Зи IуэхущIафэкIэ зи цIэр гъащIэм къыхэзына бзылъхугъэ
ЦIыхур псэущ абы теухуа гукъэкIыжхэр щыIэхукIэ. Дунейм зэрехыжрэ илъэс 25-рэ дэкIами, Лашынкъей къуажэм фельдшеру щылэжьа Труновэ Аннэ ноби куэдрэ гуапэу и цIэр жаIэу зэхыбох. И дуней тетыкIэмкIэ, и IуэхущIафэ дахэхэмкIэ абы гъащIэм и лъэужь къыхинащ.
Зауэ нэужь лъэхъэнэт ар Кавказым къыщыкIуар… Абы къызэрыщыхутам и щхьэусыгъуэ дыдэр зыщIэри езырат. Уи благъэ-Iыхьлы, цIыхугъэ здэщымыIэ, хаб-зэ, хьэл, гупсысэкIэ щхьэхуэ щызекIуэ щIыпIэм захэбгъэзэгъэныр тыншкъым. Ауэ Аннэ хузэфIэкIащ лъэпкъ щIыналъэм щекIуэкI гъащIэм лъэ быдэкIэ хэувэн, зэманыр зыпэмылъэща и фэеплъыр цIыхухэм ягу къринэн. КуэдкIэ ар и фIыщIэщ бзылъхугъэм иIа IэщIагъэми.
Медицинэ лэжьакIуэхэр сыт хуэдэ зэманми гъащIэм щыпэрытщ, ауэ зауэ нэужь лъэхъэнэм ар жылагъуэр икъукIэ зыхуэныкъуэ IэнатIэт. Зауэм къахуихьа мэжэщIалIагъэм, тхьэмыщкIагъэм, гуауэм зи гуащIэри зи къарури щIиха цIыхухэр медицинэ дэIэпыкъуныгъэ хущыщIэрт. А IэщIагъэлIхэр апхуэдизкIэ зэпэубыдати, уеблэмэ курыт IэщIагъэ зиIэ медицинэ лэжьакIуэхэр здэщымыIэ къуажэхэр гъунэжт. Абы ипкъ иткIэ фельдшер IэщIагъэ зыбгъэдэлъ бзылъхугъэм и къалэныр къыпхуэмылъытэнт. Жэщ-махуэ жимыIэу лажьэрт Аннэ, сыт хуэдэ узыфэми зэрыхъукIэ и Iэзэгъуэ къызэрыхуигъуэтыным хущIэкъуу.
ЦIыхум и узыншагъэр хъумэныр жэуаплыныгъэшхуэ зыпылъ IэнатIэу къэзылъытэ Труновэм зыкIэлъыплъ дэтхэнэ зыми и Iуэху зэтемыувэжауэ псэхугъуэ зригъэхуэнутэкъым, и дэIэпыкъуныгъэ зылъигъэсам игу хуэмызэгъауэ къыбгъэдэкIынутэкъым. А зэманым ар Iуэху къызэрыгуэкIыу къэтлъытэу щытами, зэман дэкIыжауэ, сэ, лэжьыгъэ и пIалъэ фIыуэ зыгъэунэхуа медицинэ лэжьакIуэм, зэрызгъэщIэгъуэныр къысхуэщIэркъым абы бгъэдэлъа зэфIэкIыр. Нобэрей зэманым, медицинэм и унэтIыныгъэ зэмылIэужьыгъуэхэмкIэ IэщIагъэлIхэр щыIэу, IэмэпсымэкIэ, хущхъуэкIэ хъарзынэу дыкъызэгъэпэщауэ дыщыпсэум, еплъытмэ, а бзылъхугъэ щыпкъым хузэфIэкIар къыпхуэмылъытэнщ, зы IэщIагъэлI и фэ дэмыхуэн жыхуаIэ гугъуехьым пэрытащ.
Ди унагъуэр фIыуэ щыгъуазэт Труновэ Аннэ и IуэхущIафэм. Си адэр къуажэм щызэхэт колхозым и унафэщIти, и лэжьыгъэр куэдрэ и нэгу щIэкIащ, къищынэмыщIауэ, абы и щхьэгъусэр и ныбжьэгъут икIи и гъунэгъути, жэуаплыныгъэ пылъу IэнатIэм пэрыт дэтхэнэми хуэдэу, я унагъуэм пщIэшхуэ яхуищIырт. Медицинэ лэжьакIуэр зыхуэдэри ар зэрыщытын хуейри игъэунэхуат си адэм, 1943 гъэм уIэгъэу Баку дэт сымаджэщым мазихкIэ щыщIэлъам. Арат цIыхухэм и гур яхузэIухауэ илъэс бжыгъэ куэд хъуауэ и за- къуэу апхуэдэ IэнатIэр хамэ щIыпIэм щезыхьэкI Труновэм и зэфIэкIыр игъэщIагъуэу щIытепсэлъыхьыр.
«Труновэ Аннэ хуэдэу дохутыр ухъуну сыхуейщ», — къызжиIауэ щытат 10-нэ классым сыщIэсу си адэм. А лъэхъэнэм ди республикэм щыIэр медицинэ училищэти, абы и хъуэпсапIэр згъэзащIэу, сыщIэтIысхьэну зызгъэхьэзырырт. АрщхьэкIэ си насыпым кърихьэкIри, а илъэсым ди республикэм щыщу Осетие Ищхъэрэ медицинэ институтым щIэтIысхьа цIыху 27-м сахэхуащ. Ар хъарзынэу къэзухри, Санкт-Петербург клиникэ ординатурэр щесхьэкIащ, илъэс 31-кIэ Шэджэм районым узынша-гъэр хъумэнымкIэ и IэнатIэм и унафэщIу сылэжьащ. Си лэжьыгъэр зэрекIуэкIам сэ сытепсэлъыхьыжыну къыстехуэркъым, ауэ шэч къытезмыхьэу схужыIэнущ: псом япэу си IэщIагъэм сыхуэзышар Алыхьырщ, абы и ужькIэ ар зи фIыгъэр си адэмрэ Труновэ Аннэрэщ. ЗэрымыщIэкIэ гъащIэм зыри къыщыхъуркъым.
Аннэ унагъуи щиухуэжащ къыздэкIуа щIыпIэм. Къуэныкъуей Iэбубэрэ абырэ зэгурыIуэ яку дэлъу, пщIэ, нэмыс яIэу зэдэпсэуащ, я бынхэри ди щIыналъэм къыщекIуэкI хабзэхэм хуагъасэу зэдапIащ.
Нобэ жылагъуэм щыпсэу, а лъэхъэнэм хиубыда цIыхухэм ящыщ дэтхэнэми Труновэм и цIэр жепIэмэ, сэ шэч къытесхьэркъым, хэти абы псалъэ гуапэ къызэрыхуигъуэтыфынум, абы теухуа гукъэкIыж дахэмкIэ къызэрыбдэгуэшэфынум. Мис апхуэдэу цIыхугъэшхуэ хэлъащ а урыс бзылъхугъэм.
Хьэгъэжей Розэ,
КъБР-м узыншагъэр хъумэнымкIэ
щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ.
Лашынкъей къуажэ администрацэм и Iэтащхьэ
Хьэгъэжей Хьэсэн Руслан
и къуэм деж
Къуажэдэсхэм къабгъэдэкIыу зыпхуэдгъэзэну дыхуейт, Труновэ Аннэ Николай и пхъур илъэс куэдкIэ псэемыблэжу щылэ-жьа Лашынкъей къуажэм дэт амбулато- рэм абы и цIэр фIэща хъуным пыщIа Iуэхухэр зэфIэбгъэкIыну. Нобэ къуажэдэс балигъхэм яхэткъым ар фIыкIэ зигу къэмыкIыж, зэмыIэза е абы имыгъэхъужа.
Труновэ Аннэ Николай и пхъур Лашынкъей къуажэм дохутыру щылэжьэну къыщагъэкIуар Хэку зауэшхуэм иужькIэт. Къэралым и тхьэмыщкIэгъуэт, дохутырхэр, псом хуэмыдэу зи лэжьыгъэм фIыуэ хэзыщIыкIхэр мащIэ дыдэт. И ныбжьыр щIалэ дыдэу пэрыуват Аннэ а IэнатIэ гугъум, абы и лэжьыгъэ зехьэкIэм елъы-та хъуат куэдым я гъащIэр, я узыншагъэр. Урыс бзылъхугъэм лъэпощхьэпо хуэхъурт къыздэкIуа жылэм и бзэр зыщIэ куэд зэрыдэмысри, уи узыр дохутырым къыгурыбгъэIуэнымкIэ, абы и чэнджэщыр зэпхьэлIэнымкIэ ари Iуэхур къэзылъахъэт. Ауэ хуэмурэ хэкIыпIэ къыхуигъуэтащ, Аннэрэ къуажэдэсхэмрэ фIыуэ зэрыщIэ хъуащ.
Куэдым IэфIу ягу къагъэкIыж Аннэ, Гиппократ и тхьэрыIуэм хуэпэжу, жэщ-махуэ имыIэу, уэлбанэ щхьэкIэ къимыгъанэу, лъэсу уэрам ятIэхэм пхыкIыу дэтхэнэ сымаджэми я унэ нэсыфу зэрыщытар. Ар къеплъамэ, сымаджэхэм я гур загъэрт, ящIэрт узыр пэжу къызэрихутэри, зэрыхъукIэ абы и Iэзэгъуэ къазэрыхуи-гъуэтынури.
ФIы куэд пхужыIэнущ Аннэ теухуауэ. Ауэ къыщедгъэжьам дгъэзэжынщи, дыхуейщ Лашынкъей къуажэм къыдэхъуэ щIэблэм апхуэдэ цIыхур ящымыгъупщэн папщIэ Труновэ Аннэ Николай и пхъум и цIэр къуажэ амбулаторэм фIащыну.
