Урысейр зэрыгушхуэ Къэшэж Иннэ
Сэральп Мадинэ и арт-центрым пшыхь гуапэ щекIуэкIащ, адыгэ усакIуэ Къэшэж Иннэ къызэралъхурэ илъэс 70 зэрырикъум и щIыхькIэ. Ар къызэригъэпэщащ «Горянка» газетым и редактор нэхъыщхьэ, усакIуэ, «Жан» зэгухьэныгъэм и унафэщI Къаныкъуэ Заринэ.
Зэхыхьэр щекIуэкIым. Пшыхьыр иригъэкIуэкIащ «Горянка» газетым и корреспондент Битокъу Маринэ. Зэхыхьэм кърихьэлIахэр Къэшэжым и макъым щIагъэдэIуащ, езы Иннэ и усэхэм къеджэжу зытет дискыр къагъэсэбэпри.
Битокъу Маринэ зэхуэсахэм ягу къигъэкIыжащ Къэшэж Иннэ и гъащIэмрэ и гуащIэмрэ:
— Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ абы щыпсэухэмрэ усэ куэд тезыухуа, зэдзэкIакIуэ Iэзэу щыта Къэшэж Иннэ адыгэ усакIуэу къалъытэ, зэрытхар урысыбзэми. 1972 гъэм Горький Максим и цIэр зезыхьэ Литературэ институтыр Москва къыщиухащ. УФ-м и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм 1967 гъэм хыхьащ. Къэшэжым и Iэдакъэм къыщIэкIащ уэрэджыIакIуэ цIэрыIуэхэу Кобзон Иосиф, Трошин Владимир, Зыкинэ Людмилэ, Хиль Эдуард, Шульженкэ Клавдие, нэгъуэщIхэми ягъэзащIэ уэрэд 300-м нэблагъэ. Республикэм щыпсэухэм фIыуэ ялъэгъуа «Возьми меня в Балкарию!» уэрэдри аращ зытхар.
УсакIуэр Москва щыпсэуами, Къэбэрдей-Балъкъэрым гукIи псэкIи пыщIауэ, и лъэпкъэгъухэр фIыуэ илъагъуу щытащ. Къэшэжьым и усэхэм я фIагъыр къалъытащ КIыщокъуэ Алимрэ Кулиев Къайсынрэ. Езы Инни и хэкуэгъу усакIуэхэм триухуащ и IэдакъэщIэкIхэр. УсакIуэм и ныбжьэгъуу щытащ Высоцкий Владимир, Самойловэ Татьянэ, Даль Олег, Шпаликов Геннадий, 1960 гъэхэм псэуа нэгъуэщI цIыху цIэрыIуэ куэд. Абы и усэхэм щIэупщIэшхуэ яIащ, нобэр къыздэсми зэIэпах. Къэшэжым Къэбэрдей-Балъкъэрым и Къэрал саугъэтыр хуагъэфэщауэ щытащ. Ар 2000 гъэм дунейм ехыжащ, ауэ усакIуэр дэркIэ псэущ, и щIэинхэм зыхуэдгъэзэхуи тщыгъупщэнукъым, — жиIащ Битокъу Маринэ.
Кайданов Аркадий къопсалъэ.
Къэшэж Иннэ и усэхэм къеджахэр.
УсакIуэм и творчествэм дихьэххэу Битокъу Тамарэ, «Горянка» газетым и корреспондент Бекузаровэ Юлэ, ГъуазджэхэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ институтым литературэ творчествэмкIэ и къудамэм и студент Мер Залым, нэгъуэщIхэри Иннэ и усэ Iэрамэ къеджащ.
Къэшэжьым и гуащIэм, «Кавказ надо мною», «На розовом коне», «Вольный Аул», «Незаходящее солнце», «Белый тур», нэгъуэщI и усэ тхылъхэми я гугъу ящIу пшыхьым къыщыпсэлъащ Торогельдиевэ Зухра, КъБКъУ-м илъэс зыбжанэкIэ хамэ къэрал литературэр щезыгъэджа Смирновэ Наталье, ГъуазджэхэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ институтым гуманитар щIэныгъэхэмкIэ и кафедрэм и унафэщI, культурологием и канди- дат ЩауэцIыкIу Людмилэ, КъБКъУ-м тхыдэмкIэ и профессор ТекIуий Мадинэ.
Зэхыхьэм къыщыпсэлъахэм къыхагъэщащ Къэшэж Иннэ и усэхэм мыхьэнэ ин зэраIэр, Кавказым, Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэухэм, и лъэпкъэгъу адыгэхэм гулъытэ ин зэрахуищIар и тхыгъэхэм къызэрыхэщыр, езыр цIыху Iущу, зэпIэзэрыту зэрыщытар, щIэблэр абы и усэхэм щIапIыкIыну, щамыгъэгъупщэну зэракъалэныр.
Иннэ и ныбжьэгъуфIу щыта усакIуэ Кайданов Аркадий къызэхуэсахэм ядэгуэшащ Къэшэжым теухуа и гукъэкIыжхэмкIэ. Абы жиIащ Иннэ Литинститутым щыдеджа усакIуэ, «дэлъхукIэ» ар зэджэу щыта Бицу Анатолэ и хэкуэгъу хъыджэбзыр къригъэцIыхуауэ зэрыщытар.
— Иннэ цIыху Iэдэбт, щIыкIафIэт, щэныфIэт. Абы адыгэ, балъкъэр усакIуэ куэдым я тхыгъэхэр зэридзэкIырт. Москва сы-кIуэху и унэм дыщызэхуэзэу, сыт щыгъуи дызэкIэлъыкIуэу, Налшык сыщыщыIэхэми телефонкIэ дызэрыщIэу щытащ. Зэгуэр Москва сыкIуауэ ар зэрыщымыIэжыр къыщысщIам, гущIыхьэ сщыхъуат. Абы щыгъуэм зэман дэкIыжат Иннэ дунейм зэрехыжрэ, — жиIащ Кайдановым.
Кайданов Аркадий къызэхуэсахэм къахуеджащ Иннэ щыпсэум хуиуса усэм.
УсакIуэм и благъэ Къэшэж Зариф зэхыхьэр къызэзыгъэпэщахэм, абы къыщыпсэлъахэмрэ кърихьэлIахэмрэ фIыщIэ яхуищIащ, усакIуэр зэращымыгъупщэм, и гуащIэм гулъытэ зэрыхуащIым папщIэ.
Зэхыхьэм хэтащ «Адыгэ псалъэ» газетым, республикэм и телевиденэм, радиом я лэжьакIуэхэр, «УсакIуэ гъэщIэгъуэнхэр» зэгухьэныгъэм хэтхэр, КъБКъУ-м, ГъуазджэхэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ институтым я студентхэр, литераторхэр, усыгъэм, Къэшэж Иннэ и IэдакъэщIэкIхэм дихьэххэр.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
