ГушыIэр Тхьэм и щIасэщ
Нобэ ГушыIэм и махуэщ. Абы ипкъ иткIэ фи пащхьэ идолъхьэ тхакIуэ, УФ-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд и «Смех сквозь столетия» тхылъым ихуа гушыIэхэм щыщ зыбжанэ.
ГушыIэхэр ХьэфIыцIэм цIыхушхуэхэм я гъащIэр къыщыгъэлъэгъуэжа тхыгъэм къыхиджыкIыурэ, абыхэм теухуауэ ятхахэм къыхихыурэ зэхуихьэсащ.
СэмэгумкIэ къыщыщIэдзи
Нобель саугъэтыр къратагъащIэу, Хемингуэй Эрнест унагъуэ гуэрым ирагъэблэгъащ: «ДгъэфIэнщ», — жаIэри.
ЦIыхубз псэлъэрей гуэр къыбгъэдэхутащ тхакIуэм. Абы и жьэр увыIакъым Iэнэм пэрысыху.
— Дуней псом цIэрыIуэ ущыхъуащ, саугъэт лъапIэр къуатри. Сэри схуэтхынут роман, къызэрыщIэздзэнур сщIэркъым армыхъу, — жиIащ цIыхубзым.
— Сэ бжесIэнщ къызэрыщIэбдзэнур: сатыр къэс сэмэгумкIэ къыщIэдзи, ижьымкIэ етхэкI, — чэнджэщ иритащ Хемингуэй цIыхубз псэлъэрейм.
IэплIэ къысхуэщI
Франджы тхакIуэ Тристан Бернар шхапIэ гуэрым щIыхьащ: «Сыкъыщышхэнщ», — жиIэри. Кърагъэшхар игу ирихьатэкъыми, тхакIуэр къытехьащ. Iэнэзехьэм еджэри жриIащ:
— ШхапIэр зейр къысхуэшэ!
Къыхуашащ.
— Сыт ар, зиусхьэн?
— IэплIэ къысхуэщI, — жиIащ тхакIуэм.
— IэплIи?
— НтIэ. Аращ укъыщIезгъэщар: IэплIэ къысхуэщI.
— Сыт щхьэкIэ? – игъэщIэгъуащ шхапIэр зейм.
— Нобэ щыщIэдзауэ дызэрылъа-гъужынукъым, аращ IэплIэ къыщIысхуэпщIынур. Си напэр фIыцIэщ, сэ мы шхапIэм афIэкIа сыкъыщIыхьэмэ!
Езыхэращ къыздехьар
— Гъэмахуэм дэнэ зыщыбгъэпсэхуа? — жаIэри еупщIащ Анатоль Франс.
— Алыджым, — жиIащ тхакIуэм.
— Алыджыбзэ пщIэрэт уэ?
— Дэнэ щысщIэн?
— НтIэ, гугъу уадехьа хъунщ, я бзэр щумыщIэкIэ?
— Садехьакъым… Езыхэращ къыздехьар, — жиIащ тхакIуэм. — Си бзэр ящIэртэкъыми…
Шыд хъунукъэ?
Берлин дэт театрхэм ящыщ зым «Ричард Ещанэ» драмэм къытращIыкIа спектаклыр щагъэлъагъуэрт. Псоми ягу ирихьащ спектаклыр, псори хъарзынэу екIуэкIащ, мы псалъэм нэсыху: «Шы, шы, къызэфт, къэралым и зэхуэдитIыр щIэстыфынущ шыфIым!» Ар зи псалъэр драмэм хэт лIыхъужь нэхъыщхьэрт.
А псалъэр щызэхихым, залым щIэсхэм ящыщ зы къыхэкIиикIащ: «Шыд хъунукъэ?» — жиIэри.
Артистым жэуап итыжащ: «Хъунущ. КъакIуэ мыдэ!»
Делэхэм я тхылъ
Франджы пащтыхь Генрих ЕплIанэм иIэт ажэгъафэ гушыIэрей, зыхэт Iуэхузехьэхэм къащыщI щIэщхъухэр «Делэхэм я тхылъ» зыфIищам емызэшу иритхэу.
Зэгуэрым пащтыхьым гуапэу къригъэблэгъащ дунеяплъэ къэзыкIухь сатуущIэр. Абы зыкъомрэ дэуэршэрщ, Хьэрыпым къыщагъэхъуа шы лъэпкъыфI къыхуишэну гурыIуэщ, ахъшэфI иритри, иутIыпщыжащ.
Ажэгъафэм псынщIэ дыдэу и тхылъым иритхащ пащтыхьым и цIэр.
— Апхуэдэу щхьэ пщIа? — къэгубжьащ Генрих ЕплIанэр.
— Зэи умылъэгъуа цIыхум апхуэдиз ахъшэ епт хъурэ? Ущымыгугъ, къигъэзэжынукъым абы.
— Къигъэзэжмэ-щэ?
— Абы щыгъуэм уи цIэр мы тхылъым изокъутыкIыжри, сатуущIэм ейр изотхэ! — жиIащ ажэгъафэм.
Цы сощэ
Иоганн Штраус хьэмаскIэ къарэ цIыкIу иIащ. Зыкъом дэкIри, хьэмаскIэм и цыр цIырхъ хъууэ гу лъитащ композиторым.
— Сыт хьэмаскIэм къыщыщIар? — еупщIащ Штраус и Iэпыдзлъэпыдзым.
Iэпыдзлъэпыдзыр цIыплъ хъури, заулрэ зрилъэфыхьащ, иужьым зиумысыжащ:
— ХьэмаскIэм и цыр сощэ, уи щхьэцрауэ яжесIэурэ.
Зыри тхьэусыхэркъым
Франджы еджагъэшхуэ Монтень зэгуэрым жиIэгъащ мыпхуэдэу:
— Мы дунейм нэхъ тэмэму, зэхуэдэу, захуагъэ хэлъу щагуэшар акъылрауэ къыщIэкIынущ.
— Сыт апхуэдэу щIыжыпIэр? — еупщIащ абы и еджакIуэхэр.
— Зыри тхьэусыхэркъым акъылыр къызэремэщIэкIымкIэ, — жиIащ лIы Iущым.
ЩIыжыпщIэ
ЩищIалэгъуэм американ къэхутакIуэ Эдисон ахъшэ къилэжьырт, хьэпшып зэмылIэужьыгъуэхэр зэригъэпэщыжурэ. Зэгуэрым ар ираджащ мыхьэнэшхуэ зиIэ станокыр мылэжьэжу къыщыувыIа заводым. ЩIалэм станокыр гупсэхуу къызэпиплъыхьащ, уадэ цIыкIукIэ гъущI пкъыгъуэхэм ящыщ зым тIэу къудей теуIуэри, станокыр лажьэу ежьэжащ.
— Сыт хуэдиз щIыжыпщIэр? — гуфIэжу щIэупщIащ заводым и унафэщIыр.
— Долларищэ!
— Ар дауэ? ТIэу къудейщ уадэкIэ станокым узэрытеуIуар.
— Пэжщ жыпIэр, — щIэгуфIыкIащ и пащIэм щIалэщIэр, — теуIуэгъуитIым долларитI къыпIызох. Абы нэмыщIкIэ доллар 98-рэ къызэптын щIыхуейр сызытеуIуэнумрэ сызэрытеуIуэну щIыкIэмрэ сщIэуэ къызэрыщIэкIарщ.
