Псэкупсэхэр щагъасэ еджапIэ
Мы гъэм илъэс 16 мэхъури ди щIыналъэм щокIуэкI «Си бзэ — си псэ, си дуней» республикэпсо фестиваль-зэпеуэр. Анэдэлъхубзэмрэ литературэмрэ, тхыдэмрэ щэнхабзэмрэ адэкIи зегъэужьыныр, а лъэпкъ хъугъуэфIыгъуэхэр къэкIуэну щIэблэхэм яхуэхъумэныр, бзэр курыт школхэм зэрыщаджыр егъэфIэкIуэныр, апхуэдэуи а Iуэхухэм хуэлажьэ егъэджакIуэ нэхъыфIхэр гъэпэжэныр, еджакIуэ зэчиифIэхэр гъэгушхуэныр зи къалэн нэхъыщхьэу щыт а зэпеуэм мы гъэми жыджэру хэтщ ди республикэм и еджапIэхэр, сабий гъэсапIэхэр. Мы зэманым район зэпеуэхэр иухауэ, абы щытекIуахэр зыхэт республикэпсо Iыхьэр йокIуэкI. Зэпеуэм и къэпщытакIуэхэр иджыблагъэ ирагъэблэгъат Налшык къалэ щыIэ 65-нэ прогимназием.
Багъэтыр Ларисэ зи унафэщI мы IуэхущIапIэр сабий садрэ пэщIэдзэ классхэр щеджэ школу зэхэтщ. ХьэщIэхэр гуапэу ирагъэблагъэри махуэр зэрекIуэкIыну щIыкIэм щыгъуазэ ящIа нэужь, IуэхущIапIэм и методистымрэ унафэщIым и къуэдзэмрэ къэпщытакIуэхэм я пащхьэ къралъхьащ «Лъэпкъ щIыналъэ компонент» жыхуаIэ программэр мы IуэхущIапIэм зэрыщагъэзащIэр. Абыхэм къагъэлъэгъуащ зи гугъу сщIа лъэныкъуэмкIэ прогимназием и лэжьыгъэр дагъуэншэу къызэрызэгъэпэщар. Сабий садми школми жыджэру щрагъэкIуэкI дерсхэми сабийм и творчествэм зыщрагъэужь гупжьейхэми увыпIэ щхьэхуэ щаубыд лъэпкъ гъэсэныгъэм. Сабийхэм я ныбжьым къызэрезэгъыным хуэдэу зэхалъхьа программэхэм къызэщIаубыдэ бзэм зегъэужьынри, эстетикэ гъэсэныгъэм хиубыдэ Iуэхугъуэхэри, республикэм и щIыпIэ дахэхэр нэхъ гъунэгъуу ягъэцIыхун папщIэ цIыкIухэр зыплъыхьакIуэ шэнри, нэгъуэщIхэри.
КъыкIэлъыкIуэу махуэшхуэм щыпищащ IуэхущIапIэм и зал хуитышхуэм. Абы къыщагъэлъэгъуащ илъэс куэд хъуауэ адыгэбзэмкIэ иригъаджэу сабий садым щылажьэ Къарэнашэ Афозэ и дерс. Абы и гъэсэн цIыкIухэм ядигъэхьэзырат «ВакIуэдэкI» хабзэжьым теухуа теплъэгъуэ. Ильэси 4-7 зи ныбжь цIыкIухэм я усэ къеджэкIэр, уэрэд жыIэкIэр, я къэфэкIэр умыгъэщIэгъуэн плъэкIынтэкъым. ЕгъэджакIуэм сабийхэм яригъэщIащ вакIуэдэкIым теухуа джэгукIэхэр, гъатхэм теухуа усэхэр, къафэхэр, псалъэжьхэр, нэщэнэхэр. КIэщIу жыпIэмэ, «ВакIуэдэкIыр» зищIысри къащIащ, бзэм, зэхэщIыкIым зезыгъэужь Iэмалхэри къыщагъэсэбэпащ а зы теплъэгъуэм. КъэпщытакIуэхэр ихьэхуащ сабийхэм я теплъэми — абыхэм екIуу адыгэ фащэ ящыгът, я зыIыгъыкIэри абы хуэкIуэрт.
ХьэщIэхэр адэкIэ ирагъэблэгъащ пэщIэдзэ классхэр щрагъаджэ пэшым. Къарэнашэ Афозэ игъэхьэзыра мастер-классыр теухуат ЩоджэнцIыкIу Алий и творчествэм. Мыбдежми егъэджакIуэм лэжьэкIэ гъэщIэгъуэн къэпщытакIуэхэм я пащхьэ ирилъхьащ. Адыгэ усакIуэшхуэм и сабий усэхэм фIыуэ щыгъуазэт цIыкIухэр. Абыхэм я актёр Iэзагъри сэтей къэхъуащ «Хьэжыгъэ пут закъуэ» рассказым, «Мадинэ» поэмэм щыщ теплъэгъуэхэр къагъэлъагъуэкIэрэ. ШколакIуэ цIыкIухэр щыгъуазэт ЩоджэнцIыкIум и «Къамботрэ Лацэрэ» романми, абы и пычыгъуи гукIэ къеджахэщ. ПэщIэдзэ классым щIэс сабийхэм я программэм а тхыгъэшхуэхэр хэмыхьэми, егъэджакIуэ Iэзэм и жэрдэмкIэ сабийхэр щыгъуазэ хъуащ тхакIуэ цIэрыIуэм и творчествэр зэрыкъулейм. Мыбдежым гу лъытапхъэщ егъэджакIуэм къигъэсэбэпа Iэмал зэмылIэужьыгъуэхэм: предметхэм я зэпыщIэныгъэри, сабийхэм я зэчийм зезыгъэужьхэри, компьютер гъэлъэгъуэныгъэхэри. Апхуэдэу, илъэс куэд ипэкIэ ЩоджэнцIыкIу Алий и псалъэхэр зыщIалъхьауэ егъэджакIуэм радиом къыщигъуэтыжа уэрэд цIыкIухэм языхэз сабийхэм ягъэзэщIащ. Гу лъыптэрт еджакIуэ цIыкIухэм бзэм хуэмышэрыуэ зэрахэтым, ауэ абыхэм я псэлъэкIэм хэплъагъуэрт ахэр адыгэбзэм ирипсэлъэну зэрымыукIытэр, гушхуэныгъэ яхэлъу гъэлъэгъуэныгъэм зэрыхэтыр.
ЕджапIэм и унафэщI Багъэтыр Ларисэ хьэщIэхэм IуэхущIапIэм и дэтхэнэ пэшри яригъэлъэгъуащ. Ар къалэм и апхуэдэ IуэхущIапIэхэм я нэхъыфI дыдэхэм яхыубжэ зэрыхъунур къыхагъэщащ хьэщIэхэм. Гуп къэскIэ яIащ лъэпкъ нэщэнэхэр къыщыгъэлъэгъуа плIанэпэхэр. Сабийхэм ящIа скульптурэ хьэлэмэт цIыкIухэр, адыгэ тхыпхъэхэр зытращIыхьа сурэтхэр дэнэкIи щыплъагъурт.
КъэпщытакIуэ гупым я пашэ, КъБР-м ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм и лэжьакIуэ Ахаевэ Ларисэ гуапэу ехъуэхъуащ гъэлъэгъуэныгъэм хэта псоми, «Си бзэ — си псэ, си дуней» фестивалым а IуэхущIапIэр сытым дежи жыджэру зэрыхэтым папщIи фIыщIэ яхуищIащ.
Бзэр дихьэхыу сабийм егъэджынымкIэ, лъэпкъым бгъэдэлъ псэкупсэ къулеягъым щIэблэр ешэлIэнымкIэ, и хабзэр, тхыдэр фIэгъэщIэгъуэну зригъэщIэным хуэшэнымкIэ еджапIэм иригъэкIуэкI лэжьыгъэм мыхьэнэшхуэ зэриIэм шэч къытрамыхьэжу зэбгрыкIыжащ хьэщIэхэр.
ЩОДЖЭН Iэминат.
