Мыхьэнэшхуэ зиIэ къалэнхэр зэфIах
Хабзэхъумэхэр, абыхэм ягъэзащIэ лэжьыгъэм и мыхьэнэр дигу къыщыкIыжыр гузэвэгъуэ дыщыхэхуэкIэщ. Апхуэдэ куэдрэ къызэрымыхъур абыхэм зэрафIыщIэм шэч хэлъкъым, дауи. КъыдгуроIуэ, ахэращ мамыру дыпсэуным теухуауэ къалэнышхуэ зыгъэзащIэр.
Урысей Федерацэм Къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ и министерствэм и лэжьакIуэхэм я махуэр щэкIуэгъуэм и 10-м ягъэлъапIэ. Абы и тхыдэм 1718 гъэм къыщыщIедзэ. Пащтыхь Пётр Езанэм а зэманым жылагъуэ хабзэр зыхъумэну полицэ Урысейм къыщызэригъэпэщауэ щытащ
1917 гъэм къэхъуа Октябрь революцэ нэужьым РСФСР-м Къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ и ЦIыхубэ комиссариатым и унафэкIэ полицэр рабочэ милицэ хъуащ. ЯпэщIыкIэ ахэр щIыпIэ Советхэм я унафэм щIэтащ, иужькIэ Къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ наркоматым, 1946 гъэм Къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ министерствэм. Илъэс куэдкIэ щэкIуэгъуэм и 10-р Милицэм и махуэу къекIуэкIащ. 2011 гъэм гъатхэпэм и 1-м «Полицэм и IуэхукIэ» законыщIэм къару игъуэтати, ар къемызэгъыж хъуащ икIи Урысей Федерацэм и Президентым а гъэм жэпуэгъуэм и 13-м къыдигъэкIа Указ №1348-м и ужькIэ иджы хуэдэу еджэ хъуащ — УФ-м Къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ и органхэм я лэжьакIуэм и махуэщ.
ФIы куэд яхужыпIэфынущ хабзэхъумэхэм. Абыхэм ди къэралым и лъэхъэнэ псоми зэи мыкIуэдыжын лъэужь къыханащ, лIыхъужьыгъэ нэскIэ гъэнщIауэ. Мыри къыхэдгъэщыпхъэщ: революцэм и ужькIэ гуащIэрыпсэухэм я гугъащ Граждан зауэр иухрэ псэукIэщIэ зэтраухуэмэ, щIэпхъаджагъэ псори кIуэдыжыну икIи милицэм къэралыр хуэмеижыну. АрщхьэкIэ, а псори гугъэ къудейуэ къыщIэкIащ. Абы и закъуэкъым: щIэпхъаджагъэ зэралэжь IэмалыщIэ куэд къагупсысырт, апхуэдэ хьилагъэхэр сэтей къащIын, бзаджащIэхэр яубыдын папщIэ хабзэхъумэхэм щIэныгъэ яIэн, лIыгъэ яхэлъын хуейт.
Зэманым къигъэлъэгъуащ абыхэм ар зэрахузэфIэкIар.
Ди зэманри тыншкъым хабзэхъумэхэм я дежкIэ. Абыхэм жэщ-махуэ ямыIэу яхъумэн хуей мэхъу къэралымрэ жылагъуэмрэ я шынагъуэншагъэр, цIыхухэр мамыру лэжьэныр, псэуныр.
Урысей къэралыгъуэм и хабзэхъумэ IэнатIэм щIыхь зиIэ и хабзэхэм пащэу, КъБР-м щыIэ МВД-м и лэжьакIуэхэми я къалэныр хьэлэлу ягъэзащIэ. ЩIэпхъаджагъэм пэщIэтынымкIэ, жылагъуэ хабзэр республикэм къыщызэгъэпэщынымкIэ къэралым дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ Iуэхугъуэхэр зэфIах. Куэдрэ къэхъуащ абыхэм я IэнатIэм пэрыту я псэр щата. Дэ ахэр тщыгъупщэнукъым. Абыхэм я лIыгъэмрэ хахуагъэмрэ къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ IэнатIэхэм пэрыувэ лэжьакIуэщIэхэм я дежкIэ щапхъэщ.
Ди полицэр и махуэшхуэм IуощIэ жэуаплыныгъэ зэрахьыр, я лэжьыгъэр къазэрыщыхъур нэхъыщхьэу къэзыгъэлъагъуэр цIыхухэм къыхуащI дзыхьыр, ахэр щIэпхъаджагъэхэм щахъумэныр зэрыарар зыхащIэу.
Илъэс куэд лъандэрэ хабзэу къызэрекIуэкIщи, хабзэхъумэхэм я махуэм и щIыхькIэ концертышхуэ ят, лэжьакIуэ пэрытхэм гулъытэ хуащI.
УАРДЭ Жансурэт.
