Шэрджэсхэр зэрыгушхуэ Гъуэщокъуэ Хъусин
Черкесск къалэ дэт драмтеатрым бадзэуэгъуэм и 5-м щекIуэкIащ шэрджэс литературэм и лъабжьэр зыгъэтIылъахэм ящыщ зы, РСФСР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Гъуэщокъуэ Хъусин Хьэнахъуэ и къуэр къызэралъхурэ илъэси 100 зэрырикъум теухуа пшыхь.
Пшыхьым къыщопсалъэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэдрэ (ижьымкIэ щытщ) Къардэн Мухьэмэдрэ. ЗЭХУЭСЫм и пэщIэдзэм тхакIуэ цIэрыIуэм и къекIуэкIыкIам, и IэдакъэщIэкIхэм ятеухуа фильм кIэщI ягъэлъэгъуащ. 1913 гъэм Хьэбэз къуажэм къыщалъхуа щIалэ цIыкIур шэрджэс лъэпкъыр зэрыгушхуэ тхакIуэ цIэрыIуэ зэрыхъуар, къызыхэкIа унагъуэр, и гъащIэ гъуэгуанэр, и япэ IэдакъэщIэкIхэр зыщыщ лъэпкъым, хэкум ятеухуауэ зэрыщытар, и творчествэм зэрызиужьар, лъэпкъ зэныбжьэгъугъэр игъэлъапIэу зэрыпсэуар, КIыщокъуэ Алим, Теунэ Хьэчим, Кулиев Къайсын, Михалков Сергей сымэ щIэх-щIэхыу зыхуэзэ ныбжьэгъу пэжу зэриIар, жылагъуэ, политикэ, щэнхабзэ Iуэхухэм жыджэру зэрыхэтар къыхэщащ фильмым. Абы къыщопсалъэ Гъуэщокъуэр къалэмрэ цIыхугъэкIэ пыщIауэ къызыдекIуэкIа тхакIуэхэр, усакIуэхэр, апхуэдэуи езыр къыщыхъуа Адыгэ-Хьэблэ и зы уэрамым, а къуажэм дэт библиотекэм тхакIуэм и цIэр зэрыфIащар къыхощ.
КъШР-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ Суюнов Джанибек къызэхуэса псоми фIэхъус псалъэкIэ захуигъэзащ икIи жиIащ шэрджэс совет литературэм и лъабжьэр зыгъэтIылъахэм ящыщ Гъуэщокъуэ Хъусин къыхуагъэфэща дамыгъэхэм, саугъэтхэм лъэпкъым хуиIэ лъагъуныгъэр зэрелъэпIэкIыр.
— Гъуэщокъуэ Хъусин гъуэгу тынш зэи къилъыхъуакъым, ар сытым дежи лъэпкъым и джакIуэ нэсу щытащ, — жиIащ Суюновым. — Ар къызыхэкIа лъэпкъым бгъэдэлъ хъугъуэфIыгъуэм хуищIа хэлъхьэныгъэр къэплъытэмэ, Хъусин гъащIэ дахэ, екIу, гукъинэж, мыхьэнэшхуэ зиIэ къигъэщIащ. Пэжщ, абы и гъащIэ гъуэгуанэр бэIутIэIуншэу щытакъым, езым и ныбжь ит щIалэгъуалэр, иужькIэ балигъхэр зыхэта гугъуехьхэри игъэунэхуащ, ауэ сытым дежи къэнэжащ хэкупсэу, цIыху пэжу. Дэ сыт щыгъуи тхъумэнущ ди лъахэгъум и фэеплъхэр, тхэныр IэщIагъэ зыхуэхъуа щIалэгъуалэми ар гъуазэ яхуэхъунущ.
Утыкум итщ «Черкесия» уэрэджыIакIуэ гупыр. АдэкIэ псалъэ зрата, филологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор, ЩIДАА-м и вице-президент, КъШР-м и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм и унафэщI Бэчыжь Лейлэ къытеувыIащ Гъуэщокъуэ Хъусин лъэпкъым и псэр хъумэным, и псалъэр мыкIуэдыным зэрыхуэлэжьам.
— Си лэжьыгъэм и пэщIэдзэр зэпхауэ щытари зыунэтIари Гъуэщокъуэ Хъусинщ жысIэмэ, сыщыуэнукъым, — жиIащ Лейлэ. — Сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, аращ литературэ гъуэгу сытезыгъэхьари, псэуху чэнджэщэгъуу сиIари. Псалъэр зыгъэбзэфымрэ зи щхьэм акъыл илъымрэ сыт щыгъуи пщIэ хуащIу къекIуэкIащ, мис абыхэм щIэбэну псэуа зауэлIу къысщохъу Хъусин. «ГъукIэр дунейм ехыжмэ, ищIар къэнэнущ, цIыху Iущыр лIэмэ, жиIар къэнэнущ», — жаIэ. Нобэ дэ къытхуэнащ Хъусин жиIахэр, и щхьэ закъуэ мыхъуу, лъэпкъ псом къабгъэдэкI псалъэщ абы и IэдакъэщIэкIхэр. Ар хущIэкъуащ и псалъэр шэрыуэу щигъэтыным икIи егугъуащ цIыхубэм ар зэхащIыкIыным.
«Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ, Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд утыкум къыщрагъэблагъэм къыхигъэщащ Гъуэщокъуэ Хъусин 1965 гъэм къицIыхуауэ зэрыщытар, ар къэбэрдей тхакIуэхэмрэ усакIуэхэмрэ я ныбжьэгъуфIу зэрыпсэуар. Гъуэщокъуэр зыхуэлэжьа адыгэ литературэм нэхъри зиужьыну, бзэр цIыхубэм яIурылъыну, лъэпкъыр дяпэкIи ефIэкIуэну, тхакIуэ цIэрыIуэм и фэеплъыр нобэрейхэм гъуазэ яхуэхъуну хъуэхъуащ ХьэфIыцIэр.
Апхуэдэу тхакIуэм къикIуа гъуэгуанэм хэлъа купщIэмрэ и IэдакъэщIэкIхэм я мыхьэнэмрэ къыхэщу къэпсэлъащ КъШР-м и цIыхубэ усакIуэ Хубиев Назир, филологие щIэныгъэхэм я кандидат, КъШКъУ-м и доцент Алиев Рахай, Хьэбэз, Адыгэ-Хьэблэ районхэм къикIа лIыкIуэхэр, нэгъуэщIхэри.
КъШР-м егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министрым и къуэдзэ Бэчыжь ФатIимэ министерствэм къыбгъэдэкI щIыхь тхылъхэмрэ Гъуэщокъуэм и IэдакъэщIэкIхэр зэрыт тхылъ зырызрэ яритащ усэ къеджэнымкIэ республикэм щекIуэкIа зэпеуэм щытекIуа ныбжьыщIэхэм. ЩIалэ цIыкIухэмрэ пщащэхэмрэ къеджащ Хъусин и «Лъэтеувэ», «Анэ», «Жыгхэр мэкI», нэгъуэщI усэхэм.
КъШР-м лъэпкъ IуэхухэмкIэ, цIыхубэ коммуникацэмрэ печатымкIэ и министр Кратов Евгений къыхигъэщащ Гъуэщокъуэ Хъусин и литературэ IэдакъэщIэкIхэр Къэрэшей-Шэрджэсым и мызакъуэу, къэралым и литературэм и хэлъхьэныгъэшхуэу къызэрилъытэр, лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэ куэдым къахэкIахэм Хъусин я лэжьэгъуу, ныбжьэгъуу зэрыщытар щапхъэ зэрахуэхъур. Апхуэдэуи Гъуэщокъуэр къызэралъхурэ илъэси 100 зэрырикъум ехьэлIауэ екIуэкIа Iуэхугъуэхэм жыджэру хэлэжьыхьахэм министерствэм къыбгъэдэкI фIыщIэ, щIыхь тхылъхэр яритащ.
АдэкIэ утыкум кърагъэблэгъащ Черкесск и къалэ Думэм и унафэщIым и къуэдзэ, журналист цIэрыIуэ Гъуэщокъуэ Инал Хъусин и къуэр. Абы къыхигъэщащ мазищым къриубыдэу и адэм теухуа Iуэхугъуэ куэд зэрекIуэкIар, сабийхэри балигъхэри жыджэру зыхэта конференцхэр, зэIущIэхэр, зэпеуэхэр республикэм и район зэмылIэужьыгъуэхэм къызэрыщызэрагъэпэщар икIи фIыщIэ яхуищIащ абы иужь итахэм.
Пшыхьыр ягъэдэхащ «Iуащхьэмахуэ» къэрал къэфакIуэ ансамблым, КъШР-м и цIыхубэ артист Шумахуэ ХьэзрэIил, «Черкесия», «Абазги», «Джигитей», «Шагъдий» уэрэджыIакIуэ гупхэм.
НэщIэпыджэ Замирэ.
