«Егъэджэныгъэм и IуэхукIэ» хабзэр ещанэ хэплъэгъуэм хуагъэхьэзыр
Мазаем и 27-м КъБР-м и Парламентым щекIуэкIа зэIущIэм республикэм щыпсэухэм я дежкIэ мыхьэнэ пыухыкIа зиIэ Iуэху 37-м нэблагъэ щыхэплъащ. Ар къызэIуихащ икIи иригъэкIуэкIащ хабзэгъэув IэнатIэм и УнафэщI Чеченов Ануар.
ПсэлъапIэм итщ министр генерал-лейтенант Васильев Сергей. КъБР-м и Парламентым и депутат Жанатаев Сэлимрэ Куэшей Азэмэтрэ нэгъуэщI лэжьапIэ зэрагъакIуэм къыхэкIыу, я депутат къалэнхэр щхьэщахащ. Абы къыкIэлъыкIуэу языныкъуэ комитетхэм зэхъуэкIыныгъэхэр халъхьащ. Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ комитетым — Мамбэт Анзор, ЛэжьыгъэмкIэ, социальнэ политикэмкIэ, экологиемкIэ, щIыуэпсым и хъугъуэфIыгъуэхэр къэгъэсэбэпынымкIэ комитетым Савченкэ Наталье хагъэхьащ. УхуэныгъэмкIэ, псэупIэ-коммунальнэ хозяйствэмрэ гъэсыныпхъэмкIэ комитетым, Промышленностымрэ гъуэгу хозяйствэмкIэ, транспортымрэ связымкIэ комитетым Токъмакъ Азик ягъэкIуащ. Шумахуэ Арсен Спортымрэ туризмэмкIэ комитетым къыхагъэкIри, экологиемрэ щIыуэпсым и хъугъуэфIыгъуэр хъумэнымкIэ комитетым и унафэщIу ягъэуващ. ЛэжьыгъэмкIэ, социальнэ политикэмрэ узыншагъэр хъумэнымкIэ комитетым и унафэщI хъуащ Карныш Сергей.
ЗэхъуэкIыныгъэхэр лъэIэсащ Парламентым и къэзыбж комиссэми. Абы Куэшей Азэмэт и пIэкIэ хагъэхьащ Смирновэ Татьянэ.
КъБР-м и Парламентым Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и комитетым и унафэщI Дадэ МуIэед куэд зыгъэпIейтей «Егъэджэныгъэм и IуэхукIэ» хабзэм и проектыр етIуанэ еджэгъуэу парламентархэм я пащхьэ кърилъхьащ.
Дадэ МуIэед къызэригъэлъэгъуамкIэ, япэ хэплъэгъуэм елъытауэ хабзэм зэхъуэкIыныгъэшхуэхэр и гъуэтащ, псом хуэмыдэу адыгэбзэмрэ балъкъэрыбзэмрэ яIэну гулъытэм теухуауэ. Хабзэм и проектыр федеральнэ законым и жыпхъэм иту зэхэгъэува хъуащ. Абы хуит ещI школ ныбжьым нэмысахэр, пэщIэдзэ классхэм, курыт еджапIэм ще-джэ ныбжьыщIэхэм я анэдэлъхубзэмкIэ щIэныгъэ ирагъэгъуэтыну. Апхуэдэуи комитетым и унафэщIым къыхигъэщащ адыгэхэм е балъкъэрхэм къахэкIа школакIуэхэм я анэдэлъхубзэр Iэмал имыIэу яджыпхъэу хабзэм зэрыщIигъэбыдэр.
— Школым щылажьэхэмрэ ирагъаджэхэм я адэ-анэхэмрэ зэхуэсрэ я сабийхэр анэдэлъхубзэкIэ ирагъэджэну унафэ къащтэмэ, зыми пиубыдынукъым, — жиIащ Дадэ МуIэед. — ЕгъэджэныгъэмкIэ хабзэр къатщтэ къудейкIэ анэдэлъхубзэхэм хуаIэ лъагъуныгъэм пхухэгъэхъуэнукъым. АнэдэлъхубзэкIэ езыгъэджэнухэр дгъэхьэзырын, зэрырагъэджэн тхылъхэр зыхуей хуэзэу къыдэд-гъэкIын, бзэр унагъуэм къыщагъэсэбэпын хуейщ. А псори зэдэлажьэмэ, унафэми къару иIэнущ.
Парламентым и УнафэщI Чеченов Ануар комитетым чэнджэщ иритащ проектыр республикэм и эксперт гупым я гъусэу иджыри зэ къапщытэжу ещанэ еджэгъуэм къыщагъэлъэгъуэну.
ЗэIущIэм и кIуэцIкIэ «КъБР-м и Парламентым и депутатхэр зэрыхахынум и Iуэхум» хабзэм и проектым щыхэплъэри, ари къызэдащтащ.
КъБР-м и Iэтащхьэмрэ Правительствэмрэ я лIыкIуэу КъБР-м и Парламентымрэ суд IуэхущIапIэхэмрэ щыIэ ДыщэкI Мадинэ зэIущIэм щыжиIащ Налшык, Бахъсэн къалэ округхэм, Дзэлыкъуэ, Прохладнэ, Ар-уан, Шэджэм муниципальнэ куейхэм я щIыпIэ администрацэхэм я Iэтащхьэхэр хэхынымкIэ комиссэм хэтынухэр.
Парламентым и зэIущIэм къыщызэдащта унафэхэм ящыщщ Урысей Федерацэм и Правительствэм и Iэтащхьэ Медведев Дмитрийрэ УФ-м и Федеральнэ Зэхуэсым и Къэрал Думэм и Тхьэмадэ Нарышкин Сергейрэ зэрызыхуагъэзар еджапIэхэр щIэныгъэ зыбгъэдэлъ егъэджакIуэхэмкIэ къызэгъэпэщыныр къэралым и нэIэ щIэту екIуэкIын зэрыхуейр.
КъБР-м и Парламентым Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и комитетым и унафэщI Дадэ МуIэед къызэрыхигъэщамкIэ, федеральнэ бюджетым, УФ-м и хэгъуэгухэм я мылъкум къыхэкI ахъшэкIэ егъэджакIуэ IэщIагъэ зэзыгъэгъуэтхэм я нэхъыбэр абы ирилажьэркъым. Ауэ щыхъукIи, къуажэ школхэм щезыгъэджэн щамыгъуэт къащыхуихуэ щыIэщ. Апхуэдэ щытыкIэм итыр ди республикэм и закъуэкъым. Абы къыхэкIыу Дадэм къыхилъхьащ федеральнэ, хэгъуэгу бюджетхэм къыхэкI мылъкукIэ егъэджакIуэу ирагъэджа щIалэгъуалэр илъэсищ пIалъэкIэ а IэнатIэм пэрытын хуейуэ пщэрылъ ящызыщI, федеральнэ мыхьэнэ зиIэ, хабзэ гъэувын хуейуэ. А жэрдэмыр даIыгъащ зэIущIэм кърихьэлIа псоми.
Парламентархэр арэзы зытехъуахэм ящыщщ «Спартак — Налшык» футбол клуб ОАО-м и акцэхэр республикэм къищэхуным и Iуэхур. КъБР-м ЩIы Iуэхухэмрэ мылъкур зехьэнымкIэ и къэрал комитетым и унафэщI Тонконог Аннэ къызэхуэсахэр щигъэгъуэзащ, КъБР-м и Правительствэм ищIа унафэр ягъэзащIэу, акцэ 610-рэ къащэхуну унафэ къызэращтам. Абыхэм я уасэр псори зэхэту сом мелуан 61-рэ мэхъу. Комитетым и унафэщIым зэрыжиIамкIэ, акцэхэр къызэращэхуну мылъкур къызыхэкIынур къэрал бюджетращ. Ахэр икъукIэ сэбэпышхуэ хъунущ «Спартак — Налшык» топджэгу гупыр хъума хъунымкIэ, абыхэм заужьынымкIэ.
ЗэIущIэм и кIэухым къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ и министру КъБР-м щыIэ Васильев Сергей блэкIа гъэм я лэжьыгъэр зыхуэдам тепсэлъыхьащ.
Абы къызэрыхигъэщамкIэ, ирагъэкIуэкIа щIэупщIэныгъэм къигъэлъэгъуащ, ди республикэм щыпсэухэм я процент 64-р полицэм и лэжьыгъэм арэзы къищIу. Хабзэхъумэ IуэхущIапIэхэм зэгъусэу яхузэфIэкIащ щIэпхъаджагъэ куэд къыщIагъэщыну. Налогым епха хьэгъэщагъэ зыщIахэм ящыщу къыщIагъэщар хуэдитIкIэ нэхъыбэщ, абыхэм я фIыгъэкIэ къэралым зы мелардым щIигъу ахъшэ иратыжын яхузэфIэкIащ. Щэхуу къыщIагъэкI фадэхэкIыу литр мелуанрэ ныкъуэрэ, ахъшэкIэ зэрыджэгу Iэмэпсымэу минрэ щитхурэ къытрахащ.
Министрым и псалъэхэм къыхигъэщащ хабзэм ебакъуэхэм я Iыхьэ щанэр нэхъапэкIэ жэуаплыныгъэм ирашэлIахэм зэращыщыр, хэхъуащ чэфу хабзэншагъэ зылэжьхэм я бжыгъэми. Васильевым жиIащ лъэхъуэщым исахэм я «узыр» къыщIэетэжыр абыхэм щхьэегъэзыпIэ, лэжьапIэ зэрамыгъуэтым къыхэкIыу къызэрилъытэр.
Апхуэдэуи министрым и гугъу ищIащ гъэ кIуам хабзэхъумэ IэнатIэм и лэжьакIуэу цIыху 15 щIэпхъаджащIэхэм зэраукIам, 19-м фэбжь зэрагъуэтам. Васильевым жиIащ иужьрей зэманым терроризмэм хашэхэр нэхъ мащIэ хъуауэ къызэрахутар, ар куэдкIэ и фIыгъэщ щIалэгъуалэм жыджэру зэрадэлажьэм, Iуэхум и пэжыпIэр зэрыжраIэм.
Щомахуэ Залинэ.
