Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
Мэлыл лэпс зэщIэт, тепхъэ и гъусэу
Абы щхьэкIэ мэлылыр яупщIатэ е зэпауд г 80 — 100 хъууэ. Псы щIыIэкIэ ятхьэщIри, шыуаным иралъхьэ. Абы псы щIыIэ щIакIэри, мафIэ иным тету зэ къытрагъэкъуалъэ, тхъурымбэр къытрахыурэ. МафIэр щабэ ящI, шыуаныщхьэр трапIэри, лыр ныкъуэвэфI хъуху ягъавэ, зэзэмызэ тхъурымбэр къытрахыурэ. ИтIанэ шыгъу хадзэ, зэпэплIимэ цIыкIуурэ упщIэта пхъы, шыбжий дэгу халъхьэ, шыуаныщхьэр трапIэжри, хьэзыр хъуху ягъавэ мафIэ щабэм тету.
Хьэзыр хъуа лэпсым бжьын гъэлыбжьа традзэ, джэдгын хаудэри, шыуаныщхьэр тепIауэ пэшхьэкубгъум деж щагъэт дакъикъитху-хы хуэдизкIэ. Лыр лэпсым къыхахри, пIастэ дашх. Лэпс язам тепхъэ трапхъэри, пщтыру ираф.
Тепхъэ зэращIыр:
Гуэдз хьэжыгъэ ухуэнщIам и кур къратхъури, абы шыгъу зыхэгъэткIухьа псы хуабэ, джэдыкIэ уда иракIэ, тхьэвыр быдэу япщ. Тхьэв пщам и щхьэм хьэжыгъэ траудэри, дакъикъэ тIощI-тIощIрэ тхукIэ щагъэт ар нэхъ щабэ хъун щхьэкIэ. Гуэдз хьэжыгъэ зытеуда Iэнэм хьэзыр хъуа тхьэвыр тралъхьэри, хупхъэкIэ яху, и Iувагъыр см 1 — 1,5-рэ хъууэ. А тхьэв хуам тыкъыр цIыкIуу къыпачурэ IэкIэ хъурейуэ, щIыдэ хуэдизурэ, ягъэджэрэз, я Iэм дагъэ щахуэурэ. Лэкъумым хуэдэу тхъуэплъ хъуху ягъажьэ. ЧымчыркIэ къыхахыжурэ шынакъым иракIутэ.
Лэпс зэщIэтым халъхьэхэр (цIыхуитI Iыхьэ): мэлылу — г 600, лыр зэрагъэвэну псыуэ — г 1200-рэ, пхъы укъэбзауэ — г 75-рэ, шыбжий дэгуу — г 100, шыгъуу — узыхуейм хуэ- диз.
Тепхъэр къызыхащIыкIыр: гуэдз хьэжыгъэу — г 500, джэдыкIэу — 2, псыуэ — г 100, шыгъуу — узыхуейм хуэдиз.
Бжьын гъэлыбжьам халъхьэр: бжьыныщхьэу — г 80, тхъууэ — г 100, шыбжий сыр хьэжауэ — узыхуейм хуэдиз.
«Адыгэ шхыныгъуэхэр»
тхылъым къитхыжащ.
2013 гъэм Мейкъуапэ япэ дыдэу щызэхэтащ «Адыгэ пщащэ» дунейпсо зэпеуэр. Абы япэ вице-мисс щыхъуащ «Адыгэ псалъэ» газетым и корреспондент Щомахуэ Залинэ.
Псалъэжьхэр
Шынэ здэщымыIэм укIытэ щыIэкъым
Зэкъуэш псори зы анэ къилъхуркъым.
Къуаргърэ пэт, и шырым «хужь цIыкIукIэ» йоджэ.
Къуэр напщIэщ, пхъур набдзэщ.
Малъхъэр хъумэ — къанщ, мыхъумэ — шыдщ.
КIапэр къанэри, напэр ящащ.
ЧэнджэщыфIыр шы-уанэ зэтелъ и уасэщ.
ЖызыIэн мыукIытэр ищIэни укIытэркъым.
Жэщ къыщытехъуэр и бысымщ.
Жыжьэу маплъэ, благъэу мэтIыс.
Ерэхъурэ хъунрэ щыIэу уи ней къысщыхуэ.
Жьы хъуар гу махэщ.
Шынэ здэщымыIэм укIытэ щыIэкъым.
ЖьэрыIэзэ Iэпэзадэ.
Зыр лIэкIэ адрейм зилIэжыркъым.
ЩIакIуэ нэхърэ уэшх нэхъ благъэщ.
Уэгум щызеуэ бгъэшхуэр зы джэдыкIэщ.
Джэду хьэжы зыкъещI.
Адэ
Iуэтэж
— А хъыджэбзыжь цIыкIур зыдэгушыIэра нэхъапэр?! Адэм жиIэм щIемыдэIуэнур лIо? Иджырей щIалэгъуалэр жыIэмыдаIуэщ, я щхьэм къихьэр ящIэ фIэкIа, нэхъыжьи адэ-ани къафIэIуэхужкъым, я псалъи зэхахыну хуейкъым… И лъагъуныгъэ кIуэда? ГъащIэм хищIыкIыр сыт абы?.. И Iэр зэтедзауэ зыгъэпсэун унагъуэ естынущ ар… Адэм и псалъэм быныр емыдэIуэж щыхъуар дапщэщу пIэрэ? — Темыркъан и макъыр утIыпщауэ и фIэщу шхыдэрт, и пхъур щIалэ гуэрым дэгушыIэу, нэгъуэщIым дэмыкIуэну тхьэ иIуауэ щызэхихам. — Сэ згъэунэхъун и гугъэ? Жылэр къехъуапсэу зыгъэпсэунщ зэстынур. Зи пэ зыхуэмылъэщIым къилъхуам хуэгъэпсэуну ар?.. ГъэщIэгъуэн, дэгушыIэмэ?! Iэджэми Iэджэ догушыIэри къонэж. А щIалэм хуэдэ дунейм темыту щхьэ къыщыхъуа?.. «Лъагъуныгъэ» жаIэ мыдэ. Лъагъуныгъэм уи ныбэ из ищIы-ну?
Адэм и шхыдэр пхъум и тхьэкIумэ иригъэхьэртэкъым. Жьы къепщэ макъыу къызыфIигъэщIырт. Хьэуэ, Мадинэ адэм и жыIэ емыдаIуэу есауэ аратэкъым. Адэ-анэм я жыIэ тIу ищIатэкъым игъащIэм. ЖыIэдаIуэ дыдэу къэхъуат, ауэ иджы адэм къыпиубыдыр зэхихыну хуейтэкъым. Мадинэ игу ирилъхьам мы зэм пхуебэкъуэнутэкъым, ебакъуэмэ, и гъащIэ псокIэ хуэмыпшыныжын щыуагъэ ищIэну къыщыхъурти. Абы и щIалэр зыхуигъадэ щымыIэу фIыуэ илъэгъуат. А тIур зэхуэзэрт, я гухэлъ зэхуаIуатэрт.
Темыркъани цIыху ерыщт, хьэл ткIий иIэу, игу ирилъхьам пхутемыкIыну.
Анэм жиIэшхуэ щыIэтэкъым, зэадэзэпхъум яку къыдэхъуа къайгъэм зыщидзей хъуат. ЛIым пэуву ар едэуэжыртэкъым, быным зэран хуэхъунуи хуейтэкъым. КъыгурыIуэрт лъагъуныгъэм и къарур зыхуэдэр, фIыуэ умылъагъум зэрыдэпсэугъуейр. Абы щыгъуэми, гум щыбгъафIэу плъэгъуауэ щытар зэрыпсэур, зыхуэмейм гъащIэ диухуауэ, бын дигъуэтауэ, ахэр игъафIэу плъагъуныр зэрыгугъур къыгурыIуэрт.
Хъаний ар псори ищIэ щхьэкIэ, зыри жимыIэжу зиущэхужат, пхъум жиIэр хуигъэдэхэну щыхуежьэм, и псалъэр Темыркъан къызэрыIуригуэжрэ.
— Уэ, — жиIат абы щыгъуэ лIыжьым, — узгъэмэжэлIа, пхуэдэм уезгъэхъуэпса? Пшхынрэ щыптIэгъэнрэ бгъуэтакъэ?.. Сыт хуэдэ лъагъуныгъэ нэгъуэщI узыхуейр?
«Лъагъуныгъэ» псалъэм къикIыр Хъаний нэхъ къыгурыIуэу къыщIэкIат Темыркъан нэхърэ, ауэ абы и мыхьэнэр къыхугурыгъэIуакъым лIым. ХузыхегъэщIакъым псэкIэ фIыуэ умылъагъум удэпсэуным нэхърэ нэхъ гугъуехь зэрыщымыIэри апхуэдэм уемызэгъыу узэбгъэдэкIыжынкIэ зэрыхъунури.
Темыркъан иукъуэдияти яхутекIыртэкъым: «Сэ узэстынур ПIатIэ и къуэращ. А унагъуэм псэукIэ ящIэ. Я щIапIэр инщ, я Iэщыр куэдщ», — жиIэрти. И пхъур зритыну щIалэм и хьэлри, и лIыгъэри, езыр зыхуэдэри ищIэртэкъым. Илъагъур унагъуэм мылъкукIэ я къулеягърат…
Мадинэ и дэкIуэгъуэт, абы фIэкIмэ «къыдэнэжа» къыфIащыну. И мурадымкIэ и адэр арэзы хъуным пэплъэурэ зигъэгуват унэ имыхьэу. Мурати Мадинэ къыпэплъэрт, нэгъуэщI къимышэу. Ауэ, «Гугъэри гъащIэм щыщщ» зэрыжаIэм щхьэкIэ, Муратрэ Мадинэрэ гугъэ защIэу я гъащIэр яхьынт, и адэм жиIэм емыдаIуэу, хъыджэбзыр дэкIри лIы дэкIуат.
— Сэ къызэмыдэIуа быныр сыпсэуху къыдремыхьэ си пщIантIэм, — жиIэгъат абы щыгъуэ Темыркъан губжьауэ.
«Сыкъэгубжьащ» жыпIэу иужькIэ узыхущIегъуэжын жыпIэ хъунукъым, гъащIэм узыхуишэнур умыщIэу. Зи жагъуэ къащIа адэр абы егупсысатэкъым. Ауэ пIалъэ гуэр къыхэкIми, зэманым зэтес псори ещIыж, къуэншари, щыуари, лей зытехьари къыщIигъэщыжу. Темыркъан псэуху пщIантIэм къыдимыгъэхьэну зэхэзыхыжа пхъум псалъэ дыджхэр и жагъуэ мыхъуу къэнакъым. И адэм махуэ къэс къилъагъуу, хуэзэу, псалъэ гуауэ къридзу къуажэм дэмысын щхьэкIэ, щауэмрэ нысащIэмрэ къалэм Iэпхъуащ, лэжьапIэ къагъуэтри, я щхьэ япIыжу псэун щIадзащ.
Мадинэ и адэм зритыну и гугъа щIалэр къыщIэкIатэкъым Темыркъан зэригугъам хуэдэу цIыху зэтету. «Зыгуэрым хуэмыфI хьэдрыхэ ягъакIуэркъым» — зэрыжаIэу, ар бэлыхьу хэзагъэрт ефэным, къэфэным, фыз къэшэным. Зы илъэсым абы къишат фызитI. ТIури емызэгъыу бгъэдэкIыжат. Къиубла хабзэм дихьэха хуэдэ, зыхилъхьа хьэлым пищащ адэкIи. Апхуэдэ хъыбарыр къуажэдэсхэм псынщIэ дыдэу ялъоIэс, зэхах. Ар зэхимыхыу къэнакъым Темыркъани. «Си хъыджэбз закъуэр згъэунэхъурти… Унагъуэм я псэукIэм, зэрымыкъулейсызым си нэр къыщипхъуэри, щIалэм и хьэл мыхъумыщIэм гу лъыстатэкъым, — ищIэну щытам щIэщтэжауэ, а Iуэхур къызэремыхъулIам щыгуфIыкIыу егупсысыжат Темыркъан. — «Къэпыщхьэр умытIатэу хьэ илърэ ху илърэ пщIэркъым» жаIэ. Делэу жаIакъым апхуэдэу… Къуажэдэсхэм нэмыплъ къызат хъуащ, си зэранкIэ Мадинэ дэкIауэ жаIэри. Зи быным емызэгъыжа сэ дзыхь хэт къысхуищIын?»
Темыркъан япэм зэрыщытам хуэдэжтэкъым, зихъуэжат. Япэм хэлъа хьэл ткIийр дэплъагъужыртэкъым. Хэплъэрей, тегупсысыкIрей хъуат. Iуэху гуэр ищIэну къищтамэ, хуэгъэIэкIуэлъакIуэртэкъым. Япэм хуэдэу псори зригъэдаIуэу унафэ хуэщIыжыртэкъым. Илъэс зыбжанэ хъуат и пхъур зэримылъагъурэ. ПщIантIэм къыдамыгъэхьэну зи унафэ ящIа пхъум и хъыбар къигъэIуртэкъым. Абы и хэщIапIэр Темыркъан къыжезыIэн ирихьэлIатэкъым иджыри къэс. Езыри хэгъэзыхьауэ щIэупщIэфыртэкъым и щхьэ трилъхьэу…
Илъэситху хъуат Мадинэ пщIантIэм зэрыдэкIрэ. Гъэмахуэ пщыхьэщхьэ дахэт ныщхьэбэ, адрей блэкIа къомым едэхэкIрэ жыпIэну. ЩхъуантIагъэ зэфэзэщкIэ хуэпа жыгышхуэм и щхьэкIэм ислъэмей щащIу къыщыфэ щIыкIэу, жьыбгъэ мащIэм дэхъей пщIащэ Iувым зыхагъапщкIуэу, къыхэлъэтыжу, бзу цIыкIухэр жыгыщхьэм щызэдэджэгурт. И пхъур щысабияр игу къэкIыжауэ, бзу уэрэдым щIэдэIукIыу, Темыркъан яхэплъэрт а псэущхьэ цIыкIухэм. Мадинэ щысабиям, и адэм и IэплIэм иджэгухьрэ, бзу бзэрабзэхэм я макъым щIэдэIуу къыщыхъуащ мы жыг щIагъым. Абы лъандэрэ илъэс Iэджэ дэкIами, абы щыгъуэ я уэрэд дахэмкIэ адэмрэ бынымрэ тезыгъэууэ щыта бзу дыдэхэрауэ къыщохъу ахэр Темыркъан. Игъэджэгуу и IэплIэм къихъукIа и хъыджэбз закъуэрат иджыпсту ар зэгупсысыр. НэгъуэщI игу къэкIыртэкъым…
Куэбжэм ибгъукIэ къыщыувыIа машинэ псынщIэм къикIри, пщIантIэм къыдыхьауэ Темыркъан къыхуокIуэ зы цIыхухъурэ зы цIыхубзрэ. Бзылъхугъэм и Iэблэм тесщ сабий, илъэс и ныбжьыну. Зы щIалэ цIыкIуи я гъусэщ, и джэгугъуэу, и къэвэгъуэ дыдэрэ, дунейр фIэгъэщIэгъуэну куэдым щIэупщIэу.
Анэм зрегъэзыхри, щIалэ цIыкIум еIущащэу щэхуу жреIэ:
— Жэи, Заур, мо дадэм IэплIэ хуэщI… Ар уэ уи дадэращ.
Заур и нитIыр триубыдэри еплъащ башым тегъэщIауэ къаплъэ лIыжьым икIи занщIэу щIэпхъуащ зи IитIыр къэшияуэ щыт дадэм хуэжэу.
Темыркъан и IэплIэм щIалэ цIыкIур ириубыдарэ, и нэкIущхьэм нэпсхэр къежэхыу яIуплъэрт хуэму къыхуэкIуэ цIыхухъумрэ цIыхубзымрэ.
Иджы адэм игу зэгъа хуэдэт быным и насыпымкIэ.
НЭХУЩ Хьэжпагуэ.
IуэрыIуатэ
ДжэгуакIуэмрэ и къуэмрэ
Зы къулей гуэрым хьэгъуэлIыгъуэ яIэти, Агънокъуэ Лашэ абы хагъэтыну ираджащ. Агънокъуэм щIалэ цIыкIу иIэт, илъэс зыбгъупщI нэхъ мыхъууи, ари игъэкIэсри, здэкIуэм здихьащ. ЩIалэ цIыкIум и пхэр шы тхыцIэ гъурым щIиудауэ нэсащ.
— КIуэ мы шыр бом щIэгъэхьи, мэкъу ет! — жиIэри, Агънокъуэр джэгум, ефэ-ешхэм яхыхьащ.
ЩIалэ цIыкIум шыр шэщым щIишэри, шхуэмылакIэмкIэ шыр кIэщI дыдэу ирипхщ, мэкъу дыгъэл IэмбатIэфI шыпхэм деж игъэтIылъри къыщIэкIыжащ. Зы дзэкъэгъуэ Iумыхуауэ, и ныбэ иуэжауэ шыр нэху щыхукIэ шэщым щIэтащ.
ХьэгъуэлIыгъуэр зэфIэкIауэ, нэхущым деж Агънокъуэр къыдэкIыжыну унэм къыщIэкIыжащ. Шым шэсыжыну кIуэри, кIэщIу пхъэшыкъум епхауэ, мэкъур псори и пхэмкIэ щылъу щIэтт.
— А ныбэ узым ихьын, мыр мыпхуэдэу щхьэ пщIа?
— ЕсщIа щыIэкъым, дадэ, къысхуэгъэгъу! Шыр шхэнумэ, сэ сызытеса лъэныкъум мэкъу естащ, уэ узытеса лъэныкъуэми ептынумэ, ухуитыжт!
Агънокъуэм и джэгуэкIуэныр абдеж щыщигъэтри, и IэщIагъэр и къуэм иритауэ жаIэж.
Тхыгъэ кIэщIхэр
И лъабжьэр гъужащ
МыIэрысей хадэм щыхасэну къахьат жыгыщIэ. Ар зылъагъухэм жаIэрт: «Мыр хуабжьу жыгыфI хъуну къыщIэкIынщ. Феплъыт, и ныбжькIэ щIалэми, езым хуэдэхэм къащхьэщыкIыу, лъэдий гъумщ, къудамэбэщ».
МыIэрысей нэхъ лъагэхэм, лъэщIабгъуэхэм ящыщ зым пэгъунэгъуу щыхасащ жыгыщIэр. Абы псынщIэу зиужьырт: кIуэ пэтми нэхъ лъагэ хъурт, и къудамэхэм къахэхъуэрт. Апхуэдэу екIуэкIыурэ, ар, зыпэгъунэгъу лъэщIабгъуэм ехьэехуэ фIэкIа умыщIэну, жыгышхуэ хъуащ. Ар лъэщIабгъуэм игу ирихьакъым, къэгузэващ: «Мыр куэд мыщIэу къыслъэщIыхьэпэнущ, сэ нэхърэ нэхъ лъагэ, нэхъ екIу хъунущ, ар зылъагъу адрей жыгхэм сэ сыкърадзэжынукъым. Си фIэщ хъуркъым мыр си пIэ иувэну щIэмыкъуу. АтIэ сыт ар къэхъуным сыщIыпэплъэр?! Абы иджыпстукIэ сыпэлъэщынущи, хэмытIасэ щIыкIэ езгъэухынщ си гъунэгъуныр!»
Арати, лъэщIабгъум фIыуэ ицIыху, куэд щIауэ и жыIэ зыгъэзащIэ жьышхуэм жриIащ къыбгъурыт мыIэрысей зызыужьым хуищIэу жьэхэуэу, мыр жыг хъужынкъым, жаIэу фаджэ ищIыну. Жьышхуэм игъэзэщIащ абы и лъэIур. Хадэм ит жыг куэдым я жагъуэ хъуат ар. «Апхуэдэу ирищIэн хуеякъым», — жаIэрт.
АрщхьэкIэ лей зраха, зэхакъута жыгым бетэмалу зыкъиузэщIыжащ. Куэд мыщIэу абы лъэщIабгъуэм нэхърэ нэхъ лъагэу зиIэтащ. Ар хъуащ жыг хадэ псор зэрыгушхуэ мыIэрысей лъэщ, гъэ къэс хъерышхуэ къыпыкIэу. Иджы абы махуэ къэс елъагъу лей къезыхауэ щыта лъэщIабгъуэм щыщу щIым къыхэщ къудейуэ къэна лъабжьэ гъужар.
Зэ сэтей къэмыхъун зыри щыIэкъым
Сыт щыгъуи щыIащ, ауэ псом хуэмыдэу ди зэманым куэд хъуащ зи цIэ зыгъэIуну щIэкъухэм я бжыгъэр. Ауэ цIэ гъэIукIэр Iэджэ мэхъу, итIани нэхъыщхьэу IэмалитI щыIэщ: япэр — уи лэжьыгъэфIхэмкIэ, IэужьыфIхэмкIэ уи цIэр цIыхум яIэтын, уи фэеплъыр я гум къибнэн; етIуанэр — зы сэбэпынагъ гуэри зэи умылэжьами, уи цIэр зэрыIуным и ужь уитыну. ГъащIэм а тIур зэзэмызэ щызэхозэрыхьри, гугъу щыхъу щыIэщ пэж дыдэу зи цIэр Iуну, пщIэ, щIыхь хуэщIын хуейуэ зыхуэфащэр занщIэу уи нэм къыщыщIимы-дзэ.
Куэдрэ къохъу щIыхь зыхуэфащэр къуэгъэнапIэм къыкъуэнэрэ «зи лъэ нэхъ зэрихьэм», хьэкIэпычым, Iужажэм, «щIы щIагъым мэкъумэш щызыщIэм» и Iуэхур нэхъ щыдэкI, и «хъыбарыфIыр» зэпадзыжу цIыхухэм къыщрахьэкI, апхуэдэ щIыкIэкIи езыр зыхуей дыдэм IэкIэ щытеIэбэ. Игу мэзагъэ абы, и щхьэр лъагэу еIэт, ауэ зы щогъупщэ — Тхьэм цIыхум кърит Iэзагъэр зэримыIэр, зэрызэчииншэр. АтIэ зэчий (талант) уимыIэмэ, абы и хъуаскIэр уи гумрэ уи псэмрэ хэмылъмэ, сыт и мыхьэнэ?! Пэжщ, апхуэдэр Iэмалшымэ, и Iуэху зэрызэригъэкIуэн къулеигъэ бгъэдэлъмэ, зыкъом хузэфIэкIынущ, и цIэр игъэIунри абы хэтыжу.
ЖаIэнкIэ хъунщ — дэтхэнэри езыр зэрыпсэуфу мэпсэу. Ар зыкъомкIи пэжщ. Ауэ зэ сэтей къэмыхъун зыри щыIэкъым. Гува-щIэхами. Мис итIанэ цIыхухэм IупщIу ялъагъу, къащIэ хэт сыт и уасэу щытами.
Къагъырмэс Борис.
Псалъэзэблэдз
ЕкIуэкIыу:1. Пхъэщхьэмыщхьэ. 3. Щхьэусыгъуэ гуэрхэм къыхэкIыу жылэр зыбгынауэ зызыгъэпщкIу цIыху. 7. Удз: уеIусэмэ, укъисынщ. 8. ЗекIуапIэ гъуэгум … къутахуэ телъщ. 10. ГъэшхэкI. 11. Хьэцэпэцэ къахахэр: пхыру зэкIуэцIыпхарэ самэшхуэу зэтелъхьауэ. 14. Адыгэ композитор цIэрыIуэ. 15. Бжэ Iуахам и … макъ къэIуащ. 18. Хъуэхъуэм хэту щыжаIэ щыIэщ: «Уи быным я … Тхьэм уимыгъэлъагъу!» 20. Хьэкум илъ сахуэ. 21. … … лъагъуэ зэхуаIэщ. 22. Бжьэхуцым къыхэщIыкIа щэкI Iув. 27. Зи мурадым зи Iэр лъэзыгъэIэс цIыху. 28. Нартхэм я гъукIэ. 32. Шэми шхуми … 33. Фочым, кIэрахъуэм щыщ Iыхьэ, шэр зыутIыпщ. 34. Зи ныбжьыр хэкIуэта цIыхухъу. 37. Сымаджэр къанэри … лIащ. 38. Мыщэ и къуэ … 39. Джанэм … инащ.
Къехыу: 1. Зи лъэгур пхъэм къыхэщIыкIа пасэрей вакъэ. 2. КъуийцIыкIу бзаджагъэкIэ къигъэIурыщIа домбей. 4. … и пIэ … къокIэж. 5. Къэбэрдей усакIуэ, журналист, КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ … Арсен. 6. МышхумпIэ къызыпыкIэ жыг. 9. Бгым и бгъуэщI. 11. Нэмэз … 12. Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь … Алий. 13. Адыгэ театрым и джэгуакIуэ телъыджэу щыта, РСФСР-м и цIыхубэ артист. 16. Блэм и бзэгу. 17. ЕджапIэ пщIантIэм сабийхэр щызэрызохьэ, … къэпщIауэ. 19. ЦIыху Iэл, жыIэмыдаIуэ, гущIэгъуншэ. 23. … хэтIэсамэ, пхуэгъэхъужыркъым. 24. ТхъуцIынэ щIэпхумэ, ар къонэ. 25. Унэм щигъэзэщIэн хуейуэ, еджакIуэм … къратащ. 26. «Пщы» зыфIэпщым «…» къыпфIещ. 29. Фэм псы дищIэу къэшырыба. 30. ЩIымахуэм щIыпIэ хуабэм лъэтэж къуалэбзу, къуаргъ лъэпкъым щыщу. 31. Яхуэмылажьэ бжьэхъу пIащэ. 35. ПащIэ Бэчмырзэ и псалъэхэр зыщIэлъ уэрэд цIэрыIуэ « … Мурат». 36. Нащэр … хъуамэ, пхуэшхыжыркъым.
Зэхэзылъхьар Мыз Ахьмэдщ.
ЩэкIуэгъуэм и 28-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу:1. Ибэ. 3. Умэ. 5. Щыкъу. 8. Хьэм. 9. Ныбаблэ. 10. Къанж. 11. КIыргъ. 12. Пщы. 13. ХьэмкIэ. 15. Дзасэжь. 19. Щэ. 20. Псынабэ. 21. Хъуп. 22. Къэшэж. 23. КъыпцIэ. 24. ШкIэ. 26. Бзий. 28. Дерт. 31. Андэгурэ. 32. Къат. 33. ПэкIу. 34. Къру. 35. Гъуэз.
Къехыу:2. Бащлъыкъ. 4. Мамхэгъ. 6. Къунан. 7. Бабыщ. 8. Хьэсы. 13. Хьэщыкъ. 14. КIапсэ. 16. Апэсы. 17. Жьапщэ. 18. Анэ. 25. КIэрэф. 26. Балъкъэр. 27. Инат. 29. Есэп. 30. ТхьэкIумэ.
