
Мудран Беслъэн: Мыр ди япэ дыщэми, иужьрейуэ къыщIэкIынукъым
Рио-де-Жанейрэ щекIуэкI Олимп джэгухэм Урысейм щыщу япэу чемпион хъуар дзюдоист Мудрэн Беслъэнщ. Ар щыбэнащ килограмм 60 хъухэм я деж. Дыщэ медалыр къызыIэрыхьа спортсменым журналистхэм зыхуагъэзащ.
— Урысей псом гуфIэгъуэ езыта чемпионым сыт иджыпсту и гум щыхъэр?
— СогуфIэ япэ махуэм «дыщэр» зэрызыIэрызгъэхьэфам папщIэ. Сыту жыпIэмэ, хэти ещIэ Олимпиадэм и пэ къихуэу спортсменхэр зыхэта Iуэху гуемыIухэр. Сэ схуэдэу «дыщэ» къэзыхьыфыну щыта спортсмен куэд хуит ящIакъым мыбы къэкIуэну. Мыр ди япэ дыщэми, иужьрейуэ къыщIэкIынукъым.
— Дэтхэнэ бэнэгъуэра нэхъ къогугъуэкIар — Корее Ипщэм щыщ, дунейпсо чемпионым ущыIущIа финал плIанэра?
— Къапщтэмэ, псори зэхуэдауэ жыпIэ хъунущ — дэтхэнэми елъытат кIэухыр зэрыхъунур. Япэ бэнэгъуэр (Голландием щыщ Мурен Джерен щебэнар) гуащIэ дыдэт. Ауэ сэбэп къысхуэхъуащ абдеж фIыуэ зыкъызэрызэщIэзгъэплъар. ЖыпIэ хъунущ япэщIыкIэ зыхэзгъэгъуэзауэ. АдэкIэ си Iуэхур нэхъри фIы хъууэрэ кIуэтащ.
— АтIэ дэтхэнэ бэнэгъуэрат псом нэхърэ нэхъ гуащIэр?
— Япэрауэ къыщIэкIынущ. Абы къыщыспэщIэхуа хьэрхуэрэгъум нэхъапэхэми куэдрэ себэнат, ауэ нобэ нэгъуэщI зыгуэру къыщIидзат и бэнэкIэри, тIэкIуи сигъэгупсысат, бгъэдыхьэкIэ къыхуэзмыгъуэтурэ. Сэри хьэрхуэрэгъум хуэзмыгъэхьэзыра Iэмалхэм сыхуекIуэн хуей хъуащ.
— Финалым дунейпсо чемпионыр щыхэбгъэщIа нэужь, гупсэхугъуэ бгъуэтыжауэ къыщIэкIынщ…
— СэркIэ зэхуэдэт хьэрхуэрэгъур чемпионми, спортымкIэ мастерым и кандидатми. Нэхъыщхьэр сытекIуэнырати, къызэхъулIащ.
— Финалым хьэрхуэрэгъу къыщыпхуэхъуа Сметов Елдос мы гъэм укъыхигъэщIауэ щытащ. Ар къэплъытэмэ, финалым дауэ зыхуэбгъэхьэзырат?
— Пэжым ухуеймэ, абы сегупсысыххакъым. Пэжщ, ар дунейпсо чемпионщ, щIалэ Iэчлъэчщ. Ауэ сэ сощIэ абы и бэнэкIэр, къигъэсэбэп Iэмалхэр. Апхуэдэ дыдэу езыри си бэнэкIэм щыгъуазэщ. Аращ, дакъикъитху нэхърэ нэхъыбэ дыщIызэмыныкъуэкъуари. Си кIэн къикIащ.
— Дэтхэнэ дакъикъэхэм зыхэпщIат финалым «дыщэр» къызэрыхэпхынур?
— Сэ зэпэслъытатэкъым ар къыщытездзэну дакъикъэр, ауэ слъагъурт дакъикъищ нэужьым ар зэрешар. Ауэ щыхъукIи, ешащ жыпIэу зыбгъэлэлэж хъунутэкъым. Сыту жыпIэмэ, уэрамым зэрымыщIэкIэ къыдаша гуэртэкъым сызэбэныр, атIэ дунейпсо чемпионт.
— Иппонищым щыщу (дзюдомкIэ текIуэныгъэ къабзэ, Мудрэным а IэмалымкIэ текIуэныгъэ къыщихьащ иужьрей бэнэгъуищым) нэхъ къыптехьэлъар дэтхэнэра?
— Иппонищри зэрыхъур езым къызгурымыIуэжурэ къызэхъулIащ (погуфIыкI).
— Уи Iэр пхащ. Сыт къыщыщIар?
— Фэбжьышхуэкъым. И зэран къызэмыкIын щхьэкIэ спхауэ аращ.
— Уи хьэрхуэрэгъуу хъуар уи нэр кърахуну щIэхъуэпс фIэкIа пщIэнтэкъым — зыбжанэрэ уи нэм удын игъуэтащ…
— Хьэрхуэрэгъухэм лажьэ яIэтэкъым, сэ езыр зэрымыщIэкIэ нэкIэ сажьэхэуэу арат.
— Зы мэскъалкIи упIейтеяуэ уи нэгум къищыркъым…
— СыпIейтеякъым. Сыту жыпIэмэ, сщIэнумрэ сызыхуекIуэну Iэмалхэмрэ сахуэхьэзырт. Си гугъэмкIэ, Iэнкун ухъумэ, псори лъэлъэжынущ. Зы мардэ гуэрым зэ утеува хъуамэ, абы укъытемыкIыу убэнэн хуейуэ аращ.
— Уэ езым нэсу зыхэпщIэжрэ, къапщтэмэ, уи гъащIэ псор къызэрызэбгъэпэщыжар?
— Иджыпсту сэ къызгурыIуэр зыщ: си Iэм «дыщэр» зэрыIэщIэлъырщ. Пщэдей гурыщIэ гуэрхэр къыслъихьэнуми сщIэркъым (погуфIыкI).
Зубко Илья. Рио-де-Жанейрэ.
Чемпион зэрыхъунум шэч къытрахьэртэкъым
Мазэ хъуа къудейуэ аращ Мудрэн Беслъэн илъэс 30 зэрырикъурэ. Абы и юбилейр щагъэлъэпIа махуэм кърихьэлIат и благъэхэмрэ и Iыхьлыхэмрэ. Псори абы ехъуэхъурт и мурад нэхъыщхьэр къехъулIэну: Олимп джэгухэм я чемпион хъуну. Нобэ ар абы хузэфIэкIащ. А Iуэхугъуэм щымыгуфIыкIауэ зы адыгэ мы дунейм тету къыщIэкIынкъым.
И адэшхуэ-анэшхуэм я гъусэу. Мы ныбжьым итущ зэкъуэшхэм зыгъэсэн щыщIадзар.
И адэ-анэмрэ ипхъу цIыкIумрэ я гъусэу.
Олимпиадэм щыкIуэм езыгъажьэхэм ящIыгъуу.
Олимп лъагапIэм дэкIуеин и пэкIэ, Краснодар крайм дзюдомкIэ и федерацэм и президент, Мудрэным и тренер Бабаян Рудольф жиIат, ди щIалэм щхьэкIэ гузавэми, абы и мурад нэхъыщхьэр зэрызригъэхъулIэнум шэч лъэпкъ къызэрытримыхьэр. Олимп джэгухэм я чемпион хъуа Мудрэныр езыгъэжьахэм яхэтат и адэ-анэр, ипхъу цIыкIур. Шэч хэлътэкъым ахэр имыгъэукIытэн папщIэ псоми я зэхуэдэ хъуэпсапIэр зыIэримыгъэхьауэ абы къызэримыгъэзэжынум.
Апхуэдэуи, сыткIи дэIэпыкъуэгъу къыхуэхъуат и къуэш Мудрэн Аслъэн. езыр къыщыхъуа Бахъсэн къалэ пэжыжьэми, гукIэ хуэгузавэу абы къыкъуэтахэм я бжыгъэм ущIэмыупщIэххэ.
Иужьрей илъэсхэм спортсмен щIалэм и унагъуэр и гъусэу щыпсэуар Армавирщ. А къалэм самбэмрэ дзюдомкIэ и спорт школым зыщигъэсащ. Нобэ Олимп джэгухэм я чемпион хъуа Беслъэн Урысей, Европэ, Дунейпсо чемпионатхэм мызэ-мытIэу текIуэныгъэ нэхъыщхьэхэр щиубыдащ. Абы щыгъуэми зэгуэр Мудрэныр зыщIыхьауэ щыта спортзалым къыщыжраIат ар кIасэу яхуэкIуауэ…
ЩIалэр илъэс 13-м итт спортым щыдихьэхам. Беслъэнрэ абы и къуэш Аслъэнрэ я адэ-анэм ямыщIэу бэнэкIэм зыхуагъасэу щIадзат. ЩIалэхэм я адэр абыхэм ящIа мурадым арэзы техъуатэкъым, ар гузавэрт еджэныр Iэпэдэгъэлэл ящIынкIэ. Абы и бынхэр спортым куууэ зэрыхэпщIар щызыхищIар тренерыр къакIуэу сабийхэр зэхьэзэхуэм ишэну къыжриIа нэужьт.
Спортсмен цIэрыIуэхэм я адэ Мудрэн Заудин иджы ирогушхуэ и къуэхэм, уеблэмэ къытохьэлъэ ахэр зыIууэ лъэпощхьэпохэр, хуабжьу ирогуфIэ я ехъулIэныгъэхэм. Чемпионым и адэ-анэр, и щхьэгъусэр, ипхъу цIыкIухэр пэжу къыкъуэтщ, аращ абы икIуэт щIимыщIэри.
Беслъэн дзюдомкIэ кIасэу зыгъэсэн щIидзами, ехъулIэныгъэ зыIэригъэхьэн хузэфIэкIащ.
И адэ-анэр, и унагъуэр и гъусэу.
Мудрэныр Олимпиадэм щыкIуэм и унагъуэм, и Iыхьлыхэм я мызакъуэу, и ныбжьэгъухэми, гъунэгъухэми, уеблэмэ Бахъсэн къалэм щыщ куэдми ирагъэжьащ. КъэмыкIуэфахэри къыщыгугъыу гукIэ къызэрыкIэлъыкIуэтам шэч хэлъкъым. Ахэр пхуэгъэукIытэнт?!
Мудрэным ипхъу нэхъыщIэ Эсминэ зэрыхъур зы илъэсщ. Ауэ спортсменым ипхъу нэхъыжь Самирэ ирогушхуэ и адэ-чемпионым, икIи гъуэгу щытеувэм щыгъуэ ищIэрт абы текIуэныгъэр къихьауэ къызэригъэзэжынур.
Уэркъ Жыраслъэн.
