Мы махуэхэм
Мэлыжьыхьым и 13, щэбэт
Рок-н-роллым и дунейпсо махуэщ
Гъуазджэм, щэнхабзэм я лэжьакIуэхэм защIэзыгъакъуэм, псапащIэм и махуэр Урысейм щагъэлъапIэ
Дунейм и къэрал куэдым нобэ я анэдэлъхубзэхэмкIэ диктант щатх. 2004 гъэ лъандэрэ къекIуэкI а хабзэр хуэгъэпсащ лъэпкъыбзэхэм зегъэужьыным.
США-м щагъэлъапIэ я ещанэ президент, къэралым и щхьэхуитыныгъэм и Декларацэр зэхэзылъхьэу ар пхызыгъэкIа Джефферсон Томас къыщалъхуа махуэр
1517 гъэм Каир щаукIащ мамлюкыдзэм и дзэпщ ин Ал-Ашраф Тумэн-бей.
1895 гъэм Урыс Къэрал музейр къызэIуахащ.
1902 гъэм Урысейм щыяпэу Санкт-Петербург и уэрамым япэ троллейбусыр къыдыхьащ.
1923 гъэм Лондон (Инджылыз) къыщызэIуахащ «Уэмбли» стадионыр.
1934 гъэм Арктикэм и мылхэм «гъэр» ящIа «Челюскин» кхъухьым исахэр къегъэлыным теухуа лэжьыгъэхэр зэфIэкIащ. Шмидт Отто зи унафэщI экспедицэм хэтахэр зэрыса кхъухьыр хым щIилъафэри, цIыхуи 104-рэ мазитIкIэ мылым тесын хуей хъуат.
1944 гъэм советыдзэм и 51-нэ армэм Кърымым и къалащхьэ Симферополь нэмыцэ-фашист зэрыпхъуакIуэхэм къыIэщIигъэкIыжащ.
1945 гъэм 2-нэ, 3-нэ Украин фронтхэм я дзэхэм Австрием и къалащхьэ Венэ хуит къащIыжащ.
1970 гъэм Атлантикэ хым щыщIилъэфащ Совет Союзым и К-8 атомнэ псыщIагъырыкIуэ кхъухьыр. Абы щыгъуэ цIыху 52-рэ хэкIуэдат.
Урыс тхакIуэ, усакIуэ Бедный Демьян (и цIэ-унэцIэ дыдэр Придворов Ефимщ) къызэралъхурэ илъэси 136-рэ ирокъу.
Совет композитор, дирижёр, СССР-м и гимным и макъамэр (иджы УФ-ми ейщ) зытха, СССР-м и цIыхубэ артист, Сталиным и цIэр зезыхьэу щыта саугъэту тIу зрата Александров Александр (и унэцIэ дыдэр Коптеловщ) къызэралъхурэ илъэси 136-рэ ирокъу.
Адыгэ узэщIакIуэ, IуэрыIуатэдж ГъукIэмыхъу Iэбубэчыр къызэралъхурэ илъэси 114-рэ ирокъу.
УэрэджыIакIуэ, УФ-м щIыхь зиIэ и артист Шуфутинский Михаил и ныбжьыр илъэс 71-рэ ирокъу.
Урысей политик, УФ-м и Къэрал Думэм и УнафэщIым и къуэдзэу щыта Хакамадэ Иринэ и ныбжьыр илъэс 64-рэ ирокъу.
Урысей шахматист, дунейм и 13-нэ чемпион, политик Каспаров Гарри и ныбжьыр илъэс 56-рэ ирокъу.
Урысей фигуристкэ, УФ-м спортымкIэ щIыхь зиIэ и мастер, Олимп чемпионкэ Навкэ Татьянэ и ныбжьыр илъэс 44-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ, уэшх тIэкIу къыщешхынущ. Хуабэр махуэм градус 18 — 20, жэщым градуси 8 — 10 щыхъунущ.
Мэлыжьыхьым и 14, тхьэмахуэ
Урысейм и ПВО-м хыхьэ дзэхэм я махуэщ
Украинэм и МВД-м и къэрал автоинспекцэм и лэжьакIуэм и махуэщ
Куржым щагъэлъапIэ я анэдэлъхубзэм и махуэр
1801 гъэм Урысейм и пащтыхь Александр Езанэм унафэ къыдигъэкIащ щIэпхъаджагъэ илэжьауэ шэч зыхуащIым щыпкърыупщIыхькIэ залымыгъэ кIэлъыземыхьэным теухуауэ.
1848 гъэм Урысейм къыщызэрагъэпэщащ цензурэмкIэ комитет. Абы и къалэнт печатым къытехуэхэм щэхуу кIэлъыплъыныр, къэрал унафэщIхэм ягу иримыхь тхыгъэхэр къытремыгъэдзэныр.
1871 гъэм Германием парламент — рейхстаг — къыщызэрагъэпэщащ.
1879 гъэм Урысей император Александр ЕтIуанэр яукIыну хэтащ.
1890 гъэм Америкэ къэралыгъуэхэм я зэгухьэныгъэр къызэрагъэпэщащ. Абы хохьэ Америкэ Ищхъэрэмрэ Ипщэмрэ къызэщIаубыдэ къэрал 35-рэ.
1908 гъэм Петербург дунейм къыщытехьащ «Сатирикон» журналым и япэ номерыр.
1912 гъэм Атлантикэ хым жэщым щыщIилъэфащ Инджылызым и «Уайт Стар Лайн» компанием и «Титаник» кхъухьыр. А зэманым абы нэхърэ нэхъ инрэ нэхъ лъэщрэ дунейм зы кхъухьи щащIатэкъым. Хым кърихьэжьа мыл абрагъуэм ар щыжьэхэуам кхъухьым цIыху 2208-рэ исати, псэууэ къелар 704-рэщ.
1918 гъэм ВЦИК-м унафэ къыдигъэкIащ Бэракъ плъыжьыр къэралым и ныпу къэщтэным теухуауэ.
1923 гъэм Москва «Наука» тхылъ тедзапIэр къыщызэрагъэпэщащ
1927 гъэм Швецием щыщ Гётеборг къалэм щызэпкъралъхьащ «Вольво» лIэужьыгъуэм и япэ автомобилыр.
1945 гъэм Москва къыщызэIуахащ СССР-м ЩIэныгъэхэмкIэ и академием и Ботаникэ хадэ нэхъыщхьэр.
1956 гъэм США-м дунейм щыяпэу видеомагнитофон щащIащ.
1961 гъэм Совет Союзым и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым и унафэкIэ «СССР-м и кхъухьлъатэзехуэ-космонавт» цIэ лъапIэр къащтащ.
Урысей империем и Правительствэм и унафэщIу 1906 — 1911 гъэхэм щыта, къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ министру лэжьа, мэкъумэш IэнатIэм зэхъуэкIыныгъэшхуэхэр щегъэкIуэкIыныр къыхэзылъхьа Столыпин Пётр къызэралъхурэ илъэси 157-рэ ирокъу.
КъБР-м щIыхь зиIэ и дохутыр Безрокъуэ Олег и ныбжьыр илъэс 69-рэ ирокъу.
Биологие щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъМУ-м и профессор Тау Ибрэхьим и ныбжьыр илъэс 68-рэ ирокъу.
Къэрал къулыкъущIэ, Московскэ областым и губернатор Воробьёв Андрей и ныбжьыр илъэс 49-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ, уэшх тIэкIу къыщешхынущ. Хуабэр махуэм градус 20 — 22-рэ, жэщым градуси 10 — 11 щыхъунущ.
Мэлыжьыхьым и 15, блыщхьэ
Щэнхабзэм и дунейпсо махуэщ
Экологием теухуа щIэныгъэхэм я махуэщ
Урысейм IэщэкIэ ЗэщIэузэда и Къарухэм я радиоэлектроннэ дзэхэм я IэщIагъэлIым и махуэщ
Къэзахъстаным щагъэлъапIэ зэгуэкIуахэм я махуэр
Босниемрэ Герцеговинэмрэ Республикэм и армэм и махуэщ
Ингуш Республикэм и къалащхьэ Магас и махуэщ. КъалащхьэщIэр илъэс 25-рэ ирокъу.
Куржым щагъэлъапIэ лъагъуныгъэм и махуэр
1395 гъэм Тамерланрэ Тохъутэмыщрэ я дзэхэр Тэрч и деж щызэзэуащ.
1795 гъэм Литвар Урысей империем гухьащ.
1865 гъэм яукIащ США-м и президент Линкольн Авраам.
1929 гъэм СССР-м къыщащтащ цIыхур жьы хъуа нэужь къэралым пенсэ хуигъэувыным теухуа хабзэр.
1935 гъэм Испанием и Компартыр къызэрагъэпэщащ.
1945 гъэм Британием и дзэхэм хуит къащIыжащ Берген-Бельзен нэмыцэ гъэрэщым исахэр. Зауэ зэманым абы икIуэдащ цIыху мин 50-м щIигъу.
1951 гъэм Лондон щекIуэкIащ «Дуней псом щынэхъ дахэ пщащэ» япэ зэпеуэр. Абы хэта хъыджэбз 30-м я нэхъ дахэу къалъытар Швецием щыщ Хааксон Кикит.
Италием щыщ сурэтыщI щэджащэ, щIэныгъэлI цIэрыIуэ, зи IэдакъэщIэкIхэр нобэми цIыхухэм яфIэтелъыджэ Леонардо да Винчи къызэралъхурэ илъэс 567-рэ ирокъу.
1725 — 1727 гъэхэм Урысейм и унафэр зыIэщIэлъа, Пётр Езанэм и етIуанэ щхьэгъусэу щыта Екатеринэ I къызэралъхурэ илъэс 335-рэ ирокъу.
Урыс усакIуэ, критик Гумилёв Николай къызэралъхурэ илъэси 133-рэ ирокъу.
Корее Ищхъэрэм и къызэгъэпэщакIуэ икIи абы и япэ унафэщI Ким Ир Сен къызэралъхурэ илъэси 107-рэ ирокъу.
Совет космонавт, Совет Союзым тIэунейрэ и ЛIыхъужь Береговой Георгий къызэралъхурэ илъэс 98-рэ ирокъу.
ТхакIуэ цIэрыIуэ, фильм куэдым сценарийхэр яхуэзытха Стругацкий Борис къызэралъхурэ илъэс 86-рэ ирокъу.
Биологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор, КъБР-м щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, ЩIДАА-м и академик Слъон Лудин и ныбжьыр илъэс 85-рэ ирокъу.
УэрэджыIакIуэ цIэрыIуэ, композитор-уэрэдус, СССР-м и цIыхубэ артисткэ, УФ-м и Къэрал саугъэтыр зрата Пугачёвэ Аллэ и ныбжьыр илъэс 70 ирокъу.
Бельгием и пащтыхь Филипп и ныбжьыр илъэс 59-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ, уэшх тIэкIу къыщешхынущ. Хуабэр махуэм градус 14 — 15, жэщым градуси 9 — 11 щыхъунущ.
