Идар Темрыкъуэ и къуэ Мамсрыкъуэ (Черкасский) (1524 — 1601)
Мамсрыкъуэ Къэбэрдейм и пщы уэлий Идар Темрыкъуэ и къуэ нэхъыжьт, урыс пащтыхь гуащэ Гуащэнэ (Марие) и дэлъхут. И теплъэкIэ лIышхуэт, Iэчлъэчт, къызэрымыкIуэ гуащIэшхуэ зыхэлът. Дзэзешэу, дипломату щытащ.
Пасэрей адыгэ уэрэдыжьхэми урыс IуэрыIуатэми Идар Мамсрыкъуэ къыхощыж урыс пащтыхь Грознэ Иван и щыкъу щауэ гъэфIэну, нэхъыфIу илъагъуу щытауэ.
1565 гъэм и гъэмахуэпэ мазэм адыгэ лIыкIуэ гупым я пашэ Мамсрыкъуэ япэу Москва кIуащ, пщIэшхуэ къыхуищIу пащтыхьым иригъэблэгъащ. МазищкIэ къалащхьэм дэса нэужь, Темрыкъуэ и къуэм хэкум къигъэзэжащ Грознэ Иван и унафэкIэ гъусэ къыхуащIа шабзауэ къэзакъыдзэр дэщIыгъуу.
Адыл-Джэрий кърым хъаныкъуэм имыгъэпсэу кIахэ адыгэхэм къащхьэщыжа Идар Темрыкъуэ зи пашэ къэбэрдей шуудзэм хэту Мамсрыкъуэ 1570 гъэм IэфIыпс псыежэхым деж щызэуащ. Зэхэуэ гуащIэм Темрыкъуэ зэрылIыкIыну уIэгъэхэр къыщытехуащ, абы и къуэхэу Мамсрыкъуэрэ Думэныкъуэрэ гъэру яубыдащ.
Урыс пащтыхь Грознэ Иван кърым хъан Долэт Джэрий дригъэкIуэкIа дипломат зэпсэлъэныгъэхэр кIыхьлIыхь хъуащ, ауэ, дауэ ищIми, и щыкъу щIалэр гъэрыпIэм къришыжащ.
1583 гъэм къэбэрдей шуудзэм (гребенскэ, тэрч къэзакъхэр къахэту) и пашэу Идар Мамсрыкъуэ текIуащ КавказщIыбым къыдэкIауэ къакIуэ, Къэбэрдейм блэкIыу Кърымым кIуэну зи мурад тырку дзэзешэ Уэсмэн-пэщэ.
1600 (1601) гъэм адыгэпщ Идар Темрыкъуэ и къуэхэу Думэныкъуэрэ Мамсрыкъуэрэ ПщыIэпщокъуэ Къазий иригъэблэгъащ, мамырыгъэ зэращIылIэнымкIэ зэпсэлъэну къигъэгугъэри. Ауэ ар и псалъэм епцIыжри пщы щIалитIыр гъэру иубыдащ, иужькIэ ахэр яукIыну унафэ ищIащ.
Идар Мамсрыкъуэ къуихрэ пхъуитIрэ иIащ.
