Куууэ пхоплъыф
Мейкъуапэ дэт «Полиграф-Юг» тедзапIэм иджыблагъэ къыщыдэкIащ щIэныгъэлI цIэрыIуэхэу Щоджэн Эмилиерэ Хъуэткъуэ Самиррэ «Адыгэхэм я тхыдэр» зыфIаща тхылъыщIэр.
«Тхылъеджэхэм я пащхьэ къитлъхьэ лэжьыгъэр Урысейм щыцIэрыIуэ къэхутакIуэхэм я Iэдакъэ къыщIэкIащ: профессор, тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, УФ-м щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Щоджэн Эмилиерэ тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор Хъуэткъуэ Самиррэ», — зыкъыщытхуегъазэ япэ напэкIуэцIым тхылъым и пэублэр зытха философие щIэныгъэхэм я доктор, Адыгэ щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым и унафэщI ЛIэужь Iэдэм.
«Мы тхылъыщIэм Адыгейм щыщ тхыдэджхэм къыщагъэщхьэпэ бгъэдыхьэкIэр щIэныгъэм иджыри щIэуэ щалъытэ, «тхыдэ-антропологие» Iэмалым и щапхъэщ, — къыхегъэщ ЛIэужьым. — Шэрджэсхэм я блэкIар щыдджкIэ ар къытхуэгъэсэбэпмэ, тхыдэдж куэдым щхьэхуимыту яIэщIэкI нэфI-неягъыр нэхъ мащIэ зэрыхъунуми, щхьэж и лъэпкъыр адрейхэм ефIэкIыу къигъэлъэгъуэн хьэлыр нэхъ зэрызыханынуми, зэманым щIигъэпща Iуэхугъуэхэм гукъанэншэу дызэреплъыфынуми шэч хэлъкъым».
Щоджэнымрэ Хъуэткъуэмрэ дагъэцIыху тхыдэ къэгъэлъэгъуэкIэ Iэмалым тегъэщIапIэ ищIыр къэхъуам и закъуэкъым. Абыхэм къафIэIуэхущ зытепсэлъыхь лъэхъэнэм щыпсэуа цIыхур щIэгуфIэу, щIэнэщхъейуэ, ишхыу, щитIагъэу, зэгупсысу, зэхъуапсэу щытар. Тхыдэр занщIэу гу зылъумытэ куэдым зэрепхам тхылъеджэм и нэр трегъахуэри, дэтхэнэ зы лъэпкъми и блэкIар нобэрей гъащIэм къыщыпхуэсэбэпын хуэдэу, гукIэ зэхыуегъащIэ. Аращ «тхыдэ антропологие» зыфIищыр.
«Тхыдэ антропологием мыхьэнэшхуэ иIэщ, — я бгъэдыхьэкIэр IупщI тщащIын папщIэ, хэзыгъэгъуазэм зыкъыщытхуагъазэ тхылъыр зи IэдакъэщIэкIхэм. — Дауэ къыщалъхуа щIыпIэкIи, я Iэпкълъэпкъ зэхэлъыкIэкIи, я бзэкIи, я махуэкъэс гъащIэр зэрызэтраухуэ щIыкIэмкIи, хабзэ зэрахьэхэмкIи зэмыщхь цIыхухэр илъэс мин бжыгъэкIэ зэзэгъыу зэрызэдэпсэуфыр? Сыт дунейпсо цIыхубэр зы зыщIыр?»
Апхуэдэ упщIэхэр зыхуагъэувыжри жэуапи кърат зи гугъу тщIы тхылъ гъэщIэгъуэныр адыгэ тхыдэм дихьэххэм тыгъэ яхуэзыщIа Хъуэткъуэ Самиррэ Щоджэн Эмилиерэ.
Чэрим Марианнэ.
