Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
ЩIэ
ЕгъэджакIуэхэм папщIэ
2019 гъэм щIэуэ ди пащхьэ къихьа къыдэкIыгъуэхэм ящыщщ «Тхьэгъуш» художественно-педагогикэ журналыр. Ар мазэм зэ къыдокI. Журналым и япэ Iыхьэр классикэ тхыгъэхэм хухахащ, тхакIуэ, усакIуэ ныбжьыщIэхэм я IэдакъэщIэкIхэри къыхыхьэнущ, етIуанэ Iыхьэр егъэджэныгъэм нэхъ тегъэщIащ. Абы хохьэ мыпхуэдэ рубрикэхэр: «Литературэр курыт еджапIэм» (методикэ лэжьыгъэхэр), «Адыгэбзэр курыт еджапIэм» (методикэ лэжьыгъэхэр), «Сабий садым адыгэбзэр», «ДифI догъэлъапIэ», «Тхылъаджэ зэхуэс», «ЩIэныгъэлIхэм я псалъэ», «Хэку хъыбархэр» (адыгэбзэм ехьэлIа Iуэхугъуэхэр), «Адыгэбзэм хуауса усэхэр», нэгъуэщIхэри.
Журналыр къыдэзыгъэкIыр Къудей Фаридэщ. Абы зэрыжиIэмкIэ, адыгэбзэмрэ литературэмрэ курыт школхэм щезыгъэджхэм яхуэщхьэпэнущ мы журналыр, псом хуэмыдэу зэрырагъаджэ методикэ литературэр щымащIэ ди зэманым мыр сэбэп хъунущ.
— Апхуэдэуи, мы журналыр егъэджакIуэхэр я лэжьыгъэмкIэ щызэчэнджэщ утыкуу щытынущ, — жеIэ Фаридэ. — ТхакIуэ нэхъ щIалэхэм я IэдакъэщIэкIхэри идгъэувэну ди мурадщ. Псалъэм папщIэ, япэ къыдэкIыгъуэм ихуащ Бемырзэ Зураб и усэхэр.
Лэжьыгъэшхуэ ирагъэкIуэкI журналыр къыдэзыгъэкIхэм. Абы къытохуэ ди тхакIуэ цIэрыIуэхэм я IэдакъэщIэкIхэр, адыгэбзэм ехьэлIауэ екIуэкI зэпеуэхэм къарикIуахэр, егъэджэныгъэ Iуэхум щIэуэ къыхыхьа Iэмалхэмрэ ар анэдэлъхубзэ дерсхэм къызэрыщагъэсэбэпымрэ, еджакIуэхэм я щIэныгъэм зезыгъэужьын, егъэджакIуэхэм я зэфIэкIым хэзыгъэхъуэн, адыгэ щIэблэр лъэпкъыпсэу, хэкупсэу къызэрыбгъэхъун тхыгъэ куэд ибгъуэтэнущ.
Журналым адыгэ щIэнгъуазэ пэлъытэу и гъуэгу хишыну ди гуапэщ.
Къэбарт Мирэ.
Къеблагъэ, ИлъэсыщIэ! Сурэтыр Къарей Элинэ трихащ.
ЖыIэгъуэхэр
ЦIыхум къахэщыр жагъуэгъу щыщIэркъым
ПцIыр сыт хуэдизрэ пхымыкIами, икIэм-икIэжым пхыроху.
ПщафIэ ухъун щхьэкIэ, нэгъуэщI мыхъуми, тебэ къэплъам Iэ пцIанэкIэ уепхъуэ зэрымыхъунур пщIэн хуейщ.
Тэмакъыр япэ ищмэ, акъылым и зэфIэкIым хощI.
Темылъ тыгъэ пхуэзыщIым и щхьэусыгъуэр зэгъащIэ.
Угубжьауэ унафэ умыщI, ухуэмыщIауэ лэжьыгъэ щIумыдзэ.
УдэфэгъуафIэм и ныбэ из хъумэ, шыуаным йолъэпауэ.
Уи хадэм кхъуэ ибгъэхьамэ, къипхыжынIауэ ущымыгугъыж…
Фадафэм и псэлъафэри ефэнымкIэ унэтIащ.
ЦIыхум къахэщыр жагъуэгъу щыщIэркъым.
ЦIыхур нэхъ жыжьэу уафэм дэкIуеиху, и кIуэдыжыгъуэр нэхъ гъунэгъу мэхъу.
Чэнджэщ нэхъ хуэныкъуэр чэнджэщэрейкъым.
Шыдми и макъыр фIэдахэжщ, армырамэ кIиинтэкъым.
Щхьэхынэм и гъащIэр кIэщIщ.
Бейтыгъуэн Сэфарбий.
ТхылъыщIэ
Узыфэхэм зэреIэзэ Iэмалхэр
Псынабэ къуажэм щыпсэу Къэгъэзэж Шамхьир-Хьэжы удз хущхъуэхэмкIэ зэрыIэзэ щIыкIэр иту тхылъ къыдигъэкIащ. «Рецепты народного целителя» тхылъым щызэхуэхьэсащ узыфэ зэмылIэужьыгъуэ куэд унэм укъыщIэмыкIыу зэрыбгъэхъужын Iэмалхэр. Шамхьир бгъэдэлъ щIэныгъэр, Iэзагъыр къигъэсэбэпурэ куэд щIауэ цIыхухэм йоIэзэ, а псори зэхуэхьэсыжауэ иджы ди пащхьэ кърилъхьащ. Дэм, фом, шэхум, дагъэхэм, удзхэм, щхьэмыж зиIэ къэкIыгъэхэм я хущхъуэгъуэмрэ абыхэм я къэгъэсэбэпыкIэмрэ теухуахэр, узыфэ зэмылIэужьыгъуэхэр зыгъэхъуж зэхэлъ гъэщIэгъуэнхэр ихуащ мы тхылъым.
Къэгъэзэжым и тхылъым къыщывгъуэтынущ уи фэр, уи пкъыр, уи нэкIур дахэу, узыншэу зэрыщытын, жьыгъэр тезыгъэкIуэтын Iэмалхэм теухуа чэнджэщхэр.
Дохъушокъуэ Синэ.
Дэ къытхуатх
Фо
А махуэр си дежкIэ угъурлыуэ ежьатэкъым — сыхэжеят. Зэрызехьэшхуэ макъ гуэрым сыкъызэщигъэуащ. Си къуэш нэхъыщIитIым (ТIимошэ — илъэситI, Вовэ щы хъуат) къызэрыкIауэ къуейщIейуэ унэр къызэхажыхьырт. Хьэ мэжэлIахэми я банэ макъыр зэпагъэуртэкъым. А псори зыщыгугъ сэ си ныбжьыр илъэсиплI ирикъупатэкъым.
Ди анэшхуэ Фаризэт и пэшым щIэт хьэкушхуэм илъ мафIэр зэхэкIыжати, унэр упщIыIужат. Пхъэ къэхьын хуейт, ауэ ди анэшхуэр сымаджэт, ди адэ-анэр нэхумыщым лэжьакIуэ дэкIат.
ТIимошэ цIыкIу и пщэдджыжьышхэр гъэхуэбэжын хуейт, щIыIэу пхузыIуигъэхуэнутэкъым. Арати, Iуэхушхуэ къыспэщылът. Вовэ апхуэдиз гугъуехь пылътэкъыми сыгузавэртэкъым. ДжэдыкIэ гъэва жыпIэми, чыржын, кхъуей, шатэ хъуми, хэплъыхь имыщIу, сытри абы ишхынут.
Ди анэр фэтыджэн хьэкукIэ пщафIэрт. Сабийхэр абы гъунэгъууи дыбгъэдигъэхьэртэкъым, мафIэс къэдгъэхъуным тешыныхьу.
Фэтыджэн хьэкур, къапщтэмэ, абы щыгъуэм къуажэдэсхэм я дежкIэ хьэпшып лъапIэт, дэтхэнэми къыхуэщэхуну щыттэкъым. Колхозым лэжьапщIэр гъавэкIэ иту арат — илъэскIэрэ улахуэ ялъагъуртэкъым. Дэ ди Iуэхур нэхъ тыншт: ди адэ-анэр школым щылажьэрти, ахъшэ гуэр къаIэрыхьэрт.
Хьэкур къызэщIэзгъэплъэхукIэ зэман куэд зэрыдэкIынур къызгурыIуэрт, ТIимоши гъынэнэн щIидзагъэххэт. Си щхьэм къихьащ — гъунэгъум есхьэкIынщи, шхыныр згъэхуэбэжынщи аращ, жысIэу. Вовэрэ ТIимошэрэ псынщIэу схуапэщ, шхыныр зэрылъ шыуан цIыкIур къэспхъуатэри, сыдэкIащ. АрщхьэкIэ гъунэгъухэми я пэшхьэкухэр упщIыIужат. Нэхъыжьхэр лэжьакIуэ дэкIат, сэ схуэдэ сабийхэм сыт къапыпхынт?!
Си Iуэхур къызэрызэмыхъулIам сринэщхъейуэ сыкъыдыхьэжащ. Сыт сщIэнт, хьэкум мафIэ исщIыхьыну и ужь сихьащ. Абы щхьэкIэ унащхьэм сыдэпщейуэ нартыху жэпкъ къесхьэхын хуейт. Абдеж къыщыщIидзащ а махуэм гъэщIэгъуэну къысщыщIахэм.
Унащхьэм нэгъуэщI фIыгъуэ куэди телъу къыщIэкIащ. Самэу зэтелът сэхураныщхьэхэри джэшри. Унащхьэ кIыфIым и зы плIанэпэм, кхъуэщын щIагъым, тхьэрыкъуэхэм абгъуэхэр щаухуат, адрейм унэбзу цIыкIухэр дэст, ещанэм — жьындухэр, еплIанэм — хьэрхьупхэр. Унащхьэр зэхуагуэшами ярейт. Абгъуэхэм къиIущэщыкIырт кърашагъащIэ къуалэбзу шырхэр.
Гъавэмрэ нартыху жэпкъымрэ дзыгъуэр хищIати, жьындухэм ахэр къазэрыIэрыхьэу, я шырхэм хуахьырт. Ин хъуами, и щхьэхынагъэм е нэгъуэщI щхьэусыгъуэм къыхэкIыу абгъуэм къимылъэтыкIыу зы тхьэрыкъуэ шыр исти ар къыздесхьэхащ. Хьэкум мафIэр щызэщIэзгъэнэху, ТIимошэ абыкIэ тезгъэуну си мурадт. Пэжуи, тхьэрыкъуэр къызэрыIэрыхьэу, абы зиущэхуащ.
НэгъуэщI зы гугъуехьи щыIэт а зэманым. МафIэдзыр гъуэтыгъуейт. Мазэм къриубыдэу зы пхъуантэ цIыкIу е тIу унагъуэм къаIэрыхьэу арат. Арати, щтаучым къыхезгъэх хъуаскIэкIэ мафIэ сщIыну сыхуежьащ. Бэлыхь зэрыстелъым си анэшхуэм гу щылъитэм, и щхьэнтэ щIагъым щIэIэбэри, зы мафIэдзыпэ фIэкIа зэрымылъыж пхъуантэ цIыкIур къыщигъуэтыжри къысхуишиящ. АбыкIэ схущIэмыгъанэмэ, мафIэншэу махуэ псом дыкъэнауэ арат.
Пэшхьэкум пхъэмрэ хьэуазэмрэ изгъэзагъэри, сызэрыщымыгугъауэ, си мурадыр къызэхъулIащ. ТIимошэ и пщэдджыжьышхэр зыфIэзгъэхьащ. Си анэшхуэри, сэри, Вови зы Iуэхугъуэшхуэ зэфIэдгъэкIам хуэдэу дыгуфIэрт.
АдэкIэ мурад сщIащ унащхьэм къисха тхьэрыкъуэр дэсхьеижыну. НэхъыщIэм бзум лей къытригъэхьэнкIэ шынагъуэ щыIэт. Абгъуэхэр зэхэзгъэгъуащэ хъунутэкъым. Къуалэбзухэм хамэ яфIэфIкъым. Тхьэрыкъуэр и абгъуэм изгъэтIысхьэжри, зэми сыпщу, зэми лъэгуажьэмыщхьэурэ, сызытеувэр сымылъагъуу, унащхьэ кIыфIым сыщызекIуэрт. АрщхьэкIэ нартыху жэпкъ Iуащхьэм сыкъеджэрэзэхри, плIанэпэ нэхъ кIыфI дыдэм дэту къыщIэкIа зы дзэху гуэрым щхьэкIэ сеуащ. ЗыкъэсщIэжа нэужь, абы сиIэбащ, арщхьэкIэ быдэу зыгуэр ижыхьа фIэкIа зыри къысIэрыхьакъым. Нартыху жэпкъкIэ фIыуэ ситIыхьащ, зымащIэ дыдэ къыгуэзгъэхури, ар си Iэрылъхьэу унащхьэм сыпIащIэу сыкъехыжащ. Си Iэм IэщIэлът зы гъуабжафэ гуэр. Бжэ блыпкъхэр, IункIыбзэ къэбхэр, хьэмкIэшыгухэр щыулъиям деж щахуэу слъэгъуа дагъэ Iувым (тавотым) щыщ хуэдэт. Ар къыщызгурыIуэм, хыфIэздзэжри, си щхьэ Iуэху зесхуэу сежьэжащ.
Джэдкъазым я шхын естащ, къаз хъушэр Курпыпс схуащ. ШэджагъуэхуэкIуэу фIэкIа сигу къэкIыжакъым пщIантIэм «дагъэ Iувыр» къызэрыдэзнар.
СыкIуэрэ сеплъмэ, мо дыгъэ гуащIэм дэлъар пIащIэу зэбгрыжат, ауэ зэпышырт, и фэри хьэуазафэ-гъуэжьыфэ хъужат. Апхуэдэуи губгъуэ удз гъэгъа мэ гуакIуэр къыпихырт. КъызгурыIуэртэкъым бжьэхэри абы къепщIауэ и щхьэщыгум щIыщызелъатэр.
IэпхъуамбэмкIэ абы сыхэIэбэри себзеижащ. Фоуэ къыщIэкIащ ар. Абы сыщыгуфIыкIри, гъуаплъэ тепщэч цIыкIурэ сэрэ сIыгъыу тезгъэзащ унащхьэм. СэмкIэ аргуэру зы IыхьэфI къыгуэзгъэхури, сыкъежэхыжащ. Дыгъэм фор къыщызгъэтIатIэри, си къуэш цIыкIухэми абы щыщ езгъэшащ. Ди анэшхуэм зыкъедгъэщIакъым, ди адэ-анэм дажриIэжынкIэ дышынэри.
Махуэ щIагъуэ дэмыкIыу, апхуэдэу щэхуу унащхьэм сыдэкIуейуэ, фом щыщ къесхьэхырт. Зыми зыкъедмыгъащIэу илъэс ныкъуэ хуэдиз дэкIащ, щIымахуэр къэсащ. Фор зэкъуэшищым едгъэмэрэкIуэхырт. Си къуэш цIыкIухэр щIэупщIэххэртэкъым ар къыздисхым, яшх къудеймэ ядэрт.
Гъатхэр къэсри, Раздольнэм дэс ди адэшхуэм фо банкI къытхуигъэхьащ. Ди анэм дауэ дыхимыгъэзыхьами, ар ди щIэщыгъуэжтэкъыми, къызэрытфIэIуэхуа щыIэкъым. «ФыщыкIащ», — жиIэри, ди анэр увыIэжащ.
АрщхьэкIэ мыгувэу ди щэхур къыщIигъэщащ ТIимошэ. «Мишэ, фо къызэт!», «Мишэ, фо къызэт!» — жиIэурэ ар къыздэлъейрт.
«Сыт абыкIэ жиIэну зыхуейр?» — жаIэу, нэхъыжьхэм сыщыхагъэзыхьым, зыкъэзумысыжын хуей хъуащ. ЯжесIащ унащхьэм фо къызэрыщызгъуэтар икIи иджыри къэс абы щыщ щэхуу зэрытшхар.
Фор зэрылъыр апхуэдизкIэ хьэлъэти, зым и закъуэ къарукIэ къыпхуехьэхынутэкъым. Ди адэм абы Iэмал къыхуигъуэтащ: унащхьэ кIуэцIым щIэп кIапсэ щрищIэщ, абы фор зэрылъыр кIэрищIэри, дызэпекъуурэ ар къетхьэхащ. Зыми ямыщIэу къыщIэкIащ ар къыздикIар. Ди анэшхуэ Фаризэт хуигъэфэщащ: «Хэку зауэшхуэм и зэманым къуажэр щаубыдам щыгъуэ пщIантIэм дэса нэмыцэхэр армырауэ пIэрэ ар къэзыгъэнар?!» — жыхуиIэу. Абы жиIэжу зэрыщытамкIэ, абы щыгъуэм и бынхэр и гъусэу унэшхуэм къыщIахури, ятIэ чырбышкIэ щIауэ пщIантIэм дэта лэгъунэлей лъахъшэ цIыкIум мазищкIэ щIагъэсат. ИужькIэ совет сэлэтхэр къуажэм къызэрыдыхьэр нэмыцэхэм щызэхахым, апхуэдизкIэ пIащIэу ахэр щIэпхъуэжати, унэм я хьэпшып куэд къыщIанауэ щытащ: бжэмышх, гуахъуэ, дзэху фалъэ, спирт зэрыт гъуху, IэфIыкIэ, нэгъуэщIхэри. Нэхъ лъапIэ дыдэу абыхэм къащыгъупщар фэ морэ дахэм кIуэцIыт патефонымрэ нэмыцэ маршхэмрэ сэлэт уэрэдхэмрэ зытет пластинкэ пщIы бжыгъэхэмрэт. Фаризэт ахэр илъэс куэдкIэ ихъумат, гуфIэгъуэ махуэхэм фIэкIа къыкъуимы-хыу…
Къэдгъуэтыжа фор апхуэдизкIэ куэд хъурти, уеблэмэ ди гъунэгъухэми, благъэхэми, хьэщIэхэми, абы кърихьэлIэ псоми яIудгъэхуэну тхузэфIэкIащ. Вовэ нобэр къыздэсым Iэнэм фо темыту пхупэрытIысхьэнукъым.
КIэрашэ Михаил.
ЗэзыдзэкIар Багъэтыр Луизэщ.
Щапхъэ
КIунтIыщ Кристинэ и ехъулIэныгъэ
Дыгъэгъазэм и 4 — 8-хэм Москва къалэм щекIуэкIащ ПауэрлифтингымкIэ V дунейпсо чемпионатыр. Абы хэтащ къэрал 40-м къикIа, Урысейм и щIыналъэ 76-м щыщ спортсменхэр. Чемпионатыр къызэрагъэпэщащ «WRPF-мрэ Урысейм пауэрлифтингым хэтхэм я зэгухьэныгъэмрэ» я Федерацэхэм.
ЦIыху мини 3-м щIигъу кърихьэлIат зэхьэзэхуэм, Урысейм, Австралием, Бельгием, Инджылызым, Германием, Израилым, Испанием, США-м, Тыркум, Финляндием, нэгъуэщI къэралхэми къикIауэ. Къэбгъэлъагъуэмэ, абы хъыджэбз 200-м нэблагъэ хэтащ, 50-м хуэдизыр — пауэрлифтингым щызэхьэзэхуащ.
Ди гуапэ зэрыхъунщи, чемпионатым япэ увыпIэр къыщихьащ Тэрч районым хыхьэ Курп Ищхъэрэ къуажэм и курыт школым и 7-нэ классым щеджэ КIунтIыщ Кристинэ. Зи ныбжьыр илъэс 13-м ит хъыджэбзым а спорт лIэужьыгъуэм зэрызыхуигъасэрэ илъэс хъупакъым, ауэ ехъулIэныгъэфIхэр къихьыну хузэфIэкIащ.
КIунтIыщым и гъэсакIуэ Унэж Владимири зэпеуэм къыщыхэжаныкIащ: двоеборьемкIэ абы ещанэ увыпIэр къихьащ, псори зэхэту къиIэта хьэлъэр килограмм 240-рэ мэхъу.
Къыхэгъэщыпхъэщ Унэжым и гъэсэн ныбжьыщIэ цIыкIум мы гъэм нэгъуэщI зы ехъулIэныгъи зэриIар. Мэкъуауэгъуэм и 7 — 12-хэм Сочэ къалэм щекIуэкIа «Олимпия — VI» дунейпсо зэхыхьэм Къэбэрдей-Балъкъэрым къыбгъэдэкIыу хэтащ КIунтIыщ Кристинэ (килограмм 44-рэ хъухэм я зэхьэзэхуэм) икIи дыщэ медалыр къыщыхуагъэфэщащ (лIэужьыгъуэ зыхэтахэм къыщиIэта псори килограмми 115-рэ хъурт). Ветеранхэм я зэпеуэм дыщэ медалыр къыщихьащ Унэж Владимири (килограмми 100 щылъу къиIэтащ).
Дохъуэхъу адэкIи ехъулIэныгъэщIэхэр яIэну!
Унэж Владимир фIыщIэ хуещI «Налшык» хьэлвэ заводым и унафэщI Къудали Мухьэмэд, хьэрычэтыщIэхэу Хьэцым Заур, зэкъуэшхэу Къарэжьхэ Тимуррэ Романрэ, зэхьэзэхуэм зыхуагъэхьэзырынымкIэ зыкъызэрыщIагъэкъуам папщIэ.
КЪАНЩАУЭ Мэлычыпхъу.
Псалъэзэблэдз
ЕкIуэкIыу:1. Узыдэмыхьэ къуэладжэ … дэзщ. 5. Жыг къэтIэпIам и нэщэнэ. 7. ЩIымахуэм жыг къудамэхэм щызэтрихьэ сытхъу Iув. 8. ТхъуцIынэ щIэпхуа нэужь къанэ псыр. 9. Тэрч щIыналъэм щыIэ къуажэ. Е жыг лIэужьыгъуэ. 10. Гъатхэ дыгъэм кIагъуэпскIэ уегъэпскIри, бжьыхьэ дыгъэм … къыптрекIэ. 13. КъытхуагъэкIуа унафэщIым … зэрына хузэрыхыркъым. 14. ЛъагапIэ, бгы. 18. Щыхь пIащэ лъэпкъ. 20. Къамэ, джатэ, … 21. НапIэзыпIэ. 22. ПхъащIэ Iэмэпсымэ. 25. ТхылъымпIэ е гъущI зэрызэкIэрагъапщIэ. 26. Гагариным и ужькIэ етIуанэу хьэршым лъэта космонавт. 30. … из хъужыркъым. 32. Зэпымыууэ уэс зытелъ бгы абрагъуэхэр. 33. IэщIэвыщIэ. 34. Гуанэ, къудамэ куэд зытет жыг. 35. Анэр абы хуагъадэ. 36. … вы бжьакъуэм къокI.
Къехыу: 1. Бэрбэч ХьэтIутIэ и цIэр зезыхьэ къэрал университетым и ректор … Вадим. 2. ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ театрым и джэгуакIуэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэ артисткэ Щэрмэт Людэ къыщалъхуа къуажэ. 3. Танкист хахуэу щыта, Совет Союзым и ЛIыхъужь. 4. Аушыджэр къуажэм къыщыхъуа тхакIуэ. 6. КIыщокъуэ Алим и иужьрей роман. 11. Пхъэ сахуэ. 12. Гъатхэм, нэхъ хуабэ къэхъуа нэужь, вагъэм къыхиху бахъэ. 13. Гъэмахуэ жэщым уафэм зэкIэлъыкIуэу иплъагъуэ вагъуищ. 15. Къэбэрдей-Балъкъэрым и прокурор. 16. Языныкъуэ псэущхьэхэм я щIыфэм хищIэ хьэпIацIэ. 17. Iэпслъэпсым щыщ. 19. Бжьэхэм я фо зэхуэхьэсыпIэ. 23. … увыпIэр къэзыхьам дыщэ медаль къратащ. 24. Чы щабэ цIыкIухэр дэдзауэ ящIу щыта бжыхьхэкI е набжэ. 27. Революционер цIэрыIуэ Киров Сергей и адэцIэр. Е мэкъумэш щIэныгъэхэм я доктор Хъаний … 28. Махъсымэ къызыхащIыкI зэхэгъэва. 29. Мэлыхъуэ пщыIэ. 31. Къыдалъхуауэ, цIыхум и щIыфэм хэт, хэс. 33. Хьэкъущыкъу.
Зэхэзылъхьар МызАхьмэдщ.
Дыгъэгъазэм и 14-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу: 7. Щхъырыб. 9. Къандес. 10. КIыщ. 11. Щыблэ. 13. КъыпцIэ. 15. Джэдыгу. 17. Бланэ. 18. Гъаблэ. 22. Щтауч. 24. Бей. 25. Жагъын. 29. Гъэмахуэ. 30. Лъостэн. 34. ХьэмкIэ. 35. Къру. 36. Iустаз. 39. Ажахъуэ. 41. Пшынэ. 44. КIантIэ. 47. Нэмыс. 49. Сэшхуэ. 50. Кугъуэ. 51. Пэнагуэ. 53. Гумкъалэ.
Къехыу:1. Пщащэ. 2. Хъы. 3. КIытэ. 4. Балъкъ. 5. Уд. 6. «Аслъэн». 8. Вынд. 12. Бел. 14. Пыл. 15. Джэгу. 16. Гугъэ. 19. Гущэ. 20. Лъей. 21. Гъунэ. 23. УимыкI. 26. Алътес. 27. Шхуэ. 28. Боз. 31. Щхьэ. 32. Къурш. 33. Бзу. 37. МэкI. 38. Япэ. 40. Жэм. 42. Ныш. 43. Анапэ. 45. Нэгъуд. 46. Уэтэр. 48. Согуэ. 49. Самэ.
