Пщэдджыжь дыгъэм и уэредадэ
МузыкэмкIэ театрым иджыблагъэ щагъэлъэгъуащ «Гимн восходящему солнцу» фIэщыгъэм щIэт балет гъэщIэгъуэныр. Ар зыгъэувар КъБР-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ ПащIэ Рамедщ. Къафэм и бзэкIэ таурыхъ къэIуэтэныр мытыншми, ар Iэзэу къайхъулIащ МузыкэмкIэ театрым и артистхэм, «Кабардинка» къэрал академическэ ансамблым хэтхэм, артист IэщIагъэм хуеджэ ныбжьыщIэхэм.
Щэнхабзэ къулей, къафэбзэ шэрыуэ зыIурылъ лъэпкъхэм гъэщIэгъуэн ящыхъун къафэкIэ, псом хуэмыдэу балеткIэ я пащхьэ уихьэныр тыншкъым. Ауэ абы кърихьэлIа куэд хуэпIащIэрт балетым лъэпкъ щхьэхуэныгъэхэр зэрыхагъэзэгъар я нэкIэ зрагъэлъагъуну.
Макъамэм и мэгъу къару иныр щызыхэпщIэу ком-позитор цIэрыIуэ Гъуэт Аслъэн и IэдакъэщIэкI уэрэдхэрат балетыр зэрагъэувар. ЛIыбзу Аслъэн куэдым фIыуэ ялъэгъуауэ и пшынэбзэм къригъэкI макъамэ щабэхэр зи Iэдакъэ къыщIэкIар аращ.
Гъуэт Аслъэн Къэрэшей-Шэрджэсым хыхьэ Жьэкуэ къуажэм къыщалъхуащ. Абы и адэ Хъусин Урысейм и цIыхубэ артист, куэдым фIыуэ къацIыху уэрэджыIакIуэ Iэзэщ.
Рахманиновым и цIэр зэрихьэу Дон Iус Ростов дэт къэрал консерваторэр къиухащ Аслъэн. Щеджэ зэманым студент ансамблым и унафэщIу щытащ ар икIи а лъэхъэнэм зэпеуэ, фестиваль куэдым пэрыт щыхъуащ.
«Оштен» гуп цIэрыIуэр Адыгей къэрал филармонием къыщызэзыгъэпэщари арат. А гупым пасэрей уэрэдыжь куэд къагъэщIэрэщIэжын, композиторхэм я уэрэдыщIэ бжыгъэншэхэр ятхын яхузэфIэкIат. 2002 гъэм Гъуэт Аслъэн Москва Iэпхъуэри, Силантьевым и цIэр зезыхьэ Академическэ оркестр иным и унафэщIым и къуэдзэу, оранжировщикыу лэжьэн щIидзащ. 2006 гъэм щегъэжьауэ «Фирма Мелодия» ФГУП-м эстрадэ программэхэмкIэ редакцэм и унафэщIу лэжьащ, 2010 гъэ лъандэрэ Канадэм Iэпхъуауэ абы щопсэу икIи щолажьэ.
Пшыхьым и пэщIэдзэм Нартхэм я хасэ тхьэмадэм и шыфэлIыфэ зиIэ дадэ жьакIэху утыкум къихьэри, «Гимн восходящему солнцу» балетым лъабжьэ хуэхъуа хъыбарыр къиIуэтэжащ.
ЦIыхум и щхьэ ихъумэжын папщIэ зытет дунейм хуэсакъын, абы и хабзэ нэхъыщхьэхэм тетын зэрыхуейм теухуат япэ теплъэгъуэр. Пасэ зэманым ар фIыуэ къагурыIуэрт. Пщэдджыжь нэмэзыр щащIкIэ нэхъыжьхэм Тхьэшхуэм зыхуагъазэрт. Гуауэри гуапэри зи Iэмырым зэрелъэIум и мызакъуэу, шыкур хуащIырт.
Псы Iуфэм Iужеихьа мэзылIыр псыхъуэгуащэхэм зэрагъэуджри а Iыхьэм гъэщIэгъуэну къыщагъэлъэгъуащ. МэзылIым псыхъуэгуащэхэр къиубыдыну яужь ит щхьэкIэ, адрейхэр абы и мыкIуэмытагъым щодыхьэшхри IэщIокIыж.
Ди нэхъыжьхэр тхьэ щелъэIуу щыта жыг гуащэри гулъытэншэ ящIакъым. Эпосым къыхэщыж дыщэ жыгым пщIэ ин хуащIырт, акъылышхуэ иIэу къалъытэрти. Жыг гуащэр къэзыгъэкIар Тхьэгъэлэджщ, зэрытри нартхэм я щIыналъэрщ. А жыгым и лъабжьэхэр куууэ щIым и купсэм хэкIащ, и щхьэкIэм бзылъхугъэ тхьэIухудым и теплъэ иIэщ, и щхьэц Iувыр жьым щIихурыхукIыу пшэхэм хэтщ. Езы жыгыр дыщэ- дыщэпсым къыхэщIыкIащ. Ар уафэмрэ щIылъэмрэ къыщыхъум щыгъуазэщ. Жыг гуащэ къилъхуа щIалэ дыгъэм къызэрымыкIуэу зэфIэкI инхэр бгъэдэлъу ягъэхъыбарырт, абы Шыхулъагъуэр и гъуазэти, гъуэгум я нэхъ пэжыр гъуэгурыкIуэхэм яригъэлъагъуфынут, къищынэмыщIауэ, щIым къыщыхъумрэ уафэм щащIа унафэхэмрэ зэпищIэфырт.
Пхъэ вакъэм тету, къудамэ гъэщIэгъуэнхэмкIэ зи фащэр гъэщIэрэщIа жыг гуащэм, жьым дещIэ хуэдэ, игъэзащIэ къафэм къыхыхьэ мэз гуащэхэм таурыхъым и лъахэм укъыщыхутауэ къыпщагъэхъурт.
Балетым и етIуанэ Iыхьэр теплъэгъуэ нэщхъейкIэ къызэIуахащ. Пасэрей хъыбарыжьхэм къызэрыхэщымкIэ, унагъуэ факъырэм къыхэкIа щIалэ цIыкIур и адэм мысыр сулътIаным лIыщIэу ирещэ. Зи Iэпкълъэпкъыр зэмыпцIа сабийм и къэкIуэнур зэрымыщIагъуэр гурыIуэгъуэщ. Ар къызыгурыIуэ адэм къытехьэлъэми, и Iуэхур хэкIыпIэншэщи, къуэр къегъанэри къожьэж. ЩIалэ цIыкIур зэрылъаIуэм къикI щыIэкъым. ЗэрыхэкIыпIэншэр хьэкъыу пхыкIа иужь, абы Хэкум и щIы Iэбжьыб къещтэри, и IэмыщIэм ирикъузэу, йожьэж.
Гупсысэ куукIэ гъэнщIауэ Iэдииху теухуауэ эпосым къыхэщыж хъыбарым щыщ Iыхьэ къызэхуэсахэм я нэгу щIагъэкIащ. И щхьэгъусэр зекIуэ къикIыжу зэрыхэкIуадэрэ зэмани дэкIыжауэ Iэдииху Сосрыкъуэ щхьэгъусэу щыхуашэм, шым къехуэхри зэшэзэпIэу иукIат. Къытепсыха гуауэр зи гум щIыхьа Сосрыкъуэ гъыбзэ еус.
Бэдынокъуэ и адэ Бэдын жьыгъеибг иримыдзыхыжу къызэригъэнар, нартхэм я хабзэ мыхъумыщIэр абы зэрызахригъэнам теухуа теплъэгъуи щагъэлъэгъуащ а пщыхьэщхьэм утыкум.
Ещанэ Iыхьэр къафэ телъыджэкIэ къызэIуахат. Хъыбарыжьхэм къызэрыхэщыжымкIэ, къафэм къежьапIэ хуэхъуар тенджызымрэ псы Iуфэмрэ я зэIунщIыкIэрщ.
Гъэрэ щIырэ щызэхэкIым адыгэхэм иращIэкIыу щыта дауэдапщэмкIэ балет телъыджэр зэхуащIыжащ. Нэхъыжьхэм зэрыжаIэмкIэ, ар нэхъ Iэтауэ, дахэу екIуэкIыху гъэр цIыхухэм нэхъ яхуэугъурлыну, гъавэр бэву къытрахыжыну къалъытэрт.
«Гимн восходящему солнцу» балетым еплъа дэтхэнэри IуэрыIуатэм и лъахэм щыхьэщIащ. Ар IыхьэкIэ зэпыудауэ зэрыщытар и гупсысэ нэхъыщхьэм зыкIи зэран хуэхъуртэкъым. Шэч хэмылъу, а балетыр лъэпкъ гъуазджэм и лъагапIэхэм ящыщу къэплъытэ хъунущ.
Щомахуэ Залинэ.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.
