Зэманым и теплъэхэр
Ткаченкэ Андрей и цIэр зэрихьэу Налшык дэт ГъуазджэхэмкIэ изобразительнэ музейм лъэхъэнэжь дамыгъэм щIэту «Зэманым и теплъэхэр» гъэлъэгъуэныгъэ къыщызэIуахащ. XVII – XX лIэщIыгъуэхэм КъухьэпIэ Европэм щыIа IэщIагъэлIхэм я сурэтхэр, графикэхэр, скульптурэхэр, гъуазджэхэмкIэ декоративно-прикладной лэжьыгъэ гъэщIэгъуэнхэр щагъэлъагъуэ абы.
— Фи пащхьэ къитхьа лэжьыгъэхэм музейр къыщызэрагъэпэщым лъабжьэ хуэхъуахэри яхэтщ, ахэр дэркIэ хуабжьу лъапIэщ, — жиIащ ГъуазджэхэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ къэрал институтым и ректор Рахаев Анатолий гъэлъэгъуэныгъэр къыщызэIуахым.
А псалъэхэр зэрыпэжыр музейм щыплъагъу лэжьыгъэхэм хьэкъ пщащIырт. КъызэмыплъэкIыжу кIуэ лIэщIыгъуэм имысеижу и фэеплъу къанэхэм ящыщщ цIыху IэпщIэлъапщIэхэм я IэдакъэщIэкIхэр. Ахэр зэманым и гъуджэщ, лIэщIыгъуэхэр зэпызыщIэ уасэншэ фIыгъуэщ.
1960 гъэм къызэIуаха музейм и тхыдэр 1920 гъэхэм къыщожьэ. КъызэрагъэлъагъуэмкIэ, а илъэсхэращ щIыналъэм и унафэщI Ермоленкэ М. щIыпIэм ис сурэтыщIхэм я IэдакъэщIэкIхэр щызэхуахьэсыну музей къызэIуахыну Наркомпросым щыщIэлъэIуар.
Революцэ нэужьым цIыхухэм къытраха хьэкъущыкъу, унэлъащIэ, сурэт, хьэпшып хьэлэмэтхэр Совет Союзым и музейхэм щагъэлъагъуэрт. Къатхъэн Назир Сталин Иосифрэ Эрмитажым и унафэщI Орбели Иосифрэ яхуитха письмохэм я фIыгъэкIэ республикэм пасэрей хьэпшыпхэмрэ сурэтыщI Iэзэхэм я сурэтхэмрэ къагъэIэпхъуэжауэ щытащ.
ИужькIэ, 1927 гъэм, Эрмитаж музей-уардэунэм и фондым щыщу лэжьыгъи 181-рэ Налшык дэт музейм тыгъэ къыхуащIащ.
КъБАССР-м щIыхь зиIэ и егъэджакIуэ Ткаченкэ Андрей и цIэр музейм 2011 гъэм фIащащ. Ар сурэтыщI кIыщым псэ хьэлэлу зэрыщылэжьам къищынэмыщIауэ, илъэс 50-м щIигъукIэ щIэблэ зыбжанэ а IэщIагъэм хуригъэджат, абыхэм лъэпкъ щэнхабзэр щIэгушхуэ IэщIагъэлI пашэхэр къахэкIащ.
НобэкIэ ГъуазджэхэмкIэ изобразительнэ музейм и хъумапIэм лэжьыгъэ зэмылIэужьыгъуэу 3150-рэ щIэлъщ. Къэралым, республикэм и тхыдэ напэкIуэцIхэм хуэгъэпса гъэлъэгъуэныгъэхэм ахэр утыку къыщрахьэ. ТхакIуэшхуэхэу Пушкин Александр, Лермонтов Михаил сымэ, Хэку зауэшхуэм, Балъкъэр лъэпкъым и къэщIэрэщIэжыныгъэм, Адыгэхэм я щыгъуэ махуэхэм нэгъуэщI Iуэхугъуэхэми ирихьэлIэу къызэрагъэпэщ выставкэхэм цIыхухэр яфIэфIу макIуэ.
Жьы хъуа хьэпшыпхэр фIыуэ зылъагъухэм я псэр зыгъэгуфIэн куэд щалъэгъунущ мы мазэм музейм. Абыхэм ящыщщ Мейсенскэ, Гарднеровскэ заводхэм къыщIагъэкIа хьэкъущыкъу лъапIэхэр. КъищынэмыщIауэ, пхъэхэкI плъыжьым ирилажьэу щыта франджы IэщIагъэлI Буль Андре-Шарль и Iэдакъэ къыщIэкIа пасэрей сыхьэтыр, дэтхэнэми и гум къыдыхьэн нэгъуэщI хьэпшып куэд щыплъагъунущ музейм. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, хьэпшыпхэр зейуэ щытахэр наIуэкъым. Ауэ зэрытщIэщи, щэху псоми мэгъу къару гуэр хэлъу узэщIашэ. А щэ-хум и кIапэр къэзыIэтыну хуей дэтхэнэми дыгъэгъазэ мазэм апхуэдэ Iэмал иIэнущ.
Инэрокъуэ Дисэ.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.
