Дыгъэм нэхърэ нэхъ нэхущ
ШколакIуэр щыцIыкIум щыщIэдзауэ щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ дригъэхьэхыфмэ, абыхэм я купщIэм нэсу щыгъуазэ ищIыфмэ, адыгэ хабзэм фIыгъуэу хэлъыр къигуригъэIуэфмэ, лъэпкъым цIыху нэс хуэгъэсэным теухуауэ егъэджакIуэм и мурадыр къехъулIащ.
Аращ зыхущIэкъур Псыгуэнсу къуажэм дэт ещанэ курыт еджапIэм илъэс куэд щIауэ щылажьэ ШэрыIужь Людмилэ. Абы щIэблэр хурегъаджэ гъуазджэм. Людмилэ фIы дыдэу къыгуроIуэ ныбжьыщIэхэр зэман кIыхькIэ хьэулей зэрымыхъунур, ар зыгуэрым дебгъэхьэхмэ, Iуэху мыхъумыщIэхэм пэIэщIэу зэрыщытынур икIи зэчий зыбгъэдэлъ щIэблэ гупышхуэ зэхуишэсауэ уэрэдым, къафэм хуегъасэ. ШэрыIужьым и лэжьыгъэм теухуауэ иджыблагъэ семинар щекIуэкIащ 3-нэ курыт еджапIэм. Абы кърихьэлIащ Аруан щIыналъэм егъэджэныгъэ IуэхухэмкIэ щыIэ РУНО-м и лIыкIуэхэр, районым и адрей жылагъуэхэм дэт школхэм музыкэмкIэ щезыгъаджэхэр. Утыкум къихьа ныбжьыщIэхэр япэщIыкIэ кIэщIу тепсэлъыхьащ я жылэм къыдэкIа цIыху цIэрыIуэхэм, абыхэм я IуэхущIафэ дахэхэм. Абыхэм ящыщщ Псыгуэнсу къуажэм и мызакъуэу, Къэбэрдей-Балъкъэрым, адыгэр щыпсэу адрей щIыналъэхэм къыщацIыху КъардэнгъущI Зырамыку, Акъсырэ Залымхъан, Болэ Мурат, Мысостышхуэ Пщызэбий, ШэрыIужь Анатолэ, Балъкъыз Валерэ, Црым Руслан сымэ, нэгъуэщIхэри.
Людмилэ и гъэсэнхэр къеджащ усэхэм, уэрэд зыбжанэ ягъэзэщIащ, Iэзэу къэфахэщ. Зи къуажэ зыфIэмыдэхэж, фIыуэ зымылъагъу щыIэ! ШэрыIужьым и гупми къызэхуэсахэр ирагъэдэIуащ я жылэм теухуа усэхэм:
Нарт и щIыналъэм хэмыт
зы къуажэ,
Жанхъуэтхьэблэм хуэдэу
дахащэ,
Уи пщащэ дахэр мазэщIэ
набдзэщ,
Уи щауэ уардэхэр пелуан
защIэщ …
Гухэхъуэт утыкум къихьа ныбжьыщIэхэм я зыкъэгъэлъэгъуэкIэр плъагъуну. ЗэIущIэм кърихьэлIахэр абыхэм апхуэдизкIэ дихьэхати, ар зэрекIуэкIа зэманыр кIэщI дыдэу къащыхъуащ.
— Хуабжьу гъэщIэгъуэн сщыхъуащ нобэ дызэплъа гъэлъэгъуэныгъэр, — жеIэ Аруан РУНО-м и къудамэм и унафэщI Такъ Iэсият, — сабийхэм икъукIэ телъыджэу зыкъагъэлъэгъуащ. Iыхьэлейуэ сызыщыгуфIыкIар зэIущIэр зыгъэхьэзырар дызэдеджауэ, куэд щIауэ сызэриныбжьэгъурщ. Нобэ иджыри зэ хьэкъ сщыхъуащ Людмилэ и IэщIагъэм зэрыхуэIэижьыр, игури и псэри етауэ и IэнатIэр зэрызэрихьэр, и гъэсэнхэм хабзэр ящIэу, щэнхабзэм дихьэхыу, гъуазджэр фIыуэ ялъагъуу зэрыщытыр. Тхьэм хущIигъэхьэ. Iейуэ си гуапэ хъунущ а щIэблэм щэнхабзэм и лэжьакIуэхэр къахэкIмэ, гъащIэм гъуэгу дахэ щыпхашмэ.
ШэрыIужь Людмилэ и гъэсэнхэм ягъэхьэзыра теплъэгъуэхэр гунэс щыхъуащ икIи а Iуэхум и къызэгъэпэщакIуэми, утыкум зыкъыщызыгъэлъэгъуахэми ехъуэхъуащ егъэджакIуэ Семэн Iэмсирэт:
— Уэ нобэ ди пащхьэ къиплъхьа пшыхьыр икъукIэ дахэщ, дызыхуейщ, Людмилэ. Утыкум ита сабийхэм я бзэр къабзэщ, дахэщ, шэрыуэщ. Мыхьэнэшхуэ иIэу собж мыпхуэдэ Iуэхум. Ди щIэблэр къотэдж жылэм и тхыдэм щыгъуазэу, я бзэм пщIэ хуащIу, я гъуазджэр фIыуэ ялъагъуу. Мыпхуэдэ Iуэху бгъэхьэзырын папщIэ, абы и щIыбагъ лэжьыгъэшхуэ къызэрыдэтар си фIэщ мэхъу. ФIыгъуэ куэд кърикIуэну собж нобэ дывгъэлъэгъуахэм, цIыкIухэ. Мис, ди лъэпкъыр адрейхэм къазэрыщхьэщыкI ди хабзэ дахэр зыхуэдэр фощIэ, анэдэлъхубзэр фогъэшэрыуэ, ди гъуазджэм узэрыгушхуэ хъуну хэтхэр фоцIыху. Фэ езыр балигъ фыхъумэ адэкIэ фи ужь къиувэну щIэблэм а псор зэрабгъэдэфлъхьэным фыхущIэкъу.
Пшыхьым кърихьэлIахэм ящыщщ ди щIыналъэм фIыуэ къыщацIыху уэрэджыIакIуэ Iэзэ, гъэсакIуэ Даур Иринэ. ЗэIущIэм кърихьэлIахэр абы иригъэдэIуащ «Си Налшык» жыхуиIэ уэрэдым. ШэрыIужь Людмилэрэ Даур Иринэрэ я гъэсэнщ утыкушхуэхэм мызэ-мытIэу уэрэд щыжызыIа Къудей Аскэр.
Къуажэ школым щигъэзащIэ лэжьыгъэшхуэм нэмыщI, Людмилэ хэтщ гъуазджэм теухуауэ республикэм щекIуэкI нэгъуэщI Iуэхугъуэхэми. Псалъэм папщIэ, уэрэдыжьхэр щагъэзащIэ пшыхьхэм, Думэн Мурадин къызэригъэпэщхэм, абы и макъ дахэр мызэ-мытIэу щыIуащ. КъимыдэкIэ, Людмилэ жыджэру хэту щыплъагъунущ адыгэ Iуэхум епхауэ куейхэм щызэхашэ зэхыхьэ зэхуэмыдэхэм.
Ди гъунэгъу лъэпкъхэм ящыщ зым яIэщ псалъэжь «Фыуэ плъагъу лэжьыгъэр дыгъэм нэхърэ нэхъ нэхущ», — жиIэу. Ар щIыжаIар ШэрыIужь Людми- лэ хуэдэ цIыхуу къыщIэкIынщ. Ди гуапэщ зи IэщIагъэм нэ-хъуеиншэу бгъэдэт егъэджа-кIуэм и мурадхэр къехъулIэну, къуажэм и мызакъуэу, адыгэр зэрыгушхуэн цIыху и гъэсэнхэм къахэкIыну, нобэ иIэ пщIэм хэхъуэ зэпыту и псэм и щIасэ лэжьыгъэм илъэс IэджэкIэ пэрытыну.
Жыгуэ Иннэ.
Псыгуэнсу къуажэ
