ГушыIэ дахэр зи япэ ита
«Адыгэ псалъэ» («Ленин гъуэгу») газетым лIыфI куэд щылэжьащ я гуащIэ щымысхьу, а зэманым зэратхыу щытащи, я псэ емыблэжу, зыпэрыт IэнатIэм пщIэ хуащIу, я пщэ къыдэхуа къалэныр здынэсыр фIыуэ къагурыIуэу. Ахэр сигу къыщыкIыжкIэ согупсыс: а журналистхэр тхакIуэ къудейтэ-къым, атIэ хэкум фIыуэ къыщацIыху, пщIэ зыхуащI, зи псалъэр я фIэщ хъу цIыхут. Дауи, ар къызыхэкIыр зытетхыхьым фIыуэ зэрыхащIыкIырт. Редакцэм и дэтхэнэ къудамэм щылэжьами, IэщIагъэлIхэм, унафэщIым щепсалъэм деж пщIэнтэкъым а журналистри а Iуэхум хуеджауэ фIэкIа, ар мэкъумэшым е парт, совет лэжьыгъэм, щэнхабзэм теухуауи щрети. КIэщIу урысым зэрыжаIэщи, дэтхэнэри «личность»-т и Iуэху еплъыкIэ, Iуэху бгъэдыхьэкIэ иIэжу, абы тещIыхьауи и тхыгъэхэр яубзыхуу.
Апхуэдэ лIыфI куэдым сэ садэлэжьащ я унафэ сыщIэтуи си унафэ ялъэIэсуи. «ЛIыфI» щIыжысIэр а зэманым редакцэм цIыхубз зырыз дыдэ фIэкIа зэрыщымылэжьарщ. Си псалъэхэм щапхъэ яхуэсщIу сэ куэдым я цIэ къисIуэфынущ. Ауэ нобэ си тхыгъэр зытеухуар псоми фIыуэ тлъагъуу илъэс куэдкIэ сурэттехыу къыддэлэжьа Щомахуэ Владимирщ.
Щомахуэ Владимир. 1982 гъэ Владимир мы IэщIагъэм хуеджатэкъым, ар лэжьыгъэ хуэхъунуи игу къэкIагъэнутэкъым. Ауэ щIалэгъуэм къыдежьа Iуэхуу, езым зэрищIэжрэ сурэттех Iэмэпсымэр фIыуэ илъагъурт, дэнэкIэ кIуэми къыздрихьэкIыу, и нэм къыфIэнэм сурэт трихыу. Щомахуэ Владимир дэзыхьэхри и гъащIэр зытриухуэну и мурадри спортырт. Псом япэу штангэ къэIэтыныр. Зауэ нэужь илъэс гугъухэм нэхъыбэу цIыхур нэхъ зыхуэныкъуэ дохутыр, егъэджакIуэ, агроном IэщIагъэхэр къыщыхахым, Володя ищIа мурадыр тIэкIу щхьэпсыншагъэ хуэдэу къыпфIэщIынри Iуэхум хэлът. Ауэ, парт, совет лэжьакIуэу къекIуэкI и адэ Алексей щIалэм и гуращэр къыдищтащ: игу къыдыхьэ Iуэхур къыхрех, фIыуэ умылагъу IэщIагъэм урилэжьэныр, «фыз жагъуэ убгъэдэсым хуэдэщ», жиIэри.
Владимир Москва дэт Физкультурэмрэ спортымкIэ институтым щIэтIысхьэри, ар фIы дыдэу къиухащ. Еджа къудейкъым — а илъэсхэм Щомахуэм ерыщу спортым зыхуигъэсащ, институтым и спортсмен нэхъыфI хъури, къалащхьэм щекIуэкI зэхьэзэхуэхэм яшэу щIадзащ. Уи нэгу къыщIэгъэхьэгъуейкъым Москва щекIуэкI зэхьэзэхуэхэр зыхуэдэу щытар, абы увыпIэфI къыщыхьыныр зэрыгугъуар. Ауэ Володя и ерыщагъи, узыншагъи хурикъуащ къалащхьэм и чемпион хъуным. ИкIи а цIэ лъапIэр илъэситIкIэ трахыфакъым.
Москва зэрыщыпсэуа илъэсхэр абы щхьэузыхь зыхуищIар спортым и закъуэкъым. А зэманым адыгэ щIалэм и хьэл-щэни, дуней еплъыкIи, цIыху хэтыкIи ипсыхьащ. Абы и духовнэ зыужьыныгъэм сэбэп къыхуэхъуащ къалащхьэм нэIуасэ, ныбжьэгъу къыщыхуэхъуа цIыху цIэрыIуэхэр — щэнхабзэм, гъуазджэм я лэжьакIуэхэр, дзэ къулыкъущIэ инхэр. Ахэри спортым зэрыдихьэхым зэришэлIати, я зэныбжьэгъугъэми гъащIэ кIыхь иIэу къыщIэкIащ. Псалъэм папщIэ, дунейм ехы-жыху Володярэ Мишулин Спартакрэ зэхуэтхэ-зэпсалъэу псэуащ.
Владимир и хъыбар гъэщIэгъуэныр игу ирихьащ КъБР-м щIыхь зиIэ и артист, сурэттех Шахмурзаев Алексей. 2000 гъэ ЕджапIэр къиуха нэужь, Москва къыдэнауэ щытамэ, Щомахуэм и гъащIэр зэрыхъуну щытар, дауи, нобэ жыIэгъуейщ. Ап- хуэдэ Iэмал Володя иIащ. АрщхьэкIэ, абы къигъэзэжащ еджакIуэ зыгъэкIуа и лъахэм. Ари хуэны- къуэт щIалэгъуалэр узыншэу къэхъуным хуэзыущиин IэщIагъэлI.
Физкультурэм хуригъаджэу, спортсмен ныбжьыщIэхэр игъасэу Володя Налшык дэт курыт IэщIагъэ щрагъэгъуэт еджапIэ зыбжанэм щылэжьащ. А зэманым теухуа хъыбар Iэджэ абы дригъэдэIуэжауэ щытащ, ущIэдыхьэшхыни, гурыхь пщымыхъун гуэрхэри хэлъу. Ауэ IэщIагъэлI ныбжьыщIэм дежкIэ мыхьэнэшхуэ иIащ гъащIэм и пIалъэ зыщIэ, щIэблэр гъэсэным хуэIэкIуэлъакIуэ Фанзий Исмел и унафэ зэрыщIэхуам. Ари Джылахъстэнейт, щIалэм и адэм и нэIуасэти, адэ етIуанэ хуэхъуащ жытIэкIэ дыщыуэну къыщIэкIынкъым. Псалъэм къыдэкIуэу: Фэнзий Исмел «Ленин гъуэгу» газетым и редактор нэхъыщхьэу лэжьауэ щытащ.
ЗэрыжытIащи, Щомахуэ Владимир дэнэкIэ игъэзами сурэттех Iэмэпсымэр и Iэпэгъут. Абы трихахэр зэзэмызэ республикэ газетхэм къытехуэрт. Сурэтхэр щIэщыгъуэт, Iэзэу щIат. Сытми, апхуэдэу къекIуэкIыурэ, егъэджакIуэ IэщIагъэмрэ сурэт техын Iуэхумрэ я зэныкъуэкъум етIуанэр щытекIуащ — фIыуэ илъагъу Iуэхум зритащ.
Щомахуэ Владимир сурэт техынми фильм гъэхьэзырынми хуэIэзэт. 1998 гъэ …Редакцэм сурэттех димыIэу дыкъекIуэкIырти (илъэс куэдкIэ а IэнатIэр езыхьэкIа, Хэку зауэшхуэм хэта Колесников Иван Павел и къуэр и узыншагъэр пэмыхъужу тIысыжат), Гуляев Башир къызжиIащ лэжьакIуэ тхуэхъун щIалэфI къытхуигъуэтауэ. Зи гугъу сщIы зэманым балъкъэр тхакIуэ цIэрыIуэр КъБАССР-м и Журналистхэм я союзым и правленэм жэуап зыхь и секретарти, фIыуэ ицIыхурт къалэмыпэ къэзыIэтрэ сурэт тезыхыу хэкум исыр. Езыр цIыху пэжт, зэтетт, жиIам шэч къыщIытепхьэн щымыIэу.
Башир редакцэм къишар лIы хэщIыхьа плIабгъуэт, и щхьэц сырыхухэм тхъугъэ хидзауэ. Ауэ узэрыIуплъэу удэзыхьэхыр гуапагъэ, акъыл жан, а тIум щIыгъуу нэжэгужагъэ къызыщIих и нитIырт (сыт хуэдиз цIыхубз къатхьэкъуат а нитIым!) Сэлам зэтхщ, гушыIэ гуэрхэр жиIэщ, щыри абы дридыхьэшхри… а махуэм Щомахуэ Владимир лъэпкъ газетым и япэ адыгэ сурэттех корреспондент хъуащ. Абы и ужькIи Щомахуэм и Iэ зыщIэлъ сурэт куэд «Адыгэ псалъэм», республикэм къыщыдэкI адрей газетхэмрэ журналхэмрэ щэ бжыгъэкIэ къытехуащ.
Къэбэрдей-Балъкъэрым блэкIа лIэщIыгъуэм и кIэм щекIуэкIа Iуэхухэр зыгуэрым ди газетымкIэ иджыжын хъумэ, абы Володя и сурэтхэр гулъытэншэу къигъэнэнкъым. Сыту жыпIэмэ, абыхэм наIуэу, зэхэхауэ къаIуэтэж республикэм и колхозхэмрэ совхозхэмрэ, фабрикэхэмрэ заводхэмрэ батэу щагъэшар зыхуэдизыр, къыщалэжьа хъерыр зи Iэдакъэ къыщIэкIа, ди щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ зыгъэбэгъуа цIыху щэджэщахэм я шыфэлIыфар. Сэ си фIэщ сщIыркъым газетыр зы махуэщ зэрыпсэур жыхуаIэр. Пэжым ухуеймэ, журналистыр, абы яхызобжэ сурэттеххэри, тхыдэм хуолажьэ, архив дэфтэрхэм ящIыгъуу, тхыдэр газет напэкIуэцIхэмкIи яджыж.
Щомахуэ Владимир лэжьакIуэшхуэу щытащ жысIэныр сфIэмащIэщ. Лэжьыгъэр абы дежкIэ гъащIэт, гукъыдэжт. Махуэри жэщри Володя лэжьапIэ пэшым щихьащ и узыншагъэр фIэкIуэдыху.
Нобэ сурэттех-корреспондентым и лэжьыгъэр куэдкIэ нэхъ тынш хъуащ. ЕфIэкIуащ зэрытрах, зэрагъэхьэзыр Iэмэпсымэхэр. ТхылъымпIэ къэгъуэтыни, химикат зэхэщIэни я Iуэхужкъым. Псори компьютерым зэфIегъэкI. Сэ сызэреплъымкIэ, абы фIыи Iеи хэлъщ. ФIыкъым сурэт щIыным и технологиер зэраIэщIэгъупщыкIыжыр. Иджыпстуи си нэгу щIэтщ химикат зэхищIам хилъхьа тхылъымпIэм сурэтыр къызэрытеувэм зыщимыгъэнщIу, фIэтелъыджэу ар еплъу зэрыщытар. Телъыджэтэкъэ тхылъымпIэ напэ хужьым сурэт къытебгъэувэфыныр?!
Апхуэдэххэти, махуэр зи кIыхьагъым, жэщри къыдэкIуэу, абы сурэтхэр игъэхьэзырырт, нэхъ къехъулIауэ къыфIэщIыр къыхихырти стIолым къытрилъхьэрт, «фыхэдэ» жиIэу. Ауэ хэди еплъыт! Сурэт къэс къыщхьэщыжырт, лъэныкъуэкIэ ебгъэтIылъэкIыу имыдэу: «Сэ мы цIыхум сурэт тесхащ, ар къоплъэ газетым къытехуэну. Апхуэдэ пщIэ зыхуэфащэщ ар. Сыт жысIэу сыIуплъэжыну сыхуэзэмэ»,- жиIэу.
ЦIыху дахэ зыфIэмыфI щыIэкъым. Владимири арат — дэнэ кIуами апхуэдэ къигъуэтырт, газетым къыщимыгъэсэбэпынуми трихырти: «Феплъыт мыбы и дахагъым!», — жиIэу дигъэгъэщIагъуэрт — ар цIыхубз е цIыхухъу ирехъу. Балэбанэу хуэпа, зи пащIэжьакIэ зэщIэкIа, зи щхьэц етхъужьа цIыхум я сурэт къытхуихьыртэкъым, зригъэхуапэрт, зригъэгъэкъабзэрт. «Сурэтыр фэеплъу къонэ», — жиIэрт. Хэт фэеплъ Iей хуейр? Нэхъыщхьэ дыдэращи, Щомахуэм и сурэтхэм псэ яхэтщ. Ар куэдым къемыхъулIэ Iэзагъэщ.
НэгъуэщI сурэт гуэрхэри зэхуихьэсырт Володя. Ахэр мо зи гугъу сщIа цIыхухэм зыкIи ещхьтэкъым — я теплъэкIи, дуней тетыкIэкIи. Мылажьэ (нобэ хуэдэу лэжьапIэншэр куэдакъым абы щыгъуэ, хуейм IэнатIэ игъуэтырт), фадэм дихьэхахэм, зи пащIэ-жьакIэ зэщIэкIэжахэм я сурэт, дауи, теддзэртэ-къым, ауэ ахэр щытрихам ихьыжурэ зылъа-гъупхъэу къалъытэхэм я пащхьэ ирилъхьэжырт «дэнэ фэ фыздэплъэр?» яжриIэу.
Щомахуэ Владимир, сурэттехыр и пщэм илъу, пхъуантэр и плIэм идзауэ здынэмыса къуажэ, губгъуэ республикэм иIэкъым. Ари мызэ-мытIэу. Дэнэ кIуами цIыху гуащIафIэхэр, дуней тетыкIэ дахэ зиIэхэр къигъуэтырт. Ар гъэщIэгъуэнт — цIыхуфI къэгъуэтыкIэ ищIэрт. Ари езыр зэрыцIыхуфIым къыхэкIыу къыщIэкIынт — гурэ гурэ лъагъуэ зэхуаIэщ, жаIэ. Я гурыщIэр зэрыкъабзэм ещхьу, абы и лIыхъужьхэм я нэгури нэхутхьэхут.
Мыбы нэгъуэщI зы гъэщIэгъуэни хэлът куэдым яхузэфIэмыкIыу. Володя дэнэ щIыпIэ сурэтыхьэ кIуами зыхуэзахэр къыдихьэхырт, ныбжьэгъу къыхуэхъурт. Куэдрэ къэхъурт телефонкIэ къэпсалъэхэу абы къыщыщIэупщIэ, командировкэ яхуэдгъэкIуэну къыщыдэлъэIу. Щомахуэми щытригъэзэжри мащIэтэкъым. Абы щыгъуэми, нэхъапэм ятриха сурэтхэр хъушэу яхуигуэшыжырт, пщIэ къаIимыхыу. Сурэттеххэм япыщIахэр щыгъуазэщ абыхэм сурэт тыжын я гуапащэу зэрыщымытым, псом хуэмыдэу, ар пщIэншэмэ. Ар къызыхэкIыр сурэтхэр езыхэм я жып къикI ахъшэкIэ зэращIырт, армыхъумэ, я нэпсеягъэу арагъэнкъым.
Редакцэм зэрыщылэжьа зэманым абы и Iэзагъэм хэпщIыкIыу хигъэхъуат. Корреспондентым сурэту трихыр, дауи, тезыдзэфын газет щыIэтэкъым. Губгъуэм кIуамэ, е зэIущIэшхуэ гуэр екIуэкIыу ирагъэблэгъамэ, щытрихахэр зэхидзыжырти, щхьэхуэу игъэтIылъырт. Абыхэм яхэлът республикэм и унафэщIхэм, литературэм, гъуазджэм я лэжьакIуэхэм, щIэныгъэм и IэнатIэ зэмылIэужьыгъуэхэм пэрытхэм ятрихахэр. КIэщIу жысIэнщи, Къэбэрдей-Балъкъэрым и тхыдэм щыщ пычыгъуэу езыр зыхиубыдам нэхъ гъэщIэгъуэну, купщIафIэу къыщыхъуахэр «уахътыншэ» ищIырт, щIэблэ къытщIэхъуэм нэIурыту ялъагъужын хуэдэу.
Куэдым ящIэжу къыщIэкIынщ Щомахуэ Владимир и сурэт гъэлъэгъуэныгъэу КъБР-м и Журналистхэм я союзым къызэригъэпэщауэ Печатым и унэм къыщызэIутхауэ щытар. А махуэр ди журналистикэм и ма- хуэшхуэу щытащ. Абы теухуа гуфIэгъуэм кърихьэлIат Къэбэрдей-Балъкъэрым и унафэщIхэр, щэнхабзэм и лэжьакIуэ куэд дыдэ.
Дэтхэнэ мыпхуэдэ гъэлъэгъуэныгъэми хуэдэу, а выставкэм Щомахуэ Владимир щызэхуихьэсыжат иужьрей илъэс зыбгъупщIым триха сурэт нэхъыфIхэр, къуажэдэсхэмрэ къалэдэсхэмрэ я IуэхущIафэхэм теухуауэ газетхэм мыкIуахэри, адыгэ, балъкъэр, урыс тхакIуэхэм, артистхэм, художникхэм я портретхэр, къэрал мыхьэнэ зиIэ зэIущIэу Налшык щекIуэкIахэм щытрихахэр, нэгъуэщI куэди. Иджыпсту хуэдэу ноби си нэгу щIэтщ Адыгэ Республикэм и президенту щыта Джарым Аслъэн и сурэтыр. Цей фIыцIэ зыщыгъ адыгэлI щыпкъэм екIупсырт сурэт лъаб-жьэм щIэт псалъэхэри: «Кавказым бэIутIэIу щымыIэж хъуа нэужь, сэ мы псэлъапIэм фащэ хужь сщыгъыу сыкъи-хьэнщ».
Балъкъэр усакIуэ Кулиев Къайсын и образыр къыщызэкIуэцIихырт ар къэпсалъэу триха сурэт гупым. УсакIуэм и псэлъэкIэр, и Iэ щIыкIэхэр, къыжиIэм тещIыхьауэ и нэгум зэрызихъуэжыр… Мы сурэтхэр зэщIыгъууи зырызури куэдрэ тра-дзащ, сыт щыгъуи цIыхухэм ягу ирихьу, щытхъу тражыIыхьыу.
Мы гъэлъэгъуэныгъэр Володя къызэрехъулIам и щыхьэтщ иужькIэ республикэм и районхэм яшэурэ .
Абы нэмыщIкIэ Щомахуэр жыджэр дыдэу хэлIыфIыхьащ, пэжу жыпIэмэ, и фIыщIэщ, «Кавказыр ди зэхуэдэ унэщ» фIэщыгъэцIэр иIэу Къэбэрдей-Балъкъэрым, Адыгейм, Къэрэшей-Шэрджэсым я журналистхэм я союзхэм къызэрагъэпэща сурэт гъэлъэгъуэныгъэм иIа ехъулIэныгъэр. Зэлъэпкъэгъухэр зэрыубыдыжыным, зэш республикэхэр экономикэ, щэнхабзэ я лъэныкъуэкIэ зэрызэдэлажьэр егъэфIэкIуэным траухуа гъэлъэгъуэныгъэр Кавказ Ищхъэрэм и республикэ псоми я къалащхьэхэм щыIащ.
Володя лэжьыгъэ фIэкIа Iуэху зимыIэ цIыхуу щытакъым. Сыту жыпIэмэ, ар гъащIэр фIыуэ зылъагъу, ныбжьэгъу зи куэд, гушыIэ дахэ зыхэлъ цIыхуу дунейм тетащ. Жьым я шынэхъыщIэу, щIэм я шынэхъыжьу псэурт. АпхуэдизкIэ цIыху куэд абы и лэжьапIэ пэшым щызэблэкIырти, къэщIэгъуейт ар лэжьапIэ щихуэр. И Iэнэри зэтет зэпытт — къыхуеблагъэр шеибжьэ иримыгъафэу щыщIигъэкIыжа къэхъуауэ схужыIэнкъым, апхуэдизкIэ ерыскъыкIэ жумартти. «Ей, мы адыгэм къамыгупсыса сыт щыIэ, кофе жыпIэми, нэгъуэщI зыгуэрхэр хэту!» — жиIэрти и шейнычыжьыр тригъэувэрт. Iэмал имыIэуи анекдот зытIущ яжриIэнт, езыми гукъыдэжышхуэ дигъуэту. Володя гушыIэу ищIэм щIэи гъуни иIакъым. Нэху щыху убгъэдэсами, пщэдджыжьым щIэрыпсу уригъэдэIуэнт. Дэнэт къыздрихыр? «Уэ зэхэплъхьэрэ?» деупщIамэ, къызэрылъэлъу дыхьэшхырт, «сэ схуэдэкъэ ахэр зэхэзылъхьэр» жиIэу къригъэкIыу.
Щомахуэм и гушыIэ хъыбархэм псори яфIэфIыпсу едаIуэрт, зи жагъуэ зыщI къахэмыкIыу. Я жагъуэ ящIыни яхэттэкъым абыхэм — лъэпкъ гуэрхэр зыгъэлъахъшэ, цIыхур зыгъэулъийтэкъым ахэр, щIэнэкIалъэхэм, хьэл мыхъумыщIэхэм ятеухуауи щрети. ЦIыхухэр зэригъэдыхьэшххэм яхэтт езым и щхьэм, и Iыхьлыхэм къащыщIахэри. Зи ауан зымыгъэпщкIу цIыхум и псалъэ, уэ дауэ уи жагъуэ пщIынт? Нобэми зэпа-дзыжу ныбжьэгъурэ жэрэгъуу иIам а гушыIэхэр яIуэтэж. И сурэтхэми хуэдэу, а гушыIэхэр псэущ Володя зыгъэпIейтейуэ, зыгъэгуфIэу щытахэм дигу ирамыгъэхуу. Абыхэми, Щомахуэ Владимир дунейм ехыжа нэужьи, абы и гъащIэм пащэ. КъыпхуэгуфIэу цIыхум игу укъигъэкIыжыным нэхъыфI щыIэ?
Адыгэ сурэт журналистикэм зегъэужьыным Щомахуэ Владимир гуащIэшхуэ хилъхьащ. Ар щытащ япэ адыгэ сурэттех-журналисту. Зи лэжьыгъэхэм я выставкэ япэ дыдэу къызэIузыхыфари аращ. Аращ япэ дыдэу сурэттеххэм ящыщу «Къэбэрдей-Балъкъэрым щIыхь зиIэ и журналист» цIэ лъапIэр зыфIащари. ЩыIэкъым абы сурэту трихам и бжыгъэр зыхуэдизыр къыбжезыIэфын цIыху: языныкъуэхэр газет напэкIуэцIхэм уахътыншэ щыхъуащ, адрейхэр архивхэм щахъумэ, куэд дыдэ цIыху щхьэхуэхэм я альбомхэм щагъафIэ. Зыкъомри тезыхар ящыгъупщэжами, зы газет напэкIуэцIым къикIым адрейм Iэпхъуэу я щхьэ хуопсэуж. ФIыщIэ хуэфащэщ «Адыгэ псалъэ» газетым, абы и унафэщI ХьэфIыцIэ Мухьэмэд. Щомахуэм и архивыр зэрамыгъэкIуэдам, зэрахъумам, ардыдэмкIи Володя и Iуэхум зэрыпащэм папщIэ.
Щомахуэ Владимир и цIэ щыжысIэкIэ, псом япэу сигу къэкIыр абы и гушыIэ дахэрщ, си нэгу къыщIыхьэр узыIэпызышэ дыхьэшхыкIэу иIарщ. Ар дэлэжьами, зэ фIэкIа Iумыплъами гуапэу ягу къагъэкIыж, Щомахуэ Владимир дунейм зэрехыжрэ илъэсипщI щрикъу мы махуэхэми.
Мэзыхьэ Борис,
КъБР-м и Журналистхэм я союзым и
правленэм и унафэщI.
Щомахуэ Владимир триха сурэтхэм щыщ
ПечатымкIэ министерствэм щекIуэкI зэIущIэм. 1990 гъэ.
Республикэм и тхакIуэхэм, усакIуэхэм я зэхуэс куэдми ирагъэблагъэрт Владимир. Мы сурэтри апхуэдэ зэIущIэхэм ящыщ зым щытрихат абы. ИжьымкIэ къыщыщIэдзауэ: Елгъэр Кашиф, КIэщт Мухьэз, Хьэх Сэфарбий, Мысачэ Петр, Щхьэумыжь БетIал, Уэрэзей Афлик сымэ. 1986 гъэм и гъатхэ.
"Адыгэ псалъэ" газетыр илъэс 70 зэрырикъур щагъэлъапIа махуэм. 1994 гъэ, мэкъуауэгъуэ.
