Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
Къалэдэсхэм я бжыгъэр
Къэралхэм я цIыхуу къалэхэм щыпсэур: Ватиканым, Монакэм, Наурум, Сингапурым цIыхуу щыпсэум я проценти 100-р къалэдэсщ, Бельгием — процент 97-р, Андоррэм — 95-р, Исландием, Катарым — 92-р, Бахрейным, Израилым, Уругвайм — 91-р. Зи цIыхухэм я процент 80-м щIигъур къалэхэм щыпсэу къэралхэр блы мэхъу. Къалэдэсхэр щынэхъ мащIэ дыдэр Бутанырщ — проценти 7 къудейщ, Руандэмрэ Бурундиемрэ — 8-щ, Непалым — 11-щ, Угандэм — 13-щ. Къалэдэсхэр щохъу: США-м — процент 76,2-рэ, Урысей Федерацэм — 73,1-рэ. УФ-м и республикэхэу Адыгейм — 53-рэ, Дагъыстэным — 41,5-рэ, Ингушым — 32,4-рэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым — 60,1-рэ, Къалмыкъым — 39,7-рэ, Осетие Ищхъэрэ — Аланием — 68,9-рэ, Шэшэным — 33,6-рэ.
ЗэIусэм псэ хелъхьэ
Акъылыр щагуэшым дурэшым дэсащ.
Зи акъылыр жыжьэ нэмыс цIыхум ехьэлIауэ къапсэлъ.
Гур зэрыгъум дыгъур кърокIуэ.
Гум къэхъунур ещIэ жыхуаIэращ. Гур зэрыгъуа гуэр къэхъуа нэужь, жаIэ хабзэщ.
ДаIуэ шхиипэ тоувэ.
Чэнджэщ зылъытэр къызэрымыкIыфын щытыкIэ щыIэкъым.
ЗэIусэм псэ хелъхьэ.
ЗэIусэр мэхъу жыхуиIэщ. Iэужь дахэ зиIэ цIыху IэпщIэлъапщIэм хужаIэ.
Мэзыр жыг зырызурэ зэхэтщ.
Зэкъуэтыныгъэр къаруушхуэу зэрыщытым теухуащ.
Сыхэмыхьэмэ ситхьэлэн.
Iуэхугъуэ гуэрым, нэхъыбэу — шынагъуэм, дзыхьщIыгъуэджэм, хэпщIэну, и Iуэху хилъхьэну зэрыхуэмейр зыгъэна-Iуэ цIыхум жеIэ (е апхуэдэ цIыхум теухуауэ къапсэлъ).
Къуэр напщIэщ, пхъур набдзэщ
Ныбжьэгъур бгъэунэхунумэ, хуитыныгъэ ет.
Сабий зэрымысым насып илъкъым.
Уи бынрэ уи благъэрэ умыбж.
Уи гъунэгъу и фэ къыптоуэ.
Унэр игущ, жьэгур и псэщ.
ФызыфI зиIэм хъуэхъу и унэ илъщ.
Хэгъэрей бзаджэ дэкIуатэ кIыхьщ.
Шыпхъум и гур дэлъхумкIэ гъэзащ.
Къуэр напщIэщ, пхъур набдзэщ.
Адыгэр вакъэ лъэныкъуэу шхэркъым, шхэурэ уэрэд жиIэркъым.
Аргъуей мыдзакъэ щыIэкъым.
Псы уардэунэ
Индонезием хыхьэ Бали хытIыгум щIыпIэ телъыджэ иIэщ. ХытIыгум и къуэкIыпIэ лъэныкъуэмкIэ бгы лъабжьэм псы къабзэ къыщыщIож. Абы щыпсэухэм пщIэшхуэ хуащI щIым и куупIэм къыщIэж псым икIи арауэ къалъытэ гъащIэщIэм къежьапIэ хуэхъур. Абы къыхэкIыу, а щIыпIэм дин хаб-зэ зэмылIэужьыгъуэхэр щрагъэкIуэкI, тхьэелъэIупIэу яIэщ.
И хъуреягъым и дахагъымрэ хьэуа къабзэмрэ дихьэхри, Раджа Карангасему къалэщIыб унэ щиухуэну мурад ищIыгъащ абдеж. Ар зэфIэкIауэ щытащ 1942 гъэм. ИкIи а резиденцэм Тиртагангэ фIащащ («Тирта» — псы, «Гангэ» — Индием щежэх Ганг псырщ).
Зи гугъу тщIы щIыпIэ телъыджэм гектар 1,2-рэ еубыд.
Псы уардэунэр архитектурэ и лъэныкъуэкIэ щIыпIищу зэпычащ, зыр зым и щхьэм тету, скульптурэ пщIы бжыгъэхэр итщ. Япэ комплексым гуэлищ ущрохьэлIэ, етIуанэм ущес хъу псыгуэн зыбжанэ итщ, ещанэр резиденцэр зейуэ щыта Раджа и хэщIапIэу къалъытэращ, ар тхьэм хиха щIыпIэу ябжри, абы къыщыщIэж псыхэр дин дауэдапщэхэм къыщагъэсэбэп.
Зи гугъу тщIы Псы уардэунэм китай, бали лъэпкъхэм я хабзэм тету щIа архитектурэ ухуэныгъэхэм ущрохьэлIэ. Телъыджэщ ахэр зэпуплъыхьыну, псыщхьэм тет мывэ щIимыгъэмбрууэхэм утету къэпкIухьыну…
Къэбарт Мирэ.
Псалъэзэблэдз
ЕкIуэкIыу: 2. Адыгэр къызытепщIыкIахэм ящыщ пасэрей лъэпкъ. 6. Иужьрей нэмэз щIыгъуэ. 7. Адыгэш къабзэ. 8. Iэпслъэпс. 9. Район, псыежэх, къалэ. 11. Сабий быдзафэ. 13. МыIэрысэ … 16. Аруан районым щыщ къуажэ. 17. Псы Iуфэ мывалъэ-пшахъуалъэ. 18. МахуэцIэ. 20. ЩIы щхьэфэ тещтыкIа. 22. Фо … 23. Дзыдзэ лъэпкъым щыщ хьэкIэкхъуэкIэ цIыкIу.
Къехыу: 1. … и кIэр хьэдагъэщ. 2. Пхъэщхьэмыщхьэ гуащIэ цIыкIу. 3. Унэгуащэр и гъунэгъум хуотхьэусыхэ: «Нысэ къызэрысшэрэ зы махуэ … жызигъэIакъым». 4. ФIы дыдэу еджэм ар хуагъэув. 5. … хиса жыгыр мэгъу. 10. ЩэкI пхъашэ Iув. 11. ЦIыхубзхэм я нэхъы-бапIэм а дыщэхэкIыр зэрахьэ. 12. Уэшх къешхам и лъэужь псы ина. 14. 19-нэ лIэщIыгъуэм псэуа адыгэ щIэныгъэлI цIэрыIуэ. Абы и цIэр зэрехьэ Налшык и уэрамхэм ящыщ зым. 15. … цIыкIухэр школ пщIантIэм щызэрызохьэ. 19. Америкэм и президенту щыта зэадэзэкъуэ. 21. Адыгэ театрым и джэгуакIуэ, КъБР-м щIыхь зиIэ и артист … Рэмэзан. 22. … лъакъуэрэ джэд лъакъуэрэ пхуэубыдрэ?
Зэхэзылъхьар Мыз Ахьмэдщ.
ЩэкIуэгъуэм и 13-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу: 1. Пхъэхь. 5. Къанж. 7. Номин. 8. КIарц. 9. Журт. 10. Бгъэ. 15. Мыщэ. 16. Нащэ. 17. Бжьыгуэ. 18. Бжьиз. 19. Тхьэв.
Къехыу: 2. Хъыдан. 3. Хьэнцэ. 4. Шэмэджгъэдыргъ. 5. Къанжэ. 6. Нэкурэ. 11. ТIымыжь. 12. Хьэбэз. 13. УнэIут. 14. Хущанэ.
