КъБР-мрэ Индиемрэ зы гъуэгу тохьэ
КъБКъУ-м иджыблагъэ щекIуэкIащ «Езанэ Урысей-Индие гъэмахуэ школ» зэгухьэныгъэм хэтхэм я зэIущIэ. Абы кърикIуа IуэхуфIхэм ящыщщ къэралхэм я студентхэр, аспирантхэр, IэщIагъэлI ныбжьыщIэхэр геофизикэ щIэныгъэ унэтIыныгъэмкIэ зэрызэдэлэжьэнур.
ЗэIущIэр къызэзыгъэпэщахэм яхуэзащ КъБР-м и Правительствэм и УнафэщI Хьэсанэ Руслан, КъБР-м егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министр Семэн Пщыкъан, КъБР-м экономикэ зыужьыныгъэмкIэ и министр Мусуков Алий сымэ. Индием и лIыкIуэу зэIущIэм хэтащ хъыбарегъащIэ технологиехэмкIэ Индие институтым и проректор, Урысей-Индие гъэмахуэ школым и жэрдэмщIакIуэхэм ящыщ Ваиш Абишек, къызэгъэпэщакIуэ гупым хэт, IIIТ-А-м и профессор Вармэ Ширшу. ЗэIущIэм кърихьэлIащ ЩIым и физикэмкIэ РАН-м и институту Шмидт и цIэр зезыхьэм и унафэщIым дунейпсо проектхэмкIэ и дэIэпыкъуэгъу Павлюковэ Еленэ.
ЩIэныгъэм и унэтIыныгъэхэм ящыщу мыхьэнэшхуэ зиIэхэмкIэ КъБР-мрэ Индиемрэ зэрызэдэлажьэр гунэс щыхъуащ Хьэсанэ Руслан. Урысей-Индие гъэмахуэ школым хэтхэм ар ехъуэхъуащ лэжьыгъэ купщIафIэ зэфIахыну.
КъБКъУ-м и ректор Къарэмырзэ Барэсбий зэрыжиIамкIэ, гъэмахуэ школым и лэжьыгъэр къызэзыгъэпэщыр ди еджапIэ нэхъыщхьэмрэ Москва дэт физико-техникэ институтымрэ я IэщIагъэлIхэрщ, РАН-м геофизикэмкIэ и институт пэрытхэр я гъусэу. Хамэ къэралхэм щыщ студент куэд хэтщ школым и лэжьыгъэм. ИнджылызыбзэкIэ екIуэкI зэIущIэм щытопсэлъыхь гуащIэ лъагэ зиIэ къэбжыныгъэхэм. Абы хэтын папщIэ Индием къикIащ студенти 9-рэ профессори 7-рэ. Абыхэм мылъкукIэ щIэгъэкъуэн яхуэхъуащ Индием щIэныгъэмрэ технологиехэмкIэ и министерствэр.
Школым екIуалIэхэм папщIэ КъБКъУ-м къыщызэрагъэпэщ лекцэхэр, практикэ дерс зэмылIэужьыгъуэхэр. ЗэIущIэм къыщагъэсэбэп Кавказ Ищхъэрэ щIыналъэм щыIэ компьютер нэхъ лъэщ дыдэр.
КъищынэмыщIауэ, хьэщIэхэм зыщрагъэплъыхьащ Iуащхьэмахуэ лъапэ щыIэ геофизикэ объектхэм. Апхуэдэхэщ, псалъэм папщIэ, Шэджэм псыкъелъэхэр, Iуащхьэмахуэ вулкан «жейр», Нарзан аузым щыIэ псы хущхъуэ къыщIэжыпIэхэр, нэгъуэщIхэри.
Езанэ Урысей-Индие гъэмахуэ школым ипкъ иткIэ, КъБКъУ-мрэ IIIТ-А-мрэ хъыбарегъащIэ технологиехэм зэрыщызэдэлэжьэнум теухуа Меморандум къащтащ. Апхуэдэу абыхэм зэгъусэу ирагъэкIуэкIынущ а унэтIыныгъэм епха къэхутэныгъэхэр, КъБКъУ-м къыщызэрагъэпэщынущ Урысей-Индие инновацэ, Дунейпсо егъэджэныгъэ центрхэр.
Профессор Ваиш жиIащ КъБКъУ-м щекIуэкIа лекцэхэмрэ практикэ дерсхэмрэ хуабжьу купщIафIэу, щIэныгъэ лъабжьэшхуэ яIэу зэрыщытыр. Абы бысымхэм фIыщIэ яхуищIащ республикэм и геофизикэ щIыуэпс хьэлэмэтым нэIуасэ зэрыхуащIам щхьэкIэ. Ваиш къызэрилъытэмкIэ, КъБР-мрэ Индиемрэ я лъэпкъ щэнхабзэхэм зэщхьу хэлъ Iуэхугъуэхэри сэбэп хъунущ щIыналъитIым яку дэлъ зэпыщIэныгъэхэр ефIэкIуэным.
Гъэмахуэ школым и къыкIэлъыкIуэ зэхуэсыр щекIуэкIынур Индиеращ. Абы хэтынущ КъБКъУ-м, Кавказ Ищхъэрэ щIыналъэм щыщ студент 15. Абыхэм я еджэнымрэ Индием зэрыщыIэнумрэ текIуэдэну мылъкур къыбгъэдэкIынущ IIIТ-А-м.
Къыхэгъэщыпхъэщ КъБР-м Экономикэ зыужьыныгъэмкIэ и министерствэр Техникэ, экономикэ зэдэлэжьэныгъэхэмкIэ дунейпсо программэм (IТЕС) 2003 гъэ лъандэрэ жыджэру зэрыхэтыр. Абы ипкъ иткIэ ди республикэм и къэрал, щIыпIэ къулыкъущIэу, экономикэм и IэщIагъэлI зэмылIэужьыгъуэу 40-м щIигъум я щIэныгъэм щыхагъэхъуащ Индием. КъБР-м Экономикэ зыужьыныгъэмкIэ и министерствэм хамэ къэрал зэпыщIэныгъэхэмкIэ и къудамэм и лэжьакIуэ Щоджэн Заирэт зэрыжиIамкIэ, дунейпсо программэм зэрыхэт илъэси 10-м къриубыдэу егъэджэныгъэр нэхъыбэу зэрекIуэкIар ИТ-технологиехэмкIэщ, финансхэмкIэщ, иджылызыбзэмкIэщ. Апхуэдэ егъэджэныгъэр щокIуэкI Дели, Нью-Дели, Хайдарабад, Нойд, Мумбаи къалэхэм дэт институтхэм. ЩIэныгъэ школхэм я лэжьыгъэм хэт ди лъахэгъухэм къыхагъэщ а еджапIэм щылажьэ профессорхэр гуапэу къазэрыхущытыр, апхуэдэуи Урысей консульствэмрэ Индием и Правительствэмрэ къыхуащI гулъытэр.
Къэрэщей Элеонорэ.
