Дзэ къулыкъум и пщIэр лъагэщ
«Илъэс 30 ипэкIэ дзэм къулыкъу щызымыщIа щIалэхэм пщащэхэр еплъу щытакъым, гуащIэмащIэу, сымаджэрилэу къащыхъурти. ИужькIэ, ди къэралыр зэблэхъугъуэ лъэхъэнэм щыхыхьэм, адэ-анэхэр щышынэ хъуащ я къуэхэр армэм дэкIыным, икIи я быныр ныкъуэдыкъуэу тхылъ нэпцI хузэрагъэпэщынут абы ямыгъэкIуэн щхьэкIэ. Иджы, ди гуапэ зэрыхъунщи, дзэм къулыкъу щыщIэным пщIэрэ щхьэрэ пылъ хъуащ», — жеIэ республикэм и дзэ комиссар Соблыр Мухьсин.
Соблырым къыхегъэщ илъэс къэс ди республикэм щыщ щIалэ мини 2-м нэблагъэ дзэм зэрыраджэр, езы щIалэхэми а къулыкъум зэрызыщамыдзеижыр.
— Псалъэм папщIэ, жэпуэгъуэм и 1-м щыщIэдзауэ дыгъэгъазэм и 31 хъуху цIыху 700 дэдгъэкIынущ. Гъатхэм иджыри цIыху 600 дгъэкIуэну хьэзырыххэу щысщ. Абы къищынэмыщIауэ, зэгурыIуэныгъэкIэ иджыри щэ бжыгъэ докI, дзэ еджапIэ нэхъыщхьэхэм цIыхуи 145-рэ щIыдогъэтIысхьэ. Армэм мыкIуэну, ауэ абы зэрыщыIэ зэманым пэкIуэу къэралым хуэлэжьэну арэзыхэри диIэщ.
— Армэм кIуэну хуэмейхэм сыт я щхьэусыгъуэр?
— Ар елъытащ цIыхум зэрихьэ диным, и дуней еплъыкIэм, нэгъуэщIхэми. Армэм дэкIыну хуэмейхэм лъэIукIэ зыкъытхуагъазэ, къэралым хуащIэну я пщэрылъыр нэгъуэщI лэжьыгъэкIэ япшыныну хьэзыру жаIэу. Псалъэм и хьэтыркIэ, мы гъэм зы щIалэ психдиспансерым мазэ 18-кIэ щылэжьэну дгъэкIуащ. Ар а лэжьапIэм къыIукIыжыну хуиткъым, зэгурыIуэныгъэм къыщыгъэлъэгъуа пIалъэр къэмысауэ.
— Хэт хуейми апхуэдэу ищIэну хуит?
— Хьэуэ. Комиссэ къызыдогъэпэщ, УФ-м и хабзэм тету. Абы хэтхэм жаIэмрэ езы щIалэр зыхуеймрэ зэтехуэн хуейщ. Ауэ, апхуэдэ лэжьыгъэ пэрыувэу, илъэс ныкъуэкIэ лейуэ къулыкъу зыщIэну арэзы техъуэр мащIэщ.
— Дзэм къулыкъу щызымыщIахэр лэжьапIэ къамыщтэу жаIэ, ар пэж?
— Пэжщ, уеблэмэ хъумакIуэу укъадэнукъым. Ауэ щIэныгъэ зыбгъэдэлъ, еджапIэ нэхъыщхьэ къэзыуха, ДОСААФ-м щеджа, зи ныбжьыр илъэс 20-м щIигъуа щIалэхэм армэм къулыкъу щащIэныр нэхъ къащтэ. Апхуэдэхэм я щIэныгъэр къыщысэбэпыну щIыпIэхэм яунэтI, хуейхэм зэгурыIуэныгъэм Iэ традзэу дзэ къулыкъум пащэну хуитщ. еджапIэ нэхъыщхьэ къэзыухар армэм дэмыкIыу, дзэм илъэсищкIэ къулыкъу щищIэну (щылэжьэну) зэгурыIуэныгъэ ирищIылIэфынущ, хуеймэ.
— Дэнэ ахэр нэхъ здагъакIуэр?
— Урысейм и сыт хуэдэ щIыпIэми къыщыщIидзыфынущ: Сыбырым, Уралым, Кърымым, хамэ къэралхэм. Ауэ зауэ щекIуэкI щIыпIэ дгъакIуэркъым.
— Дзэ еджапIэ нэхъыщхьэм и гугъу пщIащ… Абы щIэтIысхьэн папщIэ сыт щIалэщIэм ищIэн хуейр?
— Апхуэдэ мурад зиIэ щIалэр иджыри курыт еджапIэм щIэсу военкоматым къокIуэри, сыт хуэдэ дзэ лIэужьыгъуэм тригъэщIэну хуейми жеIэ, дэ абы чэнджэщэгъу дыхуохъу. Дзэ еджапIэ нэхъыщхьэ щIэтIысхьэну зи гугъэр, щIэныгъэ зэрыбгъэдэлъым и мызакъуэу, къарууфIэу, узыншэу щытын хуейщ. Апхуэдэ еджапIэ нэхъыщхьэхэм щIэтIысхьэну щIэхъуэпс дэтхэнэ зыри ди IуэхущIапIэм къекIуалIэмэ, а псоми нэхъ гупсэхуу щыдгъэгъуэзэнущ.
Епсэлъар Фырэ Анфисэщ.
Сурэтыр Къарей Элинэ трихащ.
