Iэпщэ Александр футболист къудейтэкъым
СССР-м спортымкIэ и мастер Iэпщэ Александр и 15-нэ фэеплъ турнир иджыблагъэ зэхэтащ. Илъэс къэс ирагъэкIуэкI а зэхьэзэхуэм къокIуалIэ Владикавказ, Черкесск, Мэхъэчкъалэ, Нэзран къалэхэм, Волгоград, Ростов областхэм, Ставрополь, Краснодар крайхэм, Абхъазым, Куржым щыщ командэхэр.
Зэхьэзэхуэр къыщызэIуахым ирихьэлIэу, Налшык и Сабий стадионым щрагъэкIуэкIащ Iэпщэ Александр и гъащIэ гъуэгуанэм ущызыгъэгъуазэ зэIущIэ. Александр 1939 гъэм Бахъсэн куейм хыхьэ Къызбрун 1-нэ къуажэм къыщалъхуащ. 1959 гъэм ар хагъэхьащ Налшык и «Спартак» командэм. Илъэсищ дэкIри, адыгэ щIалэр Москва и «Динамо»-м яшэри ирагъэблэгъащ. ИужькIэ, Тбилиси и «Динамо»-м абы хэту СССР-м и чемпион хъуащ. Мыгувэу Iэпщэм Налшык и «Спартак»-м къигъэзэжащ икIи РСФСР-м и чемпионым и дыщэ медалыр къихьащ.
Александр и гуащIэ хэлъу, 1974 гъэм Налшык къыщызэIуахащ футболымкIэ Сабий-ныбжьыщIэ спорт школ. 1980 — 1982 гъэхэм ар «Спартак» футбол командэм и тренер нэхъыщхьэу щытащ. 2000 гъэм Сабий-ныбжьыщIэ спорт школым Iэпщэ Александр и цIэр хуэфащэу фIащыжащ. А школым сыт щыгъуи зэфIэкI лъагэхэр къегъэлъагъуэ. Абы зыщагъэсащ футболист цIэрыIуэ куэдым. Апхуэдэхэщ, Урысеймрэ Куржымрэ я чемпион Хьэпэ Заур, гъуащхьэтет Биджий Хьэсэнбий, Алшагъыр Алий, Заруцкий Александр, Дзэмыхь Анзор, Саркисян Альберт, Чихрадзе Александр, Деменкэ Константин, Нэхущ Къазбэч, Морсков Андрей, Олейников Александр, КIурашын Олег, МытIрыш Мухьэмэд, Болэ Руслан сымэ, нэгъуэщIхэри. А школым зыщигъэсащ «Спартак-Налшык», «Локомотив» (Москва), «Анжи» (Мэхъэчкъалэ), «Кубань» (Краснодар) командэхэм я тренеру щыта, иджы Грознэм и «Терек» футбол клубым и тренер нэхъыщхьэ Красножан Юрий.
Футболист цIэрыIуэр ягу къагъэкIыжащ, хьэл-щэн хьэлэмэт хэлъахэм, IуэхущIафэ зэрихьахэм тепсэлъыхьащ. Зи лэжьыгъэм хьэлэлу пэрыта, IэфIагърэ Iущыгъэрэ гъащIэм хэзылъхьэфа цIыхум утепсэлъыхьыну тыншщ. Дэтхэнэми Iэпщэ Александр теухуа хъыбар гуапэ ищIэрт, ахэр иригушхуэхэрт апхуэдэ цIыху щыпкъэ зэрацIыхуам.
Псалъэмакъым къыщIидзащ КъБР-м спортымрэ туризмэмкIэ и министрым и къуэдзэ Двуреченский Анатолий.
— СэркIэ пщIэщ Iэпщэ Александр теухуа зэIущIэр къызэIусхыныр. БлэкIам щIыхь хуащIкIэрэщ къэкIуэнур зэраухуэр. Нобэ дыкъыщIызэхуэса щIалэм и гуащIэшхуэ хэлъщ топджэгум игъуэта зыужьыныгъэм. Ар и IэщIагъэм къыхуигъэщIат. Къэралым и футболым лъагэу щыIэтащ Александр и цIэр. Спорт гъащIэм абы щиубыд увыпIэр тлъытапхъэщ.
Лъэпкъым къыбгъэдэкIыу зэIущIэм къеблэгъахэм фIыщIэ яхуищIащ Iэпщэ Хьэсэн.
Iэпщэ Александр и цIэр зезыхьэ Сабий-ныбжьыщIэ спорт школ къэрал кIэзонэ IуэхущIапIэм и унафэщI Чэрим Олег псалъэмакъым къыпищащ.
— Александр и цIыхугъэу щытахэм, футболым хуищIа хэлъхьэныгъэм щыгъуазэхэм сыт щыгъуи къыддаIыгъщ абы теухуауэ къызэдгъэпэщ дэтхэнэ Iуэхугъуэри. Ди хьэщIэщ Дагъыстэным, Осетие Ищхъэрэ-Аланием къикIахэри. Дэтхэнэми и чэнджэщ дыхуэныкъуэщ нобэ. Илъэс къакIуэ турнирыр зэрыдубзыхунур абыхэм елъытащ: щIэуэ къэдгупсысынуIами, зэхъуэкIыныгъэ хэтлъхьэнуми. Iэпщэ Александр и фэеплъ зэхьэзэхуэр щхьэпэщ. Футболым дихьэх ныбжьыщIэхэм ягурыгъэIуэн хуейщ зи IэщIагъэм псэкIэ бгъэдэта, спорт гъащIэм щIэщыгъуагъ хэзылъхьэу щыта цIыху гуапэ дызэриIар. Ар ди гум илъынущ и цIыхугъэ лъагэр, и хьэл-щэн телъыджэр ди щапхъэу.
— Срогушхуэ си гъащIэ гъуэгум Iэпщэ Александр сызэрыщыхуэзам. Абы и гъусэу футболым дызэрыхэтар, джэгугъуэ къэс къыхэтхыу щыта дэрэжэгъуэ ин дыдэр IэфIу си гум илъщ, — жиIащ футболымкIэ тренер, КъБР-м физическэ щэнхабзэмрэ спортымрэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Понамарёв Сергей.
— Ныбжьэгъугъэм сыт щыгъуи Iэпщэ Александр и гур хузэIухат, цIыхугъэ лъагэ хэлът. И нэIэ щIэт сабийхэм щхьэкIэ сытри хуэщIэнут. ЩIэблэм ябгъэдилъхьэн иIэт. Нобэ дыхуэныкъуэщ ди ныбжьэгъум. Мы турнирыр абы и фэеплъ гуапэщи, ар нэхъри зэпэщ зэрытщIынум дыхущIэвгъэкъу, — жиIащ КъБАССР-м и Къэрал спорткомитетым и унафэщIу щыта Белгъэрокъуэ Хьэжсет.
— Александр футболист къудейтэкъым, атIэ спортсмен цIэрыIуэт. Псом хуэмыдэу фIыщэу илъагъурт Сабий стадионыр. Абы къыщыкI дэтхэнэ удзыпэ цIыкIури и нэIуасэт абы. Ар цIыхупсэм и къабзагъым и нэщэнэщ, — Iэпщэ Александр сытми игъэпIейтейуэ зэрыщытар къыхигъэщащ атлетикэ псынщIэмкIэ Сабий-ныбжьыщIэ спорт школым и тренер Миновский Владимир.
ГуапагъэкIэ псыхьат зэIущIэр. ЗэIэпахыу яIуатэрт Iэпщэ Александр теухуа хъыбархэр. АпщIондэхуи, дэтхэнэми гур къизыгъэпIейтеикI нэжэгужагъэ къызэрыхыхьэр плъагъурт. КIуэаракъэ, езыр къахэсу, къадэуэршэру къыпщыхъурт.
Гугъуэт Заремэ.
