Зыми хуэмыдэ лъапIэныгъэ
1945 гъэм мэкъуауэгъуэм и 24-м, Москва и Утыку Плъыжьым ТекIуэныгъэм и парад щекIуэкIауэ щытащ, нэмыцэ-фашист зэрыпхъуакIуэхэр Хэкум ирахужу совет лъэпкъыр Хэку зауэшхуэм зэрыщытекIуам и щIыхькIэ.
Илъэс 75-рэ дэкIри, ТекIуэныгъэ Иным и щIыхькIэ парадыр а махуэ дыдэм, мэкъуауэгъуэм и 24-м, екIуэкIащ. Гъэ къэс накъыгъэм и 9-м зэхашэ зэхыхьэшхуэр мы гъэм мэкъуауэгъуэм и 24-м щIагъэIэпхъуам и щхьэусыгъэур коронавирус уз зэрыцIалэм дызригъэува щытыкIэ гугъурщ.
Махуэр дыгъэпсрэ Утыку Плъыжьым щызэхуэсахэр нэфIэгуфIэу екIуэкIащ парадыр. Абы хэтыну Урысейм къэкIуат Абхъазым и Президент Бжание Аслъэн, Белоруссием и Президент Лукашенкэ Александр, Къэзахъстаным и Президент Токаев Къасым-Жомарт, Къыргъызым и Президент Жээнбеков Сооронбай, Молдавием и Президент Додон Игорь, Сербием и Президент Вучич Александр, Таджикистаным и Президент Рахмон Эмомали, Узбекистаным и Президент Мирзиёев Шавкат, Осетие Ипщэм и Президент Бибилов Анатолий, Босниемрэ Герцеговинэмрэ я Президиумым сербхэм я лIыкIуэу хэт Додик Милорад.
ТекIуэныгъэ Иныр илъэс 75-рэ зэрырикъум теухуа парадым хэтащ дзэм къулыкъу щызыщIэу мин 14-м щIигъу, дзэ техникэу 200-м щIигъу, кхъухьлъатэрэ вертолёту 75-рэ.
Парадыр езыгъэкIуэкIар армэм и генерал, ЛъэсырыкIуэдзэм и командующэ нэхъыщхьэ Салюков Олегщ, абы парадыр и пащхьэ иришащ Урысей Федерацэм зыхъумэжыныгъэмкIэ и министр, армэм и генерал Шойгу Сергей.
Парадым и пэщIэдзэм, хабзэ зэрыхъуам тету, Урысей Федерацэм и ТекIуэныгъэм и дамыгъэмрэ Къэрал ныпымрэ утыку кърахьащ бэракъзехьэхэм. ЛъэсырыкIуэу Утыку Плъыжьым къихьащ расчёт 40-м щIигъу, абыхэм яхэтт IэщэкIэ зэщIэузэда къарухэм я дзэ частхэм, дзэ къулыкъущIапIэхэм щыщ офицерхэр, сержантхэр, сэлэтхэр, дзэ еджапIэхэм я курсантхэр, Суворовым, Нахимовым я цIэхэр зезыхьэ училищэхэм щIэсхэр, кадетхэмрэ юнармейцхэмрэ.
Урысеидзэм къулыкъу щызыщIэхэм я гъусэу Москва и Утыку Плъыжьым къихьащ Азербайджаным, Армением, Белоруссием, Индием, Къэзахъстаным, Къыргъызым, Китайм, Молдавием, Монголием, Сербием, Таджикистаным, Туркмением, Узбекистаным щыщ дзэ гупхэр.
Псоми яцIыхухэм нэмыщI, а махуэм ягъэлъэгъуащ дзэ техникэщIэу 20-м я теплъэхэр. Юбилей парадым хэтт нэхъ лъэщ ящIа Т-90М, Т-80БВМ танкхэр, БМП-2, БМП «Курганец-25», БМП «Армата» дзэ машинэхэр, «Деривация-ПВО» зенитнэ артиллерие комплексыр, «Бук-М3» зенитнэ ракетэ комплексыр, ракетэ системэхэу С-350 «Витязь»-мрэ С-300В4-мрэ, топгъауэ комплекс «Панцирь-С1М»-р, нэгъуэщIхэри.
Уэгум щыдиIэ къарур къагъэлъагъуэу гуп 16 хъу кхъухьлъатэ 75-рэ блэлъэтащ. Абыхэм яхэтт Ми-26, Ми-8, Ми-35, Ка-52, Ми-28 вертолётхэр, А-50, Ил-76, Ту-95, Ту-22, Ту-160, Ил-78 кхъухьлъатэхэр, МиГ-29, Су-24 кхъухьлъатэ гупитIыр, уэгум щекIуэкIа теплъэгъуэр зэхуащIыжащ МиГ-31К, Су-57 кхъухьлъатэ гупитIым, итIанэ Су-25 штурмовикихым Урысей Федерацэм и ныпым и плъыфэхэр къапихыу телъыджэу уэгум итащ.
Парадым къыщызэхуэсахэм захуигъэзащ Урысей Федерацэм и ПрезидентПутин Владимир:
— ПщIэ зыхуэсщI ветеранхэ, Урысейм и цIыхухэ, хамэ къэралхэм къикIа хьэщIэхэ, сэлэтхэ, матросхэ, сержантхэ, старшинахэ, мичманхэ, прапорщикхэ! ПщIэ зыхуэсщI офицерхэ, генералхэ, адмиралхэ!
Хэку зауэшхуэм къыщытхьа ТекIуэныгъэ Иныр илъэс 75-рэ зэрырикъумкIэ сынывохъуэхъу! Планетэ псом и къэкIуэнур илъэс пщIы бжыгъэкIэ зыубзыхуа, нэхъ ин дыдэу, мыхьэнэшхуэ зиIэу тхыдэм къыхэна ТекIуэныгъэмкIэ сынывохъуэхъу.
Путиным жиIащ илъэс 75-рэ ипэкIэ мэкъуауэгъуэм и 24-м Кремлым деж ТекIуэныгъэм и парад щекIуэкIауэ зэрыщытар. Ар тхыдэм къыхэнащ нэрымылъагъу къарум и джэлэсу, фIыр Iейм, мамырыгъэр зауэм, гъащIэр ажалым зэрытекIуэм я нэщэнэу. Абы щыгъуэм хэкум и хъумакIуэ лъэрыхьхэм утыкум щыхыфIадзат зэрыпхъуакIуэхэм я ныпхэмрэ штандартхэмрэ, ар и щыхьэтт захуагъэ зэрыщыIэмрэ лей зэрамыгъэгъунумрэ.
— Утыку Плъыжьым ирикIуа полкхэм я дэтхэнэ лъэбакъуэми нэрымылъагъуу ди нэгу къыщIагъэуващ Хэкум щхьэкIэ зэуа дэтхэнэ зыри, ТекIуэныгъэр къытхуахьу къэкIуэжахэри, зауэ губгъуэм къина ди хэкуэгъу мелуанхэри. Нобэ ди щхьэр яхудогъэщхъ зауэм хэкIуэдахэм, дунейм ехыжа ветеранхэм, — къыпищащ Президентым. — Дэ зэи тщыгъупщэнукъым нацизмэм зыIэщIилъхьа совет цIыхубэр, Совет Союзым и республикэхэм ис лъэпкъхэм ящыщхэр. Ахэр зылI и быну зэкъуэувэри, лIыгъэрэ хахуагъэрэ къагъэлъагъуэу зэуащ. Езыхэм я хэкур кърагъэла нэужь, адэкIи кIуащ — Европэ къэралхэр зэрыпхъуакIуэхэм къыIэщIахыу, Холокост шынагъуэм и лъэужьыр ягъэкIуэду, нацизмэм и жыпхъэ мыхъумыщIэм Германием и цIыхубэр щихъумэу. Нэгум къыщIэгъэхьэгъуейщ Армэ Плъыжьыр мыхъуамэ, дунейм къыщыхъуну щыта шынагъуэр.
Абы и сэлэтхэр зыхущIэкъуар зауэтэкъым, къэрал къэзэуныркъым, щIыхьрэ пщIэртэкъым, атIэ къатегуплIа бийр ирагъэкIуэтыжу текIуэныгъэр зыIэрагъэхьэу я хэкужь къагъэзэжынырт. ИкIи уасэшхуэ щIатащ Европэм и щхьэхуитыныгъэм: хамэщI губгъуэхэм я щхьэхэр щагъэтIылъащ ди зауэлIхэм.
Дэ ди къалэныр ахэр зыщыдмыгъэгъупщэнырщ. Тщыгъупщэ хъунукъым нацизмэм езэуэнымкIэ нэхъ хьэлъэ дыдэр совет цIыхубэм къазэрытещIар.
1941 гъэм Германием IэщэкIэ зэщIэузэда и къарум и процент 80-р Совет Союзым къыпэщIагъэуват. Ауэ а къару гущIэгъуншэр совет цIыхубэ зэкъуэтым и пащхьэ щымахэу къыщIэкIащ.
Ди цIыхухэм я фIыгъэкIэ дэ шынагъуэшхуэ къызэднэкIащ, гущIэгъуншагъэм дытекIуащ. Ди зауэлIхэм зэтракъутащ бийм и дивизие 600-м щIигъу, кхъухьлъатэрэ танкыу къыдэбгъэрыкIуам я процент 75-р зэхакъутащ икIи зауэр и кIэм нагъэсри, ТекIуэныгъэр къытхуахьащ.
Мис аращ зауэм и пэжыпIэр. Дэ ар тхъумэн, къыдэкIуэтей щIэблэм я деж нэтхьэсын хуейщ. Мис а пэжращ нобэрей парадри зытеухуар, а пэжым и лъагъуэм ирикIуа ди зауэлIхэрщ, ЕтIуанэ дунейпсо зауэм кIэ езытахэрщ.
Нобэ урысей дзэм хэтхэм я гъусэу парадым ирикIуэнущ Азербайджаным, Армением, Белоруссием, Индием, Къэзахъстаным, Къыргъызым, Китайм, Молдовэм, Монголием, Сербием, Таджикистаным, Туркменистаным, Узбекистаным я дзэхэм я лIыкIуэхэри. ФIыщIэ яхузощI планетэ псом мамырыгъэр щызэтегъэувэным зи псэр щIэзытахэр ягу къагъэкIыжыну хамэ къэралхэм къикIыу Москва къэлъэта ди хьэщIэхэм. Дэ зэи тщыгъупщэнукъым ди акъылэгъуу ТекIуэныгъэм щIэзэуахэм я хахуагъэр, Европэм и къэралхэр нацизмэм щыхъумэным щIэбэнахэр.
Дэ дыщыгъуазэщ нобэ планетэм и пащхьэ къиувэ гугъуехьхэм, абы къыхэкIыу нэхъ гуащIэжу зыхыдощIэ цIыхум, абы и хъуэпсапIэхэм, гурыфIыгъуэхэм, мамырыгъэм, псэукIэ тыншым я лъапIагъыр. КъыдгуроIуэ зэныбжьэгъугъэр гъэбыдэным, лъэпкъхэм я зэхуаку дэлъ дзыхьыр егъэфIэкIуэным я мыхьэнэри, абы къыхэкIыу сыт хуэдэ дунейпсо IуэхукIи дызэрыщIэну, дызэдэлэжьэну дыхьэзырщ.
Абыхэм ящыщщ псоми я зэхуэдэ шынагъуэншагъэ системэ къызэгъэпэщыныр. Дызэкъуэтмэщ зэманым къихь шынагъуэхэм дащыпэлъэщыфынур.
Ныбжьэгъу лъапIэхэ!
Нобэ Хэку зауэшхуэм и ветеранхэр къэрал зэпэщхьэхуэхэм щопсэу, ауэ абыхэм я хахуагъэмрэ лIыгъэхэмрэ зэи зэпэщхьэ-хуэ пхуэщIынукъым, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, ар зыми хуэмыдэ лъапIэныгъэщ. Дэ ветеранхэм дазэрыхуэарэзым гъуни нэзи иIэкъым. Абыхэм я гъащIэр халъхьэурэ хьэкъ ящIыфащ дунейпсо лъапIэныгъэр, цIыхугъэр, захуагъэр хъумэным мыхьэнэшхуэ зэриIэр.
Дэ тхузэфIэкI къэдгъэнэнукъым ди ветеранхэм я лIыгъэр ди цIыхухэм зэи ящыдмыгъэгъупщэнымкIэ, ар дызыхэпсэукI зэманми къэкIуэнуми щыдиIэ пщэрылъ инщ.
Нацизмэм текIуахэм — ЩIыхь!
Хэку зауэшхуэм и лIыхъужьхэм — ЩIыхь!
Апхуэдэу иухащ УФ-м и Президент Путин Владимир и къэпсэлъэныгъэр.
НэщIэпыджэ Замирэ.
