ЩIэныгъэщIэкъум и дуней телъыджэ
Бейтыгъуэн Сэфарбий иджыри и зы щIэнгъуазэ къыдэкIащ. «Панорама мировых имён: вершины в оригинальных терминах» — аращ и лэжьыгъэм фIищар.
Мыбы ипэкIэ, 2010 гъэм, дунейм къытехьащ «Великие личности и ценности. Мир острой критики», 2015 гъэм — «Пионеры всемирной истории», «Кабардинцы: факты истории в архивных документах и материалах» (2018) щIэнгъуазэхэр.
IуэхуитIым зэуэ гу лъывэзгъэтэнут: тхылъиплIыр къыщыдэкIа гъэхэмрэ мы тхылъхэр псори зэрыщIэнгъуазэмрэ. ИлъэсипщIым къриубыдащ а лэжьыгъэшхуэр!
Сыщыуэнри хэлъщ, ауэ зы цIыху щIэнгъуазэ зэхигъэувэным тегушхуэн папщIэ, е абы щIэныгъэшхуэ бгъэдэлъщ, е апхуэдэу закъищигъэхъуну хэтщ. Бейтыгъуэным и лэжьэкIэм щыгъуазэхэм ящIэ «закъыщигъэхъуным» ар зэрыпэжыжьэр. Ар езыр-езыру, щIэныгъэр и гъуазэу ирокIуэ зэгуэр зытеува лъагъуэм, дуней зэрызехьэм къыхэмыхьащэу. Апхуэдизу щIэщIауэ щIэлажьэри езым ищIэмкIэ къытщхьэпэну зэрыхуейр арагъэнщ.
ЩIэныгъэ зиIэ, щхьэхуитыныгъэ зэзытыжыфа, гушыIэ зыхэлъ цIыхущ мыр, жиIэнщ, езыр имыцIыхуу, абы и тхылъхэр щIэзыджыкIым. Ар къыпхужаIэн папщIэ уи нэхъыжьхэм яхэлъам щыщ уи лъым къыхэнауэ, гугъу зебгъэхьу уеджауэ, узэджам акъыл къыхэпхауэ зы ныбжь гуэрым унэсын хуейщ.
Кууагърэ дахагъэкIэ гъэнщIа гупсысэм и лъыхъуакIуэу и гъащIэр ихьами ярейуэ, Сэфарбий и тхылъхэр ди зэманым къокIупс: тхыгъэхэр кIэщIщ, гурыIуэгъуэщ, щIэныгъэ къызыхэпхщ. Ахэр илъэс пщIы бжыгъэкIэ зэхуихьэсщ, зытеухуам елъытауэ зэригъэуIухэри, тхылъ гъэщIэгъуэныщэу тыгъэ къытхуищIащ. НэгъуэщIхэм ятхам игу ирихьу къыхихам езым и IэдакъэщIэкIи дыщIигъуащ, дыдейхэри яцIыхупхъэщ, жыхуиIэ щIыкIэу. Сэфарбий зэхигъэува щIэнгъуазэхэм я гугъу щещI ди республикэм, Кавказ Ищхъэрэм щыщ щIэныгъэлI, тхакIуэ, усакIуэ, драматург, политик, жылагъуэ лэжьакIуэ куэдым.
Мы псор жытIэн хуей щIэхъуа иужьрей щIэнгъуазэр IыхьипщIу гуэшащ. Псалъэм папщIэ, япэ, етIуанэ Iыхьэхэр ятеухуащ Урысей Федерацэмрэ хамэ къэралхэмрэ: пащтыхьхэр; къэрал, жылагъуэ лэжьакIуэхэр; дзэлIхэр; революцэ-демократ зэщIэхъееныгъэм хэтахэр; тхакIуэхэр. Адрей Iыхьэхэр — философхэм, щIэныгъэлIхэм, цIыхубзхэм, экономикэм, тIасхъэщIэххэм, гъуазджэм, спортым ятеухуащ.
Бейтыгъуэным и щIэнгъуазэм еджэхэм гу лъатэнущ ди тхьэкIумэм ирамыгъэкIыурэ щихъ, тхьэпэлъытэ тщащIа куэдым я дуней тетыкIам нэгъуэщI нэкIэ узэрыригъэплъым, зытебгъэува лъагапIэм языныкъуэхэр «къызэрыпфIридзыхым». Сэфарбий ар щIищIэр зы идеологием зыдедмыгъэхьэхын, цIыхум и хьэл-щэнымрэ и гуращэмрэ здынэсыр дымыщIэу и «нып» дыщIэмыувэн папщIэу къысщохъу. Ар щыпхузэфIэкIынури щIэныгъэ уиIэмэщ, ЩIыр куэд щIауэ къызэрекIэрэхъуэкIыр, цIыхухэм я хьэл-щэным щIагъуэу зэрызимыхъуэжыр къыбгурыIуэмэщ.
Сэфарбий ейуэ сызэджам тызощIыхьри, ахэр зэригъэнщIа щIэныгъэми, гушыIэми, нэр изыщI пэжми япэ сфIищу хэлъыр тхакIуэм и щхьэхуитыныгъэращ — и акъылыр зыхуэкIуар игурэ и псэрэ хуиту къеIуатэ. Зощенкэ Михаил «писатель с перепуганной душой» жыхуиIэ щытыкIэр Бейтыгъуэным пхуехьэлIэнукъым. Девгъэплъыт Сэфарбий и жыIэгъуэхэм, эссехэм, тхыгъэ кIэщIхэм щхьэхуитыныгъэу хэлъым! ГъащIэ гъуэмылэ (щIэныгъэрэ акъылу жыхуэсIэщ) зэхуэзыхьэсыфаращ апхуэдэ хуитыныгъэ зэзытыжыфынури ар зэкIунури.
Мы тхылъыр зыхуэгъэзар тхыдэ, филологие, философие, политикэ Iуэхухэм щыщ зи лэжьыгъэращ. Мы щIэнгъуазэм итым гугъу зригъэхьу еджэн студентхэм къахэкIмэ, Iущ, жьакIуэ хъунымкIэ къахуэщхьэпэнущ.
ШИРДИЙ Маринэ.
