Къыддалъхуа фIыгъуэ ин
Дыщыпсэу щIыналъэм ди анэдэлъхубзэмкIэ къыщыдэкI газет закъуэм, «Адыгэ псалъэм», къыхилъхьа рубрикэщIэм къигъэув упщIэм занщIэу, зы меданкIи сымыгупсысэу жэуап изот: «Ауэ сытми дыхуей!» Дрибэуэну хьэуа дыхуей? Дыхуейщ. Дрипсэуну, дрищыIэну, лъэпкъыу дыкъалъытэу дунейм дритетыну адыгэбзэми дыхуейщ-тIэ! Аращ щIыжытIэр: «Ди бзэр — ди псэщ, ди гу къуэпсщ».
Анэдэлъхубзэр ди лъым хэту анэм дунейм дыкъытрегъэхьэ. Сыт атIэ а ди гу къуэпсым хэт ди лъынтхуэр ди IэкIэ къыхэтчын щIыхуейр? ЗэрызгъэщIэгъуэнур сщIэркъым псэлъамэ, «сыадыгэщ!» жаIэрэ я бгъэм теуIуэжу, ауэ щыхъукIи уэрамым, унэм хамэбзэкIэ я ныбжьэгъухэм, бынхэм, къэзылъхуахэм епсэлъэжу дэтхэм я гупсысэкIэр. КъызэрыслъытэмкIэ, ди бзэр къытщIэхъуэ щIэблэм яIурылъу къэгъэхъуныр псом япэ зи къалэныр адэ-анэхэращ. Гущэм щыхэлъым деж къыщыщIэдзауэ, анэ быдзышэм щIыгъуу, сабийм и пкъынэ-лъынэм хэпщэн хуейщ анэдэлъхубзэр. Мыхьэнэшхуэ иIэщ цIыкIухэм адыгэбзэкIэ уепсэлъэным, хъыбарыжьхэм щIэбгъэдэIуным, усэхэм уакъыхуеджэным. Апхуэдэущ сабийм бзэм и IэфIагъыр зэрызыхебгъэщIэфынур.
«Сабийм цIыкIу щIыкIэ зэхихари мывэм дамыгъэ тепщIари зэхуэдэщ», — жаIэ. АтIэми, балигъхэм, нэхъыжьхэм ди дежкъэ-тIэ къыщынэр бзэр хъумэныр? Зи щIалэгъуэхэр бзэм и Iуэхум егупсысыну хунэмысми, адэшхуэ-анэшхуэхэм гулъытэ хэха яхуэтщIын хуейщ ди къуэрылъху-пхъурылъхухэм анэбзэр зэраIурылъ щIыкIэм. Апхуэдэуи мыхьэнэшхуэ иIэщ школым анэдэлъхубзэр щезыгъэджхэм яIэ хэлъэтым. ЦIыкIухэр зэрыхъукIэ дегъэхьэхын хуейщ ди бзэмрэ ди лъэпкъ литературэмрэ джыным. Псом хуэмыдэу абы егугъун хуейщ мы лъэхъэнэм.
Ди жагъуэ зэрыхъущи, адыгэ адэ-анэхэм мымащIэу къахокI зи быныр адыгэбзэ емыджэми хъуну къэзылъытэхэр. Фи фIэщ фщIы: ар щыуагъэшхуэщ. Адыгэбзэр зэран лъэпкъ хъуркъым, нэгъуэщI предметхэр нэхъ куууэ яджынуми. АдыгэбзэкIэ курыт школым щеджа, къалащхьэр мыхъуу, жылэ пхыдзахэм дэт школхэр къэзыуха ди лъэпкъэгъу куэд щIэныгъэм и щыгум дэкIуеифащ. Апхуэдэхэщ, къапщтэмэ, щIэныгъэлI цIэрыIуэхэу, еджагъэшхуэхэу ХьэкIуащэ Андрей, Налохэ Зауррэ Ахьмэдхъанрэ, КIыщокъуэ Алим, Мамбэт Хьэлым, Тау Хьэзешэ, Дзэмыхь Къасболэт, Темыркъан Юрэ, Къалмыкъ Юрэ, нэгъуэщI куэди. Ди мащIэкъым адыгэм къытхэкIа дохутыр, инженер, ухуакIуэ, тхыджэдж, техник цIэрыIуэхэр. Адыгэбзэр Iумпэм зыщIаи яхэту сщIэркъым абыхэм.
Адыгэбзэр кIуэдыжыным нэсауэ жызыIэ щыIэщ. Ар сигу къэзгъэкIыну сыхуеиххэкъым сэ. Ар нэхъыфIу тхъумэн папщIэ, нэхъыбэрэ дрипсэлъэн, дритхэн, уэрэд ирижытIэн, усэ дыкъреджэн хуейщ. Къэралыбзэу щыщыткIэ, ди республикэм щекIуэкI Iуэхухэри анэдэлъхубзэкIэ зэрахьэу щытыпхъэщ. Апхуэдэу ди щIыналъэм щагъэув къулыкъущIэхэри япэщIыкIэ къапщытэн хуейуэ къызолъытэ я анэбзэр зэраIурылъ и лъэныкъуэкIэ. А мардэм тетущ Шэшэн Республикэм къулыкъущIэхэр зэрыщагъэувыр.
Ди бзэр тхъумэжыным и хэкIыпIэхэм ящыщ зыщ «Адыгэ псалъэ» газетымрэ «Iуащхьэмахуэ», «Нур» журналхэмрэ адыгэ унагъуэхэм къахуэкIуэу щытынри. Абыхэм къытохуэ уи зэхэщIыкIым хэзыгъахъуэ, акъылыр жан зыщI, уи гупсысэм зезыгъэужь хъыбар куэд. Псом хуэмыдэжу сэ сфIэфIу сыкъоджэ «Адыгэ псалъэм» и щэбэт къыдэкIыгъуэхэм. Си жагъуэщ газетым и къыдэкIыгъуэхэр зэрагъэмэщIар. Электрон газету тхылъымпIэкIэ къыдэкIым гъусэ хуащIам куэд еджэфыркъым, псом хуэмыдэу зи ныбжь хэкIуэтахэр абы пэIэщIэщ, Интернетым хуэхейщи.
Адыгэхэм ди бзэр дэ дымыхъумэжмэ, абы нэгъуэщI лъэпкъым щыщхэр къакIуэу тхуелIэлIэнукъым. Дывгъэхъумэ ди анэдэлъхубзэр, ди анэбзэр, къыддалъхуа фIыгъуэ иныр.
IЭХЪУЭБЭЧ Хьэшым,
лэжьыгъэм и ветеран.
Бахъсэн къалэ
