Ислъамым и нур
Уаз
ЗыкъыфIэщIыжыныгъэм лъагъумыхъуныгъэ къешэ
Алыхьым и нэфIыр зыщыхуа бегъымбар лъапIэм и хьэдисхэм ящыщ зым дыкъыщоджэ: «Дэ дымуслъымэнщи, адрейхэм нэхърэ дынэхъыфIщ жытIэу абы цIыхухэр зэи къыхуедджэркъым, зыкъытфIэщIыжуи нэгъуэщIхэм зауэ етщIылIэркъым».
Зы лъэпкъым адрейм нэхърэ нэхъ зигъэиныныр, зигъэнэхъыфIыныр гуэныхьышхуэ зыпылъ, нэщхъеягъуэ ин къызэрыкIуэнкIэ хъуну къелъытэ ислъам диным. Зэгуэрым Мухьэммэд бегъымбарым зыхуагъэзат: «Уи щхьэр нэхъ лъапIэу плъагъужыным, зыкъыпфIэщIыжыным къишэнкIэ хъунур сыт?» — жаIэри. «Ар Iуэху Iейщ, — къитыжащ жэуап бегъымбарым. — Абы кърикIуэнкIэ хъунур зэмызэгъыныгъэщ, лъагъумыхъуныгъэщ, зауэщ». Алыхьым и нэфIыр зыщыхуам и псалъэхэм щIагъэбыдэ КъурIэным къыщыкIуа мы Iэятри: «Ей, Алыхьыр зи фIэщ хъуахэ! ЗыкъыффIэмыщIыжу, шыIэныгъэрэ пэжыгъэрэ фхэлъу Алыхьталэм, фи адэ-анэм, къывдалъхуахэм фахущыт» («Iэн-Нисакъ» сурэ, 135-нэ Iэят).
ЦIыхум пэжыгъэкIэ убгъэдэмытыныр гуэныхьышхуэщ. Абы къыхэкIыу ислъам диным псори къыхуреджэ фIыуэ зэрылъагъуну, зэрылъытэну, зэныбжьэгъуну, пщIэ зэхуащIыну. Мухьэммэд бегъымбарым жиIащ: «Дунейм цIыхуу тетыр Iэдэм и бынщ, Алыхьым езы Iэдэм ятIэм къыхигъэщIыкIащ». Псори зым къызэрытекIыжарщ, зы къежьапIэ зэраIэрщ ислъам диным муслъымэнхэм зэхэгъэж ящIу щIимыдэр. Я теплъэм, къызыхэкIа лъэпкъым елъытауэ цIыхум хуэмыфащэ, гуемыIу псалъэ иупэсыныр, адрейхэм захэпIэтыкIыурэ: «Сэ мыпхуэдэ лъэпкъым сыкъыхэкIащ, адэ-анэ къулейм, зэфIэкI зиIэм сыкъалъхуащ, уэ сытым уримыхьэнэ — утхьэмыщкIэщ», — жыпIэу нэгъуэщIыр бгъэикIэныр Къытщхьэщытым имыгъэдэха Iуэху икIэщ. «ЦIыхухэр зэхэгъэж зыщIым Алыхьталэр къыхуэгубжьынщ», — итщ бегъымбарым и хьэдисхэм ящыщ зым. ДыкъэзыгъэщIам псори елъагъу, ещIэ. Абы цIыхур зыхуэдэр игъэунэхун папщIэ мылъку лей, къулыкъу лъагэ щрит щыIэщ. Тхьэ Иныр псоми я къэгъэщIакIуэу щыщыткIэ, аращ зэзыгъэзэхуэжынур дэтхэнэми и Iуэхур.
Къулей-къулейсызкIэ, къызыхэкIа лъэпкъкIэ, къэзылъхуакIэ цIыхур зэхэгъэж щIыным гуэныхьышхуэ зэрыпылъым хуэдэу, Алыхьым и деж нэмысынщ динкIэ зэхэгъэжрэ зэныкъуэкъурэ къэбгъэхъуныр. «Сэ сымуслъымэнщи, си диныр нэхъыфIщ, уэ уджаурщи, ууейр нэхъыкIэщ жызыIэр жыхьэнмэ гъэсын хъунщ», — деущий Мухьэммэд бегъымбарым.
Нобэ зи гугъу тщIа псори и щыхьэтщ ислъамыр гущIэгъу, зэхуэгъэдэныгъэ зыхэлъ дин къабзэу зэрыщытым.
Дэ къытхуатх
Iимам щыпкъэ
Аргудан къуажэм щыпсэухэм я тхыгъэ гуапэ иджыблагъэ къытIэрыхьащ. И лэжьыгъэфIым къыхэкIыу абыхэм фIыщIэ хуащI я Iимам Иуаз Рустам.
— Рустам цIыху псэ къабзэщ, хьэлэлщ икIи укъэзыгъэпэжынщ, — къатх аргудандэсхэм. — Мэжджытым екIуалIэ къуажэдэсхэр мы щIалэм хуабжьу дыхуэарэзыщ.
Иуаз Рустам иджыри пасэу, курыт школым щыщIэса зэманым, диным дихьэхащ. АбыкIэ гъуазэ хуэхъуар КъурIэным еджэ, нэмэз зыщI, муслъымэным и адрей фарзхэри зыгъэзащIэ и анэшхуэрщ. Диным нэхъыфIу зыхигъэгъуэзэну мурад щищIым, Аргудан къуажэм дэс ХъутIэжь-Хьэжы Розэ ар алыфбейм хуригъэджащ. ИужькIэ, зи адэ къуэшыр Сирием щыпсэу Молэмусэ Хьэбарэ къыдэIэпыкъури, Дамаск еджакIуэ игъэкIуащ. А къалэм и Ислъам университетым илъэсищкIэ щеджэщ, и щIэныгъэм хигъахъуэри, къигъэзэжащ. Нобэр къыздэсым Рустам игу ихужыркъым Сирием ис муслъымэнхэм я дин зехьэкIэр, сабийхэр щыцIыкIум щегъэжьауэ абы зэрыщIапIыкIыр, а щIыпIэр псэупIэ зыхуэхъуа адыгэхэм хабзэмрэ лъэпкъ Iуэхухэмрэ зэрызэрагъакIуэр.
Иуазым диным фIыуэ хещIыкI. Абы и щапхъэщ КъурIэн еджэхэмрэ муслъымэныгъэм хэзыщIыкIхэмрэ я зэпеуэ Налшык щыIэ Ислъам институтым нэгъабэ къыщызэрагъэпэщам япэ увыпIэр къызэрыщыхуагъэфэщар.
Рустам и унагъуэми диныр и Iэпэгъущ. И анэшхуэ Лолэ, и анэ Рае, и щхьэгъусэ Ланэ сымэ дэтхэнэри КъурIэн йоджэ, муслъымэныгъэм тетщ. Абы и бынхэри зыщIипIыкIыр аращ, Тхьэм фIы къахудигъакIуэ!
— Нэхъыжьхэм къыщытхуихуэ щыIэщ нэмэз щIыгъуэр щхьэусыгъуэ зэхуэмыдэхэмкIэ щытIэщIэгъупщыкI, — къыпащэ адэкIэ я тхыгъэм къуажэдэсхэм. — Апхуэдэхэм и деж хуабжьу сэбэп къытхуохъу Иуаз Рустам и чэзум фIимыгъэкIыу азэн къызэрыджэр. Абы и макъ гъэхуамкIэ икIи жьгъырумкIэ ди фарзыр щыдгъэзэщIэн хуейм и пIалъэр къыдегъэщIэж. Ди гуапэщ и щIэныгъэм дяпэкIи хигъэхъуэну, и IэщIагъэм и хъер илъагъуну! ФIыщIэ ин яхудощI ар къызыхэкIа лъэпкъми унагъуэми. Иуазым хуэдэхэращ муслъымэн диным и пщIэ лъагэр адэкIи зыIэтыфынур, щIэблэм ар тэмэму яхэзыпщэфынур.
Алыхьым псэ хьэлэлу хуэлажьэ Бэлагъы Шоукъи
Адыгэ лъэпкъыр гузэвэгъуэшхуэ къылъэIэсу Урыс-Кавказ зауэм и лъэхъэнэмрэ абы къыпызыща ИстамбылакIуэмрэ я зэранкIэ щхьэхуимыту Хэкум щрахуам, Сирием щхьэегъэзыпIэ щызыгъуэту ар псэупIэ зыхуэхъуахэм ящыщ зыт Къармэхьэблэ къуажэм щыпсэуа Бэлагъы Мусэбий. И гур гуауэм ирихарэ, и нитIыр нэпсым щIилъэсыкIауэ, и ныбэ нэщIым и Iэр телъу хамэ щIыпIэм къыщыщыхутам, абы сыткIэ ищIэнт, иужькIэ щIэблэ щIэныгъэлI цIэрыIуэкIэ Алыхьыр къызэрыхуэупсэнур, къызыхэкIа лъэпкъым абыкIэ и сэбэп иригъэкIыу, и адэжьхэр зрахуа и Хэкум къилъхуам къилъхужам къигъэзэжыну! Нобэ зи гугъу фхуэсщIыну сызыхуейр Мусэбий и къуэм и къуэ Бэлагъы Шоукъищ.
Шоукъи Сирием къыщалъхуащ. Школыр къиухри, Дамаск дэт Ислъам институтым илъэсиблкIэ щеджащ. Абы и ужькIэ, университетым щIэтIысхьэри, хьэрыпыбзэр куууэ иджащ. И щIэныгъэм хигъэхъуэныр Шоукъи абдежми щигъэувыIакъым. Дамаск дэт къэрал еджапIэ нэхъыщхьэм «гъэсэныгъэмкIэ» и факультетри къыщиухащ.
Апхуэдиз щIэныгъэ зэмылIэужьыгъуэ зыбгъэдэлъ Шоукъи и Iуэхухэр фIыуэ зэтеуващ. Дамаск судым илъэси 10-кIэ щылэжьащ, абы и ужькIэ илъэс 35-м щIигъукIэ хьэрыпыбзэм хуригъэджащ хьэрыпхэри нэгъуэщI къэралхэм къикIахэри.
И унагъуэри узэхъуэпсэну зэтеуващ. Шоукъи щхьэгъусэ хуэхъуащ Дыгъужьхэ япхъу Инхьам бзылъхугъэ Iэдэб гу щабэр. Абыхэм бынитху къалъхуащ икIи IэщIагъэ хъарзынэ псоми ирагъэгъуэтащ. Я къуэ Икъбал КъБКъУ-р къиухауэ Мэзкуу и телевиденэм щолажьэ. Япхъу Сумея Дамаск дэт къэрал университетым математикэм куууэ щыхуе-джащ, абы къэнэжауэ щолажьэ икIи щопсэу, адыгэ унагъуэ исщ. Япхъу етIуанэ АсмаI инджылызыбзэм хуэIэзэщи, Хьэрып Эмират Зэгуэтхэм я къалащхьэ Дубай иджыпсту щолажьэ, щопсэу. Япхъу нэхъыщIэ Сарэ ще-джар Налшыкщ. Ар дзэ дохутыр гъуэзэджэщ, унагъуэ хъуауэ мыбы щопсэу. Газетеджэхэм нобэ фи пащхьэ ислъхьэну си гуапэщ муслъымэныгъэмрэ адыгагъэмрэ щытепщэ унагъуэм ядэслъэгъуауэ сызыщыгъуазэ Iуэхугъуэхэм ящыщ гуэрхэр.
Дуней псом щыцIэрыIуэ дин еджагъэшхуэ Джаудэт (Цей) Сэхьид и ныбжьэгъу икIи и акъылэгъу Бэлагъы Шоукъи, Алыхьым папщIэ илэжьа псапэхэм утепсэлъыхьыну зэрыфIэмыфIым къыхэкIкIэ, абы фIыуэ дэслъэгъуа псори фи пащхьэ нислъхьэфынкъым. Шоукъи жеIэ: «Уи зы Iэм IэщIэкIа псапэр адрей уи Iэм ищIэ хъунукъым — ар Алыхьращ лэжьын щIыхуейр». Мис апхуэдэ IиманкIэ зи гур гъэбыда цIыхущ Бэлагъыр.
Дин щIэныгъэ зэдгъэгъуэтыну Сирием дыщыкIуэм, Шоукъи и псэр зэуэ тхузэIуихащ икIи и къарум емыблэжу дэтхэнэ зыми еджапIэм дыщIэзэгъэнымкIи псэупIэ зэдгъэпэщынымкIи дэIэпыкъуэгъу къытхуэхъуащ. АрщхьэкIэ дин щIэныгъэ къэзылъыхъуэу Кавказым исыр куэдт, къэралым икIыфар мащIэ дыдэт. Абы къыхэкIыу Шоукъи жэуаплыныгъэ ин къыщытехуэ Iуэхугъуэшхуэ и пщэ дилъхьэжащ — адэжь Хэкум къигъэзэжу муслъымэныгъэр цIыхубэм ябгъэдэлъхьэжынымкIэ сэбэп хъуну мурад ищIащ.
1991 гъэм ар Налшык къэкIуащ, и щхьэгъусэри и бынхэри Сирием къигъанэри. И унагъуэр гъусэ ищIакъым зэрыекIуэлIапIэншэм къыхэкIыу. Къэбэрдейм къыщигъэзэжам Шоукъи гугъуехь куэдым IущIащ, ауэ языхэзми къригъэкIуэтакъым. Гугъуехь псори и псэм дигъахуэурэ и щIэныгъэр цIыхубэм зэрабгъэдилъхьэным хущIэкъуащ, нобэр къыздэсми а IэнатIэ мытыншым пэрытщ.
Гугъуехь псом я щхьэт щыпсэунрэ сабийхэр щригъэджэнрэ зэримыIэр. НэхъапэIуэкIэ Сирием къикIыжа Къанкъуэщ Абдул-Уэхьэб иригъэблагъэри, абы и унэм щIэсащ. ИужькIэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым и унафэщIхэм лъэIукIэ защыхуигъазэм, общежитым щыщу пэш цIыкIу къратащ. Абдежым щыщIидзащ ислъам диным цIыхухэр хуегъэджэным. АрщхьэкIэ пэшхэр цIыкIут, еджакIуэхэр куэд хъурти, щIэхуэртэкъым.
1993 гъэм и щхьэгъусэ Инхьамрэ илъэсиблым ит и щIалэ гъэфIэн цIыкIумрэ Шоукъи и деж Налшык къэкIуащ. АрщхьэкIэ гуфIэгъуэр кIэщI дыдэт. Щыпсэу общежитыр жьыт, щIэт унэлъащIэхэри кхъахэт. я пэшым щIэт шифонерыжьыр зы махуэ гуэрым къэджалэри, джэгуу утыкум ит я сабий цIыкIур щIипIытIащ.
А гуауэшхуэм зэщхьэгъуситIым я гур зэщIикъузат. АрщхьэкIэ зызэщIакъуэжу Сирием ягъэзэжакъым, атIэ адэкIи Алыхьым псэ хьэлэлкIэ хуэлэжьэным пащащ. Абыхэм жаIащ: «Сабийр къыдэзытам тIихыжащ, ауэ къытхуигъэфэща акъылыр къыщытхуигъэнакIэ, дыпсэуху Алыхьым дыхуэлэжьэнущ». А ябгъэдэлъ Iиманым къыхэкIкIэ, шыIэныгъэшхуэ яхэлъу, адэкIи муслъымэн еджапIэм зэрызрагъэужьыным иужь ихьахэщ.
УнафэщIхэм захуигъазэу Шоукъи щелъэIум, Къэбэрдей уэрамым тет сабий саду щыта унэр къратащ. Ар екIуу зэрахьащ, щIалэхэмрэ хъыджэбзхэмрэ щеджэну пэшхэр зэхэмыхьэу къызэрагъэпэщащ. Мис апхуэдэу Ислъам институтыр Налшык къыщызэIуахащ. И щхьэгъусэ Инхьам бзылъхугъэхэр иригъаджэу, Шоукъи щIалэхэр и нэIэ щIэту Iуэхур дахэу яублащ. Абы щыгъуэм сэбэп къыхуэхъуа дэтхэнэ зыми Бэлагъым ину фIыщIэ яхуещI. ИужькIэ Шоукъи зыкъомрэ лэжьащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и Муслъымэнхэм я IуэхущIапIэм и тхьэмадэ ПщыхьэщIэ Шэфихь и къуэдзэу. Тхылъ щхьэпэ цIыкIу куэд зэгъусэу къыдагъэкIащ, нэмэзым, нэщIым, псэ къабзагъым, хьэрэмым, хьэлэлым, нэгъуэщI куэдми ятеухуауэ. Абыхэм ящыщу зыри ящакъым, атIэ Алыхьым папщIэ псапэу ягуэшащ.
Бэлагъы Шоукъи и ныбжьыр пенсэм нэсами, зэи Iуэхуншэ хъуркъым. Муслъымэн диным теухуа тхыгъэхэр газетхэм къытрыре-гъадзэ, дин щIэныгъэ, пэжыгъэ къэзылъыхъуэу абырэ и щхьэгъусэ Инхьамрэ я деж екIуалIэ куэдым я къаруи зэмани емыблэжхэу зыщIагъакъуэ. Адыгэ, муслъымэн нэсым зэрихабзэщи, абыхэм я бжэр хэт и дежкIи зэIухащ икIи чэнджэщ, ущие щхьэпэхэр щыгъунэжщ.
Жылокъуэ Люсаннэ.
ЗэIущIхэр
ХэкIыпIэхэр зэгъусэу къалъыхъуэ
Мечиевым и цIэр зэрихьэу Налшык дэт сабий-ныбжьыщIэ библиотекэм иджыблагъэ щекIуэкIащ «Жылагъуэм граждан зэгурыIуэныгъэр щыгъэбыдэнымкIэ хэкIыпIэхэр» зыфIаща зэIущIэ. Абы щытепсэлъыхьащ динымрэ цIыхум и гъэсэныгъэмрэ зэрызэпыщIам, ислъамыр телъхьэпIэ ящIурэ жылагъуэр зэкъуаудыну яужь зэритым, нэгъуэщI куэдми.
Зумакулов Борис зэIущIэм къыщопсалъэ.
— Нобэ мыбдеж дызыщытепсэлъыхьыну Iуэхугъуэхэм я хэкIыпIэхэр щхьэж ди еплъыкIэ зэдмыIуэтылIауэ дубзыхуфынукъым. Ди гъащIэм къыхыхьэ мыхъумыщIагъэхэр зэрыхэдгъэкIыжыну Iэмалхэр къэдгъуэтын хуейщ. Абы ипкъ иткIэ, игъащIэ лъандэрэ къыддекIуэкI динхэр джынымрэ зегъэужьынымкIэ зэгухьэныгъэр гъащIэм къыщыхъу насыпыншагъэхэр зэхэгъэкIыным хэмыхьэныр, Iуэху зэIумыбзхэр зэрызэфIихын Iэмалхэр зэримыхуэныр къуаншагъэщ. Ауэ, ди закъуэ къарукIэ абы дыпэлъэщынукъым. Сыхуейщ интеллигенцэри псалъэмакъым къыхыхьэну, я гупсысэ къытхалъхьэну, — жиIащ зэIущIэр къыщызэIуихым абы и къызэгъэпэщакIуэхэм ящыщ зы Ахматов Назир-хьэжы. — 2005 гъэм и жэпуэгъуэм ди республикэм къыщыхъуа гуауэм дытепсэлъыхьыну, Iуэхум хэкIыпIэ къыхуэтлъыхъуэну Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ Къэбэрдей-Балъкъэр институтым зэгуэрым дыщызэхуэсат. ПщIэ зыхуащI щIэныгъэлI гуэрым абы щыгъуэм зыкъытхуигъэзащ: «Мэккэм нэс фыкIуэурэ мывэ фIыцIэм и хъуреягъыр щхьэ къэфкIухьрэ? Кавказым щывубзыху хъунукъэ хьэжы щыфщIын щIыпIэ?» Апхуэдэ гупсысэкIэ мыхъумыщIэ уиIэныр, ислъам диным афIэкIа хыумыщIыкIыу щIалэгъуалэм зэхебгъэхыныр сфIэемыкIущ. Муслъымэныгъэр мамырыгъэмрэ зэгурыIуэныгъэмрэ я быдапIэщ икIи къызыхэкIа лъэпкъым емылъытауэ абы цIыху псори зэхуегъадэ, ахэр Алыхьым къигъэщIащи. Аращ сыт хуэдэ Iуэхугъуэми и къежьапIэу щытыпхъэр.
ГъащIэм лъэныкъуэ куэдкIэ ухуэзыущийт тхакIуэ, «Литературная Кабардино-Балкария» журналым и редактор нэхъыщхьэ Тхьэзэплъ Хьэсэн и псалъэхэр:
— Зыгуэрым щыуагъэ IэщIэкIамэ, цIыхур абы хуэзыша Iуэхугъуэр зэпкърыхын, щхьэусыгъуэр къэтIэщIын хуейщ. Дэнэ деж къыщежьар а мыхъумыщIагъэр, сыт хуэдэ Iуэхугъуэ ар зыгъэлъэпэрэпар? Насыпыншагъэр щIэныгъэншагъэм къыхокI. Апхуэдэу щыщыткIэ, цIыхур щIэныгъэм пэгъунэгъу хуэщIыпхъэщ. Нэхъыщхьэращи, абы и псэр художественнэ тхыгъэкIэ псыхьын хуейщ. Тхылъ губзыгъэм цIыхур дахагъэм, къабзагъэм хуегъасэ. Литературэм гъащIэр зэпкърех образкIэ, IуэхугъуэкIэ, — къыхигъэщащ абы. — ФIэщхъуныгъэ къудейкъым цIыхум хэлъын хуейр. Абы Iэмал имыIэу дэщIыгъупхъэщ гугъэмрэ лъагъуныгъэмрэ.
— Сэ республикэм сыкъызэрихьэжрэ куэд щIакъым, хамэ щIыпIэ сыщыIащ, — къригъэжьащ зэIущIэм кърихьэлIа спортсмен Вэрокъуэ Юрэ и псалъэхэр. — Къалэ паркым сихьэу къэскIухьын соукIытэ, щIыкIэншэу тетIысхьэпIэхэм тес щIалэгъуалэм я зэранкIэ. Апхуэдэхэм зэгуэр сеущиену сыкъэувыIати: «Уи мыIуэху зумыхуэу, уи гъуэгу хэгъэщI», — жаIэри къыспадзыжащ. Ди щIалэгъуалэм ящыщ куэдыр щыкIащи, зэрызащIынур ящIэжыркъым. Апхуэдэхэм я нэхъыбэр ди лъэпкъхэм щыщхэрщ.
Абы щыгъуэми Вэрокъуэм игу къэкIыххакъым зи гугъу ищI щIалэгъуалэр щIыщыкIам и щхьэусыгъуэр нэхъыжьыIуэхэм я дежи къыщылъыхъуэн зэрыхуейр. А гупсысэр ирищIэзгъэбыдэжыну зы щапхъэ закъуэ къэсхьынщ. МаршруткэкIэ къуажэм сыкIуэжу, къэувыIэпIэ гуэрым зы фызыжьрэ зы щIалэ цIыкIурэ къыщитIысхьащ. Абыхэм я ужьым итахэм тIысыпIэр яхурикъуртэкъыми, нанэм и къуэрылъхур иригухыну хэтт: «ТIыс, тIыс псынщIэу». ЩIалэ цIыкIум и жэуапыр нэхъ губзыгъэу къыщIэкIащ: «Нанэ, сэр нэмыщI абдеж тIысыну нэхъ зыхуэфащэ щыIэщ»… Апхуэдэ щапхъэхэри гъащIэм щыкуэдщ.
— Нобэрей зэIущIэр къыдэхъулIауэ убж хъунущ. Дэ дыщыпсэур дин, лъэпкъ куэд къыщызэдэгъуэгурыкIуэ къэралщ икIи зым адрейм худичыхыу, хуэтэмакъкIыхьу гъащIэм дыхэтыпхъэщ, — жиIащ КъБР-м цIыхум и хуитыныгъэр хъумэнымкIэ уполномоченнэу щыIэ Зумакулов Борис. Абы къыхигъэщащ мы Iуэхум цIыхубэ хъыбарегъащIэ IэнатIэхэр нэхъыбэу къыхэшэн зэрыхуейр.
ЗэIущIэм хэтахэм къалъытащ псалъэмакъым адэкIи къыпыщэн хуейуэ, зегъэубгъупхъэу. БизнесымкIэ институтым и ректор Хъурей Феликс къыкIэлъыкIуэну зэхуэсыр я еджапIэм щрагъэкIуэкIмэ зэригуапэр жиIащ. Абы къыхигъэщащ Iуэхум фIы и лъэныкъуэкIэ зедгъэужьыну иужь дитмэ, щхьэж езым и деж къыщыщIидзэн зэрыхуейр.
КъыкIэлъыкIуэну зэIущIэр зытраухуэнури яубзыхуащ. Абы щытепсэлъыхьынущ игъащIэ лъандэрэ къыддэгъуэгурыкIуэ ислъам ди- ным унагъуэм щиIыгъ увыпIэм.
Гугъуэт Заремэ.
КъэхъукъащIэхэр
УщIэгузэвэн хэлъкъым
Мазаем и 12-м сыхьэти 10-м нэблэгъауэ Налшык дэт мэжджыт нэхъыщхьэм и азэн джапIэхэм ящыщ зым Iугъуэ фIыцIэ Iув кърихуу цIыхухэм ялъэгъуащ. Дакъикъэ зыбжанэм абы мафIэсгъэункIыфIхэр нэсащ.
МафIэсым иубыдар метр зэбгъузэнатIэу плIы хъууэ арат, ауэ абы псынщIэу зиубгъункIэ шынагъуэт. Зэман кIэщIым мафIэр ягъэункIыфIащ икIи мэжджыт нэхъыщхьэм ар зэран хуагъэхъуакъым.
ЗэрыхуагъэфащэмкIэ, мафIэсыр къэзышар электокъарур зрикIуэ кIапсэхэр зэжьэхэуэу хъуаскIэ къызэрыдидзарщ. Азэн джапIэм ма-къыр зыгъэлъэщ Iэмэпсымэхэр йокIуалIэ.
Къэбэрдей-Балъкъэрым и Муслъымэнхэм я дин IуэхущIапIэм къызэрыщыджаIамкIэ, мафIэсыр къызэрыхъуар щIэпхъаджащIэ гуэрым и зэрану хуэбгъэфащэ хъунукъым. Азэн джапIэм хуит ямыщIауэ зыри дэкIуеифынукъым.
МафIэсым и Iэужьхэр зэман кIэщIым ягъэкIуэдыжащ. Азэн джапIэм игъуэта ныкъусаныгъэхэр мэжджыт нэхъыщхьэм и лэжьакIуэхэм езыхэм я къарукIэ ягъэзэкIуэжащ.
Хьэдисхэр
Бзэгур пхъумэныр нэхъ гугъущ
Дыщэ пхъумэн нэхърэ, бзэгур пхъумэныр нэхъ гугъущ.
Сабийм укIытэ хэлъмэ нэхъыфIщ, шынэ хэлъ нэхърэ. УкIытэ зыхэ-лъым акъыл зэрыбгъэдэлъыр къыхощ, ауэ шынэр — къэрабгъэщ.
Къемэт махуэр къэсарэ фи языхэзым хъурмей цIыкIу IэщIэлъмэ, къызэфIэмыувэж и пэ ар хухэсэнумэ хрыресэ.
Алыхьыр зыщыгъупщахэм, къемэт махуэр зигу къэмыкIхэм, гуэны-хьыр зылэжьхэм ящыщ умыхъу.
Къемэт махуэм ущымыщтэ жытIамэ, ар уигу къыумыгъэкI жиIэу къикIыркъым.
Зыми фыкъамылъагъуу фыщизакъуэм и дежи Алыхьым пэжу фыбгъэдэт. ПщIэ зиIэр ДыкъэзыгъэщIам пщIэ зыхуищIращ.
Алыхьым цIыхур фIыуэ къилъагъумэ, цIыхухэми Ар фIыуэ къалъагъуу ещI.
