Вагъуэхэр
Вагъуэсокурэ — Созвездие Чащи. Ар уолъагъу сокурэ кхъуэщыным ещхьыфэу (сокурэр псы пэгун зытIущ хуэдиз ихуэу, хупцIынэ ирапщу, махъсымэ иращIу адыгэхэм зэрахьэу щыта кхъуэщын Iу быхъущ). Вэн-сэн зэману вакIуэ махъсымэ щащI мэлыжьыхь — накъыгъэ мазэхэм Вагъуэсокурэр IупщIу уолъагъу. Ар экваторым и ипщэрабгъум щыIэ вагъуэ гупщ.
Зи анэр дыщэ джэдыгукIэ зыхъуэжа вагъуэр — Волопас вагъуэ гупым щыщ Арктурыр къухьэпIэ лъэныкъуэмкIэ щыболъагъу вагъуэшхуэ дыдэу, горизонтым лъагэу теIэтыкIауэ уэгум иту. Ар щIымахуэ пщэдджыжьым къуэкIыпIэ лъэныкъуэмкIэ экваторым и ищхъэрабгъукIэ къыщыщIокI, жэщ-махуэ къэс ипэ ита жэщ-махуэм къыщыщIэкIа зэманым нэхърэ дакъикъи 3-рэ секунд 55,91-кIэ нэхъ пасэу къыщIэкIыу. Арктур и анэр ар къыщыщIэкI щIымахуэр аращ. Ауэ екIуэтэкIыурэ и къыщIэкIыгъуэм зехъуэж. Аращ и анэр дыщэ джэдыгукIэ — гъэмахуэмкIэ ихъуэжащ щIыжаIэр.
Вагъуэгублащхьэдэсэ — Трубка Арктура вагъуэ гупырщ. Мыр ирагъэщхьагъэнущ выгум и гублащхьэм дасэ, къандесым ещхь пхъэ дыкъуакъуэм.
ВагъуэданэчщIопщ — Волосы Вероники вагъуэ гупырщ. Ар и теплъэкIэ ирагъэщхь зи щIопщыкIыр пыжьейм, къазмакъейм къыхащIыкI данэчщIопщым. Апхуэдэу абы щIеджэр фэ Iув зэпэхъурейм данэч фэдэн (данэ Iуданэ) трашэрти арат. ДанэчщIопщымкIэ шым ущеуэкIэ абы макъышхуэ ищIын щхьэкIэ щIопщыкIым данэчщIопщу зыщыплI кIэращIэрт.
Вагъуэхьэлывэ — Северная Корона вагъуэ гупырщ. Ар и теплъэкIэ мазэ ныкъуэм ещхьщ. Гъатхэм, гъэмахуэпэм дыгъэр къухьа нэужь, уэгум лъагэу иту уолъагъу.
Вагъуэщэлъахъэ — Стрела вагъуэ гупырщ. А вагъуэхэр щэлъахъэм ирагъэщхь. Езы псалъэми къызэрыхэщщи, щэлъахъэр шым и лъакъуищым иралъхьэ: шыр кIуэр ящIынумэ, шы емылыджыр ягъэсэнумэ, шыр къэкIухьреймэ. Мэкъуауэгъуэ — щэкIуэгъуэ мазэхэм Щэлъахъэ вагъуэр IупщIу уолъагъу.
Дэжыгвагъуэ — Лира вагъуэ гупырщ. Лирэм и вагъуэхэм халъагъуэ дэ жыгым ещхь сурэт, аращ а вагъуэ гупым апхуэдэу щIыфIащар. Вагъуэ гупыр IупщIу уолъагъу накъыгъэ — щэкIуэгъуэ мазэхэм — дэр дейм къыпыкIэу хъууэ къыпачыжыху.
Вагъуэтокъмакъ — Дракон вагъуэ гупым и щхьэмрэ и плIэ лъакъуитIымрэщ. Мы цIэр къызытекIа псалъэм и гугъу пщIымэ, токъмакъыр зэрызауэу, удын хьэлъэ зэрадзу щыта Iэщэщ.
Вагъуэгуэзнэч — Дракон вагъуэ гупым щыщ Iыхьэщ: и кIэр, и кIэбдз лъакъуитIыр, Ищхъэрэвагъуэр я гъусэу. Гуэзнэчыр набжэщ, хъупIэм щагъэхъу мэлхэр жэщкIэ щаIыгъ Iуэр кърахухьу. Вагъуэгуэзнэчым и кум Вагъуэкъащыкъым и вагъуэхэр итщ. Драконыр гупсэхуу уолъагъу накъыгъэ — щэкIуэгъуэ мазэхэм. Май мазэм и кIэм къыщыщIэдзауэ ноябрь мазэм нэсыху мэл хъушэхэр жэщым щаIыгът гуэзнэчкIэ къэухъуреихьа егъэзыпIэхэм.
Вагъуэщыгъэ — Южная Корона. Вагъуэщыгъэр экваторым и ипщэ лъэныкъуэмкIэ щыIэ вагъуэ гуп цIыкIущ. Абы и вагъуэхэр зэхэтщ щыгъэм ещхь сурэт къагъэхъуу, аращ адыгэхэм Вагъуэщыгъэ щIыфIащари. Вагъуэщыгъэр хуиту уолъагъу бадзэуэгъуэ — шыщхьэуIу мазэхэм.
Вагъуэдамэпс — Лебедь вагъуэ гупым щыщ Iыхьэщ. Дамэпсыр фэ кIапсэщ, гъущI тхьэгъу хъурей цIыкIу дамэкъуэр икIыу и кIапэм пыщIауэ, выр бжьым ирищIапхэу. Вагъуэдамэпсыр экваторым и ищхъэрабгъумкIэ щыIэщ, абы уIуоплъэ къыум и пщэмрэ и дамэмрэ иукъуэдияуэ есу хьэуам хэт хуэдэу. Вагъуэ гупыр IупщIу уолъагъу мэкъуауэгъуэ — щэкIуэгъуэ мазэхэм.
Гъэмахуэ Гублащхьэдэсэ — Треугольник вагъуэ гупырщ. Зэпэщимэу щыт вагъуэхэр гублащхьэдэсэм ирагъэщхьауэ аращ.
Къашыргъэ Назир.
