Путин Владимир: Урысейм дунейпсо утыкум хуэфащэ увыпIэ щиубыдын хуейщ
Урысей Федерацэм и Президент Путин Владимир и къулыкъум зэрыпэрыхьэрэ иджы епщыкIуплIанэу къызэрегъэпэщ илъэсыр зэрекIуэкIар къыщапщытэж зэIущIэ. Мы гъэм пресс-конференц иным кърихьэлIащ УФ-м, нэгъуэщI къэралхэм щыщ журналист 1700-м щIигъу. СыхьэтиплIым нэблагъэкIэ екIуэкIа зэIущIэм упщIэ зэмылIэужьыгъуэ куэд къыщаIэтащ. Путиным и пресс-секретарь Песков Дмитрий и лэжьэгъухэм псалъэ яритын и пэ къэрал Iэтащхьэр кIэщIу тепсэлъыхьащ 2018 гъэр зэрекIуэкIам.
— Дызэрыт илъэсым и блэкIа мазипщIым ВВП-р процент 1,7-кIэ хэхъуащ, УФ-м Экономикэ зыужьыныгъэмкIэ и министерствэм къалэн зыщищIыжа процент 1,8-м къызэрыкIэрыху щIагъуэ щымыIэу, — жиIащ Путин Владимир. — Нэгъабэ илъэс псом ар зэрыхэхъуар проценти 2,1-мэ, мы гъэм и щIышылэ — жэпуэгъуэ мазэхэм проценти 2,9-кIэ ефIэкIуащ, илъэс псор къыупщытэж-мэ, проценти 3 ирикъу-нущ.
Мазибгъум къриубыдэу мылъку нэхъыщхьэм халъхьэ инвестицэр проценти 4,1-кIэ нэхъыбэ хъуащ. Апхуэдэуи сатум къыпэкIуэр хэхъуащ проценти 2,6-кIэ. ЩэхуакIуэхэр зыщIэупщIэм зэрыхэхъуар зыужьыныгъэм и зы нэщэнэщ. ПIалъэ кIыхькIэ зэрызихъуэжа щIагъуэ щымыIами, цIыхухэм я хэхъуэр зымащIэкIэ, 0,5-кIэ, нэхъыбэ хъуащ. Ар адэкIи ефIэкIуэну си гугъэщ, улахуэр зэрыхэдгъэхъуэным иужь дит зэпытщи. Улахуэр къапщтэмэ, мазипщI блэкIам проценти 7,4-кIэ хэхъуащ, илъэсыр зэрыщыту къэппщытэжмэ, проценти 7-м нэблэгъэнущ.
ДызыгъэгуфIэхэм ящыщщ лэжьапIэншэхэм я бжыгъэм зэрыхэщIыр. Илъэс кIуам ар проценти 5,2-рэ хъууэ щытамэ, иджы проценти 4,8-м нэс къехащ.
Профицитыр (хэщIым нэхърэ хэхъуэр щынэхъыбэр) 2017 гъэм доллар меларди 115-рэ хъууэ щытамэ, блэкIа мазибгъум ар доллар меларди 157-рэ ирикъуащ, илъэсым и кIэм ар доллар меларди 190-рэ хъуну худогъэфащэ.
Лъэпкъ зэIузэпэщыныгъэмкIэ фондри хэхъуащ процент 22-кIэ. 2017 гъэм зи ныбжь хэкIуэтахэм я страховой пенсэр сом 13.677-рэ хъууэ щытамэ, 2018 гъэм и кIэухым ар сом 14.163-м нызэрыхьэсащ. ЦIыхухэр зэрыпсэу илъэс бжыгъэми мащIэу хэ-
хъуащ: 2017 гъэм — илъэс 72,7-рэ, 2018 гъэм — илъэс 72, 9-рэ.
ЗэIущIэр езыгъэкIуэкI Песков Дмитрий япэ псалъэр иритащ ИТАР-ТАСС хъыбарегъащIэ агентствэм и лэжьакIуэ Романенковэ Вероникэ. Ар щIэупщIащ Президентым и май унафэхэм япкъ иткIэ, къэралым щагъэзащIэ лъэпкъ проектхэм къапэкIуэ сэбэпынагъым, абыхэм я мыхьэнэм. Романенковэм къэрал ЛIыщхьэм жриIащ лъэпкъ проектхэр гъэзэщIа зэрыхъумрэ абы къыпэкIуэ хъерымрэ шэч къытезыхьэ къэпщытакIуэхэм зэрахэтыр. Абы и жэуапу Путин Владимир жиIащ ипэкIэ кIуэтэн, технологие IэмалыщIэхэм тегушхуэн я лъэныкъуэкIэ абыхэм мыхьэнэшхуэ зэраIэр.
— Арыншауэ къэралым и къэкIуэнур зыхуей хуэзэнукъым, — къыхигъэщащ Президентым. — ДиIэ лъэкIыныгъэ псори къызэщIэдгъэуIуэу ар зыужьыныгъэм хуэдунэтIын хуейщ. Дауэ ар зэрызэдгъэхъулIэнур? Ауэ сытми ахъшэр дгуэшу дывгъэтIысыжынут? Псом япэрауэ, а ахъшэр къэгъуэтын хуейт. Абы ипкъ иткIэ, УФ-м и Правительствэри Администрацэри 2017 гъэм и кIуэцIкIэ къалэнхэр убзыхунымрэ абы текIуэдэнур къэгъуэтынымрэ телэжьащ.
Путин Владимир жиIащ лъэпкъ проектхэм сом триллион 20,8-рэ трагъэкIуэдэну зэрамурадыр, иджыри сом триллиони 6,5-рэ инфраструктурэм зегъэужьыным зэрыхухахар. «Сыт ухуейми фIэпщ хъунущ а зыужьыныгъэм и планхэм, нэхъыщхьэр къалэн убзыхуахэр зэрыщыIэрщ, ахэращ «лъэпкъ проекткIэ» зэджэжри. Ахэр проект 12 мэхъу», — игъэбелджылащ Путин Владимир икIи ягу къигъэкIыжащ проектхэр зытеухуар.
КъыкIэлъыкIуэ упщIэр, «Россия» телеканалым и лэжьакIуэ Зарубин Павел къитар, зытеухуауэ щытар экономикэм и зыужьыкIэрщ. Абы Президентым зыхуигъэзащ ипэкIэ укIуэтэныр къалэну бгъэув щхьэкIэ, ар зыгъэзэщIэни узэрыхуейр. «Правительствэм къалэн игъэзэщIэну жеIэ, арщхьэкIэ къыхегъэщ дызыхуэкIуэ илъэс зыбжанэм ВВП-р проценти 2 къудейкIэ фIэкIа хэмыхъуэ-ну. Абы къыхэкIыу упщIэ къоув: сыт Правительствэм тегъэщIапIэ ищIыр Iуэхум и зыужьыкIэмрэ езым и къалэнхэмрэ щиубзыхум деж? Медведевым и гупым и лэжьэкIэмкIэ уарэзы?» — щIэупщIащ Зарубиныр.
Путиным жиIащ 2008 — 2018 гъэхэм экономикэр проценти 7,4-кIэ хэхъуауэ къызэралъытэр. Куэд хъуркъым, ауэ экономикэм нэрылъагъуу зэрызиужьар зыщыбгъэгъупщэ зэрымыхъунур жиIащ къэрал унафэщIым. «Экономикэм лъэщу зыщиIэтаи, дунейпсо кризисым и зэран къекIыу къыщехуэхаи щыIащ. 2008 — 2009 гъэхэм проценти 7,8-кIэ хэщIыныгъэ диIащ, ауэ илъэс бжыгъэ куэд тедгъэкIуэдами, дыкъыхэкIыфащ. 2014 — 2015 гъэхэми аргуэру зы кризис къыджьэхэуащ — щIыдагъэм и уасэр зэрехуэхар, нэгъуэщI къэралхэм етщэхэр пуд зэрыхъуар. Абы къыхэкIыу, экономикэм зимыужьауэ къэплъытэныр пэжкъым. Экономикэм и зыужьыныгъэм дызэрелэжь Iэмалым зегъэхъуэжын хуейщ, шэч хэмылъу, иджырей Iэмалхэм хуэдгъакIуэу. Аращ зи гугъу тщIа лъэпкъ проектхэри зыхуэунэтIар. Дэ псори абы дытелэжьэн хуейщ.
Медведевым и гупыр зэрылажьэм арэзы сыкъещI», — дыщIигъуащ Путиным.
Пресс-конференцым къыщаIэта Iуэхугъуэхэм я гугъу кIэщIу пщIымэ, Путин Владимир жиIащ ядернэ за- уэ къэхъуну шынагъуэшхуэ зэрыщымыIэр. Апхуэдэ зыгуэр къэхъумэ, цивилизацэ псор, уеблэмэ плане- тэр ихьынкIэ хъунущ, ар къазэрыгурымыIуэр и жагъуэ зэрыхъур жи-Iащ къэрал Iэтащхьэм. ИкIи дыщIигъуащ США-р ПРО зэгурыIуэныгъэм къыхэкIыжа нэужь, Москва и Iэщэ зэIузэпэщыныгъэр нэхъри иригъэфIэкIуэн хуей зэрыхъуар. «Абы папщIэ зыдгъэпIиину дыхэту къытхуремыпсалъэ, дэ ди шынагъуэншагъэр тхъумэжу аращ», — жиIащ Путин Владимир.
Урысеймрэ Украинэмрэ я зэхущытыкIэм и жэуапу къэрал унафэщIым жиIащ Донбасс псэуным теухуауэ зэрадэIэпыкъур, абы мамырыгъэрэ зыужьыныгъэрэ илъыну езыхэм я дежкIи зэрыфейдэр, сатукIэ зэпыщIэныгъэхэр зэраIэр.
ЩIыналъэхэм щекIуэкIа хэхыныгъэхэм щытепсэлъыхьым Президентым къыхигъэщащ щIыналъэхэм псэукIэр щефIэкIуэныр япэ зэрыригъэщыр, хаххэр «Урысей зэкъуэт» партым хэмыт щхьэкIэ ягъэ зэрымыкIыр, нэхъыщхьэр хаха Iэтащхьэм и псалъэр игъэпэжыныр зэрыарар.
Санкцэхэм ятеухуа псалъэмакъым къыхэщащ Урысейр сыт щыгъуи санкцэ гуэрым зэрыхэтыр, къищынэмыщIауи, лъэпкъым ифI зыхэлъхэр ерыщу зэрыдагъэкIыр, а къытхуагъэува мардэхэм Урысейм хэкIыпIэ къызэрыхуигъуэтар, нэхъыщхьэжращи, фIы къызэрыпэкIуар — ди акъылыр дгъэлэжьэну дызэрыриубыдылIар.
Франджым, Сирием, Инджылызым, нэгъуэщI къэралхэм Урысейм хуиIэ зэпыщIэныгъэхэмрэ зэхущытыкIэмрэ теухуа упщIэхэм жэуап пыухыкIа яритащ Путин Владимир.
Къэрал щIыб зэхущытыкIэхэм щытепсэлъыхьым Президентым къыхигъэбелджылыкIащ Урысейм дунейпсо утыкум увыпIэфI зэрыщиубыдыпхъэр, адрейхэм зыкIи къакIэрымыхуу ядэлэжьэн зэрыхуейр. «Дуней псом и унафэщI хъуну хуейхэм я штабыр здэщыIэр дощIэ, ар Москвакъым зыдэтыр», — къыхигъэщащ Путиным. США-м и Президент Трамп Дональд хуэзэмэ, зэжраIэн зэраIэр, адрей лъэныкъуэр хьэзыр хъу къудеймэ, езыр епсэлъэну сыт щыгъуи зэрыхьэзырыр жиIащ.
ЗэIущIэм къриубыдэу УФ-м и Президентым и щхьэм, и унагъуэ Iуэхум щIэупщIащ, Къэрэшей-Шэрджэс Республикэм и Архъыз зыгъэпсэхупIэм лыжэкIэ къыщижыхьыну ирагъэблэгъащ, журналистхэм Iэмал ягъуэтащ яфIэгъэщIэгъуэн Iуэхугъуэхэм теухуауэ упщIэ 41-м я жэуапхэр зэхахыну.
НэщIэпыджэ Замирэ.
