Къулейсызыгъэм и пщалъэр
Хэт къулейсызу къэлъытэн хуейр? А упщIэм и жэуапыр гурыIуэгъуэ дыдэ хуэдэщ: зыхэпсэукIын хэхъуэ ирикъуу зыIэрымыхьэхэрщ. Пэжщ, къэралхэм мы Iуэхум зэрыбгъэдыхьэр зэщхьэщокI. Псалъэм и хьэтыркIэ, США-м къулейсызхэр гуп-гупу щыгуэшащ. Ар зыхуэгъэзари къэралыр дэIэпыкъун папщIэ щхьэж зыхуэныкъуэр зрагъэщIэнырщ. Ди дежи къулейсызыгъэм и пщалъэ щагъэуващ. АрщхьэкIэ щыужьыхыркъым хуэмыщIахэм хэт сымэ яхагъэхьэн хуейми теухуа псалъэмакъым. НэгъуэщIу жыпIэмэ, къулейсызыгъэр къызэрапщ пщалъэр яхъуэж зэм мыдэкIэ зэми нэгъуэщI лъэныкъуэкIэ небэ-къебэу. АрщхьэкIэ, ди жагъуэ зэрыхъунщи, абы щытыкIэр зыкIи иригъэфIакIуэркъым.
Урысейм СтатистикэмкIэ и къэрал комитетым къызэритамкIэ, УФ-м и сабийхэм я процент 25-м зыхуей ягъуэтыркъым. Фегупсысыт: сабиищ къэс еплIанэр я шхынрэ щатIагъэнкIэ гугъу йохь! Сыт абы нэхърэ нэхъ «пщалъэ» узыхуейр?
Абы щыгъуэми, сабий къулейсызхэр Урысейм хуэдитIкIэ щынэхъыбэщ балигъхэм нэхърэ. Ар къызыхэкIыр мыращ: унагъуэм сабий нэхъыбэ къыхалъхуэху абы щыщ цIыху къэс хуэзэ ахъшэр занщIэу йохуэх — нэгъуэщIу жыпIэмэ, я цIыкIухэр нэхъыбэху унагъуэхэр нэхъ хуэкъулейсызщ.
Аращи, бын куэд щапI унагъуэм щыщ дэтхэнэ сабий етIуанэри, тхьэмыщкIэщ. Къэхутэныгъэхэр щрагъэкIуэкIым урысей сабийхэм я процент 11,7-м заумысыжащ лы, джэдыл, бдзэжьей зэрамылъагъумкIэ. Психологхэм жаIэ унагъуэ къулейсызхэм щапI сабийэр факъырагъэм и хъым зэрихуэр: абыхэм езыхэр зыщIэхъуэпс щIэныгъэ зрагъэгъуэтыфыркъым. ИужькIи, дауи, ягу ирихьын лэжьапIэ увыфыркъым, псэупIэ зрагъэпэщыфыркъым, я бынхэм IэщIагъэ ирагъэгъуэтыфыркъым.
АтIэ къулейр къулейуэ, къулейсызыр къулейсызу сыт щыгъуи екIуэкIыну? «Хьэуэ!» — ядэркъым американ психологхэм. Абыхэм къызэрахутамкIэ, нэхъ хуэмыщIа унагъуэхэм къахэкIахэр куэдкIэ йофIэкI мелуанрыбжэхэм я щIэблэхэм: нэхъ ерыщщ, псори зэпалъыт, гуащIафIэщ.
Абы къыхэкIыу КъухьэпIэм щыщ къулейхэм я бын ныкъуэхъухэр куэдрэ плъагъунущ шхапIэхэм хьэкъущыкъухэр щатхьэщIу е уэрамхэр япхъэнкIыу.
АрщхьэкIэ Урысейм щытыкIэр щынэгъуэщIщ. Американхэр акъылышхуэрэ къаруушхуэрэ ирахьэлIэу пIалъэ кIыхькIэ къулей хъуамэ, дыдейхэр зэуэ щIигъэнащ напIэзыпIэм уафэм къехуэха мылъкушхуэм. Абы щыгъуэми, зыри трамыгъэкIуадэу. Ахэр щыкIащ. Я бынхэри сэхъуауэ къохъу «Фу, цIыхумэ!», жаIэу.
Мы зэманым къулейсызыр зэгуэр къулей хъуным щIыщыгугъыжын щыIэкъым: мылъкур зэхуагуэшакIэщ икIи ар зыми къуитыжынукъым.
Ауэ етIощIанэ лIэщIыгъуэм и закъуэ ини цIыкIуми революциплI щекIуэкIа Урысейм Iуэхум псынщIэу зыщихъуэжынкIэ зыхуэIуа щыIэкъым.
Абы хуэмыкIуамэ арат. Апхуэдэ къэхъункIэ зэрыхъунум щогупсыс нэгъуэщI къэралхэм. Куэд щIакъым США-м и мелардырыбжэ нэхъ зыкъизыххэу 19-м Америкэм и Штат Зэгуэтхэм я президентым и кандидатхэу къагъэлъэгъуэнухэм зэрызыхуагъазэрэ. Абыхэм а къулыкъур зыIэщIыхьэнур къыхураджэ къэралым и зыужьыныгъэм папщIэ Iах мылъкум зыкъомкIэ хагъэхъуэну. Iуэхур зытращIыхьри, къулеигъэкIэ цIыхухэм яку дэлъ зэщхьэщыкIыныгъэр куу зэрыхъуарщ. Олигархэр абы хуейкъым: ящIэ зэ мыхъуми зэ апхуэдэ щытыкIэр я щхьэ къызэреуэжынур. Аращи, япэ зыкърагъэщу налогхэу нэхъыбэ ятыну хьэзырщ. «НэгъуэщIхэм емыщхь зыужьыныгъэ гъуэгу» къыхэзыха Урысейм щекIуэкIхэр нэгъуэщIщ. Псалъэм къыдэкIуэу жытIэнщи, УФ-м и Президентым и дэIэпыкъуэгъу Белоусовым мылъкушхуэ дыдэ зыIэщIэлъ 200-м захуигъэзат сом мелард 500 хуэдиз (ар зэрыхъур а олигарххэм илъэсым къахэхъуэм и процент 1,5-рэ къудейщ) ди экономикэм халъхьэну. Ар ямыдэу апхуэдизу Iэуэлъауэшхуэ къэхъеяти, жэрдэмыр псынщIэ дыдэу ягъэужьыхыжащ.
Властхэр-щэ? Ахэри гуащIэрыпсэухэм япэжыжьэщ. Президент Путин УФ-м и Профсоюз Щхьэхуитхэм я зэгухьэныгъэм и Iэтащхьэ Шмаковым иджыблагъэ хуэза иужь, Премьер Медведевым пщэрылъ щищIащ цIыху-хэм я псэукIэр зыхуэдэр, ахэр зыхуей-зыхуэфIхэр нэхъ куууэ зригъэщIэну. ИпэIуэкIэ къулыкъущIэшхуэхэр псы зыщIэуа Иркутск областым щыщ Тулунэ щыкIуам зрихьэ-лIа тхьэмыщкIагъэр я гум ежэлIащ икIи зыкIи зыпэмыплъауэ къыщIэкIащ. ГурыIуэгъуэщ сыт хуэдэ къулейсызыгъэми и удыныр псом япэу сабийхэм зэралъэIэсыр.
АтIэ сыт и лъэныкъуэкIи къулей Урысейм (ди къэралым бгъэдэлъщ еджагъэшхуэ Менделеевым и таблицэ цIэрыIуэм къыщыгъэлъэгъуа псори) и цIыху куэдыр щхьэ факъырэ? Дэтхэнэ сабий еплIанэми зыхуей ауэ жыжьэуи щамыгъуэт къэралым и властыр зезыхьэхэм ар щалъагъукIэ ерыскъыр щхьэ я къурмэкъейм фIэкIрэ? Хъунт апхуэдэ щытыкIэр Iэмалыншагъэм къыхэкIамэ. ХэкIыпIэхэр куэдыкIейщ. ЯпэщIыкIэ мылъкур къыхах хъунут бюджетым къыдагъахуэурэ иужь илъэсхэм зэхуахьэса ахъшэм (ар сом триллиони 11-м щхьэпрыкIауэ ягъэхъыбар). Арыншами, нэгъуэщI гуэркIи къагъэсэбэпу тлъагъуркъым. Зыщыгъэгъупщэн хуейкъым сабийхэр зэгуэр балигъ зэрыхъунур. ИтIанэ щIэупщIэнщ апхуэди-зу гугъу ехьу къыщIагъэтэджам и щхьэусыгъуэм.
