КъБКъУ-м щекIуэкIа дерс гъэщIэгъуэн
Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым зэIущIэ гъэщIэгъуэн щекIуэкIащ иджыблагъэ. Философие щIэныгъэхэм я доктор, профессор Унэж Кашиф КъБКъУ-м и япэ курсым щеджэ студентхэм я деж КъБР-м щыпсэу лъэпкъхэм я щэнхабзэхэм теухуауэ щригъэкIуэкI дерсхэм языхэзым къригъэблэгъат филологие щIэныгъэхэм я доктор, Къэбэрдей-Балъкъэрым Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ и институтым адыгэ литературэмкIэ и къудамэм и щIэныгъэрылажьэ нэхъыжь БакIуу Хъанджэрийрэ «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ, Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэдрэ.
ЗэIущIэр къыщызэIуихым Унэж Кашиф къызэхуэсахэм зэрызахуигъэза пэублэ псалъэм къыщигъэлъэгъуащ ди республикэм щыпсэу лъэпкъхэм я щэнхабзэр джынымкIэ дисциплинэм къызэщIиубыдэу КъБР-м и цIыху пэрытхэм ящыщ куэдым мыпхуэдэ зэIущIэхэр драгъэкIуэкIыну зэрамурадыр икIи иджырей зэхуэзэмкIэ а Iуэхугъуэр яублэу зэрыщытыр. ЩэныгъэлIым къыхигъэщащ, егъэджэныгъэм къыдэкIуэу, абыхэм къэралым и цIыху нэс гъэсэным гулъытэ хэха зэрыхуащIыр, икIи абы кърикIуэу дэтхэнэ зы ныбжьыщIэми и къалэну ялъытэ КъБР-м щыпсэу лъэпкъхэм я тхыдэр, щэнхабзэр нэхъыфIу яджыныр, ди цIыху пажэхэр нэхъри гъунэгъуу зрагъэцIыхуныр.
Япэу псалъэ зрата БакIуу Хъанджэрий кIэщIу къытеувыIащ лъэпкъым и тхыдэр джынымкIэ, и нобэрей гъащIэм нэхъри гъунэгъу зыхуэщIынымкIэ иджырей студентхэм Iэмал куэд зэраIэр, а Iэмалхэр гъэбэгъуэным, егъэфIэкIуэным щIэныгъэлI, тхакIуэ, щэнхабзэрылажьэ куэд зэрытелажьэр.
— Мы дунейм зы лъэпкъи теткъым адыгэхэм хуэдэу зэбгрыдза хъуа. Апхуэдэу зэпэIэщIэу псэу лъэпкъым и бзэри, и щэнхабзэри пхъумэну нэхъ гугъущ. ЛъэпкъылI куэдми хуэдэу, ХьэфIыцIэ Мухьэмэд хэлъхьэныгъэшхуэ хуищIащ хэхэс адыгэхэмрэ хэкурысхэмрэ я зэпыщIэныгъэхэр зэтеублэным, ахэр нэхъ быдэ щIыным. Абы и щыхьэтщ Мухьэмэд теухуауэ иджыблагъэ дунейм къытехьа, абы адыгэ лъэпкъым хуилэжьым и кууагъым теухуауэ цIыху цIэрыIуэхэм, абы и IуэхущIафэхэм щыгъуазэхэм зэман зэхуэмыдэхэм хужаIахэр, хуатхахэр щызэхуэхьэса тхылъыщIэр. Хэхэсхэм я псэукIэм хэкурысхэр щигъэгъуэзэным теухуауэ ХьэфIыцIэм и Iэдакъэ къыщIэкIа тхылъхэр куэдым къахуэсэбэпащ, абы и къэхутэныгъэхэр и лъабжьэу доктор диссертацэу плIым адыгэ щIэныгъэлIхэр елэжьащ, — жиIащ БакIуу Хъанджэрий.
Апхуэдэу Хъанджэрий ныбжьыщIэхэр къыхуриджащ къэралым хуэсэбэпын цIыху къахэкIыну, глобализацэм зыдрагъэхьэхыу я анэдэлъхубзэр зыщамыгъэгъупщэну. ЩIэныгъэлIыр нэхъыбэу зыгъэгузавэ Iуэхугъуэхэм ящхьэу жиIащ иджырей щIалэгъуалэм литературэр IэщIыб зэращIыр, цIыхупсэр зэзыгъэпцI литературэр компьютеррэ телефонкIэ зэпхъуэкI зэрымыхъунур.
Лъэпкъыбзэмрэ щэнхабзэмрэ хъумэнымкIэ, лъэпкъым и фIыр гъэлъэпIэнымкIэ къалэнышхуэ зыгъэзащIэ «Адыгэ псалъэ» газетым и къарум тепсэлъыхьащ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд. Абы студентхэр кIэщIу щыгъуазэ ищIащ адыгэхэр щикъухьа щIыпIэхэм, абыхэм я псэукIэм. Апхуэдэу ар къытеувыIащ щэнхабзэ, гъуазджэ, литературэ, щIэныгъэ, спорт IэнатIэхэм хэхэс адыгэхэм ящыщу къыщыхэжаныкIахэм, абыхэм ятеухуа газет къыдэкIыгъуэхэмкIэ, тхылъхэмкIэ, телевиденэ, радио нэтынхэмкIэ ди зэпыщIэныгъэхэр нэхъри быдэ щIыным зэрытелажьэр.
— БлэкIар зымыщIэр къэкIуэнум хуэхейщ, — жаIэ. Дэтхэнэ лъэпкъми и блэкIам щапхъэфI къызыхэпхын куэд хэлъщ. Апхуэдэщ адыгэхэри. Мысырым илъэс 300-м нэблагъэкIэ адыгэ мамлюкхэр щытепщэу щыщытар къапщтэми, Кавказ зауэм ирикъухьу хамэ къэралхэм къыщыхутами, блэкIа лIэщIыгъуэхэм Урысейм и тхыдэм къыхэна дэфтэрхэм ухэплъэжми, адыгэхэм сытым дежи я пщIэр лъагэу, зыдэпсэу лъэпкъхэм я хабзэхэм емыбакъуэу, я лъэпкъыцIэр фIыкIэ фIэкIа кърамыIуэу псэуащ, — къажриIащ ХьэфIыцIэм. А псалъэхэм щыхьэт техъуэу Мухьэмэд игу къигъэкIыжащ Израилым щыIэ Кфар-Камэрэ Рихьэниерэ гъэмахуэм адыгэ щэнхабзэм и фестиваль зэрыщекIуэкIар, икIи ар нэхъ убгъуауэ, нэгузыужьу къызэрагъэпэщын папщIэ, а къэралыгъуэм мылъкушхуэ зэрытригъэкIуэдар.
ЗэIущIэм и кIэухым ХьэфIыцIэ Мухьэмэд и тхылъыщIэхэм щыщ къызэхуэсахэм яхуигуэшащ икIи университет библиотекэм тхылъи 100 тыгъэ яхуищIыну къигъэгугъащ.
ЩОДЖЭН Iэминат.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.
