Дызэригугъамрэ къызэрыщIэкIамрэ
Европэм футболымкIэ и зи чэзу чемпионатыр куэдрэ дызыпагъэплъа къэхъукъащIэ телъыджэщ. Дызэрыщыгъуазэщи, дуней псор иджыри къэс зыгъэгулэз коронавариус уз зэрыцIалэм и зэранкIэ нэгъабэ ягъэIэпхъуащ Iуэху щхьэпэ зыбжанэ. Абыхэм ящыщщ спорт зэхьэзэхуэ инхэу зэхэтын хуея Европэм футболымкIэ и чемпионатым и кIэух зэIущIэхэмрэ Токио щыIэну зытраухуа Гъэмахуэ Олимп джэгухэмрэ.
{«wm»:1} Дызыпэмыплъа икIи хэщIыныгъэшхуэ къыдэзыта узыр мащIэу текIуэтауэ къащыхъури, спорт зэхьэзэхуэ инхэр зэхаублэжащ. Апхуэдэщ мэкъуауэгъуэм и 11-м къэрал 11-м щрагъэжьа Европэм футболымкIэ и чемпионатым и кIэух зэIущIэхэр. Нэхъапэм зэи къэмыхъуауэ, мы зэхьэзэхуэ иныр щIыпIэ куэдым хуагъэфэщащ, футболым и мыхьэнэр нэхъри къаIэтын мурад яIэу. Амстердам, Баку, Бухарест, Будапешт, Копенгаген, Глазго, Лондон, Мюнхен, Рим, Санкт-Петербург, Севилье къалэхэм щызэпоуэ Европэм и къэрал 24-м я командэ къыхэха нэхъ лъэщ дыдэхэр. Гупхэм щыIэну зэIущIэхэр щекIуэкIынухэм яхэтын хуеящ Ирландием и къалащхьэ Дублини. АрщхьэкIэ уз зэрыцIалэм къигъэшынэри, къахэкIыжащ. Абы къылъыс Iыхьэри Урысей Федерацэм къратащ. Зэхьэзэхуэ иныр щрагъэкIуэкIыну дзыхь зыхуащIа «Санкт-Петербург арена»-м щекIуэкIынущ гупхэм щыIэну зэIущIихрэ финалым и Iыхьэ плIанэм и зы джэгугъуэрэ.
Франджы Делонэ Анрищ топджэгумкIэ Европэм и чемпионатыр къэзыгупсысар. Ар и унафэщIу щытащ Франджым ФутболымкIэ и федарацэмрэ УЕФА-мрэ. 1955 гъэм езыр дунейм ехыжа иужькIэ Iуэхум пищащ и къуэ Пьер. Абы дэIэпыкъуэгъу хуащIащ венгр Шебеш, австриец Фрей, алыдж Константрас, испан Пуйоль. А гупым 1957 гъэм УЕФА-м (Европэм и футбол зэгухьэныгъэм) и зэхуэсым и пащхьэ ирилъхьащ зэхьэзэхуэр зэрекIуэкIыну хабзэр.
1960 гъэм зэхаубла Европэм и чемпионатым (абы щыгъуэм зэреджэр Европей лъэпкъхэм я кубокт) и япэ зэIущIэр щекIуэкIар Мэзкуущ. ЦIыху мини 100-м щIигъу кърихьэлIэу Совет Союзым и командэ къыхэхам «Лужники» стадионым къыщригъэблэгъат а лъэхъэнэм дунейм щынэхъыфI дыдэхэм хабжэ Венгрием и футболистхэр. А зэхьэзэхуэм япэ дыдэу къыщыхэжаныкIари ди хэкуэгъу Ильин Анатолийщ. Венгрхэр 3:1-уэ хигъащIэри, СССР-м и командэ къыхэхар финалым и Iыхьэ плIанэм нэсащ. Абы хьэрхуэрэгъу къыщыхуэхъуащ Испанием и футболистхэр. АрщхьэкIэ Совет Союзым дипломат зэхущытыкIэ хузимыIэ а къэралым и Iэтащхьэ Франко испанхэр дыдейхэм къадигъэджэгун идакъым. Арати, бэнэныгъэншэу ди топджэгухэр медалхэм щызэныкъуэкъуну кIэух зэпеуэм хэхуащ. Париж щекIуэкIыну зэхьэзэхуэм совет футболистхэм къащыпэплъэрт Югославием, Франджым, Чехословакием я командэ къыхэхахэр.
Финал ныкъуэм чехословакхэм щефIэкIри, ди щIалэхэм Iэмал ягъуэтащ дыщэм щIэбэныну. Абыхэм хьэрхуэрэгъу къахуэхъуащ хэгъэрейхэр хэзыгъэщIа югославхэр.
Лъэныкъуэхэр хуабжьу ерыщу зэпэщIэтащ. Спорт зэныкъуэкъуныгъэм къыхыхьат политикэ Iуэхури – Сталиныр дунейм ехыжа иужькIэ ирапэса фIейхэр ямыдэу Югославием и унафэщIхэм Совет Союзыр бий ящIат.
Джэгум и япэ Iыхьэр югославхэм яхьащ 1:0-у. АрщхьэкIэ, загъэпсэхуауэ къызэрихьэжу, Метревели Славэ бжыгъэр зэхуэдэ ищIыжащ икIи джэгум хухаха зэманыр зэрытемыгъэкIуауэ иухащ.
КъыщIагъуа сыхьэт ныкъуэр и кIэм нэблэгъэпауэ Понедельник Виктор щхьэкIэ дигъэкIа топым СССР-м къригъэхьащ Европэм и чемпионатым и япэ дыщэ медалхэр. ИлъэсиплI ипэкIи Совет Союзымрэ Югославиемрэ щызэпэщIэтат Мельбурн щыIа Гъэмахуэ Олимпиадэм и финалым. 1:0-у текIуэри, абы щыгъуэми зи насып къикIар дыдейхэрат.
Гу лъытапхъэщ, 1960 гъэм щыIа Европэм и чемпионатым и япэ зэхьэзэхуэм и медалхэр къэзыхьа СССР-р, Югославиер, Чехословакиер нобэ дунейм тетыжкъым. Ахэр зэхэщэщэжащ илъэс 30 дэкIри.
Европэм и чемпионатхэращ Совет Союзым футболымкIэ и командэ къыхэхам и ехъулIэныгъэ нэхъ ин дыдэхэр щызыIэригъэхьар. Зи гугъу тщIа зэхьэзэхуэм къищынэмыщIауэ, иджыри щэнейрэ ар финалым щыджэгуащ. АрщхьэкIэ 1964, 1972, 1988 гъэхэм зэрызэкIэлъыкIуэу Испанием, Германием, Голландием къыпикIуэтащ икIи дыжьын медалхэр къылъысащ.
Нэхъ къызэрыгуэкIщ Урысей Федерацэм и Iуэхухэр. Зэ закъуэщ ди къэралым и командэ къыхэхам медаль гуэр къыщихьыфар. 2008 гъэм абы Европэм и чемпионатым ещанэ увыпIэр щиубыдащ. Алъандэрэ дэкIа илъэс пщыкIущым гур къыщIэзыубыдэн гуэр щыIакъым. Арати, щIэзыдза зэпеуэм куэдкIэ дыщыгугъырт.
Урысей Федерацэм футболымкIэ и командэ къыхэхам фIы гуэри къыпигъаплъэртэкъым илъэскIэ гувауэ зэхаубла Евро-2020-м и япэ зэIущIэм. Абы хьэрхуэрэгъу къыщыхуэхъуат дунейпсо рейтингым бжьыпэр щызыIыгъ (Бразилиери, Германиери, Аргентинэри, Испаниери, адрейхэри къызэринэкIауэ!) Бельгием и топджэгу лъэрызехьэхэр.
ЗэIущIэм зэрыщIидзэу наIуэ хъуащ я хьэрхуэрэгъухэр ди щIалэхэм куэдкIэ къазэрефIэкIыр. Санкт-Петербург щыджэгу пэтми, абыхэм Урысейм и командэ къыхэхам щхьэкъэIэтыпIэ ирагъэлъэгъуакъым икIи 3:0-у хагъэщIащ.
АрщхьэкIэ, хьэлэмэтращи, апхуэдэу бжыгъэшхуэкIэ къатекIуа пэтми, Черчесов Станислав и гъэсэнхэм иджыри Iэмал хъарзынэ яIэт зыхэт гупым ехъулIэныгъэкIэ къыхэкIыну. Абы папщIэ дяпэкIэ зыпэщIэтыну Финляндиемрэ Даниемрэ я командэ къыхэхахэм хуэфэщэну дэджэгун хуейт. Iуэхур нэхъ тыншыж ищIырт ещанэ увыпIэр къэзыхь гуэрхэри адэкIэ зэрыкIуэтэнум. АрщхьэкIэ Бельгием зэрыдэджэгуам къигъэлъэгъуащ Урысейр зэхьэзэхуэм зэрыхуэмыхьэзыр дыдэр икIи хуабжьу гугъу зригъэхьын зэрыхуейр зы текIуэныгъэ нэхъ мыхъуми къихьын папщIэ.
А Iуэху еплъыкIэр щIигъэбыдащ мэкъуауэгъуэм и 16-м зэхэта къыкIэлъыкIуэ джэгугъуэм. ИгъащIэм япэу мыпхуэдэ зэхьэзэхуэ инхэм хэхуа Финляндием и командэ къыхэхар ирагъэкIуэтын хуейт ди щIалэхэм. Ар ерагъкIэщ зэрахузэфIэкIар. ЗэIущIэм и япэ Iыхьэм Миранчук Алексей дигъэкIа топ закъуэм жэуап кърагъэтакъым икIи 1:0-у текIуэныгъэр зыIэрагъэхьащ.
АдэкIэ къэнэжыр Данием и командэ къыхэхарат. Мыдрей тIур Санкт-Петербург щекIуэкIамэ, абы Копенгаген щыIущIэнут. Финляндиеми Бельгиеми къыхагъэщIа хэгъэрейхэм нэгъуэщI зы хэкIыпIи яIэжтэкъым, очкоищыр тфIахьын фIэкIа. Дыдейхэм зэрытемыгъакIуэми ядэнут, адэкIэ кIуэтэн папщIэ.
Блыщхьэ кIуам и пщыхьэщхьэм къэхъуам тепсэлъыхьыжыгъуейщ. ДжэгупIэ губгъуэм итар зы командэщ — Данием ейращ. Сыт хуейми, дапхуэдэу нэхъ къищтэми абы ищIащ. Арати, бжыгъэшхуэкIэ, 4:1-уэ, Урысейм и командэ къыхэхар хигъащIэри адэкIэ кIуэтащ, зэ фIэкIа темыкIуами. Дыдейхэм иужь дыдэ увыпIэращ къалъысар.
Апхуэдэу иухащ Урысей Федерацэм и командэ къыхэхам и дежкIэ Евро-2020 зэхьэзэхуэр. Абы ди къэралым топджэгум щыдихьэххэм хуабжьу я гур хигъэщIащ.
Хьэтау Ислъам.
