Мы махуэхэм
Дыгъэгъазэм и 13, бэрэжьей
1476 гъэм Инджылызым щыяпэу а къэралым тхылъ щытрадзащ. АбыкIэ Инджылызыр Европэм и адрей щIыналъэхэм лIэщIыгъуэ Iыхьэ плIанэм нэблагъэкIэ къакIэрыхуат. Япэ тхылъыр а къэралым къыщыдэзыгъэкIар типограф Кэкстон Уильямщ.
1642 гъэм Голландием щыщ, хым тету щIыпIэ-щIыпIэхэр къызэхэзыкIухь Тасман Абель къихутащ Новая Зеландия щIыналъэр зэрыщыIэр.
1920 гъэм Лъэпкъхэм я Лигэм Гаагэ къыщызэрегъэпэщ дунейпсо хеящIэ IуэхущIапIэ.
1926 гъэм Совет къэралыгъуэм щыяпэу абы цIыхуу исыр бжын щIадзащ.
1949 гъэм Налшык щекIуэкIащ КъАССР-м и цIыхубз ныбжьыщIэхэм я ХI республикэ съезд.
1971 гъэм Москва япэу щагъэлъэгъуащ «Джентльмены удачи» кинокомедиер. Ди къэралым щыпсэухэм нэхъыфI дыдэу ялъагъу фильмхэм ящыщ хъуащ ар.
1989 гъэм Совет Союзым и Либерал-демократие партыр къызэрагъэпэщащ. Абы и унафэщIу хахащ Жириновский Владимир.
1991 гъэм Налшык щекIуэкIащ КъБР-м ис лъэпкъхэм я лIыкIуэхэм я съезд.
1996 гъэм ООН-м и секретарь нэхъыщхьэу хахащ Аннан Кофи.
2000 гъэм Европарламентыр арэзы техъуащ тутын къыщIэзыгъэкIхэм хуагъэув мардэхэр гъэткIииным теухуа законопроектым.
Нэмыцэ усакIуэ, публицист, критик Гейне Генрих къызэралъхурэ илъэс 220-рэ ирокъу.
Урыс усакIуэ, тхакIуэ, драматург, зэдзэкIакIуэ, критик Брюсов Валерий къызэралъхурэ илъэси 144-рэ ирокъу.
Совет тхакIуэ, Ильф Илья и гъусэу къыдигъэкIа тхылъхэм цIэрыIуэ ирихъуа Петров Евгений къызэралъхурэ илъэси 114-рэ ирокъу.
Актёр, СССР-м и цIыхубэ артист Плятт Ростислав къызэралъхурэ илъэси 109-рэ ирокъу.
Актёр, РСФСР-м и цIыхубэ артист Рыбников Николай къызэралъхурэ илъэс 87-рэ ирокъу.
УэрэджыIакIуэ, актрисэ, УФ-м и цIыхубэ артисткэ Сенчинэ Людмилэ и ныбжьыр илъэс 69-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык уэфIу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градуси 8 — 11, жэщым градус 1 — 2 щыхъунущ.
Дыгъэгъазэм и 14, махуэку
Академик Сахаров Андрей и фэеплъ махуэщ. Совет физик, жылагъуэ лэжьакIуэ цIэрыIуэ, Нобель саугъэтым и лауреат Сахаров Андрей 1989 гъэм дунейм ехыжащ.
1542 гъэм Шотландие пащтыхьыгъуэм и унафэщIу ягъэувауэ щытащ Стюарт Марие. Абы и гъащIэр гъэщIэгъуэныщэу къызэрекIуэкIар зыфIэтелъыджэр и лъэхъэнэгъухэм я закъуэкъым. Ноби абы теухуа тхылъхэр къыдокI, фильмхэр трах.
1695 гъэм къэралым и пащтыхь Пётр Езанэм къыхилъхьэри, адыгэпщ Черкасский Алий (Михаил) Алигъуокъуэ и къуэр Урысейм и генералиссимусу хахат. (Абы щыгъуэ ар дзэм и къулыкъу нэхъыщхьэт).
1799 гъэм дунейм ехыжащ США-м и япэ президенту щыта Вашингтон Джон.
1825 гъэм Санкт-Петербург и Сенатскэ утыкум деж къыщызэрыIэтащ къэралым зэхъуэкIыныгъэшхуэхэр щегъэкIуэкIын хуейуэ къэзыгъэувхэр. Ахэр цIыху минищым щIигъурт. ЗэхъуэкIыныгъэхэм я нэхъыщхьэр къэрал унафэр пащтыхьым къыIэщIэхынымрэ пщылIыгъэр гъэкIуэдынымрэт.
1844 гъэм Порт-Петровск къалэм (иджырей Мэхъэчкъалэм) и лъабжьэр ягъэтIылъащ.
1893 гъэм Москва и Утыку плъыжьым Сату щIыпIэ сатырхэр къыщызэIуахауэ щытащ. Иджыпсту ар ГУМ тыкуэнышхуэрщ.
1911 гъэм Норвегием щыщ къэхутакIуэ Амундсен Руаль япэу Ипщэ полюсым нэсащ.
1939 гъэм СССР-р Лъэпкъхэм я лигэм къыхагъэкIыжащ, Финляндием зэрезауэмкIэ ягъэкъуаншэри.
1943 гъэм ВКП (б)-м и ЦК-м и унафэкIэ къащтащ СССР-м и Къэрал гимныр.
1947 гъэм къыдэкIащ СССР-м и Министрхэм я Советымрэ ВКП (б)-м и ЦК-мрэ «Ахъшэ реформэ егъэкIуэкIынымрэ ерыскъы, промышленнэ хьэпшыпхэр къызэращэху карточкэхэр къэмыгъэсэбэпыжынымрэ ятеухуауэ» я Унафэр.
1955 гъэм ООН-м хагъэхьащ Австрие, Албание, Болгарие, Венгрие, Иордание, Ирландие, Испание, Италие, Камбоджэ, Лаос, Ливие, Непал, Португалие, Румыние, Финляндие, Шри-Ланка къэралхэр.
1975 гъэм Камбоджэ къэралым зэреджэр Кампучие жиIэу зэрахъуэкIащ.
Кавказым щыпсэу лъэпкъхэм я бзэхэр щIэныгъэм тету джыным япэу зезыпщытахэм ящыщ, адыгэбзэм, абхъазыбзэм, шэшэныбзэм я алфавит зэхэзылъхьа Услар Пётр къызэралъхурэ илъэс 201-рэ ирокъу.
Совет физик, академик, лазерыр къэгъэсэбэпыным теухуа и къэхутэныгъэхэм папщIэ Нобель и саугъэтыр зрата Басов Николай къызэралъхурэ илъэс 95-рэ ирокъу.
Индием щыщ актёр цIэрыIуэ, режиссёр, зи сценарийрэ зи мылъкукIэ фильм куэд траха Капур Радж къызэралъхурэ илъэс 93-рэ ирокъу.
Дирижёр, КъБР-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Бекъул Леонид къызэралъхурэ илъэс 81-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Махуэм хуабэр градуси 3 — 5, жэщым щIыIэр 1 градус щыхъунущ.
