
УсакIуэ Мыкъуэжь Анатолэ Хьэбалэ и къуэр Советскэ (иджы Шэрэдж) районым щыщ Аушыджэр къуажэм 1956 гъэм июным и 21-м къыщалъхуащ. 1973 гъэм къуажэ школыр, 1978 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и филологие факультетыр къиухащ. 1979 — 1995 гъэхэм «Адыгэ псалъэ» газетым корреспонденту, 1995 — 2013 гъэхэм «Эльбрус» тхылъ тедзапIэм художественнэ литературэмкIэ редактору, адыгэ литературэмкIэ редакцэм и унафэщIу щылэжьащ. Мы зэманым «Iуащхьэмахуэ» журналым и редактор нэхъыщхьэщ.
Мыкъуэжьым и Iэдакъэ къыщIэкIащ адыгэ литературэм хэлъхьэныгъэ нэс хуэхъуа тхыгъэ купщIафIэ куэд. 1985 гъэм дунейм къытехьащ «Жьэгу пащхьэ» зыфIища и япэ тхылъыр. Абы къыкIэлъыкIуащ «Къалэ жыжьэ», «Дунеижь», «Адэжь щIэин», «Маринэ», «Лъэхъэнэ», «Къэрэгъул бжыхь» тхылъхэр. 2016 гъэм «Эльбрус» тхылъ тедзапIэм зы том хъууэ къыщыдэкIащ Анатолэ и усэ нэхъыфIхэр щызэхуэхьэса «Си лIэщIыгъуэр» тхылъыр.
Мыкъуэжьыр 1987 гъэ лъандэрэ Урысейм и Журналистхэм я зэгухьэныгъэм, 1991 гъэ лъандэрэ Урысейм и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм хэтщ. Абы къыхуагъэфэщащ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и ЩIыхь тхылъыр, Урысейм и Журналистхэм я зэгухьэныгъэм и Дипломыр.
Мыкъуэжь Анатолэ и усыгъэм тетхыхьащ ди республикэм и тхакIуэ, критик, литературэдж цIэрыIуэхэу Тхьэгъэзит Зубер, Къагъырмэс Борис, Бещтокъуэ Хьэбас, IутIыж Борис, Къэрмокъуэ Хьэмид, Къэжэр Хьэмид, Гъут Iэдэм, ТIымыжь Хьэмыщэ, Хьэвжокъуэ Людмилэ сымэ. Псори зэхэту усакIуэм и гъащIэмрэ и гуащIэмрэ теухуауэ тхыгъэ 80-м щIигъу дунейм къытехьащ. Абыхэм къызэрыхагъэбелджылыкIащи, «ди лъэхъэнэм и фIи и Iеи IупщIу къызэрыщ гъуджэщ» Мыкъуэжьым и IэдакъэщIэкIхэр.
Нобэрей къыдэкIыгъуэм ди гуапэу тыдодзэ Мыкъуэжь Анатолэ и тхыгъэщIэ — «Гум телъ дыркъуэ» зыфIищар. Ар усакIуэм пасэу итхами, абы къыщыIэта Iуэхугъуэхэр иджырей зэманым сыт и лъэныкъуэкIи поджэж. Емрэ фIымрэ, пэжымрэ пцIымрэ, дахагъэмрэ мыхъумыщIагъэмрэ, мылъкумрэ гухэлъ къабзэмрэ щызэпэщIэт мы поэмэм гъащIэм къигъэув упщIэ куэдым я жэуап къыщыбгъуэтынущ. Шэч хэлъкъым ар щIэджыкIакIуэхэм, псом хуэмыдэу щIалэгъуалэм, ягу зэрырихьынум, дерс щхьэпи къызэрыхахынум.
Мыкъуэжь Анатолэ
Гум телъ дыркъуэ
Поэмэ
I
Си поэмэр стхыну къыщIызодзэ,
Гухэлъ мафIэ усэхэм щIызодзэ.
Зэрылъагъухэр фIыуэ фыкъедаIуэ,
Гум щызгъэвыр схуэхьыжкъым си закъуэ.
Псэ зыIутхэм сэркIэ я нэхъ лъапIэр
Хъуащ спэIэщIи, сехьыжыр и бампIэм.
ЦIыху сурэтым ситыжкъым куэд щIауэ,
Сопсэу лъагъуныгъэм гъэр сищIауэ.
«ЩIыдигъащIэр псоми сыт и щэхур?» —
СхужыфIэну зэми сэ къысщохъур.
НыщIыфхуэсщIыр и хъыбар си мыгъуэм
КъывгурыIуэну итIани согугъэ:
БампIэм — тыншу зи закъуэр хегъащIэ,
Зэдэбгуэшмэ, гуауэр мэхъу нэхъ мащIэ.
II
Ихужынкъым зэи сигу а махуэр,
Япэ дыдэу щыслъэгъуар си дахэр,
Гъатхэт, дэнкIи хужьу зэщIэгъагъэрт,
Бзум уэрэдкIэ жыг щхьэкIэм щагъахъэрт.
ЗызыIуантIэу бгым къех лъагъуэ псыгъуэм
Тету пщащэ гуэр къыдыхьэрт псыхъуэм.
ЕуэкIыпIэ задэхэм, мыпIащIэу,
Щызэблихырт лъэр, темыгушхуащэу.
Нур къысхуэкIуэм жыжьэ къыщежьауэ
Сеплъырт, сщIауэ сэ Iэдакъэжьауэ.
Хуэму ар нэхъ благъэ сэ къысхуэхъурт,
АпщIондэхукIи и дахагъэм хэхъуэрт.
Зи къэхъугъуэу и Iэпкълъэпкъ щIалащэр
Къызэпхыщырт данэ бостей пIащIэм.
И щхьэцышхуэр щедзыхат и гупэм,
ИриIам ярейт балийм и Iупэр.
ЩIэгъэпщкIуат и нитIым гухэлъ мафIэ,
Нэхъ дахэж щIэхъукIт зэрызигъафIэм.
ТхьэIухудхэм хуэуса усакIуэм
ЖаIа псор кIэрылът абы и закъуэ.
Дзэл къегъыххэм я зым сыкъыкъуэплъу,
СыкIэлъыплът абы сэ щэхурыплъэу.
КъысщыщIар езым къызгурымыIуэт,
Зэм сыкъэплъырт, зэм схудихурт щIыIэ.
Сеплъми и дахагъэм сыхигъащIэу,
Къыслъимытэт гу а къупщхьэ гуащэм.
* * *
КъыщIэкIуар и закъуэ сыт мы псыхъуэм,
ЗыфIэсщынур иужькIэ «си мыгъуэ»?
Щритауэ мы псынащхьэм пIалъэ,
Ара и гъэфIэн-и щIалэм пэплъэу?
Хуейуэ щытмэ псынэм щыщ ихьыну,
Дэнэ щыIэ абы и пэгуныр?
Хьэмэ и пкъы пщтырыр псынэпс щIыIэм
Ара фIэфIу мащIэу хигъэупщIыIуэм?
И хъыджэбз хъуэпсапIэхэм щэху дыдэу
КъэкIуат бгъэдэсыныр и мураду?
Хэт ищIэн цIыхубзым и гум илъыр,
Щэхуу и псэр зыхуеIэ-зыхуэплъэр.
Псынэ къабзэм и сурэт дахащэр
КъыщыхэщкIэ, пыгуфIыкIыу мащIэу,
Щысри, хъухукIэ мазэ къыщIэкIыгъуэ,
ЗимыIэжьэу тэджыжащ си дыгъэр.
Техьэжащ лъэс лъагъуэм ар мыпIащIэу,
Зэрыздихьыр мы си гур имыщIэу.
III
Псыпэр здэкIуэм псыкIэри ирожэ,
Зы жаIамэ, адэкIи кIэлъобжэ.
ИлъэсипщIкIэ сызэIэбэкIыжри,
Зиукъуэдиижащ си гукъэкIыжми,
Псалъэм псалъэр екIуу кIэлъыхьауэ,
Си гукъеуэр жысIэжынщ гъэхуауэ.
… ЩIауэ куэд сыщеджэ пэтми къалэм,
ГукIи псэкIи сэ сыкъуажэ щIалэщ.
Къэблэгъам щэбэтыр, зызмыIэжьэу,
СыкъокIуэж, сыпIащIэу, ди унэжьым.
Сыкъыхуоджэ си анэм усэщIэ,
Къысхуеший езыми зы джанэщIэ.
ПщIантIэм, хадэм сыщоIэуэлъауэ,
(Мыр жэнэти, къалэм елъытауэ).
Зэзэмызэ гуахъуэ-шэмэдж тIыгъыу,
ДокIуэ губгъуэм, си адэм сыдэщIыгъуу.
Доуэ мэкъу, аргъынэхэр етхьэкIыу,
ПщIэнтIэпс шыугъэр IэщIкIэ етлъэщIэкIыу.
Хъуам шэджагъуэ, дытохьэжыр пщыIэм,
Губгъуэм щыпшхым нэхъ IэфIу сыт щыIэ.
Инэхъыбэм псыхъуэрщ си хэщIапIэр, —
БлэкIа сабиигъуэм и гущапIэр.
Япэу слъагъум хуэдэу, сыгумащIэу,
Къызоплъыхьыр ди ауз дахащэр.
Мэз гуэрэнхэр зи IуфитI ди псышхуэм,
Ди къурш щхьэхухэм сеплъурэ согушхуэ.
Толъкъун Iэлхэр сфIэфIщи къэзгъэIэсэм,
Нэхъ уэрыпIэ дыдэхэм сыщосыр.
Мывэ я нэхъ инхэм зызопщытыр,
Зыхуэдизыр си къарур къэсхутэу.
Апхуэдэххэу си махуэр согъакIуэ…
Ауэ мо дыгъуасэ слъэгъуа закъуэр,
МафIэ щэхур си бгъэм къыщIэзыдзэу,
Ежьэжар бэлыхь сэ сыхэзыдзэу,
КъэмыкIуэну пIэрэ псынэм нобэ?
Сэ аращ иджы сиIэжыр плъапIэу.
* * *
Махуэ щIагъуэ дэзмыгъэкIыу псыхъуэм
Зыщысплъыхьт сэ, а пщащэр къэслъыхъуэу.
Псынэгъуагъуэм хуэму сетIысылIэрт,
Си гукъеуэр абы есIуэтылIэрт.
Таурыхъ гуэрхэм зэрыхэтым хуэдэу,
Зыхуэзгъазэрт къэхъугъэм мыпхуэдэу:
Псыхъуэ, дэнэ уэ здэпхьар си пщащэ
Апхуэдизу сызыщIар гумащIэ?
Псынэ, дэнэ здэкIуэжар си дахэ
ГуфIэгъуэншэ сщызыщIар си махуэр?
Лъагъуэ, уэри зыри хыумыщIыкIыу
Ара, зи гухэлъым срищIыкIым?
Жьыбгъэ, жыIэт, сытхэр уиIэ лIыгъэу
КъысхуэбгъуэтыжынымкIэ си мыгъуэр?
ЩIэту щытмэ ар уи щIагъым, мазэ,
СыщI здэщыIэм зыгуэру щыгъуазэ.
Уэгу лъащIэншэ, уэри зы жумыIэу,
Щхьэ укъысхуеплъыхрэ щIыIэ-щIыIэу?!
IV
Япэу псэр щигъэпIейтейм гухэлъым,
ЩIэ щIэмыт IэфIагъыу абы хэлъым.
ПщIыхь дахащэу щIэкIт дунейр си нэгум,
ЩхъуэкIэплъыкIэт дэнкIи — щIылъи уэгуи.
Дыгъэ бзийхэр къыстепсэрт нэхъ гуапэу,
Iэ къыздилъэрт жьыбгъэми нэхъ щабэу.
Жыги удзи сэ къысхуэгумащIэт,
СфIэщIт зблэкI псори лъагъугъуафIэ защIэу.
Дунеишхуэм сист и куэщI, сигъафIэу.
Дыгъэмыхъуэри къысфIэщIт дыгъафIэу.
Си гуи хэщIт — езым къызгурымыIуэу,
А гухэщIри IэфIт къызэрымыкIуэу.
ЗыхэсщIати зы къару телъыджэ,
Сыпэувыфыну сфIэщIт чынтыдзэм.
Насып-алъпым сфIэщIт сышэсыфыну,
СфIэщIт, дамэншэу, пшэм сыщесыфыну.
Япэ къэсым, субыду и Iэблэр,
Сыхьэзырт сэ есшэкIыну IэплIэ.
Къуршыпс уэрым хуэдэт си гурыщIэр,
КъысфIелъэну хэтт ар и псыIущIэм.
ГурыфIыгъуэр илъти бжьэпэтехуэу,
КъысфIикIыну си гум — сызэрихуэрт.
Ебгъэцырхъ къудеймэ шыкIэ налъэ,
КъиIукIынут си гущIэм пшыналъэ.
* * *
Зэ Iуплъэгъуэм къыдэуш гухэлъым
ЗыхэсщIащ сэ къаруушхуэу хэлъыр.
Зи фIэщ мыхъухэм а гурыщIэ къабзэр
ЯжесIэнт мыпхуэдэу, захуэзгъазэу:
Ар — езыр уэ къэбгупсысыжауэ,
Узыхуей хьэл-щэн кIэрыплъхьэжауэ,
ГущIэм щэхуу къыщепхьэкI сурэтым
Ухуэзэжу арщ, уэрамым дэту.
V
Цыджан пощтыр — хъыбарыщIэзехьэщ.
ШэщIэху пощтыр Iуэхум къыхэмыхьэм,
Абы нэхърэ нэхъ пощтыфI щымыIэ,
Зэбгрех хъыбархэр темыпыIэу.
СымыщIэххэу, икъукIэ сщыхъуу гуапэ,
Сэ къысIэрыхьащ зы хъыбар кIапэ.
Бжьэпэтесхэм ящыщ фызыжь гуэрым
И къуэрылъхут ар, къикIауэ щыхьэрым.
ИIэжт мазэ школыр къиухыным,
ЗрикIуэну гъуэгур къыхихыным.
Жаннэт и цIэр, имыжагъуэт къуажэр,
Лъагъунлъагъу анэшхуэм къыхуэкIуэжырт.
Ди мэз лъапи псыхъуи фIэщIэщыгъуэт,
ФIэфIт щигъакIуэм и зыгъэпсэхугъуэр.
Ауэ щыIэт ежэлIа си гущIэм:
И анэдэлъхубзэр зэримыщIэр.
Махуэ кIыхьым сыкIэрыст псалъалъэм,
ЗэзгъэкIэст жесIэнухэр селIалIэу.
Абы щыгъуэ тIури дыщIалащэт,
Нэхъ щIалэжт дэр нэхърэ ди гуращэр.
Лъагъуныгъэ тщIыну дыхуэпабгъэрт,
Дигу пIейтейхэр гухэлъхэм я абгъуэт.
Сыпэплъами сэ абы си фIэщу,
Бзэхыжат ар, ещхьу гъуэбжэгъуэщым.
VI
Гухэлъ хадэм зэгуэр фитагъэххи,
Жьыбгъэ гуапэм Iэ къывдилъагъэххи,
Мазэ изым нур къыфхурикIыхыу,
Гухэлъ щэхухэр зэхуэфIуэтагъэххи…
Шэрэджыпсу Iэджэ ежэхауэ,
Дызэхуэзэжащ гъатхиплI дэкIауэ.
Нэхъ гъунэгъу кIуэ пэтми дызэхуэхъурт,
АпщондэхукIи зым адрейр къихьэхурт.
Жаннэ щеджэрт университетым
ИнджылызыбзэмкIэ и факультетым.
Сэ сылажьэрт, вузыр къэзухауэ,
Журналист IэщIагъэр къыхэсхауэ.
ДэмыкIт махуэ дызэрымылъагъуу.
Гухэлъ хадэм дитт дэ, зыдгъэщIагъуэу.
Махуэм тIэу дыщызэхуэзи щыIэт,
Ди гурыщIэм мардэ лъэпкъ имыIэт.
Гухэлъ жыгым пызми мыIэрысэр,
КъыпэткIухьырт абы, демыIусэу.
Зэнзэныпсу къабзэт ди гурыщIэр,
Хуэгъэпсат дахагъэм ди гуращэр.
Мы дунейр къытфIэщIт дэр щхьэкIэ щыIэу,
ИIэ щхьэкIэ пэ, кIэух имыIэу.
* * *
Гухэлъ хадэр — Тхьэ лъапIэм и тыгъэщ,
Япэ къэсым ирамыпэс фIыгъуэщ.
А хэгъэгум уафэр щынэхъ къащхъуэщ,
А хэгъэгум щIылъэр щынэхъ щхъуантIэщ.
Удз гъэгъахэр щынэхъ щхъуэкIэплъыкIэщ,
Къуалэбзур щоушэ нэхъ телъыджэу.
Къыщыптопсэ дыгъэ бзийр нэхъ гуапэу,
КъыщыпщIехур жьыбгъэри нэхъ щабэу.
Гухэлъ хадэм зэгуэр уимытамэ,
Захыумыбжэ мы дунейм тетахэм.
Дыщыпсэу дунейр абы хуэдамэ,
Темытынут щIы хъурейм зэдауэ.
Гухэлъ хадэр псысэхэм я лъахэщ,
ЗэгуэкIуахэм щагъахъэ пщIыхь дахэщ.
Гухэлъ хадэм, хэмытыххэу упщIэ,
НаIуэ щохъур мы дунейм и купщIэр.
Жаннэ сэрэ, насыпкIэ дыгугъэу,
Дитщ а хадэм, IэпэзэрыIыгъыу.
VII
Си хъыбарым къыпысщэным ипэ,
НыфхуэсщIынут сэ и гугъу си гуапэу,
Гъусэ адкIэ щытхуэхъуну щIалэм,
(Дыкъыщыздэхъуащ дэ тIур зы хьэблэ).
Ныбжьэгъу пэжу тIощI уимыIэфыну,
Зы къыуитамэ а тIощIым пэхъуну,
Бжы уи кIэн мы гъащIэм къыщикIауэ,
Зылъытэж дамитI уэ къыптекIауэ.
Адрей псоми япэ изгъэщауэ,
Си ныбжьэгъущ Ахьмэд сэ Iэджэ щIауэ.
Ди унитIыр зэпэщытщ, зэхуэплъэу,
Зым и пщIантIэм адрейр удэплъэу.
ДызэрыщIэу сыткIи дохь ди гъащIэр,
ЗэIурылъщ ди ерыскъы игъащIэм.
ДыкъокIуэкIыр псэкIэ къысхуэпэжу.
Сэри ар пездзыхыркъым си къуэшым.
Махуэ дэкIмэ дызэрымылъагъуу,
Дыгъэпс махуэри къытфIощIыр пшагъуэу.
Зы хьэнтхъупс шынакъкIэ ар нэхъыжьщи,
Сыхуэныкъуэ мэхъу и чэнджэщ Iущхэм.
ФымыгъэгъуэщэнкIэ сыфщыгугъыу,
Къыхызошэ ди Iуэхум сфIэигъуэу:
ЩIалэ есщ, щхьэц фIыцIэщ, къарууфIэщ,
Зэзэмызэщ зэрыплъагъур гуфIэу.
УщIэплъамэ абы и нитI пIащэм,
КъощIэ куууэ зэрыхэплъэр гъащIэм.
ТэмакъкIыхьми, пцIы зэрызэхихыу
КъызокIуэкIыр — игу а зырщ темыхуэр.
Лъагъуныгъэр, пэжыгъэр и плъапIэщ,
И IуэхущIафэщ цIыху зэригъэлъапIэр.
Тепсэлъыхькъым езыр и зэфIэкIхэм,
Iэдэбагъыр, гуапагъэр къобэкIыр.
ПщIэ нэхъыжьым, цIыхубзым хуищIыныр
Хэлъщ и хьэлым, къыпхухэмыхыну.
Зым и пшыни пхудемыжьууну,
Напэм щхьэкIэ зыкъыуигъэукIынущ.
ФIэфIщ макъамэ, усэ щIэдэIуну,
Дахагъ нэсыр псэкIэ зыхищIэну.
Къахэмыщу адрейхэм зыкIи
ЕкIущ, гурыхьщ абы и зыхуэпэкIи.
ЗыхуэсIуатэу си гурылъ-гупсысэ
Сэ а зырщ мы щIым щызиIэр гъусэу.
Куэд хэмылъ ди хьэлым зэщхьэщыкIыу.
ЖаIэ, уеблэм, фэкIи дызэщхьыщэу.
Дызэхагъэгъуащэу абы сэрэ,
КъыдоупщI: фызэмыкъуэшу пIэрэ?
VIII
УкIуэтэхукIэ — бгыжьхэри йокIуэтыр,
Сэ къысфIощIыр насыпри апхуэдэу.
Ди насыпыр дыщэм ефIэкI фIыгъуэт,
Зытрамыгъаплъэм ещхьт нэ фыгъуэ.
Сыхуэсакъми сэ, хьэкъущыкъу къутэну,
СхулъэкIакъым ем ар щысхъумэну.
Жаннэ сэрэ ди зэхущытыкIэр
Махуэ къэсыхункIэ хъурт нэхъыкIэ.
Куэдрэ къэхъурт жесIэр зэхимыхыу,
СыпсэлъакIэ, трубкэр къытримыхыу.
Хъуат нэгъуэщI абы и зыIыгъыкIэр,
Япэрейм ещхьыжтэкъым и плъэкIэр.
Къыхыхьат хьэл гуэр сыщымыгъуазэу,
Къомыплъыщэу и бгъур къыпхуигъазэу.
Хамэ налъэ ислъагъуэрт и нэгум,
А зытIэкIури къытехьэлъэрт си гум.
Псынэ къабзэм хэзэрыхьа пшахъуэу,
Си гуфIэгъуэм гухэщI къыхэпшахъуэрт.
КIуэтэхункIэ си гуфIэгъуэм хэщIырт,
АпщIондэху къыхэхъуэрт си гухэщIым.
ИщIт гурыщхъуэм тIысыпIэ си гущIэр,
СфIызэIищIэрт, Iэншэу, си гурыщIэр.
Псэм къыщIэфт, псыдыуэ фIэкI умыщIэу,
Дзыгъуэм хуэдэу, къришхыкIт си гущIэр.
Къэхъуа псор къызгурымыIуэт щIагъуэу,
Зихъуэжт Жаннэ, си нитIымкIэ слъагъуу.
IX
Телъщ си стIолым и письмор си дахэм,
Сыту пIэрэ къитхыр си псэ махэм,
Зи Iуплъэгъуэ закъуэ сыхуэзэшу,
Зи хъыбар сыпэплъэм семызэшу?
Сыхуэныкъуэу псалъэ IэфI-гуапащэ
Зэтызочыр сэ письмор сыпIащIэу.
Япэ псалъэм си гущIэр къеуIэ,
Хьэуэ, мыр си пщащэркъым жызыIэр,
Ауэ, зызошыIэри итIани,
Нызоджысыр мы тхыгъэ-гукъанэр:
«Сыпхуеижкъым. Псори лъэлъэжакIэщ,
Сэ иджы тэмэму къызгурыIуакIэщ —
ГъащIэр зэ фIэкIа къыщыдимыткIэ,
КъыIыумыхыу, абы псори епткIэ
ЩIым псэуа узэрыщымыхъунур,
Дыхьэшхэни уазэрыщыхъунур.
Гухэлъ гуэрхэр щытами пхуэсщIауэ,
Бжьыхьэ пщIащэу бжы пыщэщыжауэ,
Уи гур сытым щхьэкIи пебгъэсыкIыу
Упсэуным сфIощIыр зы къимыкIыу.
Лъагъуныгъэм сэ насып хэслъагъуэрт,
Ауэ сыт? — Ар къыщIэкIащ щыуагъэу.
Хуэмеиххэу икIи къамылъыхъуэу,
Абы щхьэкIи зикI нэхъыкIи мыхъуу,
Дапщэ псэурэ гухэлъым пэIэщIэу?
Ауэ щыхъукIэ, яхь абыхэм гъащIэр
Зэрыхуейуэ, зыми хуэмыныкъуэу,
Жьыр ямыщIэу къыщепщэ лъэныкъуэр.
Ди мурадхэр зыкIи зэтемыхуэ, —
Уи щхьэ Iуэху мы щIым уэ щызумыхуэ —
ГъащIэу уиIэр цIыхум уахуэлажьэу
ЕпхьэкIынущ бгъуэтыхункIэ лажьэ.
Сэ сыхуейкъым апхуэдэу гугъусыгъуу
Сытетыну мы дуней щтырыгъум,
Сыхуейщ нэгъуэщI гуэрхэм семыхъуапсэу,
Си жьэгу хуабэу, зэрыфIэфIу си псэм
ЕсхьэкIыну гъащIэр нэгузыужьу —
Сэ аращ бжесIэжыр уэ яужьу.
Арщи, уэрэ сэрэ дызэпокIыр,
Зы мафIэгум дисми, сэ сыкъокIыр.
СыногуэуэкIамэ, къысхуэгъэгъуи,
Къэгъуэтыж нэгъуэщI зыгуэр Iэпэгъуу».
(КъыкIэлъыкIуэнущ).
