Мы махуэхэм
Мэкъуауэгъуэм и 29, щэбэт
Дунай псым и махуэщ
Урысей Федерацэм щагъэлъапIэ партизанхэмрэ тылым щэхуу щылэжьахэмрэ я махуэр
1776 гъэм иджырей Сан-Францискэ (США) къалэр зыхуэзэ щIыпIэ нэщIыр псэупIэ ящIауэ щытащ испанхэм.
1855 гъэм Лондон къыщыдэкIащ «Дейли Телеграф» газетым и япэ номерыр.
1900 гъэм Одессэ щэхуу щекIуэкIащ студентхэм я урысейпсо съезд.
1916 гъэм уэгум япэу ихьащ «Боинг» компанием и кхъухьлъатэр.
1940 гъэм Луначарскэм и цIэр зезыхьэ Театральнэ институтыр адыгэ, балъкъэр студиехэм щеджахэм къаухащ.
1958 гъэм Бразилиер футболымкIэ дунейпсо чемпион япэу хъуащ. Псори зэхэту ар дунейм и чемпион тхуэнейрэ хъуащ. Апхуэдэ зыхузэфIэкIар а къэралым и футболистхэм я закъуэщ.
1957 гъэм КПСС-м и ЦК-м и Пленумым унафэ къыщащтащ партым и бийуэ къалъыта гупыр — Молотовыр, Маленковыр, Кагановичыр, нэгъуэщIхэри — я къулыкъум тегъэкIыным теухуауэ. Къуаншагъэу абыхэм ялэжьар Хрущёв Никитэ и Iуэху еплъыкIэр дамыIыгъыу къызэрыуварт.
1964 гъэм къагупсысащ цIыхур къэмытэджу телевизорыр езыр зыхуей каналым зэрытриухуэ Iэмэпсымэр — пультыр.
1976 гъэм Сейшелхэр хытIыгухэр къэрал щхьэхуит хъуащ.
1984 гъэм Минск метром и япэ Iыхьэр лажьэу яутIыпщащ.
1995 гъэм Москва и къалэ Думэм къэралым и щыхьэрым и уставыр къищтащ.
2010 гъэм УФ-м и Суд нэхъыщхьэм унафэ къищтащ «Славянский союз» жылагъуэ-политикэ зэгухьэныгъэр лэжьэну хуит зэримыщIым теухуа унафэр. И щхьэусыгъуэр — абы экстремист мурадхэр зэриIэрщ.
Франджы тхакIуэ Антуан де Сент-Экзюпери къызэралъхурэ илъэси 119-рэ ирокъу.
КъБР-м щIыхь зиIэ и артист Балъкъэр Юрий и ныбжьыр илъэс 72-рэ ирокъу.
Тыркумэным и президент Бердымухамедов Гурбангулы и ныбжьыр илъэс 62-рэ ирокъу.
Урысей актрисэ, УФ-м щIыхь зиIэ и артисткэ Машная Ольгэ и ныбжьыр илъэс 55-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ, пIалъэ-пIалъэкIэрэ уэшх къыщешхынущ. Хуабэр махуэм градус 20 — 22-рэ, жэщым градус 15 — 16 щыхъунущ.
Мэкъуауэгъуэм и 30, тхьэмахуэ
УФ-м ЮстицэмкIэ и министерствэм и уголовнэ-гъэзэщIакIуэ IуэхущIапIэхэм я хъумакIуэ IэнатIэм и лэжьакIуэм и махуэщ
Белоруссием щагъэлъапIэ экономистым и махуэр
1845 гъэм урысей пащтыхь Николай Езанэм унафэ къыдигъэкIащ Новороссийск кхъухь тедзапIэ щыщIыным теухуауэ.
1868 гъэм Самарканд Урысей империем хагъэхьащ.
1894 гъэм къызэIуахащ Лондон и Тауэр лъэмыж цIэрыIуэр.
1894 гъэм Кореер Китайм къыгуэкIри, къэрал щхьэхуит хъуащ.
1908 гъэм Тунгус метеоритыр ЩIым къытехуауэ къагъуэтащ.
1908 гъэм Бахъсэн, Дзэлыкъуэ мэкъумэшыщIэхэм зыкъаIэтащ.
1920 гъэм Союзпсо тхылъ палатэр къызэрагъэпэщащ. Иджыпсту ар Урысей тхылъ палатэрщ.
1936 гъэм къыдэкIащ США-м щыщ тхакIуэ Митчелл Маргарет и «Жьапщэм ихьахэр» романыр. Ар дунейм щынэхъ цIэрыIуэ дыдэхэм хабжэ тхыгъэ хъуащ, къэрал куэдым къыщыдагъэкIащ, бзэ 37-кIэ зэрадзэкIри. А романым папщIэ Митчелл хуагъэфэщащ Пулитцер и цIэр зезыхьэ саугъэтыр. 1939 гъэм а тхылъым режиссёр Флеминг Виктор къытрищIыкIа фильмым «Оскар» саугъэту 8 къихьащ.
1944 гъэм СССР-м медицинэ щIэныгъэхэмкIэ и академиер къызэрагъэпэщащ. 1992 гъэм ар Урысейм медицинэ щIэныгъэхэмкIэ и академиеу зэрахъуэкIащ. 2013 гъэм фокIадэм и 30-м ар РАН-м хагъэхьащ.
1945 гъэм СССР-м къыщыдахыжащ IэнатIэ пэрыт цIыхум илъэсым къриубыдэу зы мазэкIэ зигъэпсэхуну зэрыхуитым теухуа хабзэр.
1945 гъэм СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым унафэ къищтащ РСФСР-м хыхьэ Кърым АССР-р Кърым область зэращIым теухуауэ. 1954 гъэм мазаем и 19-м къэралым и Совет Нэхъыщхьэм унафэ ищIащ Кърым областыр Украинэ ССР-м етыным теухуауэ. Иджы ар УФ-м хыхьэ Кърым Республикэщ.
1971 гъэм хьэршым къыщикIыжым хэкIуэдащ «Союз-11» кхъухьым иса космонавтхэу Добровольский Георгий, Волков Владислав, Пацаев Виктор сымэ.
1992 гъэм Украинэмрэ Кърым автономнэ республикэмрэ я къэрал органхэм я полномочиехэр гуэшыным теухуа унафэ къащтащ.
Аруан муниципальнэ щIыналъэм къыщыдэкI «Маяк» жылагъуэ-политикэ газетым и редактор нэхъыщхьэ, КъБР-м щIыхь зиIэ и журналист КIасэ Валерий и ныбжьыр илъэс 65-рэ ирокъу.
США-м щыщ боксёр цIэрыIуэ, дуней псом и абсолютнэ чемпион Тайсон Майк и ныбжьыр илъэс 53-рэ ирокъу.
Урысей тележурналист Кондрашов Андрей и ныбжьыр илъэс 46-рэ ирокъу.
Олимп джэгухэм псым есынымкIэ 23-рэ щытекIуа, 26-рэ дунейпсо чемпион хъуа Фелпс Майкл и ныбжьыр илъэс 34-рэ ирокъу. США-м щыщ а спортсменым олимп медалу къихьам хуэдиз зиIэ дунейм нэгъуэщI теткъым.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ, пIалъэ-пIалъэкIэрэ уэшх къыщешхынущ. Хуабэр махуэм градус 16 — 18, жэщым градус 13 — 14 щыхъунущ.
Бадзэуэгъуэм и 1, блыщхьэ
Бурятием егъэлъапIэ езым фIэфIу Урысей къэралыгъуэм щыхыхьа махуэр (1661 гъэм)
Армением и прокуратурэм и лэжьакIуэм и махуэщ
Тыркум и Дзэ-тенджыз къарухэм я махуэщ
Канадэм и махуэщ
Инджылызым щагъэлъапIэ ЩIыналъэм и махуэр
1200 гъэм Китайм дунейм щыяпэу щащIащ нэхэр дыгъэм зэрыщахъумэ нэгъуджэ.
1862 гъэм Москва къыщызэIуахащ къэрал библиотекэ.
1875 гъэм дунейпсо пощт зэгухьэныгъэр къызэрагъэпэщащ.
1882 гъэм Петербург лэжьэн щыщIидзащ япэ телефон станцым.
1904 гъэм Сент-Луис (США) къыщызэIуахащ III гъэмахуэ Олимп джэгухэр.
1917 гъэм Урысейр япэ дыдэу техьащ гъэмахуэ зэманым.
1921 гъэм Шанхай къалэм къыщызэрагъэпэщащ Китайм и Компартыр.
1955 гъэм дунейм къытехьащ «Иностранная литература» литературно-художественнэ журналым и япэ номерыр.
1957 гъэм Москва и Театр Иным щызэхэтащ Къэбэрдейр езым фIэфIу Урысейм зэрыгухьэрэ илъэс 400 зэрырикъум и щIыхькIэ къызэрагъэпэща, Къэбэрдей-Балъкъэр АССР-м и гъуазджэмрэ щэнхабзэмрэ я лэжьакIуэхэм ята иужьрей концертыр.
1966 гъэм СССР-м колхозхэтхэми мазэ къэс улахуэ ирату щыщIадзащ.
1981 гъэм КъБР-м и цIыхубэ усакIуэ КIыщокъуэ Алим СССР-м и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм и правленэм и секретару хахащ.
Совет Союзым и Маршал, СССР-м зыхъумэжыныгъэмкIэ и министру щыта Соколов Сергей къызэралъхурэ илъэси 108-рэ ирокъу.
Совет актрисэ, СССР-м и цIыхубэ артисткэ Лучко Кларэ къызэралъхурэ илъэс 94-рэ ирокъу.
Философие щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор, КъБР-м щIэныгъэхэм-кIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Джатэгъэжь Владимир къызэралъхурэ илъэс 85-рэ ирокъу.
Шэрджэс жылагъуэ лэжьакIуэ, «Хэкужь» щIыналъэ псапащIэ фондым и тхьэмадэ Iэдэмокъуэ Алберд и ныбжьыр илъэс 70 ирокъу.
Китайм и къалащхьэ Пекин къалэм 2008 гъэм щекIуэкIа Олимп джэгухэм алыдж-урым бэнэкIэ лIэужьыгъуэмкIэ чемпион щыхъуа Хъущт Аслъэнбэч и ныбжьыр илъэс 39-рэ ирокъу.
Урысей фигуристкэ, Сочэ къалэм 2014 гъэм щекIуэкIа Олимп джэгухэм я чемпионкэ Сотниковэ Аделинэ и ныбжьыр илъэс 23-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ, пIалъэ-пIалъэкIэрэ уэшх къыщешхынущ. Хуабэр махуэм градус 18 — 19, жэщым градус 11 — 13 щыхъунущ.
