Зи гугъэмрэ зи гъащIэмрэ зэтемыхуа ЦIыпIынэ Аслъэн
Зи гугъэмрэ зи гъащIэмрэ зэтемыхуа — пасэу, и щIалэгъуэу дунейм ехыжам апхуэдэу хужаIэ адыгэхэм. И мурадахэмрэ къыхуиухамрэ зэтехуакъым Къэбэрдей псом щхьэкIуэ ящыхъуауэ дунейм ехыжа, зи гугъу фхуэсщIыну сыхуей адыгэ щIалэм.
Арауэ къыщIэкIынут ЦIыпIынэ Аслъэн (Ахърэт нэху Алыхьым кърит!) къыхуиухар, илъэс 50 фIэкIа къимыгъэщIэну. Уегупсысмэ, куэдкъым ар, сыту жыпIэмэ, илъэс 50-м и ужькIэщ цIыхухъум зыщиузэщIыр, абы и ужькIэщ гъащIэм зыщихъуэжыр.
«Куэд къэзымыгъащIэу куэд зылэжьa» жаIэ адыгэхэм. Ар хужыпIэ хъунущ ди егъэджакIуэ Аслъэни. КъигъэщIар мащIэ дыдэми, адыгэбзэкIэ псалъэу зы цIыху дунейм тетыху, ягу илъынущ а цIыху щэджащэр.
Сэ КъБКъУ-м адыгэбзэмрэ литературэмкIэ и къудамэм и етхуанэ курсым сыщоджэ. ЦIыпIынэ Аслъэн Iэмырбий и къуэр ди отделенэм и кафедрэм и унафэщIу арат. Илъэситху мыбы сызэрыщеджам Аслъэн и цIэр IейкIэ жаIэу зэхэсхакъым. ХужыпIэн хуэдэуи щытакъым, сыту жыпIэмэ, нэхъыжьми нэхъыщIэми бгъэдыхьэкIэ тэмэм къахуигъуэтырт, гъащIэм щыгуфIыкIырт, жыпIэнурамэ, фIы зигу илъ цIыхут ар. Пщэдджыжьым ар еджапIэм къыщыщIыхьэкIэ, гуфIэу, лэжьыгъэм и нэр къыхуикIыу, зыхуэзэ, илъагъу псори фIэдахэу кIуэцIрыкIырт. Гулъытэншэу зыри къигъанэртэкъым, дэтхэнэ зыми зэрыхуэгуэпэным яужь итт.
Ди курсыр Аслъэн дыщригъэджар япэ илъэсращ. Япэ классым дызэрыкIуам ещхьу, зыми зыри хэдмыщIыкI жыхуаIэм хуэдэу, еджапIэм дыщIэтIысхьат. Абы щекIуэкI хабзэхэм зыкIи дыщыгъуазэтэкъым, уеблэмэ, мащIэуи дышынэрт, дыIэнкунт, ауэ ди егъэджакIуэм апхуэдэхэр и щыпэлъагъутэкъым. Япэ махуэхэм къыщыщIэдзауэ Аслъэн ди дэлъху нэхъыжьым хуэдэу, псалъэ дахэ къыджиIэурэ щыгъуазэ дищIат псоми. ДыкъызыхэкIа лъэпкъым и тхыдэмрэ адыгэ IуэрыIуатэмрэ дигъэджырти, и лекцэхэм дыхуэпIащIэу дыкIуэрт, жиIэхэм щыщ зыри зэрыдэдмыгъэхуным дыхущIэкъурт. Сыт и уасэт Аслъэн иригъэкIуэкI зы лекцэ ущIэсыну! СыхьэтитIыр, зы дакъикъэу фIэкIа къытщымыхъуауэ, блэлъэтырти ежьэжырт. И дэтхэнэ псалъэухами щIэ гуэр къуигъащIэрт.
Дыщригъаджэм деж и закъуэтэкъым абы дыщыхуэзэр, атIэ махуэ къэси дыкъилъагъурт. Япэ курсыр къэдухауэ дримыгъэджэж щыхъуами ар куэдрэ къытхыхьэрт, къытщIэупщIэрт, сыт хуэдэ упщIэ диIэми абыкIэ зыхуэдгъазэ хъуну жиIэрт. Кафедрэм Iуэху гуэркIэ декIуэлIамэ, куэд щIауэ зэжьэ хьэщIэм хуэдэу къытпежьэрт, пщIэ къытхуищIу, «адыгэ унагъуэ къыхэкIащ мы цIыкIухэр» жиIэурэ къытхуэгуфIэрт. Дэтхэнэ зы студентми ар гуапэ тщыхъурт, къытщхьэщыжыфыну къару лъэщ гуэрым дыкъызэриухъуреихьыр зыхэтщIэрти. Псоми яхуэгуапэт Аслъэн, псори фIыуэ илъагъурт, фIэдахэт, зэхэгъэж жыхуаIэр ищIэртэкъым, зыхуэзэ псори зыгуэркIэ зэригъэгуфIэным, зэригъэгушхуэным яужь итт. Сытым дежи и гур зэIухат, и нэгур зэрызэIухам ещхьу. Арауи къыщIэкIынут ар зыпэрыувэ и дэтхэнэ Iуэхури къыщIехъулIэр. ИгъащIэми жаIэ апхуэдэ цIыхуфIхэр Алыхьым япэ зришэлIэжу. ЗришэлIэжащ Аслъэни.
Игу илъа псори къехъулIакъым Аслъэн, гугъэу иIа псори лъэлъэжащ зы дакъикъэм, мураду ищIар игъэзэщIэну хунэсакъым — 2010 гъэм дыгъэгъазэм и 29-м и пщыхьэщхьэм, къаджэр хьэщIэу иригъэблэгъэн и гугъэу унэм къыщIэкIауэ яукIащ. Гуузт апхуэдэ цIыхуфI лъэпкъым фIэкIуэдыныр. Гуауэшхуэ къытепсыхат а махуэм ЦIыпIынэхэ я унагъуэм, Къэбэрдей псом гущIыхьэ ящыхъуат, дэ, иригъэджахэм, хуабжьу зыхэтщIащ а гузэвэгъуэр. Дунейри пшагъуэу, зэхэуфауэ нэху къекIат а пщэдджыжьым, ЦIыпIынэхэ я гуауэр, адыгэ лъэпкъ псом къытепсыха гуауэшхуэр, зыхищIэ хуэдэ, къыддэнэщхъейуэ.
Нобэ Аслъэн къытхэмытыжми, абы и псалъэ гуапэхэр къэтIущэщу ди Iупэм телъ зэпытщ иригъэджа дэтхэнэ зыми, ди гум илъщ сыт щыгъуи икIи илъынущ дунейм дытетыху.
Ахърэт нэху Алыхьым къуит, Аслъэн!
ХЬЭРЭДУРЭ Аллэ,
КъБКъУ-м и филологие институтым адыгэбзэмрэ литературэмкIэ и къудамэм и 5-нэ курсым щеджэ.
