Жьыубгъу (Джубгэ)
Хы ФIыцIэ Iуфэм дызыщрихьэлIэ щIыпIэцIэхэм яхэтщ ди нобэрей гъащIэм куэдрэ щызэхэтххэр. Апхуэдэхэм ящыщ зыщ Джубгэ (Жьыубгъу) фIэщыгъэри. Абы и къежьэкIэ хъуам ехьэлIауэ Iуэху еплъыкIэ зыбжанэ щыIэщ.
Адыгэ Республикэм щыщ щIэныгъэлI Мерэтыкъуэ Къасым къызэрилъытэмкIэ, «жьыубгъу» псалъэм къикIыр езым къеIуэтэж: «жьым зыщиубгъу щIыпIэ» жыхуиIэщ.
Лъахэхутэ цIэрыIуэ Ковешников Владимир и IэдакъэщIэкI «Очерки по топонимике Кубани» тхылъым зэритымкIэ, щIыпIэцIэр къытехъукIагъэнкIэ хъунущ «губгъу» — «губгъуэ» псалъэми. Сыту жыпIэмэ, Джубгэ псы цIыкIур тенджызым щыхэхуэжым деж къыщыунэху ныджэр, губгъуафэ епплъыну, къызэрымыкIуэу бгъуфIэщ, абы къыхэкIыуи, хым къыхиху жьым хуиту зыщиубгъуащ.
Гу лъытапхъэщ, фIэщыгъэр «пшагъуэм зыщригуашэ» жыIэгъуэм хуэзыгъакIуэхэри зэрыщыIэм.
Iэгъуэблагъэм пэмыжыжьэу щыс шапсыгъ къуажэхэм дэс нэхъыжьыфI-хэм зэрыжаIэм тетщIыхь-мэ, щIыпIэцIэм и лъабжьэр хуэбгъакIуэ хъунущ «Устьджегутинск» фIэщыгъэр къызытехъукIауэ къалъытэ «жьэгъуп» — «жьэгъум и пэ» псалъэ зэхэтми. Иужьрей Iуэху еплъыкIэм «дызылъэIэса» Устьджегутинск щIыпIэцIэм (ар Къэрэшей-Шэрджэсым узыщрихьэлIэ щIыпIэщ) и къэунэхукIэм, тхузэфIэкIмэ, иужькIи дытепсэлъыхьынщ.
Къыхэгъэщыпхъэщ, профессор Лопатинскэм лIэщIыгъуэ блэкIам икухэм хуэзэу мы фIэщыгъэм и гугъу щищIым, «жьэгъуп» — «жегуп» псалъэхэр къи-гъэсэбэпауэ зэрыщыта- ри.
Мыдрейуэ, дымыгъэщIэгъуэн тлъэкIыркъым, фIэщыгъэр урысыбзэм хуэзышэну зыфIэкъабылхэри зэрыщыIэр, къикIыр «жэщ тхьэIухуд» е «дахагъэм и тIуащIэ» мыхьэнэхэм хуагъакIуэу. Апхуэдэ егупсысыкIэр къызыхахари нобэрей гъащIэрщ: жэщым кхъуафэкIэ хым утесу, зи гугъу тщIы ныджэм укъыщыхуэплъэкIэ, нэм къыIуидзэ теплъэм хуабжьу узэрызыIэпишэрщ, узэритхьэкъурщ. АрщхьэкIэ, ди гуапэ зэрыхъунщи, апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкIэм лъабжьэ гуэри имыIэу къалъытэ тхыдэджхэм я нэхъыбапIэм. Ар нэрылъагъущ адыгэхэм ди псэукIэу щытамрэ ди бзэм щыщу, зы мащIэ нэхъ мыхъуми, зыгуэр хэзыщIыкIхэм я дежкIи.
Джубгэ посёлкэр а цIэ дыдэр зезыхьэ псы цIы- кIур хы ФIыцIэм щыхэхуэжым деж Iусщ, ТIуапсы къалэм и ищхъэрэ-къухьэпIэ лъэныкъуэмкIэ километр 70-кIэ пэжыжьэщ.
Джубгэ зи фIэщыгъэ псым километр 27-рэ и кIыхьагъщ, и Iуфэхэм мывэ пхъэбгъу абрагъуэхэмкIэ щызэтрагъэувауэ щыта испы унэхэр щыкуэдщ. Абыхэм ящыщ зыр Кавказым щынэхъ ин дыдэхэм хабжэ.
КЪУМАХУЭ Аслъэн.
