НэхъыфIхэм халъытэ
«Урысейр нобэ» Дунейпсо хъыбарегъащIэ агентствэм, «Учительская газета»-м, УФ-м Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министерствэм къыдаIыгъыу Математикэр егъэджынымкIэ Москва щыIэ центрым къэпщытэныгъэ щхьэпэ иригъэкIуэкIащ. Абы наIуэ къыщащIащ курыт школыр къэзыуххэм математикэмкIэ яIэ щIэныгъэр здынэсыр. АбыкIэ ехъулIэныгъэфIхэр зиIэу къэралым къыщалъыта еджапIэ 500-м яхэхуащ ди республикэм щыщу школи 10.
Еплъыныгъэ-зэпеуэр зэрекIуэкIам къытхутепсэлъыхьащ КъБР-м ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм Зи школ кIуэгъуэ мыхъуахэмрэ курыт егъэджэныгъэмкIэ и къудамэм и унафэщI Мыз Маринэ.
— Маринэ, сыт хуэдэ пщалъэхэр къащта математикэр нэхъыфIу щрагъэджу къэралым и курыт школ 500-р къыщыхахым?
— Ахэр куэд мэхъу. Iуэхур зыIутыр къэзыгъэлъагъуэ пщалъэ нэхъыщхьэхэм ящыщщ курыт школыр къэзыух классхэм къэрал къэпщытэныгъэхэм математикэмкIэ къыщагъэлъагъуэ щIэныгъэм и лъагагъыр. Апхуэдэу къалъытэ школым и гъэсэнхэм ящыщу математикэмкIэ екIуэкI республикэпсо, къэралпсо олимпиадэхэм увыпIэфIхэр къыщызыхьахэм я бжыгъэр, Урысейпсо къэпщытэныгъэ лэжьыгъэхэм школакIуэхэр зэрыпэлъэщыр. КъинэмыщIауэ, къапщытащ предмет хэхахэр егъэджынымкIэ ехъулIэныгъэ лъагэхэр зыIэрызыгъэхьэ курыт школхэри. Абыи къыщыхэжаныкIащ ди школхэм ящыщ.
ГъэкIэ екIуэкI апхуэдэ зэпеуэм ди республикэм щыщ школ зыбжанэ хэхуэрт. Ди гуапэ зэрыхъущи, мыгъэрей къэпщытэныгъэм наIуэ къищIащ математикэр фIы дыдэу щрагъэдж, а предметымкIэ щIэныгъэфI ныбжьыщIэхэм щыбгъэдалъхьэф, къинэмыщIауэ, предмет хэхахэр куууэ щрагъэдж школхэм я бжыгъэм зэрыхэхъуар. «ТОП-500» дэфтэрым иджы ихуащ ди щIыналъэм щылажьэ курыт школи 10.
— Математикэр, нэгъуэщI предмет хэхахэр фIыуэ щрагъэдж а курыт школхэм я цIэхэр къипIуамэ, ди гуапэ хъунут, Маринэ.
— Сэри си гуапэщ фIы и лъэныкъуэ къыхэжаныкIа IуэхущIапIэхэм я цIэр згъэIуну. Абыхэм яхэхуащ Налшык дэт курыт еджапIэхэм ящыщу плIы: лицей №2-р (унафэщIыр Мэлбахъуэ Борис Къасболэт и къуэрщ), курыт школ №5-р (унафэщIыр Емуз Светланэ Гъузер и пхъурщ), курыт школ №9-р (унафэщIыр Коротких Ольгэ Алексей и пхъурщ), гимназие №14-р (унафэщIыр Жамборэ Риммэ Хьэжболэт и пхъурщ).
Къуажэхэм дэт курыт школхэр къыщапщытэм, ди щIыналъэм и жылэхэм щылажьэ еджапIих къэрал псом щынэхъыфIхэм халъытащ. Апхуэдэхэщ Прималкинскэ къуажэм дэт курыт школыр (унафэщIыр Крохмалев Александр Николай и къуэрщ), Нартан жылэм дэт курыт школ №1-р (унафэщIыр Щоджэн Руслан Хьэчим и къуэрщ), Сэрмакъ къуажэм Лыджыдэ Хьэлим и цIэр зэрихьэу дэт курыт школ №2-р (унафэщIыр Къалэ Хъусен Зулъчиф и къуэрщ), Малкэ жылэм дэт курыт школ №3-р (унафэщIыр Къущхьэ Валерий Iэдэм и къуэрщ), Ислъэмей къуажэм дэт курыт школ №1-р (унафэщIыр Шапсыгъ Лерэ Аслъэнбий и пхъурщ), Кыщпэк жылэм дэт курыт школыр (унафэщIыр Балъкъэр Дадусэ СэфрэIил и пхъурщ).
— Зи цIэ къипIуа курыт еджапIэхэм зыIэрагъэхьа ехъулIэныгъэ лъагэм и щIыбагъ, дауи, лэжьыгъэшхуэ къыдэлъщ…
— Шэч хэмылъу. Дэтхэнэ текIуэныгъэми, ар цIыкIуми инми емылъытауэ, ухуэзышэр жэуаплыныгъэ лъагэ зыхэпщIэу, хьэлэлу, къызыхуэтыншэу уи къалэнхэр бгъэзэщIэнырщ. Апхуэдэущ лэжьыгъэр зэрыщызэтеухуар а IуэхущIапIэхэм. Иужьрей илъэсхэм ди республикэм и егъэджэныгъэ IэнатIэм фIы и лъэныкъуэкIэ хэпщIыкIыу зиужьащ. Ар нэрылъагъу щыхъуащ Зыуэ щыт къэрал къэпщытэныгъэхэр щекIуэкIами, къэралпсо олимпиадэхэм, нэгъуэщI зэпеуэхэм ди ныбжьыщIэхэр зэрыхэтами.
Апхуэдэу дэ ди мащIэкъым зи лэжьыгъэм фIыуэ хэзыщIыкI, зи Iуэху зехьэкIэ мардэхэмкIэ куэдым щапхъэу яхуэбгъэлъагъуэ хъуну, IэнатIэр егъэфIэкIуэнымкIэ жэрдэмыщIэхэр къыхэзылъхьэ школ унафэщIхэр. Абыхэм я нэIэм щIэтщ ирагъэдж предметхэмкIэ щIэныгъэ куу зыбгъэдэлъ, зи лэжьыгъэм инновацэ методикэхэмрэ технологиещIэхэмрэ шэщIауэ къыщызыгъэсэбэп егъэджакIуэ IэкIуэлъакIуэхэр. Апхуэдэ егъэджакIуэ Iэзэхэм я гъэсэнхэри езыхэм яхуэфэщэжщ. НыбжьыщIэхэр жыджэру хэтщ республикэпсо, къэралпсо зэхьэзэхуэхэм, текIуэныгъэфIхэр, ехъулIэныгъэфIхэр зыIэрагъэхьэу.
КIэщIу жыпIэнумэ, егъэджэныгъэм и фIагъым хэгъэхъуэнымкIэ ди министерствэм, абы и нэIэм щIэт школхэм, гъэсапIэхэм щрагъэкIуэкI лэжьыгъэ купщIафIэхэм къытхуахьа хъерщ ахэр.
— Апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкIэм дяпэкIи зэрыпыфщэнум шэч хэлъкъым. ТекIуэныгъэщIэхэр къытхурырехь мы гъэ еджэгъуэми.
Епсэлъар КЪАРДЭН Маритэщ.
