Щомахуэ Iэминат: ЩытыкIэм дыкъызэрикIынур дэтхэнэми ди жэуаплыныгъэм елъытащ
Мы зэманым дуней псор зэрыт щытыкIэ гугъум ику дыдэм хэтыр дохутырхэрщ. Ахэрщ нэгъэсауэ Iуэхур зыIутыр къызыгурыIуэр, абы къыхэкIыуи яхь жэуаплыныгъэми къыхэхъуащ. Я узыншагъэкIэ шынагъуэ зэрыщыIэр къагурыIуэми, я къару, я гуащIэ емыблэжу я къалэныр жэщ-махуэ ямыIэу ирахьэкI. Республикэм коронавирус узыфэр зыпкърыт япэ сымаджэр къызэрыщахутэрэ сымаджэщыр «унэ» зыхуэхъуахэм ящыщщ СПИД-мрэ узыфэ зэрыцIалэхэмрэ щеIэзэ, щыпэщIэт республи- кэ центрым и поликлиникэм и унафэщI Щомахуэ Iэминат.
— Ди центрым узыфэ зэрыцIалэ шынагъуэхэмкIэ госпиталь къыщыщызэрагъэпэщым, абы и унафэщIым дызэхуишэсри, Iуэхум дыщигъэгъуэзащ, япэ сымаджэр къыщытхуаша махуэм щегъэжьауэ нэхъапэкIэ дызытета лэжьэкIэм зэхъуэкIыныгъэшхуэхэр зэригъуэтынур къыджиIащ. Дэ дыхуэхьэзыру дыщытын хуейт жэщри махуэри центрым зэрыщыдгъэкIуэнум. Ди лэ-жьыгъэр узыфэ зэрыцIалэхэм дапэщIэтыным теухуауэ щыщыткIэ, дэ къикIуэт диIэтэкъым икIи ди лэжьакIуэхэм я IэщIагъэм епцIыжа къахэкIакъым. Дызыхуеину хьэпшыпхэр къыздэтщтэри, центрым дыкъекIуэлIэжащ, мазэм щIигъуауэ ар ди хэщIапIэщ. ЗэблэкIыгъуитIу, жэщми махуэми, долажьэ, — жеIэ Щомахуэм.
— Iэминат, цIыхубэм узыфэм хуаIэ щытыкIэр зэхуэдэкъым. Къэрал унафэщIхэм къызэрыхураджам хуэдэу, шыIэныгъэ яхэлъу унэм щIэсхэри щыIэщ. Ауэ языныкъуэхэми къащохъу ар къагупсысауэ икIи шынагъуэ гуэри щымыIэу. Абы теухуауэ сыт къыджепIэнт?
— Узыфэм епхауэ къекIуэкI псалъэмакъхэм сэри сыщыгъуазэщ, ар куэдым я фIэщ хъуркъым. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, абы теухуауэ си нэгу щIэкIыр нэгъуэщIщ. Дэ, дохутырхэр, махуэ къэс дахэтщ а сымаджэхэм, долъагъу узыгъэгузэвэн щытыкIэ дызэритыр. Узыфэр къытхуэзыхьар хамэ къэрал, Москва къикIыжахэрщ. Апхуэдэхэм я унагъуэм щIэсхэр, зыхуэза-зэпсэлъылIахэр яцIэлэжауэ ди деж къокIуалIэ. Iуэхур шынагъуэншэу щытамэ, ди унагъуэхэр къызэднэкIауэ мыбдеж дыщыIэну къыщIэкIынтэкъым. Ди лэжьакIуэхэм яхэтщ зи сабий цIыкIухэр, зи ныбжь хэкIуэта адэ-анэхэр унэм къыщIэзынахэр. Абыхэм псоми къагуроIуэ иджыпсту я лэжьыгъэр зэрынэхъапэр, дунейр зэтес хъужынымкIэ езыхэм куэд зэрелъытар. Аращи, цIыхухэр къыхузоджэ зэрыхъу-кIэ я унэ имыкIыну, щытыкIэ гугъум дыкъизышынур дэтхэнэри жэуаплыныгъэ хэлъу абы дызэрыбгъэдыхьэрщ.
— Коронавирусым зэрызыщахъумэн сыт хуэдэ чэнджэщхэмкIэ цIыхухэм захуэбгъэзэнт?
— Iэмал щхьэхуэхэр щыIэщи, ахэр вгъэзащIэ: щIэх-щIэхыурэ фи Iэхэр сабынкIэ фтхьэщI, фи нэкIум фызэремыIусэжыным иужь фит, цIыху куэдым фахэмыхьэ, апхуэдэм фрихьэлIамэ, медицинэ нэкIуIупхъуэр зыIу- флъхьэ. ЦIыхур нэгъуэщI щIыпIэ къызэрикIыжам фыщыгъуазэмэ, зэрыхъукIэ зыщыфхъумэ. Мы чэнджэщхэр сыт хуэдизрэ ягу къэдмыгъэкIыжми, ахэр тэмэму ягъэзащIэркъым.
— Iэминат, езы узыфэм сыт хуэдэ нэщэнэхэр иIэ?
— ЦIыхум и Iэпкълъэпкъым и температурэр дэкIуеямэ, абы псчэуэ щIидзэмэ, хьэлъэу бауэмэ, дохутыр зригъэплъын хуейщ. Анализым къигъэлъагъуэм елъытауэ, зэреIэзэну щIыкIэр яубзыхунущ. КъБР-м Узыншагъэр хъумэнымкIэ и министерствэмрэ СПИД-мрэ узы- фэ зэрыцIалэхэмрэ щеIэзэ, щыпэщIэт республикэ центрым и дохутыр нэхъыщхьэ Иуан Маринэрэ я фIыщIэкIэ сымаджэхэм дазэрыкIэлъыплъын IэмэпсымэхэмкIи хущхъуэхэмкIи дыкъызэгъэпэ-щащ. Къыхэзгъэщыну сыхуейт, сымаджэхэм я щытыкIэм зыкъызэригъазэри, я узыншагъэр хуэмурэ зэрызэтеувэжри. Пэжщ, коронавирусыр нэхъ шынагъуэщ уз гъэтIылъа зиIэхэмрэ жьы хъуахэмкIэ. Ар нэхъ хьэлъэу ирахьэкI гу-лъынтхуэ, фошыгъу, лышх узыфэхэр зыпкърытхэм.
— Псалъэмакъым къызэрыхэщащи, фи лэжьыгъэр къефхьэлIа нэужьи, сымаджэщ пщIантIэм нэхърэ нэхъ жыжьэ фыкIуэну фыхуиткъым. Дауэ зыгъэпсэхуа фыхъурэ?
— Зыгъэпсэхугъуэ зэманыр щхьэпагъ гуэр иIэу зэрыдгъэкIуэнум дыху- щIокъу. Центрым и Iэгъуэблагъэм къыщызокIухь, телевизорымкIэ къат хъыбархэм содаIуэ, коронавирусым узэрыпэщIэтынум теухуа жыпхъэщIэхэр къожьэри, абыхэм интернетымкIэ зыщызогъэгъуазэ.
— Шэч хэлъкъым фи унагъуэхэм фазэрыхуэзэшам. Абыхэм фыщекIуэлIэжыным теухуауэ пIалъэ хэха гуэр щыIэ?
— Унэм дыкIуэжын щхьэкIэ иужь дыдэ сымаджэр дгъэхъужауэ щытын хуейщ. ИтIанэ узыфэр къытпкърыхьарэ-къытпкърымыхьарэ къащIэн папщIэ тхьэмахуитIкIэ цIыхум дахэмыхьэу иджыри центрым зыщытIэжьэжынущ. Зи закъуэу унэм щIэсыну Iэмал зиIэхэм ар къагъэсэбэп хъунущ, ауэ зы цIыхуми хуэзэ хъунукъым. А зэманыр дэкIрэ ди узыншагъэмкIэ зэран щымыIэмэ, итIанэ ди унагъуэхэм дахыхьэжыну дыхуиту аращ. Ар икIи тэмэмщ, сыт хуэдизу ди Iыхьлыхэр дигу къэмыкIами, дэри дыхуейкъым ахэр щытыкIэ шынагъуэ идгъэувэну.
Епсэлъар
ЩхьэщэмыщI Изэщ.
