Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
Фэ фщIэрэ?
НасыпыфIэхэр
Иджыблагъэ ООН-м къипщытащ къэралхэм я зэIузэпэщыгъэр.
Нэхъ насыпыфIэ дыдэу къалъытэхэм хабжащ Даниер, Норвегиер, Швейцариер, Нидерландхэр, Швециер.
Урысейм иубыдар 68-нэ увыпIэрщ. СНГ-м хыхьэу щыта къэралхэм ящыщу Урысейм япэ ищащ Молдовиер, Къэзахъстаныр, Туркменистаныр, Узбекистаныр, Белоруссиер.
Къэпщытэныгъэм хэтащ къэрали 150-рэ. Абыхэм я псэукIэм, щекIуэкI гъащIэм хэплъащ экономикэмкIэ, психологиемкIэ, статистикэмкIэ IэщIагъэлIхэр, щIэныгъэлIхэр.
Къэралым и фIагъыр пщалъэ щхьэхуэхэмкIэ къапщытащ, ахэр хыуэ зэщхьэщыхауэ екIуэкIащ. Абы ипкъ иткIэ, IэщIагъэлIхэр егугъуащ дэтхэнэми хуэфащэ увыпIэр иратыну. Псалъэм папщIэ, Финляндием ещанэ увыпIэр Швейцарием иритын хуей хъуащ, езыр 7-нэм еувэхащ. Нэхъ насыпыфIэу псэу къэралипщIым ящыщ хъуащ Канадэр, Австриер, Исландиер, Австралиер. Израилым 11-нэ увы- пIэр иратащ. Абыхэм къакIэлъыкIуэ пщIым США-мрэ Новэ Зелан- диемрэ хэхуащ, етIо- щIанэр Венесуэлэ- ращ.
Нэгъабэрей къэпщытэныгъэм еплъытмэ, Урысейр увыпIийкIэ дэкIуеящ. Рейтингым кIэух хуэхъур Африкэм и къэралхэрщ: Гвинее, Танзание, Руандэ, Бурунди, Африкэ Курыт Республикэ, Бенин, Того.
Шыпш Даянэ.
Псалъэ пэжхэр
Хуитыныгъэм хущIэмыкъу щыIэкъым
Ущыуэныр апхуэдэу бэлыхьышхуэкъым, пхузэмыхъуэкIыжын щыуагъэ пIэщIэмыкIмэ.
ГъащIэр зэи пIащIэркъым, цIыхухэращ пIащIэгъуэ зытелъыр.
Щхьэзакъуэ хуитыныгъэм хущIэмыкъу цIыху щыIэкъым.
УщIалэху уделэр Iуэхукъым, адэкIи къыпумыщэмэ.
Лэжьыгъэ гуэр умыгъэзащIэу мы дунейм утетыныр гугъуехьщ.
Сыт хуэдиз бзэ пщIэми мыхьэнэ иIэнукъым, уи бзэр къабзэу умыщIэжмэ.
Гудзакъэ зимыIэр дэпым ебгъэдзакъэми зыуи къыщыхъунукъым.
Акъылыншэр сытым дежи нэмысыншэщ.
КIурашын Алий.
Шхыныгъуэхэр
КIэртIоф гъэбэкхъа
КIэртIофыр яукъэбз, IупщIэурэ яупщIатэ. Бжьыныщхьэ укъэбзар мазэ ныкъуэм хуэдэу яупщIатэ. Бжьыныху укъэбзар тыкъыр цIыкIу-цIыкIуурэ яупщIатэ, шыбжий сыр мыхьэжар зэпэплIимэ цIыкIуурэ зэпаупщI. Шыуаным тхъу иралъхьэри къагъэплъ градуси 120-130-рэ хъууэ. Абы бжьын упщIэтар, бжьыныхур халъхьэри, зэIащIэурэ тхъуэплъыфэ хъухукIэ ягъэлыбжьэ, итIанэ абы халъхьэ шыбжий упщIэтар. Псори зэрызэщIэлъу ягъэлыбжьэ итIанэ кIэртIоф укъэбзар халъхьэ, шыгъу траудэ, лэпс пщтыр щIакIэ, зэIащIэри, шыуаныщхьэр тепIауэ мафIэ щабэм тету ягъэбэкхъ хьэзыр хъуху, псыр щIэвэщIэху. Пщтыру Iэнэм трагъэувэ, пIастэ, мырамысэ, щIакхъуэ и гъусэу.
Халъхьэхэр
(цIыхуитI Iыхьэ):
кIэртIоф укъэбзауэ — грамм 300
бжьыныщхьэ укъэбзауэ — грамм 50
бжьыныху укъэбзауэ — грамми 10
тхъууэ — грамми 100
лэпсу — грамми 100
шыбжийуэ, шыгъуу — узыхуейм хуэдиз.
Ху хьэлIамэ
Хугу хьэжыгъэмрэ нартыху хьэжыгъэмрэ япэ щIыкIэ яухуэнщI, тепщэчышхуэм иракIутэри, бэлагъкIэ зэIащIэурэ, шыгъу зыхэлъ псы пщтырыр хакIэ. Япща иужь, IэфI къыщIыхьэн щхьэкIэ сыхьэти 3-4-кIэ щагъэт, гуэдз хьэжыгъэ тIэкIу щIапщэж. ИтIанэ нартыху хьэлIамэм хуэдэу ягъавэ. Къыхахыжри псы щIыIэ дагъэжэхыж. ХьэлIамэпсым шыбжий плъыжь хьэжа зыхэлъ бжьын гъэлыбжьа тракIэри, хьэлIамэм драф.
Халъхьэхэр
(цIыхуитI Iыхьэ):
ху хьэжыгъэу — грамм 200
гуэдз хьэжыгъэу — грамм 20
нартыху хьэжыгъэу — грамм 60
шэуэ — грамм 80
тхьэвым щхьэкIэ псыуэ — грамм 80
хьэлIамэ зэрагъэвэну псыуэ — грамм 1500
шыгъуу — узыхуейм хуэдиз.
Къубатий Борис.
Ди сурэт гъэтIылъыгъэхэр Мысырым щыщ Хъусни Шах адыгэ принцессэм и сурэтыр франджы художник Уссе де Леомениль Лаурэ 1853 гъэм ищIащ.
ГушыIэхэр
Сыхунэсакъым
Илъэсих зи ныбжь Пщымахуэ и анэр къошхыдэ:
— Гъуэншэдж щIэрыпсыр ятIэ защIэ пщIащ.
— Уа, мамэ, аргуэру щхьэ сыбгъэкъуаншэрэ? ЯтIэм апхуэдизу псынщIэу сыхэхуати, си гъуэншэджыр зыщысхыну сыхунэсакъым.
Уэ бгъэжеямэ, уэ къэгъэушыж
Урокыр здекIуэкIым, егъэджакIуэм Инал зыхуегъазэ:
— Инал, а къыббгъэдэсыр къэгъэуш.
— Сыт щхьэкIэ? Уэ бгъэжеямэ, уэ къэгъэушыж.
ЛъакъуитIри къиIэт хъунукъым
ЕгъэджакIуэр щIоупщIэ:
— Сыт аистыр лъакъуэ лъэныкъуэкIэ щIыщытыр?
Идар:
— ЛъакъуитIри къиIэтмэ, джэлэнущи.
Мелардырыбжэхэр
ЩIалэу къулей хъуахэр
«Forbes» журналым къызэрытрадзамкIэ, нобэкIэ мылъку нэхъыбэ дыдэ зыбгъэдэлъыр Facebook сетыр къызэзыгъэпэща Цукерберг Маркщ. Иужьрей къыдэкIыгъуэм зэритымкIэ, Марк и ныбжьыр илъэс 27-рэ щрикъуам, доллар мелард 17,5-рэ къилэжьат. Мелардырыбжэхэм яхэхуащ Цукерберг социальнэ сетыр къызэгъэпэщыным иужь щихьэм щыгъуэ и гъусахэри — Московиц Дастинрэ (доллар меларди 3,5-рэ къилэжьащ) Саверин Эдуардорэ (доллар мелардитI).
Къулейхэм я етIуанэ увыпIэр иубыдащ Колумбием щыщ магнат гуэрым и къуэ Сантэ Домингэ Алехандрэ. Абы доллар меларди 9,5-рэ иIэщ.
Мылъкушхуэ зыбгъэдэлъхэм я ещанэр азиат мелардырыбжэ Танакэ Йошикацущ. Аращ Gree социальнэ зэрыджэгу платформэр къызэзыгъэпэщаращ. А хъыр къагъэсэбэп Японием и цIыху мелуан 30-м. Танакэ и мылъкур доллар меларди 4,3-м щIегъу.
Абы къыкIэлъыкIуэр доллар меларди 2,1-рэ къэзылэжьа Паркер Шонщ. Ар зэгуэрым Facebook сетым и президенту щытащ, иджы инвестицэм зритащ.
«Forbes» журналым зи цIэр ихуа бейхэм зы бзылъхугъи яхэтщ. Илъэс 30 зи ныбжь пщащэм доллар меларди 4,5-рэ иIэщ. Ар и адэм тыгъэ къыхуищIа компанием хуэзэ мылъкущ.
Турн унд Таксис Альбер пащтыхьыкъуэр иджыри щхьэгъусэ зимыIэ щIалибгъу нэхъ къулейхэм ящыщщ. И ныбжьыр илъэс 28-рэ фIэкIа мыхъуу доллар мелард 1,5-рэ мылъкуу зэригъэпэщащ. Iэзэу машинэ псынщIэу къезыхуэкI Альбер нэхъыбэу зи ужь итыр спортщ, хьэрычэт Iуэхукъым.
Апхуэдиз дыдэ бгъэдэлъщ илъэс 35-рэ хъу Пер Роберт. Нэхъапэм ар Apple фирмэм инженеру щылажьэу щытащ, иужькIэ езым и компание къызэригъэпэщыжащ.
Дуней псом щынэхъ къулейхэм яхэхуащ урысей хьэрычэтыщIэ Ноготков Максими. Ар «Связной» тыкуэнхэр зи IэмыщIэ илъыращ, доллар мелард мылъкуу бгъэдэлъщ.
Дохъушокъуэ Синэ.
Сатыр пIаскIуэхэр
ШутIэ
ЯщIа нэужь
Министр, ШутIэ
Щыгъупщэжащ
Зэрыщытар МышутIэу.
НапитIым
«Ди хэкур лъэщ
дывгъэщI» —
ЖызыIэ КIутIэ
И жыпхэр
Къэрал ахъшэкIэ екудэ.
Иужьрей акъыл
Бжэгъу мыхъу щIыкIэ
Къигъэшакъым чыр —
Йодзэкъэж и Iэпэм
Нобэ Хьэжбэчыр.
Джатокъуэ Юрэ.
Хамэ къэрал хъыбархэр
Пенсэ ныбжьым нэсахэр ягъафIэ
Чех пенсионерхэм я зыгъэпсэхугъуэ пIалъэр къэсу тIысыжа нэужь, къахьу щыта улахуэм и процент 50-р пенсэу хуагъэувыж. Ар ику иту еврэ 1000 мэхъу. Чех цIыхухъухэм я ныбжьыр илъэс 61-м, цIыхубзхэр илъэс 58-м пенсэ макIуэ.
* * *
Португалием и цIыхухэр илъэс 65-м щынэсам деж пенсионер мэхъу. Абыхэм я улахуэм и процент 54-р пенсэу хуагъэувыж. Къыхэгъэщыпхъэщ а къэралым къыщахь улахуэр ику иту еврэ 1000 зэрыхъур.
* * *
Финляндием къыщахь улахуэр еврэ мини 3,7-рэ мэхъу. Абы и процент 58,4-р пенсэу хуагъэувыж.
* * *
Словением щыпсэу цIыхухъухэр илъэс 63-м, цIыхубзхэр илъэс 61-м пенсэм макIуэ. Я улахуэм и процент 62-р пенсэ ахъшэу къратыж.
* * *
Тыркум и цIыхухэм ират пенсэмкIэ дунейм еханэ увыпIэ щаубыд. Абыхэм я цIыхубзхэм я ныбжьыр илъэс 58-м, цIыхухъухэр илъэс 60-м пенсэ макIуэ. Бынитху къэзылъхуа анэхэр илъэс 48-м пенсионер мэхъу. Мы къэралым я улахуэр ику иту еврэ 900 мэхъу, абы и процент 64,5-р пенсэу ират.
* * *
Италием и пенсэр улахуэм и процент 65-щ. Ар ику иту еврэ мини 2,5-рэ мэхъу. ЦIыхухъухэри цIыхубзхэри зэхуэдэу илъэс 59-м пенсэм макIуэ.
* * *
ЦIыхухъухэм я ныбжьыр илъэс 65-рэ, цIыхубзхэр илъэс 60 ирикъуа нэужь пенсэ кIуэ цIыхухэм улахуэм и процент 77-р ирату щыхабзэщ Австрием. Мы къэралым щат улахуэр дуней псом нэхъыбэ дыдэу къыщалъытэ. Ику иту австрийцхэм къахь еврэ мини 2,7-рэ.
* * *
Испанием и пенсионерхэр псом нэхърэ нэхъ къулей къэралищым хыхьэу къалъытэ. Абыхэм я улахуэм и процент 81-р пенсэу къратыж, ар еврэ мини 2,2-рэ мэхъу. Испанхэм я ныбжьыр илъэс 65-рэ ирикъуа нэужь, загъэпсэхуну тIысыжу аращ.
* * *
Люксембург — Европэм и къэрал нэхъ цIыкIу дыдэхэм ящыщщ. Ауэ и пенсионерхэм хуабжьу якIэлъоплъ. Илъэс 60-м унэсауэ пенсэ укIуэмэ, улахуэм и процент 87-р къуатынущ. Ику ит улахуэр еврэ мини 4,3-рэ мэхъу.
* * *
Дуней псом щынэхъ къулей пенсионерхэр алыджхэращ. Абыхэм я пенсэр проценти 4 къудейкIэ нэхъ мащIэу аращ я улахуэм нэхърэ. Я ныбжьыр илъэс 57-рэ ирикъуу пенсэ тIысыжа нэужь, я хэхъуэр зэрыщытауэ къонэж, ику ит улахуэу еврэ мини 2,1-рэ къахь.
А псоми еплъыта нэужь, урысей пенсионерхэм уи гур ящIоуз. Абыхэм ику ит я улахуэр сом мин 30 хъууэ аращ, пенсэу къахьыр сом мини 10-м щIигъуркъым.
Къэбарт Мирэ.
Псалъэзэблэдз
ЕкIуэкIыу: 6. Пхъэщхьэмыщхьэ. 7. Къуаргъ лъэпкъым щыщ къуалэбзу. 9. ЩIалэ цIыкIур мэзым къикIыжащ, пхъэ … къишэри. 11. Пэ псыгъуэ кIыхь хъужауэ, къуалэбзу къуэлэн дахэ. 12. Ди гъунэгъу щIалэр … IэщIагъэм хуеджауэ, цIыхум я узыр ящегъэпсынщIэ. 13. Къуацэчыцэ. 14. Гъэм и зэманхэм ящыщу нэхъ къулей дыдэу, нэхъ берычэту ябжыр. 15. Зэадэзэкъуэ еджагъэшхуищ: щыри физикэ-математикэ щIэныгъэхэм я докторщ. 18. ХъуаскIэ къызыдих мывэ быдэ. 20. Удзыжь гуэрэн зэщIэкIа.
21. Прохладнэ куейм хиубыдэ адыгэ къуажэ. 23. … фашистхэр ди къэралым къытеуауэ щытащ 1941 гъэм. 24. Дыщэр … хуэныкъуэкъым. 27. Iэпслъэпсым щыщщ. 28. Губжьым, гу псэхугъуэ зэрумыгъуэтым узыхуишэ щытыкIэ. 30. ЩIымахуэ щыгъын. 31. Дыгъэр къухьэжа иужь ящI зи чэзу нэмэз. 33. Зи пхъэм шыкIэпшынэ, пхъэпшынэ къыхах жыг быдэ. 34. Адыгэ псалъэжьым зэрыжиIэмкIэ, ар адэжь щIэинщ. 35. Пэжым хуэхей цIыху. 36. Мыл Iув быдэ зытрищIа щIыпIэ, цIантхъуэрыгъуэ. 37. Муслъымэн динщIакIуэм щыгъыу щыта щыгъын щIыIутелъ. 38. ФIэIугъэ щызэхалъхьэкIэ хакIэ. 40. Пщэдейрей … нэхърэ нобэрей бзу.
Къехыу: 1. Пхъэщхьэмыщхьэ гуащIэ цIыкIу. 2. ДжэдыкIэ… Е тIатIэ, пкъы зыщIэмыт. 3. Зи жылэхэр кърахыу шыгъулъэ папщIэу къагъэсэбэп е нэгъуэщI ерыскъыпхъэ зракIутэ къэб лIэужьыгъуэ. 4. Адыгэ театрым и джэгуакIуэу щыта, РСФСР-м щIыхь зиIэ и артист. 5. … куэбжэ зиIэ… мастэ щощIэ. 8. … зэрымытым Iэтэ ирегъэувэ. 10. ПхъэIэпэм а цIэмкIи йоджэ языныкъуэ адыгэхэр. 16. Ерыскъы хэплъыхь зыщIу, зэзымыпэсу хьэлыншэу зызыщI. 17. Уэ … хэлъхьи, сэ берычэт ныхэслъхьэнщ. 19. Пщым и унагъуэм я IуэхутхьэбзащIэ. 22. КIыщокъуэ Алим и иужьрей роман. 25. Пыжь къызыпымыкIэ пыжьей банэ. 26. Гъудэм а цIэмкIи йоджэ. 29. Осетие Ищхъэрэм хиубыдэ адыгэ къуажэ. 32. Адыгэ тхакIуэ, усакIуэ … Петр. 33. ЩыщIыIэ, щыуэлбанэ зэманхэм цIыхухъухэм щхьэм фIапхъуэу, пщэм кърашэкIыу щыта. 39. … вы бжьакъуэм къокI. 41. Пасэрей хъыбарегъащIэ.
Зэхэзылъхьар
Мыз Ахьмэдщ.
Жэпуэгъуэм и 5-м ди газетым тета
псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу: 1.Мазэгъуэ. 4. Щхьэмыж. 7. ПсыкIэ. 10. Iуданэ. 11. Псысэ. 14. Хьэ. 17. Хъушэ. 21. Вы. 22. Лъэужь. 23. Афэ. 24. Бжьиз. 25. КIэрэхъ. 26. Алътес. 28. Хур. 29. Гъубжэ. 30. Мажьэ. 31. Бу. 35. Фейдэ. 36. Хьэсэн. 37. Амыщ. 39. Къурш. 40. Дели. 41. КIэ. 42. Абдж. 44. Яе. 49. Псапэ. 50. Къургъакъ. 51. Аркъэн. 52. Мамхэгъ. 53. Жыглыц.
Къехыу: 2. Задэ. 3. Гъуанэ. 5. Хьэсэ. 6. Мысэ. 8.Сытхъу. 9. КIытэ. 12. ЩхьэлъащIэ. 13. Шыбзыхъуэ. 15. Пхъужь. 16.IэщхьэубыдыпщIэ. 18. Шэфтал. 19. КхъуейплъыжькIэрыщIэ. 20. Къэб. 25. КIэрэф. 27. Сабын. 32. ЛэпIанкIэ. 33. Щхъырыб. 34. Хьэмидей. 38. Щыхь. 40. Дей. 42. Амур. 43. Джатэ. 45. Псым. 46. IупщIэ. 47. куржы. 48. Заул.
