Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
Шхыныгъуэхэр
Прунж хьэнтхъупс, кIэртIоф хэлъу
Прунж лъэсар шыгъу зыхэдза псы къэкъуалъэм хакIутэ зэIащIэурэ. Тхъурымбэр къытрахыурэ дакъикъих-блыкIэ ягъавэ. ЗэпэплIимэ цIыкIуурэ упщIэта кIэртIофыр халъхьэри, зэIащIэурэ зэ къытрагъэкъуалъэ. ИтIанэ мафIэр ирашэх, шыуаныщхьэр трапIэри, зэзэмызэ зэIащIэурэ дакъикъэ 20 — 25-кIэ ягъавэ. Хьэзыр хъуа хьэнтхъупсым бжьын гъэлыбжьа традзэри, шыуаныщхьэр тепIауэ дакъикъитху-хыкIэ щагъэт. Iэнэм пщтыру трагъэувэ, къуэнтхъурей трапхъэри. ЩIакхъуэ е лэкъум дашх.
Халъхьэхэр (зы цIыху Iыхьэ):
Псыуэ — г 700
Прунжу — г 30
КIэртIоф укъэбзауэ — г 50
Къуэнтхъурейуэ — г 10
Шыгъуу — узыхуейм хуэдиз
Бжьын гъэлыбжьам:
Тхъууэ — г 20
Бжьын укъэбзауэ — г 20
Шыбжий сыр хьэжауэ — узыхуейм хуэдиз.
Щынэл, Iыхьэурэ гъэжьауэ
Щынэлыр г 250-300 хъу Iыхьэурэ яупщIатэ е зэпауд къупщхьэр зэрыхэлъу. Тепщэчышхуэм иралъхьэ, шыгъу, шыбжий сыр траудэ, фIыуэ зэIащIэри шыгъур лым хыхьэн щхьэкIэ, и щхьэр тепIауэ дакъикъи 10 — 15-кIэ щIыIапIэм ягъэув. ТебэмкIэ тхъур къагъэплъ, зэпэщIэхауэ абы иралъхьэ лы Iыхьэ шыуахэр, тебащхьэр трапIэжри, мафIэ инкIэ ягъажьэ зы лъэныкъуэр тхъуэплъ дахэ хъуху. Лы Iыхьэхэр зэрагъэдзэкI, IупщIэурэ упщIэта бжьыныщхьэ щIалъхьэ, лы лъабжьэм нэхъ ягъакIуэурэ. МафIэр цIыкIу ящIри, тебащхьэр тепIауэ ягъажьэ, зэзэмызэ зэIащIэурэ. Щынэл жьам мэ гуакIуэ къыхихыу, и теплъэкIи тхъуэплъ дахэу, щабэу, мыгъущэу щытын хуейщ. Тебэм зэрилъу Iэнэм пщтыру трагъэувэ. Дашх пIастэ е мырамысэ хуабэ. Шэ хуабэ трафыхьыж.
Халъхьэхэр (цIыхуитI Iыхьэ):
Щынэлу — г 600
Тхъууэ — г 100
Бжьыныщхьэ укъэбзауэ — г 150
Шыгъуу, шыбжийуэ — узыхуейм хуэдиз.
Къубатий Борис.
Щэнхабзэ
Къэзан Сэтэней и фондым лэжьэн щIедзэ
Москва лэжьэн щыщIидзащ социальнэ, творческэ жэрдэмхэм я «Щэнхабзэмрэ гъащIэмрэ» фондым. Абы и къызэгъэпэщакIуэхэм яхэтщ ди лъэпкъэгъу пща-щэ, уэрэджыIакIуэ цIэры-Iуэ, КъБР-м, КъШР, АР-м щIыхь зиIэ я артисткэ Къэзан Сэтэней.
Фондыр къыщIызэIуахар жылагъуэр нэхъ зыгъэпIейтей Iуэхухэр гъэнэIуауэ, ахэр зэфIэхынырщ, и унэтIыныгъэ нэхъыщхьэр щэнхабзэмрэ егъэджэныгъэмрэщ.
Фондым и япэ проектыр лъэпкъ щэнхабзэм я «ЭтноStyle» фестивалырщ. Ар 2013 гъэм и гъэмахуэм Налшык къалэ щекIуэкIынущ. Фестивалым и къалэн нэхъыщхьэр лъэпкъ щэнхабзэр къэгъэщIэрэщIэжынырщ, икIи, къызэгъэпэщакIуэхэм зэрыхуагъэфащэмкIэ, Урысейм ис лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэхэм я зэкъуэтыныгъэм и нэщэнэу увынущ.
«ЦIыхур сытым дежи зыхэдэн иIэщ: къэгъэщIын е зэхэкъутэн, — жеIэ Сэтэней. — Экономикэ Iуэхугъуэхэм зыдедгъэхьэхауэ ахъшэкIэ къыпхуэмыщэхун нэхъыщхьэхэм зыхыдогъэкIыж, ахэр зыщыдогъэгъупщэ. Сэри си гъусэхэми ди фIэщ мэхъу лъэпкъыр щыIэным и фIагъыр щэнхабзэм и зэхэлъыкIэм къызэригъэлъагъуэр. Зэи зыщыдгъэгъупщэ хъунукъым лъэпкъ щэнхабзэм пщIэр, шыIэныгъэр лъабжьэ зэрыхуэхъур. Апхуэдэ лъапIэныгъэхэр хъумэнырщ, къэгъэщIэрэщIэжынырщ фондыр зи ужь итынур. Ар къыщыдэхъулIэнур ди лъэпкъхэм ижь-ижьыж лъандэрэ къадекIуэкI щэнхабзэр иджырей гъащIэм къытхуепхмэщ. Мис а гупсысэращ «ЭтноStyle» проектыр къэзыгъэщIар.
Фондым и адрей проектхэр зытеухуар гъащIэм хуэзыгъасэ егъэджэныгъэ егъэкIуэкIынырщ, «Планетэр ди унэщ» экологие программэр пхыгъэкIынырщ. А псоми ди жылагъуэр, псом хуэмыдэу щIалэгъуалэр, къыхэшэныр Iэмал зимыIэщ. Дэтхэнэ щIалэми, хъыджэбзми ищIэн хуейщ мы дунейм къыщIытехьар, жылагъуэм и пащхьэ щихь жэуаплыныгъэр, а цIыхубэм абы къратыфынур зыхуэдизыр. Зи ныбжь хэкIуэтахэм папщIэ фондым егъэхьэзыр «Ещанэ бауэгъуэ» проектыр, абы ипкъ иткIэ, нэхъыжьыIуэхэр нэхъ жыджэру жылагъуэ гъащIэм къыхэша хъунущ.
Къэбарт Мирэ.
Хъуэхъухэр
Налшык къалэ щыпсэу, тхылъ куэд къыдэзыгъэкIа,
«Адыгэ псалъэ» газетым къыдэлажьэ публицист Джэдгъэф Аслъэмырзэрэ
Урысейм щIыхь зиIэ и дохутыр, мэздэгу адыгэхэм къахэкIа цIыхубз щыпкъэ
Жылокъуэ Зинаидэрэ зэрызэдэпсэурэ мы махуэхэм илъэс 60 ирокъури, гуапэу дохъуэхъу
ПщIэ зыхуэтщI нэхъыжьыфI Iумахуэхэу адэ, тхьэмадэ, адэшхуэ щыпкъэ, анэ, гуащэ, анэшхуэ гумащIэ! ЗэгурыIуэрэ зэдэIуэжрэ, хабзэрэ нэмысрэ щызекIуэ, зи мафIэр мыужьых унагъуэ лъэщым фрихъумакIуэщи, фызиплъыр жьэгур уардэунэу, фи Iэнэгум берычэтыр щытепщэу, гъащIэм гу щыфхуэрэ абы и IэфIыгъэ псори зыхэфщIэу, фи бынхэм, абыхэм къатепщIыкIыжахэм, фи гукъыдэжыр къэзыIэт фи щIэблэм я насыпым, ехъулIэныгъэхэм фригушхуэу, фызэкъуэту дунейм гу щыфхуэну дынывохъуэхъу. Дахагъэмрэ гуапагъэмрэ фи Iэпэгъуу, фи пщIэр лъагэу илъэс 60 хъуауэ фыкъызэдогъуэгурыкIуэри, гъащIэшхуэ къэвгъэщIэну, псэр зыщIэхъуэпс фIыгъуэмкIэ Тхьэр къыфхуэупсэну ди гуапэщ.
«Адыгэ псалъэ» газетым и редакцэ,
Къэбэрдей Адыгэ Хасэ.
Дзэлыкъуэ куейм хыхьэ Шордакъ къуажэм щыпсэу
Дол Пщымахуэ ипхъу Щэрдан Мелыхъан и ныбжьыр
илъэс 90 ирокъури, дохъуэхъу
Мелыхъан и къуэхэр къыбгъэдэсщ.
ПщIэ зыхуэтщI, нэхъыжьыфIым, зыпэтщI щымыIэу фIыуэ тлъагъу анэм, анэшхуэм, нанэм я нэхъ IэфIым уи махуэшхуэмкIэ дынохъуэхъу! Уи гукъыдэжыр мыкIуэщIу, узигуащэ жьэгум и гуфIэгъуэмрэ насыпымрэ уи лъэр щIагъэкI зэпыту, жьыгъэр зыхыумыщIэу, гур зыгъэкIуэщIым упэIэщIэу, ди Iуэху ифI уриплъэу, къаплъэр къохъуапсэу, псэхэлъхьэж утхуэхъуу, удигъуазэрэ дыбгъафIэу, уузыншэу куэдрэ укъытщхьэщытыну ди гуапэщ. Удинэщ, удидыгъэщ, уи псэм и нэхур дэри къыттепщIыкIыжахэми къытхэпсэу Тхьэм утхуигъэпсэу!
Уи къуэхэр, нысэхэр,
къуэрылъхухэр (27), абыхэм къатепщIыкIыжахэр (30), Щэрданхэ, Долхэ,
Iыхьлыхэмрэ благъэхэмрэ.
Адыгэбзэм и къару
Жэщу сыхьэтыр зым
Бодлер Шарль
Уэху! Си закъуэщ! УэрамымкIэ иджыри емыкIуэлIэжа гу езэшахэм я Iэуэлъауэ къоIукI. Щэхуу, гупсэхункIи мэхъу, сыхьэт зыбжанэ си Iэрылъхьэщ. Уэху! ЦIыху нэкIухэм къыздахь хьэзабыр IукIуэтащи, иджы сэ езым си фэм дэсхыжым фIэкIа сымышэчыну сыхуитщ.
Пшапэ зэхэуэм зыхезгъэлъафэу зызгъэпсэхуми хъунущ иджы. Япэрауэ, IункIыбзэIухыр бжэм тIэу щызогъэкIэрахъуэ. Абы сызэризакъуэр нэхъри зыхызигъащIэу, дуней нэрылъагъумрэ сэрэ дяпэкIэ ди зэхуаку къыдэувэну блынхэр нэхъ лъагэжу къыдрищIеин къысфIощI.
ГъащIэ хьэдэгъуэдахэ! Къалэ хьэдэгъуэдахэ! Нобэрей махуэр дигу къэдгъэкIыжынщ. ТхакIуэ гупым сахуэзащ. Языхэз «Урысейм щIылъэкIэ укIуэ хъуну пIэрэ?» жиIэри къызэупщIащ. Абы Урысейр ныджэу къызэфIигъэщI къыщIэкIынщ. Журналым и редакторым си фIэщу седэуащ. Зыгуэр пэздзыжыху «ЦIыху тэмэмхэр апхуэдэущ Iуэхум зэреплъыр» къызжиIэрт. Адрей журналхэр псори зи IэдакъэщIэкIхэр кIэрыху-кIэрыщ защIэщ жыпIэнт. ЦIыху тIощIым щхьэ тэрмэш яхуэсщIащ, абыхэм ящыщу пщыкIутхур игъащIэм сымылъэгъуауэ. Iэлъэ зыIэрыстIэгъэну сигу къэмыкIыххэу, сэлам зэсха къомым я бжыгъэри абы къыкIэрыхуркъым. Уэшх къешхыху зэманыр згъэкIуэн папщIэ, Венерэ и фащэ къыхуэзгупсысыну къызэлъэIуа къэфакIуэ гуэрым сылъыгъуэзащ. «Мыст убгъэдыхьэмэ ущыуэнукъым. Си тхакIуэхэм абы нэхърэ зи жыIэ нэхъ пхыкIи, нэхъ цIэрыIуи, нэхъ акъылынши яхэткъым. Абы гъуэгу гуэр утригъэувэнкIи хъунщ, итIанэ деплъынщ», — жиIэу сыкъыщIэзыгъэувыкIыжа театр унафэщIым сеубзащ.
ИгъащIэм сымылэжьа Iуэху мыфэмыцхэмкIэ (хэтыт абы хуейр?) зызгъэщIэгъуащ. СфIэфIыпсу сщIа нэгъуэщI напэтех Iэджэ — утыку сыкъилъэдэн, хабзэр зэIысщIэу цIыхухэр згъэбэлэрыгъын къудей щхьэкIэ сызытегушхуахэр — сышынэри сыбзыщIащ. Ныбжьэгъум зыкIи къыстемыхьэлъэн гуэр пэзубыдащ. ТхьэгъэпцI гъущэр зэрыцIыху пэжымкIэ щыхьэту сыкъэуващ. Куэдкъэ-тIэ ар?
И щхьэм щыщIэдзауэ зыхуэарэзы мы дунейм темыт сэ сыту сыхуейт си гуэныхьхэр стемылъыжу жэщ Iэуэлъауэншэм и егъэзыпIэм си гур къыщызэрыгъуэтыжыну. Си нэм и нэхуу щытахэ! Си сатырхэм щызгъэфIахэ! ПсэкIэ зыкъысщIэвгъакъуи мы дунейм и пцIымрэ абы къыщхьэщих бахъэ меймрэ сщхьэщывгъэкIуэт. Уэри, ди Тхьэ, гущIэгъу къысхуэщIи, Уи гугъэ зэрысхыумыхыжар, мы сигу зыщыкIа къомым нэхърэ сызэрымынэхъыкIэр си фIэщ ящIыфу, дахащэу усэ зыбжанэ сыгъэтх.
ЗэзыдзэкIар Чэрим Марьянэщ.
ГушыIэ
ПцIыупс хьэблэ
Хьэблэ гуэр щыIэт, жаIэ, дэсхэр зэрыгъэсэжауэ, пцIы яупс фIэкIа пэж къыбжезыIэфын яхэмыту. Абы и хъыбар яхэмыIуэу къэнакъым цIыхухэм. А гъэщIэгъуэныр щызэхихым, «Уэлэхьи, сэ абы зы пэж гуэр къапызмыхауэ сымыувыIэн!» — жиIэри кIуат абы я деж щIалэ гуэр.
«Пэжу пIэрэ цIыхум жаIэр, — егупсысырт ар. — Пэж жызыIэ щызмыгъуэтыну ара а щIыпIэм?»
Хьэблэм дэсыр къызэхуэсати, яхэупщIыхьащ, мыпхуэдэ Iуэху зэхэзгъэкIыну сыкъэкIуащи, пэжыр къызжефIэ, жиIэри.
— Уэлэхьи, тщIэмкIэ дыбдэгуэшэнмэ, — жеIэри я нэхъыжьыIуэр къоув.
ЛIыжь цIыкIум хужыIэр жиIэри, иджы уэ уи чэзущ, къригъэкIыу, къыбгъэдэтым хуеплъэкIащ. Адрейми, зимыгъэгувэу, абы къыпищащ. ещанэми, еплIанэми… епщIанэми зыгуэр кърагъэкIуэкI. ХьэщIэм и фIэщ хъун гуэри къыхэкIыртэкъым, шыпсэм хуэдэт зэхих псори. ЖиIэнур имыщIэу яхэплъэрт ар къызэхуэсахэм. Гупым я нэхъыщIэр къопсалъэ:
— Уэлэхьи, ди хьэщIэ лъапIэ, уэ пэж лъыхъуэ укъежьауэ арамэ, ди деж апхуэдэ щумыгъуэтыну. Зэман умыгъэкIуэду, кIуэи нэгъуэщI щIыпIэ щылъыхъуэ а уи пэжым.
— Уэ къызжепIам нэхъ пэж сыхуэмызэнкIэ тхьэ соIуэ! — жиIэри хьэблэ пцIыупсым я хьэщIэр ежьэжащ. Ар арэзы хъуат: Тхьэ иIуар игъэпэжат — къапихат пцIыупс хьэблэм пэж.
Нэхущ Хьэжпагуэ.
ЦIыхушхуэхэм ягупсысэхэр
Пэжыр жыпIэну тынш?
Пэжыр жыпIэну тыншщ икIи гуапэщ.
Булгаков Михаил.
Лъагъуныгъэр зыгуэр фIыуэ зылъагъу цIыхум нэхърэ нэхъ инщ.
Бродский Иосиф.
ЦIыхур къэпцIыхун щхьэкIэ, фIыуэ плъагъун хуейщ.
Абеляр Пьер.
Зэманым текIуар псоми текIуащ.
Батист Жан.
ГъащIэм гурыфIыгъуэ нэхъ ин дыдэу хэлъыр цIыхухэр къыпхуейуэ зыхэпщIэнырщ.
Горький Максим.
Щыгум дапщэрэ удэкIми, щыхупIэм урохьэлIэ.
Ежи Лец Станислав.
Iуэхур зыIутыр къыбгурыIуэмэ, и ныкъуэм нэс зэ-фIэбгъэкIауэ плъытэ хъу-нущ.
Фрейд Зигмунд.
ФIыгъуэ нэхъ ин дыдэу дунейм тетыр — узэпсэлъэн цIыху уиIэнырщ.
Сент-Экзюпери Антуан.
Фэ фщIэрэ?
Къуалэбзухэм я цIэхэр
Красавка — кърупщэфIыцIэ
Буревестник — борэнпежьэ, хыбзу
Жулан кавказский — къажьыкъцIыкIу
Ворон — вынд, вындыжь, вындыржьыч, вындырыч, къуалэжь, къуэныжь.
Глухарь — хъунгъэр, бзудэгу, бзыудэгу
Иволги семейство — бжэндэхъугъуэжь лъэпкъыр
Деряба — бзуупцIэкъуэлэн
Дрофа — дудакъ
Журавль черный — къруфIыцIэ
Зимородок — псыкъуаргъ
Канюк кавказский — къашыргъэкъый
Малый подорлик — бгъащхъуэжьей, бгъэцIыкIу
Огарь — къазплъыфэ
Баклан берингий-ский — беринг хыбабыщ
Бентамка — джэдзауэрей
Унэгуащэхэм папщIэ
Кугъуэ хужьыр халъхьэркъым
ЩIыIалъэм къыдэпхыжа лыр псым хыумылъхьэу хуэмурэ къэбгъэвыжмэ, нэхъыфIщ. Абы щыгъуэм лым и IэфIыр нэхъ къызэтенэнущ.
Бдзэжьейр нэхъ зэпкърымыхуу пхуэгъэжьэнущ, ар хьэкум тебгъэувэным дакъикъи 10 — 15 иIэу шыгъур щыпхуэмэ.
Шэр къэбгъэкъуэлъэным и пэ, кIэструлым псы щIыIэ ибгъэжыхьмэ, кIэрисхьэнукъым.
КIэртIофыр псынщIэу бгъэвэнумэ, псым маргарин бжэмышх хэплъхьэ хъунущ.
Балыджэ фIыцIэм къыхэщIыкIа салатыр нэхъ IэфI хъунущ, сэхуран дагъэкIэ гъэжьа бжьын хэплъхьэмэ.
Пхъэщхьэмыщхьэ, хадэхэкI щтахэр къыщагъэвыжкIэ, япэ щIыкIэ псы щIыIэм халъхьэ, сыхьэт зы-тIу дэкIа иужь, абы къыхахыжри, мащIэу шыгъу зыхэдза псым хагъэлъ.
Кхъуейр щIыIалъэм дэфлъхьэным и пэ, ар мыгъун папщIэ, тхылъымпIэпсым кIуэцIыфлъхьэ.
Кхъуей гъуар шэм хэбгъэлъмэ, щабэ хъужынущ.
Лы хьэжам джэдыкIэм и кугъуэ хужьыр халъхьэркъым, абы котлетыр гъущэ икIи быдэ ещI.
Псалъэзэблэдз
ИхъуреягъкIэ къикIухьу: 13. ЩIалэр … куцIрэ фо цIынэкIэ япIащ. 14. Шызакъуэгу. 15. УпщIэм къыхэщIыкIа, адыгэм зэрахьэу щыта щыгъын щIыIутелъ. 16. Джэрэзыжу мылым къыщагъафэ. 17. ГъущIхэкI, дыщэм нэхърэ нэхъ лъапIэу. 18. Сэхуран, кIэнфет хуэдэхэр иракIутэн папщIэ яшыхьа тхылъымпIэ. 19. Къэушырыба, къэпща. 20. Композитор цIэрыIуэ Темыркъаным, тхакIуэ-усакIуэхэу Къагъырмэсым, IутIыжым, Мэзыхьэм, Джэдгъэфым, Гъэунэм, адыгэ театрым и джэгуакIуэ, ди республикэм и цIыхубэ артист Къэжэрым я цIэхэр зэтохуэ. 21. Дзэм къулыкъу щызыщIэ. 22. Хьэфэ … 23. Уэшхым сыхиубыдэри … сыхъуащ. 24. … зезыхьэ и Iэпэ йобзей. 25. Сауд хьэрыпым и гъунэгъу хьэрып къэрал. 26. ШыщIэ. 27. Олимп зэхьэзэхуэм щытекIуа ди хэкуэгъум Налшык къалэм … зэпэщ къыщратащ. 28. Лы лей зытелъ цIыху. 29. Европэм и къэрал нэхъ зызыужьахэм ящыщ зым и къалащхьэ. 30. НапIэзыпIэ. 31. Зи нэхэр куууэ ис цIыху. 32. ЦIыху … Е ди гъунэгъум и псалъэ … зэхызигъэхащ. 33. ХадэхэкI. 34. Ди щIыналъэм щыIэ район. 35. ЩIымахуэ щыгъын. 36. ЛIыжьым и щхьэм … хуищIыжащ. 37. Псы Iуфэ лъагэ е щыхупIэ. 38. ЦIыхухъуцIэ, ЩоджэнцIыкIу Алий усэбзэкIэ итха романым хэт лIыхъужь. 39. Муслъымэн лъэпкъышхуэ. 40. «Нал … » — КIыщокъуэ Алим и роман. 41. Мэжджытым хэтщ … джапIэ. 42. ЦIыхур а псэущхьэм къытехъукIауэ хуагъэфащэ еджагъэшхуэ куэдым. 43. ХьэщIэ лъапIэм хуаукI Iэщ. 44. Фочышэу къагъэсэбэп бдзапцIэ хъурей цIыкIу. 45. ХадэхэкI. 46. Сабий нэхъ цIыкIухэр джэдум зэреджэ цIэ. 47. Жьы къемыпщэу дунейм и хуабэгъуэ зэман. 48. Пхъэщхьэмыщхьэ гуащIэ цIыкIу. 49. IэмыкIуэлъэмыкIуэ. 50. УэрэджыIакIуэ Iэзэу щыта, Къэбэрдей-Балъкъэрым щIыхь зиIэ и артист. ( Абы и къуэшым и къуэ МуIэеди макъ гъуэзэджэ зиIэ уэрэджыIакIуэ Iэзэщ).
И кумкIэ кIуэуэ: 1. Джэдкъаз. 2. Нартхэм я бжьамияпщэ. 3. Нысэ къэпшар …- щыбын Тхьэм фхуищI. 4. Мыжыжьэ. 5. Композитор, уэрэджыIакIуэ Iэзэу щыта, Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэ артист. 6. Уэрсэрыжь и фIыгъэкIэ нартхэм ящIа мэкъумэш Iэмэпсымэ. 7. Фадэ гуащIэ. 8. Бдзэжьей лIэужьыгъуэ. 9. Щхьэгъубжэ … 10. Псыежэх. 11. ДжэгуакIуэ цIэрыIуэ … Лашэ. 12. Жыхафэгу.
Гу зылъытапхъэ: ихъуреягъкIэ къэзыкIухь псалъэхэм зым и кIэухыр къыкIэлъыкIуэм и щIэдзапIэщ. Щапхъэ: гуэдз- дзэл — лэч.
Зэхэзылъхьар Мыз Ахьмэдщ.
Накъыгъэм и 18-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу: 7. Тхьэрыкъуэф. 8. Къамылыкъуэ. 10. Къудамэ. 12. Къащтэ. 13. Пщыкъуэ. 17. Къэжэр. 18. Iуащхьэ. 19. Ежьу. 22. Гъуэз. 23. Аму. 25. Чэф. 28. Абазэ. 30. Собэ. 31. Фэнд. 33. Дапхъэ. 36. Гущэ. 38. «Нур». 40. Гупэ. 42. Суд. 44. Мэуэт. 45. Бэракъ. 48. Щхьэзэ. 49. Хьэрып. 51. АдрыщI. 52. Яшэхэмрэ. 54. Шыныбэпх.
Къехыу: 1. Щыхь. 2. Мэкъу. 3. Гурымыкъ. 4. Хьэлъкъ. 5. Джатэ. 6. Блыщхьэ. 9. Хъущт. 11. Дыгъужь. 14. Къупхъэ. 15. Бжэм. 16. Къущхьэ. 20. Уэлбанэ. 21. Къута. 22. Гъуанэдэс. 23. Акъ. 24. Уардэ. 25. Чэтэн. 26. Фо. 27. Псы. 29. Гъудэ. 32. Хугу. 34. Пыжь. 35. Хур. 37. Щауэ. 39. Уэркъ. 41. Пхъэхь. 43. Уэзы. 44. Мазэхэ. 46. Къэдабэ. 47. Гъурц. 49. Хьэрэ. 50. ПщылI. 53. Шэд. 55. Пхъужь.
