Архъуанэ
Iуэтэж
Си унагъуэр си гъусэу тенджызым дыкъикIыжу, жейр къыстегуплIапэ щыхъум, гъуэгубгъум Iут жыгхэм сахэплъэу щIэздзащ, нэхъ жьауапIэ гуэр къыхэсхыу тIэкIу зызгъэпсэхуну. Машинэм нэхъ хуэм зезгъэщIауэ дыкъыздэжэм, губгъуэм ита лэжьакIуэхэм ди гъуэгур жэрыгъэкIэ зэпаупщI, хэт гуахъуэ, хэти жыг къудамэ къыгуэщIыкIа яIыгъыу. Сэри машинэр къэзгъэувыIэри, цIыхухэм яужь сиуващ, зы гузэвэгъуэ гуэр къэмыхъуамэ, мыхэр апхуэдизу зэрызехьэу щIэпхъуэнтэкъым, жысIэри.
Гъуэгум ибгъу лъэныкъуэр джабэ нэкIут, мэкъупIэу, мыдрей лъэныкъуэмкIэ псы зэрыщIагъэлъадэ кIэнауэшхуэ ехырт, къыщыпкIыу псы изу. Абы и Iуфэрт гъуэгум къызэпрыжхэр зэрыгъэкIийуэ зэжэкIыр.
Сынэсрэ псыежэхым сриплъэмэ, щхьэ фIыцIэ цIыкIуитI къызолъагъу, зэпэмыжыжьащэу. Гужьеяхэщи, гуахъуэ хуашийми, къуацэ хуашийми къызэрыIэбэн ящIэжыркъым, псыгъуагъуэм нэсынми къэнэжар зымащIэщ. Псы Iуфэр зыIыгъыу ежэххэр зэрогъэкIий, армыхъу апхуэдиз цIыхухъум зы къахэкIыркъым псым зыхидзэну, цIыхубзхэр зэщIогъуагэ, зи щхьэцыр къизыфыщIыкIыжи яхэту… Сызэрыжэм хуэдэурэ, сщыгъыр зыщыздзу псыIудзэ лъагэм сыщежалIэм, цIыкIуитIри, я щхьэхэр къыдэуей-еухыжу, архъуанэм ирилъафэрт.
И пIэм икIэрэхъухьыжурэ зызышхыж псыр, зэрыджэгун къигъуэт закъуэмэ, зыIурилъэфэну хьэзырт. Псы Iуфэм сыздежэкIым зэрызэхэсхамкIэ, илъэситI зэкIэлъыкIуэм абдеж цIыхуищ щитхьэлат, арауи къыщIэкIынт псым хэлъэну зыри щIытемыгушхуэри. Сызэрыжэм хуэдэурэ зездзыхри, зи толъкъун шынагъуэхэр бетон нэпкъым къезауэ архъуанэм и куэщIым сыкъихутащ. Сымышынэу апхуэдэ псы шынагъуэм сыщIыхэлъам щхьэусыгъуэ иIэт: сэ Тэрч Iуфэ сыкъыщалъхуат, арат си щIалэгъуэр щысхьари, абы и архъуанэм сыщесат, псы кIэрахъуэм и щэхухэми мыIейуэ сыщыгъуазэт.
Архъуанэм сигъэкIэрахъуэурэ сыкъыздрихьэкIым, псым итхьэлитIым я зыр зэрынэхъ цIыкIум гу лъызотэ, мурад сощI ар къасщтэу къыхэздзыну. Къарууэ сиIэр зэщIызогъэуIуэри, псы кIэрахъуэм сеныкъуэкъум-сеныкъуэкъуурэ, гъунэгъу сызыхуэхъуар зэщIэзубыдэу псым къыщыхэздзым, и IитIымкIэ си щхьэр фIеубыдыкIри псым сыщIеIу. Арат зыхуеиххэр архъуанэжьри, дызэрыIыгъыу дыщIеIубэ, дигъэкIэрахъуэурэ ди пэнцIывхэр бетон лъащIэм тхущехъуэ, дыкъыхедзыж, аргуэру дредзыхыж. Ди насыпти, псым и щIагъым зы хуэмыпIэ гуэр къыщызогъуэтри, мэлхьэпIатэм хуэдэу зыкъыскIэрызыукIар зыкIэрызотхъ, зыкъыщIызогъэмбруукIыжри, ар псы Iуфэм Iутхэм къахузоший…
ЕтIуанэр а къыхэсхыжам нэхърэ тIукIэ нэхъ пIащэ хъунт, абы сызэщIиубыдэмэ, тIури псым дитхьэлэнут. Ар къысхухэмыдзынум тызоухуэри, мурад сощI и щхьэцыр субыду къыхэслъэфыну. Арати, зэ фIыуэ собауэри, аргуэру зыхызодзэж архъуанэм. Нэпкъым еуэу къигъэлъеиж толъкъунхэм зыкъысхуратIэ, зыр тIэщIэптхъыжащ, етIуанэм щхьэкIэ щхьэ къытебгъэзэжыхха жыхуаIэу. ЕрыщагъкIэ сатокIуэри, толъкъунхэм къатесхыжыр щхьэцыкIэкIэ къызолъэфажьэ. СакъыIэщIокI щыжысIэм, тIури толъкъунхэм дызэкIуэцIапхэ кIапсэ минкIи, архъуанэ лъащIэм дыкъыщохутэ. Абы щызэпызоч сызэрапхауэ хъуари, псым сыкъыIэщIокI. Ныджэм щхьэцыкIэкIэ къеслъэфэлIар зэщIэгъуагэу щытхэм сIэщIач. Абдеж си гум уэху жиIэжати, сэри псы Iуфэ удзыпцIэм сыхэджэлащ…
ТIэкIу зызгъэпсэхуу сыкъыщытэджыжам, къыхэсхыжаитIым псыуэ ирагъэхар къыжьэдагъэжыжри къагъэтIысыжауэ щыст.
Псы Iуфэм Iутауэ хъуар къызэжащи, псалъэ гуапэу къызжамыIэр укIуэдыж, дыщэкIэ саблэну жызыIэхэри яхэтщ. Сэри, щIалитIыр къызэрелам нэхъ фIыгъуэ сыхуейкъым жызоIэри, сыкъожьэж, гужьеяуэ кIэнауэ Iуфэм Iута си бынхэмрэ си щхьэгъусэмрэ зыщIызогъужри. СыкъызэрыIукIыжыр щалъагъум, зы щIалэ къыскIэлъожэ.
— Тхьэм щхьэкIэ, нэгъуэщI мыхъуми, узыщыщыр къыджеIэ, — жи.
— Сыадыгэщ, — изот жэуап, абы си гур ин ирихъууи, машинэм сыкъотIысхьэж. Дыкъызытехьэжа гъуэгур иджы сэ апхуэдизкIэ тыншу къызэпытч къысщыхъурти, пщIэнтэкъым псэзэпылъхьэпIэм сыкъикIыжауи, сыхьэт ныкъуэ и пэкIэ жейм срищIыкIыу щытауи.
Iэщыж Борис.
