ я зэIузэпэщыныгъэм хуэфащэ хэлъхьэныгъэ хуэзыщIа цIыхубз щыпкъэм, къызэгъэпэщакIуэ Iэзэм къытхуигъэна фэеплъ лъапIэщ.
Хьэжыкъарэ Алик.
