Дэрмывэм и лIыгъэ
Къэрэшей-Шэрджэс Республикэр щыгъэтауэ, Совет Союзу щытами цIыху куэд щыбгъуэтынкъым Фин зауэми, Хэку зауэшхуэми, Япон ­зауэми лIыгъэ хэлъу хэтауэ, псэууэ къыхэкIыжауэ.
Таурыхъхэм щаIуатэм ещхь ап­хуэдэ гъуэгуанэ хьэлъэ зэпичу и Хэку узыншэу къекIуэлIэжахэм ящыщщ КъШР-м и къалащхьэ ­Черкесск щыпсэуа Дэрмывэ Му­­хьэб Хьуд и къуэр. Ар Краснодар крайм хыхьэ Кургъуокъуей къуажэм 1914 гъэм къы­щалъхуащ. 1930 гъэхэм абы пэ­щIэдзэ еджапIэр Успенскэ станицэм къыщиухри, мэзхъумэхэр щра­гъа­джэу Владикавказ дэт технику­мым щIэтIысхьащ.
ЕхъулIэныгъэфI иIэу Мухьэб тех­никумыр къиуха нэужь, Ермэлыхьэб­лэ дэта, Дзэ Плъыжьым папщIэ офицерхэр щагъэхьэзыр училищэм ящтащ. Ар щытхъу тхылъкIэ къиухри, ­Ленинград дзэ округым взводым и унафэщIу ягъэкIуащ. Офицер щIалэм куэд дэмыкIыу къыщIихуащ ­Фин зауэм и гъуэзыр. Абдеж къы­щигъэлъэгъуа лIыгъэмрэ акъылымрэ къапэкIуэу ар ягъэуващ тIасхъэщIэх взводым и унафэщIу, и япэ Ва­гъуэ Плъыжь орденри и бгъэм къы­щылыдащ.
1941 гъэм Хэку зауэшхуэр къыщыхъейм абы къыхуагъэфащэ тIас­хъэщIэх ротэ щхьэхуэ, бийм и щIыб Прибалтикэ Iэшэлъашэм щызэуэну. ЩIалэм и пщэ къралъхьэр пылъ­хьэн­шэу зэригъэзащIэм папщIэ Вагъуэ Плъыжь орденыр етIуанэу кърат, лейтенант нэхъыжь цIэри щIыгъуу.
Прибалтикэ щIыналъэм абы и ротэр щызэуащ 1941 гъэм и щэкIуэгъуэ мазэм нэс. А зэманым бийм Мэзкуу къищтэныр къалэн нэхъыщхьэу игъэуват, дзэ къыхэхауэ, зэуэным ­нэхъ хуэкъулейуэ иIэр къриутIып­щати, Мухьэб и тIасхъэщIэх ротэр абы­хэм я щIыбым дагъэувэ.
Мэзкуу епщIа дзэр зэтекъутэным Дэрмывэм и ротэм хилъхьа гуа­щIэм­рэ лIыгъэмрэ я щыхьэту, ди хэкуэгъу щIалэм Вагъуэ Плъыжь орденыр ещанэу къыхуагъэфащэ. А орденыр еплIанэу Мухьэб къыщилъэщащ­ ­Сталинград и Iэшэлъашэм щекIуэ- кIа зэхэуэ иным.
1944 гъэм нэмыцэр Хэкум ихужын щыщIадзам, Мухьэб къыщохутэж Прибалтикэм. Абдежым тIасхъэщIэх ротэм я унафэщIым къыщигъэлъэ­гъуа лIыгъэм папщIэ Вагъуэ Плъыжь орденыр етхуанэу кърат. «Хэку зауэ» орденым и япэ нагъыщэр абы ­къилэжьащ илъэсиплIкIэ зыпэщIэта бийр къызэрыкIауэ щыта гъуэмбым щраукIыхьыжам.
1945 гъэм Мухьэб зауэр иухакъым, адрей куэдым хуэдэу. Абы къыху­дэ­хуащ и лIыгъэмрэ и акъылым и жа­нагъымрэ япон сэлэтхэм яригъэлъагъун. А зэманым Дэрмывэм «Совет Союзым и ЛIыхъужь» цIэр къратыну лъэIу тхылъ и командирхэм ягъэ­хь­э­зырат, ауэ ар зигу темыхуахэр къы­къуэкIри, адыгэлIым къилэжьа цIэр Бэракъ Плъыжь орденкIэ зэра­хъуэкIыжащ, майор нагъыщэри къы­хущIагъужащ.
Зауэ нэужьым Мухьэб и къулыкъур дзэм щрихьэкIащ 1956 гъэм нэсыху. А гъэм Хрущёвым офицер куэд дзэм къыхигъэкIауэ щытащ. Мухьэби абы­хэм яхэхуэри, 1957 гъэм Черкесск къалэм къигъэзэжащ.
Абы и ордениблым къадэкIуэу, ­зауэм къыщилъэща медаль зыбжа­ни иIащ. Зауищым я лIыхъужь хахуэр 1985 гъэм дунейм ехыжащ. Ауэ къэнащ и лIыгъэм щыхьэт техъуэ орденхэр, медалхэр, ахэр щIэ­зып­лъыкIын, иригушхуэн, ириинын къуэ­рылъхухэр, Iыхьлыхэр, лыджанэхэр. Апхуэдэу щыхъукIэ, Мухьэб езыр къыт­­хэмытыжми, фэеплъ мы­кIуэ­ды­жын дунейм къытринащ.
ГЪУКIЭКЪУЛ Даут.
