
ЩIэблэр зэкъуегъэувэ
Адыгэ ныпым и махуэр накъыгъэм и 25-м Къэбэрдей-Балъкъэрым Iэтауэ щагъэлъэпIащ. Абы хэта щIалэгъуалэр пщыхьэщхьэм Абхъазым и утым гуапэу къыщрагъэблэгъэжащ. Абдеж щызэхуэсат нэхъыжьхэр, адыгэ фащэ екIу зыщыгъ щIалэгъуалэр, махуэшхуэр зейхэм дагъэлъэпIэну зыкърезыгъэхьэлIа республикэ зэгухьэныгъэхэм я лIыкIуэхэр. Iуэхур къызэрагъэпэщащ икIи абы хэтащ Къэбэрдей Адыгэ Хасэмрэ (тхьэмадэр ХьэфIыцIэ Мухьэмэдщ) Адыгэ жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм я зэзыгъэуIу советымрэ (унафэщIыр Къалмыкъ Жылэбийщ). Абыхэм ядэIэпыкъуащ Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэутий.
«Нарт Хэку» щIалэгъуалэ хасэм и жэрдэмкIэ, Адыгэ ныпым и махуэр гъэлъэпIэным теухуа Iуэхум хыхьэу шылэм къыхэщIыкIа адыгэ нып щхъуантIэхэр зыщхьэщыхуарзэ машинэ псынщIэхэм ис, шууей щIалэгъуалэр, Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIыналъэр зэщIагъэхьэри, пщыхьэщхьэм Налшык Абхъазым и утым къекIуэлIэжащ, республикэм и къалэхэмрэ къуажэхэм-рэ гъусэ къащыхуэхъуахэр ящIыгъуу. Зэрыгушхуэ лъэпкъ ныпыр зыщхьэщыт щIалэгъуалэм я нэгум гуфIэгъуэрэ дэрэжэгъуэрэ къищу Абхъазым и утыр «яуфэбгъуащ». ЩIалэгъуалэр махуэшхуэм нэхъри зэрызэкъуигъэувэр гуапэт.
— Мы махуэшхуэм и мыхьэнэр щIалэгъуалэм кIуэ пэтми нэхъ зэрызыхащIэм, абы зэрызэкъуигъэувэм дрогушхуэ. Iуэху дахэр нэхъыжьхэми ядыдоIыгъ. Махуэшхуэм хэт щIалэгъуалэм я бжыгъэм гъэ къэси къызэрыхэхъуэм дрогушхуэ, — жиIащ «Адыгэ унэ» тыкуэныр зыгъэлажьэ IутIыж Мэжид. — Ди къэкIуэнур зэлъыта щIэблэр пэжу дунейм фытетыну фыкъыхузоджэ. Дызэкъуэту дыпсэумэщ ди лъэпкъ Iуэхухэр щытхудэгъэкIынур, щIыналъэм зыщытхуегъэужьынур. Зэхыхьэ гуапэм зыкърезыгъэхьэлIахэм фIыщIэ фхуэфащэщ. Къэбэрдей-Балъкъэрым исхэм ехъулIэныгъэ, зыужьыныгъэ диIэну, мамыру дыпсэуну, Адыгэ бэракъым и махуэр зыгъэлъэпIэну щIэблэ дыщымыщIэну Тхьэм жиIэ!
Пщыхьэщхьэм утыкум концертрэ джэгу гукъинэжрэ щрагъэкIуэкIащ. ХьэтиякIуэм хабзэм тету (щIалэхэр сэмэгурабгъумкIэ, хъыджэбзхэр ижьырабгъумкIэ къыщыту) утыкур хуит яхуищIри, джэгур зэхиублащ. Адыгэ фащэ екIур къызыщыпс щIалэхэмрэ хъыджэбзхэмрэ дахэу, щэныфIэу утыку итащ. Пшапэр зэхэуэху щIалэгъуалэм я нэгу зрагъэужьащ.
Хабзэ зэрыхъуауэ, Адыгэ ныпым и махуэр Къэрэшей-Шэрджэс, Адыгэ республикэхэм, ди лъэпкъэгъухэр щыпсэу нэгъуэщI щIыналъэхэми щагъэлъэпIащ.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
Ныпыр напэщ
Иджыблагъэ Бахъсэн къалэм Iэтауэ щагъэлъэпIащ Адыгэ ныпым и махуэр. ЩIалэгъуалэм я мызакъуэу, махуэшхуэр ягъэлъэпIэну къалэм и утышхуэм кърихьэлIат Бахъсэн щIыналъэм ис нэхъыжьыфIхэри. Къызэхуэсахэм псалъэ гуапэхэмкIэ захуигъэзащ Бахъсэн къалэ щIыпIэ администрацэм и Iэтащхьэм и япэ къуэ-дзэ Къардэн ФатIимэ.
— Ди адыгэ ныпыр дунейм къызэрытехьэрэ илъэси 188-рэ ирокъу. Мы махуэм мыхьэнэшхуэ иIэщ лъэпкъ гупсысэр гъэбыдэнымкIэ, ди тхыдэм щыгъуазэу, къэкIуэнум зэрыхэпсэухьынум егупсысу ди щIэблэр гъэсэнымкIэ, — жиIащ ФатIимэ. Апхуэдэу абы къыхигъэщащ Дунейпсо Адыгэ Хасэм и жэрдэмкIэ 2010 гъэм щегъэжьауэ Адыгэ ныпым и махуэр мэлыжьыхьым и 25-м ди республикэм зэрыщагъэлъапIэр, ди лъэпкъэгъухэр щыпсэу къэрал 50-м щIигъум адыгэ бэракъым и махуэр зэрыщаIэтыр, зэгуэрым зэбгырыпхъа хъуа адыгэ лъэпкъыр нобэ нэхъри гъунэгъу зэрызэхуэхъужым и нэщэнэхэр нэхъыбэ зэрыхъур.
Апхуэдэу махуэшхуэр зыгъэлъапIэ я лъэпкъэгъухэм хъуэхъу псалъэкIэ зыхуагъэзащ Урысей Федерацэм щIыхь зиIэ и тренер ЗекIуэрей Николай, Бахъсэн къалэм и ветеранхэм я Советым и тхьэмадэ Абазэ Хъусен, Къэбэрдей-Балъкъэрым и Адыгэ жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм я лэжьыгъэр зэзыгъэуIу советым и Бахъсэн къудамэм и унафэщI ХъуэкIуэн Заур, Бахъсэн къалэ администрацэм щэнхабзэмкIэ и къудамэм и унафэщI Бэч Альберт сымэ. Абыхэми къыхагъэщащ ди ныпыр къэралым, абы и цIыхухэм, лъэпкъым пщIэ зыхуащIу яIэ лъапIэныгъэ псоми зэрадамыгъэр, абы нобэ щIыхьу игъуэтар къызыхэкIыр зэрыарар.
Махуэшхуэм хуагъэпса Iуэхугъуэхэр къызэхуэсахэм я гукъыдэжыр къэзыIэт защIэт. КхъуейплъыжькIэрыщIэм деж я къарур здынэсыр къыщахутэрт щIалэ къуданхэм. КъимыдэкIэ, утыкур ягъэбжьыфIащ цIыхухэм фIыуэ ялъэгъуа, Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ Ингуш Республикэмрэ щIыхь зиIэ я артист Зеущэ Iэуес, Бахъсэн ЩэнхабзэмкIэ и унэм и «Бахъсэн ауз» цIыхубэ ансамблым, «Жьыщхьэ махуэ» уэрэджыIакIуэ гупым, ХьэтIохъущыкъуей дэт кадет еджапIэм щIэсхэм, ГъуазджэмкIэ езанэ еджапIэм и къэфакIуэ, ЩэнхабзэмкIэ унэм и бэрэбэнауэ гупхэм, Дыгулыбгъуей ЩэнхабзэмкIэ и унэм и «Ридадэ» цIыхубэ ансамблым, нэгъуэщIхэми.
Апхуэдэу, Адыгэ ныпым и махуэм хузэхаубла, Налшык къыщежьа автомобиль зекIуэм хэтхэр Бахъсэн и гъуэгу нэхъыщхьэмкIэ кърижащ адыгэ ныпхэр яIыгъыу. Къалэм Iуэхугъуэ нэхъыщхьэхэр щыщекIуэкI и утыкум деж къыщызэтеувыIэри, джэгу дахэ зэхаублащ, иужькIэ я гъуэгу теувэжащ, нэгъуэщI жылэхэми зыщагъэлъэгъуэну.
Бахъсэн къалэм гухэхъуэу щекIуэкIа махуэшхуэм щIалэгъуалэ, сабий куэд щыплъагъурт. Абы гугъэ къыпхелъхьэ адыгэ лъэпкъым, абы и нэщэнэ нэхъыщхьэхэм гъащIэ кIыхь зэраIэнумкIэ.
Сурэтхэри тхыгъэри Мэшэз Дианэ ейщ.
