АдыгэлI нэст
ЛIыфI къызыхэкI лъэпкъыр цIэрыIуэщ жаIэ. Адыгэ лъэпкъым лIы щыпкъэ мымащIэу къыхэкIащ, ар лъэныкъуэ куэдкIэ цIэрыIуэ ящIауэ. Абыхэм ящыщщ Сирие Хьэрып Республикэм къыщалъхуа, ди лъэпкъэгъу гъуэзэджэ СтIащ Издин.
Джолан лъагапIэм щыIэ Сэлмэней адыгэ къуажэм 1943 гъэм къыщалъхуащ Издин. Курыт еджапIэр къиуха нэужь Дамаск дэт университетым географиемкIэ и къудамэм щIэтIысхьэри щIэныгъэ нэхъыщхьэ зригъэгъуэтащ. ЕгъэджакIуэ IэщIагъэм дихьэха щIалэм, 1963 — 1974 гъэхэм Дамаск, иужькIэ Алжирым Iэпхъуэри, школым географиер щригъэджащ.
ИлъэсипщIым нэблагъэкIэ зыпэрыта IэнатIэр къигъанэри, Издин Сирием и армэм дзэм къулыкъу щищIэну хыхьат икIи илъэс 25-кIэ хэта нэужь 2001 гъэм полковник цIэр къыфIащауэ пенсэм кIуэри дзэм къыхэкIыжащ.
СтIащыр IэнатIэ куэдым пэрытащ, дэтхэнэми и къалэнхэр фIыуэ щигъэзащIэрэ пщIэрэ щIыхьрэ игъуэту. Издин тхэнми дихьэхырт икIи абы и къалэмыпэм къыщIэкIащ щIэныгъэ, художественнэ тхылъ зыбжанэ. Ар хьэрыпыбзэкIи адыгэбзэкIи тхэрт. ХьэрыпыбзэкIэ итхыр адыгэбзэкIэ зэридзэкIыжырт. Псалъэм папщIэ, «Израилым и экономикэр, политикэр, социологиер» тхылъыр и ныбжьэгъу Зиад Ауак и гъусэу къыдагъэкIащ, «Джолан щыпсэу адыгэхэр зыхэт гугъуехьхэм ятеухуа къэхутэныгъэхэр» тхылъыр хьэрыпыбзэкIэ итхащ, иужькIэ франджыбзэкIи зэрадзэкIауэ дунейм къытехьащ. «Хуитыныгъэм и удз гъэгъахэр» художественнэ тхыгъэшхуэр, «Кав-каз Ищхъэрэм ис лъэпкъхэм я зэхуэмыдэныгъэмрэ я зэкъуэтыныгъэмрэ» къэхутэныгъэ лэжьыгъэр, нэгъуэщI куэди и Iэдакъэ къыщIэкIащ Издин. Апхуэдэу тхакIуэр зэлэжьахэм, тэрмэш ищIахэм ящыщщ Мэрэтыкъуэ Къасым и «Адыгэхэм я блэкIа нэщхъеягъуэмрэ я зыужьыныгъэмрэ» тхыгъэр, «Шарлотта Аиссе», адыгэхэм я IуэрыIуатэм щыщ таурыхъхэр щызэхуэхьэса тхылъыр, нэгъуэщIхэри.
СтIащ Издин адыгэпсэт, жылагъуэ Iуэхухэм жыджэ-ру хэтт. Абы и щыхьэтщ Дамаск пэгъунэгъуу Ассад щIыналъэм щыIэ Адыгэ Хасэм и тхьэмадэу илъэс куэдкIэ зэрыщытар. АдыгэлI нэст, цIыху щабэт ар, зыхэсхэми яхуэпэжу, адыгэ лъэпкъми хуищIэф къимыгъанэу псэуащ. И хэкужь илъагъуну фIэфIт, Iэмал щигъуэтым деж Налшык къакIуэурэ щыхьэщIэрт. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, Издин и гурылъ псоми хунэмысу мазэ зыбжанэ и пэкIэ дунейм ехыжащ. Сирием щызэхэт Адыгэ Хасэхэм я тхьэмадэхэм Издин и фэеплъ пэкIу къызэрагъэпэщри КъунейтIрэ жылэм щекIуэкIащ.
СтIащ Издин, адыгэ лъэпкъым и бын пажэхэм ящыщым, жылагъуэ лэжьакIуэм, тхакIуэм, щIэныгъэлI Iэзэм и цIэр зыхэса хьэрып-хэми и лъэпкъэгъухэми ящыгъупщэнкъым. Абы и дуней тетыкIар, и Iуэху зехьэкIар, лъэпкъым хуиIа лъагъуныгъэр щапхъэ зыхуэхъун щIэблэ Тхьэм куэду къыдит.
ЩОДЖЭН Iэминат.
