КIэрыхубжьэрыхухэм къыхуагупсысыр фщIэрэ?
Зэгуэр флъэгъуа роботым кIэрыхубжьэрыхур зэщIикъуэу? ЗанщIу Япониер фигу къэкIагъэнщ, ауэ ди къэралми, Уфа, ар къыщагъэсэбэп хъуащ. Тюмень къыщагупсысар нэхъыфIыжщ — абы кIэрыхубжьэрыхум бензин къыщыхащIыкI.
ЩIэныгъэлIхэм жаIэ: «Европэм кIэ- рыхубжьэрыхум зэрыщелэжьыр флъэгъуарэт»,-псалъэхэр зэхэтхыну ди жагъуэщ, дэ зыми ди акъыл хуэмыкIуэ нэхъей. Апхуэдэ къабзэуи дужэгъуащ кIэрыхубжьэрыхум теухуауэ махуэ къэс жаIэр, ятхыр».
Абы къигъэгубжьами ярейуэ, псалъэм папщIэ, Ямалым щагъэуващ сыт хуэдэ кIэрыхубжьэрыхуми гъэсыныпхъэ къыхэзыщIыкI. Тюмень и индустриальнэ университетымрэ Урал федеральнэ университетымрэ я IэщIагъэлIхэр зэгъусэу елэжьащ мы Iуэхум. Иужьрейм и профессор Магарил Еленэ зэрыжиIэмкIэ, ар апхуэдэу гугъуркъым: сыт хуэдэ кIэрыхубжьэрыху лIэужьыгъуи (шэрхъыжьхэр, пластикыр) къапщтэу щIыдагъэм елэжьа нэужь къанэм (псалъэм папщIэ, гудроным) дэщIыгъуу «бгъэвэж» хъунущ, лъышэ (кислород) лъэмыIэсу. «Коксования» жыхуаIэ Iэмалращ ар. А щIыкIэм тету пхуэщIынущ бензин, дизель, хьэку гъэсыныпхъэ, битум.
КIэрыхубжьэрыхури зыщIэпкъуэну щIыдагъэри зэбгъэзэхуэну Iэмал къозытщ щIэныгъэлIхэм къагупсысар. Абыхэм зэрыжаIэмкIэ, унагъуэхэм я кIэрыхубжьэрыхум къинэмыщIауэ, промышленнэ жыхуаIэми а щIыкIэм тету уелэжьыфынущ.
Свердлов областым щыIэ Новоуральск къалэ зэхуэщIам щылажьэ щIэныгъэлIхэм кIэрыхубжьэрыху къызэщIэзыкъуэну, елэжьыну къагупсысар автобусым ещхьщ. Гъуэгу тэмэм здэщымыIэ щIыпIэхэм, щIыналъэ пхыдзахэм я кIэрыхубжьэрыхур завод гуэрым яшэныр хьэлъэ мэхъури, езы автобусыр абыхэм макIуэ, къызэхуахьэсам йолэжьри, гъэсыныпхъэу къыхэкIар а къалэ, къуажэ цIыкIухэм къахуегъэнэж.
Зэрытлъагъущи, Iуэхур ежьа хуэдэщ, икIи щIыналъэ къэс хэкIыпIэ къыхуагъуэт кIэрыхубжьэрыхум фейдэ къыпэкIуэу зэрелэжьынум. Нэхъыщхьэращи, абы Iэмал къыдитынущ щIымрэ псымрэ дымыуцIэпIыну, ди IэкIэ (е ди хуэмыхуагъкIэ) зыдмыукIыжыну.
