Адыгэ бзылъхугъэ щыпкъэ
Япэ адыгэ оперэ уэрэджыIакIуэ Шэрджэс Iэсият и ныбжьыр илъэс бжыгъэ дахэ щрикъум ирихьэлIэу и лэжьэгъухэмрэ ныбжьэгъухэмрэ къэдгъэпсэлъащ, абы и гъащIэм, дуней тетыкIэм, хьэл-щэным теухуауэ.
Хъупсырджэн Албэч (УФ-м щIыхь зиIэ и артист):
— Iэсиятрэ сэрэ илъэс зыбжанэ хъуауэ дызэдолажьэ. Сценэм лэжьыгъэ куэд щызэдэдгъэзэщIэну къытхуихуащ икIи ди ролхэр фIы дыдэу къыдэхъулIауэ къалъытащ. Зэи псалъэ жагъуэ зэжетIакъым. Си лэжьэгъум фIы куэд хужысIэфынущ. И хьэлкIэ ар зэтетщ, хабзэ, нэмыс зыхэлъщ. Iэсият удэзыхьэх макъ дахэ зиIэ профессиональнэ уэрэджыIакIуэщ. Оперэри адыгэ уэрэдри удихьэхыу егъэзащIэ. ПцIы хэмылъу жысIэнщи, езыри и макъри дахэщ. Уи лэжьэгъум и ехъулIэныгъэхэм, и зэфIэкIхэм уримыгушхуэнкIэ Iэмал иIэкъым. Iэсият апхуэдизкIэ пщIэ хузощIри, иджыри илъэс куэдкIэ сыдэлэжьэну си гуапэщ. И макъыр фIэмыкIуэду, узыншэу Тхьэм куэдрэ тхуигъэпсэу, тхуигъэлажьэ.
Сафаровэ Тамарэ (КъБР-м щIыхь зиIэ и артисткэ, КъБР-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ):
— Iэсият сэркIэ уэрэджыIакIуэ Iэзэ къудейкъым, хьэл-щэн дахэ зыхэлъ ныбжьэгъу пэжщ. Музыкэ театрым лэжьыгъэ гукъинэж куэд абы щищIащ. Апхуэдэхэщ лIыхъужь нэхъыщхьэхэм я ролхэр щигъэзэщIа «Цыганский барон», «Къамботрэ Лацэрэ», «Севастопольский вальс», нэгъуэщI опе-рэхэмрэ опереттэхэмрэ. КъищынэмыщIауэ, таурыхъ куэдми щыджэгуащ.
КъызыхэкIа унагъуэм щIэныгъэ ябгъэдэлъщ, цIыху гуапэхэщ. Гъэсэныгъэ дахэ зэрыхэлъым и щыхьэту и лэжьэгъухэм дэтхэнэми бгъэдыхьэкIэ щхьэхуэ къыхуегъуэтыф. Iэсият макъ дахэ, зэфIэкI зиIэ уэрэджыIакIуэщ, удэлэжьэну тыншщ. Ар къызыхуигъэщIар и уэрэдхэмкIэ цIыхухэм я гукъыдэжым хигъэхъуэнырщ, дэрэжэгъуэ яритынырщ. И лэжьыгъэр фIыуэ елъагъу, гукIи псэкIи хуэпэжу пэрытщ. ЦIыхубз насып, унагъуэ дахэ иIэну си гуапэщ.
Батыр Мухьэдин (УФ-м щIыхь зиIэ и артист):
— Iэсият хуэдэхэр зырызыххэщ. Хьэл-щэн, гъэсэныгъэ дахэ, къабзагъэ дыболъагъу. АпхуэдизкIэ цIыху гуапэщ, нэхущи, мыхъумыщIэ хужызыIэфын щыIэу си фIэщ хъуркъым. Си щхьэкIэ Iэсият си шыпхъум хуэдэу фIыуэ солъагъу. И адэ-анэм, и дэлъхухэм пщIэ яхуещI. Я унагъуи мызэ-мытIэу сыщыхьэщIащ, зэгурыIуэ я зэхуаку илъщ, гуапэу зэхущытщ. И гъащIэр макъамэ гъуазджэм триухуащ. Оперэми опереттэми зэхуэдэу фIыуэ хозагъэ. Музыкэ театрым и зыужьыныгъэм хэлъхьэныгъэфI хуищIащ, ноби абы хуолажьэ. «Къамботрэ Лацэрэ» оперэм зэгъусэу дызэрыщыджэгуар сигу къинэжащ. Гу зылъыстаращи, ущыхуэныкъуэм деж къыбдэIэпыкъуну хьэзыр ныбжьэгъу пэжщ, цIыху губзыгъэщ, адыгэ пщащэ къабзэм и щапхъэщ. СхузэфIэкIамэ, и сурэтыр «Горянка» газетым и япэ напэкIуэцIым зэпымыууэ тезгъэтынут, адыгэ бзылъхугъэм и щапхъэу зэрыщытым къыхэкIкIэ. НасыпыфIэ хъуну си гуапэщ.
КъуэщIысокъуэ Роксанэ (Музыкэ театрым и уэрэджыIакIуэ):
— Iэсият хуэдэу зи гур зэIуха цIыху, лэжьэгъу нэфIэгуфIэ гъуэтыгъуейщ. Апхуэдэ цIыху сызэрыдэлажьэм срогушхуэ, срогуфIэ. Дапщэщи къыпхуэщхьэпэнущ, сэбэп къыпхуэхъуфынущ. И гур зэрыкъабзэм и нэщэнэщ утыку дыщызэдиткIэ зэпымыууэ гъуэгу захуэ сытригъэувэну зэрыхущIэкъур. Зи лэжьыгъэм хуэIэижь, макъ дахэ, гуакIуэ зиIэ Iэсият цIыхубэм фIыуэ ялъэгъуа уэрэджыIакIуэщ. Илъэс зыбжанэ хъуауэ республикэм и макъамэ гъуазджэм хэлъхьэныгъэ хуещI, а унэтIыныгъэр ирегъэфIакIуэ. Апхуэдэхэрщ театр утыкур зыгъэбжьыфIэр. И адэ-анэр, и дэлъхухэр хуэузыншэну, ролыщIэ куэд иджыри къехъулIэну, и макъыр фIыуэ зылъагъухэр и уэрэдыщIэхэмкIэ игъэгуфIэну си гуапэщ.
БжьыхьэлI Розэ.
