АдыгэбзэкIэ къагъэпсалъэ фильмхэр
Зэманым къытхуихьа Iуэхугъуэ щIэрыщIэхэм ящыщщ Европэм и къэралыгъуэхэм егугъупэу щагъэув сабий, балигъ фильмхэр дунейм тет адрей лъэпкъхэм я бзэкIэ зэрадзэкIыу зэрыхуежьар. Зы Iуэху щхьэпэ къежьамэ, мыр етIуанэщ, жытIэкIэ дыщыуэну къэслъытэркъым. Сыту жыпIэмэ, дэтхэнэ зы зэдзэкIыныгъэми анэдэлъхубзэр епсыхь, зэлъытыныгъэхэм бзэр нэхъ къулей ящI. Ди гуапэу нобэ фыдогъэцIыху мы Iуэхум ди Къэбэрдей-Балъкъэрми зыщегъэужьыным зи гуащIэрэ зи зэфIэкIрэ хэзылъхьэ Къущхьэ Оксанэ. Илъэс зыбжанэ и пэкIэ абы езым къызэIуихыжауэ егъэлажьэ «Къэрэкъан» зыфIища уней фильмостудиер.
Къапщтэмэ, мы IэнатIэр къызэIухыныр Оксанэ куэд щIауэ къыздрихьэкI гуращэт. АбыкIэ сэбэпышхуэ къыхуэхъужащ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал телевиденэм зэманыфIкIэ зэрыщылэжьар. И къалэныр зэхьэлIар компьютер хуэIухуэщIэрати, техникэм хуэIэижьт, творческэ и лъэныкъуэкIэ жытIэмэ — уэрэджыIакIуэт.
Аращи, хъуэпсапIэр нахуапIэм хуэкIуэн папщIэ, ар зыхуэныкъуэр иджырей макъамэ-техникэ IэмэпсымэхэмкIэ къызэгъэпэща студие къызэIуихынырти, ар хузэфIэкIащ.
Студиер лъэ быдэкIэ уву щыхуежьа 2004 гъэм къыщыщIэдзауэ абы щагъэхьэзыра икIи ди анэдэлъхубзэмкIэ щызэрадзэкIыжахэм ящыщщ «Шрек», «Гу хахуэ» фильмхэр. «Мыбыхэм я дэтхэнэми зырызыххэу уатепсэлъыхьми, жыпIэн бгъуэтынущ, апхуэдизкIэ лэжьыгъэ ин етщIылIащи», — жеIэ Оксанэ.
Фильмыр уи бзэкIэ къэбгъэпсэлъэну иужь ущихьэкIэ, а къепхьэжьа Iуэхур гурэ псэкIэ къыбдэзыIыгъын ухуейщ. Япэ махуэхэм щыщIэдзауэ абыкIэ дэIэпыкъуэгъушхуэ къыхуэхъуащ и щхьэгъусэ Ехъутэныдж Сергей. Ар езыр телеоператору лэжьащ, творческэ цIыхущ.
Фильмхэм я зэдзэкIыныр тыншкъым, сыту жыпIэмэ абыхэм къыхаха унэтIыныгъэм (тематикэ) узыщрихьэлIэ псалъэмакъ гъэпсыпIэм литературэм и жанр куэд къызэщIаубыдэ: хъуэрыбзэр, гушыIэр, ауаныр, нэгъуэщIхэри. Ауэ псом нэхърэ нэхъ гугъур уэрэд куэд щыхэтырщ. абыхэм я мыхьэнэр мыкIуэду зэрызэбдзэкIыпхъэм нэмыщI, а фильмым хэт персонажхэм я жьэ гъэхъеикIэ къудейм техуэу щытын хуейщ, лэжьыгъэм цIэрэ щхьэрэ иIэн папщIэ. Мыбдежым шэч лъэпкъ хэлъкъым зэдзэкIакIуэр усакIуэуи щытын зэрыхуейм.
Къапщтэмэ, «Шрек»-м и япэ Iыхьэр IутIыж Борис, етIуанэр — Къаныкъуэ Заринэ сымэ зэрадзэкIащ. Таурыхъ гъэпсыкIэ мардэм иту «Къэрэкъаным» къыхих фильмхэр хэплъыхьащ, я дэтхэнэми гъэсэныгъэ мыхьэнэ ин ябгъэдэлъщ. Аращ езы лэжьыгъэми купщIэ хуэхъужыр.
Къэтщтэнщ «Аслъэн пащтыхьыр». Абы тIэунейрэ къыхуагъэфэщащ дуней псом щынэхъ лъагэхэм хабжэ «Оскар», щэнейрэ «Дыщэ Глобус» саугъэтхэр, нэгъуэщIхэри. Нобэ мыпхуэдэ лэжьыгъэ зеппщытыныр икъукIэ гугъущ, мылъкукIэ ар къыбдэзыIыгъын уимыIэу. Оксанэ къыхилъхьа проектыр чэнджэщ щхьэпэкIэ къыдиIыгъауэ щытащ, жылагъуэ лэжьакIуэ щэджащэ, щIэныгъэлI гъуэзэджэ, ди лъэпкъым и зыужьыныгъэм гурэ псэкIэ телэжьа Къэжэр Альберт.
— Студием и лэжьыгъэр зэрызэтезухуар сыткIи игу ирихьауэ щытащ Альберт. Абы и мызакъуэу, ди республикэм ис сабийхэр дэзыхьэхын фильм цIыкIухэри дгъэувыну ди мурадащ, псоми фIыуэ ялъагъу «Ералаш»-м хуэдэу. Нобэ а цIыху Iущыр къытхэмытыжми, си гугъэщ мы къетхьэжьа Iуэхум лъэпкъым, ди щIэблэм я фейдэ хэлъу зезгъэужьыну, — къыхигъэщащ Къущхьэм.
ИджыпстукIэ IэнатIэм зыкъыщIегъакъуэ Къалмыкъ Юрэ и цIэр зезыхьэ цIыхубэ фондым.
Ди псалъэмакъым и кIэухым сэ сфIэгъэщIэгъуэну сыщIэупщIащ студием и цIэр къыздикIам.
«Ар си адэшхуэм и цIэращ, нэгъуэщI фIэщыгъэ абы зэрестыни щыIэтэкъым. Си адэшхуэращ сэ нобэ збгъэдэлъ творческэ зэфIэкIымрэ дэтхэнэ зы Iуэхуми хузиIэ тегушхуэныгъэмрэ къысхэзылъхьар. ИтIанэ дахащэу ди адыгэ уэрэдыжьхэр игъэзащIэм къыщымынэу, абыхэм къадекIуэкI хъыбарыжьхэми фIыщэу хищIыкIырт. Сэ уэрэджыIакIуэ сызэрыхъуам и къежьапIэмрэ си адэшхуэм и гъащIэмрэ зэгуэхыпIэ яIэкъым. Ар си гум илъу сэ згъэзэщIащ «Гу хахуэ» мультфильмыр щызэддзэкIым хэта уэрэдхэр.
Си адэшхуэм хэлъа щыпкъагъэм и зы налъэ нэхъ мыхъуми ди студием къыщызгъэсэбэпыфмэ, шэч лъэпкъ къытесхьэркъым зэфIэкIыфI дызэриIэнум.
Иджыпсту «Къэрэкъан» фильмостудиер йолэжь «Аслъэн пащтыхьым».
ЛЪОСТЭН Музэ.
