ТщIэн ди гъунэжщ
Дзэлыкъуэ щIыналъэ администрацэм и Iэтащхьэм и къулыкъур илъэс ещанэ хъуауэ езыхьэкI Джатэ Руслан гъащIэм куууэ хэзыщIыкI, къэралымрэ республикэмрэ щекIуэкI Iуэхухэм, абыхэм я зыужьыкIэм, цIыхухэм я псэукIэм, ахэр нэхъыбэу зыхуэныкъуэхэм , зыгъэпIейтейхэм фIы-уэ щыгъуазэ унафэщIщ. Езым хуэфащэ щIэныгъэ бгъэдэлъщ. Къармэхьэблэ (Каменномост) къуажэ еджапIэм и ужькIэ, 1975 гъэм КъБКъУ-р, 1992 гъэм УФ-м и МВД-м и юридическэ школ нэхъыщхьэр къиухащ, республикэм и хабзэхъумэ IэнатIэхэм щылэжьащ. 1992 гъэм и фокIадэм щегъэжьауэ 2006 гъэм и накъыгъэ хъуху Къэбэрдей-Балъкъэр таможнэм и унафэщIщ, 2013 гъэм и бадзэуэгъуэм къыщыщIэдзауэ 2014 гъэм и щIышылэ пщIондэ КъБР-м и Iэтащхьэм и Администрацэм и Тхьэмадэм и къуэдзэщ — къэрал кIуэцI политикэмкIэ управленэм и унафэщIщ. IэнатIэм къыщихьа ехъулIэныгъэхэм икIи илъэс куэд хъуауэ хьэлэлу зэрылажьэм къыпэкIуэу, «Хэкум и пащхьэм щиIэ фIыщIэм папщIэ» орденым и етIуанэ нагъыщэ медалрэ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и ЩIыхь тхылърэ къыхуагъэфэщащ, «КъБР-м щIыхь зиIэ и юрист» цIэ лъапIэ къыфIащащ.
Дзэлыкъуэ щIыналъэ администрацэм и Iэтащхьэу зэрылажьэ зэманым къриубыдэу хузэ- фIэкIахэм, дяпэкIэ нэхъыщхьэу къапэщытхэм тедгъэпсэлъыхьыну иджыблагъэ абы зыхуэдгъэзащ.
Малкэ къуажэм къыщызэIуах спорт комплексым кърихьэлIащ КъБР-м и Премьер-министр Мусуков Алийрэ Дзэлыкъуэ муниципальнэ щIыналъэм и администрацэм и Iэтащхьэ Джатэ Русланрэ. — Къулыкъум узэрытеувэрэ экономикэ и лъэныкъуэкIэ районым бгъэдэлъ зэфIэкIыр къызэрыбгъэсэбэпыным, ар и лъабжьэу социальнэ Iуэху- хэр зэребгъэфIэкIуэным уху- щIокъу. Лэжьэн зэрыщIэбдзэрэ фызыхунэсахэм ящыщу нэхъ щхьэпэу къэплъытэхэмкIэ ди псалъэмакъыр дублэмэ сфIэкъабылт, Руслан.
— Щхьэщытхъуагъ хэмылъу жысIэнщи, иужьрей илъэсхэм фIы и лъэныкъуэкIэ зэхъуэкIыныгъэ нэрылъагъухэр диIэщ. Псом япэу, ар кърокIуэ властым и хабзэубзыху, и гъэзэщIакIуэ къудамэхэмрэ жылагъуэ советхэмрэ зэрыщIэу, зэуIуу зэрызэдэлажьэм. Сыт хуэдэ мурадыфIхэри жэрдэмхэ-ри щыпхуэгъэзэщIэнур цIыхухэмрэ районым и активымрэ ахэр къыбдащтэмэщ, къыбдаIыгъмэщ. Дызэрызэдэлажьэ зэма-ным къриубыдэу Iуэху щхьэпэ зыбжанэ зэфIэдгъэкIащ. Депутатхэм, къуажэхэм, организацэхэм, IэнатIэхэм, еджапIэхэм, дин IуэхущIапIэхэм я унафэщI-хэм, нэхъыжьыфIхэмрэ жылагъуэмрэ абыкIэ фIыщIэ яхузощI.
Дызыхунэсахэм я гугъу тщIы-мэ, ахэр мащIэкъым. Псалъэм папщIэ, и кIэм нэдгъэсри, гъуэгущIэхэр, еджапIэхэр, социальнэ IуэхущIапIэхэр, спорт зыгъэсапIэхэр къызэIутхащ. Дзэлыкъуэкъуажэ посёлкэм «Бизнес-инкубатор» центр, Каменномост къуажэм сабий гъэсапIэ, жылагъуитхум узыншагъэм щыкIэлъыплъ амбулаторэхэр щыдухуащ. КъищынэмыщIауэ, школитхум я кIуэцIыр къызыхуэтын-шэу зыхуей хуэдгъэзащ, я щхьэгъубжэхэр зэтхъуэкIащ. ЦIыхухэр IэнатIэкIэ къызэгъэпэщыныр ди къалэн нэхъыщхьэхэм ящыщщ. Мы зэманым джэдкъаз фабрикэшхуэ доухуэ. КъыдэхъулIэмэ, мылъкукIэ дыпэлъэщмэ, дызыхуэкIуэ илъэсым икухэм къызэIутхыну ди мурадщ.
— Фи администрацэм и унэм и гупэм псэуалъэшхуэ къыщевгъэжьащ…
— Нобэр къыздэсым районым хэхауэ, щхьэхуэу музейм и унэ иIэкъым. Иджы а щыщIэныгъэр догъэзэкIуэж. Ухуэныгъэр и кIэм ноблагъэри, гъэмахуэпэм фIэмыкIыу музейр къызэIутхыфыну догугъэ. Спортым пыщIа Iуэхухэр зэрыкIуатэм зэпымыууэ дыкIэлъоплъ. Щыджэгун, зыщагъэ-сэн, щызэпеуэн, я узыншагъэр щрагъэфIэкIуэн папщIэ, абыхэм хуэгъэпса щIыпIэ 15 ди къуажэ-хэм къыщызэдгъэпэщащ. ЩIыпIэ бюджетым и хьэкъкIэ спортзали 4 дыухуэнущ. Ахэр гъэ еджэгъуэщIэм ипэ къихуэу зэфIэдгъэувэнущ.
Мы зэкIэ дызыхунэмысахэри щыIэщ. Къапщтэмэ, Малкэ, Белокаменкэ къуажэхэм я сабий гъэсапIэхэм я щхьэгъубжэхэр зэтхъуэкIын хуейщ. КIэщIу жысIэнщи, тщIэн ди гъунэжщ.
— Руслан, фи щIыналъэм и промышленнэ предприятэхэм я Iуэхур сыт хуэдэ, совет лъэхъэнэм яIа зэфIэкIым яхунэгъэсыжыну фыпэплъэрэ?
— Администрацэм сыкъызэрыкIуэрэ дэрбзэр фабрикитI къызэIутхащ. Зым цIыхуищэ, адрейм хыщI щолажьэ, балигъхэми сабийхэми яхуодэ. Къармэхьэблэ щылажьэ апхуэдэ IуэхущIапIэм цIыхуищэм нэблагъэ нобэ IэнатIэкIэ къызэрегъэпэщ, а бжыгъэм хуэдитIкIэ зэрыхагъэхъуэным йогупсыс. Светловодскэ къуажэм дэт шэ заводым фIагъышхуэ зиIэ гъэшхэкI зэмылIэужьыгъуэхэр, псалъэм папщIэ, кхъуей, тхъуцIынэ, шатэ, кхъуейлъалъэ, нэгъуэщI ерыскъыгъуэхэр щагъэхьэзыр. КъимыдэкIэ, гъущIхэкIхэм щелэжь цеххэр диIэщ — куэбжэ щагъавэ, щхьэгъубжэр зэрагъэбыдэ хъархэр, щIэупщIэ зиIэ пкъыгъуэхэр къыщыщIагъэкI. Дауи, ди щIыналъэм дежкIэ ахэр мащIэщ. Ар фIыуэ къыдгурыIуэу, абыхэм зэрыхэдгъэхъуэным дяпэкIэ дыхущIэкъунущ.
— Иужьрей илъэсхэм гъавэ, пхъэщхьэмыщхьэ, хадэхэкI хъумапIэ инхэр республикэм щаухуащ. Абы и лъэныкъуэкIэ сытхэм фыхунэса?
— А Iуэхухэми долэжь. Тонн ми-ни-щым хуэщIа ерыскъыпхъэ хъумапIэ Светловодскэ къуа- жэм нэгъабэ къыщызэIутхащ. Дзэлыкъуэкъуажэ посёлкэм къыщедгъэжьа апхуэдэ ухуэныгъэр мы гъэмахуэм и кIэм дыухыну ди мурадщ. КIэртIофу тонн минитIрэ щитхурэ щызэрахьэну иджырей хъумапIэ Приречнэ жылагъуэм щыдощI.
— Ди нэгу зэрыщIэкIщи, Руслан, къуажэдэсхэм псалъэмакъ нэхъыбэ зращIэкIыр щIым и Iуэхурщ. Зым гектари 100-300 иIыгъщ, адрейм зыри лъысыркъым. Абы сыт хуэдэ унафэ къыхуэфлъыхъуэрэ?
— Илъэс зыбгъупщI, нэхъыбэ и пэкIэ щIыр зратын ямыгъуэту къекIуэкIащ. Пасэу къэзыщтахэм ящыщ куэдми, яхуземыхьэу, зэщIагъэкIэжауэ щытащ. Ауэ щIым и пIалъэ зыщIэхэм, а Iуэхум ерыщу еувэлIахэм яIыгъхэр зыхуей хуагъазэри, хъер къыпахыу хуежьащ. Ар зылъагъу зыкъом къэуващ «дэри дызытелэжьыхьын дыхуейщ», — жаIэри. ЩIы Iуэхур щыIэ хабзэм тету зыдогъакIуэ. Зи унагъуэ хадэр зыхуземыхьэжхэм гъавэ щIапIэ тIахыну мэныкъуакъуэ. ЩIы къыдэлеекIи, хьэулеи, зэщIэкIэжаи диIэкъым. Мыарэзыхэр къыщытхуэкIуэкIэ, яжызоIэ: «Мэкъумэш щIапIэ къэзыщтахэм ар зэраIыгъыну пIа- лъэр икIа нэужь, аукцион къы- зыдогъэпэщ. Хуей псори абы хэтыну хуитщ, фыщытекIуэмэ, фхузехьэнум хуэдиз фхухэтхынущ». Ди районым щыпсэухэм я мызакъуэу, къэралым и дэнэ щIыпIи щыщхэри а зэпеуэм хыхьэ хъунущ, ауэ сэ мыбы сыкъызэрыкIуэрэ апхуэдэхэм сарихьэлIакъым.
— Тамбукъан гуэлым теухуауэ хъыбар зэхуэмыдэхэр кърахьэкI. ЗэрыжаIэмкIэ, районми, республикэми я Iуэху абы хэлъыжкъым.
— Тамбукъан гуэлым и зэхуэдитIыр дыдейщ, адрейр Ставрополь щIыналъэм хохьэ. Псори зэрыщытащ, зыми зихъуэжакъым. ЯтIэ хущхъуэкIэ къулей а гуэлым щхьэкIэ зыри къыдэныкъуэкъуркъым.
Епсэлъар Мыз Ахьмэдщ.
