Патриарх Кирилл, УФ-м и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу КИФЩI-м щыIэ Белавенцев О. Е., КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Ю. А. сымэ хэтащ Москва и Новоспасскэ къулъшырыфым Черкасскэ лъэпкъым Фэеплъ пхъэбгъу къызэрыщызэIуахым теухуа дауэдапщэхэм
Республикэр езым фIэфIу Урысейм зэрыгухьэрэ илъэс 460-рэ щрикъум и пэ къихуэу, Москва къалэм и Новоспасскэ ставропигиальнэ къулъшырыфым и Знаменскэ члисэм Москва къалэмрэ Урысей псомрэ я Партиарх Кирилл, Урысейм и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм щыIэ Белавенцев Олег, Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий сымэ дыгъуасэ хэтащ Урысей Къэралыгъуэр зэфIэувэным хэлъхьэныгъэшхуэ хуэзыщIа Черкасскэ лъэпкъым я Фэеплъ пхъэбгъу къызэрызэIуахым теухуа зэхуэсым.
Урыс Православнэ Члисэм и унафэщIым Знаменскэ члисэм къыщызэхуэсахэм захуигъэзащ:
«Къэбэрдей-Балъкъэрым и лъэпкъхэр езыхэм яфIэфIу Урысейм зэрыгухьэрэ илъэс 460-рэ щрикъу мы илъэсым дэ мы щIыпIэм, Черкасскэ пщыхэм я хьэдэхэр зыщIэлъым деж, абыхэм тхьэ дащыхуелъэIунщ. Урысеймрэ езыхэм я лъэпкъхэмрэ я къуэ щэджащэ- хэм я гъуэгур пхызышар Темрыкъуэ ипхъу Мариещ, пащтыхь Иоанн Василий и къуэм щхьэгъусэ хуэхъуауэ щытарщ. Ахэр щхьэгъусэ зэрызэхуэхъуам, Къэбэрдей-Балъкъэрым и лъэпкъхэр Урысейм зэрыхыхьам я фIыгъэкIэ Урысейм пыщIэныгъэ быдэ яхуиIэ хъуащ лIыхъужьыгъэрэ лъэщагъкIэ псыхьа бгырыс лъэпкъ телъыджэхэм.
Ноби, гугъуехьхэри дунейпсо терроризмэм и шынагъуэри щыIэми, Тхьэм и фIыщIэкIэ, а лъэпкъхэрщ ди хэкум и ипщэ гъунапкъэхэр зыхъумэр. Дэ лIэщIыгъуэ куэд хъуауэ дызэрызэдэпсэум лъабжьэ быдэ иIэщ. Адыгэхэм-рэ балъкъэрхэмрэ я нэхъыбапIэр муслъымэнми, урысхэр чыристанми, дэ зы лъапIэныгъэхэм дытетщ, узыфIэкI мыхъуну хабзэхэр догъэзащIэ икIи абыхэм ди лъэпкъхэр псом нэхърэ нэхъыфIу гъунэгъу зэхуащI. ЯгъэлъапIэ лъабжьэхэр зэхуэмыдэмэ, цIыхухэр зэгъусэу псэуфынукъым. Ауэ нэхъыщхьэмкIэ зэгурыIуэмэ, адрей гугъуехьхэм тыншу пэлъэщыфынущ, уеблэмэ я Iуэху еплъыкIэхэр зыгуэркIэ зэтемыхуэми.
Абы къыхэкIыу дэ тхъумэн хуейщ ди цIыху-хэр псэкIэ зэгъунэгъуу зэрыщытыр, зедгъэужьыпхъэщ чыристанхэмрэ муслъымэнхэмрэ я зэпыщIэныгъэхэм, зым жиIэр адрейм зэхищIыкIыну ди къалэнщ икIи пщIэ хуэтщIын хуейщ илъэс 460-рэ хъуауэ зэгъусэу дызэрыпсэум, ипэжыпIэкIи зы унагъуэ дызэрыхъуам».
Абы и ужькIэ Патриарх Кирилл дунейм ехыжам тхьэ хуелъэIуащ, я диным къызэригъэувым хуэдэу.
Къызэхуэсахэм адэкIэ захуигъэзащ Урысейм и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм щыIэ Белавенцев О. Е.:
«Нобэ дэ мыбдежым — Черкасскэ пщыхэм я хьэдэхэр зыщIэлъ Новоспасскэ къулъшырыфым — щызыхыдощIэ гурыщIэ къызэрымыкIуэхэр. ЛIэщIыгъуитхум нэблагъэкIэ узэIэбэкIыжмэ, а лIакъуэм и лIыкIуэхэр, зи лъабжьэр Къэбэрдеишхуэм къыщежьэхэр, мыхьэнэш-хуэ зиIэ къэхъукъащIэ гъэщIэгъуэнхэм, иджы нобэ Iэтауэ дгъэлъапIэхэм, хэтащ.
И адэ, Къэбэрдейм и пщышхуэ Идар Темрыкъуэ и унафэкIэ абы и къуэмрэ и пхъумрэ, жорыр пщIэхалъхьа нэужь Михаилрэ Мариерэ цIэхэр зыфIащахэм, чыристан диныр къащтэри, сыткIи ягъэпэжу Урысей Къэралыгъуэм къулыкъу хуащIащ.
Ди къэралым и тхыдэм увыпIэшхуэ щаубыдащ абыхэм я щIэблэу Романовхэ благъагъэкIэ запызыщIахэми, ахэр щытащ урыс къэрал унафэщIхэм я дзыхь зрагъэз, я дарэгъу цIыхухэу.
Мы члисэм псори тхьэ зэрыщелъэIум иджыри зэ къыхегъэщ а зэманым адыгэ лъэпкъымрэ Урысей Къэралыгъуэмрэ къащтауэ щыта унафэм и пэжагъыр.
Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ Кавказ Ищхъэрэмрэ щыпсэу лъэпкъхэм я къекIуэкIыкIар щыхьэт зытехъуэр мыращ: мамыр лэжьыгъэми зэуапIэ губгъуэми текIуэныгъэхэр къыщыщыпхьыфынур узэкъуэту абы ухущIэкъумэщ. ПщIэ зэхуэщIыным, зэдэлэжьэным, зэкъуэтыныгъэм хущIэкъуным икIи ди къэкIуэнур нэхъыфI хъуным дыхуэлэжьэнырщ лъэпкъ-хэм я псэукIэр езыгъэфIэкIуэнур. Дызэгъусэущ дэ нэхъапэм ямылъэгъуа ехъулIэныгъэхэр къызэрытхьыфыр.
Хуит сыкъэфщI мыбдежым къыщызэхуэсахэм иджыри зэ сынывэхъуэхъуну тхыдэ мыхьэнэ зиIэ ди зэхуэдэ махуэ лъапIэмкIэ икIи лъэпкъхэр, дин зэхуэмыдэхэр зезыхьэхэр зэгурыIуэу зэдекIуэкIыну, мамырыгъэ диIэну икIи ди Хэку щэджащэм — Урысейм нэхъри зезыгъэужьын лэжьыгъэхэр къыдэхъулIэну сызэригуапэр жысIэну!» — къыхигъэщащ полномочнэ лIыкIуэм.
Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Ю. А. и фIэхъус псалъэм къыхигъэщащ:
«Зи щIыхьыр ин Щихънагъ! Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэухэм я цIэкIэ си гум къыбгъэдэкIыу фIыщIэ пхузощI ди республикэм, Ди Хэкушхуэм и адрей субъектхэми хуэдэу, сыт щыгъуи гуапэу укъызэрыхущытым папщIэ.
2016 гъэм накъыгъэм и 15-м Уэ Налшык унызэрыкIуар гуапэу ягу къагъэкIыж Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэухэм, Грозный Иван и щхьэгъусэу щыта, Темрыкъуэ ипхъу Марие зи нэIэ щIэта Марие Магдалинэ и Члисэр къызэрызэIупхауэ щытар.
Нобэрей зэхыхьэми тхыдэм и дежкIи цIыхум и псэкупсэ къулеягъымкIи мыхьэнэ хэха иIэщ.
Мыбдеж, Новоспасскэ къулъшырыфым, щыщIалъхьащ къэбэрдей лъэпкъым и къуэ, ипхъу щэджащэхэр — Урысей къэралыгъуэм хуэлэжьа цIыху щыпкъэхэр, пщы цIэрыIуэхэм я унэцIэхэр зезыхьэу щытахэр — Сэнджэлейхэ, Бековичхэ, Черкасскэхэм къахэкIахэм я хьэдэхэр. Ахэр я псэ емыблэжу Урысейм зэрыхуэлэжьар, абыхэм зэуапIэм къыщагъэлъэгъуа лIыхъужьыгъэр уващ Урысейм и лъэпкъхэм я зэкъуэтыныгъэ нэсым и щапхъэу.
Уэ, Зи щIыхьыр ин Щихънагъ, Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэми, зэрыщыту Кавказми пщIэ зэрахуэпщIыр къэбгъэлъэгъуащ. Нэхъапэм апхуэдэ къэмыхъуауэ, Урыс Члисэм и Патриархыр тхьэ елъэIуащ, ди нэхъыжь щыпкъэхэр езыхэм я Хэкум — Урысейм — псэкIэ пэгъунэгъуу зэрыщытар къигъэлъагъуэу.
Адыгэ лъэпкъым щыщ цIыху щэджащэхэу мыбдеж щыщIалъхьахэм я щIэблэ дэ, абыхэм къыхаха гъуэгу захуэм дыхуэпэжу, дяпэкIи дгъэбыдэнущ а зэкъуэтыныгъэр.
Дэ дощIэ Уэ, Зи щIыхьыр ин Щихънагъ, мамырыгъэр хъумэным, лъэпкъхэм, динхэм яку зэгурыIуэныгъэ дэлъыным мыхьэнэшхуэ зэрептыр.
Нобэ Къэбэрдей-Балъкъэрым зэкъуэту щопсэу икIи щолажьэ лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэ-хэм къахэкIахэр, дин зэтемыхуэхэр зезыхьэ-хэр. Лъэпкъ пщIы бжыгъэхэм я лIыкIуэхэм егугъуу къызэрагъэпэщ тэмэму псэун папщIэ зыхуей-зыхуэфI псори. Мамырыгъэмрэ зэгъунэгъу зэхущытыкIэфIхэр хъумэнымрэ къыпхуэмылъытэным хуэдиз хэлъхьэныгъэ хуащI чыристан диныр зезыхьэу Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэухэми.
Зи щIыхьыр ин Щихънагъ!
ПщIэ зыхуэсщI ныбжьэгъухэ!
Нобэрей зэхыхьэри Урысей къэралыгъуэм и зэкъуэтыныгъэм щыхьэт техъуэ дамыгъэхэм ящыщ зыщ.
Ноби, илъэс 460-рэ ипэкIи хуэдэу, Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэухэм я гум къыбгъэдэкIыу аргуэру жаIэ ди нэхъыжьхэм ятауэ щыта тхьэрыIуэр: «Урысейм игъащIэкIэ дыкъуэтынщ».
Республикэм и УнафэщIым Москварэ Урысей псомрэ я Патриарх Кирилли, Новоспасскэ къулъшырыфым и лэжьакIуэхэми, «тхыдэ мыхьэнэ зиIэ нобэрей зэхуэсым зи зэфIэкI езыхьэлIа дэтхэнэ зыми» фIыщIэ яхуищIащ я гулъытэм папщIэ.
ИужькIэ Патриарх Кирилл Къэбэрдей-Балъкъэрыр Урысей къэралыгъуэм зэрыгухьэрэ илъэс 460-рэ зэрырикъум и щIыхькIэ ягъэхьэзыра фэеплъ пхъэбгъур къызэIуихащ. Абы дыщэ хьэрфхэмкIэ къыхэIущIыкIащ: «Мыбдеж, Новоспасскэ къулъшырыфым и Знаменскэ члисэм, щIэлъщ Черкасскэ пщыхэм я лIакъуэр. Черкасскэ пщыхэр (Темрыкъуэ, Къамболэт, Сэнджэлей, Бекович сымэ я щIэблэхэр) къызыхэкIар Къэбэрдейм щыщ шэрджэсхэрщ. 1561 гъэм къыщыщIэдзауэ абыхэм Къэрал УнафэщIым Москва къалащхьэм къулыкъу щыхуащIащ, пащтыхь Иван IV Темрыкъуэ ипхъу Марие щхьэгъусэ хуэхъуа нэужь. Хэкум и къуэ пэжхэм яхэтащ генералиссимусрэ канцлерышхуэрэ, губернаторхэмрэ дзэхэм я унафэщIхэмрэ, боярхэм я думэм пщIэ зыщыхуащIу хэта цIыху 12. Къулыкъу зэмылIэужьыгъуэхэм пэрытурэ, Черкасскэхэм хэлъхьэныгъэшхуэ хуащIащ Урысей къэралыгъуэр зэфIэувэным. А нэхъыжь щэджащэхэм я фэеплъу икIи Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ Урысеймрэ я лъэпкъхэр зэрызэкъуэувэрэ илъэс 460-рэ щрикъу илъэсым и щIыхькIэ мы пхъэбгъур ягъэуващ абыхэм фIыщIэ яхуэзыщI я щIэблэм къабгъэдэкIыу».
ГуфIэгъуэ зэхыхьэм хэтащ УФ-м ФедерацэмкIэ и Советым и Къэрал Думэм и депутатхэр, КъБР-м и Парламентым, КъБР-м и Правительствэм, Пятигорскрэ Черкесскрэ я Епархием, КъБР-м ис Муслъымэнхэм я IуэхущIапIэм, Тэрч-Балъкъ щIыналъэ къэзакъ зэгухьэныгъэм, КъБР-м и Жылагъуэ палатэм, республикэм и еджапIэ нэхъыщхьэхэм, профсоюз, щIалэгъуалэ зэгухьэныгъэхэм я унафэщIхэр, КъБР-м и щIыналъэ, къалэ округхэм я администрацэхэм я Iэтащхьэхэр.
А махуэ дыдэм УФ-м и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу КИФЩI-м щыIэ Белавенцев Олег, КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий, Къэбэрдей-Балъкъэрым и лIыкIуэ гупышхуэр щыIащ Москва Кремлым и Архангельскэ Члисэм, Грозный Иван и щхьэгъусэу щыта, Къэбэрдейм и пщышхуэ Идар Темрыкъуэ ипхъу Марие и хьэдэр зыщIэлъым.
ЯРОСЛАВСКАЯ Маринэ.
