Таурыхъым и лъахэм дыщохьэщIэ
Сирием къиIэпхъукIыжа Шорэхэ, ЛIыгуащIэхэ, Сихъухэ, КIэрэфхэ, Соснакъхэ, Хьэрунхэ, Хьэтыкъухэ, нэгъуэщI лъэпкъхэми щыщ сабий 30-м щIигъум я сурэт щIэщыгъуэхэмкIэ Лъэпкъ музейм и блынхэр ягъэдэхащ. «Сабий псысэхэр» зыфIаща гъэлъэгъуэныгъэм, пэж дыдэуи, зы таурыхъ цIыкIу налшыкдэсхэр, балигъхэри сабийхэри дыхагъэплъащ.
Зи ныбжьыр илъэси 4-5-хэм къыщыщIэдзауэ 12-14-хэм нэсхэм хэку лъагъуныгъэр зищIысыр нэсу къагурыIуауэ иджыри пхужыIэнкъым, ауэ абыхэм ар зэрызыхащIэми шэч къытепхьэфынукъым. Абы и щыхьэтщ Хэкум къыгуэхыпIэ имыIэу епха Iуащхьэмахуэ и теплъэр куэду зэращIар.
ЦIыкIухэм Iэмал зэхуэмыдэкIэ сурэт ящI, анимацэри къагъэсэбэп. Тхыпхъэ хьэлэмэтхэр зытращIыхьа чэтэн хуитхэми узрагъэплъ. Ахэр сабийхэр гупу зэлэжьа я IэдакъэщIэкIщ. Япэм елэжьащ Соснакъ Марие, Къанщауэ Жанти, Апыщ Заур, Хьэтыкъу Убей, Таш Махьир, КIэрэф Анзор, Сихъу Азер, ЛIыгуащIэ Наурыз. ЕтIуанэр Хьэжымахуэхэ Селъуэрэ Марьямрэ, Хьэрун Айя, Къанщауэ Рамэ, Апыщ Сальмэ, Камылмаз Майе сымэ я IэдакъэщIэкIщ.
Нарт эпосым, адыгэ таурыхъхэм дызыщрихьэлIэ лIыхъужьхэри щыкуэдщ мыбы. Хьэлэмэту сабийхэм ящIащ Иныжь Нэзакъуэр. ХьэкIэкхъуэкIэхэмрэ удз гъэгъахэмрэ зэрызэмыфэгъур, зэрыщхъуэкIэплъыкIэр, я щIыуэпсыр зэрыбейр — псори сабийм и дуней къабзэм и щыхьэтщ.
Гъэлъэгъуэныгъэр къызэзыгъэпэща «Дыгъэ» IуэхущIапIэм и лэжьакIуэхэм (Щокъарэ Дианэ, Апыжь Бибарс, Елей Миланэ, Бэракъ Динарэ сымэ) я мурадыр къайхъулIащ. «Мазищым нэблэгъауэ тхьэмахуэ къэс зэ зэхудошэс Сирием къикIыжа ди лъэпкъэгъухэм я щIэблэр. А зэманым къриубыдэу длэжьахэрщ дгъэлъагъуэр. Ди гугъэщ адэкIи ди Iуэхум зедгъэубгъуну. Дыхуейщ зи хэку къекIуэлIэжахэм къищынэмыщIауэ, щытыкIэ гугъум ихуа нэгъуэщI сыт хуэдэ сабийми защIэдгъэкъуэну, я дунейр нэхъ щIэщыгъуэ ящытщIыну», — жиIащ Бэракъ Динарэ.
Сыт атIэ цIыкIухэм я дунейр дахэ зыщIынур?! Сурэтырщ, таурыхъырщ, къафэрщ. А псоми тещIыхьащ «Дыгъэм» и лэжьыгъэр. Сабийхэм я сурэтхэр къагъэсэбэпурэ абыхэм зэхагъэува «Улъэщ-улъэщ?!» мультфильмым цIыкIухэр нэжэгужэу еплъащ, «Хьэтхэр» ансамблым игъасэ сабийхэм джэгу дахэ ягъэлъэгъуащ. Сабий къафэхэм ядэплъагъурт ахэр я лъэпкъ щэнхабзэм зэрыпэгъунэгъур, ар зэрызыхащIэр. НэгъуэщIу жыпIэмэ, джэгур «къызэрыгуэкI джэгутэкъым» зэрыхъуар. ШыкIэпшынауэ Еуаз Зуберрэ «Хьэтхэр» гупымрэ я дэIэпыкъуэгъут зи ныбжьыр илъэси 7 фIэкIа мыхъуа, ауэ пшынэр зыгъэбзэрабзэ Вэрокъуэ Хьэсэн (щIалэ цIыкIур «Хьэтхэр» гупым хэтщ).
«Сабий псысэхэр» Iуэхур зи жэрдэмхэм ягу илъщ гуащэ театри къызэрагъэпэщыну. абы кърашэлIэнущ Сирием къикIыжа ди лъэпкъэгъухэм я бынхэр.
Гъэлъэгъуэныгъэр купщIафIэу, гукъинэжу къызэIуахащ, «Адыгэхэр» щэнхабзэ фондыр сурэтыщI ныбжьыщIэхэм саугъэтхэмкIэ яхуэупсащ. Нэхъыбэу цIыкIухэр зыщыгуфIыкIар адыгэбзэкIэ зэрадзэкIа «Капитан Немо», «Гу зыкIуэцIылъ» мультфильмхэр зытет дискхэрщ.
Сабийхэм я дунейм ухэзышэ гъэлъэгъуэныгъэр мазэкIэ екIуэкIынущ.
БАГЪЭТЫР Луизэ.
