ЛэжьэкIэр «зэрагъэтэмэмыжынум» журналистхэр хегъаплъэ
Къэбэрдей-Балъкъэрым и республикэ
цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэр
зэгуагъэхьэну мурад ящIащ
Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Правительствэм махуэкум, жэпуэгъуэм и 13-м, иригъэкIуэкIа зэIущIэм КъБР-м Печатымрэ цIыхубэ коммуникацэхэмкIэ и къэрал комитетым и унафэщI Къэзанш Людмилэ къыщыхилъхьащ республикэм и цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэу пщIы «КъБР-Медиа» республикэ холдингым хиубыдэу зэгуэгъэхьэнымкIэ Правительствэм и унафэм и проектыр. Абы ипкъ иткIэ зэгуагъэхьэжын хуейщ «Кабардино-Балкарская правда», «Адыгэ псалъэ», «Заман», «Советская молодежь» газетхэр, «Литературная Кабардино-Балкария», «Iуащхьэмахуэ», «Минги Тау» журналхэр, «Къэбэрдей-Балъкъэр» телеканалыр, «КъБР-Инфо» хъыбарегъащIэ агентствэр, «Эльбрус» тхылъ тедзапIэр.
Мы Iуэхур къаIэтащ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и къэрал IуэхущIапIэхэм я лэжьыгъэмрэ ахэр зехьэным текIуадэ ахъшэмрэ гъэтэмэмыным теухуауэ КъБР-м и Правительствэм мэлыжьыхьым и 14-м къыдигъэкIа унафэм ипкъ иткIэ. Ауэ, зэрыжаIамкIэ, штатым хиубыдэ творческэ лэжьакIуэхэм я бжыгъэр зэрыщыту къонэ.
ИтIани республикэм и цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я лэжьакIуэхэр адэкIэ ирагъэкIуэкIыну зэхъуэкIыныгъэхэм зэрыбгъэдыхьэр зэтехуэркъым. Пэжыр жыпIэмэ, «зэхъуэкIыныгъэхэр» мурадыфIхэм хуэгъэзауэ щытын зэрыхуейм щхьэкIэ къэмынэу, цIыхухэр егъэпIейтей. Уеблэмэ, абыхэм щIыIэ-щIыIэу зыхащIэ лэжьапIэхэм IуагъэкIхэр, зи лэжьапщIэр ягъэмащIэхэр щыIэнкIэ зэрыхъунур. Псалъэм къыдэкIуэу къэдгъэлъэгъуэнщи, республикэм а и цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэр къэрал къулыкъущIапIэхэм Iутхэр зэрагъэмащIэм щытетхыхькIэ шэч къытрахьэу щытакъым республикэм и экономикэм зегъэужьынымкIэ ар сэбэп зэрыхъунум. Къэралым IэщIэмылъ цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я гугъу пщIымэ, «Газета Юга» газетым нэмыщI, апхуэдэ щIагъуэ республикэм щыIэжкъым.
КъБР-м Печатымрэ цIыхубэ коммуникацэхэмкIэ и къэрал комитетым и унафэщI Къэзанш Людмилэ «МК-Кавказ» газетым и корреспондентым телефонкIэ къыжриIащ ирагъэкIуэкIыну зэхъуэкIыныгъэхэр зыхуэгъэзар.
— ШтаткIэ редакцэхэм яIыгъ творческэ лэжьакIуэхэм я бжыгъэр зэрыщыту къэнэжынумэ, цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я лэжьэкIэр гъэтэмэмыныр зытеухуар сыт?
— Пэжу, редакцэхэм я творческэ лэжьакIуэхэр, цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я унафэщIхэр зэрыIуамыгъэкIынур быдэу жысIэфынущ. Дэ дрокIуэ хъыбарегъащIэ холдинг зэгуэт къызэгъэпэщыным хуэгъэзауэ Краснодар крайм, Тэтэрстаным, нэгъуэщI щIыналъэ зыбжанэм хаша гъуэгум. ЗэхъуэкIыны-
гъэхэр зыхуэгъэзар финанс-хозяйствэ IэнатIэрщ. ИщхьэкIэ къыщыгъэлъэгъуа цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэ псори зы бухгалтерием зэрихьэфынущ. Адрей хозяйствэ Iуэхухэри зы финанс-хозяйствэ центрым зэблигъэкIынущ. НэгъуэщIу жыпIэмэ, редактор нэхъыщхьэхэр жыхапхъэхэмрэ унэлъэгухэр къызэралъэсыну хъыданхэмрэ къэлъыхъуэным щIелIэлIэн щыIэкъым. Ахэр творческэ лэжьыгъэм егугъумэ нэхъыфIщ. Аркъудейм къыщымынэу жысIэнщи, зэхъуэкIыныгъэ псори щIрагъэжьар журналистхэм я Iуэхур дэкIын папщIэщ. Сэ езыр сыжурналистщ, газетми телевиденэми сыщылэжьащ. Узыхуеину информацэр къэбгъуэтын папщIэ уэшхми уэсми ухэту къэбжыхьыныр зищIысыр сощIэ. Абы щхьэкIэ сэ сыарэзыкъым къэрал цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я журналистхэм ират лэжьапщIэмкIэ. Мис абы къыхэкIыу зэхъуэкIыныгъэхэм япкъ иткIэ къыдагъэхуэну ахъшэр зы щIыпIи яхьынукъым, атIэ редакцэхэм я журналистхэмрэ техническэ лэжьакIуэхэмрэ я лэжьапщIэр къэIэтыным трагъэкIуэдэнущ.
— АтIэ цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я языныкъуэ творческэ лэжьакIуэхэр зытегузэвыхьыр сыт къэкIуэну зэхъуэкIыныгъэхэм япыщIауэ?
— СызэригугъэмкIэ, Iуэхум и пэжыпIэр зэрамыщIэрщ. Апхуэдэу иджырей щытыкIэр нэхъ къэзыщтэ языныкъуэ цIыхухэр зэрыщыIэрщ.
СлIожь, апхуэдэу тхьэм къыщIигъэкI!.. Псоми фIы къарехъулIэ, псоми я Iуэхур дырырекI, апхуэдэу зэи къэмыхъуми. Къапщтэмэ, IуагъэкIынухэм зэращыщым къыхэкIыу бухгалтерхэм уахуэгузавэ хъунущ. Ауэ къэрал цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я адрей лэжьакIуэхэм я фIэщ щIэмыхъур сыт псори езыхэм я ефIэкIуэныгъэм зэрытещIыхьар?! «Дыщэ шкIащIэ» роман цIэрыIуэм хэтхэм ящыщ зым зэрыжиIауэ, «Си фIэщ хъуркъым! Псори и фIэщ хъун хуейуэ Паниковскэм къалэн иIэкъым!». Ауэ къэрал цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я журналистхэм я гупсысэхэр зэIухауэ жаIэн тегушхуэркъым, абы къыхэкIыу япэ дыдэ IуагъэкIынухэм яхэхуэнкIэ хъуну мэшынэри. Ауэ къэрал цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я журналист щхьэхуэхэм интернетым зэIухауэ къыщагъэлъэгъуащ адэкIэ екIуэкIыну зэхъуэкIыныгъэхэмкIэ зэрымыарэзыр. ЦIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я лэжьакIуэ куэдым къуэгъэнапIэ псалъэмакъхэм къыщыхагъэщ иджыпсту зэрагъэгугъэ псалъэ IэфIхэр цIыхухэр къызэрымыIэтын щхьэкIэ ирагъэкIуэкIыу, ипэжыпIэкIэ Iуэхур нэхъ щIэгъэщхъуауэ зэфIагъэкIыну къызэралъытэр. Абы къыхэкIыу къэрал хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я лэжьакIуэ гупым КъБР-м и Iэтащхьэм и сайтым иралъхьащ Печатымрэ цIыхубэ коммуникацэхэмкIэ къэрал комитетым и жэрдэмкIэ ирагъэжьа зэхъуэкIыныгъэхэр къызэтригъэувыIэну КIуэкIуэ Юрий зэрелъэIу тхыгъэр.
Мылъкур зэгъэзэхуауэ къагъэсэбэпыным хуэгъэза зэхъуэкIыныгъэхэр ирагъэкIуэкIынумэ, цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэр зэрахьэн папщIэ къызэрагъэпэща къулыкъущIэ IэнатIэхэм къыщыщIэдзэн хуейуэ жызыIэхэри щыIэщ. Печатымрэ цIыхубэ коммуникацэхэмкIэ къэрал комитетым цIыху щэщIым щIигъу щолажьэ икIи иджыпсту апхуэдиз къулыкъущIэм щIыхуейр журналистхэм я нэхъыбапIэм къагурыIуэркъым. АтIэми цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм егъэщIылIа къулыкъущIэхэм я бжыгъэр иужьрей зэманым республикэм нэхъри нэхъыбэ щыхъуащ.
Шэч хэмылъу, творческэ щхьэхуитыныгъэ жыхуаIэр цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я унафэщIхэм я дежкIэ псалъэ гуапэщ. Ауэ езыхэм я лэжьакIуэхэр Iуэхум трагъэгушхуэн папщIэ редактор нэхъыщхьэхэм къагъэсэбэпу щыта мылъкур иджы IэщIах. АтIэ цIыхубэ хъыбарегъащIэ щхьэхуэм и редактор нэхъыщхьэм газетхэм еджэхэм, телевизор еплъхэм гъэщIэгъуэн ящыхъуа тхыгъэ зыгъэхьэзыра журналистым зэрыхуэупсэн ахъшэ игъуэтыну? Игъуэтыну къыщIэкIынукъым, сыту жыпIэмэ, псори зы жыпхъэм кърагъэхуу щIадзэнущ. ЦIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэ нэхъ цIэрыIуэхэм рекламэмрэ хъыбарегъащIэхэмрэ къыпах ахъшэри псоми я зэхуэдэ лэгъупым кIуэнущ. Апхуэдэу щыщыткIэ, рекламэ нэхъыбэ тедзэным зыри хущIэкъужынукъым. ЦIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я унафэщIхэм я гугъу пщIымэ, ахэр прессэм кIэлъыплъыныр зи къалэн нэхъыщхьэу щыт органхэм я жыIэм зыкIи фIэкI мыхъуу къэнэнущ. АтIэми КъБР-м и къэрал цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм иужьрей зэманым творческэ щхьэхуитыныгъэшхуэ щыIауэ пхужыIэнукъым. Журналистикэм къыщхьэщыт къулыкъущIэ IэнатIитIри щыхуей дыдэм деж редакцэхэм я лэжьыгъэм хуиту хэIэбэ, газетхэм ирагъэува е эфирым къыщатыну ягъэхьэзыра тхыгъэхэр зэрыхуейуэ кърахыж мэхъу, абы щыгъуэми щхьэусыгъуэр гурыIуэгъуэу жамыIэу. ИпэжыпIэкIэ ар «ЦIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я IуэхукIэ Урысей Федерацэм и Законым, ди къэралым цензурэ щыIэну зэрыхуимытыр гурыIуэгъуэу зрамытхам, зыкIи къезэгъыркъым. Дауи, хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм къакъуэхъукIа къулыкъущIэхэр а Iуэхум нэгъэсауэ щыгъуазэщ, абы къыхэкIыу апхуэдэ Iуэхухэр хуабжьу ябзыщI икIи абыкIэ зэи заумысыжынукъым. Ауэ журналист псори щызэрыцIыху икIи щызэхуэзэ республикэм, Налшык къалэм апхуэдэ Iуэхухэр щыпхуэбзыщIынукъым. Иджы, Къэбэрдей-Балъкъэрым и журналистхэм къызэралъытэмкIэ, къэрал цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэр зы холдингыу зэгуагъэхьэжа нэужь, «тхыхьыр нэхъри нэхъ ткIийуэ къаIуэнтIэнущ». Абы и лъэныкъуэкIэ журналистхэм, къэрал цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я унафэщIхэм я Iуэху еплъыкIэр щIагъуэу къызэрырамыдзэм и щыхьэтщ дяпэкIэ ирагъэкIуэкIыну зэхъуэкIыныгъэхэм ятеухуауэ абыхэм зыри зэремычэнджэщар.
Ауэ КъБР-м и къэрал цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я журналистхэм ящыщу къэкIуэнур зэи зи фIэщ мыхъухэм ирагъэлейуэ армырауэ пIэрэ, республикэм и журналистикэм и къэкIуэнур фIы дыдэу зэрыщытыр ялъагъуну хуэмейуэ? СлIожь, Япэ каналым и журналист Стриженовэ Екатеринэ зэрыжиIэу, зэманым къигъэлъэгъуэнщ адэкIэ къэхъунур…
Лубан Олег.
«МК-Кавказ»,
жэпуэгъуэ, 16-26, №43
