ЩIым ептырщ къуитыжыр
ЩIым и IэфIыр зыхэзыщIэхэм, абы гуащIафIэу, хьэлэлу телэжьыхьхэм ар дапщэщи хуэжумартщ, гъэ къэси беры-чэту къыподжэж. Ди мэкъумэшыщIэ емызэшхэм я IуэхущIафэм а псор IупщIу хыболъагъуэ. Апхуэдэ IэщIагъэлI жыджэрхэм, гумызагъэхэм, нэхъыщIэхэм ефIэкIыу губгъуэм ит нэхъыжьыфIхэм ящыщщ Ныбэжь Сэлим-рэ Улымбащ Хьэбасрэ. КъызэгъэпэщакIуэ нэсхэщ, илъэсым и сыт хуэдэ зэманри IуэхукIэ ягъэнщI, жэуаплыныгъэшхуэ зыхэлъ жэрдэмщIакIуэхэщ.
Ныбэжь Сэлим, Улымбащ Хьэбас, Къаскъул Хьэмидбий сымэ. Ныбэжь Сэлим и гъащIэри и гуащIэри къуэпсыбэу псыхьащ. Къубэ-Тэбэ къуажэм курыт еджапIэр къыщиуха нэужь, Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым зоотехник IэщIагъэр щызригъэгъуэт- ри, Ставрополь щIыналъэм хыхьэ Ясная Поляна жылагъуэм щыIэ джэдкъаз лъэпкъыфI заводым гуп унафэщIу щылэжьащ, а IэнатIэм и зыужьыныгъэм хэлъхьэныгъэфI хуищIащ. «Бланэ щалъху мэкIуэж»,- жаIэ. ЗэращIылIа пIалъэр щытхъу пылъу кърихьэ-
лIэри, къигъэзэжащ икIи зоотехник нэхъыфI дыдэу къалъытэхэм ящыщу, и цIэ жригъэIэу «Нартан» джэдкъаз фабрикэм щылэ-жьащ.
Къэралыр щакъутэжа зэблэкIыгъуэ лъэхъэнэ гугъум, и къаруилъыгъуэти, къикIуэтакъым, Iуэхум щышынакъым, «Куба» джэдкъаз лъэпкъыфI заводым и унафэщIу щагъакIуэм, еувалIэри, пщIэ къыхуащIу, жылэм и сэбэп зэрихуэу а IэнатIэм пэрытащ. Предприятэр зэрызэхуащIыж лъандэрэ бэджэндырылажьэщ, щIы къищтауэ зэрехьэ, Бахъсэн щIыналъэм и гъавэгъэкI нэхъыфIхэм ящыщщ. Мэкъумэш щIапIэу иIыгъ гектар миным нэблагъэм гуэдз, сэхуран, нартыху, сое трещIэ. И нэхъыбэр — гектар щитху-щихыр — нартыхум хухех. КъищынэмыщIауэ, къэралым мылъкукIэ зыкъыщIигъакъуэри, джэдкъазу мин щиплIым нэс щагъэшхэну джэдэщыр къызыхуэтыншэу зэригъэпэщыжащ. Гъавэ хъумапIэ, гъэгъущыпIэ, иджырей тэрэзэм хуэдэ иIэщи, республикэм и бэджэндырылажьэхэм, хозяйствэ зэмылIэужьыгъуэхэм ядоIэпыкъу.
Къуажэдэсхэр IэнатIэкIэ къызэрегъэпэщ, улахуэ хъарзынэ яриту цIыху 15 егъэлажьэ. Апхуэдэу, зи гъащIэ псор губгъуэм щызыхьа нэхъыжьхэм ящыщу щIы Iыхьэ зырыз бэджэнду зыIыгъхэм защIегъакъуэ, лэжьыгъэр ящегъэпсынщIэ: пщIэншэу щIыр яхуе-вэ, жылэр яхухесэ, гъавэр яхуIуехыж, яхуехъумэ.
— ЩIым щхьэтелъэфу убгъэдэт хъунукъым. Гъавэ бэвкIэ угугъэ щыхъунур агротехникэм къигъэув псо-ри и чэзум епхьэлIэмэщ. «ЩIым ептырщ къуитыжыр» щIыжаIэри аращ,-къыхегъэщ Сэлим.
Бахъсэн щIыналъэм хыхьэ Ислъэмей къуажэм щыщ бэджэндырылажьэ Улымбащ Хьэбас илъэс 15-м иту прицептесу губгъуэм ихьауэ щытащ. Апхуэдэу иригъажьэри, механизатору, мэкъумэш бригадэмрэ хьэмымрэ я унафэщIу «Красная Кабарда» колхозым щылэжьащ. Къэралыр якъутэжа нэужь, гектар 430-рэ бэджэнду къищтауэ гуэдз, сэхуран, нартыху щегъэкI, гъэ къэси гъавэ хъарзынэ кърехьэ-лIэ. «Узэгугъур къогугъуж» псалъэхэм я мыхьэнэр пасэу зыхэзыщIар бэлэрыгъыркъым. Хьэбаси аращ-нобэ зыхунэсынур пщэ-дейм ихьынукъым, Iуэху ныкъуэщIэр хуабжьу и жагъуэщ, и кIэм нимыгъэсауэ етIысэхынукъым. Зыхуей техникэр езым и мылъкукIэ зэригъэпэщыжащ: щIым зэрелэжь мэкъумэш Iэмэпсымэхэр ирикъуу иIэщ, тракторищрэ комбайнитIрэ къегъэсэбэп, гъавэ Iухыжыгъуэхэм деж адрейхэм ядоIэпыкъу.
— Ди районым и бэджэндырылажьэ нэхъыжьхэм я зэфIэкIыр дапщэщи щапхъэу догъэлъагъуэ. Абы-хэм я лэжьэкIэм, я Iуэху щIэкIэм нэхъыщIэхэр кIэлъыдогъэплъ. Псалъэм папщIэ, Ныбэжь Сэлим, Улымбащ Хьэбас, нэгъуэщI куэдхэри щIым и зехьэкIэм фIыуэ щыгъуазэщи, дэтхэнэми и дерсыр сэбэпышхуэ яхуохъу. Зи гугъу сщIыхэм илъэс зэкIэлъыкIуэхэм ику иту гектарым гуэдзу центнер 55-м щIигъу, хьэуэ — 50-м нэс, нартыхуу цент- нер 80-м нэблагъэ, абы нэхъыбэ къытрах. Мы гъэми хьэцэпэцэ хъарзынэ къайхъулIащ, нартыхур теплъафIэщи, нэгъабэрей бжыгъэхэм икIи къихуэнукъым, — къыхегъэщ Бахъ-сэн щIыналъэм мэкъумэш хозяйствэмрэ ерыскъыпхъэхэмкIэ и IуэхущIапIэм и унафэщI Къаскъул Хьэмидбий.
Ныр Iэуес.
