Путин Владимир: Урысейр и къэкIуэнум хуэпабгъэу пежьэн папщIэ
УФ-м и Президент Путин Владимир хэтащ «Валдай» дунейпсо клубым и зэIущIэм. Урысейм и Iэтащхьэр тепсэлъы хьащ къэрал зэ хущытыкIэхэм хэлъ гугъуехьхэмрэ илъэс къакIуэ хахыну президентым къы пэщылъ къалэнхэмрэ.
Урысей лIыщхьэм и къэпсэлъэныгъэм къыхигъэщащ нэхъапэм зэпэщIэт лъэны къуэхэр зэрызэгурагъэIуэжу щыта Iэмалхэм иджырей дунейм къару зэрыщимыIэжыр. Абы къы х э кIыу къэралхэм къалъы хъуэн хуей мэхъу зэ дэлэжьэнымрэ зэхьэ зэхуэ нымрэ я щытыкIэ нэхъы фIыр. Путиным зэ рыжиIамкIэ, «Iуэху еплъыкIэхэр зэрызэ хуэмыдэм узыпэмы плъа гугъуехь шына гъуэ хэм ухадзэнкIэ, абыхэм зэпэ щIэ ты ныгъэ гуащIэхэр кърикIуэнкIэ хъунущ.
«Апхуэдэ щыкIэкIэ зы зэныкъуэкъуныгъи зэпIэзэ рыт хъужынукъым, къэралхэм я зэхущытыкIэхэр екIэ кIуэну фIэкIа. Мы дунейм шынагъуэншагъэр нэхъ мащIэ щохъу», — жиIащ Путин Владимир.
Къэралым и Iэтащхьэм къыхигъэщащ зэрызэгу ры мыIуэ Iуэху псори мамыру, акъыл хэлъу зэхэгъэкIын зэрыхуейр.
Зи Iуэхухэр тэмэму зэтеухуауэ къыпщыхъу къэралым и зэпIэзэрытыныгъэр зэрыма хэм и щапхъэу Путин Вла димир къихьащ Испанием Каталониер къыгуэкIынкIэ зэрыхъунур. Президентым къыхигъэщащ ар езы Испанием и къэрал кIуэцI Iуэхуу зэрыщы тыр, ауэ, УФ-м и Президентым зэрыжиIамкIэ, а къэхъуамкIэ жэуап зыхьыр зы Iуэхум лъэны къуитIкIэ убгъэдыхьэ, абы уна фэ дыкъуакъуэ тепщIыхь хъуну къэзылъытэ хэрщ. Къэ бгъэлъагъуэмэ, Косовэр Юго сла вием къыгуэкIыныр дэзыIыгъахэрщ, абыкIэ щы тыкIэ шынагъуэ къагъэхъуу.
Дунейм псынщIэ дыдэу къыщыхъу зэ хъуэкIыныгъэ хэм щытепсэлъыхьым къэ ралым и Iэтащхьэм гу лъаригъэтащ зэхуэ мыдэныгъэм революцэ къишэнкIэ шына гъуэ зэрыщыIэр, лIэщIыгъуэ блэкIам и пэщIэдзэм Урысей зызыужьым къызэры щыхъуам хуэдэу.
«Илъэсищэ ипэкIэ, 1917 гъэм, щыIа ре волюцэм и дерсхэм нобэ дриплъэжмэ, долъагъу абы кърикIуахэр. ЗэгуэхыпIэ имыIэу зэхэухуэнащ абы щыгъуэм къэ хъуахэм къахьа зэраныгъэхэри сэбэпынагъхэри. Аращи, упщIэ зыхудогъэувыж: революцэкIэ мыхъуу, эволюцэ лъагъуэкIэ заужь хъунутэкъэ?» — жиIащ Путин Владимир.
Къэпсэлъэн иуха нэужь, хабзэ зэрыхъуа уэ, Президентым жэуап иритащ зэIущIэм къекIуэлIахэм я уп щIэ хэм.
Таллинн (Эстоние) университетым и профессор Мюл лерсон Рейн Путиным игу къигъэкIыжащ зэхыхьэ гуэ рым УФ-м нэгъуэщI къэрал IуэхухэмкIэ и министру щыта Козырев Андрей США-м и президент Никсон Ричард зыхуигъазэу Урысейм зи Iуэху зэрихуэр лъэпкъ Iуэхукъым, атIэ цIыху псоми я сэбэп зыхэлъхэрщ жиIауэ зэрыщытар.
«Абы къикIыр Никсоным щхьэ зэры фIэ тырщ. Ауэ, ди жагъуэ зэрыхъунщи, Козы ревым апхуэдэ акъыл иIэкъым. Щхьэ къуп щэ иIэщ, ауэ щхьэ фIэткъым», — жиIащ Путиным.
Американ щIэныгъэлIхэм ящыщ зыр щIэупщIащ иджыпсту Мэзкуурэ Вашингтонрэ яIэ зэхущытыкIэр совет лъэхъэнэм щыIам къызэрыщхьэщыкIым.
«Я зэхуаку дэлъа пщIэр нэхъ лъагэт, — жэ уап итащ урысей Президентым. — Си нэгу къысхущIэгъэхьэнукъым Совет Союзым и лъэхъэнэм ди къэралым и дип ломат IуэхущIапIэхэм совет ныпхэр къыщыфIатхъыу. Фэ апхуэдэу фщIащ».
2018 гъэм екIуэкIыну президент хэхыныгъэхэм теухуа упщIэхэри къратащ. Къэбгъэлъагъуэмэ, Путин Владимир къеупщIащ УФ-м и президенту цIыхубз хахыным теухуа Iуэхум зэреплъымкIэ. Фигу къэдгъэкIыжынщи, президент хэхыныгъэхэм хэ тыну мурад зэриIэр иджы благъэ жиIащ теленэтынхэр езыгъэкIуэкI Собчак Ксение.
«Ди деж сытри къыщыхъуфынущ», — къыпыгуфIыкIащ Путин Владимир.
КъищынэмыщIауэ, къэралым и Iэтащ хьэм къеуп щIащ, Урысейм и командэ къы хэхар Корее Ипщэм щекIуэкIыну Олим пиадэм хэтыфыным теухуауэ. Президентым къыхигъэщащ Дунейпсо олимп ко митетым иджыпсту икъукIэ къызэ рытра-
къу зэр, ди спортсменхэм ди къэралым и ныпым щIэмыту зыкърагъэгъэлъагъуэу, абыкIэ Урысейм и пщIэр ираудыхыну хэту.
«Урысей Федерацэм и президент хэхыныгъэхэу гъатхэ къакIуэ екIуэкIынум апхуэдэ щIыкIэкIэ зэхъуэ кIыныгъэ хилъхьэну зыгуэрым и мурадмэ, ар куууэ щоуэ. Абы кърикIуэнур езы хэр зыпэмыплъащ икIи олимп зэгухьэныгъэм хэ щIы ныгъэшхуэ игъуэтынущ», — жиIащ Путин Владимир.
Лъэпкъ стратегиемкIэ институтым и Iэтащ хьэ Ремизов Михаил щIэупщIащ 2018 гъэм хахыну президентым и къалэн нэхъыщхьэу щытынухэм.
«Урысейр сыт хуэдэ щы тыкIэми хуэлантIэу икIи хьэрхуэрэгъухэм япэщIэтыфу тщIын хуейщ, — къыхигъэщащ Путин Владимир. — Къэрал Iуэху зегъэкIуэкIэм и Iэмалхэмрэ щытыкIэхэмкIэ лантIэу. Экономикэ и лъэныкъуэкIэ, технологиещIэхэр къэгъэ сэбэпыным хуэунэтIауэ лъэщу хьэрхуэ рэгъу хэм япэщIэтыфу. Зыхъумэжы ныгъэ IэнатIэр дгъэбыдэн хуейщ, дуней псом зэрызиужьым екIуу политикэ щы тыкIэри егъэфIэкIуапхъэщ».
ЩIыналъэ куэдым я Iэтащхьэхэр зэры зэрахъуэкIам теухуа упщIи щыIащ. Президентым къыхигъэщащ нэхъыбэу тегъэщIапIэ ящIыр щIыналъэхэмрэ Урысей псомрэ я къэкIуэнур къы зыфIэIуэху щIалэщIэхэр къыхэхынырауэ зэрыщытыр.
«Валдай»-м зыщы тепсэ лъыхьахэм ящыщщ Украинэм щыщыIэ щытыкIэри. Путин Владимир къыхигъэщащ Донбассыр зэщIэхъееныгъэ гуащIэм щIызэщIищтам и щхьэусыгъуэр хабзэм къемызэгъыу Украинэм властыр зэрыщаубыдар зэ рыарар, абыкIэ къуаншагъэ зыбгъэдэлъыр Европэрауэ зэрыщытыр. Ар зэрегуп сысымкIэ, щIыналъэм щы щыIэ щытыкIэр зауэ IуэхукIэ зэпIэзэрыт ящIыну иужь ихьэмэ, Сербием и Сребреницэ къалэм къыщыхъуа гуауэм хуэдэм къытригъэзэнкIэ шынагъуэ щыIэщ. Абы зэрыжиIамкIэ, Урысейм щы тыкIэр апхуэдэм нигъэсынукъым.
2018 гъэм екIуэкIыну президент хэхыныгъэхэм хэтыным теухуауэ жэуап пыухыкIа Путин Владимир къеупщIахэм яритакъым.
ЩIэныгъэлIхэм я Iуэху еплъыкIэ
Социальнэ къэхутэныгъэ хэм я щIэныгъэ институтым (ЭИСИ) и унафэщIхэм я советым хэт Кузнецов Глеб къызэрыхигъэщамкIэ, Путин Владимир и къэпсэ лъэныгъэр ар ООН-м зэ хъуэкIыныгъэ хэзылъхьэну мурад зыщIа Трамп хуэгъэза жэуапщ. Абы къыдэкIуэуи, урысей лIыщхьэм жиIащ Лъэпкъ Зэкъуэтхэм я Зэгухьэныгъэр зытет хабзэхэр зэрыдиIыгъыр.
«Путин Владимир иджыри зэ къыхигъэщащ дунейпсо зэхущытыкIэхэм лъабжьэ яхуэхъуфыну мардэхэр: ар я хуитыныгъэкIэ зэхуэгъэдэн, зэгурыIуэныгъэхэм тетын, суверенитетым, къэралым, щIыналъэм я гъунапкъэхэм пщIэ яхуэщIын Iуэхугъуэ хэрщ, — жиIащ щIэныгъэ лIым. — А зыращ, ар зэрегупсысымкIэ, дуней псор шынагъуэншэу, къэралы гъуэхэм пщIэ зэхуащIу зыщIыфынур. ООН-м къигъэлъагъуэ щапхъэхэм тету псори зэкъуэту дунейр яухуэну къыхилъ хьащ абы».
ФедерацэмкIэ Советым Дунейпсо Iуэху хэмкIэ и комитетым и унафэщIым и япэ къуэдзэ Джабаров Владимир зэреплъымкIэ, Урысейм и Президентым и къу хьэпIэ лэжьэгъухэр зэпсэ лъэ ныгъэм къыхуриджащ.
«ИкъукIэ дахэу къэпсэ лъащ. Сыщогугъ КъухьэпIэм Путиным и къыхуеджэныгъэр зэхихыну. Абы зыри игъэкъуэншакъым, атIэ зэ псэлъэныгъэхэм къыхуриджауэ аращ икIи жиIащ: «ИпэкIэ дывгъэкIуатэ». Гукъи нэж хъуащ ядернэ Iэщэр гъэмэщIэным теухуауэ жиIахэр. КъызэрыщIэкIымкIэ, 1992 гъэ лъандэрэ американхэм дыкъагъапцIэу аращ. Пщэрылъ зыщытщIыжахэр дгъэзащIэурэ куэдри дэтчыхащ. Абы къыпэкIуэу зыри къытIэрыхьакъым. Ар иджыри зэ щыхьэт тохъуэ КъухьэпIэр пэжым тету сытым дежи къызэрыдбгъэ дэмытам», — къыхигъэщащ сенаторым.
«Мыр икъукIэ зыхуэсакъыпхъэ унэтIыныгъэщ. Нэхъы бэм ящI унафэмкIэ псори зэхэкIынукъым, лъэпкъ псоми я Iуэху еплъыкIэр къэ лъытапхъэщ. Нэхъыбэм зэ рыжаIэм тету Iуэхур зэфIэ хыныр — большевикхэм я Iэмалщ, ди ныкъуэкъуэгъухэм дызэрагъэкъуаншэу щытащ, — къыхигъэщащ сенаторым. — ООН-р зыри къызэ рымыкI зэгухьэныгъэ хъурэ, ШынагъуэншагъэмкIэ Советым дунейпсо политикэр имыубзыхужу абы и пщIэр фIэкIуэдмэ, дэ дунейпсо зэхъуэкIыныгъэшхуэхэр къытпэщылъщ, зэпэщIэтыныгъэшхуэхэри хэту».
Къэрал щIыб политикэр Президентым и къэпсэ лъэ ныгъэм нэхъыщхьэу щыщытащ. ЭИСИ-м щIыналъэ программэхэмкIэ къудамэм и унафэщI Колядин Андрей зэреплъымкIэ, а унэтIыныгъэм урысейхэм я дежкIэ мыхьэнэшхуэ иIэщ, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, абы къегъэлъагъуэ ди къэралым дунейпсо утыкум увыпIэшхуэ зэрыщиубыдар.
«Путин Владимир зэры лажьэ лъэхъэнэхэм Урысейр къэрал кIуэцIым лъэ быдэкIэ щыуври, дунейпсо утыкум, Сирием, и псалъэ щыжиIэу щIидзащ. Ди къэралыр къалъытэ хъуащ. Дунейм сыт къыщымыхъуами, — дэнэкIи «Мэзкуу и Iэр» щалъагъу, уеблэмэ нэгъуэщI къэралым и президент хэхыныгъэхэм. А псори щыхьэт тохъуэ ди къэралыр хуэфэщэну лъэ быдэкIэ зэрыщытым», — жиIащ щIэныгъэлIым.
РОЖКОВЭ Наталье,
ЛАДИЛОВЭ Еленэ.
«Известия»
