ЗэпыщIэныгъэхэр ягъэбыдэ
Мэзкуурэ Эр-Риядрэ гуапэ ящыхъуащ Сауд Хьэрыпым и пащтыхьыр Урысейм къызэрыкIуар икIи жаIащ лъэныкъуитIым я зэдэлэжьэныгъэр нэхъ быдэ зэрыхъуар
Сауд Хьэрыпым и пащтыхь Сальман бен Абдель Хьэзиз Аль Сауд Урысейм япэу къэрал IуэхукIэ къызэрыкIуам къызэIуихащ Мэзкуурэ Эр-Риядрэ я зэпыщIэныгъэхэм я тхыдэм и напэкIуэцIыщIэ. ЛъэныкъуитIми апхуэдэ еплъыкIэ зэраIэр зыбжанэрэ щыжаIащ пащытыхьыр УФ-м къызэрыкIуам теухуауэ жэпуэгъуэм и 5-8-хэм екIуэкIа зэIущIэхэмрэ зэпсэлъэныгъэхэмрэ.
А Iуэхугъуэхэм нэхъыщхьэу щыщытащ УФ-м и Президент Пу-тин Владимирр рэ пащтыхь Сальман бен Абдель Хьэзиз Аль Сауд- рэ Кремлым щрагъэкIуэкIа зэIущIэр. КъищынэмыщIауэ, Сауд Хьэрыпым и Iэтащхьэм зэпсэлъэныгъэхэр дригъэкIуэкIащ УФ-м и Правительствэм и УнафэщI Медведев Дмитрийрэ урысей муфтийхэмрэ. МГИМО-м щыкIуам абы къратащ университетым щIыхь зиIэ и докторым и дипломыр. Иджырей къэкIуэгъуэм хыхьэу зэгурыIуэныгъэ 15-м щIигъум Iэ традзащ. Абы къызэщIеубыдэ унэтIыныгъэ зэмылIэужьыгъуэхэр — хьэршым и къэхутэныгъэмрэ энергетикэмрэ къыщыщIэдзауэ телекомуникацэхэмрэ щэнхабзэмрэ щиухыжу.
Пащтыхьыр 2006 гъэм Урысей къэкIуауэ щытащ, ауэ абы щыгъуэм ар пащтыхьыгъуэм и Iэтащхьэтэкъым.
ЕплъыкIэ зэтехуэ
Урысеймрэ Сауд Хьэрыпымрэ я унафэщIхэм Кремлым щрагъэкIуэкIа зэпсэлъэныгъэхэм нэхъыщхьэу къыщаIэтащ Сирием щыщыIэ кризисыр зэпIэзэрыт щIыжыныр. Абы хэтахэмрэ щIэныгъэлIхэмрэ зэреплъымкIэ, зэIущIэр сэбэп хуэхъуащ Мэзкуурэ Эр-Риядрэ я еплъыкIэхэр зэгъунэгъу щIынымкIэ икIи щыхьэт техъуащ политикэ зэгурыIуэныгъэхэмкIэ зауэр гъэсэбырыжыным лъэныкъуэхэр зэрыхущIэкъум.
Бжэ зэхуэщIакIэ ирагъэкIуэкIа зэпсэлъэныгъэхэм кърикIуахэм я гугъу щиIщым, УФ-м нэгъуэщI къэрал IуэхухэмкIэ и министр Лавров Сергей къыхигъэщащ Сирием ехьэлIа зэщIэхъееныгъэхэр Астана щекIуэкIа зэгурыIуэныгъэхэм тету ягъэзэщIэным зэрыхущIэкъум арэзы къызэрищIыр.
Саудым нэгъуэщI къэрал IуэхухэмкIэ и министр Адель аль-Джубейр жиIащ Сирием щыщыIэ оппозицэр зэкъуэт щIынымкIэ Мэзкуурэ Эр-Риядрэ еплъыкIэ зэпэщIэуэ зэрамыIэр, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, ар дунейпсо цIыхубэм къащта бгъэдыхьэкIэм тохуэ. «Пэж дыдэу Урысейр, американхэмрэ европей къэралхэмрэ хуэдэу, щIэгъэкъуэнышхуэ мэхъу оппозицэр зэкъуэт щIыным теухуауэ къетхьэжьа Iуэхугъуэхэр гъэзэщIэнымкIэ. Аращи, согугъэ, политикэ унэтIыныгъэкIэ щытыкIэр зэпIэзэрыт щIыжыным хуэкIуэ лъэбакъуэу къыщIэкIыну», — жиIащ министрым.
Кремлым щекIуэкIа зэпсэлъэныгъэхэр щыхьэт техъуащ КъуэкIыпIэ Гъунэгъумрэ Африкэ Ищхъэрэмрэ щыщыIэ зэщIэхъееныгъэхэм ятеухуауэ Мэзкуурэ Эр-Риядрэ яIэ еплъыкIэхэр зэрызэпэгъунэгъум. Абыхэм къарикIуа-хэм щытепсэлъыхьыным ар къыхигъэщащ аль-Джубейр: «Ирак къэралыгъуэм и зэкъуэтыныгъэм дрителъхьэщ икIи правительствэм дыдоIыгъ ИГИЛ-м (УФ-м щамыдэ террорист зэгухьэныгъэм) ебэныным теухуауэ иригъэкIуэкI Iуэхугъуэхэр. Йеменым дыщыхущIокъу Перс псы дэлъадэм хыхьэ хьэ рып къэралхэм я зэдэлэжьэны-гъэм и советым къыхилъхьа жэрдэмым тету политикэ IуэхукIэ псалъэмакъыр дгъэсэбырыжыну, Ливием щыдыдоIыгъ лъэныкъуэхэр зэпэгъунэгъу щIыжыным теухуауэ щыIэ ООН-м и лIыкIуэр».
КъэралитIым я дипломат IэнатIэхэм я унафэщIхэм я псалъэхэм къызэрыхэщамкIэ, Урысеймрэ Сауд Хьэрыпымрэ я Iэтащхьэхэм я зэпсэлъэныгъэр щыхьэт техъуащ шынагъуэншагъэ и лъэныкъуэмкIэ терроризмэмрэ экстремизмэмрэ пэщIэтыным теухуауэ зэдэлэжьэныгъэхэм хагъэхъуэну зэрыхущIэкъур. УФ-м и нэгъуэщI къэрал IуэхухэмкIэ министерствэм и Iэтащхьэм къызэрыхигъэщамкIэ, пащтыхьыр Урысейм къызэрыкIуам и фIыгъэкIэ къэралитIым я зэпыщIэныгъэхэр нэхъ быдэ хъуфы-нущ. Апхуэдэ еплъыкIэм арэзы техъуащ Саудым и МИД-м и унафэщIри. «Урысеймрэ Сауд Хьэрыпымрэ я зэпыщIэныгъэхэр адэкIи егъэфIэкIуэныр сэбэп хуэхъунущ КIуэкIыпIэ Гъунэгъумрэ дуней псомрэ шынагъуэншагъэр къыщызэгъэпэщым», — къыхигъэщащ аль-Джубейр.
Экономикэ жэрдэмхэр
Дунейпсо Iуэхугъуэхэм къищынэмыщIауэ, зэпсэлъэныгъэхэм хэтахэм гулъытэшхуэ хуащIащ къэралитIым я экономикэ зэпыщIэныгъэхэм я зыужьыныгъэми. Пащтыхьым жиIащ Сауд Хьэрыпымрэ Урысеймрэ я экономикэ зэдэлэжьэныгъэм зиужьыным Iэмал куэд зэриIэр, сату-экономикэ инвестицэм зэрызиубгъуфынур. Абы и псалъэхэм къазэрыхэщамкIэ, Мэзкуу-рэ Эр-Риядрэ я экономикэхэм хэлъ нэхъыфIхэр къагъэсэбэпыфынут, унэтIыныгъэ зэмылIэужьыгъуэхэмкIи сатум зиIэтыфынут.
КъищынэмыщIауэ, абы къыхигъэщащ дунейпсо экономикэм и зыужьыныгъэм сэбэп хуэхъу щIыдагъэ уасэхэр зэпIэзэрыту щытын папщIэ къэралитIыр жыджэру зэдэлэжьэну пащтыхьыгъуэр зэрыхущIэкъур.
УнэтIыныгъэ зэмылIэужьыгъуэхэмкIэ экономикэ зэпыщIэныгъэхэр щрагъэфIэкIуэным и телъхьэу зэрыщытым и щыхьэту зэпсэлъэныгъэхэм Iэ щытрадзащ дэфтэр зыбжанэм.
ЗэгурыIуэныгъэхэр
Урысейм инвестицэ занщIэхэм я фондым (РФПИ) и генеральнэ директор Дмитриев Кирилл зэрыжиIамкIэ, доллар меларди 2,1-рэ и уасэ зэгурыIуэныгъэм Iэ традзащ. РФПИ-мрэ Сауд Хьэрыпым щыщыIэ «Public Investment Fund»-мрэ (PIF) къызэрагъэпэщыну энергетикэ проектхэм я фондым хуаутIыпщынущ доллар 1 мелард, технологие проектхэм халъхьэнущ доллар 1 мелард. КъищынэмыщIауэ, PIF-м доллар мини 100 и уасэ инвестицэ хилъхьэнущ Уры-сей и инфраструктурэ проектхэм. Апхуэдэхэщ Мэзкуу щаухуэну Кутузовым и цIэр зезыхьэ проспектым ещхьымрэ Санкт-Петербург щащIыну метро псынщIэмрэ.
Дзэ-промышленнэ комплексым теухуа зэгурыIуэныгъэхэри зэращIылIащ. Сауд Хьэрыпым щащIынущ Калашников и автомат АК-103-мрэ унэтIыныгъэ зэмылIэужьыгъуэ зиIэ фочышэхэмрэ. Росатомымрэ Сауд Хьэрыпым ЭнергетикэмкIэ и министерствэм-рэ зэгурыIуащ мамыр унэтIыныгъэ зиIэ атомым зегъэужьынымкIэ. Росатомым и унафэщI Лихачёв Алексей зэрыжиIамкIэ, Сауд Хьэрыпым къелъыхъуэ атом электростанцым и ухуэныгъэм ехьэлIа пкъыгъуэхэр къезытын икIи Росатомыр абы хэ-тыну зэрыхуеймкIэ хуэфэщэн дэфтэр яIэригъэхьащ.
«Газпром нефть»-мрэ «Saudi Aramco»-мрэ зэгурыIуащ щIыдагъэ-газ унэтIыныгъэмкIэ я зэпыщIэныгъэхэм зрагъэубгъуну. Абы ипкъ иткIэ, компаниехэр зэгъусэу елэжьынущ щIыдагъэрэ газрэ къыщыщIаш щIыпIэхэр зраубрууным, ахэр зэрызэрагъэпэщыжыным, щIым щIэлъхэр къызэрыщIаш насосхэр егъэфIэкIуэным, гъущIым къыхэмыщIыкIа зи бгъуагъыр ин бжьамийхэр щIыным. Урысеймрэ Сауд Хьэрыпымрэ я бюджетхэм доллар мелард 40-м нэблагъэ хэхъуэу къезыта ЩIыдагъэ къыщIэзыш къэралхэм я зэгухьэныгъэм (ОПЕК) къищтауэ щыта зэгурыIуэныгъэм адэкIи къыпащэну зэрамурадыр жаIащ», — къыхигъэщащ РФПИ-м и унафэщIым.
Саудым и Iэтащхьэм дригъэкIуэкIа зэпсэлъэныгъэхэм УФ-м и Правительствэм и УнафэщIым щыжиIащ зэгурыIуэныгъэхэм къагъэувхэр нэхъ псынщIэу гъэзэщIэным хуэунэтIа Iуэхугъуэ псори урысей унафэщIхэм ягъэзэщIэну зэрыхьэзырыр. «ЗэгурыIуэныгъэхэр нэхъ псынщIэу гъэзэщIэн пап-щIэ, нобэ фIэмыкIыу министрхэм хуэфэщэн пщэрылъхэр яхуэсщIынущ», — къыхигъэщащ Медведев Дмитрий.
ЗэIущIэщIэхэр къапэщылъщ
Сальман бен Абдель Хьэзиз Аль Сауд Урысейм и Iэтащхьэр Сауд Хьэрыпым иригъэблэгъащ.
«Нэхъапэм фи къэралым сызэрыщыIауэ щытар сощIэж икIи Iэмал имыIэу иджыри зэ Сауд Хьэрыпым сыкIуэнущ», — жиIащ Путин Владимир.
Президентым и дэIэпыкъуэгъу Ушаков Юрий журналистхэм къазэрыжриIамкIэ, Путиныр Сауд Хьэрыпым щыкIуэнур зэкIэ траухуакъым. «Ирагъэблэгъати, арэзы техъуащ. Адрейхэр зэхуэгъэкIуэныр щытыкIэ куэдым епхащ», — жиIащ абы.
НэгъуэщI зэIущIэхэр щыщыIэнухэр наIуэ хъуащ. Жэпуэгъуэм и кIэухым екIуэкIынущ иджырей зэпсэлъэныгъэхэм ипкъ иткIэ зэхагъэува дзэ-техникэ зэдэлэжьэныгъэмкIэ правительствэхэм я зэдай комиссэм и япэ зэхуэсыр. ЩэкIуэгъуэм и 2-м Эр-Рияд щыIэнущ ди къэралым и гупым и унафэщI УФ-м энергетикэмкIэ и министр Новак Александр зыхэтыну правительствэхэм я зэдай комиссэм и зэхуэсыр. КъыкIэлъыкIуэ махуэм Сауд Хьэрыпым кIуэнущ Урысейм сатумрэ промышленностымкIэ и министерствэм и унафэщI Мантуров Денис и жэрдэмкIэ къызэрагъэпэща ди промышленностым и лэжьакIуэхэм я гупыр. Абыхэм къапщытэнущ урысей промышленностыр Сауд Хьэрыпым щыщыIэ сыт хуэдэ унэтIыныгъэхэм къыщагъэсэбэп хъунуми.
КъищынэмыщIауэ, къэралитIым ЩэнхабзэмкIэ я министерствэхэм я зэдэлэжьэныгъэм и программэм тету пащтыхьыгъуэм щекIуэкIынущ Урысей щэнхабзэм и тхьэмахуэ.
Тхьэмахуэ махуэм Сауд Хьэрыпым и пащтыхьыр и хэкум лъэтэжащ. Внуковэ кхъухьлъатэтIысыпIэм ар щрагъэжьэжащ УФ-м и Правительствэм и унафэщIым и къуэдзэ Хлопонин Александр, УФ-м энергетикэмкIэ и министр Новак Александр, нэгъуэщI къэрал IуэхухэмкIэ министрым и къуэдзэ Богданов Михаил, РФПИ-м и генеральнэ директор Дмитриев Кирилл сымэ.
Никольский Алексей.
ТАСС хъыбарегъащIэ IэнатIэ
