Си еджапIэ — си къежьапIэ
Щапхъэ
Я щIэблэр ягъэгушхуэ
Хабзэ хъуауэ, Сэбаншыхэ я нэхъыжьхэм гъэ къэс зэхашэ я лъэпкъым къыхэкIа щIалэгъуалэ жыджэрхэм я зэхуэс. Еджэным, щIэныгъэ нэхъыщхьэ зэгъэгъуэтыным ехъулIэныгъэ лъагэхэр илъэсым къриубыдэу щызыIэрызыгъэхьа школакIуэхэр, студентхэр, аспирантхэр ирагъэблагъэ а зэхуэсым, пщIэ хуащI, яIэт, ягъафIэ.
Сэбаншы Заур ныбжьыщIэхэр егъэлъапIэ. Мыгъэрей апхуэдэ пшыхьыр щекIуэкIащ КъБКъУ-м Ухуэныгъэм и архитектурэмрэ дизайнымкIэ и институтым. Абы кърихьэлIат Сэбаншы лъэпкъым и лIыкIуэ куэд. Гъэ кIуам къриубыдэу ехъулIэныгъэ зыIэрызыгъэхьа ныбжьыщIэхэм, щIалэгъуалэм я бжыгъэр 100-м нэсырт. Абыхэм ящIыгъут адэ-анэхэр, благъэхэр, Iыхьлыхьэр. Ди республикэм и жылэ зыбжанэм къикIат ахэр: Зеикъуи, Арщыдани, Бахъсэни, Налшыки, Кыщпэки, нэгъуэщI щIыпIэхэми.
ГуфIэгъуэ зэIущIэр къызэIуихащ Сэбаншы лъэпкъ зэгухьэныгъэм и Iуэхухэр зезыгъакIуэ-секретарь Чэмал. Къызэхуэсахэм сэлам гуапэкIэ захуигъэза нэужь, ар псоми ехъуэхъуащ ИлъэсыщIэмкIэ, абы ехъулIэныгъэщIэхэр, текIуэныгъэщIэхэр къахудэкIуэнуи яхуэупсащ. АдэкIэ псэлъапIэр хуит хуащIащ Сэбаншыхэ я лъэпкъ зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ, техникэ щIэныгъэхэм я кандидат, КъБКъУ-м и доцент Сэбаншы Заур. Абы зэрыжиIамкIэ, лъэпкъым илъэс къэскIэ иригъэкIуэкI мы Iуэхугъуэр нэхъыбэу зытегъэщIар щIалэгъуалэращ.
— Хуабжьу си гуапэщ ди лъэпкъым щIалэгъуалэ жыджэр куэд къызэрыхэкIыр. Сэбаншы унэцIэр зезыхьэхэм мымащIэу яхэтщ еджэным, спортым, щэнхабзэм, гъащIэм и нэгъуэщI унэтIыныгъэхэм ехъулIэныгъэ лъагэхэр щызэзыгъэгъуэтхэр. Лъэпкъым къытщIэхъуэ щIэблэ зэчиифIэр дгъэлъэпIэнырщ, дгъэгушхуэнырщ, IуэхугъуэщIэхэм хуэдунэтIынырщ ди гъэфIэж пшыхьым и мурад нэхъыщхьэр, — къыхигъэщащ и псалъэм лъэпкъ тхьэмадэм. — Абыхэм щапхъэ яхуэхъу ди нэхъыжьыфIхэми пщIэрэ щIыхьрэ яхуэфащэщ.
Заур и къэпсэлъэныгъэм наIуэ къызэрищIамкIэ, зы илъэси къэмынэу Сэбаншыхэ я лъэпкъым къахокI курыт школыр дыщэ медалкIэ къэзыух ныбжьыщIищ-плIы, цIыху 20-м нэс еджапIэ нэхъыщхьэ зэмылIэужьыгъуэхэм щIотIысхьэ, зыплIытхум ахэр диплом плъыжькIэ къаух. А унэцIэр зезыхьэ школакIуэхэм ящыщу 30-м нэс жыджэру хэтщ республикэм щекIуэкI зэпеуэхэм, олимпиадэхэм, текIуэныгъэр зыIэрагъэхьэу. Мы лъэхъэнэм щIэныгъэ нэхъыщхьэ, IэщIагъэ зрагъэгъуэт Сэбаншыхэ ящыщу студенти 100-м щIигъум. Абыхэм яхэтщ ди къэралым и щыхьэр Москва, Санкт-Петербург, Псыхуабэ, Налшык къалэхэм, нэгъуэщI щIыпIэхэми щеджэхэр. Къэралым и аспирантурэ, докторантурэхэм я щIэныгъэм щыхагъахъуэ Сэбаншыхэ ящыщу цIыхуи 10-м щIигъум.
Къызэхуэсахэм я пащхьэ къыщыпсэлъащ Сэбаншы лъэпкъым и цIыху цIэрыIуэхэу, щIэныгъэхэм я докторхэу, профессорхэу Хъусен, Хьэжмурат сымэ, ныбжьыщIэхэр, абыхэм я адэ-анэхэр. Абыхэм фIыщIэ ин хуащIащ мыпхуэдэ зэхыхьэ гуапэ илъэси 10-м щIигъуауэ лъэпкъым къыхузэзыгъэпэщ жэрдэмщIакIуэхэм, хэкупсэхэм.
АдэкIэ Iэгуауэшхуэм щIэту утыкум кърашащ Сэбаншыхэ я щIалэгъуалэ зэчиифIэхэр. Илъэс блэкIам къриубыдэу еджэным, щIэныгъэм, спортым, щэнхабзэм, нэгъуэщI унэтIыныгъэхэм ехъулIэныгъэфIхэр щызыIэрызыгъэхьахэр я мащIэтэкъым лъэпкъым. Зэгухьэныгъэм и советым къыбгъэдэкIыу абыхэм иратащ щIыхь тхылъхэмрэ саугъэтхэмрэ. Абыхэм ящыщщ Телефильмхэм я 12-нэ Урысейпсо фестивалым и лауреат хъуа Арипа Алий и пхъур, КъБКъУ-м и магистратурэр диплом плъыжькIэ къэзыуха Дианэ Юрий и пхъур, курыт школыр дыщэ медалкIэ мы гъэм къэзыухахэу Астемыр Заурбэч и къуэмрэ Аслъэн Славэ и къуэмрэ (Зеикъуэ къуажэ), Миланэ Мурат и пхъур (Арщыдан къуажэ), Элинэ Елдар и пхъур (Налшык къалэ), Iэпщэрыбанэ спорт лIэужьыгъуэмкIэ республикэ зэхьэзэхуэм щытекIуа зэшхэу Аскэррэ Чамилрэ (Арщыдан къуажэ).
Пшыхьым хэхауэ щагъэлъэпIащ Сэбаншы Раминэ Хьэсен и пхъур. Налшык дэт курыт школ №28-м и 7-нэ классым и еджакIуэ цIыкIур мызэ-мытIэу щытекIуащ литературэмкIэ, биологиемкIэ, тхыдэмкIэ, сурэт щIынымкIэ республикэми къэралми щекIуэкIа ныбжьыщIэ олимпиадэхэм. Усэ къеджэнымкIэ екIуэкIа «Ныбжьэгъугъэм и вагъуэбэ» дунейпсо зэпеуэм япэ увыпIэр къыщихьащ Раминэ икIи абы и дыщэ медалыр къратащ. Апхуэдэ ехъулIэныгъэ лъагэу 10-м щIигъу зыIэригъэхьащ абы 2016 гъэм къриубыдэу. Сэбаншыхэ я мызакъуэу, адыгэ лъэпкъыр ирогушхуэ, иропагэ апхуэдэ щIэблэ зэчиифIэ хэкум къызэрихъуэм.
Сэбаншыхэ я лъэпкъ зэгухьэныгъэм и тхьэмадэм, нэгъуэщI нэхъыжьыфIхэм къабгъэдэкI хъуэхъу куэд щыIуащ гуфIэгъуэ зэхуэсым. Сэбаншыхэ я унэцIэр фIыкIэ зыгъэIу ныбжьыщIэ пэрытхэм яхуэгъэза а псалъэхэмкIэ абыхэм щIэблэр къыхураджащ IуэхуфI куэд дяпэкIи зэфIахыну, ехъулIэныгъэ лъагэхэр, текIуэныгъэ инхэр зыIэрагъэхьэу псэуну. КъащIэхъуэ щIэблэр ягъэгушхуэн мурадкIэ Сэбаншыхэ ирагъэкIуэкI апхуэдэ зэIущIэр щапхъэ яхурырехъу ди щIыналъэм щыпсэу адрей лъэпкъхэми.
ЖЫЛАСЭ Маритэ.
Зэхуэсхэр
Адыгэбзэр езыгъэджхэр зочэнджэщ
КъБКъУ-м Адыгэ щэнхабзэмкIэ и центрымрэ адыгэбзэмкIэ, Кавказ Ищхъэрэм щыпсэу лъэпкъхэм я литературэмрэ IуэрыIуатэмкIэ и кафедрэхэмрэ иджыблагъэ къызэрагъэпэщащ Адыгэбзэмрэ литературэмрэ езыгъэджхэм я етIуанэ республикэпсо щIэныгъэ-практикэ семинар. Ар ирырагъэхьэлIащ КъБР-м и цIыхубэ тхакIуэ, бзэщIэныгъэлI, егъэджакIуэ Iэзэ Нало Ахьмэдхъан Хьэмырзэ и къуэр къызэралъхурэ илъэс 95-рэ зэрырикъум.
Зэхуэсым хэтащ университетым и IэщIагъэлIхэр, студентхэр, республикэм и жылэхэм къикIа егъэджакIуэхэр, еджакIуэ цIыкIухэр. Лэжьыгъэр яублэн ипэ къихуэу абыхэм яфIэхьэлэмэту щыгъуазэ зыхуащIащ зэIущIэм къыхузэрагъэпэща гъэлъэгъуэныгъэ купщIафIэм. Абы щыплъагъурт Налом и къалэмыпэм къыпыкIа тхылъхэр, а адыгэ тхакIуэ цIэрыIуэм, егъэджакIуэ Iэзэм теухуа тхыгъэхэр, сурэтхэр.
Зэхуэсым кърихьэлIахэм фIэхъус псалъэкIэ захуигъэзащ КъБКъУ-м егъэджэныгъэ IуэхухэмкIэ и проректор Къэжэр Артур. Абы къызэрыхигъэщамкIэ, университетыр дапщэщи купщIафIэу ядолажьэ республикэм и курыт школхэм икIи и гуапэщ адыгэбзэмрэ литературэмрэ ди щIыналъэм щезыгъэдж IэщIагъэлI пашэхэр мы зэхуэсым къызэрырихьэлIар. Абыхэм зыхуагъазэу зэIущIэм къыщыпсэлъащ щIэныгъэлIхэу Тэмазэ Муслъимрэ ТIымыжь Хьэмыщэрэ.
Адыгэ тхакIуэм и гъащIэмрэ и творческэ гъуэгуанэмрэ къызэхуэсахэм ягу къагъэкIыжащ Налом и къуажэгъу, «Хьэтуей» жылагъуэ зэгухьэныгъэм и пашэ Къуэдзокъуэ Анатолэ. Университетым адыгэбзэмкIэ и кафедрэм и доцент УнэлIокъуэ Вячеслав и докладыр теухуат Ахьмэдхъан и щIэныгъэ лэжьыгъэхэм. Куэдым яфIэхьэлэмэтащ КъБКъУ-м и магистратурэм и студенткэ ГъукIакъуэ Мадинэ Налом и «Нэхущ шу» романым зэрытепсэлъыхьа щIыкIэр. Пщащэм и къэпсэлъэныгъэр триухуат адыгэ лъэпкъ тхыдэмрэ щэнхабзэмрэ романым къызэрыщыгъэлъэгъуам.
АдэкIэ утыкур хуит хуащIащ курыт школхэм адыгэбзэмрэ литературэмрэ щезыгъэджхэмрэ абыхэм я гъэсэнхэмрэ. Дол Хьэсэнбий и цIэр зэрихьэу Хьэтуей дэт курыт школым и еджакIуэ ХьэщIэлI Дианэ къеджащ Нало Ахьмэдхъан теухуа усэхэм. ЕгъэджакIуэ Iэзэхэу Сэбаншы СэIимэт, Жэнкъулей Маринэ сымэ, нэгъуэщIхэми ятащ адыгэбзэмкIэ дерс зэIухахэр, классщIыб лэжьыгъэ купщIафIэхэр. Ахэр зэчэнджэщащ Налом и тхыгъэхэр курыт школым нэхъыфIу зэрыщегъэджыпхъэ щIыкIэхэмкIэ.
ЗэIущIэм и кIэухым къэпсэлъа Къардэн Мусэдин, университетым адыгэбзэмкIэ и кафедрэм и унафэщIым, абы кърихьэлIахэм иджыри зэ ягу къигъэкIыжащ Нало Ахьмэдхъан и гупсысэ купщIафIэхэм ящыщ зыбжанэ. Апхуэдэт, псалъэм папщIэ, тхакIуэм и псалъэ Iущхэу ущалъхуа Хэкур фIыуэ лъагъуныр, лъэпкъ тхыдэмрэ щэнхабзэрэ зыщыгъэгъуэзэныр зи щхьэ пщIэ хуэзыщIыж дэтхэнэ цIыхуми и къалэну зэрыщытыр къызыхэщхэр.
Семинарыр щызэхуащIыжым абы кърихьэлIа хьэщIэхэм тыгъэ хуащIащ КъБКъУ-м и дамыгъэр зытет саугъэтхэр, егъэджакIуэхэм иратащ абы жыджэру зэрыхэтам щыхьэт техъуэ щIыхь тхылъхэмрэ сертификатхэмрэ.
ТАМБИЙ Линэ.
