Мы махуэхэм
ФокIадэм и 14, щэбэт
Япэ медицинэ дэIэпыкъуныгъэ абы хуэныкъуэм етыным и дунейпсо махуэщ
Украинэм щагъэлъапIэ физкультурэмрэ спортымрэ я махуэр
1812 гъэм мафIэсышхуэм зэщIищта Москва дыхьащ Наполеон и дзэр. Ар бийм зауэншэу иратыну зэгурыIуат, къалэри дзэри хъума хъун папщIэ.
1829 гъэм Урысеймрэ Тыркумрэ Iэ традзащ Адрианополь мамырыгъэ зэгурыIуэныгъэм.
1853 гъэм Тыркум Урысейм зауэ кърищIылIащ. Кърым зауэм щIидзащ.
1886 гъэм США-м щыщ Андерсон Джордж зэрыбкIэ зэрытрадзэ машинкэм далъхьэ щIэтхыкIыр къызэригупсысам щыхьэт техъуэ тхылъ къратащ.
1896 гъэм Санкт-Петербург телеграф агентствэм лэжьэн щIидзащ.
1911 гъэм Киев дэт Оперэ театрым кIэрахъуэкIэ щаукIыну хэтащ Урысейм и Министрхэм я советым и унафэщI Столыпин Пётр. Абдеж къыщытехуа уIэгъэхэм ар илIыкIащ фокIадэм и 18-м.
1917 гъэм ПIалъэкIэ лажьэ Правительствэм Урысейр республикэу зэрыщытыр хэIущIыIу ищIащ.
1936 гъэм Быковэ аэропортым лэжьэн щIидзащ — цIыху къезышэкI кхъухьлъатэхэр пIалъэ хэхам тету телъэтыкIыу зэтраублащ.
1960 гъэм ЩIыдагъэ зыщэ къэралхэм я зэгухьэныгъэр (ОПЕК) къызэрагъэпэщащ. Абы хыхьащ Иракыр, Ираныр, Кувейтыр, Сауд Хьэрыпыр, Венесуэлэр.
1973 гъэм Къалэ-лIыхъужь цIэр фIащащ Новороссийскрэ Керчрэ.
2003 гъэм Эстониер Европэ зэгухьэныгъэм хыхьащ.
Генерал-майор, КъуэкIыпIэ Жыжьэм пащтыхьым щиIа армэм и командующэу щыта Хьэгъундокъуэ Едыдж къызэралъхурэ илъэси 148-рэ ирокъу.
Академик, СССР-м ЩIэныгъэхэмкIэ и академием МатематикэмкIэ и институтым и унафэщIу щыта, Социалист Лэжьыгъэм тIэунейрэ и ЛIыхъужь, Сталиным, Лениным я цIэхэр зезыхьэ саугъэтхэр, СССР-м и Къэрал саугъэтыр зыхуагъэфэща Виноградов Иван къызэралъхурэ илъэси 128-рэ ирокъу.
Шэрджэс тхакIуэ Хъыту Сайдин къызэралъхурэ илъэси 105-рэ ирокъу.
Теленэтынхэр езыгъэкIуэкI, СССР-м и цIыхубэ артист Кириллов Игорь и ныбжьыр илъэс 87-рэ ирокъу.
ХьэрычэтыщIэ, политик, жылагъуэ лэжьакIуэ цIэрыIуэу щыта Дер Станислав къызэралъхурэ илъэс 72-рэ ирокъу.
Экономикэ щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъМУ-м и профессор Щоджэн БетIал и ныбжьыр илъэс 69-рэ ирокъу.
Педагогикэ щIэныгъэхэм я кандидат, потребкооперацэм щыхурагъаджэу Белгород дэт университетым Налшык щиIэ къудамэм и егъэджакIуэу щыта ХьэфIыцIэ Эльмирэ къыщалъхуа махуэщ.
2008 – 2012 гъэхэм УФ-м и Президенту щыта, 2012 гъэ лъандэрэ къэралым и Правительствэм и УнафэщI Медведев Дмитрий и ныбжьыр илъэс 54-рэ ирокъу.
Франджым щыщ биатлонист цIэрыIуэ, Олимп Джэгухэм тIэунейрэ я чемпион, олимпиадэхэм дыжьын медалитI къыщызыхьа, дунейм хэнейрэ и чемпион Фуркад Мартен и ныбжьыр илъэс 31-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык уэфIу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 21 – 24-рэ, жэщым градус 11 – 13 щыхъунущ.
ФокIадэм и 15, тхьэмахуэ
Демократием и дунейпсо махуэщ. ООН-м и Ассамблее Нэхъыщхьэм къищта унафэм ипкъ иткIэ ягъэуващ, 2007 гъэ лъандэрэ ягъэлъапIэ.
Дагъыстэным щыпсэу лъэпкъхэм я зэкъуэтыныгъэм и махуэщ
Къэзахъстаным щагъэлъапIэ Анэм и махуэр
Беларусь Республикэм и библиотекэхэм я махуэщ
Азербайджаным щагъэлъапIэ ЩIэныгъэхэм я махуэр
1821 гъэм Испание империем къыхэкIащ Гватемалэ, Гондурас, Коста-Рикэ, Никарагуа, Сальвадор республикэхэр. ФокIадэм и 15-м а къэралхэм щагъэлъапIэ я щхьэхуитыныгъэм и махуэр
1830 гъэм Инджылызым къыщызэIуахащ Ливерпуль, Манчестер къалэхэр зэпызыщIэ, бахъэкIэ лажьэ мафIэгухэр зытетыну япэ гъущI гъуэгур.
1916 гъэм, Япэ дунейпсо зауэр екIуэкIыу, Франджым щыIэ Соммэ псым деж инджылызыдзэхэм япэ дыдэу танкхэр къыщагъэсэбэпащ.
1921 гъэм ЦIыхубэ комиссархэм я советым къищтащ сабийхэм я узыншагъэр хъумэным теухуа унафэ.
1932 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал пединститутыр къызэIуахащ.
1946 гъэм Болгариер ЦIыхубэ республикэ хъуащ
1956 гъэм дунейм щыяпэу Аэрофлотым къигъэсэбэпу щIидзащ цIыхухэр къызэрырашэкI «Ту-104» кхъухьлъатэ лъэщыр.
1971 гъэм щIыуэпсыр хъумэным хуэлажьэ «Гринпис» зэгухьэныгъэр къызэрагъэпэщащ.
2000 гъэм Австралием и къалэ Сидней къыщызэIуахащ ХХVII гъэмахуэ Олимп Джэгухэр. Адыгэ лъэпкъым тхуэмэхуащ ар — алыдж-урым бэнэкIэмкIэ абы чемпион щыхъуауэ щытащ Къардэн Мурат.
Инджылыз тхакIуэ, детектив роман куэд зи къалэмыпэм къыщIэкIа Кристи Агатэ къызэралъхурэ илъэси 129-рэ ирокъу.
Философие щIэныгъэхэм я доктор, профессор, КъБР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, «Кабардино-Балкарская правда» газетым и редактор нэхъыщхьэу щыта ЦокIыл Борис къызэралъхурэ илъэси 108-рэ ирокъу.
УсакIуэ-уэрэдус, УФ-м и цIыхубэ артист Танич Михаил къызэралъхурэ илъэс 96-рэ ирокъу.
Театрымрэ киномрэ я актёр, СССР-м и цIыхубэ артист Лавров Кирилл къызэралъхурэ илъэс 94-рэ ирокъу.
УсакIуэ, критик, литературовед, КъБКъУ-м и доцент Къэжэр Хьэмид и ныбжьыр илъэс 81-рэ ирокъу.
ЕгъэджакIуэ, зэдзэкIакIуэ, жылагъуэ лэжьакIуэ Хъуажь Фахъри и ныбжьыр илъэс 73-рэ ирокъу.
Шэрджэс усакIуэ, журналист Пхъэш МуIэед къызэралъхурэ илъэс 70 ирокъу.
КъШР-м и къэрал къулыкъущIэ Дохъушокъуэ Зураб и ныбжьыр илъэс 67-рэ ирокъу.
УсакIуэ, тхакIуэ, драматург Лыкъуэжь Нелли къыщалъхуа махуэщ.
КъШР-м и Правительствэм и УнафэщIу щыта Къардэн Мурат и ныбжьыр илъэс 59-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 21 – 23-рэ, жэщым градус 12 — 15 щыхъунущ.
ФокIадэм и 16, блыщхьэ
ЩIым и озон къатыр хъумэным и дунейпсо махуэщ
Къыргъызстаным къэрал шынагъуэншагъэр къызэгъэпэщынымкIэ и IэнатIэм и лэжьакIуэхэм я махуэщ
Мексикэм и щхьэхуитыныгъэм и махуэщ
Японием щагъэлъапIэ зи ныбжь хэкIуэтахэм пщIэ яхуэщIыным и махуэр
1380 гъэм урысыдзэхэр Куликовэ щIыпIэм деж Мамай хъаным и дзэхэм щатекIуащ.
1810 гъэм Мексикэр къэрал щхьэхуит хъуащ — ар Испанием къызэрыхэкIым теухуа унафэ къащтащ.
1918 гъэм Бэракъ Плъыжь орденыр къащтащ.
1931 гъэм Москва Гуащэхэм я къэрал академическэ театр къыщызэIуахащ. Театрым зэрехьэ абы и къызэгъэпэщакIуэ, илъэс куэдкIэ и унафэщIу щыта, СССР-м и цIыхубэ артист Образцов Сергей и цIэр.
1943 гъэм советыдзэхэм Новороссийск къалэр фашистхэм къыIэщIагъэкIыжащ.
1944 гъэм Налшык къыщызэIуахащ республикэм и дохутырхэм я съезд.
1976 гъэм Ереван псы хъумапIэм хэхуа троллейбусым исахэм ящыщу цIыху 20-м щIигъу къригъэлащ псы щIагъым щесынымкIэ дунейпсо чемпион мызэ-мытIэу хъуауэ щыта Карапетян Шаварш.
Урыс дзэпщ, генерал-фельдмаршал Кутузов Михаил (и унэцIэ дыдэр Голенищев-Кутузовщ) къызэралъхурэ илъэс 274-рэ ирокъу.
Тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор, УФ-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, адыгэхэм я къекIуэкIыкIар зыджа, ЩIДАА-м и академик Куценкэ Игорь и ныбжьыр илъэс 89-рэ ирокъу.
Урысей актёр, УФ-м и цIыхубэ артист Кокшенов Михаил и ныбжьыр илъэс 83-рэ ирокъу.
Теленэтынхэр езыгъэкIуэкI, УФ-м и цIыхубэ артисткэ Вовк Ангелинэ и ныбжьыр илъэс 77-рэ ирокъу.
Абазэ Хасэм и тхьэмадэ, КъШР-м и ЦIыхубэ Зэхуэсым и депутату щыта Шенкао Мухьэдин и ныбжьыр илъэс 76-рэ ирокъу.
УФ-м и цIыхубэ артист Петросян Евгений и ныбжьыр илъэс 74-рэ ирокъу.
Къэрал, политикэ лэжьакIуэ, Совет Союзым и ЛIыхъужь, Урысейм и вице-президенту щыта, экономикэ щIэныгъэхэм я доктор, дзэ щIэныгъэхэм я кандидат, профессор Руцкой Александр и ныбжьыр илъэс 72-рэ ирокъу.
Физико-математикэ щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор Ащхъуэт Олег и ныбжьыр илъэс 68-рэ ирокъу.
США-м щыщ киноактёр цIэрыIуэ Рурк Микки и ныбжьыр илъэс 67-рэ ирокъу.
Америкэм щыщ иллюзионист, игъэлъагъуэ мэгъу къарумкIэ дуней псом цIэрыIуэ щыхъуа Копперфильд (и унэцIэ дыдэр Коткинщ) Дэвид и ныбжьыр илъэс 63-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 23 – 24-рэ, жэщым градус 14 – 15 щыхъунущ.
