МахуипщIыр дэкIащ
Налшык къалэ и теплъэр ирагъэкIакIуэу унэхэм гуащIыхь, здыхуейм щагъэув тыкуэн цIыкIухэм архитектурэм и мардэхэм хэзымыщIыкIхэми гу лъатэ. КъызэрыщIэкIымкIэ, абы гу лъызымытэр ди республикэм и щыхьэрым и теплъэр зыхуэдэнур зи къалэнхэм хыхьэ къулыкъущIэхэращ. КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий иджыблагъэ иригъэкIуэкIа зэIущIэм къыщиIэтащ цIыху куэд зыгъэпIейтей а Iуэхугъуэр. Республикэм и Iэтащхьэр гуащIэу епсэлъащ Налшык къалэ администрацэм и унафэщIхэм.
Байсултановым и цIэр зезыхьэ уэрамым. Налшык къалэ-курортым и теплъэр зэрыфIэкIуэдыр, абыкIэ зэрымыарэзыр, ауэ зыри ягъэзэкIуэжыну зэрыхуэмейр зэрынэрылъагъур жиIащ КIуэкIуэм.
— А псом къищынэмыщIа, гъуэгу Iуфэм Iут удзыпцIэм тыкуэн трагъэувэну хуит фщIащ. Иджыри къэс Iуэху щхьэпэу влэжьар игъэкIуэдыжащ абы! Псом хуэмы-дэу уи нэм къыщIоуэ Горькэмрэ Нэгумэмрэ я цIэр зезыхьэ уэрамхэм я зэхэкIыпIэм удз гъэгъа щащэу трагъэува тыкуэныр. Абы теухуауэ цIыхухэм я гукъеуэр ядызоIыгъ, зы упщIи фхузиIэщ — хэт ар зи унафэр? Хэт Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и къалащхьэр бэзэр фщIыну хуит фызыщIар? Хабзэм къемызэгъыу ягъэува апхуэдэ тыкуэнхэр икIэщIыпIэкIэ зэхуэфщIыжынурэ, гъуэгу Iуфэхэр удзыпцIэм хуит хуэфщIыжынущ. МахуипщI пIалъэ фызотри, евгъэкIуэкIа лэжьыгъэм щыхьэт техъуэ сурэтхэр фIыгъыу сынывожьэ, — хуигъэуващ абы къалэ администрацэм и унафэщI Алэкъей Арсен.
КIуэкIуэ Юрий къалэ администрацэм и унафэщIым жриIащ Москва, Санкт-Петербург, нэгъуэщI къалэхэм кIуэуэ еплъыну, зэрылэжьэн хуейр къыгурыIуэн папщIэ.
— Москва фыкIуи феплъ! Къалэр хуит хъужащ, зигъэкъэбзэжащ, и теплъэр къищтэжащ, — пищащ КIуэкIуэм.
КъБР-м и Iэтащхьэм зи гугъу ищIар Налшык и теплъэ къудей мыхъуу, цIыхухэм я шынагъуэншагъэми теухуащ. АтIэ, дривгъаплъэт ди уэрамхэм. Псалъэм папщIэ, Кировым и цIэр зезыхьэ уэрамым «Горный» тыкуэнышхуэм и гупэм хуэзэу, удзыпIэм къыхагъэува «Куб»-р, Кулиевым и уэрамым къытрагъэува тыкуэн цIыкIухэр. Налшык зы уэрами иIэкъым унэм къыгуащIыхьам е гъуэгу Iуфэм къытрагъэувам нэхъ Iей имыщIауэ.
Кировым и цIэр зезыхьэ уэрамым и автобус къэувыIэпIэм тет тыкуэным мы махуэхэм къыпагъэувэ зи сурэт флъагъур. Абы гъуэгу Iуфэр иубыдащ, Къэрэшейм и цIэр зезыхьэ уэрамымкIэ къакIуэ транспортыр уимыгъэлъагъуу. УФ-м щIыпIэ-щIыпIэкIэ унафэ зэмылIэужьыгъуэ-хэр къыщащтащ мы Iуэхум теухуауэ. Апхуэдэу, Санкт-Петербург и гъуэгу Iуфэхэм тращIыхьа тыкуэн 400-м нэс трагъэкъэбзыкIащ. КъищынэмыщIауэ, ухуэныгъэ мардэхэм къемызэ-гъыу ягъэува тыкуэнышхуэхэри зы жэщым къриубыдэу трахри, щIы метр зэбгъузэнатIэ мин 30 хуит къащIыжащ.
Москва, Санкт-Петербург, Къэзан — мыхэр цIыху кIуапIэщ, архитектурэ и лъэныкъуэкIэ узэплъын щыIэщ, къабзагъэкIэ, зэIузэпэщыгъэкIэ щапхъэ хъуащ. АтIэ Налшык и уэрамхэр ты- куэн цIыкIухэмкIэ «ткудэну», иужькIэ дгъэкъэбзэжын хуей зэрыхъунур тщIэуэ? Къытезгъэзэжынщи, а къалэшхуэхэми иужьрей илъэсхэращ апхуэдэу зыщагъэкъэбзэжар. АтIэ, Кавказ Ищхъэрэм и зы-гъэпсэхупIэ, щIыпIэ дахэ дыдэу къалъытэу щыта ди къалэм и теплъэр нэджэIуджэ пщIыну къекIурэ?
Тыкуэн цIыкIу, сату щIапIэ къызэIупхын папщIэ, ар зытепщIыхьыну щIы Iыхьэр бэджэнду къалэ администрацэм къуитын, а тыкуэныр здэщытынумрэ абы и теплъэр зыхуэдэнумрэ Архитектурэмрэ ухуэныгъэмкIэ къудамэр арэзы техъуэн хуейщ. Аращ хабзэм къигъэувыр, уеблэмэ, мыбыкIэ зэфIэкIыркъым — нэгъуэщI куэди бгъэзэщIэн хуей мэхъу.
Хэт сыт хуейми ди къалэм къыдигъэувэ щыхъуакIэ, Архитектурэмрэ ухуэныгъэмкIэ къудамэр мылажьэрэ е Налшык къалэ администрацэм и уна-фэщIхэм я благъэхэм республикэм щагъэува хабзэхэм тыншу къыпакIухьыфрэ?
Кировым и цIэр зезыхьэ уэрамым. Дэ зыми тедгъэчыныхьыну дыхуейкъым, ауэ КъБР-м и Iэтащхьэм жиIам ебакъуэу, Кировым и цIэр зезыхьэ уэрамым щIэгъэхуэбжьауэ мы махуэхэм къыщагъэув тыкуэнщ мы сурэтым щыфлъагъур. Кировымрэ Къэрэшеймрэ я уэрам зэхэкIыпIэр машинэхэм дежкIэ гугъу дыдэщ. Иджы ар абы нэхъри шынагъуэ зэрищIынум шэч хэлъкъым. Дэ къэтхьар Iэтащхьэм и псалъэр зэхэзымыхам и зы щапхъэ закъуэщ. Къалэм и уэрам псори щIэтпщытыкIмэ-щэ?
Фырэ Анфисэ.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.
