Урысей Федерацэм субъектыщIэхэр къызэрыхагъэхьэм теухуауэ парламентархэм жаIэ
Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Парламентым и УнафэщI Чеченов Ануар:
— Дэ ди нэгу щIэкIащ тхыдэ мыхьэнэ зиIэ къэхъукъащIэ — щIэуэ субъектитI — Кърым Республикэмрэ Севастополь къалэмрэ — Урысей Федерацэм къызэрыхагъэхьар. А щIыкIэм тету, тхыдэм къыдэкIуа къуаншагъэр ягъэзэкIуэжауэ къэплъытэ хъунущ. Къэралым и Iэтащхьэм зэрыжиIащи: «Кърымыр дяпэкIи урысхэми, украинхэми, кърым тэтэрхэми яйуэ, абы щыпсэу лъэпкъ псоми ящыщхэр щалъхуа унагъуэу щытынущ». Кърымыр стратегие мыхьэнэ зиIэ щIыналъэу зэрыщытым, абы суверенитет зэпIэзэрыт икIи лъэщ иIэн зэрыхуейм теухуауэ Президентым жиIахэмкIэ сыакъылэгъущ.
Урысей Федерацэм и Президент Путин Владимир Кремлым къыщипсэлъахэм дэ аргуэру зэ наIуэ къытщащIащ къэралым и сэбэп зыхэлъхэр дунейпсо утыкум щыхъумэныр, урысей цIыхухэм я хуитыныгъэхэм къащхьэщыжыныр Урысей Федерацэм зэрыхузэфIэкIыр.
***
КъБР-м и Парламентым и УнафэщIым и къуэдзэ, «Урысей зэкъуэт» Урысейпсо политикэ партым и Къэбэрдей-Балъкъэр щIыналъэ къудамэм и политсоветым и секретарь Бозий Натбий:
— Кърымым и статусым теухуа референдумым кърикIуахэр сфIэтэмэмщ икIи Кърым Республикэр субъектым и хуитыныгъэхэр иIэу Урысей Федерацэм къызэрыхыхьэр (къызэрыхыхьэжыр) си гуапэщ. СызэреплъымкIэ, Кърымыр Урысейм къызэрыгухьэжым тхыдэ мыхьэнэшхуэ иIэщ.
Дауи, дэ икъукIэ дегъэпIейтей езы Украинэм щекIуэкIхэм. Сэ сригузавэу сыкIэлъоплъ социальнэ, политикэ Iуэхухэр зэрызэIыхьэм, экстремизмэм зыкъызэриIэтым, экономикэр гугъуехьышхуэ зэрыхэхуам. Апхуэдэу Урысей Федерацэмрэ Украинэмрэ зэрызэдэлажьэр, абыхэм яку дэлъ щэнхабзэ, къинэмыщI зэпыщIэныгъэхэр къызэпаудынкIэ хъунущ. Сэ 50 гъэхэм сыкъыщыхъуа Нарткъалэ а зэманым нэхъыбэу щыпсэуар украинхэрщи, а лъэпкъыр зищIысым сыщыгъуазэщ — ахэр лэжьакIуэшхуэхэщ, абы къыдэкIуэу езыхэр гуапэщ. Дэ ди лъэпкъхэр лIэщIыгъуэ Iэджэ лъандэрэ зэпыщIащи, украинхэм я щхьэ кърикIуэр къытфIэмыIуэхункIэ хъунукъым.
Дыщыгугъынщ ди гъунэгъу къэралым и жылагъуэ-политикэ гъащIэр зэман кIэщIым къриубыдэу зэтеувэжыну икIи, япэхэми хуэдэу, дызэныбжьэгъуу, дызэгурыIуэу, дызэдэIэпыкъужу ди къуэш украин лъэпкъым адэкIи дыдэпсэуну. Сэ си щхьэкIэ сыщогугъ къарурэ залымыгъэрэ хэмыхьэу щытыкIэр зэтеувэжыну.
***
КъБР-м и Парламентым и УнафэщIым и къуэдзэ Саенкэ Татьянэ («Урысей зэкъуэт» фракцэ):
— Кърым Республикэр Урысей Федерацэм къызэрыхыхьэм теухуа зэгурыIуэныгъэм ди къэралми абы щыпсэу дэтхэнэ зы цIыхуми я дежкIэ тхыдэ мыхьэнэ зэриIэр жыпIэмэ, егъэлея хъунукъым. Урысей Федерацэм и Президент Путин Владимир Федеральнэ Зэхуэсым хэтхэм я пащхьэ къыщыщыпсалъэм Iуэхум и лъэныкъуэ псори я пIэ иригъэувэжащ, къухьэпIэ къэралхэм къыттракъузэну яужь щит лъэхъэнэм тегушхуауэ икIи къимыкIуэту мыхьэнэшхуэ зиIэ унафэр къищтащ.
Философ Ильин Иван гъэщIэгъуэну къигъэлъэгъуащ Урыс къэралыгъуэм и къыхэщхьэхукIыныгъэ нэхъыщхьэр: «Ар зыхущIэкъур хамэлъ зыщIэтхэр игъэкIуэдыну, ириудыхыну, лъэгущIэт ищIыну, адрей лъэпкъхэр итхьэлэну аракъым, атIэ псоми Хэку ин яригъэгъуэтыну, дэтхэнэми и Iуэху дигъэкIыну, псори зэгуригъэIуэну, дэтхэнэми и диныр къыхуигъэнэжыну, лэжьыгъэкIэ къызэригъэпэщыжу, нэхъ зэфIэкIышхуэ зыбгъэдэлъхэр къэрал, щэнхабзэ ухуэныгъэм хишэну аращ».
Ноби Кърымым хуагъэлъэгъуар мис аращ. Абы иджы езым и Хэку ин, урысхэми, украинхэми, тэтэрхэми я бзэр, я щэнхабзэр яхъумэжыну, республикэр зехьэнымкIэ лэжьыгъэм хэтыну хуитыныгъэ щаIэ, нэхъыщхьэ дыдэр арщи — шынагъуэншэу щыпсэун, егъуэтыж.
