«АдрыщI ныджэ усэ къыщоджэ»
Ар и фIэщыгъэу Налшык и «Акрополь» шхапIэ-нэгузыужь центрым щекIуэкIащ усакIуэ, «Адыгэ псалъэ» газетым и литературэ обозреватель Къармэ Iэсият и «АдрыщI ныджэ» тхылъым и лъэтеувэ пшыхь гукъинэжыр. Iуэху гуапэр къызэригъэпэщащ ХьэтIохъущокъуэ Къазий и цIэкIэ щыIэ Адыгэбзэ Хасэм. Ар ирагъэкIуэкIащ ХьэтIохъущокъуэ Къазий и цIэкIэ щыIэ Адыгэбзэ Хасэм хэт, егъэджакIуэ ХьэцIыкIу Раерэ Урыху къуажэм и курыт еджапIэ №2-м адыгэбзэмрэ адыгэ литературэмкIэ и егъэджакIуэ Блий Марианнэрэ.
Пшыхьым зыкърагъэхьэлIащ КъБР-м и композиторхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ, усакIуэ, гупсысакIуэ ХьэIупэ ДжэбрэIил, «Эльбрус» тхылъ тедзапIэм и унафэщI, КъБР-м и цIыхубэ усакIуэ Ацкъан Руслан, Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал щIэныгъэхутэ институтым адыгэбзэмкIэ и къудамэм и унафэщI, филологие щIэныгъэхэм я доктор БищIо Борис, тхыдэтх, тхакIуэ, щIэныгъэлI Бейтыгъуэн Сэфарбий, ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ фондыр зезыгъакIуэ ЩоджэнцIыкIу Леонид, республикэм и егъэджакIуэхэм, Къармэ Iэсият и усэ купщIафIэхэм дихьэххэм, усакIуэм и лэжьэгъухэмрэ и ныбжьэгъухэмрэ. Апхуэдиз цIыху зэхыхьэм къызэрекIуэлIар, дауи, щыхьэт тохъуэ Къармэ Iэсият и гуащIэр лъэпкъым куэду зэригъэлъапIэм, адыгэ литературэм дихьэххэр лъэныкъуэ куэд къызэщIэзыубыдэ абы и усэ курыххэм зэрыхуэныкъуэм, усакIуэм зэрыригушхуэм.
— «Псори, псори, псори — Псэщ», — жеIэ Iэсият и лирическэ лIыхъужьым. МафIэм и псэр Дыгъэрщ, Дыгъэм и псэр щIым хэлъщ, ЩIым и псантхуэр псынэщ, псынэм и нэм уафэр къощ, уафэм и нэу дыгъэр къопс, дыгъэ къепсыр псынэм щIоф. Аращи, Дыгъи, Псыи, ЩIыи — Псэщ. Хьэлэмэткъэ Iэсият и гупсысэм дунейм и къэхъугъэу хъуар зэрипхыу, зыр адрейм псэуэ зэрыIутыр, зэрыдунейуэ зы пкъыгъуэ зэпэщ-зэгущу образ къызэрытхуигъэщIар, — къыхигъэщащ ХьэцIыкIу Рае. — УсакIуэ цIыхубз гумащIэр цIыхупсэм щосхь икIи Тхьэм йолъэIу зылъэмыкIхэм, зи къарурэ узыншагъэрэ къимыхьхэм, гъуэщахэмрэ щыуахэмрэ гущIэгъу яIэну. Ар дэркIэ щапхъэщ губыдэ-псэбыдэу, гущIэгъуншэу, къыпэкIухьымрэ фIэкIыпIэмрэ дыхуэхейуэ дунейм дытемытынымкIэ.
ХьэцIыкIум и псалъэм щIигъужащ цIыхур бгъэкъуэншэным, и дагъуэр сэтей къэпщIыным гугъуехьышхуэ зэрыпымыщIар, атIэ, гъащIэм зэрыщыхабзэу, ар зыхэпщIыкIыну, хуэбгъэгъуну, гущIэгъу къыхуищIыну гу къабзэрэ псэ къабзэкIэ Тхьэм ухуелъэIуныр зэрынэхъ гугъур икIи Къармэ Iэсият и лирическэ лIыхъужьым ар фIыуэ къызэрехъулIэр и усэхэм наIуэу къызэрыщыгъэлъэгъуар.
ЕгъэджакIуэхэр удахьэхыу къеджащ зыми хэмыгъуащэ хъэтI зиIэ, адыгэбзэм и къулеягъэмрэ дахагъэмрэ къыдэкIуэу гупсысэ куу къызыхэщу Къармэ Iэсият и Iэдакъэ къыщIэкIа усэ щIэщыгъуэхэм.
Зэхыхьэм и хьэщIахэм я псалъэм къыхагъэщащ Къармэхьэблэ пасэрей адыгэ жылэм къыдэкIа, адэшхуэ-анэшхуэм я куэщI къихъукIа Къармэм и усэхэри и псэлъэкIэри зэрыщапхъэр, умыгъэщIэгъуэнкIэ Iэмал зимыIэ анэдэлъхубзэ телъыджэ абы зэригъэшэрыуэр, а псом къыдэкIуэу Iуэхугъуэ зэмылIэужьыгъуэхэр къыщиIэт и усэ хьэлэмэтхэм яфIэгъэщIэгъуэну зэрызыхуагъазэр, купщIэшхуи зэрыхалъагъуэр.
Гуапагърэ хуабагъкIэ гъэнщIа пшы-хьыр щиухым ХьэтIохъущокъуэ Къазий и цIэкIэ щыIэ Адыгэбзэ Хасэм къыбгъэ-дэкI фIыщIэ тхылъыр иратащ Къармэ Iэсият.
Iэсият и усэ телъыджэхэр щыIуа пшыхьыр нэхъри ягъэдэхащ икIи абы зыкърезыхьэлIахэм я нэгу зрагъэужьащ Бахъсэн районым и «Кавказ» уэрэджыIакIуэ ансамблым хэтхэу БатIитIэ Мухьэмэд, Жылау Арсен, Щхьэгъум Борис, Къущхьэ Заурбий сымэ, гупым я нэхъыжь уэрэдус цIэрыIуэ Щомахуэ Хьэсэнбий я пашэу.
Къармэ Iэсият хъуэхъу дахэкIэ захуигъэзащ зэхыхьэр къызэзыгъэпэщахэмрэ абы зыкърезыгъэхьэлIахэмрэ, тхылъыр къыдэгъэкIыным зи гуащIэрэ мылъкурэ хэзылъхьахэм.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
СурэтхэрКъарей Элинэ трихащ.
