Олимпиадэм и дыжьын медалыр Махуэ Билал къратыж
2012 гъэм Лондон щекIуэкIа гъэмахуэ Олимп Джэгухэм къыщихьа дыжьын медалыр Дунейпсо Олимп Комитетым (МОК) къытрихыжащ Куржым (Грузием) щыщ бэнакIуэ Модзманашвили Давит. Ар иджы къыхуагъэхьыжынущ ди бэнакIуэ цIэрыIуэ Махуэ Билал.
…2012 гъэм шыщхьэуIум (августым) и 11-м и пщыхьэщхьэщ. Гъэмахуэ Олимп джэгухэр и гуащIэгъуэу Инджылызым и къалащхьэ Лондон щокIуэкI. БэнэкIэ хуитымкIэ килограмми 120-м нэс зи хьэлъагъхэм я зэпеуэм финалым кIуэн папщIэ щызэпэщIэуващ ди лъахэгъу Махуэ Билалрэ куржы спортсмен цIэрыIуэ Модзманашвили Давитрэ. Зыр адрейм къыпимыкIуэту пелуанхэр зоныкъуэкъу, щIыр ягъэхъей жыпIэну.
Япэ Iыхьэр Билал нэхъ къохъулIэри, 1:0-у япэ йощ. МащIэу загъэпсэхуу къихьэжа иужькIэ, Модзманашвили «къощIэрэщIэж» икIи, ди щIалэр къыхигъэзыхьу щIедзэри, бжыгъэр зэхуэдэ ещIыж. Арати, зэрызэбэныну хухаха зэманыр зэфIокI. 1:1-р зэрытемыгъэкIуауэ къыпщыхъунущ, арщхьэкIэ спорт бэнэкIэм и хабзэхэр нэгъуэщIщ — апхуэдэм и деж иужьу очко къэзыхьар трагъакIуэ.
Модзманашвили Давит гуфIэщауэ долъей. Махуэ Билал и лъэр щIэхуащ — игъащIэ лъандэрэ зыщIэхъуэпса икIи куэдым хуэфащэу къалъытэ Олимпиадэм и дыщэ медалыр IэщIэкIащ.
Илъэсихым щIигъу дэкIын хуей хъуащ абы щыгъуэм къэхъуа хьэрэмыгъэр наIуэ къэхъун папщIэ. А зэманым, 2012 гъэм и шыщхьэуIум, Махуэмрэ Модзманашвилирэ допинг къэпщытэныгъэ занщIэу драгъэкIуэкIащ, адрейхэми хуэдэу. ИкIи 2019 гъэм и пэщIэдзэм Дунейпсо Олимп Комитетым хъыбар зэбгригъэхащ куржы щIалэм и къарумрэ зэфIэкIымрэ хэзыгъахъуэ хущхъуэхэр зэрызрихьэлIар къызэрыщIагъэщам къыхэкIыу Лондон къыщихьа дыжьын медалыр къытрахыжу, абы «хигъэщIа» Махуэ Билал къратыжын зэрыхуеймкIэ. Бетэмал, а хьэгъэщагъэр занщIэу наIуэ къащIыфатэмэ…
Къэхъуам къыпхуегъэгъэзэжыфынукъым, ауэ Махуэ Билал апхуэдэ щIыкIэкIэ Олимп чемпионыгъэм зэрыхуэкIуэ гъуэгум къытрамыгъэкIуэтамэ, финалым щыIущIэнут иужькIэ Модзманашвили хигъащIэу ещанэу Олимп Джэгухэм щытекIуа, Узбекистаным и цIэкIэ банэ Таймазов Артур (2008 гъэм къихьар итIанэ абыи трахыжащ, допинг къызэригъэсэбэпам къыхэкIыу). Билал а осетин щIалэм зэрытекIуэфынур къигъэлъэгъуат Олимпиадэм и пэ къихуэу зэхэта дунейпсо чемпионатым и финалым. Таймазовыр щытридзэри, Махуэр абы ещанэу чемпион щыхъуат.
Жэз медалыр дыжьынымкIэ яхъуэжри, захуагъэр мащIэу Дунейпсо Олимп Комитетым щызэфIагъэувэжащ. АрщхьэкIэ абы Махуэ Билал дэрэжэгъуэ къритакъым. «Куэд щIауэ зэхызох Модзманашвили допинг зрихьэлIауэ къызэрыщIагъэщар. Абы щыгъуэми иджыпстуи гуфIэгъуэ лъэпкъ зыхэсщIакъым, — къыджиIащ Махуэ Билал, — Пэжщ, сэ къызатыжынущ Олимп Джэгухэм я дыжьын медалыр… Ауэ Олимпиадэ-2012-м и дыщэ медалыр пщэдей къызатми, си дежкIэ зыми зихъуэжынукъым. Дэ алэрыбгъур пщIэнтIэпскIэ щIэдгъэн-щIыр дыщагъэлъапIэм и деж лъагапIэм дытету ди гимныр къызэреуэращ. Лондон апхуэдэу щыщытакъым икIи мыхьэнэшхуэ иIэкъым 2012 гъэм къэсхьахэм ящыщу си гъэтIылъыгъэхэм яхэлъынур дыжьынми жэзми».
2020 гъэм Токио щекIуэкIыну гъэмахуэ Олимп Джэгухэм хэтыну Махуэ Билал зегъэхьэзыр. Хэт ищIэн, абы захуагъэ нэсыр щызэфIэувэжу адыгэ щIалэм спортым щиIэ и хъуэпсапIэ нэхъыщхьэр къыщехъулIэнкIи хъунщ. ЗэкIэ дохъуэхъу къыIэрыхьэжа Олимпиадэм и дыжьын медалымкIэ.
Жыласэ Заурбэч.
