ЛIыгъур Хьэзиз зэи къикIуэтакъым
1942 гъэм гъатхэпэм Бахъсэн районым и военкоматым зауэм кIуэну ириджахэм яхэтт Зеикъуэ къуажэм щыщ ЛIыгъур ХьэкIашэ и къуэ Хьэзизи. Ар фронтым занщIэу Iухьат 65-нэ топгъауэ полкым хэту. А зэманым Керчь деж ди дзэхэр щытыкIэ гугъу щихуат. Бийм и дзэ нэхъ лъэщхэр къраутIыпщри, уIэгъэ, укIыгъэ яIэу совет сэлэтхэм къикIуэтын щIадзэ. Апхуэдэуи а щIыпIэр къызэранэкI.
А зэхэуэ гуащIэм хэтт Курп Ищхъэрэ щыщ Шормэн IисраIил и топгъауэхэри. Ахэр хыхьэрт 115-нэ Къэбэрдей-Балъкъэр шуудзэм. Шормэныр иримыгушхуэу къанэртэкъым и хэкуэгъу шууейхэм я зэуэкIэм, я хахуагъэм, я лIыгъэм. IисраIил зыхэт топгъауэ полкыр 115-нэ шуудзэр здэщыIэ щIыпIэм къэкIуат лъэсыдзэхэм ядэIэпыкъуну. ЗэрызэгурыIуам хуэдэуи ящIат.
Хахуагъэ ин къыщагъэлъэгъуащ а щIыпIэм Зеикъуэ щыщ топгъауэ ЛIыгъур Хьэзиз, абы и гъусэхэу Ислъэмей щыщ Мыщхъуэжь Мэжид, Кушмэзыкъуейм икIа Джэрыджэ ХьэзрэIил сымэ. Зауэ гуащIэм Сталинград зыщиубгъуа нэужь, Хьэзизи, IисраIили, Мэжиди, ХьэзрэIили 64-нэ армэм хагъэхьэ.
Сталинград щекIуэкIырт зэхэуэ хьэлъэхэр. зы уни, зы щIы метр зэбгъузэнатIи бийм епт хъунутэкъым. Абы папщIэ псэемыблэжу зэуэн хуейт. Къалэр зыхъумэхэм яхэтт сержант ЛIыгъур Хьэзизи.
— ИкъукIэ хьэлъэт икIи гуащIэт иужьрей махуэхэр, — къиIуэтэжырт ЛIыгъурым. — Зауэр Сталинград и къалэку дыдэм щекIуэкIырти, топуи, танкыуи, нэгъуэщI техникэуи, цIыхууи диIэр дызэгъусэт. Iугъуэмрэ сабэмрэ зэхыхьэжауэ махуэр жэщым хуэдэу кIыфIт, зыри я псэ еблэжыртэкъым. Нэмыцэхэри зэралъэкIкIэ къытпэщIэтт, хуейтэкъым икIуэтынуи дызытрагъэкIуэнуи. А зауэм дэри дыхэтт миллиметр 76-рэ хъу топымкIэ бийм и танкхэр, топхэр зэтеткъутэу.
Сталинград зауэм и ужькIэ сержант нэхъыжь ЛIыгъурыр 309-нэ гвардейскэ лагъымыдз (миномёт) полкым ягъакIуэ. А дзэ пакIэр ящыщт иужькIэ цIэрыIуэ хъуа «катюшэхэр» япэу зратахэм. Топгъауэ Iэзэм ахэр псынщIэ дыдэу къегъэIурыщIэ.
Хьэзиз яхэтащ Румыниер, Мэжэрыр, Югославиер, Чехословакиер хуит къэзыщIыжахэм. Зэхэуэ гуащIэхэм мызэу хахуагъэ, лIыгъэ къызэрыщигъэлъэгъуам папщIэ Хьэзиз къыхуагъэфэщат Хэку зауэ орденхэмрэ медаль зыбжанэрэ.
1945 гъэм и бжьыхьэм Хьэзиз дзэм къыхэкIыжащ. Къуажэм къигъэзэжри, къыхуагъэлъэгъуа IэнатIэр хьэлэлу игъэзащIэу лэжьэн щIидзэжащ. Зеикъуэ Кировым и цIэр зезыхьэ и колхозым и бригадир къалэным илъэс 18-кIэ пэрытащ. Хьэзиз цIыху пэжт, губзыгъэт, и ныбжь елъытауэ дэтхэнэ зыми тэмэму епсэлъэфырт. Арат и лэжьэгъухэми ныбжьэгъухэми пщIэ, нэмыс къыщIыхуащIыр, лэжьыгъэр къыщIехъулIэр.
ЛIыгъур Хьэзиз джэдкъаз фермэм и унафэщIу, ухуакIуэ бригадэм и тхьэмадэу щытащ. Абыхэм ныкъусаныгъэхэр щыгъэкIуэдынымрэ лэжьыгъэ тэмэм щыIэнымрэ ар щIэбэн зэпытт. Сыт хуэдэ IэнатIэм пэрамыгъэувами, абы Iуэхур тэмэму къызэригъэпэщырти, гъусэхэр дэIуэгъу хуэхъурт.
Хьэзиз куэдрэ хахащ район, къуажэ Советхэм я депутату, щIыналъэ судым и заседателу. Абы щIэблэ къэхъур егъэджэным, гъэсэным пщIэ хуищIырт, абыхэм чэнджэщэгъу яхуэхъурт.
ЛIыгъурхэ Хьэзизрэ абы и щхьэгъусэ Iэминатрэ дунейм ехыжащ. Мы унагъуэм щIалищ щапIащ, щагъэсащ. Чэримрэ Хъусенрэ Налшык къалэм щопсэу. Хьидэ Зеикъуэ къуажэм дэсщ.
Хейкуардэ Хьэсанэ.
Зеикъуэ къуажэ.
