КъыдэкIыгъуи 100-м къыкIэлъокIуэ
Мэрем кIуам «Адыгэ псалъэ» газетым и хьэщIэщым зэIущIэ гуапэ щекIуэкIащ. «Адыгэ псалъэ» (КъБР), «Черкес хэку» (КъШР), «Адыгэ макъ» (АР) газетхэм зэгъусэу къыдагъэкI номер зэгуэтхэм я бжыгъэр 100 зэрырикъуам теухуа зэхуэсым хэтащ КъБР-м печатымрэ цIыхубэ коммуникацэхэмкIэ и комитетым и унафэщI Дроздов Игорь, КъБР-м и Журналистхэм я союзым и тхьэмадэ Мэзыхьэ Борис, «Адыгэ псалъэ», «Черкес хэку», «Адыгэ макъ» газетхэм я редактор нэхъыщхьэхэу ХьэфIыцIэ Мухьэмэд, Тхьэгъэпсэу Увжыкъуэ, Дербэ Тимур, Адыгэ Республикэм и цIыхубэ тхакIуэ Чуякъуэ Юныс, тхакIуэ Хьэх Сэфарбий, ди республикэм къыщыдэкI нэгъуэщI газетхэм, журналхэм, радиом, телевиденэм я унафэщIхэр.
Адыгэ лъэпкъыр егъэфIэкIуэным, бзэр хъума хъуным, зэкъуэш республикэхэм я зэхуаку дэлъ зэпыщIэныгъэхэр гъэбыдэным, зэлъэпкъэгъу журналистхэр зэрыщIэным, я хэгъуэгум щыхъыбархэмкIэ зэдэгуэшэным ехьэлIауэ илъэс 25-рэ и пэкIэ къыдэкIыу щIэзыдза номер зэгуэтхэм, ар къызэрежьам, нобэ а Iуэхур зэрекIуэкIым тепсэлъыхьащ хьэщIэхэри бысымхэри.
Мэзыхьэ Борис и къэпсэлъэныгъэ. Абы къыбгъурысщ ХьэфIыцIэ Мухьэмэдрэ Дроздов Игоррэ.
Тхьэгъэпсэу Увжыкъуэрэ Дербэ Тимуррэ.
Апхуэдэ лэжьыгъэ IуэхукIэ Къэбэрдей-Балъкъэрым къэкIуахэм фIэхъус псалъэкIэ захуигъэзащ Дроздов Игорь икIи щIызэхуэса Iуэхум хъер къыпэкIуэну ехъуэхъуахэщ.
КъБР-м, КъШР-м, АР-м къыщыдэкI адыгэ газетхэм къыздрахьэжьэу номер зэгуэтхэр къыдэгъэкIын зэрыщIадзам, абы пылъ сэбэпынагъымрэ жэуаплыныгъэмрэ, а Iуэхум зиужьурэ къызэрыгъуэгурыкIуэм тепсэлъыхьыжащ «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэу щыта (1982-1997 гъгъ.) Мэзыхьэ Борис.
— Пэжыр жыпIэмэ, мы Iуэхум, номер зэгуэтхэр къыдэгъэкIыным, иужь дыщихьам ар номери 100-м тхунэгъэсын-тхунэмыгъэсыным дегупсысакъым. 1989 гъэм Журналистхэм я съезд екIуэкIыу дигу къэкIауэ щытащ, ди бзэр, хабзэр зэпэIэщIэ мыхъуу зетхьэнымкIэ номер зэгуэтхэр къыдэдгъэкIыныр, — къыхигъэщащ Мэзыхьэм. — Ар щыжытIэм щыгъуэ, псоми зэдэарэзыуэ къызэдащтэри, редактор нэхъыщхьэхэри журналистхэри жыджэру хэлэжьыхьу хуежьащ. Ди япэ зэIущIэхэр хуабжьу сигу къинэжащ. Республикэхэм чэзууэрэ дыщызэхуэсырти, клубхэм, къуажэ зэмылIэужьыгъуэхэм дыщызэIущIэрт. Куэд щIауэ зэрымылъэгъуа, зы анэ къилъхуа зэкъуэшым хуэдэу дызэхыхьэрт, къыкIэлъыкIуэ номерыр зытедухуэнумкIи, абы итынухэмкIи зыдгъэхьэзырарэ гупсысэ нахуэхэр диIэу. ЩIалэ куэдым я цIэр къисIуэфынущ а Iуэхум я гуащIэ халъхьауэ, лъэпкъым хьэлэлу хуэлэжьауэ. Абыхэм я фIыгъэкIэ къыдэкIа номер зэгуэтхэм, зэкъуэшу щыт пэтми, зэпэщхьэхуэ ди лъэпкъхэр нэхъ гъунэгъу зэхуищIыжащ, хабзэкIи, бзэкIи, литературэкIи, нэгъуэщI куэдкIи я зэхуаку дэлъа гъуэгуанэр игъэмэщIащ. Иджыри къыздэсым жысIэфынущ, илъэс 20-м щIигъу блэкIами, а хабзэ дахэм къызэрыпищэр, лъэпкъыр зэрыгъуэтыжынымкIэ, зэгъунэгъу хъужынымкIэ лэжьыгъэ купщIафIэ зэрекIуэкIыр. Абы щыгъуэми, иужькIи, иджыпстуи а Iуэхум къыпызыщэ редактор нэхъыщхьэхэм фIыщIэ яхуэсщIыну сыхуейщ. ЕфIакIуэ зэпытщ а зэпыщIэныгъэр, сыхуейщ куэдрэ абы дытетыну, ди зэкъуэшыныгъэр нэхъ лъэщ, быдэ хъунымкIэ ди газетхэми яхузэфIэкI халъхьэну.
Адыгэ газетхэм зэгъусэу къыдагъэкIа номерым топсэлъыхь Къэзанш Людмилэ. Абы къыбгъэдэсщ Чуякъуэ Юныс, Хъуажь Фахъри, Вэрокъуэ Владимир сымэ.
Къардэн Мухьэмэд, Гыллыев Ахъмэт, Ацкъан Руслан сымэ зэIущIэм кърихьэлIат.
«Нальчик» ОРТК телеканалым и унафэщI Вэрокъуэ Владимир къыхигъэщащ зэкъуэшыныгъэм, зэныбжьэгъугъэм теухуауэ куэдым псэлъэн зэрафIэфIыр, ауэ КъБР-м, КъШР-м, АР-м къыщыдэкI газетхэм псалъэр къагъанэу Iуэхум иужь зэрихьар зэрыщхьэпэр.
— Хуабжьу дрогушхуэ апхуэдэ хабзэфIыр къаублауэ адыгэ республикэхэм я зэпыщIэныгъэр нэхъри зэрагъэбыдэм, — къытеувыIащ Вэрокъуэр. — Сэ куэдрэ къысIэрохьэри, солъагъу Iуэхугъуэ зэмылIэужьыгъуэ куэдым, шэрджэс дунейм мыхьэнэшхуэ щызиIэхэм теухуауэ а къыдэкIыгъуэхэр зэрыщытыр. Зыми и жагъуэ сщIыну сыхуейкъым, ауэ номер зэгуэт хъуми, махуэ къэс къыдэкIхэми и гури и псэри етауэ, жэщ-махуэ имыIэу ХьэфIыцIэ Мухьэмэд а лэжьыгъэм зэрыпэрытыр умыгъэщIэгъуэн плъэкIыркъым. А ищIэм апхуэдиз гукъыдэж кърет абыи, номерыщIэ дунейм къытехьэху щыгуфIыкIыу апхуэдэщ. Дунейм адыгэу тетым къабгъэдэкIыу фIыщIэ хузощI Мухьэмэд, апхуэдэуи сахуэарэзыщ абы иужь иту адыгэ Iуэхум пэрыт, хьэщIэу къэкIуа редактор нэхъыщхьэхэми, журналистхэми. Дэ зыщыдгъэгъупщэ хъунукъым, дызэныбжьэгъу, дызэкъуэш къудей мыхъуу, зылъ зэрытщIэтыр, щIыналъэкIэ дызэпэIэщIэми, зы лъэпкъ и быну дызэрыщытыр.
«Къэбэрдей-Балъкъэр» ГТРК-м и унафэщI Къэзанш Людмилэ игу къигъэкIыжащ «Адыгэ псалъэ» газетым щыщылэжьа илъэсхэм номер зэгуэтхэр къыдэгъэкIыным езыри зэрыхэлэжьыхьу щытар, абы и фIыгъэкIэ Къэрэшей-Шэрджэсым, Адыгейм щылажьэ журналистхэр цIыхугъэ, ныбжьэгъу зэрыхуэхъуар.
Республикищым къыщыдэкI адыгэ газетхэм я редакторхэм я жьэнтIэдэс, Iуэхум и нэхъыбэр зи пщэ къыдэхуэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд хузэфIэкI псом къадэкIуэу, ныбжьэгъу иIыгъыныр фIыуэ къызэрехъулIэр, ар екIуэкI Iуэхум лъабжьэ зэрыхуэхъур къыхигъэщащ КъБР-м и радиом и унафэщI Гъурф Бэллэ. ИкIи абы щапхъэ трихыу, зэкъуэш республикэхэм щылажьэ радиохэр зэригъэуIуфу зэдэлэжьэныр зэрихъуэпсапIэр дыщIигъуащ.
«Кабардино-Балкарская правда» газетым и редактор нэхъыщхьэ Болэт Арсен жиIащ номерхэмкIэ, тхыгъэхэмкIэ, радио, телевиденэ нэтынхэмкIэ узэхъуэжэным лъэпкъым дежкIэ мыхьэнэшхуэ зэриIэр. «Ар япэ къэсым хузэфIэмыкIынкIэ хъунщ, ауэ иджыпсту а Iуэху дахэм пызыщэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд лъэпкъ зэхэгъэж имыщIу, псори фIыуэ зылъагъу цIыхущ, абы щыгъуэми хэкупсэу къэнэжу», — дыщIигъуащ Болэтым.
Къаныкъуэ Заринэ
«Адыгэ макъ» газетым и журналист пщащэхэри ди хьэщIэт - ПIэтIокъуэ Анетэрэ Гъуэнэжыкъуэ Сэтэнейрэ.
«Эльбрус» тхылъ тедзапIэм и унафэщI Ацкъан Руслан адыгэ зэрыс республикэхэр сыт и лъэныкъуэкIи зэдэлэжьэныр зэрыIуэху щхьэпэр къыхигъэщащ икIи а хэгъуэгухэм я тхылъ тедзапIэхэм япыщIа пэтми, газетхэм я зэрыIыгъыкIэр зэрынэхъ жыджэрыр, щапхъэ зытехыпхъэу зэрыщытыр жиIащ.
«Советская молодежь», «Горянка» газетхэм я редактор нэхъыщхьэхэу Къардэн Мухьэмэд, Къаныкъуэ Заринэ, «1 КъБР» телеканалым и унафэщI Токъмакъ Светланэ сымэ къыхагъэщащ лъэпкъым и зэкъуэтыныгъэм, зэрыIыгъыным теухуауэ номер зэгуэтхэм къалэнышхуэ зэрагъэзащIэр, адыгэм и тхыдэр, щэнхабзэр, бзэр хъумэнымкIэ, иджыпсту екIуэкI гъащIэм зэпIэзэрытыныгъэрэ мамырыгъэрэ щыIэнымкIэ адыгэбзэкIэ къыдэкI газет закъуэм жэуаплыныгъэ зэрихьыр.
Адыгейм и цIыхубэ тхакIуэ, илъэси 8-кIэ «Адыгэ макъ» газетым щылэжьа Чуякъуэ Юныс псалъэ щратым къыхигъэбелджылыкIащ газетыр щIыныр, хэгъуэгухэр зэдэлэжьэныр иджы куэдкIэ нэхъ тынш зэрыхъуар, электрон Iэмалхэри, машинэхэр куэду зэрыщыIэри хуабжьу сэбэп зэрыхъур, нэхъапэм зэкIэлъыкIуэн, зэрыщIэн папщIэ гугъуехь куэд пылъу зрыщытар. «Адыгэ газетым адыгэм и сыт хуэдэ лIакъуэри зэрешалIэ, я хъыбар зэрегъащIэ зэрызэпэжыжьэм емылъытауэ. Фэ фщIэр тыншкъым, ауэ ар зэпыбгъэу хъунукъым, уеблэмэ нэхъри зэрызедгъэужьын Iэмалхэр къэдгупсысын хуейщ. Нэхъыжьу мы гупым яхэт ХьэфIыцIэ Мухьэмэд фIыщIэ ин хузощI, сыту жыпIэмэ, абы и гулъытэр, Iэзагъыр, жыджэрагъыр зыхунэмыс щыIэкъым. АдэкIи фи Iуэху евгъэфIэкIуэну, абы фызэрыпэлъэщын узыншагъэ фиIэну си гуапэщ», — жиIащ Чуякъуэм.
— Илъэс 25-р ныбжьышхуэкъым, абы къриубыдэу номери 100 къыдэвгъэкIащи, ари Iуэху тыншкъым, — къыпищащ адэкIэ «Адыгэ псалъэ» газетым и обозреватель Хъуажь Фахъри. — Мазищым зэ фIэкIа зэгъусэу къызэрыдэмыкIыр сфIэмащIэщ, ауэ ар къызэбгъэпэщыныр зэрыгугъум сыщыгъуазэщи, хэкIыпIэу къыхэслъхьэну сыхуейт, блэкIа мазэм «Адыгэ макъым» тетахэм, «Черкес хэкум» и напэкIуэцIхэм къытехуахэм ящыщ жытIэурэ тхыгъэхэмкIэ дызэхъуажэурэ къытеддзэныр. Дэ зэпэIэщIэ дыхъу хъунукъым, абыкIэ сэбэпышхуэ тхуэхъунущ лъэпкъ газетхэр.
«Черкес хэку», «Адыгэ макъ» газетхэм я редактор нэхъыщхьэхэм жаIащ номер зыгуэтхэр зытраухуэ Iуэхур зэчэнджэщауэ, адыгэ гъащIэм нэхъыщхьэу къыщыхъуахэр яубзыхукIэрэ къызэрыхахыр, къыдэкIыгъуитIым я зэхуаку дэлъ пIалъэм елэжьурэ, нэхъ купщIафIэу къалъытэ тхыгъэхэр зэрызэIэпахыр, апхуэдэуи дяпэкIэ нэхъ гу зылъатапхъэу къалъытэхэр къыхагъэщащ.
Газетищым я зи чэзу зэхуэсыгъуэм бысым хуэхъуа ХьэфIыцIэ Мухьэмэд фIыщIэ яхуищIащ къеблэгъа псоми. Журналист IуэхумкIэ IэщIагъэлIхэр, адыгэбзэкIэ къыдэкI газетищым зи гуащIэ хэзылъхьэхэр къэпсэлъа нэужь, редактор нэхъыщхьэхэр къапэщылъ лэжьыгъэхэм къытеувыIащ.
— «Адыгэ псалъэ», «Черкес хэку», «Адыгэ макъ» газетхэм зэгъусэу къыдагъэкI номерхэм я юбилейр техуащ ди къэралым мы гъэм щекIуэкIа Iуэхугъуэ ин дыдэм — ЩIымахуэ Олимп Джэгухэм, — пищащ ХьэфIыцIэм. — Абы ипкъ иткIэ, номер зэгуэтым и напэкIуэцIхэм къыщыгъэлъэгъуащ спорт иным адыгэ лъэпкъыр зэрыхэувэфа лъэбакъуэхэр, хэкурысхэми хэхэсхэми ящыщу Олимп чемпион хъуа щIалэхэм, пщащэхэм ятеухуа тхыгъэхэр, Олимпиадэм адыгэ Iуэхум хухаха увыпIэр, шапсыгъхэм къахуихьа сэбэпынагъыр, нэгъуэщIхэри. А къыдэкIыгъуэр дахэ, екIу, купщIафIэ зэрыхъуам шэч хэлъкъым, абыкIэ дэри тхузэфIэкI мащIэмкIэ тIэтащ Сочэ щекIуэкIа Олимпиадэр.
Абы зыкIи къыкIэрымыхуу, тхыдэм и напэкIуэцIхэр къызыхэщыж тхыгъэхэр, дэфтэрхэр, сурэтхэр щызэхуэхьэсауэ къыдэгъэкIын хуейщ къыкIэлъыкIуэри. 101-нэ номерыр зытеухуауэ щытынур адыгэ тхыдэм IэпапIэ фIыцIэу къыхэна, ди лъэпкъым лъапсэрыхыр къыхуэзыхьа, илъэси 101-кIэ екIуэкIа Урыс-Кавказ зауэр зэриухрэ илъэси 150-рэ накъыгъэм и 21-м зэрырикъурщ. 2014 гъэм гулъытэ хэха иIэу екIуэкIынущ а Iуэхур. Абы хуэфащэу, щIэныгъэлIхэм, тхыдэджхэм я Iэдакъэ къыщIэкIа, жылагъуэ лэжьакIуэхэм я Iуэху еплъыкIэхэр къызыхэщ тхыгъэхэр республикищми щыдгъэхьэзыру зэIэпытхын хуейщ.
Редактор нэхъыщхьэхэм я нэхъыжьым жиIамкIэ арэ- зы хъури, Дербэ Тимуррэ Тхьэгъэпсэу Увжыкъуэрэ 101-нэ номерым тедзапхъэу къалъытэхэр, абы хагъэхьэну тхыгъэхэм ящыщ хьэзыру зэраIэр жаIащ.
ЗэIущIэр иухащ лэжьыгъэр зэрыкIуэтэным, ныбжьэгъугъэр зэрыбыдэным, лъэпкъ Iуэхур зэрефIэкIуэным теухуа гупсысэ купщIафIэхэр яубзыхуауэ.
НэщIэпыджэ Замирэ.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.
