ЦIыху Iэпкълъэпкъыр апхуэдизу тIасхъэкъым
УзыфэщIэм теухуауэ цIыхухэр зыщIэупщIахэм жэуап ярет дохутыр цIэрыIуэ, медицинэ щIэныгъэхэм я кандидат Комаровский Евгений.
ВирусыщIэм дапхуэдэу зыкъызэрыдигъащIэр?
— Апхуэдэ зы нэщэнэ хэхаи иIэкъым абы. ЦIыхур плъыржьэр хъумэ, и тэмакъыр узу хуежьэмэ, и нэпс-пэпсхэр зэхэлъэдэжамэ, ар дызэсэжа пыхусыхууи щытынкIэ хъунущ. Апхуэдэм деж зэрытщI хабзэращи, шей куэду егъэфэн, цIыхур пщтырмэ, абы и температурэр езыгъэхын парацетамол хущхъуэ етын хуейщ. АбыкIэ узыр щхьэщымыкIыу нэхъ хьэлъэ къэхъумэ — жьы къыпиубыдмэ, егъэлеяуэ псчэмэ, мыбэуэфу хуежьэмэ — абы икIэщIыпIэкIэ дохутыр къыхуеджапхъэщ.
Узыфэм пэлъэщын вакцинэрэ хущхъуэхэмрэ щымыIэмэ, цIыхухэр сыт зэрагъэхъужыр?
— Инфекцэ лIэужьыгъуэ псоми я процент 99-м текIуэн вакцинэ щыIэкъым. Апхуэдэу щытми, цIыху Iэпкълъэпкъыр апхуэдизу тIасхъэкъым, япэ къэс узыфэм ирищIыкIын хуэдэу.
Вирусыр Iэпкълъэпкъым зэрыхыхьэу, цIыхум и иммунитетым къыгуроIуэ езым щымыщ «къызэрыхуэкIуар» икIи ар зэрызыкIэридзыжыным яужь итщ — клеткэ щхьэхуэхэр къилэжьу хуожьэри, вирусыр еукI. Апхуэдэ бэнэныгъэм махуищым къыщыщIэдзауэ махуитхум нэс трегъэкIуадэ Iэпкълъэпкъым, иужькIэ, зэрыхабзэщи, цIыхум и щытыкIэр нэхъыфI мэхъуж.
Дэ езыр-езыру дохъуж, зэрызытхъумэж Iэмалхэр ди Iэпкълъэпкъым къилэжьурэ. ЦIыхухэм я нэхъыбапIэм къафIэIуэхуххэркъым пыхусыхур — тIэкIу гукъыдэмыж хуэдэурэ, я тэмакъыр къызэрыхэузыкIыр зыхащIэурэ, ауэ абы мыхьэнэшхуэ ирамытурэ махуи 5 — 7 докIри, я узыншагъэр и пIэм йоувэж. И нэхъыбэр коронавирусми зэригъэсымаджэр апхуэдэущ.
Сыт хуэдиз зэманкIэ вирусыр хьэуам зэрыхэтыр? Лифтхэм, фэтэр щIыхьэпIэхэм, дэкIуеипIэхэм ар къыщыппкърыхьэфыну?
— Абы жэуап тэмэм, пыухыкIа пхуетынукъым. ГурыIуэгъуэщ цIыху гуп лифтым иту сымаджэр абдеж къыщепсамэ, абы щIыгъухэр ицIэлэнкIэ зэрыхъунур. Апхуэдэуи вирусыр техуэнкIэ хъунущ дэкIуеипIэбгъухэм иIэ убыдыпIэхэм — абыхэм IэкIэ уеIусэми ар къыплъэIэсынущ. ГъущI щхьэфэ зиIэ Iэмэпсымэхэм вирусыр сыхьэтипщIым щIигъукIэ «зэрыщыпсэуфынум» шэч хэлъкъым.
Вирусыр щIыфэм пхыкIыу Iэпкълъэпкъым кIуэфыну?
— УIэгъэ зытемылъ щIыфэм пхыкIыфынукъым.
А узыфэр зыпкърытахэр хъужа нэужь, зэман дэкIмэ, абы и зэран къекIыжынкIэ хъуну?
— ЦIыхухэм я процент 80-р узыфэм хъарзынэу полъэщ икIи иужькIи ар зыкIи къешынэуэжыркъым. Нэхъ хьэлъэу зыпкърыкIхэр, дауи, гугъу ирегъэхь, уз гъэтIылъа зэраIэм къыхэкIыу икIи ахэри къигъэхъеиныр зыхуэIуа щыIэкъым. Ауэ гу лъывэзгъэтэну сыхуейт мыбы: коронавирусыр цIыхум уз гъэтIылъа зэрыцIалэу къыхуинэркъым. Ар РНК-вирус жыхуаIэхэм хуэдэщ. Iэпкълъэпкъыр абы зэрыпэлъэщын антитела жыхуэтIэхэр къызэрилэжьу ар еукI, цIыхури узыншэ мэхъуж. Вирусым ныкъуэдыкъуагъэ хахыу кърахьэкI хъыбархэр пцIыщ.
Унагъуэм щыщ зыгуэрым узыфэр къыпкърыхьамэ, пэшым сыт щыщIэн хуейр?
— Нэхъыщхьэр пэшым щIэх-щIэхыурэ жьы щызэпрегъэхунырщ. ПтхьэщI хъуну псори дотхьэщI, инфекцэр зыукIхэр къэдгъэсэбэпурэ. Псалъэм папщIэ, псы литрым «Белизна» жыхуаIэм хуэдэ миллилитр 60 — 100 хэпкIэрэ, бжэкъухэр, плиткэхэр, уэздыгъэ щIэгъэнапIэхэр ириплъэщIмэ, сыт хуэдэ инфекцэри иукIынущ. Градус 60 е нэхъыбэ хъу псы пщтыркIэ щыгъынхэр бжьыщIмэ, абыи вирусыр къелынукъым.
