ФIыгъуэ псори хьилмырщ къызыхэкIыр
Нуру допсэ
КъурIэн унагъуэ-унагъуэкIэрэ езыгъа­джэхэр щыIами, япэ еджапIэр къуажэм къыщыщызэIуахар 1916 гъэрщ. Абы и унэр зыщIар Куп Исмел Псыхуабэ къриша IэщIагъэлI Силяев Николайщ. Школыр ухуэ­нымкIэ жэрдэмщIакIуэу щытащ къуа­жэпщ Хьэ­тIохъущокъуэ Алджэрий. 1920 гъэм и пэ­щIэдзэм а еджапIэ-мыдри­сэм щIэсащ цIыху 38-рэ, а гъэ дыдэм и кIэм еджа­кIуэхэм я бжыгъэр 47-м нэсащ. Ахэр ирагъаджэрт (адыгэбзэкIи, урысыбзэкIи, хьэрыпыбзэкIи) Куп Исмел, Слободинская Марие, ЛIуп Назир, Елмэс МатIу сымэ. Къуажэм къыдэкIа япэ унафэщI­хэм а еджапIэр къаухащ.
Пэжщ, тыншакъым а зэманым уеджэ­ныр: зэреджэ тхылъхэр яIэтэкъым, зэ­рытхэ Iэмэпсымэхэр ягъуэтыртэкъым, пэш­хэр яхурикъуртэкъым.
ЕДЖЭНУ хуейхэр нэхъыбэ щыхъум, зы­лъэкIхэм яIыгъа псэуалъэхэм нэ­гъуэщI еджапIэхэри къыщызэIуахащ. Къапщтэмэ, 1926 гъэм Зеикъуэ щылэжьащ пэ­щIэдзэ школитI, сабии 108-рэ щеджэу. Егъэджа­кIуэхэм я бжыгъэми хэхъуэрт. 1929 гъэм къуа­жэм егъэджакIуи 7 фIэкIа дэмысамэ, 1938 гъэм ахэр 30-м нэсащ.
ЕгъэджакIуэхэм яхэтт нэгъуэщI щIыпIэхэм­­ къикIахэри. Абыхэм ящыщащ ­РСФСР-м и школым щIыхь зиIэ и егъэджакIуэхэу ­Ли­товчиковэ М. Ф., Калаушин И. С., Пополид Д. П., Ремизовэ З. Г., Сирченкэ Т. В., нэгъуэщI­хэри. Хэку зауэшхуэр къэхъеиным и пэ къихуэу щIэблэр егъэджэным, гъэ­сэным теу­хуауэ лэжьыгъэшхуэ зэфIагъэкIащ Шэфий Абдурэхьим, Шэрхъхэ Къэралбий, Мухьэдин, БетIал, Щоджэнхэ Бжьохъан, Назир, Куп Мусэ, Iэпщэ Азрэт, БжьыхьэлIхэ Мысост, Къэрэжан, Шыд Ибрэхьим, Токъмакъхэ Хьэжумар, Хьидэ, ХьэцIыкIу Ибрэ­хьим, ХьэвцIыкIу Исрэ­Iил, Къущхьэ Бжьо сымэ. Япэ пионервожатэу щытащ Бгъэжьнокъуэ Аслъэнбий. Ар 1941 гъэм Хэку зауэшхуэм хэкIуэдащ, Брест зыхъумахэм яхэтащ.
1934 гъэм ХьэтIохъущокъуэпщым и унэр илъэсибл еджапIэ ящIащ, 1938 - 1939 гъэ еджэгъуэм ар курыт школ хъуащ. 1941 гъэм еджапIэр къаухащ цIыху 18-м.
1929 гъэм Зеикъуэ тхэкIэ, еджэкIэ ямы­щIэу цIыху минитIым нэблагъэ дэсамэ, 30 гъэхэм я кIэм а бжыгъэр куэдкIэ нэхъ ма­щIэ хъуащ. Зеикъуэдэсхэм щIэныгъэм зэ­рызратам щыгуфIыкIыу, ди усакIуэшхуэ ЩоджэнцIыкIу Алий 1933 гъэм итхыгъащ «Си ма­хуитI гъащIэ» усэр.
ХэптыкIыр хэщIыркъым
КУП ИСМЕЛ Гъулэ и къуэр (1861 - 1934) мыдрисэм щеджащ. ИтIанэ Каир аль-Азхар университетыр къыщиухащ. Абы и ужькIэ Лашынкъей, Тыжьей къуажэхэм ефэндыуэ щылэжьащ.
Купым и фIыгъэкIэ 1916 гъэм Зеикъуэ къы­щызэIуахащ мыдрисэ. Хьэрып Iэлыфбейр къигъэсэбэпурэ, Исмел цIыкIухэм ады­­гэбзэр иригъэджырт, КъурIэнри яри­гъащIэрт.
Езы Исмел ирипсалъэрт хьэрыпыбзэм, урысыбзэм, тыркубзэм, азербайджаныбзэм, балъкъэрыбзэм.
Купым фIыуэ хищIыкIырт математикэм, астрономием, биологием, географием, тхы­дэм, логикэм, бзэхэм, IуэрыIуатэр зэхуихьэсырт, усэ, рассказ итхырт, и махуэрытхым къыщигъэлъэгъуэжырт къэхъукъащIэ­хэр, къуажэ хъыбархэр. Бахъшысэрей щыт­радзэ «Терджиман» газетыр, «Наука и религия» журналыр къыIэрыхьэрт Куп Исмел.
Абы къыфIащат «къуажэм зи дзыхь ирагъэз цIыху» цIэр. Шэрихьэт судым и уна­фэщIу лэжьащ, къуажэ Советым хахащ, Тэрч лъэпкъхэм я ЕтIуанэ съездым и лIы­кIуэу къагъэлъэгъуащ. Налшык куей советхэм я ещанэ съездым хэтащ. Илъэс зыбжанэкIэ Бахъсэн куей судым и щыхьэту (заседателу) щытащ.
1920 гъэм бадзэуэгъуэм ХьэтIохъущы­къуей Ипщэ къуажэцIэр хъуэжын хуейуэ къыщагъэувам «Зеикъуэ» цIэр япэу къы­хэ­зылъхьахэм ящыщщ Купыр.
Абы и кIуэгъужэгъухэт Дым Iэдэм, Цагъуэ Нурий, Къатхъэн Назир, ЩоджэнцIыкIу Алий сымэ, нэгъуэщIхэри.
Агрохимием и Iэмалхэр къигъэсэбэпурэ, Куп Исмел къуажэм щыхамысэ къэкIыгъэхэр и хадэм къыщигъэкIырт, гъэунэ­хуныгъэхэр иригъэкIуэкIырт.
Исмел «Гъуазэ» газетым традзэну Истамбыл иригъэхьауэ щытащ «Адыгэ жьыуэ» зыфIища и усэр (1913 гъэрщ щитхар), арщхьэкIэ а газетыр зэхуащIыжри, усэр къы­зытрадзар «Адыгэ макъырщ». Ар газетым зэрытета дыдэм хуэдэу къыдохь:
Мы пагэныгъэр сытым къыхэкI!
ДыкъызыхэкIар сыт гъэщIэгъуэн?
Дэ ди нэр маплъэ,
Дэ ди лъэр макIуэ,
ДызэрыкIуэным сыт и нэхъыфI,
ДыкъызыхэкIар сыт гъэщIэгъуэн!
Къафкъаз щIыналъэм
дэ дыкъыщалъху,
Ди къэлъхуныгъэм сытхэр и фIыгъэ?
ФIыгъуэшхуэ псори хьилмым къыхокI,
ДыкъызыхэкIар сыт гъэщIэгъуэн!
Мы щIыналъэшхуэм дэ дрибынкъэ!
ЗылI и бын хуэдэу дэ дыунэнкъэ!
ПсэукIэ дахэр хьилмым къыхокI,
ДыкъызыхэкIар сыт гъэщIэгъуэн!
Хьилмыншэ цIыхум сытыр и махуэ?
Махуэшхуэ махуэм сытхэр и псалъэ?
Псалъэм и дахэр хьилмым къыхокI,
ДыкъызыхэкIар сыт гъэщIэгъуэн!
Ди щIалэ къалъхухэр
къалъхум я лъапIэщ,
ЛъапIэгъуэ зиIэр IэщIагъэ дахэщ,
IэщIагъэ дахэр хьилмым къыхокI,
ДыкъызыхэкIар сыт гъэщIэгъуэн!
IэщIагъэ дахэр дэркIэ хьэрэмкъым,
Хьэрэм зыхэлъыр дэркIэ хьэлэлкъым.
Хьэрэм-хьэлэлхэр хьилмым къыхокI,
ДыкъызыхэкIар сыт гъэщIэгъуэн!
Мы дунеишхуэм сыт тетхыжыну?
Мы дунеишхуэм сыт къэдгъэнэну?
Къэнэну псоми хьилмыр нэхъыфIщ,
ФIыгъуэшхуэ псори хьилмым къыхокI,
ДыкъызыхэкIар сыт гъэщIэгъуэн!
Шэрхъ Къэралбий Мэрем и къуэр (1895 - 1991) япэ къуажэ егъэджакIуэхэм ящыщщ. ЩIалэ гурыхуэм Куп Исмел деж щIэныгъэ щызригъэгъуэтащ, абы ипхъу ­Нури щхьэ­гъусэ ищIащ. ИужькIэ егъэджакIуэ курсхэр къиухыжащ.
ЩIэныгъэншагъэр гъэкIуэдыным, еджапIэхэр къызэIухыным, щIэблэр гъэсэным илъэс куэдкIэ къаруушхуэ тригъэкIуэдащ Къэралбий. 1926 гъэм къуажапщэм къы­щызэIуаха пэщIэдзэ еджапIэр езыгъэщIахэм ар яхэтащ икIи абы щылэжьащ.
И IэщIагъэм зэрыхуэIэижьыр, псэу­кIэ­щIэм жыджэру зэрытелажьэр къалъытэри, 1940 гъэм къратащ КъБАССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым и ЩIыхь тхылъ.
Хэку зауэшхуэм щыгъуэ Шэрхъыр Сталинград деж бийр щызэтезыкъутахэм ­яхэ­тащ. Я адэм и IэщIагъэр и къуэхэу Мухьэмэд, Хьэмидбий, ипхъухэу ФатIимэтрэ Таужанрэ къыхахащ. Хьэмидбий КъБКъУ-м и доцентщ, абы и къуэ Заури ­ ди университетым щрегъаджэ, биологие щIэ­ныгъэхэм я кандидатщ. Мухьэмэд ­ипхъу Хьэлимэти егъэджакIуэщ.
Шэфий Абдурэхьим Мысхьуд и къуэр (1895 - 1944) илъэс зыбжанэкIэ щылэжьащ щапхъэ зытрах пэщIэдзэ школым. ЕгъэджакIуэ емышым сабийхэр къыдихьэхырт, еджэным тригъэгушхуэрт. Ар зэи и къалэнхэм теплъэкъукIыртэкъым, ныбжьыщIэхэм хьэл-щэныфI зэрызыхалъхьэным сыт щыгъуи иужь итт, ахэр адыгэ хабзэм, нэмысым щIигъэджыкIырт.
Шэфий Абдурэхьим и цIыхугъэфIт Що­джэнцIыкIу Алий. УсакIуэшхуэр Бахъсэн ­рай­­оным инспектору щыщылэжьам Шэфийм хуэзэу щытащ, и лэжьыгъэфIхэр зри­гъэ­лъагъуну. А тIур унагъуэкIи зэкIэ­лъы­кIуэрт, Зеикъуэ теухуа «Си махуитI гъащIэ» усэр япэу зригъэлъэгъуар и ныбжьэгъу егъэ­джа­кIуэрт. А усэр Алий итхат школым ­ ищхьэкIэ джабэм кIэрылъа мывэшхуэм и лъаб­жьэм щIэсу, «Алий и мывэкIэщ» абы зэреджэр.
И хэкур ихъумэжу, Шэфий Абдурэхьим Хэку зауэшхуэм хэкIуэдащ 1944 гъэм. Я адэм иригъэжьа IуэхуфIхэм къыпащащ и къуэхэу Хьэчим, Хьэсэн, Нажмудин сымэ.
Шэфий Хьэчим Абдурэхьим и къуэр (1920 - 1998) пщIэшхуэ зиIэ цIыху гуащIафIэу ­дунейм тетащ. ЕгъэджакIуэущ и гъащIэ ­гъуэ­гуанэр къызэрыщIидзар, егъэджа­­кIуэущ зэриухыжари. И япэ дерсхэр щитар 1940 гъэрщ, Дыгулыбгъуей школым щы­ла­жьэу.
Хэку зауэшхуэр иухыху лIыгъэ къигъэлъагъуэу хэтащ. Офицер хахуэм къратащ Хэку зауэм и орденитI, «И хахуагъэм папщIэ» медалыр, нэгъуэщI дамыгъэхэри.
Зауэ нэужьым Iуащхьэмахуэ районым и унафэщIу, егъэджакIуэу, Зеикъуэ курыт школым и директору лэжьащ. 1961 гъэм «КъБАССР-м и школым щIыхь зиIэ и егъэджакIуэ» цIэ лъапIэр къыфIащащ.
1965 гъэм ди республикэм щекIуэкIа математикэ олимпиадэм Шэфийм етIуанэ увыпIэр къыщихьащ (япэр зыми хуагъэфэщакъым).
Хьэчим есэпымкIэ егъэджакIуэ Iэзэу щы­та къудейм къыщымынэу, абы цIыхугъэш­хуэ хэлът, къуажэдэсхэм пщIэ ин къыхуа­щIырт. Щылэжьа школым Шэфий Хьэчим и цIэр зэрехьэ иджы.
Шэфий Нажмудин Абдурэхьим и къуэр щIэныгъэм и гур хуэпабгъэу къэтэджащ. Ломоносовым и цIэр зезыхьэ университетыр къиуха нэужь, КъБКъУ-м къигъэзэж­- ри, абы ассистенту, егъэ­джакIуэу щылэ­жьащ. Тхыдэ щIэныгъэхэм я кандидатт. Доктор диссертацэри и кIэм нигъэблэгъат, ауэ хунэсакъым ар къыдихыну.
Шэфий Нажмудин цIыху хьэлэлт, ныбжьэгъу и куэдт, щIэныгъэфIи бгъэдэлът. Ар нэхъыбэу дэзыхьэхыр археологиерт. Ноби и пщIэр кIуэдакъым Шэфийм 1968 гъэм къыдигъэкIа «Къэбэрдейхэм я тхыдэмрэ хабзэмрэ курыт лIэщIыгъуэхэм» тхылъым.
Гъубжокъуэ ЛутIэ Мурат и пхъур (1915 - 1996) щIэблэр егъэджэным, гъэсэным илъэс куэдкIэ бгъэдэтащ. Лениным и цIэр зезыхьэ еджапIэ къалэ цIыкIум щIэсащ. 1931 гъэм Псы­хуабэ къыщиухащ ФЗС-р (фабрично-заводской семилеткэ), Хэку зауэшхуэр къыщы­хъея гъэм Налшык педучилищэр.
Къэсейхьэблэ къуажэм щIалэ дыдэу лэжьэн щыщIидзащ, пэщIэдзэ классхэм щригъаджэу. Зи IэщIагъэр фIы дыдэу зы­лъагъу хъыджэбз гумызагъэр и Iэнатэм ­хьэ­лэлу бгъэдэтт, сабийхэр нэхъыфIу зэ­ры­ригъэджэн IэмалыщIэхэр зэпымыууэ къи­лъыхъуэрт. 1957 гъэм абы къыфIащащ «РСФСР-м и школым щIыхь зиIэ и егъэджакIуэ» цIэ лъапIэр. РСФСР-м и Совет ­Нэхъыщхьэм и Президиумым и ЩIыхь тхылъ, «И гуащIэдэкI лэжьыгъэм папщIэ» медалыр къратащ.
ЛутIэ ипхъу Жэмыхъуэ Розэ РСФСР-м щIэныгъэмкIэ и отличникщ, пэщIэдзэ клас­с­­хэм илъэс куэдкIэ щригъэджащ. Абы и щхьэ­­гъусэу щыта Жэмыхъуэ Мухьэмэд Ро­зэ щылэжьа курыт школым и директоращ.
ЛутIэ и къуэ Руслан егъэджакIуэу щытащ, и нысэ СэIимэт курыт школ №1-м щолажьэ, егъэджакIуэ нэхъыфIхэм хабжэу.
Хэку зауэшхуэм ипэ илъэсхэм егъэджа­кIуэу лэжьахэщ ХьэцIыкIу Ибрэхьим, Шурдым Хьэпагуэ, Шыд Ибрэхьим, Токъ­макъ­хьэ Хьэжумаррэ Хьидэрэ, Лосэн Мущ­­­тэ­фар, ХьэвцIыкIу ИсрэIил, Iэпщэ Азрэт, БжьыхьэлI Мысост сымэ, нэ­гъуэщIхэри.
Зауэ нэужьым ныбжьыщIэхэр егъэ­джэ­ным, гъэсэным бгъэдэтахэщ Шэрхъ БетIал, Щомахуэхэ Мыхьмуд, Абдурэхьим, Лъос­тэн, Къумыкъу Лъостэнащ, Шыдхэ Му­хьэз, Нухь, Ует Чылахъстэн, Бетыгъуэн ­Сэ­лим, Шурдым Залым, Шорэ Хужь, Що­джэн Менлы сымэ, нэгъуэщIхэри.
Къуэдзокъуэ Дэнял Щыхьымджэрий и къуэр (1926 - 1952) зэрыпсэуар илъэс 26-рэщ. ЗэрыжаIэу, зэфэну псыр къэжатэкъым дунейм щехыжам. ГъащIэм куэдкIэ щыгугъырти, и мурадхэр инт, зызрипщытахэр Iуэху щхьэпэти, псэхугъуэ имыщIэу лажьэрт, нобэ зэфIимыгъэкIамкIэ пщэдейрей махуэм щымыгугъыу.
Бахъсэн ГЭС-р зэфIэзыгъэувэжахэм ар яхэтащ, «ГуащIэдэкIым и ударник» цIэри къыфIащащ. 1946 гъэм щIидзэри псэуху адыгэбзэмрэ литературэмрэ школым щригъэджащ. ЛУГ-р къиухащ, Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал пединститутми щеджащ.
Штатым хэмыт япэ корреспондентхэм ящыщт, и тхыгъэхэр радиокIэ къатырт, га­зетхэм къытехуэрт. Ди республикэм и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым и УнафэкIэ 1951 гъэм Радиом и махуэм и щIыхькIэ ­Къуэдзокъуэ Дэнял къратащ ЩIыхь тхылъ.
Къуэдзокъуэр егъэджакIуэ Iэзэм къы­щымынэу, тхэн Iуэхуми хуабжьу дихьэхырт. И усэхэр учебникхэм, «Къэбэрдей» альманахым къытрадзэрт, Iэрытхыу абы къыщIэнащ усищэм щIигъу, Iыхьищу зэхэт, напэкIуэцI куэд хъу «ЦIыхугъэ щэнкIэ псы­хьа», «ДэIэпыкъуэгъу лIыхъужь» поэмэхэр. Ап­хуэ­­дэу Дэнял зэхуихьэсыжащ псалъэжь, псалъэ шэрыуэ куэд, Хъуэжэ и таурыхъхэр, адыгэ хъыбархэр.
Куп Абдулчэрим КIэмац и къуэр Исмел хьэжым и къуэрылъхущ. 1951 гъэм Къэбэрдей къэрал пединститутыр, илъэс 20 дэкI-ри, КПСС-м и ЦК-м и парт школ нэхъыщ­хьэр къиухащ.
Зеикъуэ курыт школым физикэр, математикэр щригъэджащ. Iуащхьэмахуэ райо­ным и унафэщIу, Къызбрун Езанэ школ- интернатым и директору лэжьащ. Нэхъ иу­жьы­IуэкIэ КПСС-м и Тырныауз къалэ комитетым и 2-нэ секретару, къалэ исполкомым и унафэщIым и къуэдзэу лэжьащ.
Купыр лэжьащ партым и Къэбэрдей- ­Балъкъэр обкомым и инструктору, туриз­мэмкIэ областной Советым и тхьэмадэм и къуэдзэу, ВОИР-м и инженер нэхъыжьу, Налшык дэт курыт школ №9-м и егъэджакIуэу. Мызэ-мытIэу хахащ къуажэ, къалэ, район Советхэм я депутату.
Куп Абдулчэрим и лэжьыгъэфIым папщIэ къыхуагъэфэщащ КъБАССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым и ЩIыхь тхылъхэр, медаль зыбжанэ.
Жылау Нурбий Хьудин и къуэр (1931 - 2004) ди республикэми нэгъуэщI щIыпIэхэми къыщацIыху егъэджакIуэ, гъэсакIуэ Iэзэт, жылагъуэ лэжьакIуэшхуэт. Ар УФ-м и ТхакIуэхэм, Журналистхэм я союзхэм хэ­-тащ, тхыгъэ щхьэпэ куэд и Iэдакъэм къыщIэ­кIащ, тхылъипщI къыдигъэкIащ, абыхэм яхэтащ егъэджакIуэхэр зэрыгъуазэхэр, псалъэм папщIэ, «Адыгэ хабзэмкIэ дерсхэр», нэгъуэщIхэри.
И гъащIэм и нэхъыбапIэр Жылаум пи­щIащ егъэджэныгъэ, гъэсэныгъэ IэщIагъэм. ЕгъэджакIуэу, директорым и къуэ­дзэу лэжьащ, ауэ зы махуи зэпигъэуакъым и жылагъуэ Iуэхухэр.
1964 гъэм и уней библиотекэр Жылаум ­къуажэм хуит яхуищIащ, 1967 гъэм къуажэ музей къызэригъэпэщащ. Бахъсэн къалэм къыщызэIуихащ район, лъэпкъ музей, абы и унафэщIуи лэжьащ.
Зеикъуэдэсхэм ящыщу Нурбийщ япэу иужь ихьар и къуажэгъухэу Хэку зауэшхуэм хэкIуэдахэм я цIэ-унэцIэхэр зэхуэ­хьэ­сы­жы­ным. А къалэн мытыншыр и кIэм нигъэсыху ар етIысэхакъым. Жылаур куэдрэ елэжьащ къуажэм и тхыдэр зэхуэхьэсыжыным икIи ар къехъулIащ. АбытIэ Хьэжмурат и гъусэу къыдигъэкIащ «Зеикъуэ: дыгъуасэрэ нобэ­рэ» тхылъыр.
Жылау Нурбий категорие нэхъыщхьэ зиIэ егъэджакIуэт, щIэныгъэ IуэхухэмкIэ РСФСР-м и отличникт, медаль, дамыгъэ зыбжанэ, щIыхь тхылъ пщIы бжыгъэхэр къыхуагъэфэщащ.
НыбжьыщIэхэм щIэныгъэфI егъэгъуэ­ты­ным хэлъхьэныгъэфI хуэзыщIахэм ящыщщ «КъБР-м щIыхь зиIэ и егъэджакIуэ» цIэр зыфIащахэу Къаскъул Iэбубэчыр Хьэ­пагуэ и къуэр, Шурдым Нажмудин Хьэ­пагуэ и ­къуэр, ЛIизэм Луизэ Мэжид и ­пхъур, щIэ-ныгъэ IуэхухэмкIэ отличникхэу Мэршэнкъул Хьэсэнбий, Щауэ Ждин, Ует Аслъэнбий, ­Къуныжь Зое, Шэфий Лейлэ, Сэбаншы ­Хъулимэт, Шыгъушэ Хьэбас, ап­хуэ­дэу ­Къуэдзокъуэ Хьэсэн, Шыгъушэ Алий, Щоджэн Iэмралий, Къазий Ахьмэд, Къуэ­дзокъуэ Аслъэнбий сымэ, нэгъуэщI­хэ­­ри.
Зеикъуэ курыт щIэныгъэ щызрагъэгъуэт еджапIиплI дэтщ. Абыхэм щоджэ сабий 1500-м нэс. ЕгъэджакIуэхэм я бжыгъэр 180-м щIегъу. Абыхэм я нэхъыбапIэм щIэ­ныгъэ нэхъыщхьэ яIэщ.
Къуажэм дэтщ интернат, цIыхуи 160-м щIигъу щрагъаджэу. Илъэс куэдкIэ абы и унафэщIу лэжьащ Дэгу Чэрим. ЕгъэджакIуэхэм, гъэсакIуэхэм я бжыгъэр 67-рэ мэхъу. Зи цIэ фIыкIэ ираIуэхэм ящыщщ ТхьэлI Марие, Настуевэ Валентинэ сымэ, нэгъуэщIхэри.
Къуажэ сабий садым илъэс куэдкIэ и унафэщIу щыта Токъмакъ Зое МэчрэIил и пхъум къратащ «И лэжьыгъэфIым папщIэ» медалыр. Ар щIэныгъэ IуэхухэмкIэ СССР-ми РСФСР-ми я отличникщ. Зое и IуэхущIафэхэм нобэ къыпащэ Щоджэн Марузрэ абы и лэжьэгъухэмрэ. Сабий садым щаIыгъщ цIыкIуи 120-рэ, гъэсакIуэ 13, егъэджакIуитI щолажьэ.
УзэщIакIуэ
Куп Исмел
Шэфий Хьэчим
Жылау Нурбий
Жэмыхъуэ Хъусен
Шурдым Хьэпагуэ
АбытIэ Хьэжмурат
Шурдым Нажмудин
Химие щIэныгъэхэм
я кандидат
Шурдым Эльмирэ
ЕгъэджакIуэ
Щоджэн Лидэ
ГъэсакIуэ Iэзэ
Токъмакъ Зое
ГЪУКIАКЪУЭ Идар.
