Зи кIэн къикIынур гурыIуэгъуэ хуэдэщ, арщхьэкIэ…
ДызыхуэкIуэ тхьэмахуэ махуэм Урысейм и Президентыр хахынущ. ТекIуэнур белджылыщ, арщхьэкIэ псори апхуэдэу къызэрыгуэкIкъым. Къэбгъэгугъэну куэдкIэ нэхъ тыншщ, къызэрыбгъэгугъахэр зэфIэбгъэкIын нэхърэ. Дауи, къэралым и къулыкъу нэхъ ин дыдэм щIэбэнхэм жыджэру къагъэсэбэп цIыху куэдыр я псэукIэм-кIэ зэрымыарэзыр. Дэтхэнэми къытхуегъэлъагъуэ «къэкIуэну зэман нэхур». Ауэ ар фагъуэу къыщIэмыкIыну пIэрэ? Мыбдеж псори щызэпэшэчын хуейщ.
«Къанэ щIагъуэ щымыIэу политолог псоми зытрагъащIэр иджырей Президент Путин Владимирщ. Абы и ныкъуэкъуэгъухэм мы зэманым яхэткъым къыпэувыфын. Путиным хэхыныгъэ Iуэхухэр иригъэкIуэкIыркъым, ар мэлажьэ и къулыкъу гугъур ирихьэкIыу, — жеIэ Политикэ технологиехэмкIэ центрым и вице-президент Макаркин Алексей. — Ар зэрыхахынум шэч гуэри хэлъкъым, арщхьэкIэ и ныкъуэкъуэгъухэри зэрымылъэрымыхьым къыхэкIыу иджырей фэрыщIыгъэхэр хэхыныгъэ къудейуэ щытынукъым».
Нэхъапэхэми хуэдэу, КПРФ-м етIуанэ увыпIэр иубыдыну? А упщIэм жэуап щраткIэ IэщIагъэлIхэм къыхагъэщхьэхукI абы и кандидат, олигарх икIи «Лениным и цIэр зезыхьэ совхоз» ЗАО-м и унафэщI Грудинин Павел хуагъэува къалэным зэкIэ зэремыхъулIэр. «Хъарзынэу къыщIидзат сэмэгухэри ику итхэри къыщытхъуу. АрщхьэкIэ иужьрей зэманым ужьыхащ», — къыхегъэбелджылыкI Макаркиным. Абы къызэрилъытэмкIэ, щхьэусыгъуэр Грудининыр техьэ-текIыу зэрыщытырщ.
«Партхэри къызэригъэгугъэхэри куэдрэ зэрехъуэкI икIи зэхэщIыкIыгъуэу къыдгуригъэIуэфыркъым и политикэ Iуэху бгъэдыхьэкIэр, — пещэ публицист Радзиховский Леонид. — Лъэбакъуэ тIощI» и программэр зэIубзу щыткъым. ИтIанэ зи декларацэр зымыгъэтэмэмыфа цIыхум дауэ къэрал зэрыхузехьэнур? (зи гугъу ищIыр НАТО-м и къэралхэм щыпсэуну хуит зыщI тхылъхэр, абыхэм я банкхэр я ахъшэхэр хэлъу сэтей къащIахэрщ)».
Пэжщ, Грудининыр хущIокъу а псори пцIыуэ къыщIригъэдзыну, арщхьэкIэ абы иужь итыху зэманыр макIуэ.
Радзиховский Леонид къелъытэ коммунистхэм ерыщу я телъхьэ зыкъомми дамыIыгъ кандидатыр КПРФ-м къызэригъэлъэгъуар щыуагъэу. Абы къыхэкIыу политологым чэнджэщ къыдет сэмэгухэм я нэгъуэщI кандидатитIым — Бабурин Сергейрэ («Урысей цIыхубэпсо союз») Сурайкин Максимрэ («Урысейм и коммунистхэр») я шыфэлIыфэхэм деплъыну.
«Грудининым ехьэлIа къаугъэхэр ящIэгъэкъуэну а тIуми яхузэфIэкIынущ КПРФ-м и телъхьэхэм ящыщ Iыхьэ езыхэм я лъэныкъуэ къащIын, — къыдгурегъаIуэ абы. — А патриотхэм я Iуэху бгъэдыхьэкIэхэр нэхъ убзыхуащ коммунистхэм я идеологием тепщIыхьмэ. Пэжщ, абыхэм политик къарууфIэхэу зыкъагъэлъэгъуэфыркъым».
IэщIагъэлI куэдым къагурыIуэркъым «Рост партым» и цIэкIэ бизнес-омбудсмен Титов Борис ягъэлъэгъуэныр къызыхэкIар. Абы политикэ бэнэныгъэ гуэри иригъэкIуэкIыркъым. АрщхьэкIэ «Яблоко»-м и Iэтащхьэ Явлинский Георгий хуабжьу жыджэрщ. Абы демократхэм ящыщу къыпэщIэт куэд IуигъэкIуэтыфынущ.
Политолог Рощин Алексей хуегъэфащэ «Граждан жэрдэмым» къыбгъэдэкIыу хэхыныгъэхэм хэт Собчак Ксение акъылыфIэу Iуэхухэр зэригъакIуэу: «Президент хэхыныгъэхэм ар политикэм хашэ икIи щытщ къэкIуэну зэманым къыхуэщхьэпэну лъабжьэу. Ксение жиIащ къыкIэлъыкIуэ парламент хэхыныгъэхэм хэтыну зэримурадыр».
IэщIагъэлIхэм хуэфащэ пщIэ хуащI илъэс куэд хъуауэ политикэ утыкум ит Жириновский Владимир. Ауэ а пIалъэ кIыхьыр абы зэран хуэхъуркъым езым и телъхьэхэм къахигъэхъуэн папщIэ.
Жириновский Владимир етIуанэ увыпIэм щIэбэнынущ, хуегъэфащэ Макаркин Алексей. Фигу къэзгъэкIыжынщи, 2016 гъэм Думэр щыхахым абы папщIэ Iэ яIэтащ езыр сыт щыгъуи дэзыIыгъхэм я мызакъуэу, властым и къэрал щIыб политикэм и телъхьэ, арщхьэкIэ зи псэукIэм арэзы темыхъуэ зыкъомми. Абы щыгъуэми, Жириновскэм и хабзэщ Iэ щаIэтыну махуэр къэблэгъэхукIэ нэхъри зыкъызэкъуихыу.
«Мис иджы фыкъыдэдаIуэ»
АрщхьэкIэ гъатхэпэм и 18-м екIуэкIыну хэхыныгъэхэм мыхьэнэшхуэ яIэми, ар зэкIэ IуигъэкIуэтащ УФ-м и Президентым Федеральнэ Зэхуэсым Зэрызыхуигъэзам. Шэч гуэри къытумыхьэу жыпIэ хъунущ абы иджырей Урысейм и тхыдэм лъэхъэнэщIэ къыщызэIуихауэ. Дэ десэжащ илъэс къэс апхуэдэ зыхуэгъэзэныгъэхэм ди къэралым и зыужьыныгъэм егъэщIылIа унэтIыныгъэщIэхэр къызэрызэIуихым, ауэ иджы Iуэхухэр зыIутыр абыхэм я закъуэкъым.
Путин Владимир и къэпсэлъэныгъэм и зэхуэдитIыр зыхъумэжыныгъэм триухуащ. Пэжщ, ари дызэсэжат. Телъыджэр зэхэтхащ: УФ-м и Iэщэ лIэужьыгъуэщIэхэм Iэмал къыдат къыдэпщэфыIэ бийр дунейм и дэтхэнэ щIыпIэми щыхэдгъэщIэну, абыхэм къапэувыфын къару мы зэманым зыми иIэкъым. Ар дыдэр абы къыщыхигъэщхьэхукIащ американ журналисткэм ирита интервью кIыхьми. Урысейм и Iэтащхьэм жиIащ ди къэралым зыхъумэжыныгъэ IэнатIэм ахъшэшхуэ тригъэкIуэдэн хуей щIэхъум и щхьэусыгъуэхэри: «Ди стратегие къарухэм я зэхуэдэныгъэр къызэтеднэн мурадкIэ дэ куэдрэ дыхущIэкъуащ ПРО-хэмкIэ зэгурыIуэныгъэр къызэпамыудыну американхэр къэдгъэдэIуэну. Зыри къикIакъым. 2002 гъэм США-р езым и закъуэ а зэгурыIуэныгъэм къыхэкIыжащ. АрщхьэкIэ иужькIи хуэдгъэлъэгъуащ ди зэпыщIэныгъэхэм а IэнатIэм щыпытщэну, дзыхь зэхуэтщIыну. Хьэуэ. Къыхэтлъхьа псори ядакъым. ИтIанэ яжетIащ зытхъумэжын папщIэ зэребгъэрыкIуэ ди Iэщэхэр зэредгъэфIэкIуэнур. Жэуапу къыдатыжащ «США-м ПРО зыубгъуауэ къызэригъэпэщыныр фэ, Урысейм, къыфхуэгъэзакъым, фэ сыт фщIэнуми, фыхуитыжщ». Аращи, — пищащ Путин Владимир, — «и пэжыпIэкIэ дэ къыдэпсэлъэну зыри хуеякъым. АтIэ, мис иджы, фыкъыдэдаIуэ».
КъыдэдэIуэн хуейуэ къыщIэкIынущ. Американ ПРО-р зыхуэгъэ-зар баллист ракетэхэм япэщIэтынырщ. СлIожь, атIэ урысейхэм абыхэм пагъэувыфынущ сыт хуэдэ ПРО-ми хуэмыубыдыфыну Iэщэхэр.
УФ-м и дзэм и унафэщI нэхъыщхьэм иджырей дыдэ Iэщэхэу лIэужьыгъуихым я гугъу ищIащ. Дэ къытедгъэзэжынкъым ахэр зыхуэдэм: тхьэмахуэм щIигъуауэ а Iэщэ лIэужьыгъуэхэр телевиденэм и экранхэм икIыркъым. ЖытIэн къудейщ «Сармат» IэмэпсымэщIэм и закъуэ США-м и Техас штатым хуэдиз щIыналъэ зэрызэхикъутэфынур. А Iэщэм и зэфIэкIыр гъунапкъэншэщ икIи ар IэубыдыпIэншэщ. Адрейхэми лъэщагъкIэ къапэувын мы зэманым щыIэкъым.
Аращи, Путин Владимир и псалъэхэм ятепщIыхьмэ, налог зыт американхэм я ахъшэхэу США-м и ПРО зыубгъуар зэфIэгъэувэным трагъэкIуэда доллар мелардищэхэр псым хапхъауэ къыщIэкIащ.
АрщхьэкIэ дунейпсо жылагъуэм, политикхэм гу лъатащ Путин Владимир зыми зэрыхуэмыдэлъар, абы и пIэкIэ мамырыгъэр гъэбыдэныр, зэгурыIуэныгъэм и телъхьэу зыкъызэригъэлъэгъуар. УФ-м и Iэтащхьэм къэралхэм я унафэщIхэр къыхуриджащ зэбгъэдэтIысхьэу дунейпсо шынагъуэншагъэм и лъабжьэхэр зэрызэтраухуэфынум тепсэлъыхьыну. «Дэ абы дыхуэхьэзырщ», — щIигъужащ УФ-м и Президентым.
Абы и закъуэкъым
Ди псалъэр ныкъуэ хъунт УФ-м и Президентым урысейхэм я псэукIэр егъэфIэкIуэным, къэралым и экономикэм и зыужьыныгъэр хуабжьу щIэгъэпсынщIэным теухуауэ жиIахэм и гугъу дымыщIамэ. Псом япэу къыхэдгъэщынщ узыншагъэр хъумэным и IэнатIэм хуаутIыпщ ахъшэм хуэдитIкIэ хэхъуэну къазэрыхуигъэувар. Мыбдеж зэхъуэкIыныгъэхэм зыщыдедгъэхьэхри, цIыхухэр зыщыдгъэгъупщащ, къыхигъэбелджылыкIащ Путин Владимир. Апхуэдэу мылъкушхуэ хухахынущ гъуэгухэр щIыналъэхэм, щIыналъэ зэхуакухэм куэду икIи фIагъ хэлъу щыухуэным, щIыдагъэмрэ газымрэ къащIэкIхэм я мызакъуэу, нэгъуэщI IэнатIэхэми къыпах фейдэм хэгъэхъуэным. Абы Iэмал къитынущ лъэщапIэщIэхэр къызэIуахыну, цIыхухэр лэжьапIэкIэ, улахуэфIкIэ къызэрагъэпэщыну. Пэжщ, Путиным мыбдежым бжыгъэ куэд къыщихьакъым икIи политологхэм шэч къытрахьэркъым мыгувэу а псори абы указ пыухыкIахэмкIэ зэрыщIигъэбыдэным. Ахэр зэрызрагъэхъулIэну Iэмалхэми йогупсыс. Къапщтэмэ, Къэрал Думэм бюджетымрэ налогхэмкIэ и комитетым хэт Щапов Михаил къыхелъхьэ цIыхухэм тралъхьэ налогхэр абыхэм яIэрыхьэ хэхъуэхэм елъытауэ зэщхьэщыгъэкIын хуейуэ (жытIэнщи, ардыдэм къыхуреджэ Жириновскэми, сэмэгу къарухэм я кандидатхэу президент хэхыныгъэм хэтхэми). Зедгъэубгъункъыми зи хэхъуэхэр зы мазэм сом мин 250-м щIигъухэм Iах налогхэр процент 18 — 25-м нагъэсмэ, къэралым Iэрыхьэнущ сом триллион. АбыкIэ УФ-м и медицинэ лэжьакIуэ псоми я лэжьапщIэхэр хуэдитIкIэ, егъэджакIуэхэм — хуэдиплIкIэ къаIэтыфынущ. Бюджетым и хэщIыныгъэхэр хабзэ ткIийм трагъэувэмэ, аргуэру сом триллион 1 — 1,5-рэ къыдэхуэнущ. Къэрал корпорацэхэм нэхъ куууэ ядэлэжьэн, олигарххэм къэралым ираша сом триллионипщIхэр ди деж къызэрашэжыфыну лъэкIыныгъэ къарузехьэ IуэхущIапIэхэм ябгъэдэлъхьэн хуейщ. Зэрытлъагъущи, хэкIыпIэхэр щыIэщ.
Шал Мухьэмэд.
