Адыгэхэм я щэкIуэкIэр
Адыгэхэм сыт зэмани хабзэфIу яIащ я щIэблэр лэжьыгъэм щIэпIыкIыныр. Ди лъэпкъым къыдекIуэкI лэжьэкIэхэм хыхьэрт гъукIэныр, бжьахъуэныр, щэкIуэныр, бдзэжьей ещэныр, нэгъуэщIхэри.
Зи гугъу тщIынур абыхэм ящыщ щэкIуэнымрэ абы епха бзэмрэщ.
Зэрыхабзэу, щакIуэ зэманым щIидзэрт жэпуэгъуэ мазэм, ар мазаер къихьэху екIуэкIырт. Адрей мазэхэм, дыгъужьым фIэкIа, нэгъуэщI псэущхьэ уещэкIуэну ухуиттэкъым. Абы и щхьэусыгъуэр мырат: дыгъужьхэр мэл пщыIэхэм къатеуэрейт, мэлыхъуэхэм куэдкIэ ар зэран къахуэхъурт.
Ди деж щэкIуэныр тIууэ щызэщхьэщыкIырт: хьэжэбажащэ, къызэрыгуэкI щэкIуэкIэ.
Япэр нэхъыбэрэ къэзыгъэсэбэпыр зыхузэфIэкI цIыхухэрт: пщы, уэркъ сыт хуэдэхэрт, абыхэм хьэщIэ къахуэкIуамэ, зэрытрагъэу нэгузыужьыкIэт.
Апхуэдэхэм деж уэркъхэм е пщыхэм гъусэ ящIырт къадэIэпыкъун цIыхухэр, ахэр нэхъыбэуи мэкъумэшыщIэхэрт. Абыхэм я къалэнт хьэкIэкхъуэкIэр мэзым къыщIахуну, щакIуэхэр тыншу еуэфын хуэдэу. ЗэрыжытIащи, мыпхуэдэ щэкIуэкIэр зэштегъэу къудейуэт нэхъыбэм къызэрагъэсэбэпыр.
ЕтIуанэ лIэужьыгъуэм нэхъ хуэIэзэр мэкъумэшыщIэхэрт. Мэзым кIуэн ипэкIэ ахэр зэхуэсырти зэчэнджэщырт, хэт гъэщтакIуэу, хэт уакIуэу щытынуми яубзыхурт. ЩакIуэхэр пщэдджыжьым жьыуэ дэкIырт, цIыху куэдым яхуэмызэныр нэхъ къащтэрти. Псом хуэмыдэу нэ бзаджэ зиIэу, угъурсызу ябж IущIэну яфIэфIтэкъым. ЩIежьар абыхэм кърамыгъэхъулIэну къафIэщIырт.
Мыбдеж жыIапхъэщ езы щакIуэхэм сэлам ехыкIэ щхьэхуэ зэраIэжыр: я щакIуэгъу хуэзамэ, «щакIуэжь апщий!» — жаIэрти, жэуапу къратыжырт: «Си хьэм къуэжар Тхьэм къуит апщий!». ЩакIуэм зыгуэр къиукIауэ къихьу IущIамэ: «Миным и лъабжьэ ухъу», — жраIэрт, абы и жэуапт: «Хъун куэдым Тхьэм ди насып хилъхьэ». ЩакIуэм хуэзар и щакIуэгъумэ е щакIуэ кIуэфыну щытмэ, зыри иритыртэкъым, ауэ къыхуэзар зи узыншагъэкIэ мыщэкIуэжыф гуэрмэ, иIыгъым щыщкIэ дэгуашэрт.
ЩэкIуэным щIидза нэужь, гъащтэм псэущхьэр къыхихурт, ауэ езыр еуэртэкъым, ар зи къалэныр уакIуэрт. Хабзэм ипкъ иткIэ, япэу псэущхьэм еуэр гупым я нэхъыжьырт. ЩэкIуэн яуха нэужь, къаукIар ягуэшыжын щIадзэрт.
Мыбдежми хабзэ щхьэхуэ щыIэт. Iэмал имыIэу, пшэрыхьыр зэхуэдэу ягуэшыж, хэт дапщэ къиукIами емылъытауэ. Ауэ щхьэр, лъакъуэр, фэр хьэкIэкхъуэкIэр къэзыукIам ейт. Языныкъуэхэм деж псэущхьэ къаукIам и щхьэр жылэм нэхъ цIэрыIуэ дыдэу щытауэ дэс щакIуэм хуахьырт, ар хэт къиукIауэ щытми.
Зэрыхабзэу, къащэкIуар зэпкърызыхыр нэхъыщIэхэрт, нэхъыжьхэр зэзэмызэт абы щыхыхьэр. Псэущхьэм и кIуэцIфэцIыр ягуэшыртэкъым, ар абдеж щагъажьэрти, зэдашхырт. Шхыным япэу хэIэбэр нэхъыжьырт, иужькIэт нэхъыщIэхэм шхэн щыщIадзэр. Ижь зэманхэм щакIуэхэм Iэмал имыIэу мэзытхьэм Iыхьэ къыхуагъанэрт. Апхуэдэу ямыщIмэ, мэзытхьэр къэгубжьу къадэмыIэпыкъужыну къащыхъурт.
