Нобэ
Фаджэ (проказа) узыфэр зыпкърытхэм защIэгъэкъуэным и дунейпсо махуэщ
ДыщэкIым и дунейпсо махуэщ
1714 гъэм Санкт-Петербург и Гъэмахуэ уардэунэм Пётр Езанэм и унафэкIэ къыщызэрагъэпэщащ «Пащтыхьым и лэжьапIэ пэш» — Кунсткамерэр. Ар иужькIэ Урысейм щыяпэ музей ящIащ.
1714 гъэм Пётр Езанэм унафэ къыдигъэкIащ и блыгущIэтхэм я бынхэм щIэныгъэ егъэгъуэтыным теухуауэ. Абы ипкъ иткIэ, емыджа щIалэхэм щхьэгъусэ къашэну хуит ящIынутэкъым.
1729 гъэм Истамбыл щытрадзащ хьэрып хьэрфхэр къагъэсэбэпурэ ятха япэ тхылъыр — тырку псалъалъэр.
1864 гъэм дэтхэнэри щIыхьэну хуиту Москва къыщызэIуахащ «зоологие хадэр» — къалащхьэм и зоопаркыр.
1865 гъэм цIыхур ягъэпщылIу мыдэным теухуа зэхъуэкIыныгъэ я конституцэм хилъхьащ США-м и Конгрессым. КъыкIэлъыкIуэ махуэм къэралым и президент Линкольн Авраам Iэ щIидзащ абы теухуа унафэм.
1893 гъэм «Кока-Кола» сату дамыгъэр япэу къагъэсэбэпащ.
1924 гъэм Советхэм я етIуанэ съездым къыщащтащ СССР-м и япэ Конституцэр.
1943 гъэм нэмыцэ генерал-фельдмаршал Паулюс Фридрих зи пашэ дзэр Сталинград и деж къанэ щымыIэу къыщаухъуреихьащ.
1989 гъэм уэгум лэжьэн щыщIидзащ цIыху кърырашэкIын щхьэкIэ зэпкъралъхьа кхъухьлъатэ нэхъ ин дыдэм — «Боинг 747-400»-м. Абы зэуэ цIыху 566-рэ ихуэрт.
1991 гъэм КъБАССР-м и Совет Нэхъыщхьэм къищтащ республикэм и къэрал суверенитетым теухуа Декларацэр.
1996 гъэм къащтащ Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэу лъэпкъхэм я бзэхэм зегъэужьыным теухуа къэрал программэр.
Австрием къыщалъхуа, дуней псом цIэрыIуэ щыхъуа композитор Шуберт Франц къызэралъхурэ илъэс 222-рэ ирокъу.
Тхыдэдж, филолог, журналист КIашэ Адэлджэрий къызэралъхурэ илъэси 182-рэ ирокъу.
Совет дзэзешэ, маршал, Совет Союзым тIэунейрэ и ЛIыхъужь Чуйков Василий къызэралъхурэ илъэси 119-рэ ирокъу.
Куржы кинорежиссёр, СССР-м и цIыхубэ артист, Лениным и цIэр зезыхьэу щыта саугъэтыр зрата Абуладзе Тенгиз къызэралъхурэ илъэс 95-рэ ирокъу.
Адыгей уэрэджыIакIуэ цIэрыIуэ, композитор, УФ-м и цIыхубэ артисткэ Сэмэгу Гуэщнагъуэ къызэралъхурэ илъэс 91-рэ ирокъу.
Урысей къэрал къулыкъущIэ, политик Иванов Сергей и ныбжьыр илъэс 66-рэ ирокъу.
Актрисэ, режиссёр Глаголевэ Верэ къызэралъхурэ илъэс 63-рэ ирокъу.
Урысей политик, къэрал къулыкъущIэ, щIэныгъэлI Бабурин Сергей и ныбжьыр илъэс 60 ирокъу.
Журналист Ныбэжь Таисэ къыщалъхуа махуэщ.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык уфауэ щыщытынущ. Хуабэр махуэм градуси 2 — 4, жэщым 1 градус щыхъунущ.
