Хэхэс адыгэхэм я япэ лъагъуэхэш
«Эльбрус» тхылъ тедзапIэм 2001 гъэ лъандэрэ къыдигъэкI «Ди цIыху цIэрыIуэхэр» серием хэту иджыблагъэ дунейм къытехьащ «ХьэфIыцIэ Мухьэмэд: хэхэс адыгэхэм я лъагъуэхэш» («Мухамед Хафицэ: первооткрыватель черкесского зарубежья») тхылъыр.
ЩIэныгъэхэмкIэ Дунейпсо Адыгэ Академием хэт, КъБР-м, КъШР-м, АР-м щIыхь зиIэ я журналист, УФ-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд и гъащIэмрэ и лэжьыгъэмрэ теухуа тхыгъэхэр, очеркхэр, зэпсэлъэныгъэхэр, къыхужаIахэмрэ къызэрехъуэхъуахэмрэ щызэхуэхьэса мы тхылъыр адыгэ публицист, журналист, жылагъуэ лэжьакIуэ цIэрыIуэм и ныбжьыр илъэс 70 щрикъум ирихьэлIэу къыдагъэкIащ.
Адыгэ дунейм щыцIэрыIуэхэу, лъэпкъ щIэныгъэм, щэнхабзэм, гъуазджэм, жылагъуэм я лэжьакIуэхэу Бэчыжь Лейлэ, МэшбащIэ Исхьэкъ, Нэхущ Iэдэм, ШинкIубэ Бэгърат, IутIыж Борис, МафIэдз Сэрэбий, Къэрмокъуэ Мухьэмэд, Тхьэгъэзит Зубер, Сэхъурокъуэ Хьэутий, Пащты Герман, КIыщ Мухьэдин, Нэхей Тамарэ, БжэныкIэ Мухьэб, Уэхъутэ Александр, Псыхэмыхьэ Мусэ сымэ, нэгъуэщI куэдми лъэхъэнэ зэхуэмыдэхэм Мухьэмэд хужаIахэр, къыхуатха тхыгъэхэр зэхуэхьэсыжыным, зы тхылъым щызэщIэкъуауэ къыдэгъэкIыным елэжьащ «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэм и къуэдзэ ЖьэкIэмыхъу Маринэрэ политикэмкIэ, жылагъуэмрэ лъэпкъ IуэхухэмкIэ къудамэм и унафэщI НэщIэпыджэ Замирэрэ.
ХьэфIыцIэ Мухьэмэд и творчествэм теухуа тхылъыр «Ди цIыху цIэрыIуэхэр» серием хэту къыдэгъэкIыныр зи жэрдэмыр «Эльбрус» тхылъ тедзапIэм и унафэщI Ацкъан Русланщ. ИкIи абы щхьэусыгъуэ иIэщ: ХьэфIыцIэр къэзымыцIыху адыгэ хэкуми хамэ къэралхэми щыIэкъым, и гурылъ и гъуазэу лъэпкъым хуэлажьэ зэпытщ.
Тхылъыр къызэрыдэкIар урысыбзэми, абы итщ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд и гъащIэм, и лэжьыгъэм теухуауэ адыгэбзэкIэ ятха очеркхэри, зэманымрэ цIыхухэмрэ къызэрыщ сурэт гъэщIэгъуэнхэри, щхьэхуэу щызэхуэхьэсащ пасэрей адыгэ цIэрыIуэхэм я теплъэу Мухьэмэд реконструкцэ иригъэщIахэр. Псалъэм папщIэ, Инал Нэху, Идар Темрыкъуэ, абы ипхъухэу Мэлхъурыб, Алтыншаш, Гуащэнэ сымэ, Жанхъуэт Кушыку, ХьэтIохъущокъуэ Кургъуокъуэ, нэгъуэщIхэми я сурэтхэр щымыIауэ, ауэ ятеухуа тхыгъэхэм абыхэм я теплъэр къызэрыхэщыжыр и лъабжьэу ящIахэр.
Псом хуэмыдэу гъэщIэгъуэнщ ХьэфIы-цIэ Мухьэмэд тыгъэ къыхуащIа тхылъхэм тетха псалъэ гукъинэжхэр щызэхуэхьэса Iыхьэр. Абы икъукIэ куэд къыбжеIэ тхылъыр зыхуэгъэпса цIыхум теухуауэ.
Тхылъым и пэублэ псалъэр къызыбгъэдэкI, филологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор, ЩIДАА-м и вице-президент Бэчыжь Лейлэ и псалъэхэмкIэ жытIэнщи, «ХьэфIыцIэ Мухьэмэд и гъащIэри и лэжьыгъэри хуэбгъадэ хъунущ гум и мафIэр цIыхухэм яхуэзыхь нарт лIыхъужьым. Хэхэс адыгэхэм я дунейм теухуауэ абы зэхуихьэ-са, итхыжа, къыдигъэкIа тхыгъэхэм я купщIэр, я кууагъыр, я беягъыр, я мыхьэнэр нэгъэсауэ джа хъуакъым. Ар къапэщылъщ адыгэ тхыдэм, бзэм, щэнхабзэм, гъуазджэм елэжь ди щIэныгъэлIхэм.
Мухьэмэд зигури зи псэри зэIуха цIыхущ, езыр дэзыхьэхым гъусэ къыхуэхъухэри дрегъэхьэх, зытет дунейм и дахагъэмкIэ хэти догуашэ».
Ныбэжь Таисэ.
