«Псы куухэр» Тыркум щагъэлъагъуэ
КъБР-м щыщ режиссёр Битокъу Владимир адыгэбзэкIэ трихауэ щыта «Псы куухэр» фильмыр Тырку телевиденэм къыщагъэлъэгъуащ фокIадэм и кIэм.
Адыгэбзэ защIэкIэ екIуэкI теплъэгъуэр Тыркум щыпсэу ди лъэпкъэгъухэм къазэрыщыхъуамрэ абы къигъэщIа упщIэхэмрэ ятеухуат махуэ зыбжанэ ипэкIэ Анкара щыщ Молэ Левент Битокъу Владимир дригъэкIуэкIа эфир занщIэр. Режиссёрым адыгэбзэ зэримыщIэм къыхэкIыу, зэпсэлъахэм тэрмэш яхуэхъуащ «Нальчик» газетым и журналист, егъэджакIуэ Битокъу Маринэ.
ХьэщIэщ уэршэр купщIафIэхэр уигу къигъэкIыжу, гуапагъэр щытепщэу екIуэкIа нэтыным адыгэбзэри, тыркубзэри, урысыбзэри хъарзынэу щызэдэлажьэрт. Зытепсэлъыхьыр къэгъэнауи, хэкурысхэмрэ хэхэсхэмрэ апхуэдэ зэпыщIэныгъэ щхьэпэкIэ зэрызэлъэIэсыфыр лъэпкъри, бзэри, щэнхабзэри ипэкIэ зыгъэкIуатэ щапхъэфIщ. Нэтыным еплъыжыну гукъыдэж зиIэхэм ар къыщагъуэтыфынущ Молэ Левент и ютуб-каналым. Дэри абы пычыгъуэ гукъинэж зыбжанэ къыхэтхащ ди щIэджыкIакIуэхэм папщIэ.
«Хэкум ущыпсэууэ адыгэбзэ умыщIэныр сытым къыхэкIа?» — зыкъыхуегъазэ Молэ Левент режиссёрым.
«Сэ си адэр адыгэщ, си анэр урысщ, — щыжиIащ Владимир а упщIэм ирита жэуапым. — Си сабиигъуэр зыхиубыдар къэралым ис цIыхухэр нэхъ гугъу щехьа 90 гъэхэрати, си адэ-анэр унагъуэр зыхуей хуагъэзэным нэхъ елIэлIэн хуей хъуащ. ИужькIэ бзэр зэзгъэщIами хъунут жысIэу сигу къыщихьам, си Iэ лъэIэсыжакъым».
Псом хуэмыдэу гъэщIэгъуэнт режиссёрым «лъэпкъым ди напэр тепхащ, уи фильмым адыгэбзэ щыIу пэтми, абы адыгагъи, адыгэ хабзи, адыгэ фащи щытлъэгъуакъым» къыжезыIахэм ярита жэуапыр.
«Сэ адыгэ лъэпкъым и рекламэ тесхыну си мурадамэ, нэгъуэщI зыгуэру Iуэхум сыбгъэдыхьэнкIи хъунт, — яхуикIуэтакъым Владимир. — Фащэр щыптIэгъэну гугъукъым. Иджыпсту ар къызэрыдахыжар, махуэшхуэхэм зэрыщатIагъэр уолъагъу, ар, шэч хэмылъу, узыщыгуфIыкIынщ. Ауэ дыгъуасэ фащэкIэ дэтам нобэ, псалъэм папщIэ, езыр тэджу, бзылъхугъэр игъэтIысыну игу къызэрымыкIыр щыплъагъум деж, дэ зыкъызэрызыфIэдгъэщIыжым хуэдэу дызэрыщымытыр зэдгъэлъагъужыным къару нэхъ тегъэкIуэдэн хуейуэ къызолъытэ. Кинори щэнхабзэри дэтхэнэ лъэпкъым деж- кIи гъуджэ папщIэу аращ — и ныкъусаныгъэхэр иригъэлъагъужу. Псоми ягу урихьыну ущIыхэтыни щыIэкъым, ар зыми хузэфIэмыкIын Iуэхущ».
«Адыгэбзэ умыщIэу, дауэ адыгэбзэкIэ фильм бгъэувыну утегушхуа?» — адэкIэ щыщIоупщIэ Молэ Левент. Владимир жеIэ: «Сэ мурад зыхуэзгъэувыжам псом нэхърэ нэхъыфIу сытезыгъэIэбэну къысфIэщIыр адыгэбзэрати, аращ езы бзэм сримыпсалъэми, фильмыр лъэпкъыбзэкIэ щIэзгъэувар».
Жэуап дахэ иритащ Битокъум нэгъуэщI зы упщIэми: «Апхуэдиз критикэм уи лъэр щIагъэхуакъэ?» «Кином фIыуэ хэлъхэм язщ ар куэдрэ дунейм зэрытетыр, — жиIащ режиссёрым. — Сэри а сэ си лэжьыгъэр зигу иримыхьахэри дунейм, гува-щIэхами, дехыжа нэужьи, адыгэбзэкIэ дгъэува фильмыр къэнэнурэ иджыри куэдрэ псэунущ».
Дызэрыт зэманым режиссёрым и етIуанэ фильмыр Бытырбыху щытрех.
Чэрим Марианнэ.
