Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
Тхьэв и гъусэу гъэва джэдыщIэ
Джэд гъэкъэбзар псы щIыIэкIэ ятхьэщI, ягъэгъущ, зэпкърах, шыуан лъащIабгъуэм иралъхьэ, псы щIыIэ тIэкIу щIакIэ, шыгъу тракIутэ, тхьэв ягъэхьэзырар лым и щIыIум сатыру тралъхьэ, шыуаныщхьэр трапIэжри зэ къытрагъэкъуалъэ. ИтIанэ мафIэ цIыкIум тету лыри тхьэври хьэзыр хъуху, дакъикъэ 20 — 25-кIэ, ягъавэ. Iэнэм щытрагъэувэкIэ тхьэв вар тепщэчым иралъхьэ, абы лыр тралъхьэ, зыхэвыкIа лэпсым щыщ тракIэж. Пщтыру яшх.
Тхьэвыр зэращIыр: Гуэдз хьэжыгъэ ухуэнщIам и кур кумб ящI, абы шыгъу, джэдыкIэ хэлъу псы щIыIэ иракIэри фIыуэ япщ. Нэхъ щабэ хъун щхьэкIэ ар хъыдан тепхъуауэ дакъикъэ 20-25-кIэ щагъэт. Хьэзыр хъуа тхьэвыр хьэжыгъэ зытеуда Iэнэм тралъхьэри, и Iувагъыр мм 2, и кIыхьагъыр см 55, и бгъуагъыр см 30 хъууэ хупхъэкIэ яху. Абы и щIыIум тхъу щахуэ, бжьын цIынэ, къуэнтхъурей упщIэта, шыбжий сыр плъыжь, джэдгын, бурш хьэжа тракIутэ. ИтIанэ тхьэвыр жэрумэм хуэдэу яшыхь мыгъум дыдэу, и кIапэр джэдыкIэпскIэ зэтрагъэпщIэж, и кIыхьагъыр см 2, и хьэлъагъыр г 20 — 25-рэ хъууэ сэкIэ зэпаупщI.
Халъхьэхэр (цIыхуитху Iыхьэ): джэдылу — г 500, псы щIыIэу — г 230, гуэдз хьэжыгъэу — г 350-рэ, тхъууэ — г 50, псыуэ — г 120-рэ, джэдыкIэу — 1. Бжьын цIынэу, къуэнтхъурейуэ, шыгъуу, шыбжийуэ, буршу, джэдгыну — узыхуейм хуэдиз.
Къубатий Борис.
ГушыIэхэр
Стхащ, ауэ…
Школым къикIыжа Заур цIыкIу и адэм жреIэ:
— «Уи адэм и IуэхущIафэхэр» темэм теухуауэ нобэ сочиненэ дагъэтхащ.
— НтIэ, дауэ уехъулIа?
— Стхащ, ауэ си сочиненэр яIыгъыу ди егъэджакIуэмрэ полицэ щIалэшхуитI-рэ къэкIуауэ уэ къожьэри ди щIыхьэ-пIэм деж щытхэщ.
Нэмыс хэлъу ягъэсащи
ЛъэIуакIуэр экзамен къеIызыхым бгъэдохьэ:
— Иджыпсту мыбы зы щIалэ цIыкIу къыщIыхьэнущ, школыр фIы дыдэу къиухащ, адэ-анэфI иIэщ, апхуэдизкIэ нэмыс хэлъу ягъэсащи, уэлэхьи, нэхъыжь щысу «цIутI» пхужимыIэну. «Тхуэпсэлъакъым» жывмыIэу, моуэ зы «плIы» цIыкIу хуэвгъэуви ныщIэвутIыпщыкIыж.
И ныкъуэр сиIащэрэт
ЗэлIзэфызыр зэфIэнат. ЛIым и псалъэр зэпиуду фыз губжьам:
— Сыту акъылыншэ ухъуа, дыдыд Iей мыгъуэ! — щыжиIэм:
— Бетэмал, нэгъуэщI мыхъуми, а иджы сиIэ акъылым и ныкъуэр сиIащэрэт уэ пэшэгъу усщIыну сигу къыщихьам щыгъуэ, — пидзыжащ лIым.
ЗэвгъэцIыху
Къуалэбзухэр
Адэжынэ — Куропатка. Адэжынэр мэзджэд лъэпкъым щыщщ. Жыг щыпытIысхьэр зэзэмызэ дыдэщ. И щIыбыр щхъуэ-гъуабжафэщ, фIыцIафэ къыщIэуэу, пщэ гупэр гъуэжьыфэщ, хулъащхьэр щхъуэщ. Щопсэу Европэм, Азие ЦIыкIум, Ираным, нэгъуэщI щIыпIэхэми. И нэхъыбэм лъэтэжкъым, атIэ Iэпхъуэу аращ. Ди къэралым и ищхъэрэ-къухьэпIэ лъэныкъуэхэу уэсыр куэду къыздесымкIэ щыIэхэр ипщэкIэ къолъатэри, щIымахуэр щрах Ипщэ Украинэм, Кавказыкум, Курыт Азием. Адэжынэхэм нэхъ бэгъуэгъуафIэ ди къуалэбзухэм яхэмытми (зэ гъуэлъхьэгъуэр джэдыкIэ 24-м нос), я бжыгъэм кIуэ пэтми хощI, щхьэусыгъуэ зэхуэмыдэхэм къыхэкIыу.
Адрей джэд теплъэ зиIэ къуалэбзухэм елъытауэ адэжынэр нэхъ щымащIэщ Кавказыкум. Абыхэм нэхъ ущрохьэлIэ мэкъупIэхэм, хьэсэпкъхэм, чыцалъэхэм, псыхъуэхэм. Я шхыныгъуэ нэхъыщхьэр: удз тхьэмпэ, гъавэхэкI, хьэпщхупщ.
«Адэжынэм и гъащIэр Тхьэм уигъэгъэунэху» гъыбзэм къикIыр «шынагъуэ зэпымычым ухэмыкIыу упсэу» жыхуиIэщ.
АмкIыщ — Хохлатая синица. ЦIыжьдадэ лъэпкъщ. Щопсэу Европэмрэ Кавказымрэ я мэзхэм. ЩIымахуэм зыщIыпIи лъэтэжкъым. Абгъуэ здищIыр псей, уэздыгъей жыг гъуанэхэрщ. Адрей цIыжьдадэ лIэужьыгъуэхэм къащхьэщыкIыу и пщэм кусэ фIыцIэхэр хэлъщ, хулъэ щIагъым гъуэжьыфэ къыщIоуэ. И Iусым хохьэ псей, уэздыгъей жыг жылэхэр, хьэпщхупщхэр.
ЖыIэгъуэхэр
Фо зиIэр нэгъуэщI IэфI мэлъыхъуэ
Ер вы бжьакъуэм къикIыу жаIэ щхьэкIэ, ар къызэрыкIыр цIыху псалъэрщ.
ГъащIэм и IэфIагъым хуэдизи и дыджагъщ.
Ахъшэ и куэд щхьэкIэ бохъшэ къыхуэщэхуртэкъым.
Мывэ хъурейр уи япэкIэ бгъэжэн хуей хъумэ, нэхъ цIыкIуу къыхэх, ущIегъуэжынкъым.
Къамэ зыгъэдалъэ нэхърэ, акъыл зыбгъэдэлъ.
Щхьэ зимыIэ цIыху щыIэкъым, акъылыр зыхуримыкъу гъунэжщ.
Мыхъуапсэу псэу щыIэкъым.
Фо зиIэр нэгъуэщI IэфI мэлъыхъуэ.
ЗэгурыIуэ здэщымыIэм сыт хуэдэ Iуэхури щыхьэлъэщ.
Сымаджэр узыншэм йохъуапсэри, узыншэр мылъкум щIохъуэпс.
«Пщэдей» псалъэр куэдрэ къыбжезыIэм укъигъэпэжыну ущымыгугъ.
Гуауэм Iумыуам, гуапэр зищIысыр ищIэнукъым.
Щэхур хуэму зекIуэурэ псом я дежи нос.
Акъылыр щытхуримыкъум деж къарур Iуэхум къыхо—хьэ.
ФIы пщIамэ, Iейм щыгугъ.
Зи акъылыр куум и псалъэр кIэщIщи, зи псалъэр кIэщIым и акъылыр куущ.
Сызыхуейр къысхуэзымыщIэр цIыху икIэщи, си Iуэху къизыгъэкIыр цIыху дыщэщ.
И къулыкъукIэ яIэт пэтми, и акъылкIэ яхуэIэтыртэ—къым.
Дыщэ здэщыIэм, дыжьыным щищIэн щыIэкъым.
Уи япэкIэ умыплъэу лъэбакъуи умыч.
КIурашын Алий.
Хъыбар зиIэ псэлъафэхэр
Лъэпщ и ХьэпцIей кIуэкIэ
Лъэпщ и цIэу Алъхъохэ пщылI гуэр яIэт.
— Пщэдей ХьэпцIей узгъэкIуэнущ, Лъэпщ! — жиIащ пщым.
«Пщэдджыжь сыщыкIуэнукIэ, ныжэбэ сыкIуэрэ сыкъэкIуэжмэ, щхьэ мыхъурэ!» — жиIэри Лъэпщ жэщым ХьэпцIей кIуэри къэкIуэжащ.
Пщэдджыжьым Лъэпщыр пщым къриджэу ХьэпцIей щIэкIуэнумкIэ унафэ щыхуищIым:
— Уэлэхьэ, зиусхьэн, а жыхуэпIэм ныжэбэ сыкIуэри сыкъэкIуэжамэ, — жиIащ Лъэпщ.
Псалъэзэблэдз
ЕкIуэкIыу: 5. Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэ тхакIуэ. 6. Гъуэгум иIэ кумблъэмб. 8. … вы бжьакъуэм къокI. 9. Партизанхэм бийм хьэлэчыпцIэ зэрыхалъхьэу щыта Iэщэ. 10. Шатэ е тхъуцIынэ гъэвэжам и щхьэм къытрещIэ. 14. ГъущI быдэ лъэпкъ. 15. БгитI зэхуаку. 16. ХадэхэкI. 17. Танэ мэжэлIам и … макъ. 19. Зи пхъэр щабэ, зи гъэгъахэр гъуэжь жыг. 21. Дыгъужьым, мыщэм я унэ. 22. Къэгубжьауэ нэгъуэщI унагъуэм зэрытелъадэм апхуэдэу йоджэ. 23. Районищым чэзууэ я тхьэмадэу щыта, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь.
Къехыу: 1. Дунейм ехыжам и цIэкIэ хуэмыщIахэм ират Iыхьэ. 2. Адыгэ пщышхуэ … нэху. 3. Дохутыр пэшым къыщIэIукIащ сымаджэ хьэлъэм и … макъ. 4. Къамэ Iэпщэм ар халъхьэ, ирагъэщIэращIэу. 7. Зы пцIым пэжищэ … 8. Пасэрей фоч.11. … пыIэ. 12. Къуацэчыцэ. 13. Ху къызыщIаIукIа мэш хьэуазэ. 18. Iэпслъэпсым щыщ. 19. Таурыхъхэм зэрыхэтымкIэ, хьэкIэкхъуэкIэ хьилэшы, дзыгъуэкIэ ерыщу. 20. Тхьэвыр зэраху пхъэ яе. 21. … -жэ-рэгъу жысIэми, си унэ ныкъуэщIыр и кIэм нэзгъэсыжащ.
Зэхэзылъхьар Мыз Ахьмэдщ.
Жэпуэгъуэм и 23-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу: 7. МэракIуей. 8. Мывэсэху. 11. Дудакъ. 12. Ету. 13. Псы. 14. ЛъэкIэн. 15. Ашэху. 16. Бабыщ. 17. Щхьэл. 18. Кхъузанэ. 20.Тэбакъ. 25. Джэрджэм. 27. Мэшбэв. 30. Лъапсэ. 31. ПIырыпI. 34. Зэгущ. 36. Къамэ. 37. ТIыгъуа. 38. Ауан. 39. Хывбанэ. 40. Жырыщхъуэ.
Къехыу: 1. ЛъэгущIэуэ. 2. Мажьэкъуаншэ. 3. Зеикъуэ. 4. Къылыш. 5. Лъэныкъуэбэкхъ. 6. ШэгъэфIэIу. 9. Тахътэбан. 10. Маисащхъуэ. 19. Ажэ. 21. Бжьэ. 22. Хьэпс. 23. Налкъут. 24. Къуэды. 26. Мэламу. 27. Мыштыку. 28. ПIалъэIых. 29.Мыващхъуэ. 32. Пкъынэ. 33. Нагъыху. 35. Щабэ. 38. Амыщ.
