Испы унэхэм я дуней щэху
Котляровхэ Мариерэ Викторрэ я тхылъ тедзапIэм иджыблагъэ къыщыдэкIащ «Таинственный мир дольменов» зыфIаща тхылъ гъэщIэгъуэн. Котляров Виктор и IэдакъэщIэкIым и фIэщыгъэм и лъабжьэм кIэщIэт «Кавказ Ищхъэрэм щэху нэхъыбэ зыхъумэ и щIыпIэхэм ящыщу къалъытэм теухуа тхыдэ-мистикэ лэжьыгъэ» псалъэхэм наIуэ пщащI IэдакъэщIэкIыр зытеухуар.
Къэрэшей-Шэрджэс Республикэм и Лесо-Кяфарь къуажэм пэгъунэгъу алан къалэшхуэм зыIэпишэр археологхэм я закъуэкъым, атIэ ар яфIэгъуэщIэгъуэнщ щэхухэмрэ цIыхум и зэхэщIыкIым къищтэгъуейхэмрэ дахьэххэми. Зыми емыщхь мы къалэр, бгы тхыцIэм километритI и кIыхьагъыу ирикIуэр, ди эрэм и I — XV лIэщIыгъуэхэм псэуауэ зыхуагъэфащэ алан лъэпкъыжьым я къалащхьэу щытауэ къалъытэ языныкъуэ къэхутакIуэхэм. Абы нэхърэ нэхъыжьыжщ мы щIыпIэм пэгъунэгъуу щыт испы унэхэр — ди эрэм и пэкIэ II — I лIэщIыгъуэхэм ящIауэ щIэныгъэлIхэм къалъытэ мывэ фэеплъхэр. Нобэр къыздэсым гурыIуэгъуэкъым испы унэхэр зыщIамрэ щIащIамрэ. А ухуэныгъэ гъэщIэгъуэнхэр, зэрыхуагъэфащэм хуэдэу, кхъэлэгъунэ къудейуэ щытауэ къэплъытэ хъуну пIэрэ?!
Тхыдэ Iуэхугъуэхэм къадэкIуэу, цIыху акъылым къимытIасэ куэдым испы унэхэм урагъэгуп-сыс. А бгъэдыхьэкIэ зэхуэмыдэхэр къэгъэлъэгъуэнырщ, зэрыхъукIэ зэшэлIэнырщ мы тхылъыр зытеухуар. Котляров Виктор абы къыщигъэсэбэпащ Iуэхум ехьэлIауэ зэман зэхуэмыдэхэм къэхутакIуэхэм ятхар, ар щIэныгъэр зи лъабжьэ ирехъу, къызэрымыкIуэ Iуэху еплъыкIэуи щрет.
Тхылъым итщ мывэм къыхэщIыкIа а фэеплъхэм, Кяфарь къалэжьым и тхьэлъэIупIэм, Кавказым узыщрихьэлIэ испы унэ лIэужьыгъуэхэм я сурэтхэр.
ИСТЭПАН Залинэ.
