Гъуэгу къежьапIэ
Дахагъэр теплъэ къудей мыхъуу, цIыхум и щэныфIагърэ IэдэбагъкIэ, жэуаплыныгъэкIэ щIэгъэбыдэжамэ, ар адрейхэм къахэмыщынкIэ Iэмал иIэкъым. Анзорей къуажэм щыщ Мэкъей Альбинэщ ар щIыжысIэр. Къуажэм къыщыхъуа хъыджэбзыр политикэ, жылагъуэ Iуэхухэм хэзэгъащ. Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым щIалэгъуалэм зэрадэлажьэ Iэмалхэр щадж и къудамэщIэм и япэ гупым хэхуэри, Альбинэ ар диплом плъыжь-кIэ къиухащ. Мы зэманым ардыдэм и магистратурэм щIэтIысхьэжауэ щоджэ, апхуэдэуи Ставрополь къалэм, щыIэ Кавказ Ищхъэрэ къэрал университетым «Государственное управление» и къудамэм заочнэу щIэсщ. Мэкъейр «ЩIэблэщIэ гвардие» зэгухьэныгъэм и Лэскэн район къудамэм и унафэщIщ, 2014 гъэм и жэпуэгъуэм къыщыщIэдзауэ КъБР-м и Парламентым и ЩIалэгъуалэ палатэм хэтщ, мы зэманым Социальнэ политикэмрэ лэжьыгъэмкIэ и комиссэм и унафэщIщ. Апхуэдэуи хъыджэбзым щIэныгъэ лэжьыгъэ куэд иIэщ, КъБКъУ-м къыщызэрагъэпэщ «Бэрбэч еджэныгъэхэр» зэхыхьэм илъэс къэс къыщопсалъэ. Апхуэдэ гъуэгуанэм щIэдзапIэ хуэхъуар и сабиигъуэм игъуэта гъэсэныгъэмрэ илъэгъуа щапхъэмрэщ.
— Узэрыгушхуэ хъун щIалэхэр къыдэкIащ ди жылэм: къэрал лэжьакIуэ цIэрыIуэ Къэжэр Альберт, КъБР-м и Парламентым и депутат Кебеков Владимир, КъБКъУ-м и биологие факультетым и декан Пэрыт Анзор сымэ, нэгъуэщIхэри. Ахэр сыт щыгъуи щапхъэу дагъэлъагъурти, дэри абыхэм дахуэфэщэ-ным, урзыдужьыным дыхущIэкъуащ. Жылагъуэ Iуэхум зэпымыууэ сыдихьэ-хыу щытауэ схужыIэнукъым. ЕджапIэ нэхъыщхьэ сыщIэтIысхьа нэужь, абы нэхъ щыгъуазэ сыхуэхъуауэ аращ. Сэ фIыуэ къызгуроIуэ иджыпсту сызыпэ-рыт лэжьыгъэм пIалъэ гуэр зэриIэр. ЩIалэгъуалэм ущыдекIур ущIалэхущ, уи Iуэху еплъыкIэхэр зэтехуэу щытыхущ. Ар сощIэри, щIэныгъэ зэзгъэгъуэтыну сыхущIокъу. Сыт хуэдэ IэнатIэм зыщыплъагъурэ зы илъэситху-пщIы дэкI- мэ жыпIэу укъызэупщIмэ, сыхьэзыркъым абы жэуап естыну. Ауэ, си дежкIэ нэхъыщхьэу сыт щыгъуи щытынур ди адэ-анэр гугъу къыддехьу къыдата гъэсэныгъэмрэ щIэныгъэмрэ хэзмыгъэкIуэдынырщ, ахэр щIэзгъэгушхуэн лэжьыгъэ сщIэнырщ, — жеIэ Альбинэ.
Ломоносов Михаил и цIэр зэрихьэу Москва дэт къэрал университетым щIэныгъэлI ныбжьыщIэхэр хэту екIуэкIа XII дунейпсо конференцым Альбинэ 2015 гъэм ягъэкIуащ Хъыджэбзым и псэлъэкIэмрэ зыIыгъыкIэмрэ гу къылъитащ еджапIэ нэхъыщхьэм егъэджа-
кIуэу щыIэ Селезнёвэ Антонинэ. Ар пщащэм къепсэлъащ, езым и зы тхылъи фэеплъу къритащ. Абы къыкIэлъыкIуэу Альбинэ хэтащ Шолоховым и цIэр зэрихьэу Москва дэт университетым щекIуэкIа урысейпсо щIэныгъэ конференцым. Мыбдежми хъыджэбзым щызригъэцIыхуащ еджапIэ нэхъыщхьэм и кафедрэм и доцент Рейзвих Маринэ. Абы и къэхутэныгъэхэм зыщигъэгъуэзащ, уеблэмэ мы зэманми зыхуегъазэ и лэжьыгъэм епхауэ упщIэ иIэ хъумэ…
Лэжьыгъэр
— Шэч хэмылъу, псом япэу къэрал хабзэхэр фIыуэ тщIэн хуейуэ къытхуегъэув дызыпэрыт IэнатIэм. Ахэр щыпщIэм деж, Iэмал нэхъыбэ уогъуэт уи Iуэхур къохъулIэну, — жеIэ Альбинэ. — Мы зэманым проект зыбжанэм долэжь. Иужьрей дыдэу къызэдгъэпэщахэм ящыщщ КъБР-м и радиомкIэ тхьэма-хуэм щэ къыдэкIыу едгъэкIуэкI «ЩIалэгъуалэ формат» нэтыныр. А Iуэхур сэбэпщ ди ЩIалэгъуалэ палатэр нэхъыбэм къедгъэцIыхунымкIэ, щIалэгъуалэр жыджэру абы къыхэшэнымкIэ. Нэтынхэм къыдогъэблагъэ комиссэхэм я унафэщIхэр, абыхэм Iуэху зэмылIэужьыгъуэхэм теухуауэ я гупсысэр радиом едаIуэхэм хуаIуатэ, ягъэзащIэ лэжьыгъэм хагъэгъуазэ. Дытопсэлъыхь щIалэгъуалэр зыIууэ гугъуехьхэм. Курыт школхэм я 8-11-нэ классхэм щIэс, еджапIэ нэхъыщхьэхэм я япэ, етIуанэ курсхэм щеджэхэм даIуощIэ, жылагъуэ IуэхухэмкIэ жыджэ-ру ущытыным и мыхьэнэр къагурыдгъэIуэну дыпылъщ. ЩIалэгъуалэм дахуозэ, Iуэхугъуэ зэхуэмыдэхэм зэгъусэу догупсыс, нэхъ жыджэрхэр зыхыдошэ.
Иджыпсту щыIэ щIалэгъуалэр жыджэрщ, губзыгъэщ, сыт хуэдэ лэжьыгъэми зрипщытыфынущ, ауэ, сэ сызэреплъымкIэ, абыхэм я гугъуехь нэхъыщхьэр зэпхар зыгуэр ящIэн ипэ «Сыт сэ абы си фейдэуэ хэлъыр?» — жаIэу зэрегупсысырщ. Дэ курыт еджапIэр къызэрыдухрэ куэд мыщIами, дыщеджэм щIыхь тхылъ къытхуагъэфэщамэ, ар ди дежкIэ ехъулIэныгъэшхуэт. Иджы тхылъымпIэм зыгуэр и уасэу къалъытэркъым, сыт хуэдэу ди жагъуэ хъуми, саугъэтыр хьэпшыпу е ахъшэу щытын хуейуэ ягъэув. Апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкIэм къытешын папщIэ, дэ абыхэм дадолажьэ, я гупсысэр доузэщI.
Дэзыхьэхыр
— Къалэшхуэхэм сыкIуа нэужь (псалъэм папщIэ, Москва, Ставрополь къалэхэм щIэх-щIэхыурэ сокIуэ. Иужьрейуэ Оренбург сыщыIащ, «Евразие» дунейпсо щIалэгъуалэ зэхыхьэм сыхэтыну), Iуэхур псынщIэу зэфIэзгъэкIыу, музейхэмрэ театрхэмрэ зэзгъэлъагъуну иужь ситщ, — къыпещэ Альбинэ
Москва къалэм щыIэну къызыхуихуа дэтхэнэми, дауи, нэхъ игу къинэжыр Третьяковым и галерееращ. Сэри ар егъэлеяуэ сигу ирохь. Абы и пэш 66-м зы махуэм зыщуплъыхьыфынукъым. Сыту жыпIэмэ, дэтхэнэми зэман нэхъыбэ щыбгъэкIуэну ухуейщ. Абы хэтщ иджырей щIалэгъуалэм яхухэха пэш щхьэхуэ, ди къэралым и сурэтыщI ныбжьыщIэхэми я IэдакъэщIэкIхэм ущеплъыфыну. Гуапэщ абыхэм я зэфIэкIыр зыхэпщIэну.
БАГЪЭТЫР Луизэ.
