Бадзэуэгъуэм и 1-м къыщыщIэдзауэ коммунальнэ Iуэхутхьэбзэхэм я пщIэм хохъуэ, «Мир» картэхэр къэралым и банк псоми къыщыIах, нэгъуэщI зэхъуэкIыныгъэхэми фыпэплъэ
Зэрамурадам хуэдэу, гъэмахуэм и кум Урысейм зэхъуэкIыныгъэ куэд къыщыхъуащ, унэтIыныгъэ зэмы-лIэужьыгъуэхэм ехьэлIауэ. Сыт хуэдизкIэ зэрыхэхъуэнур ЖКХ-м и уасэхэм, сыт хуэдэ щIыкIэкIэ электрокъарум щIэпт пщIэр нэхъ мащIэ зэрыпщIынур, цIыхухэм къатххэм ятеухуауэ дауэ IэнатIэхэм жэуап зэрахьынур, автомашинэ зэзыгъэгъуэтыну хуейхэм Минпромторгыр сыткIэ ядэIэпыкъуну? А псори щызэпкърыхащ «Известия»-м и тхыгъэм.
Сом 7800-м нос
2017 гъэм и бадзэуэгъуэм и 1-м къыщыщIэдзауэ нэхъ мащIэ дыдэу ят улахуэр (МРОТ) Урысейм сом мини 7,8-м нэсу щыхэхъуащ. Нэхъапэм ар зэрыхъуу щытар сом мини 7,5-рэщ — иужьрейуэ щыхагъэхъуар 2016 гъэм щIышылэм и 1-рщ. ДызыхуэкIуэ илъэс зыбжанэм къриубыдэу МРОТ-р Урысейм щагъэува нэхъ мащIэ дыдэу цIыхур зэрыпсэуфыну къалъыта, 2016 гъэм и кIэухым ирихьэлIэу яубзыхуа сом 9889-м трагъэхуэну я мурадщ.
УФ-м ЛэжьыгъэмкIэ и кодексым къызэрыщыхьамкIэ, лэжьапIэ зытыр хуиткъым а сом бжыгъэм нэхърэ нэхъ мащIэ и лэжьакIуэм улахуэу иритыну. АрщхьэкIэ МРОТ-м и къалэныр улахуэм и куэдагъыр ираубзыхуну ара къудейкъым, атIэ цIыхур пIалъэкIэ зэрымылэжьэфым хуэзэ дэIэпыкъуныгъэри кърабжынущ. КъищынэмыщIауэ, МРОТ-м елъытащ налогхэр, къуэдыхэр зэрагъэувынур.
ЖКХ-м и зэхъуэкIыныгъэхэр
Бадзэуэгъуэм и япэ махуэм къыщыщIэдзауэ коммунальнэ Iуэхутхьэбзэхэм щIат пщIэми хэхъуащ. ДяпэкIэ нэхъ лъапIэу уасэр щIэттынущ пэшхэр зэрагъэхуабэм, псы хуабэмрэ щIыIэмрэ, газым, электрокъарум, канализацэм папщIэ. ЩIыналъэ зэмылIэужьыгъуэхэм щыпсэухэм я дежкIэ уасэхэм зэрыхэхъуэнур зэхуэмыдэущ. Ауэ ику иту Урысей псом ЖКХ-м и Iуэхутхьэбзэхэр проценти 4-кIэ щыдэкIуеинущ. Мыпхуэдэу уасэхэм хэхъуэныр илъэс къэскIэ къекIуэкI Iуэхугъуэщ икIи, хабзэ зэрыхъуауэ, гъэмахуэм и кум тохуэ.
Хьэлэмэтращи, КъуэкIыпIэ Жыжьэм электрокъарум и уасэм щыкIэрагъэхуащ. Бадзэуэгъуэм и 1-м а щIыналъэм и тарифхэр ику иту къэралым щыщыIэхэм хуагъэкIуащ.
Зэрысымэджам щыхьэт техъуэ электрон тхылъхэр
Бадзэуэгъуэм къыщыщIэдзауэ Урысейм къыщагъэсэбэпынущ зэрысымэджам щыхьэт техъуэ электрон тхылъхэр. Апхуэдэ щIыкIэкIэ дэфтэрым зыщагъэгъуэзэфынущ Социальнэ страхованэмкIэ фондым, медицинэ IуэхущIапIэхэм, лэжьапIэ зытхэм. Тхылъым и пэжагъым щыхьэт техъуэнущ ар зыхъумэ электрон IэщIэдзхэр.
ТхылъымпIэм тету яту щыта дэфтэрхэри ягъэкIуэдыжыну я мурадкъым — зэкIэ лIэужьыгъуитIри къагъэсэбэпынущ. Ауэ сымаджэм электрон тхылъ хуащIын папщIэ ипэкIэ абы и арэзыныгъэ хилъхьапхъэщ.
УФ-м ЛэжьыгъэмкIэ и министерствэр зэрыпэплъэмкIэ, апхуэдэу щыт пэтми, тхылъымпIэ дэфтэрхэр къэ-зымыгъэсэбэпыжыну цIыхухэм я фIыгъэкIэ къэрал бюджетым къинэнущ сом мелуан 12-м нэблагъэ.
КъищынэмыщIауэ, 2017 гъэм бадзэуэгъуэм и 1-м къыщыщIэдзауэ я мурадащ транспорт Iэмэпсымэм и паспортыр (ПТС) электрон щIыкIэм хуагъэкIуэну. АрщхьэкIэ ЕАЭС-м (Евразие экономикэ зэгухьэныгъэм) хэтхэм я лъэIукIэ мы гъэм екIуэкIа Евразие экономикэ комиссэм и коллегием щызэгурыIуащ ПТС-м и электрон лIэужьыгъуэм хуэкIуэныр 2018 гъэм бадзэгъуэм и 1 пщIондэ ягъэIэпхъуэну. Ауэ Урысейм автомобиль къыщыщIэзыгъэкIхэм езыхэр зэрыхуэхьэзырым теухуауэ пIалъэр къэмысу дэфтэрым и электрон щIыкIэр къагъэсэбэпын щIадзэну хуитщ.
Гъуэгум зэрыщызекIуэ хабзэхэм ятеухуауэ
Гъуэгум зэрыщызекIуэ хабзэхэм халъхьа зэхъуэкIыныгъэхэм ящыщщ илъэсипщI ипэкIэ къыдагъэкIа автобусхэмкIэ сабийхэр кърашэкIыну зэрыхуимытыр. Абы теухуа унафэм къару игъуэтын хуеящ мы гъэм щIышылэм и 1-м, арщхьэкIэ нэгъабэ и дыгъэгъазэ мазэм а пIалъэр бадзэуэгъуэм и 1-м къагъэIэпхъуащ. ЦIыкIухэр къызэрырашэкI автобусыр, къищынэмыщIауэ, къызэгъэпэщауэ щытыпхъэщ тахографрэ зэрыкIэлъыплъ системэ ГЛОНАСС-кIэ.
ОСАГО-м къритыжа компенсацэмкIэ мыарэзыр нэхъапэм судым кIуэн ипэкIэ страхованэ щащI компанием зыхуигъэзэн хуейуэ щытащ. Иджы ОСАГО-м къыпэкIуам арэзы къимыщIахэр занщIэу судым щытхьэусыхэ хъунущ.
Автомобилхэм я уасэм кIэрагъэху
Урысейхэм езыхэм я автомашинэ зрагъэгъуэтыным щIэгъэкъуэн хуэхъу программэ зыбжанэ УФ-м Промышленностымрэ сатумкIэ и министерствэм къыхилъхьащ.
«Япэ автомобиль» программэр къагъэсэбэпу, автомашинэ къащэхум и уасэм проценти 10 хукIэрагъэхуфынущ япэ дыдэу апхуэдэр къэзыщэхухэм. Апхуэдиз дыдэ уасэм хуэкIэрагъэхуфынущ «Унагъуэ автомобиль» программэм хэт, сабиитI е нэхъыбэ зиIэ унагъуэхэм. Абыхэм къыхахыфынущ сом 1 мелуанрэ мин 45-рэ нэхърэ мынэхъ лъапIэ автомобиль.
ХьэрычэтыщIэхэм яхуэгъэзауи программэ щхьэхуэ зэхагъэуващ. Псалъэм папщIэ, «Уи щхьэ Iуэху» е «Урысей мэкъумэшыщIэ» программэхэм япкъ иткIэ бизнес цIыкIумрэ курытымрэ пыщIахэм лизингу къащтэфынущ процент 12,5-рэ зыхукIэрагъэхуну хьэлъэзешэ автомобилхэр.
Псори зэхэту программэхэм хухахащ сом меларди 7,5-рэ, ауэ щIэупщIэр нэхъыбэ хъумэ, а бжыгъэм хэхъуэнущ.
Президентым и Администрацэр кIэлъоплъ
Бадзэуэгъуэм и 1-м къыщыщIэдзауэ зэхъуэкIыныгъэ ягъуэтащ къэрал IэнатIэхэм я лэжьэкIэми. Апхуэдэу, а пIалъэм къыщыщIэдзауэ нэхъ тынш хъуну хуагъэфащэ къэрал IэнатIэхэм е IуэхущIапIэхэм цIыхухэм зэрызыхуагъэза тхыгъэхэм я жэуапхэр къаIэрыхьэну. Мы мазэм и пэм къару егъуэт абы хуэгъэзауэ УФ-м и Президентым къыдигъэкIа унафэм. Дяпэ-кIэ къэрал IэнатIэхэм мазэ къэс Президентым и Администрацэм ирагъэхьын хуейщ цIыхухэм зыкъызэрыхуагъэза Iуэхугъуэхэр, абыхэм иратыжа жэуапхэр щызэпкърыха отчётхэр.
«Мир» картэхэр
Бадзэуэгъуэм и 1-м къыщыщIэдзауэ, бюджет IуэхущIапIэхэм я лэжьакIуэщIэхэмрэ япэу пенсэр къызыIэрыхьэхэмрэ «Мир» зэрыщахуэ системэм пыщIа картэхэр иратынущ. ЗэрытращIыхьамкIэ, илъэс дэкIмэ, 2018 гъэм и бадзэуэгъуэм и 1-м ирихьэлIэу «Мир» картэхэр бюджет IуэхущIапIэхэм я лэжьакIуэ псоми яIыгъынущ.
Урысей пенсионерхэм папщIи апхуэдэ картэхэр къызэрагъэпэщынущ, ауэ ар къыщыхъунур зымащIэ-кIэ нэхъ гувауэщ — 2020 гъэм бадзэуэгъуэм и 1-м ирихьэлIэу «Мир»-р псоми яIэщIэлъын хуейщ.
КъищынэмыщIауэ, мы мазэм и пэщIэдзэм ирихьэлIэу «Мир» картэр щыIахын хуейщ къэралым и банк псоми — кредит IуэхущIапIэхэм а пIалъэм ирихьэлIэу картэхэм зэрыдэлэжьэн Iуэхугъуэ псори зэтраублэн хуеящ.
Приемская Евгение.
«Известия»
