Черкесск «Нысэр» кърашащ
ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым япэу щагъэлъэгъуащ Акъ Мухьэрбий и цIэр зезыхьэ Шэрджэс къэрал драмэ театрым и режиссёр нэхъыщхьэ, драматург Абдокъуэ Маталио игъэува «Нысэ» спектаклыр.
ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрымрэ Акъ Мухьэрбэч и цIэр зезыхьэ Шэрджэс къэрал драмэ театрымрэ зэхъуажэу спектаклхэр ягъэлъэгъуащ, УФ-м ЩэнхабзэмкIэ и министерствэр я дэIэпыкъуэгъуу. Ди артистхэм Цагарели Авксентий и пьесэм къытращIыкIа «Ханума» спектакль-водевилымрэ Щхьэгъэпсо Мухьэмэд и «Мыщэ и къуэ Батыр» сабий таурыхъымрэ Черкесск къалэм, Адыгэ-Хьэблэ, Хьэбэз, Куэшхьэблэ, Алий Бердыкъуэ къуажэхэм щэкIуэгъуэм и 5-12-хэм щагъэлъэгъуащ.
Зэраубзыхуам тету, Акъ Мухьэрбэч и цIэр зезыхьэ Шэрджэс къэрал драмэ театрым и артистхэм «Нысэ» спектаклыр Къэбэрдей-Балъкъэрым и Дзэлыкъуэкъуажэ, Кэнжэ, Анзорей къуажэхэм, Шэджэм, Нарткъалэ, Тэрч, Бахъсэн къалэхэм щэкIуэгъуэм и 17-27-хэм утыку къыщрахьащ.
КърихьэлIахэм, дауи, нобэрей зэманым пэджэж «Нысэ» спектаклыр ягу дыхьащ. Артистхэр дэтхэнэри и ролым хъарзынэу ехъулIащ. ГушыIэ дахэр зи лъабжьэ, щIагъыбзэ зыщIэлъ мы лэжьыгъэр куууэ узыгъэгупсысэщ. ЗэрыжаIэу, дунейр — театрщ. ГъащIэми ди нэгу зэрыщыщIэкIщи, спектаклым щыдолъагъу урыс нысэ къызыхуаша гуащэм зэрызихъунщIэр, ар иригъэкIыжыну е пщIантIэм дэкIыну и къуэм зэрыпиубыдыр. Ауэ и къуэмрэ и нысэмрэ пщIантIэр ябгына нэужь, фызыжьыр сымаджэ хьэлъэ мэхъу. Зи IэщIагъэкIэ дохутыр и нысэм ар игъэхъужа нэужь, и къуэм къыжреIэ армэм къулыкъу щищIэм и жьэжьейм щIыIэ хыхьэу сымаджэ щыхъуам щхьэгъусэ хуэхъуам и жьэжьей лъэныкъуэр къриту къызэрыригъэлар. ИтIанэщ гуащэм и нысэр зэрыпсэ къабзэр къыщыгурыIуар, игу щыдыхьар, и гупсысэм зихъуэжу пхъум хуэдэу фIыуэ щилъэгъуар. Шэч хэлъкъым мы спектаклым зэнысэ-зэгуащэхэр, зэанэ- зэкъуэхэр зэрызригъэплъыжам, зэрызыщIигъэгупсысыжам.
Лэжьыгъэр зыгъэува Абдокъуэ Маталио театреплъхэм я деж нихьэсыну зыхуеяр зыщыщ лъэпкъми динми емылъытауэ щIалэм лъагъуныгъэ зыхуищIа, гурэ псэкIэ къыхиха щхьэгъусэм насыпыфIэ зэрыдэхъуарщ, сыт щыгъуи лъагъуныгъэм и къарур зэрытекIуэрщ.
КъБР-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ Битокъу Владимир Шэрджэс театрым и артистхэм ди щIыналъэм зэрызыкъыщагъэлъагъуэр зэрыIуэху гуапэр къыхигъэщащ.
— Ди жагъуэ зэрыхъунщи, илъэс зыбжанэ хъуауэ республикитIым ди театрхэр мыпхуэдэу зэхъуэжакъым. А Iуэхур къыдэхъулIэным лъэныкъуитIми ди къару етхьэлIащ. Ди къуэш республикэм и театрыр дяпэкIи къытхуеблэгъэну дыщогугъ, — жиIащ Битокъум.
— Хабзэ дахэ хъуауэ, ди IуэхущIапIэр илъэс къэс къэралым, щIыналъэм и театр зэмылIэужьыгъуэхэм лэжьыгъэкIэ йохъуажэ. Театрыр щэнхабзэм и зы Iыхьэ дахэщ. Къэбэрдей театрым и лэжьакIуэхэм гуапэу дыкъызэрырагъэблэгъам, гуфIэу къызэрытIущIам папщIэ фIыщIэ худощI. Зи гъащIэ псор театр гъуазджэм тезыухуа ди артист гъуэзэджэхэри артист ныбжьыщIэхэри къыздэтшащ. Апхуэдэу дызэкIэлъыкIуэну, спектаклхэмкIэ дызэхъуэжэну си гуапэщ, — жиIащ Акъ Мухьэрбэч и цIэр зезыхьэ Шэрджэс къэрал драмэ театрым и унафэщIым и къалэнхэр зыгъэзащIэ Куштэ Динэ.
«Нысэ» спектаклыр ди щIыналъэм щагъэлъэгъуа нэужь, Черкесск къалэм къикIа хьэщIэхэу КъШР-м щIыхь зиIэ и артисткэ Тут Тезадэ, ПщыхуэфI Земфирэ, Дамэлей Къазбэч сымэ, ди республикэм и артистхэу Хьэмырзэ Ахьмэдрэ ХьэхъупащIэ ФатIимэрэ журналистхэм яIущIащ, я упщIэхэм жэуап иратащ.
ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и художественнэ унафэщI Пащты Иринэ тепсэлъыхьащ Черкесск къалэмрэ абы пэгъунэгъу къуажэхэмрэ ди артистхэм «Ханума» спектаклымрэ «Мыщэ и къуэ Батыр» таурыхъымрэ зэрыщагъэлъэгъуам, ахэр театреплъхэм ягу зэрынэсам, артистхэр я IэзагъымкIэ, я зэфIэкIхэмкIэ зэхъуэжэным мыхьэнэшхуэ зэриIэм.
Ди республикэм и артистхэм Къэрэшей-Шэрджэс Республикэм утыку къыщрахьа «Ханума» спектаклыр, «Мыщэ и къуэ Батыр» таурыхъыр театреплъхэм хуабжьу гунэс, щIэщыгъуэ зэращыхъуар, абыхэм гупсэхуу зэреплъар къыхагъэщащ хьэщIэхэми.
Тут Тезадэ фIыщIэ хуищIащ театритIым я артистхэр зэхъуэжэным ехьэлIа Iуэху дахэр къыхэзылъхьа УФ-м ЩэнхабзэмкIэ и министерствэм. Абы и гуапэу къыхигъэщащ театрым япэ лъэбакъуэхэр хэзычэ я артист ныбжьыщIэхэм нэгъуэщI щIыналъэм зыкъыщагъэлъэгъуэну Iэмал япэу зэраIар, абы куэдкIэ зэразригъэужьар, ар ягу зэрыдыхьар.
— Сэ сызэреплъымкIэ, «Нысэ» спектаклым щыджэгу гуащэм и гупсысэр ихъуэж къудейкъым, атIэ адэкIэ зы лъэбакъуэкIэ кIуатэу апхуэдэщ. Абы и лъэныкъуэкIэ дэтхэнэри и ролым ехъулIащ. Хамэ цIыхум и гъащIэ Iыхьэ «къагъэщIэныр» мытыншми, хъарзынэу пэлъэщахэщ. Спектаклыр хуабжьу къайхъулIауэ къызолъытэ, — жиIащ Хьэмырзэ Ахьмэд.
ПщыхуэфI Земфирэ къызэрилъытэмкIэ, «Нысэ» спектаклым и курыхыр анэм, быным, щхьэгъусэм яку дэлъ лъагъуныгъэращ, зыщыщ лъэпкъым, зэрыт диным емылъытауэ цIыхугъэр псом я щхьэу зэрыщытращ.
Зэхыхьэм зэрыщыжаIамкIэ, роль нэхъыщхьэр зыгъэзэщIа Дамэлей Къазбэч пародист IэщIагъэми хуэхамэкъым. Абы и лъэныкъуэкIэ Къазбэч фIыщIэ хуищIащ артист лэжьыгъэм нэхъ куууэ хэзыгъэгъуэза Абдокъуэ Маталиорэ Тут Тезадэрэ.
ХьэхъупащIэ ФатIимэ къыхигъэщащ спектаклым щыбгъэзащIэ ролым уихьэу укъикIыжыныр зэрымытыншыр, утыкум гъащIэ пычыгъуэ къызэрыщыбгъащIэр, иужькIэ хуэм-хуэмурэ дунейм укъызэрыхыхьэжыр.
— Спектакль къэс купщIэ иIэщ. Джэгугъуэ къэс нэхъ Iущ уохъу, гъащIэм ухуаущий, нэгъуэщIынэкIэ урагъэплъ, ухурагъаджэ, — жиIащ ХьэхъупащIэм.
РеспубликитIым я къэрал театрхэр зэхъуэжэным, зэдэлэжьэным, я зэпыщIэныгъэм нэхъри зегъэубгъуным теухуа Iуэху гуапэм дяпэкIи пащэну я мурадщ.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.
