Илъэсыр яхуэфIащ
Ди гъавэгъэкIхэм, Iэщыхъуэхэм, агропромышленнэ комплексым и адрей IэнатIэхэм пэрытхэм мы гъэр яхуэфIащ. Илъэс иухым яхузэфIэкIахэм пэублэу уриплъэжмэ, лэжьыгъэ хъарзынэ яIауэ къэплъытэ хъунущ. Хозяйствэ лIэужьыгъуэ псоми къэкIыгъэ пасэхэмрэ хьэцэпэцэмрэ кIэрыхуншэу щыIуахыжащ, мы зэманым еужьэрэкIыу етIуанэ хэгъуэр ирагъэкIуэкI.
Дапщэщи хуэдэу, Бахъсэн щIыналъэм и мэкъумэшыщIэхэр я махуэм хуэфащэу IуощIэ. Районым мэкъумэш хозяйствэмрэ ерыскъыпхъэхэмкIэ и IуэхущIапIэм и унафэщI Къаскъул Хьэмидбий къызэригъэлъэгъуамкIэ, мы гъэм бжьыхьэсэ къэкIыгъэу гектар 3020-рэ, нартыхуу — 23417-рэ, сэхурану — 2518-рэ, кIэртIофрэ хадэхэкIыу — 1119-рэ, мэкъумылапхъэу гектар 1235-рэ зэрахьащ. Гъэмахуэм къеха уэр къалъэIэсами, гъавэ бэв къайхъулIащ: гектарым хуэзэу гуэдзу центнер 40-м нэблагъэ, хьэуэ — 35-рэ, сэхурану центнер 25-рэ къыщIаIукIащ, кIэртIофу центнер 250-рэ къатIы-жащ.
Мы махуэхэм нартыхур къыдачыж, мыIэрысэхэр къыпачыж. Гектарым ику иту нарт гъавэу центнер 75-м нэс къытокI, мыIэрысэу тонн 50-м нэблагъэ къарет.
— Жыг хадэхэр зехьэным гулъытэ хэха худощI. ТехнологиещIэхэм дызэрыхуэкIуэ лъандэрэ пхъэщхьэмыщхьэу къетхьэлIэм куэдкIэ хэхъуащ. А IэнатIэщIэм зэуIуу зедгъэужьын мурадкIэ, хадэхэр зыхуей Iэмэпсымэхэр ягъэхьэзырын, пхъэщхьэмыщхьэр яхъумэн, ящэн папщIэ, предприятэ зыбжанэ къызэдгъэпэщащ.
Нобэ ирихьэлIэу илъэс куэдкIэ къызыпыкIэ хадэу гектар 2209-рэ диIэщ. Абы щыщу 1279-р псынщIэу хэхъуэхэм хуэдэщ, гектар 930-р къызэрыгуэкIщ. ЩIэхыу зызыужь жыг хадэхэм я бжыгъэр гектар 2000-м нэдгъэсынущ.
Бахъсэн щIыналъэм мэкъумэш IэнатIэм зэрызыщиужьым и щыхьэтщ еджапIэ хэха зиIэ Агропромышленнэ бизнес-инкубаторым и япэ чэзур къызэрызэIутхар. Абы лабораторэ центр, еджапIэ фермэ, пхъэщхьэмыщхьэ зэмылIэужьыгъуэхэм псынщIэу зэрызрагъэужь технологиехэм, мэкъумэшхэкIхэр зэрахъумэ, зэращэ Iэмалхэм щыхуагъасэ пэш щхьэхуэхэр хэтщ. МэкъумэшыщIэхэмрэ ди IуэхущIапIэмрэ жыджэру зэрызэдэлажьэм районым и агропромышленнэ комплексым зэрызыдиужьым къытхуеблагъэ хьэщIэ лъапIэхэр хуабжьу дехьэх. Жыг гъэкIыным къыщыдгъэсэбэп технологиехэр илъэс зыбжанэ ипэкIэ къытхуэзыхьа итальянхэр гъэ къэс къытхуокIуэ. ХабзэфI хъуауэ, Тыркум щыпсэу ди лъэпкъэгъухэри ди IуэхущIафэм дихьэхыу кIэлъоплъ. Урысейм мэкъумэш хозяйствэмкIэ и министр Ткачёв Александр къызэрытхуеблэгъам, «Бахъсэн и жыг хадэхэр» ООО-м и пхъэщхьэмыщхьэ хъумапIэмрэ пластик контейнерхэр щагъэхьэзыр и заводымрэ зэрыщыIам ди щхьэр лъагэу дигъэлъагъужащ, — къыхигъэщащ Къаскъулым.
Абы зэрыжиIамкIэ, Iэщыхъуэхэми зэфIэкI къагъэлъагъуэ. Хозяйствэ лIэужьыгъуэ псоми Iэщышхуэу 38594-рэ щаIыгъщ. Абыхэм ящыщу 16082-р жэмщ. Мэлхэмрэ бжэнхэмрэ 28864-рэ, шыхэр — 2554-рэ мэхъу, джэдкъазыр мин 650-м ноблагъэ.
Къыхэгъэщыпхъэщ щIыналъэм и унафэщIхэр мэкъумэшыщIэхэм зэрадэIэпыкъур, зи Iуэху къыдэзыхыжыну, хьэрычэтыщIэ IэнатIэ цIыкIухэмрэ курытхэмрэ зезыгъэужьыну хуейхэм зэрызыщIагъакъуэр.
— Бахъсэн щIыналъэм и агропромышленнэ комплексым и лэжьакIуэхэр IуэхущIафэ дахэкIэ я махуэм ирохьэлIэри, узыншагъэ быдэрэ зэIузэпэщыныгъэрэ яIэу дяпэкIи я зэфIэкIым хагъэхъуэну, я мурадыфIхэр къайхъулIэну, я гуащIэм и хъер куэд ялъагъуну си гуапэщ, — щыжеIэ Къаскъул Хьэмидбий я мэкъумэшыщIэхэм яхуэгъэза и хъуэхъум.
Чылар Аринэ.
