
Насыпым и дамыгъэ
Къафэ гъуазджэр, щэнхабзэм и хъугъуэфIыгъуэхэр, лъэпкъ фащэм и дахагъэр цIыхубэм я пащхьэм щызыгъэлъагъуэ, КъБР-мрэ УФ-мрэ цIыхубэ къафэхэмкIэ щапхъэу къыщалъытэ «Нал цIыкIу» ансамблыр къызэрызэрагъэпэщрэ илъэс 30 ирокъу. Абы ирихьэлIэу зыхуэдгъэзащ гупым и художественнэ унафэщI Куэшей Алик.
Куэшей Аликрэ Борсэ ХьэIишэтрэ я фIыщIэ псалъэхэр.
— Алик, илъэс 30-кIэ узэIэбэкIыжрэ, къэфакIуэ гупым я гъэсакIуэ узэрыхъуамрэ уи гуп дахэр къызэрызэбгъэпэщамрэ укъытхутепсэлъыхьамэ, ди гуапэт.
— Сызэрысабийрэ къафэм сыдихьэхыу щытащ икIи «Шэджэм псыкъелъэхэр», «Ашэмэз», «Нальчанка» ансамблхэм сыхэтащ. ГъуазджэхэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ къэрал институтым, нэхъапэIуэкIэ Культпросвет училищэу щытам, къафэмкIэ иIэ къудамэр къэзухащ, езыр-езыру къызэрагъэпэща къэфакIуэ гупхэм я унафэщI IэщIагъэр сиIэу. ИтIанэ дзэм къулыкъу щысщIащ. Къэзгъэзэжа нэужь, 1988 гъэм щэкIуэгъуэм и 2-м къызэзгъэпэщащ ансамблыр. Курыт еджапIэм и 6-нэ классым сыщыщIэсым я инагъкIи, фащэкIи зэщхьыркъабзэу телевизорымкIэ слъэгъуа куржы сабий къэфакIуэ ансамблыр телъыджэ сщы- хъуат. ЦIыкIухэм ягъэлъагъуэ дахагъэм апхуэдизкIэ ситхьэкъуати, абы щыгъуэ мурад быдэ сщIат ныбжьыщIэхэм я къэфакIуэ гуп къызэзгъэпэщыну икIи къызэхъулIащ. Иджы ар лъабжьэ быдэ зиIэ ансамбль зэрыхъуам дрогушхуэ.
— Къафэ гъуазджэм и щэхухэм ухэзыгъэгъуэзар хэт?
— «Кабардинка» къэрал академическэ ансамблым и къэфакIуэу щыта, журт лъэпкъым щыщ Шабаев Аликрэ Нырхэ Азидэрэ НыбжьыщIэхэм я республикэ унэм дыщагъасэу щытащ. Шэджэм Езанэм ЩэнхабзэмкIэ и унэм и «Шэджэм псыкъелъэхэр» ансамблым илъэс 25-кIэ сыщылэжьащ, сыкъыщыфэу икIи ныбжьыщIэхэм я гъэсакIуэу. Къищынэмыщауэ, абы щыIэ театрми сыщыджэгуащ. Нартан къуажэм илъэситIкIэ сыщылэжьащ. ИтIанэ Шэджэм сашэжащ. Нартан къуажэм ЩэнхабзэмкIэ и унэм щызэхэта ансамблым сыхэтащ икIи егъэджакIуэу сыщыIащ. Иужьым, езыр-езыру къызэзгъэпэща «Нал цIыкIу» ансамблым сакъыхэнэжащ. А цIэр фIэсщын и пэ адыгэбзэкIи урысыбзэкIи куэд дыдэ зэсхъуэкIащ. «Нал цIыкIур» нэхъ сигу ирихьри, абы сыкъытеувыIащ, сыту жыпIэмэ, «Нал цIыкIур» насыпым и дамыгъэу, абы насып къыдэкIуэу къалъытэ. Урыс, тэтэр е нэгъуэщI ирехъу, лъэпкъ куэдым я бжэхэм нал цIыкIу фIадзэ. Аращ «Нал цIыкIу» щIыфIэсщари. Сурэт щIыным сыдихьэхырти, ансамблым и логотипым и сурэтри сэ згъэхьэзырыжащ.
— Ансамблым, дауи, уи закъуэ къарукIэ узэрыпэмылъэщынур гурыIуэгъуэщ. ДэIэпыкъуэгъу къыпхуэхъухэм я цIэ къозгъэIуэнут.
— Сабийхэр куэду ди деж къокIуалIэ. Гупищ (нэхъыжь, курыт, нэхъыщIэ) диIэщи, псори зэхэту цIыху 70-м щIегъу. ЯпэщIыкIэ илъэсих зи ныбжьхэр къатщтэу щIэддзащ, ауэ плIы-тху хъухэр къытхуашэ щыхъум, ахэри IэщIыб тщIакъым. ТфIэфI дыдэу цIыкIухэм дадолажьэ. Пщэдджыжьми шэджагъуэ нэужьми къакIуэ гупхэр диIэщ.
Ди жагъуэ зэрыхъунщи, сабий тIощI ди деж къекIуэлIамэ, абы щыщу тхур къытхуэнэми аращ. Лэжьэн щIэбдза нэужь гугъуехьхэр куэдщ. ТIэкIу зэрыдэдгъэлъейм игъэшынэу, къэкIуэн щызыгъэтыжхэри яхэтщ. Сабийр къызэрашэу занщIэу сценэм къыщыдгъэфэну къащохъу адэ-анэхэм. КIэщIу жысIэнщи, ди деж къанэр къафэр зи псэм хэлъхэрщ, гугъуехьхэм щымышынэхэрщ. Зэрытлъагъущи, адрейхэр кIэрощэщыж. ЗэныбжьэгъуитI къэкIуамэ, зэштегъэууэ гъусэ къыхуэхъуар къанэу, адрейр щыкIэрыхуж щыIэщ. Япэрей сабийхэм хуэмыдэу, иджырейхэр сымаджэрилэхэщ, къарууншэхэщ. Къапщтэмэ, иджыпсту щыIэ хъыджэбз цIыкIухэм нэхъ къару яхэлъщ, щIалэ цIыкIухэм нэхърэ. Ди деж къэкIуэным сыхьэтитI иIэжу шхауэ къекIуэлIэну чэнджэщ ядот, мышхэмэ, къару яIэнукъыми. Зэрыхъум хуэдэурэ дадолажьэ, гугъуехьхэм пэлъэщыфхэр къыхонэ, адрейхэр хокIыж. Мы илъэс 30-м къриубыдэу илъэсипщIкIэ ди гупым хэтауэ цIыхуипщI диIэщ. Зыри хэдгъэкIыжыркъым, ауэ хэгъэзыхьи щыIэкъым. Щхьэж зэрегуакIуэщ.
Си лэжьэгъу-дэIэпыкъуэгъу хъужар «Нал цIыкIум» хэта си гъэсэнхэу Борсэ Русланрэ Мамрэшхэ Наирэрэщ. ТIуми ГъуазджэмкIэ институтыр диплом плъыжькIэ къаухащ, щIэныгъэ яIэщ. Наирэ «Кабардинка» къэрал академическэ ансамблым и къэфакIуэщ. «КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ» цIэр иджыблагъэ къызыхуагъэфэща Борсэ ХьэIишэт къыздолажьэ. Урысейм ис лъэпкъхэм я ассамблеем и дыщэ медалри къызэрыратам дигъэгушхуащ.
ЕхъулIэныгъэхэр ди куэдщ. Ар я фIыгъэщ къетхьэжьэ Iуэхухэр къыддэзыIыгъ адэ-анэхэм. Апхуэдэу дызэкъуэмытмэ, адэкIэ дыкIуэтэфынутэкъым. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, къэралым мылъку тхухихыркъым, езыр-езыру ди щхьэ дымыпIыжмэ.
— Пэж дыдэу уи гупым я Iэзагъэмрэ зэфIэкIымрэ, ди республикэм къищынэмыщIауэ, гъунэгъу щIыналъэхэм, Урысейм, хамэ къэралхэм щызэлъащIысащ. НыбжьыщIэхэм зыщагъасэ пэшым щызэхуэхьэса саугъэтхэр, щIыхь, фIыщIэ тхылъхэр абы и щыхьэтщ.
— ЗэрыжыпIащи, ди ансамблым фестиваль, зэпеуэ жыпIэми, дунейпсо щэнхабзэ зэхыхьэ куэдым я зэфIэкI щагъэлъагъуэ. Ди республикэм щекIуэкI пшыхь гъэщIэгъуэнхэм, концерт гукъинэжхэм дызэрырагъэблагъэр гуапэщ икIи тфIэфIу дыхэтщ. КъищынэмыщIауэ, Урысейм и щIыналъэ зыбжанэм, СНГ-м хыхьэ къэралхэм, Тыркум, Израилым, Венгрием, Грецием, нэгъуэщI хамэ щIыпIэ куэдым дыщыIащ.
Мы гъэм Сочэ къалэм щекIуэкIа ЩIалэгъуалэмрэ студентхэмрэ я дунейпсо фестивалым драгъэблэгъащ. «Золотой дельфин» зэпеуэм илъэс куэдкIэ дыхэтащ. Апхуэдэ зэхыхьэхэм ди ныбжьыщIэхэм зэрызыкъыщагъэлъагъуэр гукъинэж ящохъу. Сабийхэм щадэIэпыкъу псапащIэ IуэхущIапIэхэм зэрытхузэфIэкIкIэ защIыдогъакъуэ. Махуэшхуэхэм ирихьэлIэу нэгузыужь программэхэр, концертхэр къызэдгъэпэщурэ догъэлъагъуэ. Сабийхэм, жьы хъуахэм я унэхэм концерт-хэр щыдот.
Ди къэфакIуэхэм гуапэ ящыхъуащ зэхыхьэшхуэм здыхэтым ди къэралым и Президент Путин Владимир ансамблым гулъытэ къызэрытхуищIар, ди цIыкIухэм я гъусэу сурэт зэрызытригъэхар. Апхуэдэу, ди республикэм и Iэтащхьэу щытахэу Къанокъуэ Арсенрэ КIуэкIуэ Юрийрэ драгъэблэгъащ. Къыхэгъэщыпхъэщ дыздэщыIа щIыналъэхэм я унафэщIхэми гулъытэрэ пщIэрэ къызэрытхуащIар. Ди гъэсэнхэм я ехъулIэныгъэхэм ятеухуа тхыгъэхэр щIыпIэ куэдым къыщыдэкI газетхэм хамэ къэралыбзэхэмкIэ къыщытехуащ. Щэнхабзэ зэхыхьэ зыбжанэм къыпэкIуащ саугъэт нэхъыщхьэхэр, щIыхь, фIыщIэ тхылъхэр. Ди ныбжьыщIэхэм зи щIэныгъэм адэкIи хэзыгъахъуэхэр, «Кабардинка», «Балкария» къэрал академическэ ансамбль цIэрыIуэхэм къыщыфэхэр, Москва къафэ гъуазджэм щыхуэзыгъасэхэр гъунэжу яхэтщ. Дэтхэнэм и зэфIэкIми дрогушхуэ, дропагэ, дамэ къыттрагъакIэ.
— Кавказым ис лъэпкъхэм я къафэхэм фIыуэ фыщыгъуазэщ. Нэхъ фызыхуэIэзэм я гугъу къытхуэщIыт, Алик.
— Лъэпкъ къафэхэм ящыщу нэхъыфI дыдэу дызыхуэIэзэр, дауи, ди адыгэ къафэ лIэужьыгъуэхэрщ. Лъапэрисэ, лъапэрышэ, ислъэмей, удж пыху, удж хэш жыпIэми, ахэращ псом нэхърэ нэхъ дызыхуэIэзэр. Дагъыстэным, Къэрэшей-Шэрджэсым, Шэшэным, нэгъуэщI куэдым я къафэхэми гулъытэ щыхуэтщIынущ ди пшыхьым.
Къафэ лIэужьыгъуэ щыжыпIэкIэ, дэтхэнэми тхыдэ щхьэхуэ къыдокIуэкI. Абыхэми ди гъэсэнхэр хыдогъэгъуазэ, къафэм къыгуэхыпIэ иIэкъыми. Африкэм къикIа хьэщIэхэр щыщIэупщIэ щыIэщ ди ныбжьыщIэхэр къыщыфэкIэ щIыдэлъейм. Абы къыхэкIыу къафэм и тхыдэми нэгъуэщI лъэпкъхэм щыщхэр хагъэгъуэзэн хуей мэхъу, щакIуэ зэрыкIуэм, шабзэ зэрыуэм зэрыпыщIар жаIэ ди сабийхэм. Щхьэж и къафэм и хабзэ иIэжщ.
— Къафэ гъуазджэмрэ щэнхабзэмрэ къыгуэхыпIэ зимыIэ адыгэ хабзэм, зыIыгъыкIэм, утыку итыкIэм сабийхэр зэрыхэвгъэгъуазэм шэч къытрахьэжу къыщIэкIынукъым сценэм хуэIэзэ фи ныбжьыщIэ-хэм яхэлъ Iэдэбагъыр зылъагъухэм.
— Iэмал имыIэу адыгэ хабзэм хыдогъэгъуазэ. НыбжьыщIэхэм баштекъузэкIэ хабзэр едгъащIэркъым икIи тхуегъэщIэнукъым, атIэ дащыдэлажьэкIэ псынщIагъэ гуэр щадэтлъагъукIэ дыущий мыхъумэ. Дахагъэрэ уардагъэрэ зыдэплъагъухэм, дауи, хабзэми хащIыкIыпхъэщ.
Нэхъапэм гъунэгъу республикэхэм щыщ ди ныбжьэгъу къэфакIуэ гупхэр къедгъэблагъэурэ Шэджэм псыкъелъэхэм, Iуащхьэмахуэ лъапэм, Гуэл щхъуантIэхэм я нэгу зыщедгъэужьу щытащ. УнагъуэкIэрэ тедгуашэрэ тхьэмахуэкIэ дгъэхьэщIэу, ди лъэпкъ хабзэми хэдгъэгъуазэу. Ди сабийхэми абыхэм я деж зыщрагъэплъыхьырт. Абхъазым зауэ щыщыIам я сабийхэр къэтшащ, мылъкукIэ дадэIэпыкъуащ. Аращи, иджы щыIэ «Зэныбжьэгъугъэ» проектым ди гупыр 1989 гъэ лъандэрэ яужь итщ. Иужь дыдэу Къалмыкъым дыщыIащ, я члисэхэм, шахмат Олимп пщIантIэм зыщыдагъэплъыхьащ, я тхыдэм дыхагъэгъуэзащ. Ди ныбжьыщIэхэм щIэщыгъуэ куэд ялъэгъуащ. Ди щIалэ къуданхэмрэ пщащэ зэкIужхэмрэ къафэм щаIэ зэфIэкIхэр зэрагъэлъагъуэм къыдэкIуэу, гъунэгъу лъэпкъхэм я щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ зыхагъэгъуэзэнымкIэ, ар IэмалыфIщ. НыбжьыщIэхэр нэхъ гъунэгъуу зэроцIыху, я зэныбжьэгъугъэр нэхъри ягъэбыдэ.
— Къызэрыхэбгъэщащи, фи гупыр хамэ къэрал куэдым щыIащ. Ди адыгэ хабзэр, Кавказым ис лъэпкъхэм я щэнхабзэ хъугъуэфIыгъуэхэр утыку щывогъэлъагъуэ, нэгъуэщIхэм ейм зыщывогъэгъуазэ. Хамэ къэралхэм фызэрыщыхьэщIам, нэгъуэщI лъэпкъхэм я щэнхабзэм, гъуазджэм, псэукIэм ехьэлIауэ къэфщIам утезгъэпсэлъыхьынут.
— 2011 гъэм и гъэмахуэм зэ ежьэгъуэм къриубыдэу Израилымрэ Иорданиемрэ дызэрыщыIар гукъинэж тщыхъуащ. Ар зи фIыгъэр псори къытхузэзыгъэпэща ХьэфIыцIэ Мухьэмэдщ. ЯпэщIыкIэ Израилым дыкIуащ, абы дикIри Иорданием, аргуэру Израилым дгъэзэжащ. Иорданием щылажьэ Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Къардэн Самир гуапэу дригъэблэгъащ икIи абы зы концертышхуэ щыттащ, Хасэр зэхуашэсри. Къыхэгъэщыпхъэщ Иорданием цIыхубз, цIыхухъу Хасэхэр щхьэхуэу зэрыщыIэр. Абыхэм хэтхэр зэхуашэсри къытIущIащ, я Хасэр дагъэцIыхуащ, дагъэлъэгъуащ. Израилым дэт адыгэ къуажитIым — Рихьэниерэ Кфар-Камэрэ — дыщыIащ, фестивалым драгъэблагъэри. ЖылитIми концертхэр щыттащ, пщIэшхуэ диIэу. Адыгэ унагъуэхэм дытрагуашэри, дагъэхьэщIащ, ди сабийхэр бысымхэм ядэджэгуу. ГъэщIэгъуэн куэд щытлъэгъуащ, я зэхэтыкIэр, псэукIэр щIэщыгъуэ тщыхъуащ. А къуажитIым щыпсэу ди лъэпкъэгъухэр зэрыпсэуакIуэм гу лъыттащ. Ди сабийхэр къыщежьэжым, къэкIуэжыну хуэмейуэ, я нэпсхэм къызэпажыхьат.
Израилым дыуэ щыдагъэщIа кхъэм сыни щыплъагъуртэкъым, губгъуэ нэщI мыхъумэ. Кхъащхьэ зэримытыр сфIэгъэщIэгъуэну, сыщIэупщIащ сыныр къызэрагъуэтыж щIыкIэм. Абдеж къэсщIащ зыри къыхамыгъэщхьэхукIыу псоми зэхуэдэу дыуэ зэрыхуащIыр икIи ар псоми ялъысу къызэралъытэр. Иджыри зы упщIэм и жэуапым сылъыхъуэрт. Иужь дыдэу щIалъхьам хэмыгъуащэу ма-щэр къыщатIыну щIыпIэр зэрагъэбелджылым сыщыщIэупщIэм, къэсщIащ и кум деж хуэзэу ягъэтIылъ мывэмкIэ ар къызэрагъуэтыжыр. Ар журт хабзэм щыщу адыгэхэм къащтащ.
ДыздэщыIа щIыналъэхэр къызэщIэпкъуэжмэ, ди сабийхэм псом нэхърэ нэхъ ягу ирихьар Израилращ. НэхъапэкIэ здэщыIа Словениери гукъинэж ящыхъуащ, сыту жыпIэмэ пщыхьэщхьэхэр хьэлэмэту къыхузэрагъэпэщырт, фестивалым къекIуэлIахэр щхьэж и лъэпкъ, и къэрал я джэгукIэр, къафэр ягъэлъагъуэу зэхэст, зэпеуэ щIыкIэу. Аращ удимыхьэхынкIэ Iэмал зимыIэ Iуэху дахэхэр щIэщыгъуэ щIащыхъуари.
Тыркум щыпсэу ди лъэпкъэгъухэм драгъэблагъэри, щэнхабзэмкIэ министрыр, ди уэрэджыIакIуэ пажэхэр ди гъусэу дызэрыщыIэрэ куэд щIакъым. Тыркум ис джылахъстэнейхэр щыпсэу щIыпIэрт дыщыхьэщIар. Тэрч районым щыIэ къуажэхэр зэрыщысым хуэдэу тIысыжащ ахэр, ди Тэрч районыр абдеж ягъэIэпхъуа фIэкIа умыщIэу къуажэцIэхэр зэрызэкIэлъыкIуэм хуэдэу яхъумэжауэ. Абыхэми дагъэлъэпIащ, Хасэм цIыхушхуэ зэхуишэсри.
— Упсэу, Алик. ДяпэкIи ехъулIэныгъэ фиIэну дынывохъуэхъу.
БЖЬыхьэлI Розэ.
Афэрым, «Нал цIыкIу»!
Музыкэ къэрал театрым щагъэлъэпIащ УФ-мрэ КъБР-мрэ цIыхубэ къафэхэмкIэ щапхъэу къыщалъыта, республикэпсо, урысейпсо, дунейпсо фестивалхэмрэ зэпеуэхэмрэ я лауреат, «Кавказ Ищхъэрэм и вагъуэщIэ» щIыхьыцIэр къызыхуагъэфэща, «Урысей Артиадэм» и лауреат, ЩIалэгъуалэмрэ студентхэмрэ я XIX дунейпсо фестиваль 2017 гъэм Сочэ къалэм щекIуэкIам хэта, КъБР-м и Правительствэм и щIыхь тхылъыр мызэ-мытIэу зыхуагъэфэща «Нал цIыкIу» ансамблыр къызэрызэрагъэпэщрэ илъэс 30 зэрырикъум иращIэкIа концертыр. Пшыхь гуапэр иригъэкIуэкIащ телевиденэм и лэжьакIуэ, уэрэджыIакIуэ Аттаев Азнор.
«Нал цIыкIур» къофэ.
Ди къэралым и гъунапкъэхэр зэпызыупщIу хамэ щIыпIэ куэдым щыIа, илъэс 30 хъуауэ щытхъурэ зэфIэкIрэ иIэу Кавказым ис лъэпкъхэм я цIыхубэ къафэхэр нэгъуэщIхэм я щапхъэгъэлъагъуэу утыку къизыхьэ «Нал цIыкIу» ансамблым и тхыдэ дахэмкIэ, макъамэ гуакIуэрэ лъэпкъ къафэхэмкIэ гъэнщIауэ экранымкIэ къатыжар, дауи, гъэщIэгъуэнт, купщIафIэт икIи узэрыгушхуэнт.
«Нал цIыкIу» ансамблым хэт щIалэ къуданхэмрэ къупщхьэ гуащэ щIыкIэу утыкур зыгъэбжьыфIэ пщащэ зэкIужхэмрэ я фащэкIи IэдэбагъкIи удахьэхыу, къафэ гъуазджэм и курыхыр къагъэлъагъуэу пшыхьым щагъэзэщIащ «къэбэрдей къафэ», «удж хэш», «лъапэрисэ», «ислъэмей», дагъыстэнхэм, шэшэнхэм, къалмыкъхэм я къафэхэр, 115-нэ шууей дивизэм и щIыхькIэ ягъэувар, нэгъуэщIхэри. КъэфакIуэ ныбжьыщIэхэм я зэфIэкIыр узэрыгушхуэнщ, гур хэзыгъахъуэщ. «Нал цIыкIу» ансамблым нэхъапэIуэкIэ и гъэсэну щытахэу иджы «Кабардинка» къэрал академическэ къэфакIуэ ансамблым хэтхэм пшыхьым гукъинэжу щагъэзэщIащ Атэбий Игорь игъэува «Мэздэгу адыгэхэм я къафэр».
Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм и хэгъэгухэм, Москва къалэм, нэгъуэщI щIыпIэхэм щыщ я ныбжьэгъу къэфакIуэ гупхэм, «Нал цIыкIу» ансамблым илъэс зэхуэмыдэхэм хэтахэм, щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ я лэжьакIуэхэм псалъэ гуапэ мыухыжхэмрэ лъэпкъ къафэхэмкIэ къехъуэхъуащ ансамблым. А видеохэр пшыхьым къыщагъэлъэгъуэжащ.
«Нал цIыкIу» ансамблым и махуэр дагъэлъэпIэну, яку дэлъ зэныбжьэгъугъэр нэхъри ягъэбыдэну концертым зыкърагъэхьэлIащ Абхъаз, Къэрэшей-Шэрджэс, Адыгэ, Осетие Ищхъэрэ — Алание, Ингуш, Шэшэн, Дагъыстэн республикэхэм я къэфакIуэ ансамблхэм я лIыкIуэхэр. Пшыхьым я цIэ къыщраIуащ нэхъапэм «Нал цIыкIу» ансамблым щылэжьа, лъэпкъ щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ хэлъхьэныгъэфI хуэзыщIхэу Къуэдз Iэбубэчыр, Бекъазий Iэдэм, Хъуромэ Алик, Бэрэгъун Руслан, Увыж Анзор, Къасым Рустам, Дзухэ Альбертрэ Ахьмэдрэ, Хъалид Роман, ХьэвцIыкIу Анзор, Чурей Дыжьын, Къуэдзокъуэ Виталий, Къудей Мурат, Гуэнгъэпщ Артур, Битокъу Оксанэ, Унэжокъуэ Заремэ сымэ, нэгъуэщIхэми.
Пшыхьым кърихьэлIахэм я Iэгуауэм щIэту «Нал цIыкIу» ансамблым и артист ныбжьыщIэхэм тыгъэ хуащIащ щIыхь тхылъхэмрэ кубокхэмрэ.
— Илъэситху ныбжьым ит цIыкIухэр зыхэт «Нал цIыкIу» къэфакIуэ ансамблыр нэхъыфIу ялъагъу, республикэм и щэнхабзэ зэхыхьэхэм жыджэру зыкъыщызыгъэлъагъуэ гуп дахэхэм ящыщщ. Артист ныбжьыщIэхэм я къафэхэмрэ утыку итыкIэмрэ гур хэзыгъахъуэщ. Дауи, ар зи фIыщIэр ансамблым и унафэщI Куэшей Аликрэ гупым и гъэсакIуэхэмрэщ. ДяпэкIи ехъулIэныгъэхэр фи куэду утыкур вгъэбжьыфIэну сынывохъуэхъу! — жиIащ КъБР-м ЩэнхабзэмкIэ и министерствэм и къудамэм и унафэщI Санэ Иннэ. Абы «Нал цIыкIу» ансамблым и балетмейстер, гупым и юбилеймрэ къыщалъхуа махуэмрэ зэдэзыгъэлъапIэ Борсэ Руслан къритащ фэеплъ медалрэ УФ-м и Президент Путин Владимир и Iэр зыщIэлъ щIыхь тхылърэ, 2017 гъэм ЩIалэгъуалэмрэ студентхэмрэ я XIX дунейпсо фестиваль Сочэ къалэм щекIуэкIам жыджэру зэрызыкъыщагъэлъэгъуам папщIэ къыхуагъэфэщар.
Налшык къалэ округым и администрацэм и Iэтащхьэ Ахъуэхъу Таймураз «Нал цIыкIу» къэфакIуэ ансамблым щIыхь тхылъ къыхуигъэфэщащ, гупыр республикэм и щэнхабзэ гъащIэм жыджэру зэрыхэтымрэ илъэс 30 зэрырикъумрэ папщIэ.
Дунейпсо Арткомитетым и вице-президент, академик, Кавказ Ищхъэрэм и республикэ псоми гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ Бейтыгъуэн Iэуес ансамблым псалъэ гуапэ куэд хужиIащ, гупыр къызэрызэрагъэпэщрэ къызэрыдэгъуэгурыкIуэр игу къигъэкIыжу. Зи лIыкIуэ IуэхущIапIэм къыбгъэдэкI дыщэ медалымрэ «Урысейм щIыхь зиIэ и ансамбль» цIэ лъапIэмрэ «Нал цIыкIу» ансамблым къызэрыхуагъэфэщам теухуа хъыбар гуапэр абы пшыхьым щыжиIащ икIи саугъэтыр ансамблым и художественнэ унафэщI, балетмейстер, Къэбэрдей-Балъкъэр, Ингуш республикэхэм щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ Куэшей Алик иритащ.
Куэшей Аликрэ КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Борсэ ХьэIишэтрэ фIыщIэ хуащIащ пшыхьым къекIуэлIахэм, я гупым и махуэр къыдэзыгъэдэхахэм, гулъытэ къахуэзыщIахэм, гуапэу къехъуэхъуахэм.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.
ГуфIэгъуэ пшыхьым кърихьэлIахэр.
ЕфIакIуэулъэпкъ щэнхабзэмхуэлэжьэну!
КъБР-мрэ УФ-мрэ цIыхубэ къафэхэмкIэ щапхъэу къыщалъытэ «Нал цIыкIу» сабий ансамблыр къызэрызэрагъэпэщрэ илъэс 30 зэрырикъумкIэ си гуапэу сохъуэхъу. Iэдэбу, зэкIужу утыку ит, къафэр фIыуэ зылъагъу щIэблэм ди республикэм, къэралым къыдэкIуэу, хамэ къэрал куэдым жьыми щIэми Iэгуауэшхуэ зэрыщыхуаIэтыр, я ехъулIэныгъэхэм зэригъэгушхуэр гуапэщ.
Куэдым фIыуэ ялъагъу, я щапхъэгъэлъагъуэ мы сабий къэфакIуэ гуп гъэщIэгъуэныр япэу зэрыслъагъурэ илъэс 30 мэхъу. НыбжьыщIэхэм ди щIыналъэм и мызакъуэу, хамэ къэрал куэдым дахагъэу щагъэлъагъуэр къыпхуэмыIуэтэнщ. Гупым щыщ сабийхэм я гъусэу зыбжанэрэ сежьащи, схужыIэнущ лъэпкъ напэр трамыхыу, ди щхьэр лъагэу дагъэлъагъужу, къызыхэкIам хуэфащэу, ехъулIэныгъэхэр яIэу дапщэщи зыкъызэрагъэлъагъуэр. А зэфIэкIхэр езыр-езырурэ ансамблым къихьэхуакъым. Ар пыщIащ балетмейстер Iэзэ, «Нал цIыкIу» къэфакIуэ гупым и художественнэ унафэщI, КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, си ныбжьэгъу, Куэшей Алик. Щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ щIэблэр щIэпIыкIыным нобэ мыхьэнэшхуэ иIэщ. Абы и лъэныкъуэкIэ Куэшейм къафэм, сабий гъэсэныгъэм хуищIа хэлъхьэныгъэхэр къэлъытэгъуейщ. Илъэс 30-м къриубыдэу абы къафэм хуигъэсахэр иджы езым и лъагъуэм ирокIуэ, гъуазджэм и цIыху къищIыкIауэ, лъэпкъ къафэмрэ фащэмрэ щIэблэм лъагъуныгъэ хурагъэщIу. Си шынэхъыщIэм и узыншагъэмрэ къарумрэ дяпэкIи мыкIуэщIу, утыку зыгъэбжьыфIэ и гъэсэнхэм республикэпсо, урысейпсо, дунейпсо фестивалхэмрэ зэпеуэхэмрэ я пашэу, ефIакIуэу, я цIэр жыжьэ щыIуу лъэпкъ щэнхабзэм иджыри илъэс куэдкIэ хуэлэжьэну Тхьэм жиIэ!
ХьэфIыцIэ Мухьэмэд,
Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ,
«Адыгэпсалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ.
ЕхъулIэныгъэр я куэдыну!
Урысейм щапхъэу, республикэм фIым я фIыжу къыщалъытэ «Нал цIыкIу» сабий ансамблыр къызэрызэрагъэпэщрэ илъэс 30 зэрырикъур гуапэщ. Къафэ гъуазджэм и курыхыр щызыхэсщIар «Нал цIыкIу» ансамблрауэ жыпIэкIэ ущыуэнукъым. «Шэджэм псыкъелъэхэр» ансамблым сыкъыщыфэу Куэшей Алик гу къыслъитэу и гупым сыщригъэблэгъам сэркIэ гуфIэгъуэшхуэт, ансамблым теухуауэ фIы Iэджэ зэхэсхырти. Алик къафэм и щэхухэм фIыуэ сызэрыхигъэгъуэзар, а гъуазджэмкIэ щIэныгъэ къызэрызбгъэдилъхьар куэдкIэ къысхуэщхьэпащ «Кабардинка» къэрал академическэ къэфакIуэ ансамблым сыщыхыхьам. КъыжыIапхъэщ, Куэшейм хуэдэу щIэблэм щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ ехьэлIауэ ядэлэжьэф куэд республикэм зэримысыр. Тынш дыдэу а гупым сакъызэрыдэгъуэгурыкIуэфар и щыхьэтщ «Нал цIыкIум» куэд къызэрызитам. Ди ансамбль цIэрыIуэм щыщ куэд Куэшейм къафэм хуигъэсащи, дэтхэнэри хуэарэзыщ.
Нэхъыжьхэми нэхъыщIэхэми фIыуэ тлъагъу, дызэрыгушхуэ «Нал цIыкIу» ансамблыр адэкIи ефIэкIуэну, къафэ гъуазджэм хэлъхьэныгъэфIхэр хуищIыну, утыку куэд игъэбжьыфIэну, ехъулIэныгъэ я куэдыну сохъуэхъу. «Нал цIыкIу» ансамблым и щIэблэм зи къару емыблэжу гу къабзэрэ псэ хьэлэлкIэ дэлажьэхэм узыншагъэ быдэ яIэну, я мурадхэр къехъулIэну си гуапэщ.
ГъущIо Залым,
къэфакIуэ.
