Сабийхэм я гъэсакIуэ лъэщ «Кавказ пшэплъхэр» ансамблыр илъэс 25-рэ ирокъу
Дыкъэзыгъэуджхэм я гуфIэгъуэ зэхыхьэ
Налшык Профсоюзхэм щэнхабзэмкIэ я унэм щекIуэкIащ УФ-мрэ КъБР-мрэ щапхъэу къыщалъыта «Кавказ пшэплъхэр» сабий ансамблыр къызэрызэрагъэпэщрэ илъэс 25-рэ зэрырикъум теухуа концерт гукъинэж.
Къафэр зи Iэпэгъу налшыкдэсхэмрэ щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ я лэжьакIуэхэмрэ пшыхьым зыкърагъэхьэлIащ, фIым я фIыж «Кавказ пшэплъхэр» гупым и гуфIэгъуэр дагъэлъэпIэну. Зи къэфэкIэ дахэмкIэ цIыхухэм я гур хэзыгъахъуэ ансамблым апхуэдэу куэд зэхуишэсати, тIысыпIэ къызылъымысахэр мащIэтэкъым.
Сабий творчествэмкIэ республикэ унэм и унафэщIым и къуэдзэ Хьэрэдурэ Лидэ зэхуэсахэмрэ хьэщIэхэмрэ фIэхъус гуапэкIэ захуигъэза нэужь, ягу къигъэкIыжащ «Кавказ пшэплъхэр» ансамблым и ехъулIэныгъэфIхэр къалъытэу, «Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэмрэ (1989 гъэм) УФ-мрэ щапхъэ зытрах я сабий ансамбль (2000 гъэм)» щIыхьыцIэр къызэрыфIащар, Урысей, дунейпсо зэпеуэ, фестиваль зэхуэмыдэхэм я лауреат зыбжанэрэ зэрыхъуар, Тыркум, Польшэм, Франджым, Германием, нэгъуэщI щIыпIэ куэдым щытхъу иIэу зэрызыкъыщигъэлъэгъуар.
— Гупым и зэфIэкIымрэ и ехъулIэныгъэфIхэмрэ куэдкIэ я фIыщIэщ абы и художественнэ унафэщI, 1988 гъэм ансамблыр къызэзыгъэпэща, КъБР-м щIыхь зиIэ и артист Тхьэмокъуэ Мартин, гупым и балетмейстерхэу УФ-м щIыхь зиIэ, КъБР-м и цIыхубэ артисткэ Шортэн Аллэ, ДзыхьмыщI Аслъэн, концертмейстерхэу Сэхъу Маринэ, Джэдгъэф ФатIимэ, Увыж Анзор, Тау Хъусен. Къыхэгъэщыпхъэщ, Сабий творчествэмкIэ республикэ унэм и унафэщI, УФ-м щIыхь зиIэ и егъэджакIуэ, цIыхубэ егъэджэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ лэжьакIуэ Къалмыкъ Кларэ, — жиIащ Хьэрэдурэ Лидэ.
ЩIэблэм дахагъэр фIыуэ ялъагъуу гъэсэнымрэ нэхъыжьхэм къащIэна щэнхабзэ хъугъуэфIыгъуэр хъумэнымрэ хэлъхьэныгъэфI зэрыхуащIам папщIэ, «Кавказ пшэплъхэр» ансамблым и художественнэ унафэщIымрэ и гъэсакIуэхэмрэ Сабий творчествэмкIэ республикэ унэм ахъшэ саугъэт зэрыхухихым теухуа унафэм ар къеджащ.
«Кавказ пшэплъхэр» гупым и щIалэ къуданхэмрэ пщащэ зэкIужхэмрэ концерт программэр уджпыхукIэ къызэ-Iуахащ. Къыхэгъэщыпхъэщ, мы къафэ лIэужьыгъуэр щIалэгъуалэм зыхалъхьэ щымыIэу зэрыщытар. Пасэрей хьэгъуэлIыгъуэхэм щIалэхэмрэ хъыджэбзхэмрэ къыщызэдэуджт, я щэху зэжраIэу. Иджы нэхъ мащIэрэ ягъэзащIэ хъуа къафэм еплъ нэхъыжьхэр гукъэкIыж IэфIхэм хашат.
Гупым и солистхэу Къунаш Къантемыррэ ДзыхьмыщI Надиерэ ягъэзэщIа «Къафэ»-м нэр ихьэхут. Лъэпкъ фащэ екIур зыщыгъ ныбжьыщIэхэм я утыку итыкIэр гукъинэжт, дэрэжэгъуэ ин къозытт.
Пшыхьыр зращIэкIа ансамблым иIэщ илъэси 6-8 хъухэр лъэпкъ къафэм щыхуагъасэ школ. Абы екIуалIэ цIыкIухэм япэу ягъэзащIэрт «ГъащIэ гъуэгу» зыфIащар. УзыгъэгуфIэщ щIэблэ дахэ ансамблым къызэрыщIэувэр. Нэри псэри ихьэхуат а цIыкIухэм я утыку итыкIэ екIум.
КъБР-мрэ КъШР-мрэ щIыхь зиIэ я артист, «Балкария» ансамблым и солист Гароев Жамболэтрэ КъБР-м щIыхь зиIэ и артист, «Кабардинка» ансамблым и солист Къуэныкъуей Алимрэ «Кавказ пшэплъхэр» гупым ехъуэхъуащ, дяпэкIи зиужьыну, ехъулIэныгъэ инхэр иIэну зэрагуапэр къыхагъэщащ. Абы хэт ныбжьыщIэхэм «Кабардинка», «Балкария» къэрал ансамблхэм къафэм щыпащэну зэрагуапэри щIагъужащ. Къуэныкъуей Алим Тхьэмокъуэ Мартин фIыщIэ ин хуищIащ, къафэм япэ лъэбакъуэхэр хригъэчауэ зэрыщытам папщIэ.
«Кабардинка», «Балкария», «Нал цIыкIу», «Маленький джигит», Абхъаз Республикэм и «Адац», Къуэдз Михаил зи художественнэ унафэщI «Макъамэ» ансамблыр, КъБР-мрэ КъШР-мрэ щIыхь зиIэ я артисткэ Шэрджэс Iэсият сымэ «Кавказ пшэплъхэр» гупым уэрэдкIэ, къафэкIэ ехъуэхъуахэщ. Осетие Ипщэ, Адыгей, Къэбэрдей-Балъкъэр республикэхэм щIыхь зиIэ я артист Хъыжьрокъуэ СулътIан мы пшыхьым япэу утыку къыщрихьащ «Гордая земля — Кабарда» зыфIища и уэрэдыщIэр. Зэхуэсахэм уэрэдыр ягу зэрырихьар къагъэлъагъуэу Iэгуауэ ин хуаIэтащ.
Къафэмрэ уэрэдымрэ щызэщIэжьыуэ пшыхьым кърихьэлIахэр зэбгрыкIыжащ гуфIэгъуэр я нэгум кърихрэ щIэблэ гъуэзэджэ дызэриIэм иригушхуэу. Кавказым и лъэпкъ къафэхэр зэманым щIыгъуу зыгъэкIуатэ, нэгъуэщI щIыналъэхэм республикэм и цIэкIэ зыкъыщызыгъэлъагъуэ, цIыхур фIым, дахагъэм хуэзыгъэуш «Кавказ пшэплъхэр» ансамблыр илъэс куэдкIэ иджыри утыку итыну, ефIэкIуэну ди гуапэщ.
ТЕНДЖЫЗ Данэ.
Щэнхабзэ хъугъуэфIыгъуэхэр зыхъумэр
«Кавказ пшэплъхэр» ансамблым и тхыдэ дахэр къыдожьэ КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Тхьэмокъуэ Мартин ар къыщызэригъэпэща 1988 гъэм. Мы ансамблыр республикэм и къэфакIуэ нэхъыфIхэм ящыщщ.
Илъэс 25-м къриубыдэу Сабий творчествэмкIэ республикэ унэм Тхьэмокъуэм къэфакIуэ гуп зыбжанэ къыщIигъэкIащ. Абы и дэIэпыкъуэгъущ балетмейстерхэу УФ-м щIыхь зиIэ и артисткэ, КъБР-м и цIыхубэ артисткэ Шортэн Аллэ, ДзыхьмыщI Аслъэн, концертмейстерхэу Сэхъу Маринэ, Джэдгъэф ФатIимэ, Увыж Анзор, Тау Хъусен. Ансамблым цIыху 40 хэтщ. Ахэр гупитI мэхъу — нэхъыщIэрэ (илъэси 10-13 хъухэр), нэхъыжьрэ (13-16). Илъэси 6-8 хъухэр лъэпкъ къафэм щыхуагъасэ школи иIэщ.
Ансамблым и программэр гъэщIэгъуэнщ икIи удэзыхьэхщ. НыбжьыщIэхэм ягъэзащIэ гушыIэ, сюжетнэ, Кавказым ис лъэпкъхэм я къафэ лIэужьыгъуэхэр, Хэкум теухуа уэрэдхэр оркестрыр дэщIыгъуу жаIэ. Тхьэмокъуэ Мартин къафэ 25-м щIигъу игъэуващ. Урысей, дунейпсо дамыгъэхэмрэ медалхэмкIэ къалъытащ абыхэм я фIагъыр. Апхуэдэхэщ, псалъэм папщIэ, «Къафэ» пасэрей адыгэ къафэжьыр, «Уэркъ къафэр», «Уджыр», «Зэныбжьэгъухэм я къафэ» щIалэгъуалэ сюитэр, нэгъуэщIхэри. Ансамблыр республикэм къищынэмыщIа, нэгъуэщI щIыпIэхэми къыщацIыху. Ахэр хэтащ Урысейм, Фран-джым, Тыркум, Абхъазым, Германием, Польшэм, Украинэм, нэгъуэщI щIыпIэхэм щекIуэкI фестивалхэм. КъэфакIуэхэм я зэпеуэу щIыпIэ зэхуэмыдэхэм щекIуэкIхэм жыджэру зыкъыщагъэлъагъуэ. Апхуэдэ зэхыхьэхэм зыбжанэрэ япэ, етIуанэ увыпIэхэр къыщахьащ. Къэбгъэлъагъуэмэ, 1993 гъэм Франджым щекIуэкIа дунейпсо зэпеуэм хэта гуп 47-м утыку кърахьахэм я нэхъыфIу къалъытащ Тхьэмокъуэ Мартин нарт эпосыр и лъабжьэу игъэува «Дахэнагъуэ и хъыбар» къафэр. 1994 гъэм «Кавказ пшэплъхэр» Франджым ирагъэблэгъащ. КъищынэмыщIауэ, ансамблыр 1997 гъэм хъуащ Урысей Артиадэм и лауреат. Къэбэрдей-Балъкъэрым и литературэмрэ гъуазджэмрэ я махуэу 1995 гъэм Москва щекIуэкIами гупыр жыджэру хэтащ. 2000 гъэм ансамблыр и зэфIэкI щеплъыжащ Тыркум и Анкара къалэм къыщызэрагъэпэща дунейпсо фестивалым. Къафэмрэ уэрэдымрэ щызэщIэжьыуэу Тхьэмокъуэ Мартин игъэува «Кавказым и бынхэр», «Кавказ пшэплъхэр», «Долинск и розэхэр» сюитэхэм саугъэт къыхуагъэфэщащ.
2003 гъэм Франджым и Ганнат къалэм щекIуэкIа фестивалым «Кавказ пшэплъхэр» хэтащ. IуэрыIуатэм и лэжьакIуэхэм я лъэIукIэ, Тхьэмокъуэм Кавказым ис лъэпкъхэм я къафэхэмкIэ мастер-классхэр итащ. «Зэныбжьэгъухэм я къафэ» щIалэгъуалэ сюитэр щIэщыгъуэу зэригъэувам папщIэ, дунейпсо сертификат Тхьэмокъуэм къратащ.
Ансамблыр гъэлъэгъуэныгъэ, зэхыхьэ зэхуэмыдэхэм хэтащ. Апхуэдэхэщ, псалъэм папщIэ, 2006 гъэм Франджым и Страсбург къалэм щекIуэкIар, 2007 гъэм «Интурмаркет» дунейпсо турист гъэлъэгъуэныгъэр, Къэбэрдейр Урысейм зэрыгухьэрэ илъэс 450-рэ зэрырикъум теухуа гуфIэгъуэ зэхыхьэр, 2009 гъэм Тыркум щекIуэкIа «Кавказ Ищхъэрэм и къафэхэмрэ уэрэдхэмрэ» дунейпсо фестивалыр, нэгъуэщIхэри.
«Кавказ пшэплъхэр» ансамблым и гъэсакIуэхэм я щIэныгъэр зэпымыууэ хагъахъуэ, ныбжьыщIэхэр зэрырагъаджэ Iэмалхэр ирагъэфIакIуэ. ЩIэблэр хуагъасэ хабзэм, нэмысым, цIыху хэтыкIэм, IэщIагъэ зэгъэгъуэтын, Хэкур фIыуэ лъагъун зэрыхуейм, нэгъуэщIхэми. Гупым хэтхэм нэгъуэщI щIыпIэхэм зыкъыщыщагъэлъагъуэкIэ, зэрызэчиифIэм къыдэкIуэу, зыIыгъыкIэ екIу зэраIэм, щэныфIэу утыку зэритым гу къылъамытэу къанэркъым. Тхьэмокъуэ Мартин игъэсахэр «Кабардинка», «Балкария» къэрал ансамблхэм е нэгъуэщI къэфакIуэхэм хохьэ, еджапIэ нэхъыщхьэхэм я щIэныгъэр щыхагъахъуэ.
2001 гъэм «Запад-Восток» зэгухьэныгъэм къызэригъэпэщауэ Германием щата псапащIэ концертым къыхэкIа ахъшэмкIэ Налшык и сабий зеиншэхэмрэ ныкъуэдыкъуэхэмрэ зэрадэIэпыкъурэ Тхьэмокъуэр псапащIэ Iуэхум жыджэру хэтщ. Илъэс 40-м щIигъу къафэм тезухуа Тхьэмокъуэм лъэпкъ щэнхабзэм хуищIа хэлъхьэныгъэфIым папщIэ, мызэ-мытIэу къыхуагъэфэщащ щIыхь тхылъхэмрэ медалхэмрэ. Абы и гъэсэнхэм яхэтщ курыт школыр дыщэ медалкIэ къэзухахэр, артистхэр, унэтIыныгъэ зэхуэмыдэхэмкIэ IэщIагъэлIхэр, республикэм и зыужьыныгъэм хуэлажьэхэр.
Ансамблыр КъБР-мрэ (1989 гъэ) УФ-мрэ (2000 гъэ) щапхъэу къыщалъытащ. «Кавказ пшэплъхэр» гупым и къэфакIуэхэр утыку ихьэху Кавказым ис лъэпкъхэм я щэнхабзэ хъугъуэфIыгъуэхэр хъумэнымрэ дунейпсо щэнхабзэм зегъэужьынымрэ хэлъхьэныгъэфI хуащI. Налшык къыщызэрагъэпэщ зэхыхьэхэм хэтхэм я гукъыдэжыр зыIэт, нэгъуэщI щIыпIэхэм республикэм и цIэкIэ зыкъыщызыгъэлъагъуэ, цIыхухэм дэрэжэгъуэ езыт ансамблым и ехъулIэныгъэхэм хигъэхъуэну ди гуапэщ.
Ансамблым и гуп нэхъыжьым хэт щIалэхэмрэ хъыджэбзхэмрэ мыращ жаIэр:
Къунащ Астемыр: — Мы ансамблым сыкъызэрыхыхьэрэ илъэсих хъуами, си щIэщыгъуэщ. Гупым хэтхэр ныбжьэгъу дызэрызэхуэхъуар сыт и уасэ! Нэхъапэхэм тIэкIу Iэнкуну дыщытами, иджы дымыукIытэу гуфIэгъуэ зэхыхьэхэм дыхэтщ, утыкушхуэхэм дыкъохьэ. Ди къуэш, шыпхъу нэхъыщIэ цIыкIухэр къафэм худогъасэ, уеблэмэ ди ансамблым къыхэтшэну яужь дитщ. Ди лъэпкъ гъуазджэр зэрыдмыгъэкIуэдыжыным, абы зэрызедгъэужьыным теухуауэ ди гъэсакIуэхэм къыджаIэр ди лъым хыхьауэ къызолъытэ. Абыхэм къафэм дызэрыхуагъасэм къыдэкIуэу, лъэпкъ хабзэм, нэмысым дыхуаущий, тхыдэр дагъащIэ.
ДзыхьмыщI Надие: ИлъэситI фIэкI сымыхъуу си адэшхуэ ДзыхьмыщI Аслъэн къафэм сыздишэу иригъэжьащ. Илъэсибл сыщыхъум гупым сыхигъэхьауэ нобэр къыздэсым сфIэфI дыдэу сыкъокIуэ. Зи гъусэу сыкъафэ Къунащ Астемыр къэфакIуэ лъэщщ. Абы къафэм щиIэ зэфIэкIыр зэкIэ зыхуэзгъэдэн щыIэкъым.
Ди программэр гъэщIэгъуэнщ, удэзыхьэхщ. Балетмейстерхэу Шортэн Аллэрэ ДзыхьмыщI Аслъэнрэ гъунэгъу республикэхэм я щэнхабзэм дыхагъэгъуазэ. Адыгэ, балъкъэр къафэхэм нэмыщI, гъунэгъу лъэпкъхэм ейхэри догъэзащIэ. НэгъуэщI республикэхэм пщIэ къыщытхуащI, гуапэу драгъэблагъэ. Фестивалхэмрэ зэпеуэхэмрэ дыщыхэткIэ лъэпкъ зэхуэмыдэхэм я къафэхэр утыку къызэритхьэр яфIэгъэщIэгъуэнщ. Къафэм зыхуэдгъасэми зыдгъэпсэхуми гупыр дызэшкъым. ЖыпIэнуракъэ, зы унагъуэм хуэдэу быдэу дызэрыIыгъщ.
Дэунэж Камиллэ: Курыт школым къэфэн щезгъажьэу, абы сыщызыIэпишэм нэхъ куууэ зыхуэзгъэсэну мурад сщIащ. Зэныбжьэгъухэр зэгъусэу мы ансамблым дыкъыхыхьащ. Илъэс 11 сызэрыхъурэ сыхэтщ мы гупым. Ди гъэсакIуэхэр адэ-анэм хуэдэу гуапэу къытхущытщ. Гупым ди унафэщI Тхьэмокъуэ Мартин хуабжьу цIыхуфIщ, гъэсакIуэ Iэзэщ. Шортэн Алли ДзыхьмыщI Аслъэни фIыщIэрэ щытхъурэ яхуэфащэщ.
Бырсекъуэ Азэмэт: СызэрыцIыкIурэ къафэм сыхуэнэхъуеиншэщ. Ансамблыр къызэрызэрагъэпэщрэ илъэс 20 зэрырикъум теухуа теленэтыным 2008 гъэм срихьэлIащ. Гупым и къэфэкIэр абы щыгъуэм сигу щрихьым, си адэ къуэшым сыкъишащ. ЩIэщыгъуэщ нэгъуэщI щIыналъэхэм щекIуэкI фестивалхэмрэ зэпеуэхэмрэ дыхэтыну къызэрытхуихуэр. Гукъинэжт Москва къалэм, Тыркум, Абхъазым, нэгъуэщI щIыпIэхэм щекIуэкIа зэхыхьэхэм зэрызыкъыщыдгъэлъэгъуар.
ГъащIэм щызэзгъэхъулIэну си мурадхэр мащIэкъым. ЦIыхум зезыгъэузэщI, гур хэзыгъахъуэ, дэрэжэгъуэ езыт къафэр си Iэпэгъуу си хъуэпсапIэхэм сахуэкIуэну сыхуопабгъэ.
Мэрем Ланэ: — Тхьэмахуэм махуищ къафэм хухыдох, ауэ еджэным зыщIедмыгъэхыу тIури зэрызэдэтхьыным иужь дитщ. Къафэм щэнхабзэм, гъуазджэм ухегъэгъуазэ, уи Iэпкълъэпкъыр екIу, дахэ ещI. ЩIэх тщыгъупщэжынукъым Кавказым и къэфакIуэхэм я фестиваль Тыркум щекIуэкIар. Ди ансамблым и гуп нэхъыщIэм хэт цIыкIухэр къыддоплъей, щапхъэ къыттрах. ЕтIанэгъэ КъБКъУ-м сыщIэтIысхьэну си мурадщи, абы щыIэ къэфакIуэ гупым сыхыхьэу си зэфIэкIым хэзгъэхъуэну сыщIохъуэпс.
Щхьэгъум Мурат: — «Кавказ пшэплъхэр» ансамблым и гупым илъэситху хъуауэ сфIэфI дыдэу сыхэтщ. Сыхуейщ адыгэ гъуазджэм къикIуа гъуэгуанэр нэхъри кIыхь, дахэ хъуну. Нэхъапэм дуней псом цIэрыIуэ дызэрыщыхъуа ди лъэпкъ фащэмрэ къафэмрэ и пщIэр къэтIэтыжыну, ди нэхъыжьхэм нобэм къахьэса щэнхабзэ къулейр дгъэбэгъуэну ди къалэну къызолъытэ. Республикэм ис щIалэхэмрэ хъыджэбзхэмрэ къыхузоджэ къэфэкIэ зрагъэщIэну. Ар ди лъэпкъым къигъэщIа дахагъэхэм язщ.
Тхьэмокъуэ Аминэ: Иджыри сыкъалъхуагъащIэу ансамблым и къэфэкIэр видеокIэ зылъэгъуа си анэм игу ирихьат. Абы щыгъуэм мурад ищIат илъэситху сызэрыхъуу къафэм сигъэкIуэну. Сабий гъэсапIэм сыщыкIуэм си анэмрэ анэшхуэмрэ къафэм сыхагъэхьащ, нобэр къыздэсми сыхэтщ.
КъБР-м и Правительствэм и Унэм зэрызыкъыщыдгъэлъэгъуар гукъинэж сщыхъуащ. Къафэм къыдэкIуэу, уэрэди дгъэзэщIащ. КърихьэлIахэм ди утыку итыкIэр хуабжьу ягу ирихьащ, саугъэтхэри къыдатащ. ЗэкIэ нэгъуэщI щIыпIэхэм щекIуэкI зэхыхьэхэм сыхэтыну къысхуихуакъым, ауэ дяпэкIэ сыхэхуэну согугъэ. Мы гъэм школыр къызоухри, еджапIэ нэхъыщхьэм сыщIэтIысхьэну си мурадщ.
Елжырокъуэ Астемыр: ЕплIанэ классым сыщеджэу си анэм мы ансамблым япэу сыкъишащ. Балетмейстер ДзыхьмыщI Аслъэн сыкъыщигъафэм, сигу ирихьри, зыщызгъэсэну сыкъыхыхьащ. Илъэс ебланэ хъуауэ гупым сыхэтщи, иджыри къафэм гу щысхуакъым. Мы гъэм школыр къызоух. КъызэхъулIэмэ, еджапIэ нэхъыщхьэмрэ къафэмрэ зэдэсхьыну си гугъэщ.
Къарэ Линэ: ИлъэсипщI и пэкIэ си адэм сыкъишауэ щытащ мы ансамблым. Абы щыгъуэ иджыри къафэм и мыхьэнэр къызгурыIуэртэкъым, ауэ сыкъыдэкIуэтея иужькIэ къэсщIащ абы зэрызыуигъэузэщIымрэ дахагъэу хэлъымрэ. Ансамблыр дыкъацIыхуащи, Урысейми, нэгъуэщI щIыпIэхэми щыIэ фестиваль, зэпеуэ зэхуэмыдэхэм щIэх-щIэхыурэ драгъэблагъэ.
Псом хуэмыдэу дигу ирохь нэгъуэщI къэралхэм щыIэ зэхыхьэхэм ди зэфIэкI зэрыщыдгъэунэхур. НэгъуэщI щIыналъэхэм ди республикэм и щэнхабзэр, гъуазджэр зэрыщыдгъэлъагъуэм къыдэкIуэу, ди нэгуи зыдогъэужь, щIэ куэди къыдощIэ. А псор зи фIыщIэр гъэсакIуэхэращи, зэрыдмыгъэщIэхъуным дыхущIокъу. Псом хуэмыдэу гукъинэж сщыхъуащ нэгъабэ Москва дызэрыщыIар. Мы гъэм гуп нэхъыжьым хэтхэм къыдоухри, дыщызэбгрыкIыжыну зэманыр къызэрыблагъэр ди жагъуэ мэхъу. Ди адэ-анэм хуэдэу, фIыуэ тлъагъу ди гъэсакIуэхэм дахуэзэшынущ. Ахэр цIыху гуапэщ, гъуэгугъэлъагъуэщ. Iэмал имыIэу щIэх-щIэхыурэ лъагъунлъагъу дыкъэкIуэнущ абыхэм я деж.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
Къафэр зи Iэпэгъу
Лъэпкъ къафэхэмкIэ УФ-мрэ КъБР-мрэ щапхъэу къыщалъыта «Кавказ пшэплъхэр» ансамблым илъэс 15 хъуауэ и балетмейстеру мэлажьэ ДзыхьмыщI Аслъэн, Сабий творчествэмкIэ республикэ унэм къекIуалIэ ныбжьыщIэхэр къафэ гъуазджэмрэ утыку итыкIэм и щэхухэмрэ хигъэгъуазэу.
Аслъэн и адэ Къэралбий Кэнжэ къуажэ клубым ныбжьыщIэхэр къафэм щыхуигъасэрт. И адэм и лэжьыгъэм куэдрэ щыкIэлъыплъым, езыри къафэм дихьэхри, 1986 гъэм а гупым хыхьащ. Курыт школыр къиуха нэужь, КъБКъУ-м и инженер факультетым щIэтIысхьами, абы къафэр IэщIыб ищIакъым. Университетым и «Къафэ» ансамблым и хъыбар Аслъэн щызэхихым, куэдрэ мыгупсысэу гупым и художественнэ унафэщI Думэн Мурадин зыхуигъазэри, дэзыхьэх Iуэхугъуэм пищащ. Еджэнми къафэми фIыуэ хэзагъэрт, уеблэмэ ансамблым зэрыхэтыр абы и дежкIэ гупсэхугъуэт.
— Университетым щекIуэкI зэхыхьэ зэхуэмыдэхэм ансамблыр хэтт. Апхуэдэхэм кърихьэлIэхэр ди лъэгу щыщIэдгъэплъкIэ, я нэгу къищ дэрэжэгъуэм гухэхъуэу къыдитыр къэIуэтэжыгъуейщ, — жеIэ Дзыхьмыщiым. — «Къафэ»-м илъэсиплIкIэ сыхэтауэ Атэбий Игорь къызэригъэпэща «Кавказ» ансамблым сыкIуащ. 1995 гъэ пщIондэ абы сыкъыщыфащ. Къафэм хэлъ дахагъэр кIуэ пэтми нэхъ зыхэсщIэ, абы зызигъэузэщI щыхъум, ар Iэпэгъу сщIыпащ.
Сабий творчествэмкIэ республикэ унэм и «Кавказ пшэплъхэр» ансамблым 1998 гъэ лъандэрэ Аслъэн и балетмейстерщ. Къафэм и щэхухэм фIыуэ хэзыщIыкI я гъэсакIуэм ныбжьыщIэхэм пщIэшхуэ хуащI.
Ансамблым гъэ къэс ныбжьыщIэу 100-м щIигъу къокIуалIэ. Лъэпкъ къафэхэмкIэ школым къакIуэ цIыкIухэм я нэхъыфIхэр къыхахыурэ студием ягъакIуэ. Абы къыхэжаныкIхэр ансамблым хагъэхьэ. «Кавказ пшэплъхэр» гупым и утыку итыкIэ дахэр куэдым гунэс ящохъу. ЩIыпIэ зыбжанэм къыщацIыхуа, республикэр зэрыгушхуэ ансамблым и ехъулIэныгъэхэр зи фIыщIэ гъэсакIуэхэм ящыщ зыщ Аслъэн. Езым и лъагъуэм ирикIуэу гъащIэм къафэр Iэпэгъу щызыщIхэр и мащIэкъым абы. Къафэ гъуазджэм, дахагъэм сабийхэр хуэбгъэсэн нэхъыфI сыт щыIэ!? Дауи, гурыIуэгъуэщ ДзыхьмыщIым къафэм хухиха илъэсхэр пщIэншэ зэрымыхъуар.
БжьыхьэлI Розэ.
