Гугъуехьым щышынэу адыгэр нобэм къэсакъым
Дунейпсо Адыгэ Хасэм и зи чэзу зэIущIэу иджыблагъэ Налшык щекIуэкIар теухуауэ щытащ Сирием къикIыжа ди лъэпкъэгъухэм я сабийхэр Къэбэрдей-Балъкъэрым и школхэм зэрыщеджэну, абыхэм я Iуэхухэр нэхъыфIу дэгъэкIа зэрыхъуну щIыкIэхэм. ДАХ-м и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэутий ар къыщызэIуихым жиIащ мы Iуэхур япэ игъэщыпхъэу зэрыщытыр.
— Хасэм хэтхэр нобэкIэ дызыгъэгузавэр Сирием щекIуэкI зэпэщIэтыныгъэр нэхъ кIащхъэ мыхъуу, кIуэ пэтми зэрызэщIэплъэрщ. Ди лъэпкъэгъухэм я бынхэу хэкум къэкIуэжауэ щеджэхэм, дяпэкIэ къэкIуэжынухэм я Iуэхур зыхуей хуэгъэзэнырщ къалэн нэхъыщхьэр. ЩIэблэ къызыщIэмыхъуэр, абы гъуэгу езымытыр лъэпкъ хъуркъым, — дыщIигъужащ и псалъэхэм Сэхъурокъуэм.
БжыгъэкIэ къызэрагъэлъэгъуамкIэ, Сирием къыщыхъуа гузэвэгъуэм къыхэкIыу хэкум къэзыгъэзэжахэр цIыху 487-рэ мэхъу. Абыхэм ящыщу Урысей Федерацэм и паспортыр зиIэр цIыху 99-рщ.
Хамэ къэрал кърашыжа сабийхэм адыгэбзэмрэ урысыбзэмрэ зэрамыщIэм къыхэкIыу, школым щаIэ дерсхэм къакIэроху, абы къищынэмыщIауэ, 11-нэ классыр мы гъэм къэзыуххэми я Iуэхур хэплъэгъуэщ — бзэр фIыуэ зымыщIэ цIыкIухэм Зыуэ щыт къэрал экзаменхэр ятыныр къатехьэлъэнущ. ЗэрыгурыIуэгъуэщи, ар яхузэфIэмыкIмэ, адэкIэ еджапIэ нэхъыщхьэхэм щIэтIысхьэну Iэмал яIэнукъым.
Сэхъурокъуэм и псалъэхэм къыхигъэщащ гузэвэгъуэ зылъэгъуа сабийхэм еджэныр зэкIэ къатехьэлъэнкIэ, гукъыдэжышхуэ хуамыIэнкIэ зэрыхъунур къазэрыгурыIуэр, абы къыхэкIыу мы илъэсым школыр къэзыуххэм Iэмалу щыIэмкIэ ядэIэпыкъун хуейуэ къызэрилъытэр.
— Ахэр иджыри сабийщ, нобэ дэ защIэдгъакъуэмэ, пщэдей къэгушхуэжынщи, бзэри щIэныгъэри нэхъыфIу къащтэжынщ, дэ ди лъэныкъуэкIэ я гъуэгур зэхуэдмыщIу, абыхэм кIуапIэ еттын хуейщ, — пищащ Сэхъурокъуэм.
ЗэIущIэм къызэрыщагъэлъэгъуамкIэ, хэкум къэзыгъэзэжа адыгэхэм я щIэблэм щыщу мы гъэм цIыху 21-м школыр къаух. КъБР-м егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министр Семэн Пщыкъан къыщыпсалъэм жиIащ, мы илъэсым школыр къэзыуххэм я Iуэхум хуабжьу зэригъэгузавэр. Сабийхэм ящыщу цIыхуитI арэзы хъуащ Зыуэ щыт экзаменыр ятыну, адрейхэм школыр къызэраухамкIэ тхылъ иратынымкIэ сэбэп зэрахуэхъуфынур къигъэнэIуащ Семэным. НыбжьыщIэхэмрэ адэ-анэхэмрэ зыхуагъазэу, щхьэж зыщIэтIысхьэну и мурадыр къащIэу, адэкIэ унафэ пыухыкIа къащтэну министрым къыщыхилъхьэм, къызэхуэсахэр абыкIэ арэзы хъуащ.
ДАХ-м и къэпщытакIуэ комиссэм и унафэщI Къуэдзокъуэ Анатолэ и псалъэм къыхигъэщащ сабийм школыр къызэриухамкIэ тхылъыр иIэмэ, Зыуэ щыт къэрал экзаменыр имыту, университетым щIэтIысхьэфын хуэдэу зы илъэскIэ щагъэхьэзыру иIэ курсхэм зэрахущIэгъэтIысхьэнур, университетым щеджэну гуращэ зимыIэхэр а тхылъхэмкIэ колледжхэм къызэращтэнури дыщIигъужащ.
Къагъэлъэгъуа Iуэху еплъыкIэхэм япкъ иткIэ, сабийхэмрэ адэ-анэхэмрэ яIущIэну, епсэлъэну гуп, КъБР-м Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министерствэм, Налшык къалэ администрацэм, КъБКъУ-м я лIыкIуэхэр хэту къызэрагъэпэщу, сабийхэр здэкIуэнумрэ я бжыгъэмрэ зэхэхауэ яубзыхуу, адэкIэ хабзэм къызэрезэгъыу зэрахузэфIэкIкIэ зэрадэIэпыкъунур жиIащ Сэхъурокъуэм.
Зэхуэсым зи гугъу щащIахэм ящыщщ гъэмахуэм а школакIуэ цIыкIухэр, ныбжькIэ зэщхьэщыхауэ, зыгъэпсэхупIэхэм зэрыщагъэIэнури.
Дзэлыкъуэ куейм хыхьэ Сэрмакъ къуажэм дэт школ №1-м щылажьэ Мысырджэн МуIэед апхуэдиз гузэвэгъуэ зылъэгъуа сабийхэм зымащIэкIэ зыщIагъэкъуэн папщIэ, я къуажэм яшэурэ я нэгу зрагъэужьыну зэрыхьэзырыр, ахэр зэрагъэгушхуэн, я гукъыдэжыр къызэраIэтын куэд зэраIэр и псалъэхэм къыхигъэщащ.
«Джайлыкъ» зыгъэпсэхупIэм и унафэщI Атабиев Мухьэмэд жиIащ сабийхэм папщIэ ар щIыпIэфI дыдэу зэрыщытыр, илъэсипщIым нэблэгъауэ цIыкIухэм я зыгъэпсэхугъуэр къызэрызэрагъэпэщыр.
Акъыл зэхэдзэ ящIам ипкъ иткIэ, Сэхъурокъуэ Хьэутий жиIащ, иджыри зэ хэплъэжу, щыIэм я нэхъыфIыр, еджэнымкIи, зыгъэпсэхунымкIи, зэрагъэшхэнуми теухуауэ сабийхэм я Iуэхур зэпэщу къызэрикIыным хуэдэу къыхахыну, Iэмал зэриIэкIэ ахэр зы щIыпIэм щагъэIамэ нэхъыфIу къызэрилъытэри, цIыкIухэм я нэгу зегъэужьыным ехьэлIа программэ яIэн зэрыхуейри дыщIигъужащ абы.
Къызэхуэсахэм къыкIэлъыкIуэу и гугъу ящIащ хэкум къэзыгъэзэжахэм я Iуэху зытетымкIэ зэреупщIым. Абы ипкъ иткIэ, хэкум къэзыгъэзэжахэм яIэ IэщIагъэмрэ щIэныгъэмрэ къыхатхыкI. Сэхъурокъуэм дэтхэнэ зы адыгэ унагъуэри къыхуриджащ, къэкIуэжахэм я унэкъуэщ хэтмэ, зымащIэкIэ нэхъ мыхъуми зыщIагъэкъуэну, зыхуагъэзэну.
— Ахэр къыхатхыкIа нэужь, къалэ, къуажэ администрацэхэр зэхуэтшэсынурэ къэкIуэжахэм я IэщIагъэмрэ щIэныгъэмрэ елъытауэ лэжьакIуэ хуейхэм яIудгъэщIэнущ, — жиIащ зэIущIэм и кIэухым Сэхъурокъуэм. — Илъэс гугъу къытпэщытщ, ауэ гугъуехьым щышынэу адыгэр нобэм къэса? Мыпхуэдэхэм деж лъэпкъыр зэкъуэувэу, япэ игъэщыпхъэр ищIэжу, жагъуэгъугъэгуфIэ дымыхъуу, лъэпкъым и щхьэ Iуэху зэфIигъэкIын хуейщ.
Щомахуэ Залинэ.
