ЩIыналъэхэр зэпызыщIэ зэхыхьэ
«Iуащхьэмахуэ и щыгу щагъэзащIэ къафэхэр» III дунейпсо IуэрыIуатэ фестивалыр жэпуэгъуэм и 22-м Налшык Профсоюзхэм щэнхабзэмкIэ я унэм къыщызэIуахащ.
Пшыхьыр езыгъэкIуэкIхэм фIыщIэ хуащIащ къэрал зэхуэмыдэхэм къикIыу Къэбэрдей-Балъкъэрым щекIуэкI фестивалым хэтыну, зи щэнхабзэ хъугъуэфIыгъуэхэр, къафэ гъуазджэр зыгъэлъэгъуэну къытхуеблэгъахэм.
Зэхыхьэм хэтхэр утыкум чэзууэ кърашэурэ зэхуэсахэм ирагъэцIыхуащ. Япэу утыкум къохьэ Филиппины къикIа «The Halili-Cruz Dance Company» гупыр. Абы лъэпкъ къафэ зэхуэмыдэхэр егъэзащIэ. Брунейм, Малайзием, Таиландым, Сингапурым, Индонезием, Гонконг, Японием, Австралием, Китайм, Корее Ипщэм, Инджылызым, Макао, Нью-Йорк, Калифорнием (США) щекIуэкIа дунейпсо фестивалхэм мы къэфакIуэхэр хэтащ, зэпеуэ зыбжанэми пашэ щыхъуащ.
Франджым и «Ballet de Savoie» IуэрыIуатэ ансамблыр 1936 гъэм къызэрагъэпэщащ. Австрием, Бельгием, Хорватием, Чехием, Финляндием, Германием, Венгрием, Италием, Польшэм, Румынием, Бразилием, Аргентинэм, Мексикэм, Украинэм, Коста-Рикэм щекIуэкIа фестивалхэм гупым Франджым къыбгъэдэкIыу зыкъыщигъэлъэгъуащ. КъищынэмыщIауэ, 1966 гъэм щыщIэдзауэ Франджым щекIуэкI «Дунейпсо щэнхабзэ» мамырыгъэ фестивалыр къызэзыгъэпэщари мы къэфакIуэ гупырщ.
КъыкIэлъыкIуэу утыкум ирагъэблэгъа «Zagreb Folk Dance Ensemble Dr. Ivan Ivan an» къэфакIуэ гупыр (Хорватие) 1945 гъэм къэунэхуащ. ЖыIапхъэщ мы ансамблыр Хорватием и IуэрыIуатэ хъугъуэфIыгъуэхэм я хъумакIуэу къызэралъытэр. Аргентинэм, Великобританием, Финляндием, Чехием, Франджым, Болгарием, Румынием, Сербием, Македонием, Польшэм щекIуэкIа фестивалхэмрэ зэпеуэхэмрэ гупыр жыджэру хэтащ.
1984 гъэм Тыркум къыщызэрагъэпэща «Pendik Halk Danslarl Toplulugu» къэфакIуэ гупым и зэфIэкIыр дуней псом щагъэлъагъуэ. Тыркум и IуэрыIуатэ, щэнхабзэ хъугъуэфIыгъуэхэм зрагъэужь, щIэблэм ирагъащIэ.
Буэнос-Айрес и артист нэхъ Iэзэ дыдэу къалъытэхэм ящыщщ Аргентинэм къикIа къэфакIуэ цIэрыIуэхэу Франкиоти Тангерос Паолэрэ Скарпели Орландэрэ. А тIум танго къафэ лIэужьыгъуэр зэрагъэзащIэм куэд дыдэ дехьэх, дэри гунэс тщыхъуащ, Паолэрэ Орландэрэ Аргентинэм, Франджым, Германием, Италием, Португалием, нэгъуэщI щIыпIэхэми зыкъыщагъэлъэгъуащ.
КъБР-м и Правительствэм и УнафэщIым и къалэнхэр зыгъэзащIэ Марьяш Иринэ зэхыхьэм кърихьэлIахэмрэ хьэщIэхэмрэ фIэхъус гуапэ яриха нэужь, «Iуащхьэмахуэ и щыгу щагъэзащIэ къафэхэр» III дунейпсо IуэрыIуатэ фестивалым хэтхэм КъБР-м и Iэтащхьэм зэрызахуигъазэ тхыгъэм къахуеджащ:
— ПщIэ зыхуэтщI ди хьэщIэ лъапIэхэ! Къэбэрдей-Балъкъэрым щекIуэкI фестивалым ди гуапэу фыкъыдогъэблагъэ. Ди щIыналъэм и щIыуэпс, щэнхабзэ къулейр, и щIыпIэ дахэхэр, ди цIыху гуапэхэр фигу дыхьэну, ди деж щывгъэкIуэну махуэхэр гукъинэж фщыхъуну дыщогугъ. Республикэм исхэр тфIэгъэщIэгъуэну дыкIэлъыплъынущ лъэпкъ зэхуэмыдэхэм утыку къифхьэну щэнхабзэ хъугъуэфIыгъуэхэм, къафэ гъуазджэм. Ар иджыри зэ щыхьэт тохъуэ лъэпкъхэм ди зэпыщIэныгъэр, зэныбжьэгъугъэр щэнхабзэмкIэ дгъэбыдэну дызэрыхущIэкъум. Илъэс ещанэ хъуауэ Къэбэрдей-Балъкъэрым щекIуэкI мы зэхыхьэм щIыналъэхэри абы щыпсэухэри зэрыхуэныкъуэр, ар зыгъэбжьыфIэхэм дунейпсо щэнхабзэм хэлъхьэныгъэфI зэрыхуащIыр нэрылъагъущ. «Iуащхьэмахуэ и щыгу щагъэзащIэ къафэхэр» III дунейпсо IуэрыIуатэ фестивалыр хагъэхьащ ЮНЕСКО-м дуней псом щекIуэкIыну фестивалхэр щызэхуэхьэса и махуэгъэпсым. Абы къегъэлъагъуэ дуней псом и щэнхабзэ тхыпхъэхэр щагъэлъагъуэ мы зэхыхьэм мыхьэнэшхуэ зэриIэр, Налшык Кавказ Ищхъэрэм и щэнхабзэ къалащхьэу зэрагъэувам иджыри зэ щыхьэт зэрытехъуэр. Фестивалым хэтхэм ехъулIэныгъэ, гуфIэгъуэ, узыншагъэ фиIэну сынывохъуэхъу, — итщ абы.
Марьяш Иринэ зэхыхьэм хэтхэм КъБР-м и Правительствэмрэ езым и щхьэмрэ къабгъэдэкIыу ехъуэхъуащ насыпрэ дэрэжэгъуэрэ яIэну, мамырыгъэ, зыужьыныгъэ щымыщIэну.
Фестивалым хэт къэфакIуэ гупхэм я художественнэ унафэщIхэр, Франкиоти Тангерос Паолэрэ Скарпели Орландэрэ зэхыхьэм къыщыпсэлъащ. Абыхэм жаIащ лъэпкъ зэхуэмыдэхэр щэнхабзэ зэхыхьэм зэрыхэтым зэрыщыгуфIыкIыр, щIыналъэхэм яку дэлъ зэпыщIэныгъэр нэхъри быдэ хъуну, гуфIэгъуэ, зыужьыныгъэ фестивалым къахудэкIуэну зэрагуапэр.
КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министр Фырэ Руслан и псалъэм къыхигъэщащ щIыналъэ, лъэпкъ зэхуэмыдэхэм щыщхэм я щэнхабзэ хъугъуэфIыгъуэхэр щагъэлъэгъуэну мы зэхыхьэм кърихьэлIахэм гуфIэгъуэ, дэрэжэгъуэ къаритыну зэрыщыгугъыр. Фырэм жиIащ Индием и «MALWA SABHYACHARAK CLUB» гупым фестивалым зэрызыкъримыгъэхьэлIэфар, я къэралым щекIуэкI Iуэхухэм къыхэкIыу.
Зэхыхьэм къыщыпсэлъащ УФ-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Ульянов Юрэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым и «Стимул» жылагъуэ зэгухьэныгъэм и унафэщI КъуэщIысокъуэ Александр.
Удэзыхьэхт, щIэщыгъуэт, гукъинэжт Филиппинхэм, Франджым, Хорватием, Тыркум, Аргентинэм къикIа къэфакIуэхэм я утыку итыкIэм укIэлъыплъыну. Зи лъэпкъ фащэкIи, теплъэкIи, зыIыгъыкIэкIи зэмыщхь къэфакIуэхэм зэхуэсахэм дэрэжэгъуэу къыдатар къэIуэтэжыгъуейщ. Ди республикэм и уэрэджыIакIуэ, къэфакIуэ цIэрыIуэхэми фестивалыр ягъэбжьыфIащ. Абы хэтащ «Нал цIыкIу», «Кавказ», «Каллисто» къэфакIуэ гупхэр.
Пшыхьым и кIэухым зэхыхьэм зыкъыщызыгъэлъэгъуа псори «Кабардинка» къэрал академическэ ансамблым и гъусэу уджхэш къэфащ.
Зэхыхьэр УФ-мрэ КъБР-мрэ ЩэнхабзэмкIэ я министерствэхэм къызэрагъэпэщащ. Дуней псом ис лъэпкъхэм я зэныбжьэгъугъэр зыгъэбыдэ «Iуащхьэмахуэ и щыгу щагъэзащIэ къафэхэр» III дунейпсо IуэрыIуатэ фестивалыр жэпуэгъуэм и 25-м Профсоюзхэм щэнхабзэмкIэ я унэм щызэхуащIыжынущ.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
