Зауэм и бын, нобэ — анэ, анэшхуэ
Зи сабиигъуэр хэку зауэшхуэм и зэманым хиубыда, комсомолым хэта, лэжьыгъэм и ветеран Ботэщ Соня и гъащIэм гуауи гуфIэгъуи щигъэунэхуащ. Тэрч щIыналъэм хиубыдэ Болэтей къуажэм къыщалъхуа, къыщыхъуа Соня иджы Налшык дэсщ. И щхьэгъусэ Индэрбийрэ езымрэ илъэс 50-м щIигъуауэ зэдопсэу. Я хъыджэбзищми щIэныгъэ нэхъыщхьэ ирагъэгъуэтащ: Светэ МВД-м и майорщ, ФатIимэ дохутырщ, Айшэт ГАИ-м хэтщ. Я пхъурылъхухэри къыдэкIуэтеящ.
Соня ирогушхуэ «Лэжьыгъэм и вете-ран» цIэр зэриIэм.
— Илъэс 32-кIэ СКЭП-м IэнатIэ зэмылIэужьыгъуэхэм сыпэрыту сыщылэжьащ. Илъэси 10-р узыншагъэмкIэ зэран цехым щысхьащ. СфIэфIу сылажьэрт. КлассипщI къэзуха нэужь, комсомол путёвкэкIэ сагъэкIуауэ арат абы. Гугъу дехь-ми, ди гуащIэм гу къызэрылъатэным иужь дитт. НэхъыфIу лажьэхэр зэрыт блын газетым си сурэтыр зэи кърахакъым, — пещэ Соня.
Езым и щIалэгъуэр зыхиубыдамрэ нобэрей зэманымрэ зэрегъапщэри, абы щыгъуэ щыIа псэукIэм зэрыхуэзэшри жеIэ:
— Нэхъапэм егъэлеяуэ гугъу дехьырт, ауэ дыпэлъэщырт сытым зетпщытми. Иджы упсэуну тыншми, цIыхухэм лэжьыгъэ IэнатIэ ягъуэтыркъым, сомми къыщIэкIыж щыIэкъым.
Илъэс зыбжанэ хъуауэ аращ Ботэщ Соня усэ тхын зэрыщIидзэрэ. ЗыгъэгуфIэр, зыгъэнэщхъейр, и гум къыдыхьэр тхылъымпIэ кIапэм нехьэсри, и унагъуэм къахуоджэ.
— Сигу къыхэзыгъэщтыкIи сызыгъэгуфIи щызиIэщ гъащIэм. Хэку зауэшхуэм и гуауэми, ди анэдэлъхубзэми, щIыуэпсым и телъыджагъми, сыщалъхуа къуажэми, нобэрей гъащIэми, бынымрэ щхьэгъусэмрэ я IэфIми сахуэусащ, — щыгъуазэ дещI абы.
1942 гъэм, зауэм и гуащIэгъуэу, къалъ- хуа Соня игъэунэхуащ мэжэщIалIагъэри, щIыунэ щIыIэри, илъэгъуащ фызабэхэм я нэпси.
— А псори къызэзнэкIа нэужь, бын гуфIэгъуэ куэдрэ згъэунэхужащ. Ди хъыджэбзхэм гъусэ яхуэхъуахэр цIыху тэмэмщ, дэтхэнэми зэрыпсэун IэщIагъэ иIэщ. Сэ щIэныгъэ зэзгъэгъуэтыну Iэмал симыIами, абыхэм къахузэпищащи, согуфIэ, — жеIэ Соня.
Гъуэт Синэ.
Адыгагъэ
«Сэ сыадыгэщ» жыпIэу,
Уемыуэ уи бгъэм куэдрэ IэкIэ.
ПщIэ-нэмыс зыхэлъхьи япэ,
ПхузэфIэкI гъэлъагъуэ IуэхукIэ.
Зыгуэр плъэкIмэ, умыпагэ,
ДэIэпыкъу, хуэщIэф нэгъуэщIым.
КъолъэIуIамэ, игу гъэзагъэ,
«ХуэсщIащ» жыпIэу жумыIэж.
Адыгагъэм урипагэм,
IуэхукIэ ар гъэлъагъуэ.
Хабзэ дахэм и къабзагъэр
Гурэ-псэкIэ зехьэн
Адыгагъэр уи лъым хэтмэ,
ЖьыкIэфэкIэм пщIэ хуэпщIынщ.
Адыгагъэм гъуэгу игъуэтмэ,
Ди дунейр нэхъ гуапэ хъунщ.
Зауэм и бын
Зэман бзаджэм уэ ухалъхуати,
Уэ сабиигъуэу уиIар кIэщIт.
Шхын IэфIи хуабэу уагъэшхакъым,
Быдзышэ щыпIухуари мащIэщ.
Зауэ нэужьым губгъуэм уздахьти,
КIэнауэ бэкъурт уиIэр гущэу.
Жьауэр здекIуэкIымкIэ урахьэкIыу,
Колхоз губгъуэми уэ ущапIырт.
Уигъэшхын щимыгъуэткIэ уи анэм,
ГъэпщкIуауэ ари куэдрэ гъащ.
ХьэлIамэ плIанэ къылъысамэ,
Ар, гуфIэу, уэ къыпхуишиящ.
Зауэ мафIэм ухипIыкIащ,
ЩIыунэ щIыIэм, гузавэм, уихьу.
ЩIыIэм уфIисмэ, и куэщIым уи анэм
Уигъэхуэбэну урикъузащ.
Уэ къыхэпхакъым езым уи гъащIэр,
Зэманыр щыбзаджэм ухалъхуат.
Ущихъумащ мафIэ лыгъэм уи анэм,
Уэ къызэроджэри «зауэм и бынщ»
Ботэщ Соня.
