Лъэсу зекIуэми ягъэ кIынукъым
Пэш зыкъизыххэм щIэсхэм куэд ятокIуадэ. Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм къэрал къулыкъущIэхэр щыгъэмэщIэн, къэнахэр автомобиль нэхъ пудхэм игъэтIысхьэн, языныкъуэхэр, хэбгъэзыхьмэ, лъэсу лэжьакIуэ кIуэуэ ирагъэсэн хуейщ — апхуэдэу къыщалъытэ Урысейм ФинансхэмкIэ и министерствэм.
— Къэрал къулыкъущIэхэм КИФЩI-м куэдкIэ нэхъыбэ щатокIуадэ УФ-м и адрей щIыналъэхэм нэхърэ. Мыбы къэрал къулыкъущIэхэр бжыгъэкIи ятекIуадэ мылъкукIи щыегъэлеящ, — щыжиIащ Минфиным и Iэтащхьэ Силуанов Антон Кавказ Ищхъэрэм и псэуныгъэ-экономикэ зыужьыныгъэмкIэ правительствэ комиссэм и зэIущIэм.
Урысейм цIыху мин къэс къэрал къулыкъущIэу ику иту 1,8-рэ щыхуэзэмэ, псалъэм и хьэтыркIэ, Ингушым а бжыгъэр 4,6-м, Дагъыстэным 3,5-м щынос, зэрыщыту округыр, къапщтэмэ, 2,1-рэ щохъу.
Бжыгъэхэм къызэрагъэлъагъуэмкIэ, щIыналъэр нэхъ цIыкIуху къэрал къулыкъущIэхэр проценткIэ нэхъыбэщ, ахэр гъэлэжьэнми нэхъ куэд токIуадэ.
ЦIыху миным ятещIыхьауэ Урысейм зы къулыкъущIэм сом мин 1,5-рэ щыхуэзэмэ, а бжыгъэр Шэшэным сом мини 3, Къэбэрдей-Балъкъэрым сом мини 2 щохъу, — къыхигъэщхьэхукIащ Силуановым.
Кавказ къулыкъущIэхэр автомобилхэмкIи къулейщ.
— Псоми ятекIуэр, дауи, Шэшэн Республикэрщ. Урысейм къэрал IуэхущIапIэхэм я автомашинэхэм ящыщу процент 0,6-рэ фIэкIа зы къэрал къулыкъущIэм щыхуэмызэмэ, Шэшэным а бжыгъэр 0,25-рэ щохъу. Абы щыгъуэми, Шэшэн Республикэм хуозэ щIыналъэ псом щызекIуэ къулыкъущIэ автомашинэхэм я зэхуэдитIыр. Аращи, мыбы щызэбгъэзэхуэн щыIэщ, — пищащ Силуановым.
Кавказ Ищхъэрэм и республикэхэр жэнэт щIыпIэщ налог льготэхэм я лъэныкъуэкIи. Къапщтэмэ, нэгъабэ округым налог льготэхэр сом меларди 7,3-рэ е налог хэхъуэ псоми я проценти 6,3-рэ щыхъуащ. Языныкъуэ щIыналъэхэм мылъкум техуэ налогымкIэ льготэхэр щалъоIэс налог зыт псоми я процент 90-м. 2012 гъэм Кавказ Ищхъэрэм и щIыналъэхэм транспорт налогыу къыщыIахэр ику иту Урысейм къыщыхахам и процент 42-рщ. Транспорт налогымкIэ льготэхэр псори зэхэту сом меларди 3,2-рэ мэхъу.
— Iуэхур мыпхуэдэу щытщ: зы транспортым Кавказ Ищхъэрэ округым налогыу къыщыпыкIыр сом 466-рэщ, абы щыгъуэми, Урысейм а бжыгъэр сом мини 2 щохъу, — жиIащ Силуановым.
Министрым и псалъэхэм ятепщIыхьмэ, транспорт налогыр тэмэму къыхахмэ, Ставрополь крайм и бюджетыр сом мелардкIэ, Дагъыстэным — сом мелуан 873-кIэ, Шэшэным — сом мелуан 385-кIэ нэхъыбэ хъунущ.
— Дэ къыдолъытэ ахъшэ яхуэутIыпщыным хуэгъэза къалэныщIэхэр ди пщэ дэдмылъхьэжу, президентым и унафэхэр гъэзэщIэным ди къарухэр хузэщIэдгъэуIуэн хуейуэ, — жиIащ Силуановым.
Министрым къызэрыхигъэщамкIэ, Кавказ Ищхъэрэм льготэхэр щыгъэмэщIэным хуэгъэзауэ къыхалъхьэ Iуэхухэм кавказ республикэхэр зыхуеинухэм хуэдиз, уеблэмэ щIигъу къыдагъэхуэфынущ. НэгъуэщIу жыпIэмэ, Кавказ Ищхъэрэм зегъэужьыным зэпымыууэ сом мелардхэр трагъэкIуэдэн хуей хъунукъым.
Я бгырыпх къэлэлахэр къулыкъущIэхэм щIакъузэмэ, щIыналъэхэм ахъшэ ярикъунущ.
КРИВЯКИНЭ Еленэ.
«Комсомольская правда»
