Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
ЖыIэгъуэхэр
ЩхьэкIэр пыбгъэщкIэ лъабжьэр гузавэрэ?
ФIы къыпхуэзыщIар пщыгъупщэжмэ, фIы зыхуэпщIари здегъэхь.
ХэIэтыкIа нагъыщэм нэхърэ, упщIэ нагъыщэр нэхъыбэрэ къэгъэсэбэпыпхъэщ.
Зэран хъу и гугъэурэ сэбэп хъуам нэхъей.
ФIыр щыхуалэм Iейр щогъагъэ.
ЩхьэкIэр пыбгъэщкIэ лъабжьэр гузавэрэ?
ЖиIам яхутемычыр цIыху IуэнтIащ, темытыжыфыр хьэлыншэщ.
Зэрыщымыту зыкъыпщызыгъэхъур зэрыщытым тоукIытыхьыж.
Зи мыIуэху зезыхуэр емынэм зэрехуэ.
Сабиймэ, зэхихыр жеIэж, балигъмэ, щIигъуурэ егъэIу.
Щхьэщытхъур имыцIыху гуэрым тепсэлъыхь хуэдэщ.
ХъарбызитIыр зы IэкIэ пIыгъыныр зырикIщ, щэху пIыгъыным елъытауэ.
Щэху къыбдэзыщIэм и Iупэр мэпIэжьажьэ.
Гу къудейм къыбгъэдэкIыу жьэр псалъэмэ, щхьэм йоуэж, аращ Хъуэжэ и бзэгум шыфIэдзапIэу езыгъэхъуэпсэжар.
Гум куэд Iей жиIэнущ, едэIуэн игъуэтмэ.
Гумрэ жьэмрэ щхьэм щагъэпщкIу лъэс лъагъуэ цIыкIу зэхуаIэщ.
Бейтыгъуэн Сэфарбий.
Псалъэжьхэр
Мыдэ дэрбзэр хъуркъым
И гушыIэри акъылщ.
Гъуэгу благъэ жыжьэ нэхърэ гъуэгу жыжьэ благъэ.
Езым имыщIэми, зыщIэм едаIуэм акъыл иIэщ.
Мыдэ дэрбзэр хъуркъым.
ПсэукIэр зэIыхьэмэ, акъылри зэIохьэ.
Акъылыр къалэнкъым, хабзэр убзэнкъым.
Пхуэфащэ зыщIи, итIанэ щIэлъэIу.
Акъылыр жыжьэ маплъэ, нэр абы и лъагъуэм ирокIуэ.
ЗэIусэм псэ хелъхьэ.
Делэм сэ сыфIокI, губзыгъэр езыр сфIокI.
ФIыгъуэм я нэхъыщхьэр зэгурыIуэщ.
IуэрыIуатэ
Хъуэхъу
Зыпщ гуэрым къуэ къыхуалъхуати, хьэщIэ къыхуепсыхауэ здэхъуахъуэм, Къэзанокъуэ Жэбагъы пщым и жылэмкIэ зэрыблэкIыр къыжраIащ.
— Жэбагъы дгъэхъуэхъуэнщ, — жари хьэщIэщым ирашащ:
— Пщым ехъуэхъу, Жэбагъы, къуэ къыхуалъхуащ, — жаIэри.
— Нобэ дунейм къытехьа щIалэр хьэнэу, джэдыпэу, фызыгуу, и цIэкIэ къемыджэу гъэпсэу! — жери хъуахъуэщ, шэсыжри и гъуэгу техьэжащ Жэбагъы.
Гупыр егупсысри, Жэбагъы и хъуэхъур зэхащIыкIакъым.
— Къыдохъуэхъу жытIэурэ къыдэхъуэнащ: фыкIуи къевгъэгъазэ, — жари Жэбагъы шу лърагъэжьащ.
Жэбагъы жиIащ:
— Хьэм и нэм нэхърэ нэхъ жан щыIэкъым, джэдым и пэм нэхърэ нэхъ шэрыуэ щыIэкъым, жьэгум щыдэсым деж фызым нэхърэ нэхъ гушхуэ щыIэкъым, нэхъыжь щхьэщытыху, щIалэм и цIэкIэ еджэркъым. Нобэ дунейм къытехьа щIалэр нэ жан, шэрыуэ, гушхуэ зыкIуэцIылъ ирехъу, и нэхъыжь куэдрэ къыщхьэщрет. Аращ сызэрехъуэхъур.
«Делэм сэ сыфIокI…»
Жэбагъы и акъылрэ и псалъэкIэ цIэрыIуэ хъуауэ, зылI къыхуепсыхащ.
— Жылэр къодаIуэ, уи псалъэм фIэмылIыкI срихьэлIакъым, — къыжриIащ лIым. — СыткIэ зэгурыбгъаIуэрэ жылэр, цIыхум дауэ уазэрыхэзагъэр?
— Зыри хэлъкъым, — жиIащ Жэбагъы. — Делэм сэ сыфIокI, губзыгъэр езыр къысфIокI.
Мэлгъэбэг
ГукъэкIыж
Си къуажэр Сунжэ, Тэрч Iуащхьэ лъагэхэм я зэхуаку дэс Къаншыуей жылэращ. Дунейр щыуэфIым, дыгъэ бзийхэр зытридзэ Сунжэ бгым къыкъуоплъ Ингуш Республикэм щыщ Мэлгъэбэг къалэр. унэ хужьышхуэхэм я къуапэр къыпIэщIолъагъуэ, нэрыплъэкIэ къалэ уэрамхэм удэплъэмэ, болъагъу шыгухэри машинэхэри.
Осетие Ищхъэрэ — Аланием хыхьэ адрей Мэлгъэбэг къуажэ цIыкIур нэхъ тпэгъунэгъуми, апхуэдэу плъагъуркъым, Iуащхьэхэм закъуигъэпщкIуащи. Мэлгъэбэг къуажэм сыблэжурэ си анэр къыщалъхуа Раздольное (Мэздэгу районым хохьэ) жылэм куэдрэ сыкIуащ, си адэшхуэ-анэшхуэм я деж сыщыхьэщIащ.
Ингушым щыIэ Мэлгъэбэгым зэи сыщыIатэкъым, си анэ шыпхъу Аннэрэ и щхьэгъусэ Фёдоррэ дахуэхьэщIэну дапщэрэ къыдэмылъэIуами. Сэри си нэр къикIырт а щIыпIэр зэзгъэлъагъуну, арщхьэкIэ ди адэмрэ ди анэмрэ тегушхуэртэкъым саутIыпщыну. Арэзытэкъым си анэшхуэ Фаризэти (си адэм и анэр). Зы Iуэху гуэрым пыухыкIауэ щытрамыубыдэфым, унагъуэм щIэсхэр зэхуэсри унафэ ящIащ си адэ шыпхъум ипхъу Лёлэ (ар сэ нэхърэ нэхъыжьыIуэт, илъэс 12 хъурт, сэ илъэситху срикъуагъащIэт) гъусэ схуащIыну.
Ди къуажэм уикIыу Мэлгъэбэг укIуэныр а зэманым тынштэкъым — автобус щыIэтэкъым, Грознэ къалэ кIуэжу зэзэмызэ блэж хьэлъэзешэ машинэхэми хьэпшыпыр ярызти, къэувыIэххэртэкъым.
Щэбэт, тхьэмахуэ махуэхэм я нэхущым жылэдэсхэм зэрыбейр — гъавэ, хьэжыгъэ, Iус къэпхэр, джэдыкIэ, кхъуей матэхэр, шатэр, шэр, тхъуцIынэр, къазхэмрэ гуэгушхэмрэ — яIыгъыу гъуэгу зэхэкIыпIэм къытеувэрт, Мэлгъэбэг бэзэрым нэзыгъэсын машинэ къаубыдын мурад яIэу. ЯIыгъым къыщIах ахъшэмкIэ щыгъын, вакъэ, тхылъхэр, ручкэхэмрэ тетрадхэмрэ, къапщтэмэ, зыхуэныкъуэу хъуар къащэхунут.
Языныкъуэхэми машинэ ямыгъуэту, махуэ ныкъуэкIэ гъуэгущхьэм тесауэ я щхьэр дахьэжырт. КъыкIэлъыкIуэ зыгъэпсэхугъуэ махуитIми апхуэдэ дыдэу бэзэр Iуэху зэрахуэнут.
Ерыскъыпхъэхэр кIуэдыртэкъым. Къуажэ школым и щIыбагъкIэ щащIа, щIыIалъэ папщIэу къагъэсэбэп щIыунэм щахъумэрт. Къэхъурт Мэлгъэбэг, Орджоникидзе, Беслъэн, Мэздэгу, Грознэ къалэхэм къикIыурэ езы щэхуакIуэхэм ерыскъыпхъэхэр щаши…
1952 гъэрат ар. Дыдейхэм зэрыжаIам хуэдэу, Лёлэрэ сэрэ гъуэгу дытехьащ: зэми шыгукIэ, языныкъуэхэми лъэсу дыкIуэурэ, Мэлгъэбэг къалэм дынэсащ. НэгъуэщI дуней дыкъыщыхутами ярейт. Ди дежкIэ къэкIыгъи жыги дыгъэ гуащIэм илыгъуэжарэ Курпыпс цIыкIури игъущIыкIауэ щытмэ, Мэлгъэбэгым щытлъагъур нэгъуэщIт: ихъуреягъкIэ щIыгур щхъуантIэт, щихухэмрэ дзэлхэмрэ екIуу дэкIеят, уэрам хуитхэм псынэпс къабзэр щежэхырт. Къалэм дэт курыт еджапIэр пщIыкIэ мынэхъ инмэ, тхукIэ нэхъ лъагэу къысщыхъуат. АдэкIэ гъущI гъуэгур Iуащхьэ щIагъым щIокI, мазутIым ицIэла цистернэхэр яхуу абы тет мафIэгу мыинхэри гъуахъуэу блож. КъызэрыщIэкIымкIэ, Грознэ къалэм щIыдагъэр яшауэ къагъэзэжу арат. А зэрызехьэ псом дэ дыдихьэхауэ доплъ…
Лёлэрэ сэрэ тлъагъур хьэлэмэт тщыхъуу махуэ псом Мэлгъэбэг къалэм къыщыткIухьащ, ауэ дешат, дыкъэмэжэлIат. Ди анэ шыпхъур къэтлъыхъуэу дыхуежьащ итIанэ. ЦIыху блэкIхэм деупщIырт Семиренкэхэ я унагъуэр къызэрыдгъуэтынум. Зыми зыри ящIэртэкъым. ИкIэм-икIэжым, пщыхьэщхьэхуэкIуэ хъуауэ, Мэлгъэбэг къалэм и щIыбагъкIэ, мэзым укIуэцIрыкIа нэужь, къыщыс жылэ цIыкIум дынэсащ. АдэкIэ-мыдэкIэ фIэдза уэздыгъэхэр уэрамхэм къыщоцIу, розэхэмрэ жызумейхэмрэ къахухьа унэ зэщIэкъуа цIыкIухэри сатыру «итIысыкIащ». А псом къахэщырт къэтлъыхъуэ ди Iыхьлым я лъапсэр — унэбжэм хуэкIуэу ягъэтIыса удз гъэгъахэмкIэ, пхъэм къыхэбзыкIа щхьэгъубжэ хьэлэмэтхэмкIэ, щхъуантIэу ялэжа пырхъуэмкIэ, унащхьэм тет радиоантеннэмкIэ.
Дыкъызэралъагъуу, бысымхэм гуапэу драгъэблэгъащ, цIыху Iув асыхьэту къызэхуэсащ. IэплIэ, ба къытхуащI, ди адэ-анэм къыщIоупщIэ. Iэнэр къытхуаузэдащи, темылъ щыIэжкъым икIи тфIэфI защIэщ: джэдыкIэ, кIэртIоф, лы зыдэлъ хьэлывэ, борщ, лы гъэва, IэфIыкIэ куэдыкIей. Ди анэшхуэ Фаризэт игъэIущауэ, Лёлэ фIыуэ щыгъуазэт кхъуэлыр зэрыхьэрэмым, зыIутлъхьэ зэрымыхъунум. АрщхьэкIэ Iэнэм къытхутралъхьа лы лIэужьыгъуэр зыхуэдэми щIэупщIэжакъым, сэрати, а псом хэсщIыкIыртэкъыми, тфIэфI дыдэу «едгъэмэрэкIуэхащ».
Аннэрэ ди анэмрэ зэтIолъхуэныкъуэу фIэкIа умыщIэну зэщхьти, ар згъэщIагъуэу сеплъырт. Хуэмурэ зэдгъэцIыхурт ди къуэш-шыпхъухэри. Зы илъэскIэ сэ нэхърэ нэхъыжьыну Рае щхьэц сырыху хъужарэ гуащэ цIыкIум хуэдэт. ДэнэкIэ дымыкIуэми, ар ди ужьым итт, дыхуей-дыхуэмейми, украиныбзэр дигъэщIэну къыдэныкъуэкъу зэпытт. СощIэж абы щыщ псалъэ зыбжанэ: бжьын — цибуля, хъарбыз — кавун, нэгъуэщIхэри. Дэри ар адыгэбзэм хэдгъэгъуэзэну дыхэтти, зэхих макъхэм иридыхьэшхыжырт. Толэ курыт школыр къиухырт, зэпымыууэ пIащIэу зыщIыпIэхэм кIуэрти, дэ, сабийхэм, къыдэлIэлIэну зэман иIэтэкъым. Абы къыкIэлъыкIуэ Виктор ебланэ классым щеджэрт, си гъащIэм япэу радиоприемник абы сигъэлъэгъуат. Сэ згъэщIагъуэрт пхъэм къыхэщIыкIа пхъуантэ морэ цIыкIу абджыпс фIыцIэ зи щхьэм телъым макъамэмрэ уэрэдымрэ къызэриIукIыр. Апхуэдэ приемник сэри сиIамэ, сэ нэхъ насыпыфIэ дунейм темытыну къысщыхъунут абы щыгъуэм. Джэгум дыкъыщыдэхуэм, «Маяк» радиостанцым тедухуэрти дедаIуэрт. НэгъуэщIыбзэхэмкIэ лажьэ радиостанцхэри къиубыдырт абы. КъыдгурымыIуащэми, хъыбархэм зэпыдмыгъэууэ дедаIуэрт, антеннэм нэхъ лъэщу къиубыдын папщIэ, Виктор щIэуэ зыгуэрхэр къигупсысырт, а Iуэхухэм сэри зыхэзгъэгъуазэрт. «КIапсэм нэхъ лъагэу зебгъэшэщIмэ, радиостанц нэхъыби къиубыдынущ, нэхъ IупщIуи зэхэтхынущ», — къызгуригъаIуэрт абы.
Витя зыщытхъужырт мэз кусэм зыкъыщезыдза дыгъужьыр, къыдеджэ хъыджэбз цIыкIуитIым ялъагъуу, зэритхьэламкIэ. Абы зэрыжиIэмкIэ, и лIыхъужьыгъэм щIыхь тхылъи къыпэкIуат. Пэжым фыхуеймэ, сэ ноби си фIэщ мэхъу а псор къэхъуауэ зэрыщытар.
Ди анэ шыпхъум и щхьэгъусэр Мэлгъэбэг къалэр псыкIэ къызэзыгъэпэщ насос станцым механикыу щылажьэрт. ЛэжьакIуэ ар щыкIуэкIэ, абы Iэщэ къыздищтэрт, щакIуэхьэу щы и мотоцикл удзыфэм къыбгъурытт. Ауэми хьэ дахэт ахэр! ЦIыху къоплъ фIэкIа умыщIэнуи губзыгъэ дыдэхэт, гъэсат. Фёдор хуэдэ щакIуэ зэкIэлъыкIуэрэ абы и хьэхэм хуэдэу дахэрэ Мэлгъэбэг ущыхуэзэнутэкъым.
ХьэщIапIэ дызэрыщыIа махуэхэм хъарбызрэ хъэуанкIэ зыттIыжат, IэфIыкIэмрэ ерыскъы берычэтымрэ дритхъэжат, нэгъуэщIу жыпIэмэ, ди «зекIуэр» къыдэхъулIат. КъищынэмыщIауэ, хъу-мыхъуми, украиныбзэр зэдгъэщIат. Дыхуейтэкъым жэнэт щIыпIэу къытщыхъуа къалэм дыкъикIыжу, абы щытлъэгъуа фIыгъуэхэр здэщымыIэм дыкIуэжыну. Ауэ арыншауэ хъунутэкъым. ЗэрысщIэжымкIэ, токыр ди къуажэм иужькIэ, илъэсибл дэкIри, зэпрашауэ щытащ.
… ЕплIанэ классым сыщеджэрт ди адэм Латвием къригъэхыу радиоприемникышхуэ пощткIэ къыщытхуригъэшам. Апхуэдизрэ сызыщIэхъуэпсар къызэуэлIат, унагъуэм щIэсу хъуар, ини цIыкIуи, гуфIэгъуэм зэщIиIэтэрт. Радиоантеннэр щаIэтым сэ сычэнджэщэгъу нэхъыщхьэт, дауэ мыхъуми, сэ а Iуэхум Витя сыхигъэгъуэзатэкъэ?! А псом сэ зэрыхэсщIыкIыр ди адэм къыгурымыIуэу игъэщIагъуэми, къысщытхъурт, радиоинженер IэкIуэлъакIуэ къысхэкIынкIэ зэрыхъунур жиIэу.
Си анэ шыпхъу Аннэ и унагъуэр и гъусэу 1957 гъэм хьэщIапIэ къытхуэкIуауэ щытащ Раздольное жылэм, ди анэшхуэм деж дыщыIэу.
ЩIэблэр ин дыхъури, дызэбгрыкIауэ щытащ: Толик — Урал, Витя — Сыбырым, Рае — Сталинград къалэм. АрщхьэкIэ зыми зыри зыщигъэгъупщакъым, дызэхуотхэ, дызэкIэлъокIуэ, ди анэшхуэ-адэшхуэхэр, а лъэхъэнэ насыпыфIэр дигу къыдогъэкIыж.
КIэрашэ Михаил.
Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
Джэш хьэнтхъупс, прунж, кIэртIоф хэлъу
Псы щIыIэм хагъэлъа джэш лъэсар псы къэкъуалъэм хакIутэри, мафIэ щабэм тету сыхьэтитIрэ ныкъуэкIэ ягъавэ, тхъурымбэр къытрахыурэ. ИтIанэ шыгъу хадзэ, прунж лъэса халъхьэри зэIащIэурэ зэ къытрагъэкъуалъэ, тхъурымбэр къытрахыурэ. МафIэр щабэ ящI, шыуаныщхьэр трапIэри, зэIащIэурэ ягъавэ. ИтIанэ зэпэплIимэ цIыкIуурэ упщIэта кIэртIоф халъхьэ, зэIащIэ, шыуаныщхьэр трапIэжри хьэзыр хъуху мафIэ щабэм тету ягъавэ. Хьэзыр хъуа хьэнтхъупсыр пэшхьэкум къытрахри бжьын гъэлыбжьа традзэ, джэдгын хаудэ. Шыуаныщхьэр трапIэжри дакъикъитху-хыкIэ щагъэт. Iэнэм щытрагъэувэнум и деж хьэнтхъупсыр зэIащIэ, фалъэ иракIэурэ шатэпс тракIэж. ЩIакхъуэ дашх.
Халъхьэхэр (зы цIыху Iыхьэ):
Джэш хужьу — г 40
Прунжу — г 20
Псыуэ — г 800
КIэртIоф укъэбзауэ — г 20
Шатэпсу — г 40
Шыгъуу, джэдгыну — узыхуейм хуэдиз
Бжьын гъэлыбжьам:
Тхъууэ — г 20
Бжьыныщхьэ укъэбзауэ — г 320-рэ
Шыбжий сыр хьэжауэ — узыхуейм хуэдиз
Балыджэ фIыцIэрэ бжьыныщхьэрэ зэхэупщIэтауэ
Балыджэ фIыцIэ тхьэщIар яукъэбзри тхъунщIалъэкIэ ятхъунщI. Бжьыныщхьэ укъэбзар тыкъыр цIыкIуурэ яупщIатэ. Бжьыныхур шыгъу хэлъу яуб. А къагъэхьэзыра псори зы шынакъым иралъхьэри зэIащIэж. Абы шатэ халъхьэри бжэмышхкIэ зэIащIэ. ЩхьэтепIэр тепIауэ щIыIалъэм дагъэувэ дакъикъи 5 — 6-кIэ. Iэнэм тепщэч цIыкIукIэ трагъэувэ къуэн тегъэщэщауэ. КIэртIоф гъэва, щIакхъуэ дашх.
Халъхьэхэр (цIыхуитI Iыхьэ):
Балыджэ фIыцIэу — г 100
Бжьыныщхьэ укъэбзауэ — г 50
Бжьыныху укъэбзауэ — г 15
Шатэу — г 80
Шыгъуу, къуэну — узыхуейм хуэдиз
«Адыгэ шхыныгъуэхэр» тхылъым къитхыжащ.
Къуэжэхьхэр
Джэгум хэтхэр къэзыгъафэ
ЗекIуэм гъусэ зыхуэзыщI,
Ауэ лъакъуапIэ зымыщI.
Мащэ IэрыщI,
Псы щIыIэ пщалъэ.
Пщащэ Iэпэр зытеджагуэ,
Джэгум хэтхэр къэзыгъафэ.
ГъэщIэгъуэну жэщкIэ
слъагъур
НэгъуэщI зыми имылъагъу.
ЦIыхур зыгъэжакъуэ,
Зи псалъэр дыкъуакъуэ.
ПсэлъэкIэ зымыщIэ,
Зэманыр къэзыщIэ.
Псалъэзэблэдз
ЕкIуэкIыу:7. Нэхъыжь тIысыпIэ. 8. Къэрэшей-Шэрджэсым щыпсэу, хабзэкIэ адыгэм ди гъунэгъу лъэпкъ. 9. Абы гъавэхэкIхэр щызэрагъэкIуэкI. 10. УщIэдыхьэшхын икIи ущIэгузэвэн зыхэлъ Iуэху къэхъугъэ. 12. А республикэм и къалащхьэр Симферополщ. 13. Адыгэш къабзэ. 15. Ди республикэм и Жылагъуэ палатэм и тхьэмадэ. 19. Хьэлыуэ … е къэб … 20. Iуданэм и «ныбжьэгъу». 21. Шы гуартэ щэхуу езыхужьахэм якIэлъыщIэпхъуэ гуп. 24. Зи ныбэ изым а ерыскъыр цIынэу къыщохъу. 25. Чыр апхуэдэу хъуамэ, къыпхуэгъэшыжыркъым. 28. Тхылъым и «джанэ». 30. Лъэпщ ипэкIэ нартхэм я гъукIэу щыта. 32. …- хьэхуэ жиIэми, ди гъунэгъум и унэ ныкъуэщIыр икIэм нигъэсащ. 33. ХадэхэкI. 34. … лъакъуэ щIэткъым. 36. ИлъэситI-щым ит шыщIэхъу мыгъасэ. 38. НапIэзыпIэ. 40. ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ театрым и джэгуакIуэ Iэзэу щыта, РСФСР-м щIыхь зиIэ и артист. 41. Волгэ псым адыгэхэр зэреджэу щыта. Ар и фIэщыгъэцIэу усэ иIэщ КIуащ БетIал. 42. Адыгэм къытхэкIа шууей нэхъ цIэрыIуэ дыдэ, дунейпсо, къэрал зэхьэзэхуэшхуэхэм куэдрэ щытекIуа … Жамбот.
Къехыу:1. Унащхьэ блыным къыдэкIуэу къыпыт натIэ. 2. Къыдалъхуауэ цIыхум и щIыфэм хэт, хэс. 3. Зи нэхэр куууэ ис цIыху. 4. А къуалэбзум нэ хуащIати, «набдзэ» жиIащ. 5. Ди республикэм щыIэ псыежэх. 6. Дзэлыкъуэ щIыналъэм хиубыдэ къуажэ. 11. … лъакъуэрэ джэд лъакъуэрэ зыубыда щыIэкъым. 13. АдакъэщIэрэ … пIастэрэ. 14. Католикхэм я Папэр зи Iэтащхьэ Ватикан къэрал жьгъейр а къалэм хеубыдэ. 16. Гупыр Iэнэм пэрытIысхьа нэужь … -ешхэр зэхаублащ. 17. Жьэражьэу хьэкум илъ сахуэ. 18. Ди республикэм и гъунапкъэм къыщыс, адыгэцIэ зезыхьэ къалэ. 22. Хьэуазэ щIэщэщ. 23. … цIыкIу бжьакъуэшхуэ. 26. Урысей Федерацэмрэ Прибалтикэм щыIэ а къэралымрэ я гъунапкъэхэр зэпохьэ. 27. Iэпслъэпс. 29. Дон псым адыгэхэр зэреджэр. 30. Адыгэ псалъэжьым зэрыжиIэмкIэ, нысащIэр и … щыкIуэжкIэ бжэIупэм Iулъ мывэ хъурейхэми загъэпщкIу. 31. Убэлэрыгъамэ, а псэущхьэ цIыкIум жыгыщIэхэр «иухъуэнщIынущ». 32. … зы ептмэ, щэ къуетыж. 35. Адыгэ таурыхъхэм узыщрихьэлIэ фызыжь бзаджэ. 37. Зи кIуэцIыр нэщI, купщIэ зэрымылъ. 38. Джэрмэншык къыщыхъуа адыгэ композитор Iэзэ. 39. … зимыIэм дзажэпкъ иIэщ. 40. ХадэхэкI.
Зэхэзылъхьар Мыз Ахьмэдщ.
Жэпуэгъуэм и 22-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу:5. Къулъкъужын. 7. ЖыгыуIу. 8. Ауз. 9. Фаджэ. 10. Санэ. 11. ЛэжьапщIэ. 12. Акъыл. 15. Бжей. 17. Дэлэн. 20. Къанжэ. 21. Едзыгъуэ. 24. Собянин. 32. Бжьыхьэ. 33. Дурэш. 34. Махъшэ. 35. Iэнэ. 36. Мащэ. 37. Битаров. 40. Дыщэ. 41. Алим. 43. Пшэ. 44. СулътIан. 45. БдзапцIэ.
Къехыу:1. Гулъэф. 2. Дыгъэл. 3. Шыпсэ. 4. Сурэ. 6. Куба. 13. Къакъэ. 14. Ленин. 15. Бзыгъэ. 16. Епэр. 17. Дэхъу. 18. Лыжь. 19. Ней. 22. Гъубж. 23. Анэ. 25. Гурышэ. 26. Джарым. 27. Абгъуэ. 28. Хьэм. 29. Щихъ. 30. Гъудэ. 31. Iушэщ. 37. Бэракъ. 38. Махъшэ. 39. Вабдзэ. 40. Деур. 42. МацIэ.
Ди сурэт гъэтIылъыгъэхэр
Гъунапкъэр зыхъумэ адыгэлIхэр. Сурэтыр зыщIар наIуэкъым.
