ПищI щыIэкъым
Куэдым уезыгъэгупсыс, гъащIэр зэмыфэгъу Iэджэу зэрызэхэджар уи нэгу къыщIэзыгъэхьэ «Уэс Iэпэхъ» тхылъ цIыкIу дунейм къытехьащ. Нэгъуей Радимэ и япэ усэ тхылъщ ар. Езыр и IэщIагъэкIэ литературэм пэIэщIэ цIыхущ ар, ауэ абы пищI щыIэкъым. Иджы Радимэ тегушхуащ езым и макъи зэхыдигъэхыну.
УсакIуэ Лыкъуэжь Нелли тхылъым хуищIа пэублэ псалъэм къыхощ Нэгъуейр нэIуасэ къызэрыхуэхъуа щIыкIэр, Радимэ и хьэл-щэнхэм ящыщу нэхъ фIэгъэщIэгъуэныр, а бзылъхугъэм усыгъэр зэрызыхищIэ щIыкIэр. «Япэ дыдэу сэ Нэгъуейм и усэхэр сфIэгъэщIэгъуэн зыщIар зэрытха бзэрщ, — щетх Нелли и тхыгъэм. — Бахъсэн диалектыр щIэщыгъуэ сщызыщI литературэбзэ къабзэкIэ матхэ ар. Къыщалъхуа ХьэтIохъущыкъуей блэж Бахъсэныжьым щытетхыхькIэ, уи нэгу къыщIохьэ Iуащхьэмахуэ къыщежьэ псышхуэр уэру зэрежэхыр».
Гу лъумытэу къанэркъым Радимэ и усэхэм макъамэ зэрыщIэлъми, гъэм и зэманхэм, псом хуэмыдэу щIымахуэм, дахащэу зэрытетхыхьми, лъэпкъым, хэкум, гурыщIэ зэхуэмыдэхэм гупсысэ гъэтIылъакIэ я гугъу зэрищIми. Усэхэр гуэшащ «Лъахэм и макъамэ», «ПсыIэрышэм и уэрэд», «Лъагъуныгъэр си псэм дожьу», «ГукъэкIыж», «Ухэтщ си гъащIэм», «ГъащIэм и уэрэд», «ГъащIэм и пшыналъэ» зыфIища Iыхьэхэу.
Лъэпкъ гупсысэ зиIэ, гъащIэр фIыуэ зылъагъу бзылъхугъэм дохъуэхъу и япэ тхылъымкIэ, ди гуапэуи «Щэм я щIагъ ухъу!» жыдоIэ.
Ди псалъэр ирищIэдгъэбыдэжу усэхэм щыщ зыбжани щIэджыкIакIуэхэм фи пащхьэ идолъхьэ.
ИСТЭПАН Залинэ.
Дамэ
Лъагъуныгъэм иIэщ дамэ,
УещI абы улъэтэфын.
Си гурыщIэм щоIу макъамэ,
Лъагъуныгъэм сыт пэхъун?
А макъамэм лъэр щIегъэкIыр,
Уи гупсысэр ещI нэхъ лъэщ.
Сыт телъыджэ, сыт гъуэзэджэ,
Псысэщ ар, къару мыкIуэщIщ.
Гъатхэ
ФэрэкI напэ ищIу щIылъэр
Уэшхыр щIыгум топIэнкIыкI.
Дыгъэ бзийм къыхеш накъыгъэ,
ЦIыхухэр гъатхэм щогуфIыкI.
Шэжыпсыфэ алэрыбгъур
Мэзи губгъуи щиубгъуащ.
НэгъэгуфIэу гъавэ бэвыр
Вагъуэ бжыгъэу къыхэплъащ.
ГъащIэ гъуэгу
ЩIыхь, нэмыс, насып къэпхьынум,
Зы гъуэгуанэщи къыхэх.
УрикIуэну гъуэгур гугъуми,
ПщIэ мыкIуэщIыр къыпхуэзыхьщ.
Къыхэпх мэхъур нэгъуэщI гъуэгуи —
Ахъшэ-бохъшэ, нэгузыужь.
Тыншу псори къыпщигъэхъурэ,
Къимыгъанэу зы Iэужь.
ПсыIэрышэ
СыпхуокIуэ псыIэрышэм
сыптхьэкъуауэ,
Уи щIыфэ абджу псысэм сегуэкIуауэ,
Зэм ущымыбзэщ, зэм къысфIощI убауэ,
Зэми уопсалъэ, пщIыуэ Iэуэлъауэ.
Си гъащIэр псыIэрышэм изогъэщхь,
Зэм ар тенджызщ, зэми псытепхъэу
кIэщхъщ.
