Урыс пащтыхь гуащэ Идар Гуащэнэ
Идар Темрыкъуэ ипхъу Гуащэнэ, урыс пащтыхь гуащэу щытар, 1545 гъэм Къэбэрдейм къыщалъхуащ. 1561 гъэм и ныбжьыр илъэс 16-м иту ар щхьэгъусэ хуэхъуащ Урыс пащтыхь Грозный Иван икIи, чристэн диныр къыщищтэм, Марие цIэр къыфIащащ.
Урыс пащтыхьыр малъхъэ зэрахуэхъуам Гуащэнэ и дэлъхухэм, пщы Черкасскэхэм, я пщIэр къиIэтащ, Урысейм и тхыдэми абыхэм увыпIэ щхьэхуэ щагъуэтащ.
Пащтыхь зэщхьэгъусэхэм Василий зыфIаща щIалэ цIыкIу 1563 гъэм къахуэхъуат, ауэ ар мазэ бжыгъэ фIэкIа мыхъуу лIэжащ. Сабийр къыщIэмыхъуам щхьэусыгъуэ зэхуэмыдэхэр иIауэ тхыдэтххэм къагъэлъагъуэ. Апхуэдэщ, псалъэм папщIэ, Василий сымаджэ хъуауэ зэрыжаIари, адыгэ щылъхум пащтыхьыгъуэ къыхуэнэну хуэмея жагъуэгъухэр мымащIэу зэриIари.
ИлъэсийкIэ урыс пащтыхь гуащэу щыта адыгэ бзылъхугъэр, тхыдэм къызэрыхэщыжымкIэ, и щхьэгъусэм акъылэгъуи дамэгъуи хуэхъуфащ, щIэныгъи бгъэдэлъащ, гупсысэ жани иIащ, къэрал Iуэхухэр зэфIэхынымкIэ Грознэм чэнджэщэгъу хуэхъуфуи щытащ.
Идар Темрыкъуэ ипхъу Марие (Гуащэнэ) 1569 гъэм фокIадэ мазэу Александровскэ слободам щылIащ, Вологдэ къикIыжу гъуэгуанэ кIыхь икIи хьэлъэ тетауэ, икIи Москва Кремль пщIантIэм дэт Вознесенскэ къулъшырыфым щыщIалъхьащ.
ИнэрокъуэДисэ.
