Тхыдэр къызыхэщ хьэпшыпхэр
Къэбэрдей-Балъкъэрым и Лъэпкъ музейм щекIуэкIащ «Кавказым и тхыдэр къызыхэщ хьэпшыпхэр» гъэлъэгъуэныгъэр. Ар зи жэрдэмри къызэзыгъэпэщари Осетие Ищхъэрэ-Алание Республикэм и Лъэпкъ музейрщ, Урысей Федерацэм ЩэнхабзэмкIэ и министерствэр и дэIэпыкъуэгъуу.
Сохиевэ Ларисэ зэхыхьэр къызэIуех. Осетие Ищхъэрэ-Алание Республикэм и Лъэпкъ музей 1897 гъэм къызэIуахам и гъэтIылъыгъэхэм ящыщщ Налшык къаша тхыдэ-щэнхабзэ хъугъуэфIыгъуэхэр.
Гъэлъэгъуэныгъэм къызэщIеубыдэ жэз курыт лъэхъэнэм къыщыщIэдзауэ (ди эрэм и пэкIэ ещанэ илъэс миным) XX лIэщIыгъуэм и пэщIэдзэхэм я зэхуакум хиубыдэ хьэпшыпхэр. Апхуэдэхэщ ди эрэм и пэкIэ етIуанэ илъэс миным щыIа, дуней псор зыщыгъуазэ Кобан (Осетием щыIэ къуажэщ) жэзыр, «Идолым и щхьэ» цIэрыIуэр (Нар къуажэм 1913 гъэм къыщагъуэтар), курыт лIэщIыгъуэм и пэщIэдзэм щыIа нэгъуэщI хьэпшыпхэр. Выставкэм кърихьэлIахэм зрагъэлъагъуну Iэмал яIащ V лIэщIыгъуэм щыIа пхъэ уанэр, абджым, ятIэм къыхэщIыкIа хьэпшып гъэщIэгъуэнхэр, жэз гъуджэр, археологие, этнографие, щэнхабзэ фэеплъхэр, цIыхухъу, цIыхубз фащэхэр, пыIэхэр, уагъэхэмкIэ, дамыгъэхэмкIэ, псэущхьэхэм я теплъэхэмкIэ гъэдэха бгырыпххэр, дыщэм, дыжьыным, жэзым къыхэщIыкIа цIуугъэнэхэр, мастэкъуаншэ зэхуэмыдэхэр, зауэлI Iэщэхэр, мывэм къыхэщIыкIа джыдэхэр, нэгъуэщIхэри. Абыхэм къыбжаIэрт осетинхэм я цIыхубэ гъуазджэр зэрыкъулейр, зэрыдахэр. Иджы ахэр гъуазэ яхуохъу Кавказым и иджырей декоративно-прикладной гъуазджэм и IэпщIэлъапщIэхэм.
Гъэлъэгъуэныгъэм хагъэхьа хьэпшыпхэр. Осетие-Ищхъэрэ Алание Республикэм и Лъэпкъ музейм и унафэщI Сохиевэ Ларисэ зэхыхьэ гуапэр къызэIуиха нэужь, тепсэлъыхьащ «кобан щэнхабзэ» зыфIащам, 1869 гъэм Осетие щIыналъэм къыщызэIуахауэ щытам, и мыхьэнэм. ЦIыху IэпщIэлъапщIэхэм гъущIым, къупщхьэм, мывэм, жэзым, нэгъуэщIхэми къыхащIыкIауэ къащIэнар зэрытелъыджэр жиIащ абы икIи къыхигъэщащ мы тхыдэ щIэинхэр Москва, Санкт-Петербург, Ставрополь, Кавказ Ищхъэрэм и республикэхэм щагъэлъэгъуэну зэрахузэфIэкIар.
ГъуазджэхэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ къэрал институтым и проректор Эфендиев ФуIэд жиIащ осетин IэпщIэлъапщIэхэм я хьэпшыпхэм, Кавказым и мызакъуэу, дуней псом и мыхьэнэ зэрыщаIэр. Лъэпкъым и щэнхабзэ, гъуазджэ хъугъуэфIыгъуэхэр зэрахъумам папщIэ музейм и лэжьакIуэхэм фIыщIэ зэрахуэфащэр, щIыналъэм и тхыдэр щIэблэм ящымыгъэгъупщэнымкIэ абыхэм къалэнышхуэ зэрагъэзащIэр къыхигъэщащ.
Гъэлъэгъуэныгъэм хэтащ Осетие Ищхъэрэ-Аланием и Лъэпкъ музейм архитектурно-художественнэ IуэхухэмкIэ и къудамэм и лэжьакIуэхэу Албеговхэ Тамерланрэ Маратрэ, Туаев Азэмэт, Осетие Ищхъэрэ-Аланием щIыхь зиIэ и сурэтыщI Келехсаевэ Эммэ, тхыдэ, щэнхабзэ фэеплъхэр хъумэнымкIэ урысейпсо жылагъуэ зэгухьэныгъэм КъБР-м щиIэ щIыналъэ къудамэм и унафэщI Созаев Ахъмэт.
Выставкэм кърихьэлIахэр.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
