ЩапхъэфI дыдэ
Зеикъуэ къуажэм бадзэуэгъуэм и 6-м зэIущIэ гъэщIэгъуэн щекIуэкIащ. Абы дэт курыт школ №2-м и пщIантIэм щызэхуэзащ а еджапIэр илъэс 60 ипэкIэ къэзыухауэ щыта гуп.
Зэхыхьэр къызэрагъэпэщащ Зеикъуэ къуажэ администрацэм илъэс куэдкIэ и унафэщIу щыта, хьэрычэтыщIэ Согуэ Анзор, республикэм фIыуэ къыщацIыху композитор, уэрэдус Щомахуэ Хьэсэнбий, зи гугъу тщIы курыт еджапIэм и директор Къумыкъу Аслъэн, а къуажэм дэт макъамэ школым и унафэщI Жылау Арсен сымэ, нэгъуэщIхэми.
ЯпэщIыкIэ нэхъыжьыфIхэр школ пщIантIэм щызэхуэсащ. Абыхэм, дауи, еджапIэр къызэраухрэ нобэ я щыпэзэхуэзэтэкъым, ауэ ахэр щызэрылъагъум я нэгум къища гуапагъэмрэ нэжэгужагъэмрэ умыгъэщIэгъуэн пхузэфIэкIынутэкъым. Псори зэхуэсагъэнкъэ иджы щыжытIэм, жыг жьауэр зытридзэ тетIысхьэпIэм деж щетIысэхахэр иджыри зыгуэр- хэм япэплъэу къыщIэкIащ. Мыгувэу «еджакIуэхэм» я егъэджакIуэхэри школ пщIантIэм къыдыхьащ. Ахэр республикэм фIыуэ къыщацIыху тхакIуэ цIэрыIуэ Къэрмокъуэ Мухьэмэдрэ Къэбэрдей-Балъкъэр радиом куэдрэ щылэжьа, журналист Iэзэ Дыкъынэ Хьэмидрэт. ЕгъэджакIуэхэм ящыщу Тутыкъу Абдулчэрими къыIухьэн хуеящ, ауэ абы и благъэ гуэр дунейм ехыжати, зэIущIэм къакIуэ хъуакъым.
— 1953 гъэм школыр къэзыухахэр илъэс къэс зэхуозэ, ауэ иджы ар тIэкIу нэхъ убгъуауэ ягъэлъэпIэну мурад ящIащ, — зэIущIэм щIидзэн и пэкIэ къыддогуашэ Согуэ Анзор. — Абы щыгъуэ зэдеджауэ щыта еджакIуэ 31-м ящыщу мы зэманым псэууэ къэнэжар цIыхуи 8-щ. Ахэр Къаскъул Iэубэчыр, Къазий Мухьэз, Къаскъул Зариф, Мэршэнкъул Хьэсэнбий, ХьэвцIыкIу Мухьэб, Щоджэн Гъумар, Щомахуэ Албэч, Къуэдзокъуэ Хьэсэн сымэщ.
Согуэ Анзор зэрыжиIэмкIэ, мыпхуэдэ зэхуэсхэр щIалэгъуалэм я гъэсэныгъэм и дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ Iуэхугъуэщ. А илъэсхэм зэдеджахэр фIыуэ зэрылъагъуу, гугъуехьхэр зэдашэчу, зэдэIэпыкъужу зэрыщытар нобэ псэухэм я дежкIи щапхъэфIщ.
— Зэман куэдкIэ узэIэбэкIыжмэ, зэдеджахэр дыщызэхуэсыжкIэ догуфIэ, — жеIэ Къаскъул Iэубэчыр. — Ауэ икIи тIэкIу дымынэщхъеи- ни тхузэфIэкIыркъым. Ар къыхокI абы щыгъуэ къыддеджауэ щытахэм ящыщ куэд зэрытщIымыгъужым. Дэ школым дыщыщIэтIысхьар 1943 гъэм и мазаерщ, нэмыцэхэр къуажэм дахужа нэужьщ. Зэтрамыкъутауэ къытхуагъэнар школ унэм щыщу пэш зыщыплIт. Япэ классым гугъуехь куэд щытшэчащ. Зэреджэ тхылъхэмрэ зэрытхэ Iэмэпсымэхэмрэ дрикъуртэкъым. Куэдыр газет кIапэхэм тетхыхьырт.
И гукъэкIыжхэмкIэ къыддогуашэ тхакIуэ Къэрмокъуэ Мухьэмэд:
— Нобэ сэ сыщыIэщ сыкъыщалъхуа Зеикъуэ, — жеIэ абы. — Едгъэджахэм дыкърагъэблэгъэжащ. Зэман дэкIащ. ФIыращ дигу къэкIыжыр. Мыхэр сэркIэ иджыри щIалэ цIыкIухэщ. Узыншэхэр Алыхьым куэдрэ игъэпсэу, лIахэм ахърэтыфI къарит. Къуажэр куэдрэ Тхьэм игъэузыншэ!
Ныбжьышхуэ къэзыгъэщIа Дыкъынэ Хьэмид и теплъэ-кIэ лIы къуэгъущ, зэпIэзэ- рытщ.
— ЕгъэджакIуэхэр дыщызэдэлажьэми, дызэгурыIуэ-дызэдэIуэжу дызэдекIуэкIащ, — жеIэ абы. — Зэи сщыгъупщэнукъым мы школым щызгъэкIуа махуэхэр, илъэсхэр. Тхьэм узыншагъэрэ насыпрэ къарит мы еджапIэм щылажьэхэмрэ щеджэ цIыкIухэмрэ!
ЗэIущIэм къекIуэлIахэм школым пэгъунэгъуу щыт Хэку зауэшхуэм хэкIуэдахэм я фэеплъым удз гъэгъахэр тралъхьащ. ИужькIэ Щомахуэ Хьэсэнбий и IуэхущIапIэ-зыгъэпсэхупIэу Аргъеикъуэ дэтым зэхыхьэр къызэзыгъэпэща Согуэ Анзор нэхъыжьыфIхэр щигъэ-хьэщIащ.
Тхыгъэри сурэтри КЪУМАХУЭ Аслъэн ейщ.
