Гуапагъэм, хуабагъэм, гумащIагъэм къыхуигъэщIахэр
Гъатхэмрэ бзылъхугъэмрэ зэхуэдэу зэрыщIэращIэм и нэщэнэ хъуащ гъатхэпэр къызэрихьэу ягъэлъапIэ махуэ дахэр — ЦIыхубзхэм я дунейпсо махуэшхуэр. Нэхъапэм политикэр и лъабжьэу къэрал зэмылIэужьыгъуэхэм щаIэту щытами, иджы бзылъхугъэм и пщIэр, гумащIагъэр, гуакIуагъэр щалъытэ махуэ хъуауэ жыпIэ хъунущ ар.
Тхыдэм къызэрыхэщыжымкIэ, Урысейм Гъатхэпэм и 8-р япэ дыдэу щыщагъэлъэпIар 1913 гъэращ. ИужькIэ, Совет властыр ягъэува нэужь, 1921 гъэм Бзылъхугъэхэм я коммунист конференц иным къыщащтащ Гъатхэпэм и 8-р ди къэралым илъэс къэс щыгъэлъэпIэным теухуа унафэр. Ауэрэ абы мыхьэнэшхуэ ират хъуащ икIи 1966 гъэм зыгъэпсэхугъуэ махуэу ягъэуващ. Абы теухуа Унафэ щхьэхуэ къищтащ СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым.
Лъэпкъ Зэкъуэтхэм я Зэгухьэныгъэми гулъытэшхуэ хуещI ЦIыхубзхэм я дунейпсо махуэшхуэр гъэлъэпIэным. Псалъэм къыдэкIуэу жыпIэмэ, а махуэр щаIэт Азербайджаным, Армением, Белоруссием, Куржым, Къэзахъстаным, Къыргъызым, Молдавием, Узбекистаным, Таджикистаным, Туркмением, Украинэм, нэгъуэщIхэми. Таджикистаным и Президентым и жэрдэмкIэ, 2009 гъэ лъандэрэ ар ягъэлъапIэ Анэм и махуэу.
Бзылъхугъэм и къалэнхэм нэхъапэм хыхьэу щытар нэхъ мащIэщ, иджырей лъэхъэнэм абы и зэфIэкIым тепщIыхьмэ. Нобэ жьэгур зыгъэхуабэ, лъэпкъыр зыгъэбагъуэ унэгуащэхэм, щхьэгъусэхэм, анэхэм яхэтщ къэрал къулыкъущIапIэхэм щылажьэхэри, хьэрычэтыщIэхэри. Абыхэм яхузэфIокI а псори зэдахьыну.
Гуапагъэр, хуабагъэр, гумащIагъэр къызыбгъэдэкI ди бзылъхугъэхэм дохъуэхъу узыншагъэ, мамырыгъэ, насып яIэну, я гугъапIэ дахэхэр къехъулIэну.
