Хьэгъэщагъэхэр хэгъэкIын
Кавказ Ищхъэрэм щыпсэу лъэпкъхэм я блэкIар политикэ хьэгъэщагъэхэр халъхьэу къаIуэтэну зэрыхущIэкъум икIи абы ижь мы зэманым дунейм щекIуэкIхэм къазэрыщIихум щытепсэлъыхьащ КИФЩI-м и Жылагъуэ со-ветым и зэIущIэм. Ар щызэхэтащ Пятигорск къалэм .
Урысейм и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу КИФЩI-м щыIэ Белавенцев Олег къызэрыхигъэщхьэхукIамкIэ, дунейм и къэралышхуэхэм езыхэм я геополитикэ сэбэп зыхэлъхэм ящыщу къалъытэ Кав-каз Ищхъэрэр. Урысейм и бийхэм абы и лъэпкъхэр зэкIэщIагъэкIын папщIэ Iэмал зэмылIэжьыгъуэхэр къалъыхъуэ икIи къагъэсэбэп урысей тхыдэм и напэкIуэцI щхьэхуэ-хэр. Советым хэтхэм зэрыжаIамкIэ, мыбдежым зыщытрагъащIэр зи екIуэкIыкIар зэхуэмыдэу къаIуатэ Кавказ зауэрщ. Урысейм и Президентым и деж Лъэпкъ зэхущытыкIэхэмкIэ щыIэ советым хэт, «Кавказ политикэ» интернет-порталым и редактор нэхъыщхьэ Шевченкэ Максим къыхигъэщащ Кавказ зауэм и екIуэкIыкIар зыуэ къэзыгъэлъагъуэ Iуэху еплъыкIэ зэрыщымыIэр икIи къыхилъхьащ апхуэдэ щIэныгъэ лэжьыгъэ ирагъэкIуэкIын папщIэ тхыдэтх гуп къызэрагъэпэщыну.
Белавенцев Олег жиIащ школхэм тхыдэр зы пщалъэм тету щрагъэджыным мыхьэнэшхуэ зэриIэр икIи тепсэлъыхьащ лъэпкъыбзэхэм яIэ алыфбейр латиницэм хуагъэкIуэным и Iуэхур куэдрэ къаIэт зэрыхъуам.
«Мы зэманым жылагъуэр ира- шалIэ кавказ лъэпкъхэм я тхыбзэр кириллицэм тегъэкIауэ латиницэм е, уеблэмэ, хьэрып алыфбейм хуэгъэкIуэным теухуа гупсысэм. ЖаIэ абыкIэ лъэпкъхэм я тхыдэ блэкIам кърагъэгъэзэжыну. Мурадыр зыхуэгъэзар белдылыщ: урысыбзэр, Урысейм и лъэпкъхэр зэрызэпсалъэ бзэр нэхъ гурыIуэгъуей ящIынырщ, Кавказ Ищхъэрэм и лъэпкъхэр урысыбзэкIэ къыдэкIа тхылъхэм щIэныгъэ гъунапкъэншэхэм пагъэкIынырщ», — жиIащ полномочнэ лIыкIуэм.
Пятигорск къэрал университетым Стратегие къэхутэныгъэхэмкIэ и щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым Кавказыр джынымкIэ и къудамэм и унафэщI, политикэ щIэныгъэхэм я доктор Усовэ Юлие къыхигъэщхьэхукIащ апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкIэхэм тхыдэр политикэм зэрытрагъэхьэр: «БлэкIам, абы щыIахэм щхьэтелъэфу утепсэлъыхьыным къешэ тхыдэм и пэжыр зэхъуэкIыным хуэдэуи, лъэпкъ лъапIэныгъэхэмрэ хабзэхэмрэ зэхьэкIауэ къаIуэтэнри». Профессорым къыхигъэбелджылыкIащ: «Ди къарур зыхэлъыр ди зэхуэдэ щэнхабзэ щIэинырщ, дяпэ итахэм къытхуагъэнащ, къэралым и къулеигъэ ину щыт ди цIыхубэ зэкъуэтыныгъэныр гъэбыдэныр.
Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэутий къиIэтащ Кавказ Ищхъэрэм щыIэ жылагъуэ-политикэ щытыкIэр зэIагъэхьэн папщIэ жыджэру къагъэсэбэп «шэрджэс Iуэхур». Абы къыхигъэщхьэхукIащ нэгъуэщI къэралхэм щы-Iэ адыгэ диаспорэхэм нэхъ жыджэру ядэлэжьэн, нэхъыбэрэ яIущIэн зэрыхуейр.
1992 гъэм къэхъуа Iуэху гуауэхэм я гугъу щищIым, Ингуш Республикэм и Жылагъуэ палатэм и Iэтащхьэ Дзагиев Мовлат-Джэрий жиIащ Ингушымрэ Осетие Ищхъэрэмрэ я лъэпкъхэр зэгурыIуэн папщIэ жылагъуэ, дин лэжьакIуэхэм къалэнышхуэ зэрагъэзащIэр. Мыбдежым зыщрихьэлIэ лъэпощхьэпохэм хохьэ лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэхэм ящыщхэр зэгъусэу щыпсэу щIыпIэхэм экономикэр зэрыщымыщIагъуэр, апхуэдэу щэнхабзэм, егъэджэныгъэм, нэгъуэщI IэнатIэхэм я лъэныкъуэкIэ абыхэм зыхуэфащэ Iуэхухэр ирикъуу зэрыщрамыгъэкIуэкIыр.
Осетие Ищхъэрэ-Алание Республикэм и Жылагъуэ палатэм и унафэщI Бокоев Эльбруси къыхигъэбелджылыкIащ блэкIа илъэс 25-м къэрал властым и органхэм 1992 гъэм къэхъуа зэпэщIэувэныгъэм и Iэужьхэр ягъэкIуэдыжын и лъэныкъуэкIэ куэд зэрызэфIагъэкIар, ахэр осетинхэмрэ ингушхэмрэ зэгъусэу щыпсэу къуажэхэм щытыкIэфI щыIэным зэрегугъур. Профессор Усовэ Юлие жэрдэм къыхилъхьащ мы лэжьыгъэм щIалэгъуалэ зэгухьэныгъэхэр нэхъ жыджэру къыхашэну.
Шевченкэ Максим жиIащ лъэпкъхэм я зэхущытыкIэхэм теухуауэ соцсетхэм къралъхьэхэм хабзэхъумэ органхэр нэхъ ткIийуэ тепсэлъыхьын зэрыхуейр: ахэр хьэгъэщагъэхэм щыхуэгъэза щыIэщ.
УФ-м и Президентым и полномочнэ лIыкIуэм зэIущIэм кърихьэлIа-хэм яритащ КИФЩI-м и Жылагъуэ советым зэрыхэтым щыхьэт техъуэ тхылъхэр.
Крапивинэ Викторие.
