Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
Гъуэгу къежьапIэ
ЗэфIэкI лъагэхэр зиIэ пщащэ
Налшык къалэ дэт гимназие №4-м и ебгъуанэ классыр мы гъэм къэзыух Несвит Валерие иджыблагъэ хэтащ Москва дэт «ЭкономикэмкIэ школ нэхъыщхьэ» лъэпкъ университетым класс нэхъыжьхэм щеджэ ныбжьыщIэхэм папщIэ къызэригъэпэща зэIущIэм. Ар иригъэкIуэкIащ университетым социальнэ щIэныгъэхэмкIэ и факультетым.
Зэхыхьэм хэтын папщIэ Валерие социальнэ къэхутэныгъэ лэжьыгъэ гъэщIэгъуэнхэр игъэзэщIащ. Iуэхум и къызэгъэпэщакIуэхэм хъыджэб- зым и зэфIэкIыр къалъытэри, зэIущIэм ирагъэблэгъащ. Къапщтэмэ, Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм щыщу Несвит Валерие и закъуэщ а зэхыхьэм кIуэну зи насып къихьар.
— ЕджапIэм щызгъэкIуа махуэхэр щIэщыгъуэу икIи сэбэпынагъышхуэ пылъу екIуэкIащ, — жеIэ Валерие. — Си щIэныгъэм фIыуэ абы щыхэзгъэхъуащ. ПсихологиемкIэ, политологиемкIэ, къэрал, муниципальнэ управленэмкIэ, социологиемкIэ, щIэныгъэ-къэхутэныгъэ IуэхухэмкIэ университетым и егъэджакIуэхэр лекцэ къытхуеджащ. ЕджапIэм щIэсхэм дахуэзащ, абыхэм я студент гъащIэм дыщагъэгъуэзащ. Апхуэдэуи си къэкIуэнур зытезухуэнымкIэ, IэщIагъэ схуэхъуныр къыхэсхынымкIэ мы зэхыхьэр си дежкIэ икъукIэ щхьэпэ хъуащ. Си гугъэщ дяпэкIи мы университетым иригъэкIуэкIыну зэхыхьэхэм сыхэтыну, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ си мурадщ школ нэужьым щIэныгъэм абы щыпысщэну».
КIуэкIуэ ХьэIишэт.
Хъыбар
Гуэл Iуфэм
Ди къунтххэр псым къыхэднэри, шэджагъуашхэр къыщысым, Батыррэ сэрэ гуэл Iуфэ щхъуантIэм дыщетIысэхащ. IэкIэ иракIэу тралъэщIэжа нэхъей, жьы кIапэ зыщIимыху бгыщхьэр мамырщ. Ауэ къунтххэм къеуIуу дыкъыщагъэлъэтын къытфIэщIу ди нэр абыкIэ щыIэщ. ТIэкIу дедзэкъэну дызэрытIысу, Батыр нэщхъей къэхъуащи йоплъых. Сыту пIэрэ ар хэзыгъаплъэр?
— СлIожь, тхыгъэ хьэлэмэт гуэр уеджэу ара? — ерыскъы зытетлъхьа газетым соплъ, Батыр и нэр абыкIэ щыIэщи.
— Хьэуэ. Мы хъумпIэцIэджым еплъыт, щIакхъуэ щыкъуей ехь.
— Iэу, хъумпIэцIэдж щIымахуэм хуэгъэтIылъэу уи щыпэлъагъу?
— Си щыпэлъагъукъым. Си сабиигъуэр си нэгу къыщIигъэхьэжащ хъумпIэцIэджым, абы епхауэ нэгъуэщI зы Iуэхугъуи. Зы тхьэмахуэ ипэкIэ къешха уэшхышхуэр пщIэжрэ?
— ДауикI… Уэшхышхуащ.
— Ди автобус къэувыIэпIэм щащIа гъущапIэ тIэкIум сыщIэлъэдат абы щыгъуэ уэшхым псыф сищIауэ. — ХъумпIэцIэджым зэреплъым хуэдэурэ куууэ щэтащ Батыр. — Абы щIэт фызхэр я жьэр мыувы-Iэу мэпсалъэ, зытепсэлъыхьри я бэзэр сатущ, хэт и унэ зэтет, ныкъуэщIырщ, хэти дыгъуэпшыхь игъэхьэщIахэрщ. НэгъуэщI зы фызи и лъэпэд лъапщэм къыдиха ахъшэ IэмыщIэр ебж. Ауэ уэшхым илъэсу гъуэгу Iуфэм Iулъ щIакхъуэ ныкъуэм зыри еплъыркъым. КъыпаупщIаи щымыIэу щIакхъуэ тхъуэплъышхуэр сыжэри къэсщтащ. Фызхэр а зэрыуэршэрт. Ауэ къиIущэщхэри мыгурыIуэгъуэу къызэплъ лIыжьым и нэхэм сэ си сурэтыр щIэслъагъуэу къысфIэщIащ. А нэ хуэдахэм щIакхъуэр си блэгущIэм зэрыщIэлъу сыкъытещырт.
— Хэтхэ уарей? — къызоупщI лIыжьыр.
— Хэтхэ сарейми, тхьэмадэ, зауэр щекIуэкI лъэхъэнэм къыщыщIэдзауэ 1947 гъэр иухыху уэ пхуэдэ куэдым я выщхьэ сытесу сыващ, сылъапцIэ цIыкIуу. Абы щыгъуэ зы жэщ-махуэм цIыхум ишхыну къылъысыр хьэлIамэ закъуэрэ хьэлIамэпс фалъэрэт. Пэжкъэ?
ЛIыжьым и Iэгу лэрыгъухэмкIэ и нэкIу гъурыр зэпелъэщIыхь. Зи гугъу сщIыж зэманым абы и гур зэрыкIуэжар нэрылъагъут. Зэхихырт си куэр куэдрэ дэзыпIытIа гурыгъхэм, бжьы хуэдэхэм я кIыргъ макъыр. Сэ схуэдэ сабий Iэджэ и выщхьэтесу, къещхьэукъуэхыр выуэчымкIэ къигъэушыжу ар зэревэкIар илъагъужырт.
— Псори пэжщ, — мэщатэ лIыжьыр.
— АтIэ мыбдежым щыуэршэр фызхэм а зэманыр ямылъэгъуауэ дауэ жысIэн? Мы щIакхъуэр къэзыгъэнар сабийми, мы балигъ къомым щхьэ къагурымыIуэрэ?
ЛIыжьымрэ сэрэ уэршэрэгъу дызэхуэхъури, куэд дигу къэдгъэкIыжащ.
Ди хэкур факъырэ зэтезыщIа а нэмыцэхэм иджыри кIэлъыбгэ хуэдэ, зауэ нэужь зэманым ди щIыр пыгъыкIырт. Уэгъуми удз дыдэ къигъэнатэкъым, илыгъуат. Фаджэлэджагъэр дэнэкIи щытепщэт, колхозыщIыр зэравэну къахуэнэжари унагъуэ жэмхэт. А зэман бзаджэм жьэн узымрэ мэжэщIалIагъэмрэ пIэм хаубыда си анэшхуэр сфIэлIэрт. «Псым ихьыр «шхийм йопхъуэ» жыхуаIэу, ди Iэнлъэм куэд щIауэ илъ хуэнщIейми зыри щIэлъыжтэкъым. Хэт селъэIунт, псори дэ тхуэдэт. КъызыхэщIыкIа щэкIыр къыпхуэмыщIэжыну зэхэдыжыхьа си гъуэншэджыр мастэкIэ зэхуэсшэжу сыздэщысым, нанэ сечэнджэщыну сыкъызэфIэуващ. Зи шылэ щIыгъуэр къэса хьэпIацIэм и щIыфэу сыщызэкIэщIэплъу нанэ и напIэ къэпщахэр едзыхауэ жейрт. Ар къэзгъэушын си гум имыдэу, пэгун къызощтэри сыкъыдокI, тIуащIэм щыIэ ди жэмым тIэкIу къыщIэсшу къэсхьыну. Дыгъэ жьэражьэм къигъэплъа сабэм си лъэгу пцIанэр ежьэ, си адэ къуэшым схуиупса щхьэфэм гъуэрыгъуэурэ Iэгухэр тызопIэ, Батэгъэ гъуэгум сыздытетым. Си ныбэр къызэлъэIуху Щхьэлыкъуэпс хуабэ мыгурыхьым сыхоф, сыкъыщытэджыжкIэ, си нэхэр щоункIыфIыкI. Нанэрэ сэрэ ди гъащIэ псор здэщыIэу къэслъытэ тIуащIэм сокIуэ.
Сешри сетIысэхауэ мывэшхуэ гуэрым сытесщ. «Уэ умывэщ, зыри къыбгурыIуэркъым, си гъащIэм зыри хэпщIыкIыр-къым. Гъэ Iейри гъэфIри уи зэхуэдэщ», — сыздэщысым, зэи дыгъэ здынэмыс жьауэ лъэныкъуэмкIэ, хуабэм игъэхулIауэ шэгъэфIэIу тхьэмпэ цIыкIуищ къыщыслъэгъуащ. Ар сшхыщ, псы хуабэ гуэрым сыхэфыжри, сежьэжащ. Гъуэгуанэр кIыхьми, жэмым деж сынэсу шэ хуабэ сызэрефэнумрэ нанэ зэрыхуэсхьынумрэ си гурыфIыгъуэщ.
«Си адэр зауэм щыхэкIуэдам, си анэр бомбэм щиукIым уэращ, нанэ, адэ-анэу къысхуэнар. Жэмыр димыIатэмэ, уэри усфIэлIэти, зыгъэшхэни екIуэлIапIи зимыIэ хьэпшыру сэри губгъуэм сыкъинати», — согупсыс.
Батэгъэм сынэсащ. Мо сыздешам, сыздэмэжэлIам Щхьэлыкъуэ псыхъуэ джа-бэм сыдэмыкIыфу лъакъуиплIу сыдэпщащ. ЩIыщIащIэри, щIэуэгъури, зауэм дызыхидза бэлыхьри къызгурымыIуэу, жэпкъ пIий зырызхэм щхьэхынэ дыдэу егъуу зэхэт жэм уэдыкъуахэм сащыхэплъэм зысхуэмыубыдыжу согъ. Бжьым иIуэта жэм пщэдыкъхэм си нэгу къыщIагъэхьэж зэгуэрым нанэ схуиду щыта гуэншэрыкъхэр къызыхищIыкIыгъа вакъапхъэм и нэпкъыжьэ хужьхэр. Си макъымкIэ сыкъицIыхужри ди жэмыр къызбгъэдыхьащи, бзэгу пхъашэ псыфкIэ си щхьэфэм къобзей.
Пэгуныр къэсщтауэ жэмым сыщыщIэтIысхьэм, шэ къэсшынум и гъуагъуэ макъыр зэхэсхырт, шэмэ IэфIри къысщIихьэу къысфIэщIырт. АрщхьэкIэ сыт хуэдизрэ къэзукъуэдиями, и быдзыпэр аркъудеи псыф къэхъуакъым. Сыкъалъагъумэ, къызагъэхужынутэкъыми жэмыр гъэпщкIуауэ псыхъуэ кIуэцIкIэ къесхужьэжащ. Гъуэгуанэр кIыхьт, ауэ ар сэ кIэщIу къысщигъэхъурт нанэ жэмыр зэрыхуэсхужым. Иджы мэз сыщыкIуэкIэ жьауапIэ псыIэхэм мылыф къыщысфыщIми, адэ-мыдэ жысIэми жэмым зэрызезгъэужьыжынум, шэ къызэрысшынум, ар нанэ ирезгъэфурэ зэрызгъэхъужынум шэч къытесхьэркъым, атIэми шэр хущхъуэшхуэу жаIэ. Си гуращэ псори къызэхъулIащи, пшэхэр къызэрыкъуэхыу дыгъэ пщтырыр ягъэпщкIуауэ, махуэ лыгъейхэр щIыIэтыIэ хъуауэ къысфIэщIу сыкъокIуэ.
Ужьыхыж дэпу вагъуэ зырызыххэ уафэ лъащIэм къищ къудейт сыкъыщысыжам. СыныпхуокIуэж, нанэ, щхьэгъубжэмкIэ нэхъ мыхъуми нэкIэ къысIущIэж жыхуиIэу, куэбжэм нэсыжа жэмыр щэ бууащ. А макъыр зэхихыу нанэ къытпежьа си гугъэу, си лIыгъэми срипэгэжу сыщыдыхьэжым, жэмым къыпэджэжыр фыз хьэдагъэ макът. Абдежым щIы сызытетыр джэрэзри, дунейр зэуэ кIыфI къэхъуащ…
Мы щIакхъуэр, тхьэмадэ, абы щыгъуэ сиIатэмэ, нанэ мылIэу къэнэнкIэ хъунт.
Автобус итIысхьэпIэм щыт псори къедэIуат си хъыбарым. Е хъыбарыр ягу щIыхьат, е ерыскъым гу зэрылъамытар я жагъуэ хъужат, — нэщхъейхэт.
— Мис а псори сигу къэкIыжащ, — жеIэри, мэщатэ Батыр.
КъунтххэмкIэ дыплъа щхьэкIэ, псы гущIыIум тес пхъэмыфхэр ауи хъейртэкъым. Иужьым, щIакхъуэ фIэтлъхьэу щыхэддзэжым, куэд дэмыкIыу къеуIуу щIадзащ.
— Плъагъурэ, щIакхъуэм и IэфIыр псоми ящIэ! — жиIащ Батыр, къысхуеплъэкIри.
Бахъуэ БетIал.
ЖыIэгъуэхэр
Къыпхуэныкъуэм кIэроху
Фэбжь къалъысарэ щхьэр къелмэ, сыт хамылъхьами, къэнэкIафIэщ хужаIэ.
Зы махуэкIэ укъагъуэтыжтэмэ, махуэ дапщэкIэ уахуэшэчыжынт.
ФIым хуэдэгу тхьэкIумэр бзэгум хуэгъэкIащ.
МащIэр IэфIщ, куэдыр фIыншэщ.
Iейр къэзылэжьам етхъуэныну дыфIолIыкI, фIыр къызылэжьам дыщытхъуну ди щхьэ тетлъхьэркъым.
Дзажэр хьэлъэху, зылъэфым и лъэр нэхъ щIокI.
Зыр зэрыпсэлъэн бзэ, адрейм и жьэр зэриубыдын щхьэ къахуэтщ.
Сегупсысыжати, жаIэу кърагъажьэмэ, щIегъуэжакIэу аращ.
Хьэр бэнэным щыужмэ, щэхурыпхъуэ мэхъу.
ЯжепIэкIэ я тхьэкIумэм имыхьэнур зэхахыжмэ, щхьэрыгъажэ ящI.
Щэху зэрабзыщIыр щхьэщ, зэраIуатэр бзэщ.
Губжьым гур къегъэкъабзэ.
Гупсысэр ежьэмэ, куу мэхъу.
Псэм бампIэгъуэ телъмэ, узыншагъэми IэфI щIэлъкъым.
ГъащIэр щIыхуэщ, къозытам пIехыж: ептыжын-йомытыжынкIэ къоупщIыркъым.
Зи щхьэ и унафэ зыхуэмыщIыжым къыхуащI и унафэщ.
Зызыгъэгусэм зызытригъэгусэри къылъысыжыркъым.
ЗыпIэтыху щыхупIэр нэхъ лъагэщ.
Зыхуэмейр зэхэзмыхым узыхумейхэр зэхех.
МафIэм исын пэрумыдзэмэ, зэхокIыж.
Нэгум щIэкIыр гум къонэ.
Псыдзэмрэ цIыхушхуэмрэ зы хьэл яIэщ: я занщIэр я гъуэгущ.
Псыр псоми зэдайщ, бдзэжьейр ещэм ейщ.
ПщIыхьэпIэу умылъагъунур нахуапIэу уи нэгу щIагъэкI.
Узыхуэныкъуэр нэхъыбэ хъуху, къыпхуэныкъуэм кIэроху.
Уи щхьэм къыдэбгъэкIуейр къытонэ — пхуэфащэщ.
Фейдэ умылъыхъуэмэ, хэщIыныгъэ богъуэт.
ХузэфIэкIынур Iэпэдэгъэлэл зыщIым, зыпэмылъэщынум зыкIэрещIэ.
Шэуэ ятехуэн уи гугъэурэ, бгъэтIыгъуа псалъэр хъымпIар щамыщIыххи къохъу.
Я нэхъ бзагуэми ущыхумейм и бзэр къеутIыпщыж.
ЯIэтыр нэхъ лъэщу зыIэтхэм къа-щохъу.
Iуэху зимычэзур ехьэжьэгъуафIэщ, зехьэкIейщ.
Бейтыгъуэн Сэфарбий.
Къуажэхьхэр
Дамэ телъу зелъатэ
ТетIысхьэпIэ зелъатэ,
Ауэ жыжьэ мылъэтэф.
Кхъухьым куэдрэ
кърадз, ауэ зэи хыфIамыдзапэ.
Дамэ темыту зелъатэ,
ЩIым темыту джэрэз.
Зи щхьэр зэи мыуназэу
КуэдIейрэ джэрэз.
Удзым щызелъатэ,
Ауэ жыжьэ мылъэтэф.
Лъакъуэ щIэтми,
земыкIуэф,
Утес щхьэкIи уимыхьыф.
Жэуапхэр:
Хъыринэ. Хъурзэ. ЦыкIуэкI. Чын. Шэмэдж. Шэнт.
Зэхэзылъхьар Щоджэн Леонидщ.
Псалъэжьхэр
Бжьэ зыдэс фо дещIэ
Зи бзэм хуитыжым и насыпщ.
УкIытэр щагуэшым дурэшым дэсащ.
Си ныбэ изщ жыпIэу гъуэмылэншэу уемыжьэ.
Уэрэдус пщыпсэIухщ.
Дунейр къэкIухьи, уи унэ ихьэж.
Насып зимыIэм и дзэр хъудырми IуещIыкI.
Насыпыр къэкIуэн хъумэ, цы Iуданэми къешэ, кIуэжын хъумэ, гъущI пщэхъуми хуэубыдыркъым.
Пщы зыфIэпщым пщылI къыпфIещ.
Гъуэгу мыгъуэ уежьэнумэ, танэжь закъуэри мэлIэж.
Зы гъэр тIэу къакIуэркъым.
Зи щIыхуэ птелъым уриIуэхутхьэбзащIэщ.
ДжэгукIэ зымыщIэр IэштIымкIэ мауэ.
Ажалым умылъыхъуэ езым укъигъуэтынщ.
Ахъшэр пшахъуэщ, гъащIэр пцIащхъуэщ.
ЖьакIэр тхъуамэ, фIыцIэ хъужыркъым.
Дыщэр къыщыщIахми щылъапIэщ.
Бжэмышх нэщI жьэм хуахьыркъым.
Бжьэ зыдэс фо дещIэ.
Арму и унэ лъэбышэщ.
Iуэху мыублэ блэ хэсщ.
Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
Адэжынэ гъэжьа
Адэжынэ къагъэхьэзырахэр и кIыхьыпIэмкIэ тIууэ зэгуагъэж, псы щIыIэкIэ ятхьэщI, тебэ куум иралъхьэ, псы щIыIэ щIакIэри, мафIэм трагъэувэ. Тхъурымбэр къытрахыурэ зэ къытрагъэкъуалъэ. Шыгъу хадзэ, мафIэр щабэ ящIри, хьэзыр хъуху, псыри щIэвэщIэху ягъавэ. ИтIанэ тхъу гъэвэжар халъхьэри, зэрагъэдзэкIыурэ тхъуэплъ дахэ хъухукIэ ягъажьэ. МафIэр щабэ ящI, инурэ упщIэта бжьыныщхьэ халъхьэ, шыбжий плъыжь траудэжри, хьэзыр хъуху ягъажьэ. Пщтыру Iэнэм трагъэувэ. Дашх пIастэ, мырамысэ, щIакхъуэ.
Халъхьэхэр (цIыхуитI Iыхьэ): адэжынэу — 2, псыуэ — г 200, тхъууэ — г 150-рэ, бжьыныщхьэ укъэбзауэ — г 80, шыгъуу, шыбжийуэ — узыхуейм хуэдиз.
ДжэдыкIэжьапхъэ, мэл кIапэ хэлъу
Мэл кIапэ цIынэ тхьэщIар г 10-12 хъу тыкъыр цIыкIуурэ зэпаупщI, тебэм иралъхьэ, псы щIыIэ тIэкIу щIакIэ, шыгъу хадзэ, и щхьэр трапIэжри, мафIэ мыиным тету ягъавэ, псыр щIэвэщIэху. Псыр зэрыщIэващIэу, зэIащIэурэ дагъэ къыщIедз. ЗэрызэIащIэм хуэдэурэ, тхъуэплъ хъуху ягъажьэ. ИтIанэ джэдыкIэ удам шыгъу, шыбжий халъхьэ, тебэм иракIэ, и щхьэр трапIэжри, зэIамыщIэу, мафIэ цIыкIум тету лъэныкъуитIымкIи тхъуэплъ, хьэзыр хъуху ягъажьэ.
ДжэдыкIэжьапхъэ хьэзырыр Iы-хьэурэ сэкIэ зэпагъэжри, тепщэчым иралъхьэ. Яшх пщтыру. ПIастэ, мырамысэ, щIакхъуэ дашх. Шэ хуабэ трафыхьыж.
Халъхьэхэр (зы цIыху Iыхьэ): мэл кIапэ цIынэу — г 100, джэдыкIэу — 3, псы щIыIэу — г 50, шыгъуу — г 4, шыбжийуэ — узыхуейм хуэдиз.
Къубатий Борис.
«Адыгэ шхыныгъуэхэр»
тхылъым къитхыжащ.
Псалъзэблэдз
ЕкIуэкIыу:3. Адыгэ шхыныгъуэ — хугу хьэжыгъэм, тхъум, фошыгъум къыхэщIыкIауэ. 5. Дзэлыкъуэ районым щыщ къуажэ. 8. Къуажэдэс унагъуэм и щIы Iыхьэ, ерыскъыхэкI къыщрихьэлIэу. 9. ПтулъкIэм апхуэдэуи йоджэ. 10. Адыгэ уэрэдус цIэрыIуэу щыта Тхьэбысым … 11. Дуней псом щынэхъ цIэрыIуэ дыдэхэм ящыщщ нэмыцэ композитор Йоган Себастьян … 12. … лъакъуэрэ джэд лъакъуэрэ зыубыда щыIэкъым. 13. Нартыху хъумапIэ. 15. Дон псым адыгэхэр зэреджэу щыта. 16. Адыгэ пшынауэ, уэрэдус, Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэ артист. Мы гъэм и ныбжьыр илъэс 65-рэ ирокъу. 17. И щхьэусыгъуэр сымыщIэу, ди гъунэгъум … къызещIэкI. 19. КIыщокъуэ Алим и роман «Нал… ». 22. МыIэрысэ, кхъужь, къыпцIэ, дэ, жызум хуэдэхэр къызэщIэзыубыдэ псалъэ. 25. Пасэрей адыгэ зауэлI джанэ, гъущI хъарым къыхэщIыкIауэ. 26. Уэршэру щыс лIы гупым я … сахуэр унэлъэгум кIэрагъэщэщ. 28. Уеплъмэ, … , уеджэмэ, дэгу. 29. Вакъэдыж Iэмэпсымэ. 31. Адыгэ къэфэкIэ. 33. ГъэшхэкI. 34. … цIыкIу бжьакъуэшхуэ. 35. Зи кIуэцIыр нэщI, купщIэ зэрымылъ. 36. Шатэр щытурэ … хъуати, унэгуащэм ирикIутыжащ. 37. Егъэлеяуэ нэпсей. 38. КIэртIофым ещхь, езыр-езыру къэкI къэкIыгъэ. 39. Дунейр … шэнтщ.
Къехыу:1. Хьэцэпэцэхэм я лъэдий. 2. Псым куэдрэ хэсыныр зыфIэфIым щхьэкIэ жаIэ псалъэ. 3. Унагъуэм имей хьэ хьэулей. 4. Iэм, нэкIум иIэ зэлъагъэ. 6. ХадэхэкI, мэракIуэ лIэужьыгъуэ. 7. ШколакIуэм и портфелым ар дэлъщ. 12. Мазэ улахуэ, лэжьапщIэ. Е мазэ … 14. Дзыгъуэм и бий псэущхьэ дахэ цIыкIу. 18. Унагъуэ къулейм я IуэхутхьэбзащIэ. 20. Хьэуар пхуримыкъуу дунейм и хуабэгъуэ зэман. 21. Пасэрей адыгэ къуажэм я тет. 23. Адыгэ уэрэдыжь, псалъэжь Iэджэ зэхуэзыхьэсыжа, тхылъ купщIафIэ зыбжанэ къыдэзыгъэкIа, уэрэджыIакIуэ Iэзэу щыта лъэпкъылI щэджащэ. 24. НартыхугъэкI цIэрыIуэу щыта, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь … Ахьмэд. 26.Къэбэрдей-Балъкъэрым и профсоюзхэм я Iэтащхьэу илъэс IэджэкIэ щыта … Пщыкъан. 27. … зэрыщу мэкъумэшыщIэр губгъуэм докI. 30. Адыгэ драматург, гушыIэ рассказ ярыту тхылъ зыбжанэ зи Iэдакъэ щIэкIа. 32. Арщыдан къыщыхъуа къэбэрдей усакIуэ: зи усэхэм ящыщ куэдым макъамэ щIалъхьа. 33. … нэужьым дунейр къызэIыхьэри уэлбанэм щIидзащ. 34. Совет Союзым и зэманым щIа-кхъуэ хужь къызыщIэкIыу щыта ахъшэ жьгъей.
Зэхэзылъхьар Мыз Ахьмэдщ.
Накъыгъэм и 27-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу: 3. Зыгуэр. 9. Иныжь. 10. Къурш.11 Лэкъум. 14. Дыхьэшх. 15. Беслъэн. 16. Нэгъуд. 18. Набдзэ. 20. Бгъэн. 21. Гъубж. 22. Блэ. 23. Гурэ. 26. Тэрч. 27. Хьэтыр. 29. Бажэ. 30. Щэрмэт. 33. Данагъуэ. 35. КIагъуэ. 36. Гъудэ. 37. Псым. 40. Хъуркъым.
Къехыу:1. Бзу. 2. Къру. 4. Гуартэ. 5. ЗимыIэм. 6. Мыщэ. 7. Хьэпс. 8. ХъумпIэцIэдж. 12. Ахын. 13. Губгъуэ. 17. Дэбэч. 19. Болэт. 20. Бырыб. 24. НэщIэпкIэ. 25. Ажэгъуэмэ. 27. Хьэту. 28. Радэ. 31. Мыгъуэ. 32. Дудакъ. 34. Нысэ. 38. Пхъужь. 39. Умэ.
