ЗэзыдзэкIар Къармэ Iэсиятщ
***
Мис, иджы, пщащэ цIыкIухэ, фи кIуэдым,
ПIалъэу зэ фхурабзам фылъоIэс…
Си дэлъху уардэхэм я натIэц вындым
ПыIэ къуацэхэр ныщхьэрагъэс.
Дыщэ Iэгуу дахащэр зэщIехри
Мазэ Iэщхьэм жэщ щхьэфэр егъафIэ,
Пшынэу щыIэм я пшынэр зэгуехри –
Иублэну пшынауэм джэгу къафэ.
Пшынэ Iэпэхэм жэщыр хэщатэу,
И уэрэдыр макъамэу зэщIохьэ,
Мис, иджы, пщащэ цIыкIухэ, фи кIуэдуэ –
Си дэлъху гупыр – къэфэну къытохьэ.
ЩырадзэкIмэ натIэцыр – плъэгъуакъэ!
И абджынэр щхьэгъубжэм зууакъэ!..
Угъурлыжьу ди жылэ игъащIэм
Къызэрыфэр апхуэдэщ – зэвгъащIэ.
Нэхъ «щIалэжьу» ялъытэу щытахэр
Зэуэзэпсэу иджы къонэщхъей,
Мис, иджыщ, пщащэ цIыкIухэ, фи кIуэдыр –
Си дэлъху гупыр техьащ ислъэмей.
Жэщыр кIуэнурэ … ахэр лэжьакIуэщ.
Иджыпстумэ, пкъы задэу къэфакIуэщ,
Иджыпстумэ, утыкущи зыхуейр –
Ислъэмей…
Ислъэмей,
Ислъэмей!
Пщащэ цIыкIухэм къызжефIэт къэхъуар,
КъыфщыщIар, къывищIар ислъэмейм?
Иджыпсту фи къэфэкIэр зэщхь хъуар –
Унэишэм и кIуэкIэщ, фыфейм…
ФыхэкIуасэу тIурытIу макъамэм,
Мэбзэрабзэ фи пшынэр нэху щыху.
Мис, иджы, пщащэ цIыкIухэ, фи кIуэдым –
Си дэлъху уардэхэр мэхъу къэшэныгу.
1965
***
Iахь, сыт хуэдэу шы Iэлхэр ягъасэт!
Къамэ Iэпщэхэм халъхьэт саут.
псапэ ящIэм, хэIущIыIуи ямыщIу:
ЦIэ дамыгъэ а фIым трамыщIэу;
IэштIым дакъэхэм губжьыр щIакъузэу
Лейрэ Iейрэ защIыр ягъэмысэу.
Иджыпстуи къыщокIуэкIыр а лъахэм
хьэщIэихьэ – бысым хабзэ дахэр.
Ауэ сытми яIэтрэт бзылъхугъэр!
Згъэзэжынт а дунейм, а псэхугъуэм…
СыщIыпIущIэм, епсых, лъагэу уи пщIэ,
гуащIэмащIэр сэращ – пщымыгъупщэ!
… Си адэшхуэм и адэм къихьат-тIэ
Си адэшхуэм и анэр – лъыщIэжт…
Дапхуэдизу ткIиями, ар хабзэт,
Пасэрейхэм я Iущ щIагъыбзэжьт.
ЩIэблэр щIагъуэмэ – хабзэ зэрехьэ.
ЛъапIэр – здахьыркъым, лъапIэр – зэрахьырщ.
Лъэпкъ Iущыгъэр къалъхунум и дыгъэщ,
а уахътыншэм и мыщIэр цIыхугъэщ.
1972
***
УсакIуэхэр къигъэщIкъым пщIэншэрылъхуу.
ФыIуплъэт я псэукIэ хуэмыщIам:
Псэуакъым ахэр, щIы уи фIэщ, хуэмыхуу,
щIэращIэу ахэр, щIы уи фIэщ-псэуам.
УсакIуэхэр къигъэщIкъым зыпсэзыщхьэу,
дэтхэнэ цIыхури ахэм я зы къуэпсщ.
Къахуэупсауэ лъапIэ щэхур здахьу –
а хьэхум цIыхур дызэреджэр – псэщ.
УсакIуэхэр къегъэщIри усакIуэу
къыздахь хьэш кугъуэм и дамыгъэ щэху –
Къамылъху ипэж хуагъэтIыгъуат усакIуэм
Гъадэ шэрэзым я щхъухьыбжьэ мэгъу.
1994
***
Си Тхьэ! ЖысIатэкъэ псори…
Сыт къэбужъгъыжыр шакъэпс,
утхьэусыхэу, уIуэщхъуу,
пхуэмыIуэтэщIыр сыт нэпс?
Дэтхэнэ гуауэм и хьэлъэр
уэрэд цыкIуэкIым тесшэн…
Си Тхьэ! Уи деж согъэтIылъыр.
си фIэщхъуныгъэр мычэм.
КъысфIыпхырыплъмэ гъэ кIуэрым
къамыха вагъэм и нэз,
щIалэгъуэ Iупэм аргуэру
къиIущэщынщ шакъэ нэпс.
1994
* * *
КъызжеIэжыт «нанэ»
пхуагъэфIа гухэлъыр,
къыщхьэрипхъуэу и нэ –
зыщымысхьа шылъэр.
УщIэукIытэу-Хабзэр,
Фызабэ щхьэлъащIэр -
А уи нитIым язым
уапэзыгъэIэщIэр.
А зы гурыфIыгъуэу,
А Iуплъэгъуэ хьэхур -
хамэ хьэгъуэлIыгъуэм
епщIэкIыжа щэхур.
А жэщ фIыцIэ Iувым
хыумыIэта напIэр,
а ислъэмей къафэм
хилъэсэж нахуапIэр.
Зызыукъуэдий Iэпщэу
уи нэгу щIэта IэплIэр…
ПхуэмыгъэнщIа къафэу
къомэщIэкIыж уафэр.
Уи жэщыпсэ пIалъэу-
шэмыгъапцIэ гъащIэр…
Нанэ, къызжеIэжыт,
Iухыт нэмэз щыгъэр.
Щыгъэр IэпэщIэжу,
сощIэ зи цIэ пшэщIыр,
узыхуэлъэIуэжу -
сощIэ къэпIущэщыр.
КъызжеIэжыт, нанэ,
къыщыпхуэмеижыр,
нэгъуэщI хьэгъуэлIыгъуэу-
жэщ гу (ы) имыхужыр.
Псэм щыбгъэфI а мыгъуэм
и Iуплъэгъуэ хъуэтыр,
ислъэмей архъуанэм
иужьгъыж гукъутэр.
ЗызышэщIа Iэпщэр,
пхуемыхьэха напIэр,
арщхьэкIэ… тIуанэр-
зэлъэщIиха IэплIэр,
а бжэщхьэIу икIыгъуэр,-
а уи зэплъэкIыгъуэр…
Жэщ теIущIыкIыпIэр!
Жэщым и кIыхьыгъуэр…
Дзыхь къысхуэщIи, нанэ,
зыщ къызгурымыIуэр:
а псэ уз хьэнкъуным
гъащIэкIэ уиуIурэ?
Сыт иджы уи щыгъэр
езгъэпIэщIэкIар?
Сыт а уи нэкIущхьэр,-
фагъуэу зэщIэкIар?
укъыхуэмышачэ…
сэ сшэча гурыгъум,
а ислъэмей жьачэр
сохь гущхьэ уIэгъэу.
1967
