ДызыхуэкIуэр тщIэркъым
Урысей политикэм кIуэ пэтми уи нэгу къыщIегъэувэ зи ныбжь хэкIуэтахэм, ауэ «зызытыну» хуэмейхэм я дуней тетыкIэр: лъакъуэрыгъажэкIэ къэзыжыхьи нэгъуэщI спорт лIэужьыгъуэхэр къэзыгъэсэбэпхэри яхэтщ, ауэ щIалэгъуэм къыпхуегъэгъэзэжынукъым. Фегупсысыт: мыхьэнэшхуэ дыдэ зиIэ Iуэху къоблагъэ — Къэрал Думэм и депутатхэр хахынущ. Парт съездхэм ятеухуа хъыбархэр газетхэм тетщ. ПартыщIэхэр утыку къихьэну жаIэ. Кремлри япэщIэувэну къыщIэкIынкъым: иужэгъуащ утыку имыкIхэр. ЕупщI хъунущ Астаховым и щапхъэм тету: «Фылэжьащ. Фезэшакъэ?»
Зэхуэсхэм зэрыщыжаIамкIэ, Думэм хэт лIыжьхэр хъарзынэу лэжьащ. ХабзэщIэ ягъэувахэм щIэи гъуни яIэкъым. АпхуэдизкIэ гугъу зригъэхьати, щылэжьа иужьрей махуэм ФедерацэмкIэ Советым закони 160-м мыхъур ятригъэуащ. А псори «занщIэу» политикэм хыхьэну, ди псэукIэр ефIэкIуэным и гъуэгугъэлъагъуэу къыщIэкIыну уи гугъэнт. АрщхьэкIэ социологхэм ди жагъуэ къащI: екIуэкIыну хэхыныгъэхэм ди гъащIэм зрагъэхъуэжыным ущыгугъыныр щхьэгъэпцIэжщ… ГъэщIэгъуэнщ: урысейхэм къалъытэ «хэхыныгъэхэм мыхьэнэшхуэ яIэу», ауэ Iыхьэ щанитIым быдэу я фIэщ мэхъу ахэр фэрыщIыгъэкIэ гъэнщIа бэнэныгъэ къудейуэ зэрыщытынур: пэплъэркъым ди псэукIэм фIы и лъэныкъуэкIэ зихъуэжыным.
Бжьэхэр зэрызохьэ
Урысейхэр есэжащ Къэрал Думэр Iуэху жьгъейхэм зэрыдихьэхам. Хабзэ куэдыкIейхэр къыщIрагъэдз: Кърымым мафIэс шынагъуэр щхьэщыхыным, телеканалхэм еплъхэр хэтми зэгъэщIэным, псэуалъэхэр хьэзыр зэрыхъуам егъэщIылIа тхылъхэр тыным, «чэф иIэу къэплъытэ хъунур зихуэдэм», н. къ. теухуауэ. Ауэ а псори министрым и Iэ зыщIэлъ унафэ къудейкIэ зэфIэкIынут.
Абы къегъэлъагъуэ депутатхэр ди гъащIэм щIэ гуэри къыхэзымылъхьэ Iуэхухэм зэрыдихьэхыр. Псалъэм и хьэтыркIэ, «Автомобилхэм гъэсыныпхъэ щрагъахъуэ станцхэм хущхъуэ щапIэхэр яIэн зэрыхуейм и IуэхукIэ» ягъэува хабзэр. Апхуэдэурэ жыжьэ укIуэфынущ! Пэжщ, Зюганов Геннадий дыкъигъэгугъащ щIэуэ хахыну Къэрал Думэр нэхъыфIыжу лэжьэну, ауэ занщIэу къыхилъхьащ «Бжьэ гъэхъуным и IуэхукIэ» закон къащтэну. Аращи, дяпэкIи бжьэ цIыкIухэр вуунущ! Абы къыхэкIыу бгъэщIагъуэ хъунукъым «АиФ»-м къыхуэтхэхэр зэрыщIэупщIэр: «Сыт дэ, Путиныр щыдиIэкIэ, Къэрал Думэри ФедерацэмкIэ Советри зэрытщIынур?»
Гъэмахуэщ. Депутатхэри хуейщ бдзэжьей ещэну. Емынэм ихь политикэр! Телъыджэщ иджыри къэс «Шашлыкхэм я IуэхукIэ» законыр къызэрамыщтар. Ауэ тфIэгуэныхь мэхъу Урысейр. Газетхэм дыкъыщоджэ мэзхэр мафIэм зэрисым, чэфу псым итхьэлахэм, Штирлиц ныбжьыщIэхэр «Гелендваген»-хэмкIэ Москва и лъэс зекIуапIэхэм къызэрыщажыхьым теухуа хъыбархэм. ИкIи, дауи, ящыгъупщэркъым Навальнэм зэхищIыхьхэр, Ходорковскэм къигупсыс хьэгъэщагъэхэр… Хъарзынэщ, «сабийхэм я ныбжьэгъу» Астаховыр и къулыкъум зэрытекIари: мыр политикэм зыгуэркIэ хуокIуэ.
АрщхьэкIэ газетхэм щыплъагъуркъым политик пажэхэм ди гъащIэм щIэ гуэрхэр халъхьэну загъэхьэзыру. «Зыужьыныгъэм и парт» щIэрыпсым ди политикэм и удз гъэгъа мыгъуж Хакамадэ Иринэ щригъэблагъэкIэ, «Захуагъэ здэщыIэ Урысейр» Пьехэ Эдитэ къыдэIэпыкъуну щелъэIукIэ, къытхуэнэжыр уэрэд жытIэнырщ.
Къэрал Думэм хэтхэр мэгушыIэ «Политикхэм я сурэтхэр зэрытрадзэ щIыкIэм и IуэхукIэ» законым теухуауэ. Ахэр трамыдзэну къагъэув икIи а хабзэр къызэпызыудыр террорист щIэпхъаджагъэ зылэжьам хуагъэдэну къыхалъхьэ. ГурыIуэгъуэщ: гугъу ехь депутатхэр хуейкъым я лэжьыгъэ хьэлъэм къыхэкIыу зэлъа я нэкIухэр цIыхухэм ялъагъуну…
Нэхъ гугъу мэхъу
Дауи, жыпIэ хъунукъым зыкъигъэщIэрэщIэжыным властыр хущIэмыкъуу. Ди деж мазэ къэс щызэрахъуэкI стратегие зыужьыныгъэмкIэ советым хэтхэр, махуэ къэс щызэхохьэ къэщIэрэщIэжыным щытепсэлъыхь зэIущIэхэр. Политикэр Москварэ Питеррэ я закъуэ ятещIыхьауэ къыщамыгъэхъун папщIэ, жаIэ «Зыужьыныгъэм и лъэбакъуэщIэхэр» зэхыхьэхэр къуажэ къэс щрагъэкIуэкIыну я мураду.
АрщхьэкIэ умыгъэщIэгъуэн плъэкIыркъым, апхуэдэ зэIущIэм хэтхэм пщэдей къэралым къыщыхъунухэр къазэрыфIэмыIуэхур. Уасэхэм заIэтыну? Дауэ хъуну пенсэхэр? Хущхъуэхэр къызэрытщэхун ахъшэ дгъуэтыну? ЕджапIэ нэхъыщхьэхэр къэзыухахэм IэнатIэ яIэну? Апхуэдэ упщIэхэр ягу къэкIыххэркъым. Дэ Штольцхэмрэ Рябушинскэхэмрэ хуэдэхэр допIыт, дгъафIэхэр Обломовхэмрэ Безуховхэмрэщ.
«Лэжьэн» псалъэм и мыхьэнэр кIуэдащ. Мы зэманым Урысейм щынэхъыщхьэр «ахъшэ щIынырщ». Сыт хуэдэ IэмалкIи. Аращ ди деж ухуакIэхэм, пхъащIэхэм, нэгъуэщI IэщIагъэлIхэм пщIэ щIыщамыIэжыр. Псори къулыкъущIэ, банкир, депутат, артист хъуну хуейщ.
Социологхэм яфIэтелъыджэщ: властри цIыхухэри псоми есэжащ. Псалъэм и хьэтыркIэ, дыгъуасэ Тыркур ди биями, иджы Эрдоган IэплIэ хуэтщIыну дыхьэзырщ. Ди гъащIэр нэхъ гугъу мэхъу, ауэ ди къэралым дрогушхуэ. Сыту пIэрэ дызыхуэкIуэр?
КОСТИКОВ Вячеслав.
«Аргументы и факты»
