Бекъул Леонид ноби ящыгъупщэркъым
Адыгэ щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ гу къабзэрэ псэ хьэлэлкIэ зэман кIыхькIэ хуэлэжьа Бекъул Леонид къызэралъхурэ илъэс 80 ирокъу.
Леонид 1936 гъэм дыгъэгъазэм и 14-м Кэнжэ къуажэм къыщалъхуащ. Къэбэрдей-Балъкъэрым и къэрал филармонием, Музыкэ школым, Музыкэ къэрал театрым щылэжьащ. Макъамэ Iэмэпсымэхэм, къафэхэм, уэрэдхэм я «Бжьамий» ансамблыр 80 гъэхэм Налшык къыщызэригъэпэщащ. Гупым хэтхэр щIэныгъэ нэхъыщхьэ зиIэхэт, зи IэщIагъэм хуэIэижьхэт. Абыхэм я зэфIэкIым хигъэхъуэн, зригъэужьын папщIэ жэщ-махуэ имыIэу Бекъулыр ядэлажьэрт. Гуп цIэрыIуэм и IуэхущIафэхэр зыхуэунэтIар, абы и къалэн нэхъыщхьэр лъэпкъ къафэхэм, уэрэдхэм, адыгэ хьэгъуэлIыгъуэм щыщ хабзэхэм цIыхубэр хэгъэгъуэзэнырт, я гукъыдэжымрэ дэрэжэгъуэмрэ хэгъэхъуэнырт. Бекъул Леонид зэпымыууэ хущIэкъурт ансамблым и программэр нэхъ щIэщыгъуэ, гъэщIэгъуэн зэрищIыным. Абы и щыхьэтщ къызэригъэпэщ пшыхьхэм ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и артистхэр къригъэблагъэурэ я гушыIэхэмкIэ зэригъэдахэу щытар. Леонид и лэжьапIэ пэшыр зэпымыууэ цIыху кIуапIэт. ГъэщIэгъуэнракъэ, апхуэдиз цIыхум дэтхэнэми зэман къыхуигъуэтыфырт, гулъытэрэ пщIэрэ яхуищIырт.
Сирием, Иорданием, Тыркум, Франджым, нэгъуэщI къэрал куэдми ансамблым зыкъыщигъэлъэгъуащ, щэнхабзэмрэ гъуазджэхэмкIэ екIуэкIа зэпеуэхэм, фестивалхэм япэ увыпIэхэр къыщыхуагъэфащэу. Гуапэт дуней псом нэхъыфI дыдэу къыщалъыта гупхэм я гъусэу ансамблыр утыку зэритыр, пашэ щыхъур нэхъыбэу. Абы хэтхэм утыкум щагъэлъагъуэ лъэпкъ хабзэхэм, фащэхэм, къафэхэм, уэрэдхэм я дахагъэр куэдым ягу дыхьэрт, телъыджэ ящыхъурт, пщIэрэ щIэупщIэрэ хуаIэт. Псом хуэмыдэу гъэщIэгъуэн, щIэщыгъуэ ящыхъурт.
Бекъул Леонид ящыщщ зи IэщIагъэм къыхуигъэщIауэ къалъытэхэм. А цIыху щэджащэм и лэжьэгъуу щытахэм зэрыжаIэжымкIэ, уэрэдхэм нотэхэр абы хуэдэу хуэзытх, зи лэжьыгъэм хуэпэж къэгъуэтыгъуейт.
— Консерваторэр къэзухыу I989 гъэм еджакIуэ сыкъыщикIыжам «Бжьамий» ансамблым хэт си ныбжьэгъу Къудей Зубер и фIыгъэкIэ Леонид къэсцIыхуа хъуащ. Сэри а гупым сыхыхьэри илъэсипщIкIэ садэлэжьащ, — жеIэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал филармонием и унафэщI ЗэшэкIуий ТIэхьир. — Бекъул Леонид хуабжьу цIыху тыншт. Илъэс куэдкIэ нэхъыжьми, абы нэхъыщIэхэм пщIэрэ гулъытэрэ къытхуищIырт, къытхуэгуапэт. Абы и псалъэ дахэхэр, и чэнджэщхэр къытхуэщхьэпащ. Гукъинэж сщыхъуащ ар цIыху жумарту зэрыщытар, хуэныкъуэхэм дапщэщи ядэIэпыкъуу къызэрыгъуэгурыкIуар. Зэгуэр дуней псом щыцIэрыIуэу щыта «Бжьамий» ансамблыр, ди жагъуэ зэрыхъунщи, нобэ ужьыхыжащ. ЗэфIэкI зиIэу, цIыхугъэшхуэ зыхэлъу ди япэ ита нэхъыжьыфIым и IуэхущIафэхэр, и дуней тетыкIа дахэр ноби тщыгъупщэркъым, щIэх-щIэхыурэ дигу къыдогъэкIыж.
— Бекъул Леонидрэ сэрэ Музыкэ къэрал театрым илъэс куэдкIэ дыщызэдэлэжьащ, уэрэд зыбжани зэдэттхащ. Ныбжьэгъу пэжу дызэхущытащ, ди гуфIэгъуи гузэвэгъуи зэдэдгуэшу. Леонид хуэдэхэр зырызыххэт. Ар зи художественнэ унафэщI «Бжьамий» ансамблым сыщыхэтым щIыналъэ куэдым зыкъыщыдгъэлъэгъуащ. Сигу къоуэ икIи щыуагъэшхуэу къызолъытэ пщIэрэ щхьэрэ зиIэ, Леонид и фэеплъу лажьэ а ансамблыр иджы дыдэ зэрызэхуащIыжар, — жеIэ УФ-м щIыхь зиIэ и артист, уэрэджыIакIуэ Хъупсырджэн Албэч.
Леонидрэ и щхьэгъусэ Маржынэтрэ унагъуэ дахэ зэдаухуащ. ЗэгурыIуэ, пщIэ, нэмыс зэрылъ унагъуэм къыщыхъуа я пхъуитIым — Мадинэрэ Лалинэрэ — я адэ-анэр куэдкIэ я щапхъэгъэлъагъуэу къыдэкIуэтеящ. Зэщхьэгъусэхэм я бынхэр адыгэ хабзэм щIапIыкIащ, гъэсэныгъэ дахэ иратащ.
Илъэситху и пэкIэ дунейм ехыжа Бекъул Леонид и Iыхьлыхэм, и благъэхэм, и ныбжьэгъухэм, и лэжьэгъухэм, и къуажэгъухэм, къэзыцIыхуу щытахэм цIыху гуапэу, жэуаплыныгъэ зыбгъэдэлъу, хьэл-щэн дахэ зыхэлъу ягу къинэжащ. Абы къыщIэна лэжьыгъэфIхэр нобэми ящыгъупщэркъым.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
