Мэшыкъуэ зэтIолъхуэныкъуэхэм зыхэт гупхэр ягъэбжьыфIэ
Мэшыкъуэ Iэмырхъан и унагъуэм 1995 гъэм мазаем (февралым) и 22-м зэтIолъхуэныкъуэу щIалитI къихъуащ. Абы щыгъуэм хэт ищIэнт а тIум топджэгу цIэрыIуэ къахэкIыну?!
 Ислъамрэ Хьэчимрэ зэгъусэу футболым зыщыхуагъэсэн щIадзащ Налшык къалэ. Нэрылъагъут абыхэм зэфIэкI хъарзынэ зэрабгъэдэлъыр икIи гъуащхьауэ Мэшыкъуэ зэкъуэшхэм я хьэрхуэрэгъухэр ягъэгулэз зэпытт. Балигъ хъури, абыхэм я гъуэгур зэбгрыкIащ.
Нэхъ пасэу зи цIэр Iуар Ислъамщ. 2013 гъэм фокIадэм (сентябрым) и 5-м Урысей Федерацэм футболымкIэ и япэ дивизионым щекIуэкI зэхьэзэхуэм ар Владикавказ и «Спартак» стадионым къыщихьащ щIыпIэ «Алания»-м и фащэр щыгъыу. Абы щыгъуэм къахуеблэгъа Саранск и «Мордовия»-р хэгъэрейхэм хагъэщIащ ди лъахэгъу щIалэм зыкъомкIэ и фIыгъэкIэ.
Осетие Ищхъэрэ - Аланием и футбол командэ нэхъыщхьэм а лъэхъэнэм Мэшыкъуэ Ислъам зэрыхэтар зы илъэсщ. ЗэIущIэ пщыкIузым зэ къыщыхэжаныкIауэ, къыкIэлъыкIуэ гъэм ар Хабаровск и «СКА-Энергия»-м хыхьащ. АрщхьэкIэ абыи зыщиIэжьакъым - 2015 гъэм ирагъэблэгъащ Куржым (Грузием) и чемпион Гори къалэм и «Дила» командэм.
Ислъам а щIыпIэм хэпщIыкIыу зыщиужьащ. ЖыпIэну ирикъунщ «Дила»-м дэщIыгъуу ар Европэм и Чемпионхэм я лигэм зэрыхэтар. Куржым зэIущIэ 20 щригъэкIуэкIарэ я хьэрхуэрэгъухэм топи 5 яхудигъэкIауэ абы Урысей Федерацэм къигъэзэжащ. Астрахань и «Волгарь»-м, «Оренбург»-м, «Химки»-м илъэс зытIущкIэ хэтауэ, Мэшыкъуэм Къэбэрдей-Балъкъэрым къигъэзэжащ, етIуанэ дивизионым щIилъэфа «Спартак-Налшыкым» дэIэпыкъуну.
2018 - 2019 гъэхэм екIуэкIа зэхьэзэхуэм Ислъам фIы дыдэу зыкъыщигъэлъэгъуащ. ЖыпIэну ирикъунщ ди командэм хэту абы иригъэкIуэкIа зэIущIэ 19-м топ 11 я хьэрхуэрэгъухэм зэрыщыхудигъэкIар. Дауи, а Iуэхугъуэм Мэшыкъуэм и пщIэр нэхъри иIэтащ. ИкIи Владикавказ и «Алания»-м къалэнэшхуэхэр зыщыхуигъэувыжым ирагъэблэгъащ, сэбэп къазэрыхуэхъунум шэч лъэпкъ къытрамыхьэу. ЯщIэжырт илъэситху ипэкIэ фIыуэ зэрахуэджэгуар.
 Ислъам ди гъунэгъухэм хуабжьу защIигъэкъуащ. ЗыкъомкIэ абы и фIыгъэщ зыхэт гупым щытекIуэу нэгъабэ «Алания»-р япэ дивизионым зэрыкIуамрэ иджы премьер-лигэм хыхьэну зэрыныкъуакъуэмрэ. Владикавказдэсхэм иджыпсту еплIанэ увыпIэр яIыгъщ икIи абы Iэмал къарет зэпэщIэуэ зэIущIэхэм зыкъыщагъэлъэгъуэну. «Алания»-м зэригъэзэжрэ Ислъам зэIущIэ 41-м хэтати, топ 15 щыдигъэкIащ.
Нэхъ гугъуу зэфIэуващ Хьэчим и топ джэгукIэр. 2014 гъэм абы къыщыщIидзащ зыщигъэса «Спартак-Налшыкым». АрщхьэкIэ мыгувэу Мейкъуапэ и «Дружба»-мрэ Песчанокопскэм и «Чайка»-мрэ къыщыхутащ. НэгъуэщI щIыпIэхэм и насып къыщимыкIыщауэ, Мэшыкъуэ Хьэчим Къэбэрдей-Балъкъэрым къигъэзэжащ.
Мыгувэу ар хъуащ «Спартак-Налшыкым» и гъуащхьауэ нэхъыфIхэм ящыщ зы. Къэбэрдей-Балъкъэрым и футболист нэхъыфIу 2018 гъэм журналистхэм къалъыта, илъэс 23-рэ зи ныбжь Мэшыкъуэ Хьэчим къыкIэлъыкIуэ гъэм зэрыщIидзэу Курск и «Авангард»-м кIуащ икIи абы и тренерхэр и зэфIэкIым я нэкIэ къыкIэлъыплъащ, зыгъэсэныгъэхэмрэ зэныбжьэгъугъэ зэIущIэхэмрэ хагъэтурэ. Къазэрыхуэсэбэпынур хьэкъ ящыхъуа иужькIэ илъэсрэ ныкъуэкIэ зэгурыIуэныгъэ къращIылIащ.
 «Авангард»-м хэту Мэшыкъуэм зэIущIэ зыбжанэ ехъулIэныгъэкIэ иригъэкIуэкIащ икIи Кипрым къыщызэрагъэпэща ФНЛ-м и кубокыр командэщIэм дэщIыгъуу зыIэригъэхьащ. КъищынэмыщIауэ, курскдэсхэр япэ дивизионым бжьыпэр щызыIыгъхэм ящыщ зыт икIи мазэ зыбжанэ дэкIмэ премьер-лигэм хыхьэну Iэмал гъуэзэджэ иIэт.
АрщхьэкIэ, абы зэIущIэ 38-рэ щригъэкIуэкIарэ 5 къыщыхэжаныкIауэ, гупыр зэхуащIыжащ, ахъшэ щIыхуэ куэд зэрызэтрагъэхьам къыхэкIыу. «Авангард»-м къыщыщIидзэжын хуей хъуащ етIуанэ дивизионым.
Хуит къызэрыхъуу, Мэшыкъуэ Хьэчим ирагъэблэгъащ япэ дивизионым хэт нэгъуэщI командэм -иджы Ивановэ и «Текстильщик»-м. Мы гъэм щегъэжьауэ ар абы хэтщ.
Куэд щIакъым Хьэчим ди республикэм зэрыщыIэрэ. Зэхьэзэхуэр щызэпагъэуа махуэ зыбжанэр къигъэсэбэпри, ар къэкIуэжат и Iыхьлыхэр илъагъуну. Дауи, зылъимыгъэгъуазэу къигъэнакъым «Спартак-Налшыкым» и Iуэхухэр зэрыщытым. Абы и пресс-IуэхущIапIэм дригъэкIуэкIа псалъэмакъри щхьэпэщи, кIэщIу фыщыдгъэгъуэзэнщ.
- Хьэчим, щIымахуэм уэ лъабэкъуэфI пчащ икIи етIуанэ дивизионым укъыхэкIыжри, япэм ухыхьэжащ.
- Фызэрыщыгъуазэщи, мылъкур къызэремэщIэкIымрэ щIыхуэ куэд зэрызэтригъэхьамрэ я зэранкIэ, «Авангард»-р езыр щIэлъэIури, япэ дивизионым нэгъабэ къыхэкIыжащ. Апхуэдэу щыт пэтми, абы десщIылIа зэгурыIуэныгъэм и пIалъэр икIатэкъыми, Курск сыкъыдэнащ икIи я командэм сыхэту иужь зэманым етIуанэ дивизионым сыщыджэгуащ. ЩIымахуэм хъыбар къызагъэщIащ Ивановэ и «Текстильщик»-м и тренер нэхъыщхьэ Павлов Сергей и гупым сыхэтыну зэрыщIэхъуэпсым теухуауэ. Сыщрагъэблагъэм, куэдрэ зизмылъэфыхьу сыкIуащ икIи и зыгъэсэныгъэхэм жыджэру сыхэтащ. ЗэрыфщIэщи, «Текстильщик»-р япэ дивизионым щоджэгу, абы и унафэщIри тренер цIэрыIуэщ. Ар хущIокъу зэIущIэ къэс дытригъэкIуэну.
Иджыри къэс сыздэщыIа Курск и «Авангард»-м теухуауи Iей лъэпкъ схужыIэнукъым. ФIыуэ зыкъэдгъэлъэгъуэфын папщIэ абы Iэмал псори къыщытхузэрагъэпэщат. Ди жагъуэ зэрыхъущи, мылъкум Iуэхур къилъэхъэжауэ аращ. «Авангард»-м и унафэщIхэр зыкIи зэран къысхуэхъуакъым сакъыхэкIыу зи щытыкIэр нэхъыфI «Текстильщик»-м сыхыхьэну мурад щысщIым. Курск щызгъэкIуа лъэхъэнэр куэдрэ сигу IэфIу зэрилъынум шэч хэлъкъым икIи сохъуэхъу я командэр икIэщIыпIэкIэ зэтеувэжу лъэ быдэкIэ утыку къихьэжыну.
- Урысей Федерацэм футболымкIэ и япэ дивизионым хэт командэхэм Къэбэрдей-Балъкъэрым щыщ щIалэ зыбжанэ щоджэгу. Апхуэдэщ Мэшыкъуэ зэкъуэшхэри. ФыщызэпэщIэтынум и пэ къихуэу Ислъамрэ уэрэ абы фытепсэлъыхьрэ?
- Нобэ дэ тIур дызыхэт «Текстильщик»-мрэ «Алания»-мрэ зэдэджэгунущ. АрщхьэкIэ абы нэхъ хэхауэ дытепсэлъыхьыркъым. Сыти жыIи, Ислъами сэри дызыхущIэкъур дызыхэт гупыр зэрытекIуэнырщ, армыхъумэ зэрызыдгъэпIиинракъым. Абы щыгъуэми икъукIэ гуапэщ си къуэшым сызэрыIущIэнур - иужь зэманым куэдрэ дызэрылъагъуркъым.
- Хьэчим, иджыблагъэ уи цIэр фIыкIэ япэу къраIуащ, текIуэныгъэр къыфхуэзыхьа топыр къыхэжаныкIам Iэзэу зэрыхуэбгъэжам къыхэкIыу. Абы дэрэжэгъуэ къуита?
- УщытекIуам и деж сыт щыгъуи дэрэжэгъуэ уиIэщ. Гуапэщ сызыхыхьа гупыщIэм сэбэп сазэрыхуэхъуфар. Омск и «Иртыш»-м дедгъэкIуэкIа зэIущIэм мыхьэнэшхуэ иIэт, япэ дивизионым дыкъыхэнэфын папщIэ. Турнир таблицэм дызэрыщызэгъунэгъум къыхэкIыу зы джэгугъуэм тIури очкоихым зэуэ дыщыщIэбэнам хуэдэт. А псом ищIыIужкIэ, ди щIалэхэм ящыщ зы губгъуэм ирахури, нэхъ мащIэу дыкъэнат. Апхуэдэу щыт пэтми, текIуэныгъэр зыIэщIэдгъэкIакъым.
- Гъатхэпэм и 6-м, зыкъом щIауэ къэмыхъуауэ, «Текстильщик»-р и стадионым Томск къикIа «Томь»-м щыдэджэгуащ, зэIущIэм еплъыну цIыхухэр кърагъэхьауэ. Уэ абы япэу зыкъыщыбгъэлъэгъуащ. КъывдэщIхэр кърихьэлIэу фызэрыджэгуам къаруущIэ къыфхилъхьэрэт?
- Шэч хэмылъу! Дэри топджэгум дихьэххэри дыхуэзэшат цIыхухэр стадионым къыщрагъэхьэжынум. Къыпэубыдыныгъэхэр иджыри Iуамыхыпами, Ивановэ и стадионым куэд дыдэ къыщызэхуэсат. Ар и щыхьэтщ мы щIыпIэм футболыр фIыуэ зэрыщалъагъум икIи цIыхухэр абы икъукIэ зэрыхуэзэшам. Дэри ахэр зэрыдгъэгуфIэнум, дэрэжэгъуэ зэреттынум дыхущIэкъунущ. ЦIыху куэд къащыдэщIым и деж футболистхэми я къарур мэбагъуэ, езыхэри нэхъ тогушхуэ.
«Спартак-Налшыкым» и Iуэхухэр зэрекIуэкIым укIэлъыплърэ?
- Iэмал имыIэу, аращ сэ къежьапIэ схуэхъуар. СызыкIэлъыплъыр «Спартак-Налшыкым» и закъуэкъым, атIэ ди республикэм щыщу адрей командэхэм хэтхэми си нэIэ ятезгъэтщ, я хъыбарыфI зэхэсхмэ си гуапэу. Къэбэрдей-Балъкъэрым футболым лъабжьэ быдэ щиIэщ. Абы къыщалъхуа куэдым а спорт лIэужьыгъуэм хэлъхьэныгъэшхуэ хуащIащ, нобэми зэфIэкI лъагэхэр къэзыгъэлъагъуэхэри ди мащIэкъым. Быдэу си фIэщ мэхъу «Спартак-Налшыкми» хуэфэщэн увыпIэ къэралым и командэ лъэщхэм я деж зэрыщиубыдыжынур. Ди щIыпIэм щыпсэухэм аращ яхуэфащэр икIи текIуэныгъэ инхэр къэзыхьыфыну гуп лъэщрэ зэкъуэтрэ яIэну къалэжь.
Мис апхуэдэу Урысей Федерацэм футболымкIэ и япэ дивизионым пщIэрэ щIыхьрэ яIэу зыкъыщагъэлъагъуэ Мэшыкъуэ зэтIолъхуэныкъуэ зэкъуэшхэм. Абыхэм я къару илъыгъуэ дыдэщ икIи я ныбжьыр здынэса илъэс тIощIрэ хым ирихьэлIэущ спортсменхэм я зэфIэкIым и лъагапIэр къыщызыкъуахыр.
Мы тхыгъэр къытеддзэну дгъэхьэзыру хъыбар гуапэ аргуэру къытIэрыхьащ. Гъатхэпэм и 15-м иужьу зэхэта зэIущIэхэм Мэшыкъуэ зэкъуэшхэр къыщыхэжаныкIащ: Хьэчим дигъэкIа топ закъуэм «Текстильщик»-р тригъэкIуащ; «Алания»-м и очко бжыгъэм Ислъам хигъэхъуащ, «Нефтехимик»-м и гъуэр хигъащIэри.
Владикавказ и «Алания»-м и гъуа­щхьауэ Мэшыкъуэ Ислъам.

Ивановэ и «Текстильщик»-м и пашэ Мэшыкъуэ Хьэчим.
ЖЫЛАСЭ Заурбэч.
