ЗэхъуэкIыныгъэхэр къытпоплъэ
Журналист цIэрыIуэ, Ельцин Борис и пресс-секретару щыта Костиков Вячеслав къелъытэ дэ иджыри къэс дызэрыпсэуам хуэдэу дяпэкIэ дымыпсэужыну. ЗэхъуэкIыныгъэшхуэхэр щыIэн хуейщ, арыншауэ хъужынукъым. Дгъэува мурадхэр къыдэхъулIэми, къыдэмыхъулIэми.
Адрейхэм дакъыкIэрымыхун папщIэ къэкIуэну илъэсипщIым Урысейр нэгъуэщI хъун хуейщ. Ар Путин Владимир IупщIу дигъэлъэгъуащ: гъащIэм ику иту и кIыхьагъыр илъэс 80-м нэгъэсын, иджырей 12-нэ увыпIэм икIыу ди экономикэр дунейм щыетхуанэ хъун, ди ВВП-р зы цIыхум хуэзэу хуэдэ 1,5-кIэ къэтIэтын хуейщ. Абы папщIэ экономикэм псынщIэ дыдэу зедмыгъэужьу хъунукъым. Ар мы зэманым нэхъ гугъущ 2000 гъэхэм я пэщIэдзэм зэращытам нэхърэ. Иджы ди экономикэр зыщыгугъыжыр тщэ гъэсыныпхъэм къыщIэкIыркъым, атIэ технологиещIэхэрщ. Абы щыгъуэми, КъухьэпIэм и санкцэхэм ягъэмэщIащ ди къэралым инвестицэу къакIуэхэр. АтIэ яубзыхуахэр зэдгъэхъулIэфыну?
— Урысейм ВВП-р нэхъ хуэму щыхохъуэ ику иту дуней псом елъытауэ — ди деж зы илъэсым зэрыщыхъур процент 1,5-рэ къудейщ проценти 3,5-м и пIэкIэ. Ауэ ди экономикэ, финанс политикэр зэтхъуэкIмэ, ди деж ар проценти 5-7-м щынэдгъэсыфынущ, — жеIэ РАН-м Дунейпсо экономикэмрэ къэрал зэхуаку зэхущыкIэхэмкIэ и институтым и къудамэм и унафэщI Миркин Яков. — Гъэсыныпхъэ IэнатIэм щылажьэр цIыху мелуани 10-15-щ. Апхуэдэу щыщыткIэ, нэгъуэщIхэм пэрыт псоми улахуэфI кърагъэлэжьын, инвестицэхэм я гъуэгур къызэIуахын хуейщ. Инвестицэхэр къэкIуэнущ санкцэхэм щхьэкIэ къэмынэу — хэт блэкIыфынур зэщIэгъагъэ экономикэм!
— ПравительствэщIэм кърыригъэзэжын хуейщ зэманым тIэщIигъэхуа Iуэхум — къулейсызыгъэм пэщIэтыным, — ар нэхъыщхьэу къелъытэ политолог Малевэ Татьянэ. — Ди экономикэр щылъэрызехьа 2000 гъэхэм зыхэпсэукIын ахъшэ зыIэрымыхьэ цIыхухэу къэралым щыпсэухэм я бжыгъэр проценти 10,7-рэ хъурт. Иджы зи щхьэ зымыIыгъыжыфхэм я куэдагъэр процент 14 ирикъуащ. Абы щыгъуэми, къулейсыз дыдэхэр ди деж щынэгъуэщIщ. Дуней псом апхуэдэхэр лэжьапIэншэхэрщ, ныкъуэдыкъуэхэрщ, бын куэд щапI унагъуэхэрщ. Ди деж цIыху жыджэрхэми улахуэр щахурикъуркъым, етIуанэ сабийр къыхуалъхуа иужь тэмэму псэун папщIэ.
Псэуныгъэм ехьэлIа нэгъуэщI IэнатIэ псоми зегъэузэщIын хуейщ. ЦIыху къулейсызым и къару псори зытригъэкIуадэр хэкIыпIэхэр къигъуэтынырщ. Абы, уеблэмэ, къигъэсэбэпыфыркъым къэралым цIыху-хэм пщIэншэу яхуищIэ Iуэхутхьэбзэхэр. Аращи, бюджет мылъкукIэ къулейсызхэм я бжыгъэр дгъэмащIэфмэ, медицинэ, егъэджэныгъэ IэнатIэхэми заукъуэдиинущ.
— Санкцэхэр къыдащIылIа пэтми, ди финанс ухуэкIэр шынагъуэ хэхуакъым, — апхуэдэу къелъытэ Банк Нэхъыщхьэм и Iэтащхьэу щыта, иджы Москва къэрал университетым и экономикэ факультетым финансхэмрэ кредитхэмкIэ и кафедрэм и унафэщI Дубинин Сергей. — Ди деж нэгъуэщI къэралхэм етщэр щынэхъыбэщ абыхэм къыщытщэхум нэхърэ. Дыщэ гъэтIылъыгъэ куэд зэхуэтхьэсащ, инфляцэр зэи къэмыхъуауэ мащIэ дыдэщ — 2017 гъэс зэрыхъуар проценти 2,5-рэщ. Мыхьэнэшхуэ иIэщ валютэ зэпIэзэрытыгъэр пIалъэ кIэщIым зэрытемыщIыхьар псоми къагурыIуэным. Къыдэдгъэхуа ахъшэр нэхъ жыджэру къэдгъэсэбэпын хуейщ. Ахэр куэд мэхъу — ВВП-м и процент 30-35-рэ. АрщхьэкIэ цIыхухэмрэ компаниехэмрэ ахъшэр халъхьэ нэхърэ ягъэтIылъмэ нэхъ къащтэ. Инвестицэхэм хыхьэр процент 20 къудейщ.
Зэрытлъагъущи, правительствэ-щIэм и пащхьэм зэпымыууэ къиувэнущ зэфIигъэкIын хуей къалэныщIэхэр. Псалъэм и хьэтыркIэ, налогхэр къаIэтыну хьэмэрэ зэрыщытауэ къагъэнэжыну. ХамыгъэхъуамэнэхъыфIт. Ар инвестицэхэмлъэпо- щхьэпо яхуэхъунущ.
