«Ростелеком»-р пашэхэм ящыщщ
КъБР-м и Парламентым и президиумым и зэIущIэм Правительствэм щыхухаха зэманым хиубыдэу щытепсэлъыхьащ связым и операторхэм Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щыпсэухэм хуащIэ Iуэхутхьэбзэхэр егъэфIэкIуэным. Абы теухуауэ депутатхэм я пащхьэ къыщыпсэлъащ «Ростелеком» акционер зэгухьэныгъэ зэIухам и Къэбэрдей-Балъкъэр IуэхущIапIэм и унафэщI Мэшыкъуэ Барэсбий.
Мэшыкъуэ Барэсбий Доклад зыщIам зэрыжиIамкIэ, «Ростелеком»-м и Къэбэрдей-Балъкъэр IуэхущIапIэм телекоммуникацэ Iуэхутхьэбзэхэм я рынокым лэжьыгъэшхуэ щызэфIегъэкI. Апхуэдэу абы щIыналъэ, къалэ зэхуаку, къэрал зэхуаку телефон, Интернет зэпыщIэныгъэхэр къызэрегъэпэщ. Абы республикэм фIагъ лъагэ зиIэ Iуэхутхьэбзэхэр яхуещIэ, Iуэхутхьэбзэ лIэужьыгъуэхэми я бжыгъэм зэпымыууэ хегъахъуэ.
— Иджыпсту Интернетым и иджырей сетыр цIыху мин 63-м щIигъум къагъэсэбэп. Абыхэм ящыщу цIыху мин 50-м щIигъур хDSL технологием, цIыху мин 13-м щIигъур FTTB технологием иролажьэ. Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щыIэ оптикэ кIапсэ связым и линэр километр 1300-м щхьэдэхащ. Апхуэдэу цIыхухэм пIащIэгъуэкIэ зыхуэфащэ IэнатIэхэм зыпащIэн папщIэ къалэхэмрэ къуажэхэмрэ таксофон 201-рэ щыIэщ, — жиIащ Мэшыкъуэ Барэсбий.
А псоми къадэкIуэу унафэщIым къигъэлъэгъуащ, зэпымыууэ хэщIыныгъэ къарит пэтми, къызэрыгуэкI телефон зэпыщIэныгъэр къуажэхэм щамыгъэкIуэдыжу зэрагъэлажьэр. Апхуэдэ Iуэхутхьэбзэхэм фейдэ къыщIамытым и щхьэусыгъуэм, хэщIыныгъэхэр зыхуэдизым КъБР-м и Парламентым и УнафэщI Чеченов Ануар зэрыщIэупщIам и жэуапу, Мэшыкъуэ Барэсбий бжыгъэ пыухыкIахэр къихьащ икIи къигъэлъэгъуащ связым и Iуэхутхьэбзэ лIэужьыгъуэм иджыри щIэупщIэ щIиIэм и щхьэусыгъуэ нэхъыщхьэхэр — ар интернетым зыпыщIэнымкIи хъумакIуэ IэнатIэхэм хъыбар зэрырагъащIэ Iэмэпсымэхэр гъэлэжьэнымкIи къызэрагъэсэбэпыр.
Лажьэу щыIэ сетхэр къызэрагъэщIэрэщIэжам, ухуэныгъэщIэхэр зэрырагъэкIуэкIам къыхэкIыу, КъБР-м и муниципальнэ щIыналъэхэм телекоммуникацэ Iуэхутхьэбзэхэр къыщызыгъэсэбэпу щыIэхэм я бжыгъэм 2013 гъэм нэрылъагъуу хагъэхъуащ. Псалъэм папщIэ, Интернетым и Iэмал нэхъ зызыужьар къэзыгъэсэбэпхэр цIыху 6160-кIэ нэхъыбэ хъуащ. FTTB технологием тет сетхэр гъэ кIуам Тэрч, Май, Бахъсэн, Шэджэм районхэм щаухуащ, Ар-уан районымрэ Налшык къалэмрэ щыIэ апхуэдэ сетхэм зрагъэубгъуащ. Интерактивнэ телевиденэм (IP-TV) еплъхэм я бжыгъэр нэгъабэ цIыху мини 5-м нэсащ.
CDMA мардэм тет кIапсэншэ связым и сеть щIын яухащ, абы и станц нэхъыщхьэхэр лажьэу яутIыпщащ икIи абыхэм я фIыщIэкIэ республикэм исхэм Iэмал ягъуэтащ кIапсэншэу Интернетыр къагъэсэбэпыну.
IуэхущIапIэм связымкIэ и сетыр къызэрагъэщIэрэщIэжым, абы зэрызрагъэужьым къыхэкIыу мы IэнатIэр тэмэму холэжыхь лъэпкъ проект пэрыту Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэми, зэрыщыту Урысей Федерацэми щагъэзащIэхэм, — и докладым къыщыхигъэщащ Мэшыкъуэ Барэсбий.
IуэхущIапIэм и унафэщIым апхуэдэу жиIащ «Ростелеком» акционер зэгухьэныгъэ зэIухам иIэ зэфIэкIыр къагъэсэбэпурэ, 2014 гъэм къэрал экзамен зэгуэтхэр Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и щIыналъэм зэрыщрагъэкIуэкIыр зэIухауэ ягъэлъэгъуэну зэрамурадыр. Дызыхыхьа илъэсым, хэхауэ жиIащ абы, «Ростелеком» акционер зэгухьэныгъэ зэIухам и Къэбэрдей-Балъкъэр IуэхущIапIэм зэфIэкIыу иIэр хуиунэтIынущ связым и Iуэхутхьэбзэу къызэригъэпэщхэм я фIагъыр къаIэтыным, езэгърабгъу тариф политикэ егъэкIуэкIыным, инфраструктурэ, техникэ Iэмалхэр нэхъ нэсу щIэгъэкъуэн къэщIыным.
Къэпсалъэм къигъэлъэгъуащ мы зэманым ирихьэлIэу Налшык къалэми республикэм и адрей жылагъуэхэми дэт еджапIэхэм иджырей телекоммуникацэ Iуэхутхьэбзэхэр къызэрагъэсэбэпыр. Абыхэм къадэкIуэу, программэ щхьэхуэ ягъэзащIэ сабий ныкъуэдыкъуэхэм папщIэ интернетым и сетым зегъэубгъуным хуэгъэзауэ. Иджыпсту апхуэдэ сабийуэ Интернетыр къэзыгъэсэбэпхэм я бжыгъэр цIыху 300-м ноблагъэ.
«Ростелеком» зэгухьэныгъэм и Къэбэрдей-Балъкъэр IуэхущIапIэм и унафэщIым и докладым къыхэщащ КъБР-м Узыншагъэр хъумэнымрэ курортхэмкIэ и министерствэм зэрыдэлажьэри. ЛъэныкъуитIым я къарукIэ узыншагъэр хъумэнымкIэ IэнатIэм и къэрал информацэ системэ зэгуэт къызэрагъэпэщ, сымаджэхэр электрон IэмалхэмкIэ тхыным, дохутыр тхылъхэр электрон теплъэ яIэу гъэхьэзырыным, документхэр электрон IэмэпсымэхэмкIэ зегъэкIуэным хуэщIа системэщIэ зэтрагъэувэ. Мэшыкъуэ Барэсбий къызэрилъытэмкIэ, а псоми я фIыщIэкIэ медицинэ IуэхущIапIэхэм Iуэхутхьэбзэ зыхуащIэ цIыхухэм я бжыгъэм хагъэхъуэфынущ, апхуэдэу цIыхухэм хуащIэ Iуэхутхьэбзэхэр ирагъэфIэкIуэфынущ, езы медицинэ лэжьакIуэхэм я IэнатIэри щагъэпсынщIэнущ.
Докладым увыпIэ пыухыкIа щигъуэтащ «Электрон правительствэ», «ИнформацэмкIэ зэгухьэныгъэ» проектхэр зэрагъэзащIэми.
— «Электрон правительствэ» проектым хиубыдэу дэ ди къалэн нэхъыщхьэр бжыгъэхэр зи лъабжьэ технологием тету властым, цIыхухэм, бизнесым я зэпыщIэныгъэхэр гъэбыдэнырщ, — жиIащ Мэшыкъуэ Барэсбий. Электрон правительствэм къэрал организацэхэм захуэгъэзэнымкIэ цIыхухэмрэ бизнесымрэ яIэ Iэмалхэр ирегъэфIакIуэ икIи республикэм щыпсэухэм я гъащIэр нэхъ тынш ещI.
Докладым увыпIэ хэха щаубыдащ тарифхэм, зэфIагъэкI псапащIэ лэжьыгъэм, социальнэ проектхэм, бжыгъэхэр зи лъабжьэ интерактивнэ телевиденэм я Iуэхухэм.
Докладыр иуха иужь, Мэшыкъуэ Барэсбий депутатхэр зыщIэупщIахэм я жэуапхэр яритащ. Къапщтэмэ, рынокым иджыпсту щиIэ пщIэр къимыгъэлъэхъшэн, зэфIигъэкI Iуэхутхьэбзэхэр нэхъри иригъэфIэкIуэн папщIэ компанием зэфIигъэкIхэм теухуауэ КъБР-м и Парламентым и УнафэщIым и япэ къуэдзэ Жаным Руслан къигъэува упщIэм и жэуапу Мэшыкъуэ Барэсбий къигъэлъэгъуащ «Ростеле- ком»-м и лэжьакIуэхэр связым и IэнатIэм къыщыхъу зэхъуэкIыныгъэхэм, апхуэдэу цIыхухэр нэхъ зыщIэупщIэхэм зэпымыууэ зэрыкIэлъыплъыр икIи абы ипкъ иткIэ, зыхуэфащэ телекоммуникацэ продуктхэмрэ Iуэхутхьэбзэхэмрэ къызэрызэригъэпэщыр. Мы зэманым абонентхэр щIэгъэхуэбжьауэ иджырей Интернет сетым пащIэ. Апхуэдэ абоненту 2006 гъэм 1700-рэ фIэкIа щымыIамэ, 2013 гъэм и кIэухым ирихьэлIэу абыхэм я бжыгъэр мин 67-м нэсащ. Абы и лъэныкъуэкIэ Къэбэрдей-Балъкъэр IуэхущIапIэр Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ округым щыпашэщ. Абы и лъэныкъуэкIэ, Мэшыкъуэ Барэсбий зэрыжиIамкIэ, Iуэхутхьэбзэхэм я фIагъымрэ абыхэм щIат уасэхэмрэ тэмэму зэхуэгъэкIуауэ щытщи, ди щIыналъэм мы компанием щиIэ пщIэр икъукIэ лъагэщ.
Компанием къигъэсэбэп Iэмэпсымэхэм я щытыкIэм теухуауэ къигъэува упщIэм хиубыдэу КъБР-м и Парламентым и УнафэщI Чеченов Ануар къигъэлъэгъуащ псоми къагъэсэбэп телефон связымкIэ тарифхэр гъэмэщIэным, компанием иригъэкIуэкI лэжьыгъэм и социальнэ унэтIыныгъэм зегъэужьыным зэпымыууэ егугъун хуейуэ къызэрилъытэр.
КъБР-м и Парламентым и депутатхэм ящыщу зэIущIэм къыщыпсэлъахэм зэрыжаIамкIэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым щыIэ IуэхущIапIэм къигъэсэбэп Iэмэпсымэхэмрэ технологиехэмрэ, апхуэдэу лэжьыгъэхэр къызэрызэрагъэпэщ программэхэр зэпымыууэ къызэрагъэщIэрэщIэжым къыхэкIыу «Ростелеком»-м и Iуэхутхьэбзэхэр къэзыгъэсэбэп цIыхухэмрэ организацэхэмрэ нэхъыбэ хъу зэпытщ. Абыхэм къадэкIуэу жаIащ оптико-кIапсэ связым и линэхэмкIэ къызэмыгъэпэща жылагъуэ щхьэхуэхэр КъБР-м зэрыщыIэр. Парламентархэм къалъытэ иджырей Интернетым зегъэужьын, связым и Iуэхутхьэбзэхэр щызэблэу къэмыгъэхъуным егугъун, Iуэхутхьэбзэхэр нэхъри егъэфIэкIуэн, IуэхущIапIэм иригъэкIуэкI лэжьыгъэм и социальнэ унэтIыныгъэм хэхауэ зегъэубгъун хуейуэ.
ЗэIущIэм къыщапсэлъахэмрэ къыщыхалъхьа Iуэху щхьэхуэхэмрэ зэпалъытри, президиумым хэтхэм унафэ пыухыкIа къащтащ. Абы ипкъ иткIэ, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм ТранспортымкIэ, связымрэ гъуэгу хозяйствэмкIэ и министерствэм чэнджэщ иратащ иджырей технологиехэмрэ мардэхэмрэ ятещIыхьауэ связым и инфраструктурэм зегъэужьыным, апхуэдэу связымрэ телекоммуникацэхэмрэ я IэнатIэм лэжьыгъэкIэ щызэпеуэныр къызэгъэпэщыным егугъуну. Унафэм апхуэдэу къыхощ «Ростелеком» акционер зэгухьэныгъэ зэIухам и Къэбэрдей-Балъкъэр IуэхущIапIэм псоми къагъэсэбэп телефон связым и тарифхэр гъэмэщIапхъэу зэрыщытым гу лъитэн, Iуэхутхьэбзэ пыухыкIахэр къыщызэригъэпэщкIэ икIи абыхэм я уасэхэр щигъэувкIэ зэкIэ республикэм щыIэ псэукIэмрэ ику иту щат улахуэмрэ ятрищIыхьын зэры-хуейр.
Батыр Любэ,
КъБР-м и Парламентым и пресс-IуэхущIапIэ.
