Театр гъуазджэм зи гъащIэр тезыухуэ
Гугъущ икIи тыншщ театркIэ зэджэ IэнатIэм илъэс куэд хухэзыха, зи гъащIэр тыхь хуэзыщIа жыпIэкIэ ущымыуэну цIыхум утетхыхьыну. Гугъущ, и гуащIэ псор къыпхузэщIэмыкъуэнкIэ шынагъуэ щыIэщи, адрейуэ тыншщ и лэжьыгъэ гъэщIэгъуэнхэм ящыщ зым утепсэлъыхьми ар наIуэу уи нэгу къыщIигъэувэнущи, артистыгъэр псалъэ хуэмыныкъуэу къэплъытэми мыпцI IэщIагъэщи…
И махуэр егъэлъапIэ КъБР-м и цIыхубэ, УФ-м щIыхь зиIэ я артист, къызыхэкIа балъкъэр лъэпкъым и мызакъуэу, и джэгукIэр, и лэжьэкIэр зигу дыхьэ псори зэрыгушхуэ Барасбиев Исмэхьил.
Ар Тбилиси къалэм 1938 гъэм фокIадэм и 20-м къыщалъхуащ. 1958 — 1963 гъэхэм ар щеджащ Щепкиным и цIэр зэрихьэу Москва дэт театр училищэм. ЩIэныгъэ нэхъыщхьэ зэзыгъэгъуэту зи хэку къэзыгъэзэжа щIалэр Кулиев Къайсын и цIэр зезыхьэ Балъкъэр къэрал драмэ театрым уври, абы 1974 гъэ хъуху щылэжьащ. 1977 — 1986 гъэхэм Горький Максим и цIэр зезыхьэ Урыс къэрал драмэ театрым и актёрщ икIи и унафэщIым и къуэдзэщ. Исмэхьил и етIуанэ щIэныгъэ нэхъыщхьэр ТеатрымкIэ, музыкэмрэ кинематографиемкIэ Ленинград дэт институтым щызригъэгъуэтащ, абы и «Театроведение» къудамэр къиухащ (1979 гъэ). 1986 — 1990 гъэхэм ар и унафэщIу щытащ КъБР-м и Гуащэ театр езым къызэригъэпэщам. ИужькIэ Балъкъэр театрым къегъэзэж IуэхущIапIэм и япэ унафэщIу, аргуэру абы щыджэгун щIедзэж. 1996 гъэм ар ирагъэблагъэ Налшык къалэ администрацэм икIи щэнхабзэмкIэ и къудамэр къыIэщIалъхьэ. 2002 гъэм къыщыщIэдзауэ НОТР телерадиоIуэхущIапIэм и редактор-режиссёрщ, Къэбэрдей-Балъкъэр телевиденэм и лэжьакIуэщ. ХъыбарегъащIэм къыщыщIэдзауэ репортажым, очеркым, нэгъуэщI жыпхъэхэми нэсыжу ар щымылэжьа къэгъуэтыгъуейщ. Политикэми, экономикэми, щэнхабзэми, гъуазджэми, жыпIэнурамэ, жылагъуэ гъащIэм щыщу и нэтынхэмкIэ зи гугъу имыщIа щыIэжкъым.
Барасбиевым и гуащIэм кIэлъыплъхэм зыжьэу жаIэфынущ балъкъэр, урыс, гуащэ театрхэм я тхыдэр абы и цIэр хэмыту щыз зэрымыхъунур. Аращ абы и гъащIэм и курыхыр, къару зыщIэлъу езыми къилъытэр. Ящыщ дэтхэнэ зы IэнатIэри къащти, псоми сатыр плъыжькIэ къыщIидзэущ узэрытетхыхьыфынур, дэтхэнэми хуищIа хэлъхьэныгъэр инщи, узэрыпагэнщи. КъБКъУ-м и инженерно-техникэ факультетыр зэгуэр хыфIэзыдзэжу Щепкиным и цIэр зезыхьэ театр училищэм ягъэкIуэну къыхах щIалэхэмрэ хъыджэбзхэмрэ гъусэ яхуэхъуа Исмэхьил къызыхуигъэщIар къигъуэтыжат. Лъэпкъ студием япэ илъэситIым и гъэсэну щытащ СССР-м и цIыхубэ артисткэ, урыс актрисэ гъуэзэджэ Пашенная Верэ. Ди къэралым и къалащхьэм зэрыщыIа илъэситхум Исмэхьил къыгурыIуащ гъуазджэм и лъагагъэр, театрым и къарур, къыхиха гъуэгум зэрытемыкIыжынур. Иджыпсту абы хэIэтыкIауэ и гугъу ещI я диплом лэжьыгъэу Островский Александр и «Гроза»-м къытращIыкIауэ щыта спектаклым (абы щигъэзэщIат Дикий и ролыр). Абы къыкIэлъыкIуащ «За тех, кто в море» (Харитонов), «Отелло» (Людовик), нэгъуэщIхэри.
Барасбиев Исмэхьил цIыху лъагэщ, зэкIужщ, цIыхум епсэлъэкIэрэ бгъэдыхьэкIэрэ къыхуегъуэтыф — ахэрагъэнщ ар зэи ролыншэ щIэмыхъуар. Балъкъэр театрым и утыкум абы къыщигъэщIащ образ блыщIым щIигъу. Апхуэдэу ар щыджэгуащ Соттаев А. и «Ходжа», Бабаев Л. и «Ачмез», Боташев И. и «Орлы любят высоту», Чехов А. и «Дядя Ваня», Карим М. и «В ночь лунного затмения» спектаклхэм, нэгъуэщIхэми. Абы и гъусэу утыкум итащ лъэпкъ театрым и вагъуэ зыхужыпIэн актерхэу Кучмезов Шараф, Кучуков Магомед, Маммеев Ибрэхьим, Кулиевэ Элизат, Кудаевэ Мэржан, Ахматов Зейтун, Будаевэ Ольгэ, Токумаевэ Раисэ, Шахмурзаев Алексей, нэгъуэщIхэри. Адыгэ театрым и артист гъуэзэджэхэу ТIыхъужь Алий, Сыбэч Быхуэ, Сонэ Мухьэрбий, Болэ Мурат сымэ зэрадэлэжьам и гуащIэм куэд хигъэхъуауэ езы Барасбиевым жеIэ. Урыс театрым щыIэху абы и насып кърихьэкIащ СССР-м и артист цIэрыIуэхэу Леонов Евгений, Лановой Василий, Золотухин Валерий, Караченцов Николай сымэ зригъэцIыхуну.
Исмэхьил къызэрилъытэмкIэ, театрым и Iуэхур иджыпстурей зэманым фIы дыдэу щыткъым. ЦIыхуу къекIуалIэм я бжыгъэр нэхъыбэну, спектаклхэм я фIагъым хэхъуэну, актерхэм яIэ пщIэмрэ щIыхьымрэ я лэжьыгъэм дэлъагэну и хъуэпсапIэщи, нэрылъагъу Тхьэм хуищI. Езыми узыншагъэрэ ехъулIэныгъэрэ и куэдыну ди гуапэщ.
ИСТЭПАН Залинэ.
