Си гущапIэ, си Къэсейхьэблэ
Бахъсэн районым и жылэ нэхъ ин дыдэхэм ящыщщ си тхыгъэ кIэщIыр зытеухуар. Ар Къэсейхьэблэ (Бахъсэнёнкэ) къуажэрщ. Сэ мы къуажэм сыкъыщалъхуащ икIи сыщопсэу.
Ди къуажэр хьэблэ-хьэблэу гуэшауэ щытащ ипэкIэ: Къэсейхьэблэ, Дерхьэблэ, Сидакъхьэблэ, Уэртэней, Джатэжьхьэблэ. ИужьыIуэкIэ, 1865 гъэм, хьэблэ цIыкIухэр зы къуажэу зэгухьэжащ, Къэсеипщым и цIэри фIащащ. 1920 гъэм Бахъсэнёнкэ хъуащ.
Хэку зауэшхуэм и лъэхъэ-нэр ди къуажэгъу куэдым я дежкIэ лIыгъэ гъэунэхупIэу щытащ. Шыщхьэмыгъазэу зи Хэкур зыхъумэжахэм ящыщщ ди къуажэгъухэу Вындыжь Хьэсэн, Уэзы Хьэжмурид, Гъубжокъуэ ЖэбрэIил, Къущхьэкъан Хьэбил, Гъут ТIалэ, нэгъуэщIхэри. Псори зэхэту ди къуажэгъу 500-м нэблагъэ зауэм дэкIащ. Абыхэм ящыщ куэдым къагъэзэжакъым. Зауэ нэужьым къуажэм хуэм-хуэмурэ зыкъиужьыжащ. Абы папщIэ дэтхэнэ зы къуажэдэсми лэжьыгъэшхуэ зэфIигъэкIащ.
Къэсейхьэблэ къыдэкIащ республикэм зи цIэр фIыкIэ щыIуа щIэныгъэлIхэри IэщIагъэлIхэри. Абыхэм ящыщщ дызэрыгушхуэхэу Тхьэгъэпсо Хьэжысмел, генерал-полковник Ерыжокъуэ ТIутIэ, Къалэжьокъуэ Хьэжысмел, Мэремыкъуэ Сэфарбий, Абазэ Барэсбий, ЛIыбекъуэ Аскэрбий, нэгъуэщIхэри. ПщIэшхуэ зыхуащIхэм ящыщщ полковник Дэдэхъу Хьэжмурат, полицэм и подполковник Жанджэрий Хьэжмурид, республикэм и онкологие диспансерым и дохутыр нэхъыщхьэ Къущхьэкъан Хьэмидбий сымэ.
Жылэм нобэ дэтщ курыт еджапIэу щы, сабий саду щы, цIыхум и узыншагъэм щыкIэлъыплъ амбулаторэ, хьэмэм, уней тыкуэн зыбжанэ. Фочыкум хуэдэу шэщIа уэрамхэм дащIыхьащ унэ лъагэшхуэ-хэр. Къуажэм и кIыхьагъкIэ ирокIуэ асфальт зытелъ къэрал гъуэгур. Пщыхьэщхьэ зэрыхъуу, нуру къызэщIонэ уэрам уэздыгъэхэр. Ди жылагъуэм дэтщ мэжджытитI. Абыхэм я бжэр сыт щыгъуи зэIухащ диныр зезыхьэхэм папщIэ. Къуажэр егъэдахэ Щэнхабзэм и уардэунэ екIум. ЦIыхухэм я гуапэу зыщагъэпсэху жылэм и паркым.
Зым Iэпыхур адрейм къищтэжу, зэгурыIуэрэ зэдэIуэжу зэдопсэу къэсейхьэблэдэсхэр. Апхуэдэ цIыхухэр къуажэм иIэхукIэ, жылэм берычэтыр зэрыдэмыкIынур уи фIэщ мэхъу. А псоми я фIыгъэщ цIыхухэм я псэукIэ, хуащIэ Iуэхутхьэбзэ и лъэныкъуэкIэ Бахъсэнёнкэр къалэм къызэрыкIэрыху зэры-щымыIэр.
Гъагъэ, ефIакIуэ, си Къэсейхьэблэ, си сабиигъуэм и гущапIэ, си щIалэгъуэм и уэрэд, си жьыщхьэм и гугъапIэ. Зыдэужь, зыдэузэщI къытхуеблагъэ ИлъэсыщIэм!
ХЬЭНДЭХЪУ Кларэ,
КъБКъУ-м и студенткэ.
