Щэуей Мидэ зэридзэкIа «Eвгений Oнегин» романыр
«Бжьыхьэр къихьэхукIэ, псэщIэ къысIуокIэж», — жызыIа Пушкин Александр и цIэмрэ и пщIэмрэ хуэфащэщ жыгым къыпыхуа тхьэмпэм ещхьу жинт гъуэжь гуакIуэ тебзарэ дыщэпскIэ гъэщIэрэщIэжауэ «Принт-Центр» тхылъ тедзапIэм адыгэбзэкIэ къыщыдэкIа, Щэуей Мидэ зэридзэкIа «Евгений Онегин»-р.
2018 гъэм илъэси 185-рэ ирикъуащ Пушкиным и «Евгений Онегин» романыр дунейм къызэрытехьэрэ. ЗэрыжаIэмкIэ, ар нобэр къыздэсым бзищэм щIигъукIэ зэрадзэкIащ адыгэбзэри, абхъазыбзэри, балъкъэрыбзэри яхэту. УсэкIэ тха Пушкиным и романым и инджылызыбзэ зэдзэкIыгъэ къудейуэ тIощIым щIигъу щыIэу жаIэ. Иджыпсту тIэщIэлъ Щэуей Мидэ и лэжьыгъэр къэбэрдей адыгэбзэкIэ къыдэкIа етIуанэ тэрмэшщ. Фызэрыщыгъуазэщи, Пушкиным и адрей усэхэм къадэкIуэу, «Евгений Онегин»-р адыгэбзэкIэ япэу зэридзэкIауэ щытащ Тхьэгъэзит Зубер.
«Урыс литературэм и лъабжьэр зыгъэбыдауэ къалъытэ Пушкин Александр и бзэ лъэщымкIэ игъэпса романыр си анэбзэмкIэ къэпIуэтэж зэрыхъум, адыгэбзэр абы зэрыпэлъэщым гушхуэныгъэ къызитурэ зэздзэкIа тхылъщ «Евге-ний Онегин»-р, — зыкъыщытхуегъазэ Мидэ тхылъым хуищIа пэублэм. — А лэжьыгъэ сэркIэ мытыншам гуащIэрэ зэману ихьар къызыхэкIар си бзэм хузиIэ лъагъуныгъэрщ, абы хуэсщI пщIэрщ, и зэфIэкI иныр утыку къэсщIыну сызэрыщIэхъуэпсырщ».
Гупсысэр зи тегъэщIапIэ тхакIуэм и лэжьыгъэр зэбдзэкIыныр зы гугъуехьщ, гурыщIэр зи лъабжьэ усакIуэм и IэдакъэщIэкIыр уи бзэм къибгъэзэгъэныр гугъуехь тIуащIэщ. ИтIани, абы гурыфIыгъуэ гуэр хэзымыхым а лэжьыгъэ мытыншым зрипщытыркъым, япэрауэ. ЕтIуанэращи, литературэшхуэ зимыIэ адыгэ лъэпкъым хуэдэхэм нэгъуэщIыбзэкIэ дунейм щызекIуэ хъугъуэфIыгъуэхэрщ щапхъэуи плъапIэуи диIэр. А зэхэщIыкIыр хыболъагъуэ Щэуей Мидэ и бгъэдыхьэкIэми. Уеблэмэ, зэдзэкIыгъэм и пэ къихуэу Мидэ езы Пушкин Александр усэкIэ зыхуегъазэ:
Сергей и къуэу Александр
Пушкин,
Зи Iэужьыр гъэхэм жьы ямыщI!
Уэ цIыхубэм я гум хуэкIуэ
гъуэгуу
Хухэпшар, пэж дыдэу,
фэеплъ сынщ.
Дэри, ещхьу цIыху минищэ
Iэджэм,
А уи фэеплъ лъагъуэр
щIыдощыкI.
ДыкъеджэхукIэ, нэхъ
къыдыхьэу ди гум
Уи поэмэ лъэщхэр
щIыдоджыкI.
Коммунист партым и Къэбэрдей-Балъкъэр къудамэм и секретарь Черновэ Алёнэ хъыбар къызэрыдигъащIэмкIэ, Щэуей Мидэ «Зауэм и бынхэр» зэгухьэныгъэм щыжыджэр псапащIэхэм язщ, Урысейм и Журналистхэм я союзым хэтщ, 2013 гъэм хьэж ищIащ, Пушкиным и мызакъуэу, Лермонтовым, Тютчевым я усэхэр, сабий усэхэмрэ таурыхъхэмрэ зэридзэкIащ, щIэныгъэм, диным теухуауэ тхылъ зыбжанэ и IэдакъэщIэкIщ. КъБР-м и «Еджэн зыфIэфIхэм я зэгухьэныгъэм» («Общество книголюбов») и унафэщI Шинкарёвэ Наталье зэрыжиIэмкIэ, Щэуей Мидэ щытекIуащ Къэшэж Иннэ и усэхэр адыгэбзэкIэ зэдзэкIыным теухуауэ республикэм щекIуэкIа зэпеуэм.
«ЩIаджыкI мыхъуу, творческэу къагъэсэбэпыну дыщогугъ анэдэлъхубзыр джыныр гъащIэ гъуэгу зыхуэхъуахэм, — захуегъазэ Мидэ и щIэджыкIакIуэхэм, — адыгэбзэкIэ къыдэкI газетхэм, журналхэм я лэжьакIуэхэм, КъБКъУ-м хэт адыгэбзэ къудамэм щеджэхэмрэ щезыгъаджэхэмрэ, егъэджакIуэхэм, абыхэм я гъэсэнхэм».
ЧЭРИМ Марианнэ.
