«Хьэрэкхъуэрэ» щIыфIащар
Хэт фIыуэ зымылъагъур щалъхуа и къуажэжьыр? Си фIэщ хъуркъым апхуэдэ цIыху щыIэу. Уи цIыкIущхьэр щыбгъэкIуа уи щIыпIэр гум пыкIыгъуафIэкъым икIи ихужыгъуафIэкъым.
Адэ хэкужьыр гурэ псэкIэ фIыуэ зылъагъу дэтхэнэ зыми хуэдэу, сэри сыкъыщалъхуа Зеикъуэ къуажэр зыхэслъхьэ щыIэкъым. А жылэжьым, абы и Iэгъуэблагъэм и гугъу щащIкIэ, сыт щыгъуи хуэдэу щIэщыгъуэ гуэрхэр зэхызох, къэхутэныгъэу щрагъэкIуэкIхэми я хъыбар зэхуэмыдэхэр си тхьэкIумэ къоIуэ, апхуэдизу а щIыпIэр телъыджалъэ зэфэзэщщи. Езы къуажэр здэщыс щIыпIэр зэрыдахэм, зэрыбжьыфIэм хуэдабзэу къысщохъу абы дэс цIыхухэри. Зеикъуэр «я гущапIэщ» щIэныгъэрылажьэ, IэщIагъэлI Iэзэ къызыхэхъукIа цIыху куэдым.
Си тхыгъэм я гугъу щысщIыну сыхуейт Зеикъуэ къегъэщIылIа щIыпIэ гъуэзэджэхэм. Хьэрэкхъуэрэ, Дыгъэмыхъуэ, Махуэгъэпс, Афэбг, Мыщэкъуэ, Жан-хъуэтыбг фIэщыгъэ телъыджэхэр зезыхьэ щIыпIэхэм, нэгъуэщIхэми зи лъэ нэзымыхуса цIыху дэсу къыщIэкIынкъым а къуажэм. Бахъсэн псы уардэми темытхыхьа тхакIуэрэ усакIуэрэ щымыIэу къысщохъу. Зеикъуэ къегъэщIылIа щIыналъэм узыщрихьэлIэ щIыпIэцIэхэм ящыщ дэтхэнэми езым и тхыдэ щхьэхуэ иIэжщ.
Iэгъуэблагъэр къызэхэзыплъыхь лъахэхутэхэр, е хамэ къуажэ щыщу Зеикъуэ къыдыхьэхэр куэдрэ къыщызэтеувыIэ щыIэщ Хьэрэкхъуэрэ Iуащхьэжьым и лъабжьэхэм деж.
«Хьэрэкхъуэрэ» фIэщыгъэр IыхьитIу зэрызэхэлъыр дэркIэ нэрылъагъущ. КъыдгурымыIуэр — хьэмрэ кхъуэмрэ едгъэщхь а мывэшхуэхэр а щIыпIэ лъагэм къызэрыщыхутарщ. «Хьэрэкхъуэрэ» цIэр а бгыщхьэм щIытеIукIам теухуа хъыбар зэхуэмыдэхэр ноби къаIуэтэж а къуажэм дэс нэхъыжьыфIхэм. Абыхэм ящыщ зым и гугъу фхуэтщIынщ.
«Зи ныбжьыр хэкIуэта лIыжьым и щхьэр ирагъэужэгъупат и унэгуащэ жьеймрэ ипхъу щхьэзыфIэфIымрэ, — къеIуатэ а хъыбарым. — Зы махуэ гуэрым лIыжьым и щхьэр щIрагъэхьати, Тхьэшхуэм зыхуигъэзащ: «Я дэ ди Тхьэ, нэгъуэщI Iэмал сиIэжкъым, уи гущIэгъу лъыхъуэным фIэкIа. Мы тIур мо бгыщхьэм хьэрэ кхъуэуэ схутегъэжыхь», — жиIэри. ЛIыжьым Iэмал гуэр къигупсысри, и щхьэгъусэмрэ и пхъумрэ бгым и щыгум иришащ. А тIур абы къытринэри, езым и гъуэгур и занщIэу и лъэр здэкIуэмкIэ ежьэжащ. Тхьэшхуэми лIыжьыр хуэгъэщIэхъуакъым: хьэрэ кхъуэуэ бгым и щыгум мывэ сыну зэанэзэпхъур тригъэжыхьащ».
Мы къэтIуэтэжар псысэми, фIым ухуезыджэщ. «Уи япэкIэ бгъэжа мывэм уIущIэжынущ, фIы блэжьамэ фIым щыгугъ, Iейм уриIэпэгъумэ — узыхуэзэжынури апхуэ-дэщ», — абыхэм урегъэгупсыс.
Хъыбар закъуэ мыхъуу, Хьэрэкхъуэрэ бгыжьым и кIуэцIым къалэ псом хуагъадэ ухуэныгъэхэр, щIыунэ абрагъуэхэр щIэту, ахэр телъыджалъэ защIэу хуагъэфащэ а щIыпIэм къэхутэныгъэ лэжьыгъэхэр мы зэманым щезыгъэкIуэкI тхыдэджхэмрэ лъахэхутэхэмрэ.
КЪУНДЕТ Дианэ.
