ЩIыпIэ жыжьэхэми дылъагъэIэс
Электросвязымрэ хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм я зэгухьэныгъэхэмрэ я дунейпсо махуэр илъэс къэс накъыгъэм и 17-м ягъэлъапIэ.
1844 гъэм накъыгъэм и 24-р ди планетэм япэ дыдэу телеграфкIэ хъыбар щызэIэпаха, США-м и къалэхэу Балтиморрэ Вашингтонрэ дэс цIыхухэр напIэзыпIэм щызэрыщIа махуэщ. Абы иужькIэ, дызэрыщыгъуазэщи, телекоммуникацэхэм я Iэмалхэм псынщIэ дыдэу дэнэ лъэныкъуэкIи заужьу щIадзащ, ЩIы Хъурейм тет къралхэр тыншу иризэрыщIэу.
ИкIи, тхыдэм къызэрыхэщыжымкIэ, мазитIрэ ныкъуэкIэ екIуэкIа зэпсэлъэныгъэ гугъухэм яужькIэ, къэрал 22-м я правительствэхэм 1865 гъэм накъыгъэм и 17-м Париж къалэ Iэ щыщIадзауэ щытащ япэ дунейпсо телеграф зэгурыIуэныгъэм.
Абы щыгъуэщ къыщыунэхуар 1932 гъэм къыщегъэжьауэ Телеграф зэгухьэныгъэкIэ зэджэу къаублари. Иужьым щIэныгъэлI-IэщIагъэлIхэм радиори телефонри къагупсысащ. Ауэрэ здекIуэкIым, 1934 гъэм Iэ щIадзащ ЭлектросвязымкIэ къэрал зэхуаку конвенцэм.
Физикэ щIэныгъэм ирилажьэхэри щыхьэт зэрытехъуэмкIэ, электросвязыр — цIыхухэр зэрызэрыщIэ, хъыбархэмкIэ зэрызэхъуажэ IэмалыфIщ. Къызэзыгъэпэщыр хысыдж «теплъэ» зиIэ, зэщIэузэда нэрымылъагъу мэскъалхэр хьэуа зэIухамкIи кIапсэу яукъуэдияхэмкIи зэрыщызежэрщ, зэрыщыпхылъэтырщ. Псалъэм папщIэ, IэмэпсымэщIэу къежьахэм ящыщу апхуэдэ Iэмалщ телефоныр, телеграфыр, иужьрей лъэхъэнэхэм псори дызэсэжу щIэзыдза Интернетыр.
Гу зылъытапхъэр аращи, ЭлектросвязымкIэ дунейпсо зэгухьэныгъэр ООН-м хэт IуэхущIапIэщ. Абы и къалэн нэхъыщхьэр зыхуэгъэзар къэралхэр зэрызэдэлажьэм, зэрызэпыщIам нэхъри зегъэужьынырщ, зэгъэубгъунырщ, электро-зэпыщIэныгъэхэр къызэзыгъэпэщ Iэмал псори егъэфIэкIуэнырщ.
Зэхуэдэу къагъэсэбэп телефон лIэужьыгъуэхэмкIэ, Интернетым къыщыхалъхьэ унэтIыныгъэщIэхэмкIэ Къэбэрдей-Балъкъэрыр зыхуей нэхъ хуэзыгъазэр «Урысейм и телеком» ОАО-м и щIыналъэ къудамэм хъыбарегъащIэ-коммуникацэ IуэхутхьэбзэхэмкIэ и операторырщ. Къыхэгъэщыпхъэр аращи, щIыпIэ жыжьэхэм уазэрылъэIэсыф IэмалхэмкIи ди республикэр къызэгъэпэщащ. Псалъэм папщIэ, иужьрей зэманым ди цIыхухэм куэду къагъэсэбэп «Мегафон», «МТС», «Билайн», «Вымпелком» IуэхущIапIэхэми я Iуэхутхьэбзэхэр.
КЪУМАХУЭ Аслъэн.
