ХьэщIэхэр къахуэарэзыщ
Налшык дэт «Синдика» хьэщIэщым бадзэуэгъуэм и 17-м щекIуэкIащ «Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм агропромышленнэ комплексым зэпIэзэрыту зыщегъэужьыныр щIэныгъэр и лъабжьэу къызэгъэпэщын» урысейпсо щIэныгъэ-практикэ конференц.
Къэбэрдей-Балъкъэрым мэкъумэш хозяйствэмкIэ и щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым и унафэщI Мэремыкъуэ Арсен зэIущIэр къызэIуихри, иужьрей илъэсхэм республикэм и АПК-м зэрызиужьым, программэ хэхахэр зэрагъэзащIэм хэзыгъэгъуазэ фильм кIэщI ягъэлъэгъуащ.
КъБР-м и Iэтащхьэ Къанокъуэ Арсен зэхуэсым кърихьэлIахэм фIыщIэ яхуищIащ. Абы къыхигъэщащ зытепсэлъыхьыну я мурад Iуэхугъуэхэм мыхьэнэшхуэ зэраIэр, гъащIэмрэ зэманымрэ къагъэув къалэнхэм ахэр лъэныкъуэ куэдкIэ зэрапэджэжыр икIи я лэжьыгъэр купщIафIэу щытыну зэригуапэр.
— Дызэрыщыгъуазэщи, ди къэралыр Дунейпсо сату зэгухьэныгъэм (ВТО-м) куэд дэмыкIыу хыхьэнущ, — жиIащ Къанокъуэ Арсен. — Абы ипкъ иткIэ зэфIэгъэкIыпхъэ Iуэхугъуэхэм ящыщщ АПК-м епха IэнатIэ псори европей, дунейпсо мардэхэм къитIасэу къызэгъэпэщыныр. Урысейр ВТО-м зэрыхагъэхьэм и хъыбар къэIуа щIыкIэтэкъым, экономикэ и лъэныкъуэкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ, инновацэ технологиехэр зи лъабжьэ инвестицэ проектхэр ди республикэм и мэкъумэш хозяйствэм къыщыдгъэсэбэпын щыщIэддзам.
Зытепсэлъыхь Iуэхугъуэхэм я мыхьэнэм гу лъаригъатэу, КъБР-м и Iэтащхьэм зы щапхъэ къихьащ: илъэсым къриубыдэу УФ-м ис цIыхухэм мыIэрысэу тонн мелуани 4,5-рэ ерыскъыпхъэу къыщагъэсэбэп. Абы щыщу тонн мелуани 3,5-р нэгъуэщI къэралхэм къраш. Апхуэдэ щытыкIэм арэзы укъищIынкIэ Iэмал иIэкъым.
— Абы къыхэкIкIэ икъукIэ игъуэу къэлъытапхъэщ хадэхэкIым зегъэужьыным хуэунэтIауэ ди республикэм мы зэманым щекIуэкI зэхъуэкIыныгъэфIхэр, — жиIащ Къанокъуэ Арсен. — АдэкIэ дыIэбэнщи, дэ къытпэщылъ Iуэхугъуэхэм ящыщщ къуажэдэс къызэрыгуэкIхэри инновацэ технологиещIэхэм дегъэхьэхыныр. АбыкIэ сэбэп хъуну бгъэдыхьэкIэщIэхэр зэтеухуапхъэщ. Тегушхуэу псом япэ щIэзыдза икIи я лъэбакъуэ къэс зэпашэчу ипэкIэ кIуатэ хьэрычэтыщIэхэм, мэкъумэшыщIэхэм я Iуэхухэри адэкIэ зэрефIэкIуэнум шэч къытесхьэркъым.
КъБР-м и Парламентым и УнафэщI Чеченов Ануар къызэхуэсахэм защыхуигъазэм къыхигъэщащ мыбы хуэдэ зэхуэсышхуэ ди республикэм зэрыщекIуэкIыр зэригуапэр.
— Мэкъумэш-промышленнэ комплексым иджыпсту щыщыIэ щытыкIэм арэзы укъэзымыщI куэд хызолъагъуэ, — жиIащ къэпсэлъам. — Ар, псом япэрауэ, продукцэр къыщIэзыгъэкIхэмрэ абы хуэныкъуэ цIыху къызэрыгуэкIхэмрэ зэрызэлъэIэс «лъэмыжхэр» тэмэму иджыри къыздэсым зэрызэтемыубзыхуарщ. Иджыри нэгъуэщI зы Iуэхугъуэ: хадэхэкIым нэхърэ нэхъ унэтIыныгъэ зэхэгъэкIыгъуей мэкъумэш хозяйствэм хэткъым. Абы къит хъерыр елъытащ дунейм и щытыкIэнуми, къэбгъэсэбэп щIыгъэпшэрхэми. ЗэпумышэчынкIэ Iэмал зимыIэ Iуэхугъуэу къоув къэунэху инновацэ технологиехэм ящыщу дэтхэнэр ди щIыналъэм къыщыгъэсэбэпыпхъэми.
Зэхуэсым щызэпкърахащ КИФЩI-м мэкъумэш къэкIыгъэхэр зэрыщащIэ технологиехэр егъэфIэкIуэным теухуа инновацэ унэтIыныгъэхэр зыхуэдэр, щIым и зехьэкIэм щIэныгъэ-методикэ лъабжьэ быдэ къыхузэгъэпэщынымкIэ лэжьыпхъэхэр, хьэсэхэм я зехьэкIэм къыщыгъэсэбэпыпхъэ Iэмал гъэунэхуахэр зыхуэдэр, нэгъуэщIхэри.
Мэзкуу къалэ дэт Россельхозакадемием щIым елэжьынымкIэ и къудамэм и академик-секретарь Завалин Алексей зэхуэсым къекIуэлIахэм я цIэкIэ къыхигъэщащ, КъБР-м и унафэщIхэм хьэщIагъэ къызэрырахамкIэ фIыщIэ зэрахуищIыр, апхуэдэуи АПК-м IэмалыщIэхэр къыщыгъэсэбэпынымкIэ ди республикэр япэ зэрищар зэрыфIэгъэщIэгъуэныр.
Махуэм и етIуанэ Iыхьэм тепсэлъыхьащ Iэщ гъэхъуным зегъэужьыным хуэунэтIауэ щыIэ хэкIыпIэхэм, республикэм и гъавэ щIапIэхэм еплъащ, адыгэш лъэпкъ къабзэхэр зэрагъэхъу щIыкIэм зыхагъэгъуэзащ.
КЪУМАХУЭ Аслъэн.
