ТIэуней цIыхубэ усакIуэ Созаев Ахъмэт и дыгъэ нэ бзийхэр
Зи усэ купщIафIэхэмкIэ къызыхэкIа лъэпкъым и мызакъуэу, ди республикэ-ми нэгъуэщI щIыналъэхэми щыпсэухэм фIыуэ яцIыху балъкъэр усакIуэ Созаев Ахъмэт къызэралъхурэ щIышылэм и 21-м илъэс 80 ирикъуащ.
Ар 1941 гъэм Белая Речкэ къуажэм къыщалъхуащ. Курыт еджапIэр къиуха нэужь (пэщIэдзэ классхэм ар щеджар хэкур щрагъэбгынам и лъэпкъыр здашауэ щыта Къыргъызым и зы къуажэщ), ар щIотIысхьэ КъБКъУ-м и тхыдэ-филологие факультетым и урыс-балъкъэр къудамэм.
Созаевыр Обллитым и редактор нэхъыщхьэу илъэс 16-кIэ щытащ. 1982 гъэм къыщыщIэдзауэ КъБАССР-м и Къэрал радиом балъкъэрыбзэкIэ нэтынхэр зыгъэхьэзыр и къудамэм и редак-тор нэхъыщхьэщ. 1995 гъэм ар ягъэув республикэм и «Эльбрус» къэрал тхылъ тедзапIэм и унафэщIу.
Лэжьыгъэ IэнатIэкIэ иIэ ехъулIэныгъэхэм къадэкIуэу, зи гупсысэр гъэхуа, зи псалъэр нахуэ усакIуэ ахъырзэманщ Ахъмэт. А псом къапэкIуэу зэман зэхуэмыдэхэм абы къыхуагъэфэщащ щIыхьыцIэхэр, дамыгъэ лъапIэхэр. Псалъэм папщIэ, Ленин комсомолым и саугъэ-тым и лауреатщ, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэщ, «И лэжьыгъэфIым папщIэ» (1986), «СССР-м и ВДНХ» (1988) медалхэр, «СССР-м и телевиденэмрэ и радиомрэ я отличник» (1988) дамыгъэр къратащ. 1974 гъэм ар хагъэхьащ СССР-м и ТхакIуэхэм я союзым.
Хуэфащэ дыдэу Созаевым зэрехьэ «КъБР-м и цIыхубэ усакIуэ», «КъШР-м и цIыхубэ усакIуэ» цIэ лъапIэхэр. Абы зэи щыгъупщэркъым къызыхэкIа лъэпкъыр, и зэфIэкIым и къигъэхъуапIэр, и ехъулIэныгъэхэм я джэлэсыр. И усэхэм абы щыхеIэтыкI и хэкур, и адэжь лъахэр, балъкъэр лъэпкъыр, и псэм къыщыуш лъагъуныгъэр, гущIэгъур, нэщхъеягъэр.
ИщхьэкIэ зи гугъу щытщIа псом ящхьэщ Созаевыр зэрыусакIуэр. Зи художествен-нэ псалъэ щIэщыгъуэр цIыхубэм къищта, балъкъэр лъэпкъ литературэм и тхы-дэм зи цIэр къыхэнэну лъэпкъылIщ Ахъмэт. Япэ дыдэу абы къыдигъэкIауэ щыта усэ тхылъым, «Вижу солнце» (1968) зыфIищам, гуапэу IущIат щIэджыкIакIуэхэр. Абы иужькIэ тхылъ дапщэ дунейм къытемыхьами, цIыхубэм ипхъуэтащ, сыту жыпIэмэ, абы и сатырхэм дыгъэ нэбзийхэр къыхэщми ярейщ. Апхуэдэ-хэщ зи цIэ къитIуа тхылъым къыкIэлъыкIуэхэу «Солнечные тени» (1972), «Голоса трав» (1978), «Белая Речка» (1983), «Летящие окна» (1987), «Открываю утро» (1991), «Даст Бог» (1998), «Голос утра» (1998) жыхуиIэхэр.
И усэхэм ящIэлъ гупсысэр, макъамэ шэщIар наIуэу уи нэгу къыщIегъэувэ езы Ахъмэт абыхэм къеджэу щызэхэпхкIэ. УсакIуэ куэдым къаймыхъулIэ Iуэхущ ар. И апхуэдэ зэфIэкIымкIэ, шэч къытумыхьэу, ар бгъурыбгъэувэ хъунущ Кулиев Къайсын.
Жылагъуэ лэжьакIуэ цIэрыIуэ Созаевыр зигъэпсэхуну тIысыжами, Iуэхуншэкъым — Тхыдэмрэ щэнхабзэмрэ я фэеплъхэр хъумэнымкIэ урысейпсо зэгухьэныгъэм и Къэбэрдей-Балъкъэр къудамэм и унафэщIщ ар. А IэнатIэм зэрыщехъулIэмкIэ Созаевым къегъэлъагъуэ абы и гъащIэ къулеигъэр сытым дежи къызэрыщхьэпэнур, къытщIэхъуэ щIэблэм абы щапхъэ зэрытрахынур, яч лъэбакъуэхэм я дэкIуеипIэ лъэщ зэрыхъунур.
БЛИЙ Даянэ.
