ХэкIыпIэхэмрэ мурадхэмрэ яубзыху
Ди газетым зэрытетащи, Хамэ къэрал щыпсэу ди хэкуэгъухэмрэ къэзыгъэзэжахэмрэ я IуэхукIэ щыIэ комиссэм и зи чэзу зэIущIэр гъубж кIуам екIуэкIащ. Ар къызэIуихащ КъБР-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ, комиссэм и тхьэмадэ Къуэдзокъуэ Мухьэмэд.
Республикэ властыр хамэ къэрал щыхэхэс ди къуэшхэмрэ хэкум къэзыгъэзэжахэмрэ зэрадэлажьэм теухуауэ къэпсэлъащ КъБР-м цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэмкIэ, жылагъуэ, дин зэгухьэныгъэхэмкIэ и министрым и къалэнхэр зыгъэзащIэ Къумахуэ Мухьэдин.
— Хамэ къэрал щыпсэу ди лъэпкъэгъухэм, ди лъахэм къэIэпхъуэхэм, иIэпхъукIхэм ехьэлIа Iуэхур ди къэралми республикэми япэ щрагъэщ къалэнхэм ящыщщ, — жиIащ Къумахуэм. — Абы теухуауэ программэ, унафэ убзыхуахэм тету зэдолажьэ зи гугъу тщIы Iуэхум епха министерствэ, ведомствэ псори. КъищынэмыщIауэ, къыхэгъэщыпхъэщ Дунейпсо, Къэбэрдей Адыгэ Хасэхэр, «Алан» балъкъэр жылагъуэ зэгухьэныгъэр, «Пэрыт» зэгухьэныгъэр жыджэру къызэрыддэлажьэр.
Къумахуэм и гугъу ищIащ Тыркум щыпсэу ди къуэшхэм я щIэблэм, Мэздэгу районым (Осетие Ищхъэрэ-Алание) ис адыгэ сабийхэм ди республикэм и санаторэхэм 2012 гъэм зэрызыщагъэпсэхуам, хамэ къэрал щыIэ ди лъэпкъэгъухэм ящыщ щIалэгъуалэ хьэрычэтыщIэхэр, IэщIагъэлIхэр лэжьыгъэ IуэхукIэ КъБР-м и Iэтащхьэ Къанокъуэ Арсен и деж къызэреблэгъам, апхуэдэуи хэхэсхэмрэ хэкурысхэмрэ я зэпыщIэныгъэхэр нэхъ быдэ хъуным теухуа зэхыхьэхэр зэрырагъэкIуэкIам.
Къумахуэ Мухьэдин зэрыжиIамкIэ, дызэрыт зэманым гулъытэ хэха зыхуащIхэм ящыщщ Сирие Хьэрып Республикэм къикIыжхэр зыхуей хуэгъэзэныр. Абы папщIэ, республикэм и Iэтащхьэм и унафэкIэ, къэкIуэжауэ щыIэхэмрэ дяпэкIэ къэIэпхъуэжынухэмрэ псэупIэ щыхуащIыну щIыпIэхэр, иратыну дэIэпыкъуныгъэр, нэгъуэщI Iуэхугъуэхэри яубзыхуащ. Къэбгъэлъагъуэмэ, 2013 гъэм республикэм къэIэпхъуэжыну хуитхэм я бжыгъэр мин ирикъуащ. НобэкIэ къэкIуажахэм я Iуэху зыIутри дыщIигъуащ.
Абы теухуауэ нэхъ убгъуауэ къэпсэлъа Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэутий къыхигъэщащ илъэситI хъуауэ Сирием щызэпэщIэт къарухэм яку цIыху къызэрыгуэкIхэр зэрыдэкIуадэр, куэдым уни мылъкуи зэрамыIэжыр, апхуэдэ лей зылъысхэм ди лъэпкъэгъухэри зэрахэтыр.
— Дэ къытIэрыхьэ хъыбархэм ятепщIыхьмэ, зэрыхьзэрийр къызэрыхъейрэ адыгэу цIыху 50 хэкIуэдащ, абыхэм ящыщу щIали 3-рат дзэм хэтыр, адрейхэр а зэтракъута, ди лъэпкъэгъухэр зыдэса къуажи 7-м щыщхэращ. Нобэрей махуэм тепщIыхьмэ, Сирием щызэхэт Адыгэ ФIыщIэ Хасэм унагъуэ мин 1,5-рэ зришэлIащ, Тыркум цIыху мини 4-м нэс кIуащ, Иорданым мини 3 щыIэщ, Урысей Федерацэм къэзыгъэзэжахэм я бжыгъэр миным щIегъу, — жиIащ Сэхъурокъуэм. — Бэлыхь хэхуа ди лъэпкъэгъу дэтхэнэми дызэрыдэIэпыкъуным иужь дитщ.
ДАХ-м и тхьэмадэм зэрыжиIамкIэ, Сирием и къэрал къулыкъущIапIэхэр зэрызэтракъутам къыхэкIыу, дэфтэрхэр къыдэзымыхыф ди лъэпкъэгъу куэд иджыри къинащ абы. КъищынэмыщIауэ, нэгъуэщI къэралхэм пIалъэкIэ Iэпхъуахэм яхэтщ я адэжь щIыналъэм къэзыгъэзэжын мурад зиIэхэри. ЗэрыхуагъэфащэмкIэ, 2013 гъэм иджыри цIыху миным щIигъу хэкум къэкIуэжынущ.
НобэкIэ Къэбэрдей-Балъкъэрым Сирием къикIыжауэ цIыху 487-рэ щопсэу, абыхэм ящыщу Налшык дэт санаторэхэм — цIыху 204-рэ щIэсщ, адрейхэм хэти фэтэр къищтащ, хэти унэ къратам Iэпхъуэжащ, хэти и унэкъуэщхэм я деж щыIэщ. Хэкум къэзыгъэзэжахэм я процент 30-р щIэныгъэ нэхъыщхьэ зиIэ IэщIагъэлIхэщ (дохутырхэр, егъэджакIуэхэр, программистхэр, экономистхэр яхэтщ), адрей процент 70-р курыт щIэныгъэ зэзыгъэгъуэта лэжьакIуэхэщ.
— Дунейпсо Адыгэ Хасэмрэ «Пэрыт» жылагъуэ зэгухьэныгъэмрэ счет щхьэхуэхэр къызэIуахауэ мэлажьэ, къэзыгъэзэжхэм иридэIэпыкъуу, — къыпищащ адэкIэ Сэхъурокъуэ Хьэутий. — КъищынэмыщIауэ, цIыху щхьэхуэхэм я уней мылъкум къыхахыурэ Сирием щыщу ди деж щеджэ студентхэм ядэIэпыкъуащ, КъБР-м Узыншагъэр хъумэнымрэ курортхэмкIэ и министерствэм дохутыр кIэлъыплъыныгъэ хуэныкъуэхэм пщIэншэу еIэзэныр къызэригъэпэщащ.
Ди республикэм къэзыгъэзэжахэм я сабийхэр курыт еджапIэхэм щIэгъэтIысхьэнри гулъытэншэу къэдгъэнакъым. Налшык къалэ дэт школхэм ныбжьыщIэ 73-рэ щоджэ, сабийхэми балигъхэми папщIэ урысыбзэмкIэ дерсхэр курыт школ №8-м щокIуэкI. Къэбгъэлъагъуэмэ, ди лъэпкъэгъухэр къызэрыкIуэж махуэрэ адыгэбзэмрэ урысыбзэмрэ хуегъэджэныр къызэрагъэпэщащ Дунейпсо, Къэбэрдей Адыгэ Хасэхэм.
Сэхъурокъуэм зэрыжиIамкIэ, «Пэрыт» зэгухьэныгъэм лэжьыгъэшхуэ ирегъэкIуэкI ди лъэпкъэгъухэм унэхэр республикэм и район зэмылIэужьыгъуэхэм къыщащэхунымкIэ. Апхуэдэуи Москварэ Налшыкрэ щекIуэкIа псапащIэ концертхэм къахэкIа сом мелуанитIым нэблагъэри а Iуэхум трагъэкIуэдащ.
КъБР-м къэIэпхъуэжахэм ядэIэпыкъунымкIэ щыIэ гугъуехьхэм щытепсэлъыхьым ДАХ-м и тхьэмадэм къыхигъэщащ ди лъэпкъэгъухэр Урысейм къихьэнымкIэ зыхуей дэфтэрхэр гъэхьэзырыным лъэпощхьэпо куэд зэриIэр; къэкIуэжахэр щыпсэу санаторэхэм щыщыIэ щытыкIэм арэзы укъызэримыщIыр, зауэм кърихужьахэм зыри зэраIэщIэмылъым къыхэкIыу, щыгъын хуабэ, унагъуэм къыщагъэсэбэп нэгъуэщI хьэпшыпхэм зэрыхуэныкъуэр; нэхъ щIалэхэр лэжьапIэ гъэувыным и Iуэхур. Абыхэм я хэкIыпIэхэри, дяпэкIэ лэжьыпхъэхэри къыхэщу зэIущIэм къыщыпсэлъащ КъБР-м и Правительствэм Хамэ къэрал щыпсэу ди хэкуэгъухэмрэ къэзыгъэзэжахэмрэ я IуэхукIэ щыIэ комиссэм хэтхэр.
НэщIэпыджэ Замирэ.
