Къанокъуэ Арсен: Дэтхэнэ зыми ткIийуэ жэуап ихьынущ
КъБР-м и Iэтащхьэ Къанокъуэ Арсен дыгъуасэ иригъэкIуэкIащ Правительствэм и зи чэзу зэIущIэ. Ар теухуауэ щытащ Зыуэ щыт къэрал экзаменхэр республикэм зэрыщекIуэкIам.
Экзаменхэм теухуауэ кърахьэкIа псалъэмакъхэр зыхуэдэм псоми фIы дыдэу зэрыщыгъуазэр къыхигъэщри, ар къызыхэкIар зригъэщIэну зэрыхуейр жиIащ республикэм и унафэщIым зэIущIэр къыщызэIуихым. Зэраубзыхуам тету, адэкIэ утыкур хуит хуащIащ КъБР-м егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министр Семэн Пщыкъан. Зыуэ щыт къэрал экзаменхэр республикэм зэрыщекIуэкIам, абы кърикIуахэм я гугъу ищIу къыщIидза псалъэмакъыр зэуэ зэпиудащ республикэм и Iэтащхьэм.
— Сэ сыхуейкъым псори хъарзынэу, дэгъуэу къыщыгъэлъэгъуа доклад, — жиIащ Къанокъуэ Арсен, министрым зыхуигъазэу. — Сэ сызыхуейр ипэжыпIэкIэ Iуэхур зэрыщытырщ. ЕГЭ-р къызэгъэпэщынымкIэ, ар егъэкIуэкIынымкIэ илъэс зэкIэлъыкIуэхэм ди республикэр нэхъыфIхэм хабжэу екIуэкIащ. Ауэ мы гъэм абы и лъэныкъуэкIэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIэр фIыкIэ Iуакъым. Къэпщытэныгъэхэм къызэрагъэлъэгъуамкIэ, Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм ЕГЭ-р щатым хабзэр къызэпаудащ 330-рэ, абы щыщу 78-р къыщыхъуар Къэбэрдей-Балъкъэрырщ. АбыкIэ жэуап зыхьхэм апхуэдэ щыуагъэ щIыфIэщIэкIар къызгурывгъаIуэ. Хабзэр къызэрызэпаудам теухуауэ къэпщытэныгъэхэр ирагъэкIуэкIыну унафэ щыIащ. Абы и лъэныкъуэкIэ уэ ткIийуэ дызэрынопсэлъам жэуаплыныгъэр зыкIи пщхьэщихакъым. Сэ сщIэн хуейщ апхуэдэ щытыкIэ дыкъыщIихутам и щхьэусыгъуэ пэжыр, етIанэгъэ апхуэдэ щыуагъэ тIэщIэмыкIын папщIэ. Сэ къызгуроIуэ: уэ уи къулыкъум узэрыпэрыхьэрэ зэман куэд дэкIакъым, пхузэфIэкIыну псори къэбгъэлъэгъуэну ухунэсакъым. Аращ мызыгъуэгукIэ уи Iуэхум нэхъ ткIийуэ иужь дыщIимыхьар. Дауэ хъуми, Iуэхур апхуэдэу къызэрекIуэкIамкIэ жэуап зы-хьыр уэращи, абы теухуа уи Iуэху еплъыкIэр сщIэну сыхуейщ.
Министрым жиIащ экзаменхэр къызэгъэпэщыныр, егъэкIуэкIыныр зи пщэ далъхьэну цIыхухэр къыщыхахым щыуагъэ зэраIэщIэкIар, ирагъэкIуэкIа къэпщытэныгъэхэм наIуэ къызэращIам ипкъ иткIэ, а IуэхумкIэ къуаншэхэр я къулыкъум зэрытрагъэкIар.
— Егъэджэныгъэр хьэрычэтыщIэ Iуэхум хуэбгъакIуэ хъунукъым, — къыхигъэщащ республикэм и Iэтащхьэм. — ЭкзаменымкIэ къапщытэн хуейр еджакIуэм и щIэныгъэрщ, атIэ абы и адэ-анэм мылъку и лъэныкъуэкIэ яIэ зэфIэкIыракъым. Сабийм щIэныгъэр къищэхун хуейуэ аракъым, ар абы бгъэдалъхьэну я къалэнщ.
КъБР-м и Iэтащхьэм унафэ ищIащ республикэм ЕГЭ-р щрагъэкIуэкIым ялэжьа хабзэншагъэхэм папщIэ Егъэ-джэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ министерствэм егъэджэныгъэм кIэлъыплъынымкIэ, ар къэпщытэнымкIэ и департаментым и унафэщI Джаппуевэ Тамарэ и къулыкъум трагъэкIыну. Апхуэдэу къулыкъущIэхэм ящыщу а Iуэхур зи нэIэ щIэтхэми жэуап зэрахьыпхъэр къыхигъэщри, КъБР-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ Портэ Галинэ и IэнатIэм зэрыIуигъэкIымкIэ унафэ зэрищIар жиIащ Къанокъуэ Арсен.
— Махуэ зыбжанэ и пэкIэ Шэджэм районым дыщыщыIам, си къэпсэлъэныгъэм къыхэщащ дяпэкIэ псоми ткIийуэ сазэрыхущытынур, — жиIащ республикэм и Iэтащхьэм. — Зыми жэуаплыныгъэр щхьэщысхынукъым. Зэман гъунэгъум къриубыдэу республикэм и егъэджэныгъэ IуэхущIапIэхэм къэпщытэныгъэхэр щевгъэкIуэкIи, абыхэм я унафэщIхэр я къулыкъум зэрыхуэфащэмрэ зэрыпэлъэщымрэ наIуэ къэфщI. Егъэджэныгъэ IэнатIэм Iуэхур тэмэму щызэтевублэ. Ар фымыгъэзащIэрэ — нэгъуэщI зыгуэрущ дызэрызэпсэлъэнур. Зи IэнатIэм пэмылъэщ дэтхэнэ зыми ткIийуэ жэуап ихьынущ. Сэ псоми пщIэ фхузощI икIи тэмэму сыфхущытщ, ауэ, фи къулыкъур къэвгъэсэбэпкIэрэ, мыхъумыщIагъэхэр фщIэуэ республикэм и напэр тефхыу фхуэздэнукъым. Фэ къулыкъу фыщыпэрыткIэ, фи щхьэм и закъуэкъым жэуап щIэфхьыр, атIэ республикэм къраплъыну фэр дэтхэнэ зыми елъытащ.
АдэкIэ Къанокъуэ Арсен жиIащ УФ-м и Къэзыбж палатэм къыщIигъэща ныкъусаныгъэхэм щхьэкIи ахэр зи зэранхэр жэуапым зэрырашэлIэнур. «Къэпщытэныгъэхэм кърикIуахэр зы мазэкIэ зэхэвгъэкIи, Iуэхур зыIутым щыгъуазэ сыфщI, — пищащ республикэм и унафэщIым. — Къуаншэхэм псоми ткIийуэ жэуап едгъэхьынущ, уеблэмэ я къулыкъухэми IудгъэкIынущ».
ЗэIущIэ нэужьым КъБР-м и Iэтащхьэр журналистхэм яIущIащ. Абдежым Къанокъуэ Арсен щыжиIащ ЕГЭ-м теухуауэ хабзэр къызэрызэпаудам, республикэм и цIэр къэрал псом IейкIэ зэрыщагъэIуам икъукIэ къызэригъэгубжьар. «Апхуэдэ мыхъумыщIагъэр зыщIахэм нэсу жэуап зэрахьын хуейр гурыIуэгъуэщ, — жиIащ республикэм и Iэтащхьэм. — Къэпщытэныгъэхэм кърикIуахэм япкъ иткIэ, нобэ зэхэфха унафэр къэсщтащ. Къулыкъу зыIыгъ дэтхэнэри и къалэныр нэсу зэрызэфIихыным хущIэкъупхъэщ, апхуэдэуи илэжьымкIэ зэрыжэуаптакIуэр ищIэу щытын хуейщ. Зи пщэрылъыр зымыгъэзэщIэф псоми ткIийуэ сахущытынущ, зи IэнатIэм зыщыщIезыгъэххэм дащысхьын хуэмейуэ къызолъытэ. Министрхэм къагурыIуэн хуейщ я нэIэм щIэт унэтIыныгъэм щекIуэкI сыт хуэдэ IуэхумкIи псом япэрауэ езыхэм жэуап зэрахьыр. ЯхузэфIэмыкIынумэ, апхуэдэ къалэн я пщэ драмылъхьэж».
Журналистхэм УФ-м и Къэзыбж палатэм къыщIигъэщахэм я гугъу щащIым, Къанокъуэ Арсен жиIащ а IуэхумкIэ яIэщIэкIа ныкъусаныгъэхэр зэрагъэзэхуэжыну пIалъэ гуэр зэрахуигъэувар, ар тэмэму зэхуамыгъэкIуэжыфмэ, къуаншэхэм тезыр зэрахьынур.
ЩХЬЭЩЭМЫЩI Изэ.
