ЗауэлI щIыхьым и къалэ Налшык и уэрам нэхъыщхьэм Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэухэм ящыщу мин 40-м щIигъу ирикIуащ. Апхуэдиз цIыхум зэдаIэта гуфIэгъуэ щIыналъэм и къалащхьэм нэхъапэкIэ зэи щекIуэкIакъым. «Полк уахътыншэм» хэтащ КIуэкIуэ Юрий
2017 гъэм накъыгъэм и 9-м, Налшык къалэ. ЗауэлI щIыхьым и къалэ Налшык щыщу «Полк уахътыншэ» Урысейпсо зэщIэхъееныгъэм хэувахэр зэи къэмыхъуауэ куэду зэрыщытам къегъэлъагъуэ Хэку зауэшхуэм лIыхъужьыгъэ къыщызыгъэлъэгъуа икIи дуней псор фашизмэм щызыхъума сэлэтхэм пщIэшхуэ зэрыхуащIыр. КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий ящIыгъуу республикэм щыпсэу цIыху мин 40-м щIигъу Къэбэрдей-Балъкъэрыр Урысейм зэрыгухьэрэ илъэс 400 зэрырикъум и цIэр зезыхьэ утым къыщежьэри ЗэгурыIуэныгъэ утым нэс къыдэкIуеящ. Ахэр Iэгуауэ инхэмрэ нэжэгужагъэкIэ даIыгъащ уэрамым и лъэныкъуитIми щиувыкIа цIыху минипщIхэм. Апхуэдиз цIыхум зэдаIэта гуфIэгъуэ нэхъапэм зэи ди деж щыIакъым.
ЩIыналъэм и Iэтащхьэм иIыгъащ и адэшхуэ, къызэрыгуэкI сэлэт, 1943 гъэм Брянск деж щекIуэкIа зауэшхуэм хэкIуэда КIуэкIуэ Нахъуэ КIыцу и сурэтыр. Я адэшхуэхэм я адэжхэм я сурэтхэр курыт еджапIэхэм щIэсхэм яIыгът. Абыхэм яхэтт зэчиишхуэ зыбгъэдэлъ сабийхэм я урысейпсо зэпеуэм, «Бзу щIыху» жыхуиIэм, къыщыхэжаныкIа Абазэ Марат, Джаппуевэ Лейла, «Макъ. Сабийхэр» Япэ каналым и телепроектым етIуанэ увыпIэр къыщызыхьа Хекилаевэ Денизэ сымэ.
«Полк уахътыншэм» и сатырхэм хэту къыдэкIуеящ КъБР-м и Правительствэм, КъБР-м и Парламентым я унафэщIхэр, Урысей Федерацэм и Федеральнэ Зэхуэсым и депутатхэр, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм, еджапIэхэм я лIыкIуэхэр, студентхэр.
ЦIыхухэм ящыщ дэтхэнэ зыми иIыгъ сурэтым уигу къегъэкIыж лIыхъужьыгъэшхуэр, зауэм къытхуихьа гузэвэгъуэм и инагъыр. «Къэбэрдей-Балъкъэрым и Фэеплъ тхылъым» итщ Хэку зауэшхуэм и зэманым республикэм щыщу хэкIуэда сэлэт 38046-м я цIэхэр.
«Полк уахътыншэм» хэта цIыху мин куэдым ЗэгурыIуэныгъэм и утым деж къащыIущIащ зауэм и ветеранхэмрэ тылым щылэжьахэмрэ. ГуфIэгъуэшхуэм хэтхэм захуигъазэри КIуэкIуэ Юрий жиIащ:
«Ветеран лъапIэхэ!
ПщIэ зыхуэсщI ныбжьэгъухэ!
ТекIуэныгъэ Иным и МахуэмкIэ, щIэблэхэм зэIэпах гуфIэгъуэмкIэ икIи гуауэри гузэвэгъуэри щызэхуэхьэсамкIэ си гуапэу сынывохъуэхъу.
Илъэс блыщIрэ тIурэ япэкIэ иухащ цIыхур дунейм къызэрытехьэрэ екIуэкIа зауэ нэхъ шынагъуэ дыдэр. Ар зэхэзыубла нацистхэм я мурадри цIыху акъылым къимытIэсэным хуэдизу хьэкIэкхъуэкIагъэт. А мурадыр зыхуэунэтIар лъэпкъхэр пщылIыпIэм игъэувэнырт, абыхэм я лъапсэр гъэкIуэдыпэнырт. Апхуэдэ шынагъуэ СССР-м щыпсэу лъэпкъ куэдым къащхьэщыхьат, езы къэралри пщылIыпIэм ирагъэувэну хэтат. Ауэ апхуэдэ мурадхэр зиIэхэм къехъулIакъым, Хэкум и хъумакIуэхэм лIыгъэрэ ерыщагърэ зэрахэлъам и фIыщIэкIэ.
Зы гъэм нэхърэ къыкIэлъыкIуэм нэхъ пIейтеиныгъэ тхэлъу дэ фи пщIэр доIэт, ди ветеран лъапIэхэ. Къэмылэнджэж ерыщагъ зэрыфхэлъар, Хэкум пэжу фызэрыбгъэдэтар фэ къывдэIэпыкъуащ ТекIуэныгъэм фыхуэзышэ гъуэгу мытыншыр икIи кIыхьыр нэгъэсауэ фкIунымкIэ. Фэ дунейпсо тхыдэм и гъуэгур фубзыхужащ, гъащIэмрэ щхьэхуитыныгъэмрэ къыкIэлъыкIуэ щIэблэхэм, дэ псоми тыгъэ къытхуэфщIащ.
Бийм и удын нэхъ хьэлъэ дыдэм ди къэралыр пэщIэуващ. Совет Союзым и щIыналъэм щекIуэкIащ ЕтIуанэ дунейпсо зауэр зэриухыну щIыкIэр зыубзыхуа зэпэщIэувэныгъэ нэхъыщхьэ дыдэхэр. Ди щIыналъэм къихьат бийм и дзэ нэхъыфI дыдэу къалъытэхэр. Абыхэм я нэхъыбапIэр ди деж щызэтракъутащ икIи нацистхэм я армэр зыри зыпэмылъэщыжыну зэрыщытым теухуа шыпсэхэр зэрыпцIыр ди зауэлIхэм наIуэу псоми ирагъэлъэгъуащ.
Я щIыналъэхэр щхьэхуиту щытыным щIэзэуащ лъэпкъ куэд зэрыс Хэкум и цIыхубэр. Абыхэм нэхъапэм зэи ямылъэгъуа хахуагъэ зэрахьащ, дунейм тет псори кърагъэлын, ТекIуэныгъэ Иныр къахьын папщIэ.
Нобэ абы сыт и лъэныкъуэкIи мыхьэнэшхуэ иIэщ икIи гушхуэныгъэрэ пщIэрэ къызэрытхуихьам къыдэкIуэу, ар дуней псом мыхьэнэшхуэ щызиIэ ехъулIэныгъэу уващ. Абы къыхэкIыу зауэм и пэжыпIэри псоми я зэхуэдэу щытыпхъэщ, ар зэблэзышыну яужь итхэми дакъыпэщIэкIуэтынкIэ Iэмал иIэкъым. «ТекIуэныгъэ» къызэгъэпэщакIуэ комитетым и зэIущIэм ди Президент Путин Владимир Владимир и къуэм иджыбла- гъэ зэрыщыжиIащи, ТекIуэныгъэр къэзыхьахэм, Хэкум папщIэ зи псэр зытахэм, ди къэрал иныр иужькIэ зэтезыгъэувэжахэм я пащхьэ дэ апхуэдэ къалэн къыщыдбгъэдохуэ.
Зауэр илъэсиплIым нэблагъэкIэ екIуэкIащ икIи а зэманыр лIыгъэм, хахуагъэм, гъэунэхуныгъэ хьэлъэхэмрэ гузэвэгъуэ инхэмрэ, плъапIэ нэхухэмрэ ТекIуэныгъэм дыхуэзышэ фIэщхъуныгъэмрэ я лъэхъэнэу уващ. Ди адэшхуэхэм, ди адэхэм цIыхуфэм дэмыхуэн гугъуехьхэмрэ хэщIыныгъэхэмрэ ягъэващ. ЦIыхум хузэфIэмыкIыным хуэдиз лэжьыгъэ ирахьэкIащ, я псэм емыблэжу зэуащ. Абыхэм я лIыхъужьыгъэр зэи цIыхухэм ящыгъупщэнукъым. Абы и щыхьэт наIуэщ «Полк уахътыншэм» и сатырхэм нобэ цIыху мин куэд зэрыхэтар. Абы аргуэру зэ къигъэлъэгъуащ я тхыдэмрэ хабзэхэмрэ иригушхуэ ди лъэпкъхэр зэрызэкъуэтыр.
Дэ ди щхьэр яхудогъэщхъ Хэкум и хуитыныгъэм папщIэ зи гъащIэр зытахэм, Москва, Сталинград, Курск, Днепр Iуфэ щекIуэкIа зауэ гуащIэхэм хэкIуэдахэм, бийм къиухъуреихьа Ленинград дэсахэм ящыщу мэжэщIалIэмрэ щIыIэмрэ илIыкIахэм. Дэ зэи тщыгъупщэнкъым партизанхэмрэ ополченецхэмрэ я хахуагъэр, тылым щылэжьахэм я псэемыблэж егугъуныгъэр.
ЗэуапIэ губгъуэм я псэр щатащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и къуэ, ипхъу мин 40-м щIигъум.
Дэ зэи тщыгъупщэнкъым зауэм къимыкIыжахэр, нобэ къытхэмытыжхэр.
Хэку зауэшхуэр зыхуэбгъэдэн щымыIэ гъэунэхуныгъэт. Ауэ абы къызэфIигъэщIакъым ди Iуэхур захуагъэу зэрыщытыр, бийр зэрызэтракъутэнур, текIуэныгъэ къызэрытхьынур зи фIэщ хъухэр. А фIэщхъуныгъэр дэ нобэми тхэлъщ икIи абы лъэпкъхэр зэкъуегъэувэ, ахэр иджырей гугъуехьхэмрэ шынагъуэхэмрэ япэщIэтынымкIэ къару яхелъхьэ.
ТекIуэныгъэм и махуэр ди дежкIэ къэкIуэнум и гъуазэу игъащIэкIэ зэрыщытынум, ар ди плъапIэу ди Iуэхухэри ди лэжьыгъэхэри дунэтIу зэрекIуэкIынум шэч къытесхьэркъым. Дэ ди къалэнщ ди адэшхуэхэмрэ ди адэхэмрэ къызэрытщыгугъар дгъэпэжыну, гугъуехь псори къызэднэкIыну икIи къыкIэлъыкIуэ щIэблэхэм Урысей зызыужьыр, щхьэхуитыр икIи лъэщыр яIэщIэтлъхьэну.
Хэку зауэшхуэм и лIыхъужьхэм — щIыхь!
ТекIуэныгъэр къэзыхьа ди цIыхубэм — щIыхь!
ГуфIэгъуэ махуэмкIэ, ТекIуэныгъэ Иным и махуэмкIэ сынывохъуэхъу!»
ГуфIэгъуэ дауэдапщэхэм пащащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и артист нэхъ цIэрыIуэхэм я концертымкIэ.
А махуэ дыдэм республикэм и шыгъэжапIэм зэхьэзэхуэ ин щекIуэкIащ ТекIуэныгъэм и Махуэм и щIыхькIэ.
Пщыхьэщхьэм Налшык къалэм махуэшхуэ салют щатащ.
Хэку зауэшхуэр зэриухрэ илъэс 72-рэ зэрырикъум и щIыхькIэ республикэм и къалэ, район псоми цIыху куэд зыхэта гуфIэгъуэ Iуэхухэр щекIуэкIащ.
КъБР-м и Iэтащхьэмрэ Правительствэмрэ я пресс-IуэхущIапIэ.
