«ТекIуэныгъэм фыпэплъэ!»
Сосналы СулътIан и цIэр Кавказым и тхыдэщIэм хэтха хъуащ. А цIыхум адыгэ лъэпкъым и пщIэр зэриIэтам шэч хэлъкъым.
СССР-р зэхэкъутэжу абы хыхьэ лъэпкъхэр я щхьэхуитыныгъэм щIэхъуэпс щыхъум, мамырыгъэм и уасэм фIыуэ хэхъуащ. Захуагъэм щIэбэн лIыхъужьхэм япэщIэту тепщэныгъэм хуэпабгъэ щхьэзыфIэфIхэри утыку къихьащ. Абыхэм я зэхуаку къыщыхъей къаугъэхэращ, зэрыжаIэщи, лажьэрэ шхэжу псэу цIыхубэм я гупсэхугъуэр къэзыгъэтIасхъэр. Зи гугъу тщIы илъэсхэм Сосналы СулътIан Кавказым и бгырыс лъэпкъхэм я конфедерацэм мамырыгъэр хъумэнымкIэ и унафэщIт. Аращ щхьэусыгъуэ хуэхъуари абы АбхъазымкIэ кIуэ гъуэгур пасэу зэрыпхишам.
Куржы-абхъаз зэрыхьзэрийм и гуащIэгъуэр къыщыблэгъам, Сосналым и ныбжьыр зэрыхъур илъэс 50-т. Ар подполковникт, Сызрань дэт АвиацэмкIэ еджапIэмрэ маршал Жуковым и цIэр зезыхьэ академиемрэ къиухри, СССР-м и уэгур зыхъумэ дзэхэм кхъухьлъатэзехуэу, иужькIэ авиацэмкIэ IуэхущIапIэм и унафэщIу илъэс зыбжанэкIэ лэжьат. Кавказым и мамырыгъэр хъумэныр къалэн щыхуэхъум, лъэпкъ зэхэгъэж жыхуаIэр имыщIэу, ар осетинхэмрэ ингушхэмрэ, куржыхэмрэ абхъазхэмрэ я зэхуаку дэтащ, ахэр зэгуригъэIуэным, псалъэ къызэхуагъуэтыным елIалIэу. Зауэр къыщыхъеям: «Дэ дызэзауэр куржыкъым, икIи сонэкъым, икIи мингрелкъым, — жиIат Сосналым, телевиденэмкIэ абхъаз цIыхубэм захуигъазэу. Дызэзауэр абхъазыщIым къэкIуауэ цIыхухэр зэтезыукIэ зэрыпхъуакIуэхэрщ. Абы пэщIэтыныр дэ тщыщ дэтхэнэ зыми и къалэн лъапIэщ. ТекIуэныгъэм фыпэплъэ!»
ТекIуэныгъэри жыжьэ щымыIэу къыщIэкIащ. Апсныр хуит щыхъужа махуэм Сосналым Ингури псыежэ-хым щыщ къригъахъуэри, Абхъазым и президент Ардзинбэ Владислав абы иригъэIубыну ежьащ, бийм хэкур зэрибгынам и щыхьэту, хъыбарыфIыр япэ езым лъигъэIэсмэ и гуапэу.
Илъэс зыбжанэ дэкIыу илъэс 66-м ит генерал Сосналы СулътIан дунейм щехыжым, хъыбар гущIыхьэм абхъазыщIыр зэлъищIысащ. Ар-дзинбэ Владислав абы и унагъуэм къыхуэгузэвауэ щытащ: «Генерал Сосналыр игъащIэкIи дигу илъынущ лIыгъэм, щыпкъагъэм, захуагъэм я щапхъэу. Абы тхыдэм хэмыгъуэщэжын Iуэхутхьэбзэ ди лъэпкъым къыхуищIащ. Дзэпщ, цIыхубэ унафэщI Сосналы СулътIан цIыху щэджащэт, совет нэужьым къэунэхуа тхыдэм зэкъуэшыгъэр, илъэс куэдкIэ зэкъуэхуауэ щыта кавказ лъэпкъхэм я зэкъуэтыныгъэр къэгъэщIэрэщIэжыным абы хэлъхьэныгъэшхуэ хуищIащ».
Сосналым зэрихьа лIыгъэр цIыхухэм хъыбар кIэщIу къаIэрыхьэ щхьэкIэ, ар а лъагапIэм хуэкIуащ езым и гъэсэныгъэмрэ зыужьыныгъэмрэ я фIыгъэкIэ. СулътIан и къуэш нэхъыщIэ Анатолэ игу къегъэкIыж зэрыцIыкIурэ и шынэхъыжьыр анэм хуэжыIэщIэу, еджэнкIи, лэжьэнкIи, цIыху хэтыкIэкIи япэ къищ щымыIэу зэрыщытар.
Генералыр Къэбэрдей-Балъкъэрым щызыцIыхуахэми зауэм къыдыхэтахэми ягу къинэжащ ар цIыху зэпIэзэрыту, щабэу, псалъэ лей жимыIэмэ нэхъ къищтэу зэрыщытар. Ара къыщIэкIынщ лIыгъэ нэсым и шыфэлIыфэри зыхуэдэр. «Си дежкIэ куэдкIэ нэхъ тыншт цIыхум унафэ хуэсщI нэхърэ сэ езым Iэщэ сIыгъыу зауэ IэнатIэм сыIутамэ», — игу къигъэкIыжырт бийм псэууэ зыIэримыгъэхьэн щхьэкIэ сыт щыгъуи зы шэ и щхьэм хуэзыхъумэу щыта СулътIан.
Абхъаз дадэхэм я гум къинэжащ ахэр Сосналым деж лъэIуакIуэ кIуауэ зэрыщытар. Ди сэлэтхэм я гъуэгур зэпиупщIу губгъуэр лагъымкIэ бийм щисейм, нэхъыжь зыбжанэ штабым къакIуэри генералым къелъэIуащ: «Дэ фяпэ диту лагъымыр зыщIэлъ губгъуэм дрикIуэнщ», — жаIэри. Сосналым абыхэм ярита жэуапыр тхыдэм къыхэнащ: «Дэ тхузэфIэкIыхукIэ ар фэдгъэщIэнкъым. Ауэ апхуэдэ нэхъыжьхэр зиIэ лъэпкъыр мы зауэм зэрыщытекIуэнур хьэкъщ».
Абхъазым Сосналым къыхуаIэ пщIэр абы къыхуагъэфэща усэхэми, и цIэр зыфIаща уэрамхэми къагъэлъагъуэ. ЦIыхур фIыуэ щыплъагъум и деж ар уэ уэщхьу къызыфIыбогъэщI. «Ар апхуэдизкIэ ди гъащIэм екIуу хэзэгъати, къыддалъхуауэ, мыбы къыщыхъуауэ фIэкIа пщIэнтэкъым, — жеIэ Абхъазым зыхъумэжыныгъэмкIэ и министрым и къуэдзэу зауэ зэманым лэжьа Ардзинбэ Павел. — СулътIан сабийхэми, балигъхэми, ныбжь зиIэхэми я псэхэм щекIуэкIыр зыхищIэрт, псори игу тригъэхуэфырт. ДакъикъитхухыкIэ къыбгъэдэта цIыхур абы бгъэдэкIыжыфыртэкъым езым хэлъ нэмысымрэ хабзэмкIэ, зыIыгъыкIэмрэ зэпсалъэм хуищI пщIэмкIэ апхуэдизкIэ къыдихьэхырти».
Абхъазхэм я щхьэхуитыныгъэр къазэужа щхьэкIэ, ар политикэ и лъэныкъуэкIэ Iуэху тIасхъэу къызэрынэр щызыпхагъэIукIым, Сосналым и Iуэху еплъыкIэр жиIащ: «Псори зэлъытар Урысейращ. Ар Абхъазым и хуитыныгъэм щыхьэт техъуэмэ, зэфIэкIащ». Генералым зэрыжиIауи, нобэ Апсныр лъэпощхьэпо нэхъ гугъусыгъухэр къызэзынэкIа къэрал щхьэхуитщ. Апхуэдэ насып абхъаз лъэпкъым зэригъуэтам Сосналы СулътIан я пашэу мафIэм хыхьа ди щIалэхэм я фIыщIэщ.
«Сосналы СулътIан Абхъазым и тхыдэщIэм къыхэлыдыкI лIыхъужьхэм ящыщщ, — итхыжащ Абхъазым и президент Бэгъэпщ Сергей. — Ар гушхуэ зыкIуэцIылъ, удэлэжьэнуи удэуэршэрынуи гухэхъуэ цIыхут. Дэ, абхъазхэр, гугъуехь дыщыIущIэм, ди насып къикIащ апхуэдэлI дэIэпыкъуэгъуу дгъуэтыну».
Подполковникыу щIэзыдза Сосналыр зауэм и кIэм генерал-лейтенант хъуат. Хъыбару кърахьэкI ар Абхъазым зыхъумэжыныгъэмкIэ и министру лэжьэху Куржым а IэнатIэ дыдэр зезыхьэ генералиплI щызэ-рахъуэкIауэ.
Саугъэтхэм цIыхум ищIар нэсу къагъэлъагъуэу пхужымыIэнуми, абыхэм лIыхъужьыр зрикIуа гъуэгум и лъэужь къытранэ. Сосналым «Абхъазым и ЛIыхъужь», «СССР-м щIыхь зиIэ и кхъухьлъатэзехуэ» цIэ лъапIэхэр къыфIащащ. Бэракъ Плъыжь, Невский Александр, «Ахьдз-Апша» орденхэр къыхуагъэфэщащ. Ауэ дамыгъэхэм я нэхъ лъапIэу абы къыIэрыхьащ гъащIэм куэдым яримыт Iэмал гъуэзэджэ — лей къызытехьа лъэпкъым и къыщхьэщыжакIуэ пэж хъунымрэ цIыхухэр къыхуэарэзыуэ дунейм ехыжынымрэ.
Шыпш Даянэ.
СулътIанрэ абы и щхьэгъусэ Любэрэ. 1991 гъэ
Абхъазым и япэ президент Ардзинбэ Владиславрэ Сосналы СулътIанрэ. 1994 гъэ
Сосналыхэ я унагъуэр. 2005 гъэ
Президентхэм я псалъэ
Дзэ дипломат лъэщ
Абхъаз лъэпкъыр гъащIэмрэ ажалымрэ хэдэн хуей щыхъум, Къэбэрдей-Балъкъэрым, Кавказ Ищхъэрэм, Ипщэ щIыналъэм и адрей хэгъуэгухэм ящыщ ди къуэшхэр къазэрыкъуэувам ди зэхущытыкIэхэр ефIэкIуэнымкIэ къалэнышхуэ ягъэзэщIащ. Сэ а лъэхъэнэ гугъум зыкъытщIэзыгъэкъуа щIалэ щэ бжыгъэ куэд я цIэкIи, я фэкIи сощIэж, ауэ а псоми къахызогъэщхьэхукI Сосналы СулътIан. Абы и цIэр Абхъазым пщIэшхуэ хуащу къыщапсэлъ. Зауэм щыгъуэ абы мыжейуэ ирихьэкIа жэщхэр, ди щIалэхэр бийм ебгъэрыкIуэным гуащIэрэ акъылу хилъхьар си нэгу щIэтщ. Ди ТекIуэныгъэр къэблэгъэным хэлъхьэныгъэшхуэ хуищIащ Сосналым. Абы и закъуэкъым: зауэ нэужьым ди хэкум и зыхъумэжыныгъэ IэнатIэм зегъэужьынми ди къэралыгъуэр гъэбыдэнми хэлIыфIыхьащ, лъэныкъуитIым зэдедгъэкIуэкIа зэпсэлъэныгъэхэми жыджэру хэтащ ар. А псори и щыхьэтщ Сосналы СулътIан дзэ дипломат лъэрызехьэу зэрыщытам.
Ардзинбэ Владислав.
Апсным папщIэ
Абхъазым, Къэбэрдей-Балъкъэрым, Кавказ Ищхъэрэ псом иужьрей зэманым цIыху щэджащэу яIахэм ящыщщ Сосна- лы СулътIан. Абхъазым и лъэхъэнэ нэхъ гугъу дыдэм цIыху телъыджэу къытхыхьат ар — къэкIуат текIуэныгъэр къизэуну. Урысей Федерацэм Абхъаз Республикэр щхьэхуиту къыщилъытам, сэ жысIауэ щытащ ар зи фIыщIэр Сосналы СулътIан и унафэм щIэту зэуа, хэкIуэда щIалэхэр зэрыарар.
Бэгъэпщ Сергей.
ЛIыхъусэжь нэгъэса
Си кIэн къикIри, а цIыху гъэщIэгъуэным и гъусэу илъэс куэдкIэ сылэжьэну къысхуихуащ.
Дзэпщ Сосналы СулътIан хуэдэ гъуэтыгъуейт, абы хэлъыр дзэ унафэщIым и хьэлхэм я закъуэтэкъым, атIэ цIыху зэпIэзэрытт, интеллигентт. Дзэ лэжьыгъэм сызэрыхуэмыхамэм тещIыхьауэ жысIэфынущ СулътIан командир, дзэпщ къызэрыгуэкIыу зэрыщымытар.
Совет Армэм хъыжьэу игъэса, IэнатIэм къулыкъушхуэ щызыIэрызыгъэхьа лIым иджырей дунейм узыщримыхьэлIэ хьэл-щэнт игъэлъагъуэр. ЛIыхъусэжь нэгъэсат ар… ИкIи сыт хуэдэ лъагапIэхэм дэмыкIами, а щэным зэи текIакъым.
Сигу къинэжащ Сосналым япэу сыщрихьэлIа махуэр. Ар зауэм и пэщIэдзэ дыдэт, Гудаутэ дэт «Волга» санаторэм дыщызэхуэзат. Сэ слъэгъуащ ешаифэ зытет, макъ щабэкIэ, ауэ ткIийкIэ унафэ зыщI лIыр.
Зэи хуэдмыщIэжыфын къытхуищIащ абы а лъэхъэнэм. Кавказ къуршхэм къызэпрыкIыу, и къуэш адыгэхэр и гъусэу куржы-абхъаз зауэм къэкIуа СулътIан, текIуэныгъэр къэтхьа нэужьи ди деж къэнат лъэпкъыдзэ къызэригъэпэщын папщIэ. А дзэпщым и къарурэ узыншагъэрэ емыблэжу абы щыгъуэм тхузэтриухуа IэнатIэм нобэ зыдогъэужь. Абы фIыуэ илъагъурт и хэку Урысейри, и лъахэ цIыкIу Къэбэрдей-Балъкъэрри. Ауэ Абхъазри апхуэдэ дыдэу фIыуэ илъагъуфащ, игу дыхьащ.
АпхуэдизкIэ фIыуэ илъагъурт абхъазыщIри, и зыгъэпсэхугъуэ пIалъэр къэсу Къэбэрдей-Балъкъэрым кIуэжа пэтми, Абхъазым къигъэзэжри, ЗыхъумэжыныгъэмкIэ министерствэр и нэIэ щIэту ди дзэр иригъэфIэкIуащ. Хахуагъэ зыхэлъ цIыхурщ апхуэдэ дзэпщ лъэрызехьэ хъуфынур. Апхуэдэт Сосналыр. Абхъазым и лъэпкъ лIыхъужьыр, ди адыгэ къуэшыр зэи тщыгъупщэнукъым.
Анкваб Александр.
Сосналы, Тамбий, Шыпш лъэпкъхэм щыщ зэблагъэ гуп. 1913 гъэ
Зэдэлъхузэшыпхъухэр: СулътIан, Гулэ, Лалусэ, Анатолэ.
И къуэ Мурат щIыгъуу.
И къуэрылъхухэр (Леонидрэ Русланрэ) къыбгъэдэтщ.
Ди зэманым и лIыхъужь
Лъэужьнэху
ЛIыхъужькIэ узэджэну хэт зыхуэфащэр? ЛIыхъужь нэсщ лъэпкъ уэрэдыжьхэм зи хъыбар нобэм къахьэса лIы хахуэхэр, зауэлI хъыжьэхэр. ЛIыхъужькIэ узэджэ хъун ди зэманым щымыIэжыну къытщохъу икIи апхуэдэурэ йокIуэкI, ауэ лъэпкъыр гъэунэхупIэ йохуэри, лIыгъэ зиIэм зегъэлъагъуэ, напэ зиIэр IупщI къохъу. И лIыгъэрэ акъылкIэ лъэпкъ тхыдэм къыхэна зы адыгэлI дэ, XXI лIэщIыгъуэм щыпсэухэм, тлъагъуну, и макъ зэхэтхыну, и IуэхущIафэ дыкIэлъыплъыну къытхуихуащи, ди нэгу къыщIэнауэ щIэтщ.
Зи гугъу тщIыр Сосналы СулътIанщ. Си фIэщ хъуркъым лIыхъужьыцIэр абы хуэмыфащэу жызыIэн зы цIыху дунейм тету. Абы и пщIэр лъагэщ, езым и дуней тетыкIамкIэ къилэжьыжащи.
Ауэ зымыщIи щыIэнщ Сосналым и гъащIэр къызэрекIуэкIа дыдэр. Кхъухьлъатэ-истребителыр игъэIурыщIэу, дзэ авиацэм къэралым зихъумэжыным тещIыхьауэ зыщрагъэужь лъэхъэнэм ирагъэкIуэкIыу щыта къэхутэныгъэхэм хэту илъэс щэщIкIэ къулыкъу ирихьэкIащ Сосналым. Къэрал нэхъ лъэщ дыдэхэм хабжэ Совет Союзым и гъунапкъэхэр зэрихъумэж Iэмал нэхъыщхьэр авиацэр арати, ар зэпымыууэ ирагъэфIакIуэрт. 524-нэ авиацэ полкыр кхъухьлъатэ нэхъ ехьэжьауэ къежьа МиГ-25 жыхуиIэмкIэ зэщIаузадэ, зэман кIэщIым къриубыдэу ар гъэIурыщIэным зыхуагъасэ. Лэжьыгъэр зи нэIэ щIэту екIуэкIа Сосналыр Iуэхум зэрехъулIэр къалъытэри, полк унафэщI ящIащ.
«СССР-м ЩIыхь зиIэ и дзэ кхъухьлъатэзехуэ» цIэр зэрихьэу, Бэракъ Плъыжь орденыр, медалхэр пщIы бжыгъэу иIэу авиацэм къыхэкIыжащ. ИужькIэ «Къэббалъкъгражданстройм» и тхьэмадэм и къуэдзэуи лэжьащ.
Зауэм и пIалъэ фIыуэ зэрищIэр, и щIэныгъэрэ и акъылкIэ куэдым зэрефIэкIыр къалъытэри, Сосналыр Абхъазым ираджауэ щытащ, нобэ хуитыныгъэ зиIэ а къэрал цIыкIур Куржым «игъэсабырыну» яужь щихьа 1992 гъэм. А илъэсым и шыщхьэуIу мазэм и 14-м, зэрытщIэщи, адыгэм лъэпкъ къуэпскIэ къыгухьэ абхъазхэм зауэ къращIылIащ куржыхэм. Куэд ятхащ, куэд жаIащ Сосналым абы щыгъуэм лъэкIам теухуауэ. Къытрагъэзэжурэ жаIэми лей щIэмыхъу щхьэусыгъуэращ: псалъэкIэ къыпхуэIуатэркъым абы хузэфIэкIам и мыхьэнэмрэ игъэлъэгъуа лIыхъужьыгъэм, акъылым, зэфIэкIым я инагъымрэ я кууагъымрэ. Мыбдеж щылът зауэм зыкIи хуэмыхьэзыр лъэпкъ цIыкIунитIэм и дзэ къызэгъэпэщынымрэ абы и унафэр щIынымрэ уи пщэ къыдэхуэныр? И пщIыхьэпIэ къыхэхуат абы IэщэкIэ зэщIэузэдарэ гущIэгъу гуэри зыхэмылъыж бийр зытеуа а лъэпкъыр къригъэлыну?! КIэщI дыдэу утепсэлъыхьмэ, мис ахэращ Сосналы СулътIан а зэманым и пщэ къыдэхуамрэ игъэзэщIамрэ, ауэ нэсу утетхыхьын щIэбдзэмэ, псори къыпхуэмыIуэтэныр хэлъщ. Дэри абы яужь дихьэнкъым, тхыдэтххэмрэ а лъэхъэнэм набдзэгубдзаплъэу хэплъа цIыху пщIы бжыгъэхэмрэ дащыгугъынщ СулътIан и гъащIэмрэ и гуащIэмрэ къанэ щымыIэу тепсэлъыхьыну. Ауэ дызыб- лэмыкIыфын зы Iуэхугъуэ щыIэщ. Ар абхъазхэм къащхьэщыжын мурадкIэ зызыIэту зауэм и гуащIэгъуэм хыхьа щIалэхэмрэ абхъазыдзэм и унафэщIымрэ яку дэлъа зэхущытыкIэхэращ. ЗэрытщIэжщи, Кавказ Ищхъэрэм ис лъэпкъхэр мы зауэм щыгъуэ зи телъхьэу къэувар абхъазхэращ икIи абыхэм ящыщу цIыху щэ бжыгъэхэр зэуащ, я псэ емыблэжу. Езы Сосналым иужькIэ зэрыжиIэжу щытамкIэ, ар тIэкIу иригузавэрт къэбэрдейхэм дапхуэдэу загъэлъэгъуэну пIэрэ, жиIэу. Ауэ и гузавэр псынщIэу щхьэщыкIри, гушхуэныгъэ къищтащ — мо и лъэпкъэгъухэм хьэл зэпIэзэрыт, жыIэдэIуагъэ яхэлът, лIыгъэкIи адрейхэм къакIэрымыхуу, ефIэкIыу апхуэдэти.
Адыгэ щIалэхэм я напщIэ телът абхъазыдзэм и пашэр зэрыадыгэр жыпIэмэ, ауэ сытми телът! Сосналым ирипагэхэм а зэманым яхэтакъым адыгэмрэ абхъазымрэ зэкъуэшу зымылъытэ, лъэпкъитIыр зэпэIэщIэ зыщIыфын къару щыIэу. Ауэ, тIум щыгъуэми, мопхуэдиз зи Iущагъымрэ зи Iэзагъымрэ Къэбэрдейм щыщу, езыхэр къызыхэкIам къахэкIауэ – ар куэд и уасэт. Е уасэ зимыIэт…
Зауэм щыгъуи, иужькIи Сосналыр адыгэ щIалэхэм щапхъэу ящтэри, и пщIэр лъагэу яIэтащ. Псалъэ куэд жызымыIэ езы Сосналым и лъэпкъэгъухэм ятеухуауэ фIы фIэкIа къыжьэдэкIакъым. Дагъуэ гуэри яхуимыщIар пэж хъункъым, ауэ и хьэлыр хурикъуащ, а дагъуэхэр утыку Iуэху имыщIу, ягуригъэIуэну.
Зауэр псэзэпылъхьэпIэщи, гуауэ къежьапIэщ. Хэкур зыхъумэну Iэщэ къэзыщта щIалэхэр щэ бжыгъэкIэ хэкIуэдащ Абхъаз щIыналъэм щекIуэкIа зэрыукI шынагъуэм, зи къуэ, зи щхьэгъусэ, зи къуэш зыфIэкIуэдахэм я гуауэр нобэми мыухщ, адэншэу къэтэджа бынхэми я гур хуэныкъуэщ адэ лъагъуныгъэм. Зауэм и гуащIэгъуэм лъэпкъыр къегъэлыныр куэдыщэкIэ зэлъыта дзэ унафэщIми и гур хэмыщIу къэнакъым. Шынэ зымыщIэу, лIыгъэ зыгъэлъагъуэу дунейм ехыжхэм щхьэкIэ: «Сы- ту гущIыхьэ, фIым я фIыжхэр тфIокIуэд…», — жиIэрт Сосналым, ауэ лIы и псалъэкIэ и гухэщIыр кIэлъиIуатэрт: «Уи псэ зыщIэптар пщIэуэ дунейм уе-хыжыныр — ар узыщIэхъуэпсын хуэдэщ».
ЖысIэмэ, сигу къызэфIэнэу, жызмыIэу къэзгъанэми къемызэгъыу щытщ Абхъазым къыщхьэщыжыну кIуахэм си дэлъху Къаныкъуэ Нурхьэлий зэрахэтар. Яхэта къудейкъым, и псэр щIитащ Абхъазым и щхьэхуитыныгъэм. Нурхьэлийрэ Науржан Ибрэхьимрэ а зауэжьым япэу Iухьа адыгэ щIалэхэм ящыщщ икIи япэ дыдэу хэкIуэдахэщ. ТIуми я фэеплъыр Гагрэ къыщхьэщыт Мамзыщхьэ бгым тетщ, абы гъуэгу бгъуфIэ докIри, щIыпIэр цIыху кIуапIэщ. Си дэлъхур дунейм ехыжа нэужь къыхуагъэфэщащ Леон и орденыр…
Нурхьэлий зэрысабийрэ тхыдэр фIыуэ илъагъурт, адыгэм ди тхыдэм теухуауэ нэхъыбэ къызэрищIэным иужь итт. Адыгэм ди къежьапIэри Къаныкъуэ лъэпкъым и лъабжьэри фIэгъэщIэгъуэну иджырт, икIи и гур хэхъуэрт лIыхъужь хъыбар щрихьэлIэхэм деж. ЛIыхъужь нэс, щапхъэу игъэувын адыгэлI езыр зыхалъхуа зэманми къыщилъыхъуэрт. Си дэлъхуми абы и гъусэу зауэм Iухьа адрей щIалэщIэхэми апхуэдэ щапхъэ я пащхьэ итащ — ар Сосналы СулътIанщ.
Нобэ Сосналыр лъэпкъым хэтыжкъым, ауэ абы и цIэр тхыдэм къыхэнащ, и зэфIэкI инымрэ и акъыл нэ- хумрэ къызыхэщ IуэхущIафэ телъыджэхэр илэжьыну хунэсати.
Къаныкъуэ Заринэ.
