КъБР-м и журналистхэр зыгъэпIейтей унафэ
КъБР-м и Правительствэм и зи чэзу зэхуэсым къыщащта унафэм Интернетыр «къызэгуичу» псалъэмакъ кърикIуащ, ПечатымкIэ унэмрэ нэгъуэщI IуэхущIапIэхэмрэ цIыхубэр къыщызэщIагъэстащ.
Псори зэгуагъэхьэ
КъБР-м Печатымрэ цIыхубэ коммуникацэхэмкIэ и къэрал комитетым и унафэщI Къэзанш Людмилэ министрхэм я пащхьэ ирихьащ къэрал кIэзонэ IуэхущIапIэ 11-м — республикэ газетхэу, журналхэу «Кабардино-Балкарская правда», «Адыгэ псалъэ», «Заман», «Советская молодежь», «горянка», «Литературная Кабардино-Балкария», «Iуащхьэмахуэ», «Минги Тау», «Къэбэрдей-Балъкъэр» телеканалыр, «КБР-инфо» хъыбарегъащIэ агентствэр, «Эльбрус» тхылъ тедзапIэр — я статусыр щхьэщахыу «КъБР-Медиа» ГКУ-м IэщIалъхьэну.
Къэзаншым и псалъэхэм ятепщIыхьмэ, зэхъуэкIыныгъэхэр зылъэIэсынур техническэ IэнатIэхэм пэрытхэращ, творческэ лэжьакIуэхэм я гугъу ящIынукъым.
ЛэжьапIэ къэзылъыхъуэн хуейр бухгалтерхэмрэ техническэ лэжьакIуэхэмрэщ, ауэ ар хэт сымэми Къэзаншым жиIакъым. Псори зэхэту къапщтэмэ, цIыху 50 лэжьапIэ IуагъэкIынущ. Дэфтэрхэр дяпэкIэ ягъэхьэзырынуращ.
Апхуэдэ щапхъэ щыIэщ
ЩIыналъэ къыдэкIыгъуэхэр зы IуэхущIапIэу зэгъэуIуным Тэтэрстаныр хуэкIуащ илъэсипщI ипэкIэ.
ТАТМЕДИА акционер зэгухьэныгъэм хеубыдэ газет 99-рэ, журнал 15, телекомпание 21-рэ, радиостанц 13, интернет-сайт 87-рэ, апхуэдэуи «Татар-информ» хъыбарегъащIэ агентствэр, Intertat.ru республикэ электроннэ газетыр. Холдингым и газетхэр тэтэр, урыс, чуваш, удмурт бзэхэмкIэ къыдокI. Газетхэм я тиражыр 2016 гъэм и етIуанэ мазихым 231.444-рэ ирикъуащ. Компанием цIыху 2235-рэ щолажьэ.
УнафэщIхэр щымщ
Къэбэрдей-Балъкъэрым и унафэщIхэр а гъуэгум ирикIуащ. Адыгэбзэмрэ балъкъэрыбзэмрэ, урысыбзэм хуэдабзэу, щыкъэралыбзэщ ди республикэм. Ахэр хъума хъун папщIэ лъэпкъ газетхэр щыIэным мыхьэнэшхуэ иIэщ.
Республикэ газетхэм зэхъуэкIыныгъэ инхэр зэрагъуэтынум блэкIа гъэмахуэм тепсэлъыхьу щIадзат. Адыгэ, балъкъэр лъэпкъ газетхэр тхьэмахуэм щэ фIэкIа къыдэмыкIыу ящIыну, иужькIэ абы щылажьэхэм я бжыгъэри ягъэмэщIэну ягъэхъыбара щхьэкIэ, къэрал комитетым ар пцIыуэ щыжаIащ.
Абы къыкIэлъыкIуа псалъэмакъхэр нэхъ гуащIэжт: УФ-м и Къэрал Думэм и хэхыныгъэхэр зэрызэфIэкIыу «Адыгэ псалъэ», «Заман» газетхэр зэхуащIыжыпэну, «Кабардино-Балкарская правда» газетым адыгэбзэрэ балъкъэрыбзэкIэ напэкIуэцI зырыз далъхьэну ягъэхъыбарырт.
Правительствэм иджы къищта унафэм иужькIэ, псалъэмакъыр нэхъ кIащхъэ хъуакъым. Ауэ Къэрал комитетым и унафэщIхэм зыри зэрыжамыIэм цIыхубэр нэхъри къигъэуIэбжьащ. Абы щылажьэхэм зэраIуатэмкIэ, техническэ IэнатIэм пэрытхэрщ зэхъуэкIыныгъэхэр зыжьэхэуэнур: бухгалтериехэмрэ секретариатхэмрэ зэхагъэхьэжыну аращ.
Тхыгъэхэр компьютеркIэ къэзыщыпхэр, газетым къеджэжхэм я дэIэпыкъуэгъухэр, бухгалтерхэр IуагъэкIыну къыщIэкIынущ. Редакцэм и гъэпсыкIэм зихъуэжынукъым, зэрыжаIэмкIэ. Пэжщ, Iуэхум и пэжыпIэм иджыри зы редакци щыгъуазэкъым, зыри къыжраIакъыми.
«Тхьэмахуэм щIигъу дэкIащи, цIыхухэм иджыри Iуэхум нэсу хащIыкIыркъым, лэжьапIэ яфIэкIуэдынкIэ зэрыхъунум ирогузавэри зэхэсщ. Щхьэ зэхэхауэ къыджаIэ мыхъурэ, дызыхуэхьэзырынур тщIэн папщIэ? Псалъэмакъри нэхъ мащIэ хъунтэкъэ абы щыгъуэм?!», — КАВПОЛИТ-м къыжриIащ «Заман» газетым и журналист Таппасхановэ Iэминат.
«Сэ илъэс 50 сохъу. Нобэ лэжьапIэм сыIуагъэкIмэ, хэт апхуэдэ ныбжьым сынэсауэ сыкъэзыщтэнур? ЗэкIэ зыми зыри къыджиIакъым, зэгуагъэхьэжыну бухгалтерием щылэжьэнухэр хэт сымэми тщIэркъым. Ауэ газет псоми я бухгалтерхэр IуагъэкIыну къыщIэкIынущ», — жиIащ республикэ газетхэм языхэзым и бухгалтерым (и цIэр къидмыIуэмэ нэхъ къищтащ).
Интернетым щотхэ
Правительствэм къищта унафэмкIэ журналист куэд арэзыкъым, абыхэм я мыарэзыныгъэр социальнэ сетхэм къыщагъэлъагъуэ.
Унафэр къащтэу сыхьэт зыбжанэ дэкIа нэужь, КъБР-м и Iэтащхьэм Instagram-м щиIэ напэкIуэцIымкIэ «Адыгэ псалъэ» газетым и журналист Фырэ Анфисэ абы зыхуигъэзащ.
«КъБР-м и Iэтащхьэм и напэкIуэцIым истхар дакъикъи 10-15 илъами аращ, ар ирахыжри, и лъабжьэм кIэщIатхахэр къинауэ аращ, — къыжриIащ КАВПОЛИТ-м Фырэ Анфисэ. — Дауэ мыхъуми, сыщогугъ къащта унафэм Iэтащхьэр хэплъэу, Iуэхум хэзыщIыкIхэм я еплъыкIэр зригъащIэу зэхъуэкIыныгъэхэр хилъхьэжыну».
Анфисэ къызэрилъытэмкIэ, унафэм фIыуэ егупсысакъым, абы елэжьахэр махуэ къэс къыдэкI газетым и къызэгъэпэщыкIэм щыгъуазэкъым.
«Ар гугъуехь куэд зыпылъ лэжьыгъэщ. Газет напэкIуэцIыр зэрагъэпсым и гугъу пщIымэ, зы къыдэкIыгъуэм сыхьэт 16 — 17-кIэ цIыху зыплIытху йолэжь. Ар махуэ къэс екIуэкI Iуэхущ.
Тхыгъэм цIыху зыбжанэ йоплъыж: зытхам ар ирет къеджэжыныр зи къалэным, абы къыхигъэкIа щыуагъэхэр зэрагъэзэхуэж, итIанэ газет напэкIуэцIым ирагъэувэну ират. А псоми елэжь IэщIагъэлIхэр дауэ зэрыIубгъэкIынур», — жеIэ Фырэм.
Анфисэ къызэрилъытэмкIэ, зэхъуэкIыныгъэхэр Iэмал имыIэу редакцэм и гъэпсыкIэми жьэхэуэнущ, а псори зы унафэщIым IэщIалъхьэмэ, жыпхъэ гуэрхэм ирагъэувэнкIэ шынагъуэ щыIэщ.
«Дауи, дызыхуейр ттхынымкIэ, жытIэнымкIэ абыхэм я зэран къыдэкIынущ: дызыхуэкIуэну гъэпсыкIэм елъытауэ щытынущ ди гупсысэм и къэгъэлъэгъуэкIэри. Журналистыр апхуэдэу лэжьэфыну? Си фIэщ хъуркъым. Сэ иджыпсту сызытетхыхьыр фIыуэ зыхэсщIыкI Iуэхугъуэхэрщ: экологиерщ, щIэныгъэ Iуэхущ. Мис ар къысхуамыдэу унафэщIхэм нэгъуэщI еплъыкIэ гуэрхэр къысхуагъэувын щIадзэмэ, схузэфIэкIынукъым», — пещэ Фырэм.
Анфисэ КъБР-м и Iэтащхьэм и напэкIуэцIым щытха пэтми, Къэрал комитетым щыщ гуэри къепсэлъакъым, зыми къыгурагъэIуакъым а къагупсыса зэхъуэкIыныгъэхэм я мыхьэнэмрэ къыпэкIуэну зыщыгугъ фейдэмрэ.
Iэмалыншэу щыттэкъым
Журналист Таппасхановэ Iэминати къелъытэ апхуэдэ зэхъуэкIыныгъэхэр къэгупсысыным зы щхьэусыгъуи имыIауэ.
«Сэ сызэреплъымкIэ, кърахьэжьа Iуэхур зыкIи сэбэп хъунукъым. Лъэпкъ газетхэм езыхэм я гъэпсыкIэ яIэжщ, абы щылажьэхэр бгъэмащIэкIэ, екIэкIуэну фIэкIа, ефIэкIуэнукъым», — жеIэ Iэминат.
Абы зэрыжиIэмкIэ, зэхъуэкIыныгъэхэм къашэнущ журналистхэм ятххэм зи нэIэ тетынухэм я бжыгъэм хэхъуэныр.
«Ноби абы кIэлъыплъ куэд щыIэщ. Ауэ мы Iуэхур къыщIрахьэжьар газет къыдэгъэкIыным текIуадэ ахъшэр ягъэмэщIэну арамэ, нэгъуэщI хэкIыпIи щыIэщ. Зыми и жагъуэ сщIыну сыхуейкъым, ауэ газет, телевиденэ гуэрхэр диIэщ я къалэныр ямыгъэзащIэу», — жеIэ Iэминат.
Хэт нэхъыщхьэр?
Правительствэм къыдигъэкIа унафэм къызэрыщыгъэлъэгъуамкIэ, редакцэхэм юридическэ хуитыныгъэ яIэжынукъым. Абы сыт хуэдэ зэхъуэкIыныгъэхэр кърикIуэну? Редактор нэхъыщхьэхэм я къулыкъухэр къахуэнэжыну? ЦIыху дапщэ IуагъэкIынур? Сыт пенсионерхэм къапэплъэр?
УпщIэхэр куэд мэхъу, ауэ зэкIэ зы жэуапи щыIэкъым.
Къапщтэмэ, республикэ журналистикэм и Iуэхур фIыуэ пхужыIэнукъым. Уеблэмэ, журналистикэ щымыIэххэу къэзылъытэхэри гъунэжщ. ЩIыналъэ унафэщIхэмрэ абыхэм я лэжьыгъэмрэ щытхъуу, махуэшхуэ концертхэмрэ гъэлъэгъуэныгъэхэмрэ тетхыхьу фIэкIа, республикэм щыпсэухэм я гуныкъуэгъуэхэмрэ гугъуехьхэмрэ къагъэлъагъуэркъым. Дызыхуэза куэдым къыджаIащ, редакцэ псори зы унафэм щIагъэувэмэ, властыр нэхъри «зэхуэщIа» хъуну, лъэпкъ газетхэм нобэ жаIэну хуит мащIэри ягъэкIэщхъэну зэрыхуагъэфащэр.
Унафэ къащтам зэритым ипкъ иткIэ, хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм трагъэкIуадэ ахъшэр ягъэмащIэу, къыдэхуэр къэрал щIыхуэр пшыныжыным хуаунэтIыну аращ.
ЦIыху 50 лэжьапIэ IубгъэкIрэ Iуэхум зыгуэркIэ зебгъэхъуэжкIэ, къэрал щIыхуэр пшыныжа хъуну пIэрэ? Ар мащIэ дыдэу щыткъым — сом меларди 9,6-рэ. Дауи, пэлъэщынукъым. Ауэ лэжьапIэншэхэм я бжыгъэм, цIыхухэм я мыарэзыныгъэм къыхэхъуэнымкIэ, судхэм тхьэусыхакIуэ кIуэнухэр зэрыщыIэнумкIэ Iэмал хъарзынэщ.
Арслъэн Залинэ.
КАВПОЛИТ сайтым къитхыжащ.
