Тхыдэмрэ щэнхабзэмрэ ятеухуауэ
«Пасэрей Сочэ и хъыбарыжьхэр» тхылъыр сурэтыщI цIэрыIуэ Хьэпышт Айсэ и IэдакъэщIэкIхэмкIэ гъэщIэрэщIауэ къыдагъэкIыжащ. Ар Урысейм и Ипщэ щIыналъэм щыпсэухэм я тхыдэ напэкIуэцIхэр зыфIэгъэщIэгъуэн дэтхэнэри зыщыгуфIыкIын тыгъэ лъапIэщ.
ЗэрытщIэщи, сурэтыщI къэс и хъэтI иIэжщ. Хьэпышт Айсэ и лэжьыгъэхэр зытеухуам емылъытауэ нэм къыфIэнэу, мэгъу къару гуэр яхэлъу, езым и гупсысэ куум щыщ хилъхьэу апхуэдэщ. Абы и IэдакъэщIэкIхэр цIыхум бгъэдэлъ дахагъэмрэ дыкъэзыухъуреихь дунейм хэлъ зэкIуныгъэмрэ гу лъыуигъатэу тхащ.
Хьэпыщтыр глобализацэм зыдезыгъэхьэххэм хьэмэ гупсысэ абрагъуэкIэ цIыхум и нэр къыщезыгъэпхъуэну хэтхэм ящыщкъым. Абы гулъытэ хуещI и псэм пэгъунэгъу, езым уасэншэу къилъытэ, зэрыцIыкIурэ фIыуэ илъагъу адэжь щIыналъэм и щIыуэпсым, цIыху къызэрыгуэкIхэм, лъэпкъым къыдекIуэкI цIыху зэхущытыкIэ нэсым, и хэкум и тхыдэ напэкIуэцIхэм. И IэдакъэщIэкIхэм къатещ лъэпкъ нагъыщэхэм я фIыгъэ- кIэ, ар и лъахэгъухэм Шапсыгъым я цIыхубэ сурэтыщIу къалъытэ. Сурэтхэм лъэпкъ нэщэнэхэр Iэзэу хиухуанэрэкIэ анэдэлъхубзэм, IуэрыIуатэм, пасэрей хабзэжьхэм хуиIэ лъагъуныгъэр къытещу зэрищIым пщIэшхуэ къыхуилэжьащ абы. Академик цIэрыIуэ ХьэдагъэлI Аскэр нарт эпосым и теплъэгъуэхэр Хьэпыштым нэхъыфIу къэзыгъэлъэгъуа щымыIэу къелъытэ.
СурэтыщI Iэзэм и лэжьыгъэхэр ди къэралым и мызакъуэу, хамэ щIыпIэхэми утыку къыщрахьащ. Абыхэм музейхэмрэ цIыху щхьэхуэхэм я коллекцэхэмрэ уащрохьэлIэ. 2014 гъэм Сочэ щекIуэкIа ЩIымахуэ Олимп Джэгухэм щагъэува «Адыгэ унэм» къекIуэлIахэм сурэтыщIым и IэдакъэщIэкI-хэм нэIуасэ зыхуащIыну Iэмал яIащ. Иджы адыгэхэм я лъэпкъ гъуазджэр фIыуэ зылъагъухэм «Пасэрей Сочэ и хъыбарыжьхэр» тхылъыщIэмкIэ нэхъыбэ зрагъэщIэфынущ. Тхылъым и япэ къыдэкIыгъуэр илъэсих ипэ «Нарт Хасэ» Шапсыгъ жылагъуэ псапа- щIэ фондым и мылъкукIэ Мейкъуапэ дунейм къыщытехьауэ щытащ. Абы и унафэщIыр тенджыз ФIыцIэ Iуфэм Iус адыгэхэм я «Адыгэ Хасэм» и тхьэмадэ КIэкIыхъу Мэжидщ. ЕтIуанэ тхылъыр ШахэкIеишхуэ жылэм щыпсэу хьэрычэтыщIэ цIэрыIуэ Хъущт Заур къыдигъэкIыжащ.
— Псыжь щIыналъэм гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Хьэпышт Айсэ сурэт телъыджэхэр зэрищIым къищынэмыщIауэ, IуэрыIуатэр фIыуэ ещIэ, хъыбарыжь куэд къеIуэтэж, гушыIэ зыхэлъ цIыхущ, — жеIэ КIэкIыхъу Мэжид. — Ар ящыщщ лъэпкъым и тхыдэм, хабзэм, щэнхабзэм фIыуэ хэзыщIыкI, и пэжыпIэр зы-щIэж нэхъыжьхэм.
«Пасэрей Сочэ и хъыбарыжьхэр» тхылъым езы Хьэпышт Айсэ къиIуа-тэжа хъыбархэр, псысэ хьэлэмэтхэр, апхуэдэуи и сурэтыщIэхэри итщ. Абы и напэкIуэцI къэс блэкIам уашэж, лъэпкъым и хабзэ дахэхэмрэ Iуэху бгъэдыхьэкIэ екIумрэ нобэрей щIэблэр нэIуасэ хуащI. Тхылъым упщIэ куэдым я жэуап къыщыбгъуэтынущ.
— Иужьрей илъэс пщIыкIутхум сщIащ мы сурэтхэр, — къыддогуашэ Айсэ. — Языныкъуэхэр нэхъапэкIэ утыку исхьауэ щытами, и нэхъыбэр мы тхылъым щхьэкIэ згъэхьэзыращ.
Сурэт теплъэгъуэхэмкIэ гъэнщIа тхылъыр кавказыджхэм, лъахэхутэхэм, егъэджакIуэхэм, курыт еджапIэхэм щIэсхэмрэ студентхэмрэ къахуэщхьэпэнущ.
— Зэман зэмылIэужьыгъуэхэм Сочэ къыщыхъуа Iуэхугъуэхэм хэзымыщIыкI куэдым дрохьэлIэ, — жеIэ КIэкIыхъу Мэжид. — тенджыз ФIыцIэ Iуфэм Iус лъэпкъхэм я щхьэ кърикIуа Iуэхум ди хьэщIэхэр щымыгъуазэкIэ ягъэ кIынкъым, ауэ ахэр ди къалэдэсхэм ямыщIэныр емыкIушхуэщ. Абы и лъэныкъуэкIэ тхылъыщIэр хуабжьу сэбэп хъуну къызолъытэ.
Ныбэ Анзор.
