Хэт дэ къедгъэлыр?
Урысейр дунейпсо утыкум къыщыдощI Сирием,
Кипрым, нэгъуэщI гуэрхэм. Сыт щхьэкIэ?
Дэрыншэу Iуэхур зэфIамыхыфыну пIэрэ?
— ЗэфIахыфынукъым, — жеIэ тележурналист икIи политолог Леонтьев Михаил. — Сирием и бийуэ зэкъуоувэ дунейм хьэбыршыбыру тетхэр, япэ щIыкIэ а къэралыр, иужькIэ Ираныр, итIанэ Урысейр зэрызэхакъутэну къарухэр зэщIагъэуIуэ. Ар нэкъыфIэщIыгъэкъым икIи делагъэ гуэркъым. Сирием и дзэр нобэ пэщIэтщ ди бий ерум. ИкIи дэ абы дыдэмыIэпыкъуфмэ, ар хэмыту ди деж дыщезэуэн хуей хъунущ а бийм.
Сыт Урысейм къыхуамурадыр? А упщIэми, нэгъуэщIхэми жэуап къарет Леонтьевым.
Хуейми хуэмейми
— Псори апхуэдэу шынагъуэ? Сирием теухуауэ зэгурымыIуэфыну пIэрэ? Псалъэм и хьэтыркIэ, щIыналъитIу ягуэш хъунукъэ, Израилым зэрыщыжаIэм хуэдэу: тенджыз Iуфэ лъэныкъуэр Урысейм, Дамаски хэту адрей щIыналъэр КъухьэпIэм ирату.
— Ар IыхьэфIыIуэ мыхъуну пIэрэ абыхэм я дежкIэ? Сирием и Iуэхур зыубзыхун хуейр езы Сирием и цIыхухэрщ. Абыхэм я нэхъыбэм Асад даIыгъ. Зыгуэрхэр хуейуэ къыщIэкIынщ нэгъуэщI, арщхьэкIэ цIыхубэм къагуроIуэ Асад унафэр IэщIэкIмэ, я псэукIэр хуабжьу зэрызэIыхьэнур. Сириер дин зэмылIэужьыгъуэхэм ит цIыхухэр щыпсэу икIи зэныбжьэгъухэм хуэдэу щызэгурыIуэ къэралщ. Европэм апхуэдэ пщIыхьэпIэу илъэгъуакъым. Сирием и закъуэщ динымрэ властымрэ щызэпэщIэха къэралу хьэрып КъуэкIыпIэм къыщызэтенар (Алжирым и гугъу тщIынкъым, абы и Iуэхур нэгъуэщIщ). АрщхьэкIэ Сириерщ, ваххабит къарухэмрэ пащтыхь хабзэ зэхэфыхьахэмрэ къигъэсэбэпкIэрэ, КъухьэпIэм зэтрикъутэр. Залымыгъэр щытепщэ Катарымрэ Сауд Хьэрыпымрэ демократием и абгъуэу къыщIрагъэдз. Абы щызэхуашэс цIыху укIыным хуагъасэхэр. ЯщIэр зымыщIэж хъыжьпIыжьхэм уарохьэлIэ (абыхэм я гугъэщ Израилым щызауэу икIи нэгъуэщIи я фIэщ пхуэщIынукъым).
Абы щызэхуашэс бзаджэнаджэхэр урысейм къраушт. Хуейми хуэмейми, Сирием и дзэр урысей фронтым и къару пэрытщ. Махуэ къэс абы и сэлэтхэмрэ офицерхэмрэ хокIуадэ, ди бийм езауэурэ. Шэшэным икIахэм урысыбзэкIэ ятх: « нобэ Сириерщ, пщэдей Урысейрщ!» «Ислъамым и зауэлIхэм» жаIэ: «ФIыщIэ яхудощI Катарымрэ Тыркумрэ». Зыри укIытэжыркъым. Оппозицэм и бэракъыр къэрал зэгуэкIам и франджы колоние бэракъщ. Я мурадщ дин конфессиехэмкIэ зэщхьэщыгъэкIауэ Сириер ягуэшыну… Дэри ар дыдэр къытщыщIыну дыхуэмеймэ, Асад дыдэмыIэпыкъуу хъунукъым.
— Ауэ хэт дэ дызыдэIэпыкъур, Кипрыр къедгъэлкIэрэ? Уэ зэрыжыпIэщи, «Евросоюзым и лъакъуэ сэмэгум тет а шэрыб цIыкIур» Уры- сейм сыткIэ къылъэIэсыну?
— Сэ сыкъоджэ: « Кипрыр кърагъэлын папщIэ еврэмрэ сомымрэ загъэбыдэ». Ар дыхьэшхэнщ. КъагъэдэIуэну хэту аркъудейщ. Апхуэдэуи я лъакъуэ Урысейм къыпэщIадзыну я мурадщ урыс офшорэхэм папщIэ. Пэжу, абы дэ ди ягъи хэлъщ: ди къэрал компание ин дыдэхэм офшорэхэр къызэIуахын хуеякъым.
Дэ Кипрыр къедгъэлын дыхущIэкъуа хуэдэщ. Дауи, щхьэхуещагъи хэлъу. Ауэ, къебгъэлынумэ, къегъэл, къыумыгъэлынумэ, ухэмыхьэ. Сэ къипхамэ, еуэ. Дэ сэ къитхщ, ди пэм дитIыхьри итлъхьэжащ. Мурадышхуэ зыхуэдгъэувыжакъым Кипрыр къедгъэлыну. Дэ тлъагъуркъым ар ди экономикэм и сэбэп хэлъу къызэрыдгъэсэбэпыфыну щIыкIэр.
— АтIэ, иджы дэнэкIэ цIыху щхьэхуэхэмрэ компаниехэмрэ я ахъшэм здаунэтIынур? Сингапурыра хьэмэрэ Ганконгыра? Хэт Кипрыр зэзыхъуэкIынур?
— Ахъшэр Америкэм кIуэнущ. Зы къэралым и унафэм финанс ухуэкIэ псор щыщIэтым деж Iуэхур зэIыхьэмэ, мылъкухэм я нэхъыбэр абы къыщохутэ. Кризисыр нэхъ куу хъухукIэ, долларыр нэхъ лъэщ мэхъу. Апхуэдэу щытынущ а ухуэкIэр зэтещэхэхукIэ.
Акъылыншагъэм къытокIри, нэмыукIытагъэм хуокIуэ
— Команданте Чавес лIа иужь, Урысейр ныбжьэгъу имыIэжу къэна?
— Чавес цIыху телъыджэт. Сэ абы и цIыхущIыкIэр хуабжьу сигу ирихьырт. АрщхьэкIэ абы и политикэ Iуэху еплъыкIэхэр дэсIыгъыфынукъым, диIыгъынуи зыми чэнджэщ естыфынукъым. Ар Iуэхухэр щызэхэзэрыхьа Венесуэлэм и жылагъуэм къыщыхъуа цIыхущ. Ар хуабжьу зэкIэщIэкIа лъэныкъуитIщ: япэр — рентэм ахъшэ къыщIэзыфыкI класс курыт цIыкIурщ, етIуанэр — индейхэмрэ нэгъуэщI факъырэхэмрэщ. Чавесщ курыт классыр къулейсызхэм ядигъэгуэшэну япэу хущIэкъуар. Абы зыужьыныгъэм и гъуэгу гуэри къызэIуихакъым, мылъкур яригъэгуэшыну и мурада къудейщ. ЗыгуэркIэ ар захуагъэт. Ауэ узыхуишэнур щыхупIэщ. Пэжщ, ар фIыуэ ялъагъурт. Ауэ къулейхэр къытеплъэ хъуртэкъым. Арати, бзаджэнаджэхэмрэ ныкъуэделэхэмрэ зэпэщIэуващ, Чавес ныкъуэделэхэм я пащтыхьт. Абы хуэгъэзэщIакъым зыхуигъэувыжа къалэныр.
Абы дэ куэд къытхуищIащ: псом япэу ди деж Iэщэ куэд дыдэ щищэхуащ. Си гугъэщ Чавес и ужькIэ Урысейр Iэщэ ищэн и лъэныкъуэкIэ гугъуехьхэм хэхуэну. ЩIыдагъэ зэгурыIуэныгъэхэр зэрыщытауэ къэнэжынущ. Ауэ Iэщэ къэщэхуным и Iуэхум политикэ фIэфIыныгъэ хэлъын хуейщ.
— Саакашвили и лъэр щIауда иужь, сыт Куржым къыпэплъэр? «Галстук зышхыну зыфIэфIым» и Iуэхур зыхуэкIуэнур сыт?
— Саакашвили здэщыIэнумкIэ Урысеймрэ США-мрэ зэгурыIуэнущ. Куржым къыщыхъу псори зэхаубла джэгум ещхьщ. Саакашвили оппозицэм ирищIэфынут иджыри къэс ирищIэу щытар: зэбгрихунти, хэхыныгъэхэм кърикIуахэр пцIыуэ къыщIригъэдзынт. Ауэ зи блыгущIэтхэм къыхуадакъым. Гу лъыфтэ: абыхэм ар хьэIупс ящIакъым. ФэрыщIыгъэ зыпылъ щхьэусыгъуэ гуэр къыкъуэкIыным пэплъащ. ИкIи къыкъуэкIащ.
Псоми къагурыIуакIэщ Куржыр Урысейм и кIуэцIым ит къэралу зэрыщытыр. Арыншауэ, ар къэралу щытыххэнукъым. Иванишвили ар ещIэ, ауэ жиIэну хуиткъым. Зэран къахуохъу Абхъазымрэ Осетие Ипщэмрэ егъэщIылIауэ лъэныкъуитIми зэтраухуа лъэпощхьэпор. А лъэпощхьэпор яхуэгъэкIуэдыну? ЗэкIэ Урысейм зыкIи зыкъигъэлъагъуэркъым, хуабжьу сакъыу зеIыгъ. Иванишвили хуэгъэзауэ. Абы гугъэ пыухыкIахэр уегъэщI. Апхуэдэу ар щытщ США-м и администрацэм езым къехьэлъэкI къалэнхэр зыщхьэщихыну зэрыхуейм и нэщэнэу. Америкэм и политикэр нэмыукIытагъэм тещIыхьауэ сыт щыгъуи щытащ, ауэ иужь зэманым акъылыншагъэм хуэкIуащ. Обамэ и мурадщ нэмыукIытагъэ зыхэлъ политикэм хуэкIуэжыну. Тхьэм къригъэхъулIэ! НэмыукIытагъэ зыхэлъ- хэм уагурыIуэну нэхъ тыншщ акъылыншэхэм нэхърэ.
ВОЛОДИН Андрей.
«Аргументы и факты»
