Мэлбахъуэ Елбэрд ягу къагъэкIыж
Мэлбахъуэ Тимборэ и цIэр зезыхьэ Къэрал лъэпкъ библиотекэм щызэхэтащ тхакIуэ, зэдзэкIакIуэ, журналист, КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Мэлбахъуэ Елбэрд къызэралъхурэ илъэс 80 зэрырикъум и щIыхькIэ къызэрагъэпэща пшыхь.
Зэхуэсыр къызэIуихащ библиотекэм и унафэщI, филологие щIэныгъэхэм я доктор Емуз Анатолэ. Ар къызэхуэсахэм ядэгуэшащ Мэлбахъуэр къызэрицIыхуауэ щытам, а тIум я зэхуаку дэлъа зэныбжьэгъугъэм теухуа гукъэкIыжхэмкIэ. Емузым къызэриIуэтэжамкIэ, Елбэрд щIэныгъэ куу зыбгъэдэлъа цIыхут. Гугъут ар зыщымыгъуазэ, е зэмыджа тхылъ къэбгъуэтыну. Зэпымыууи и щIэныгъэм хигъахъуэрт. Арауи къыщIэкIынщ абы и тхыгъэхэри щIэщыгъуэ, гъэщIэгъуэн щIэхъуари. «Iуащхьэмахуэ кIуэ гъуэгур шынагъуэт», «ЩумыгъэпщкIуам щылъыхъуэ» романхэр дунейм къыщытехьам яхузэрымыгъэгъуэту щIаджыкIырт, — жиIащ Емузым.
КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министр Къумахуэ Мухьэдин гуапэу игу къигъэкIыжащ Мэлбахъуэ Елбэрд дригъэкIуэкIауэ щыта псалъэмакъ щхьэпэр. Абы жиIащ мыпхуэдэ зэIущIэ къызэрыхузэрагъэпэщар езым илъэгъуауэ щытамэ, ар идэнкIэ Iэмал зэримыIар, сыту жыпIэмэ ар икъукIэ цIыху зэпIэзэрытт, щхьэщытхъугъэм хуэхейт. Къилэжьу щытми, цIыхур къыщытхъуныр фIэфIынутэкъым. Языныкъуэхэм ещхьу, адрейхэм закъыхигъэщу зигъэпIийртэкъым. Ар ящыщт зи пщIэр, зи нэмысыр зыIыгъыж цIыху щыпкъэ зыхужаIэхэм. Зэгуэр ди закъуэу дызэуэршэрылIауэ сеупщIат мы уэ къызжепIа псалъэхэр къэзгъэлъэгъуэж, си лэжьыгъэхэм къыщызгъэсэбэпыж хъуну жысIэри. Къысхуидатэкъым. Ар зыхуэсIуэтар уэращ, жиIэри. КъызэрымыкIуэу цIыху зэтеубыдат Елбэрд.
КъБР-м и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ Беппаев МутIалип тхакIуэм и гъащIэм кIэщIу тепсэлъыхьащ. Къызэхуэсахэм абы ягу къигъэкIыжащ КIыщокъуэ Алим и фIыгъэкIэ Елбэрд унэ зэпэщ къызэрыратауэ щытар. А зэманым партым и Къэбэрдей-Балъкъэр обкомым и япэ секретарыр Елбэрд и адэ Тимборэти, абы и быныр хиIэтыкIыу нэхъ лейуэ зыри зэрыхуимыщIэнум псори щыгъуазэт. Куэдым зэрагугъауи къыщIэкIат — пэшиплI хъу и фэтэрыр пэшитIкIэ ихъуэжат Елбэрд. Адрейхэм яйм ефIэкI зыгуэр иIэну зэрыхуимытыр хьэкъыу пхыкIауэ къэхъуа, апхуэдэ хабзэ ткIийм щIапIыкIа цIыхут ар.
Беппаевыр тепсэлъыхьащ Кулиев Къайсынрэ Елбэрдрэ яку дэлъа зэныбжьэгъугъэм. Апхуэдэуи Мэлбахъуэ Елбэрд МГУ-м журналистикэмкIэ и факультетым щыщIэсам Буденный Семён ипхъу Нинэ, Хрущёв Никитэ и къуэрылъху Юлие, Катаев Валентин и къуэ Павел, тхакIуэ, журналист Немченкэ Гарри сымэ къызэрыдеджам къызэхуэсахэр щыгъуазэ ищIащ.
«Тэрчналмэс» ОАО-м и тхьэмадэ Хьэжу Владимир къыхигъэщащ Тэрч щIыналъэм узэрыгушхуэ хъун цIыхушхуэ куэд къызэрыщыхъуам. Абыхэм ящыщщ Мэлбахъуэхи: Тимборэ Къэбэрдей-Балъкъэрым куэд дыдэ хуилэжьащ, Елбэрди къызыхэкIа лъэпкъым хуэпэжащ.
— Ар тхакIуэ Iэзэт. И IэдакъэщIэкIхэри адыгэм ди блэкIам, ди къэкIуэнум, лъэпкъым ди шыфэлIыфэм теухуат. Срогушхуэ апхуэдэ ныбжьэгъуфI си гъащIэм зэрыхэтам, — жиIащ Хьэжум.
УФ-м и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм хэт, журналист Котляров Виктор жиIащ Мэлбахъуэм и IэдакъэщIэкIхэр щызэхуэхьэсыжа тхылъ Котляровхэ Викторрэ Мариерэ я тхылъ тедзапIэм къыдигъэкIыну зэримурадыр.
— Дэ дызэныбжьэгъуу, ди Iуэху еплъыкIэхэр зэхуэтIуатэу щытащ, -жиIащ абы. — Елбэрд убгъэдэсыну, и дуней еплъыкIэхэм зыщыбгъэгъуэзэну уасэ зимыIэт. Ар апхуэдэу щIыщытри щIэныгъэ куу зэрыбгъэдэлъым и закъуэтэкъым, атIэ и хьэл-щэн гуапэри хэтт абы. ГъащIэм зыщрихьэлIа цIыхушхуэхэми я гугъу къытхуищIырт. КIыщокъуэ Алим илъэс 50 щрикъум ирихьэлIэу «Литературная газета»-м къытрадзэну ягъэхьэзыра тхыгъэр, езы Алим щIэлъэIури, Елбэрд и IэдакъэщIэкIымкIэ зэрыригъэхъуэкIыжат, тхакIуэ щIалэм и хъэтIыр апхуэдизкIэ гунэс щыхъурти. Абы лъандэрэ КIыщокъуэм Мэлбахъуэр и нэIэ щIигъэтт, тхакIуэхэм я зэхуэсышхуэхэми къригъэблагъэрт. Абы и фIыщIэт Гамзатов Расул, Искандер Фазиль, Айтматов Чингиз, Кугультинов Давид сымэ хуэдэ тхакIуэхэр, усакIуэхэр къызэрицIыхуари. Апхуэдэ цIыхушхуэхэм къабгъэдих чэнджэщхэри Елбэрд и тхыгъэхэми къыщыхуэщхьэпэрт.
ТхакIуэр зыцIыхуу адэкIэ къэпсэлъахэри къызэхуэсахэм ядэгуэшащ абы теухуа гукъэкIыж дахэхэмкIэ. Мэлбахъуэм и творчествэм щыгъуазэхэм къыхагъэщырт абы и IэдакъэщIэкIхэр нэсу зэпкърыха зэрымыхъуар, и тхыгъэхэм ятеухуа щIэныгъэ лэжьыгъэхэри егъэкIуэкIыпхъэу къызэралъытэр.
Пщыхьэщхьэр ягъэдахэу Мэлбахъуэ Елбэрд и романхэм щыщ пычыгъуэхэм къеджахэщ ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и лэжьакIуэхэу КъБР-м щIыхь зиIэ и артисткэ КIэхумахуэ ФатIимэ, ХьэхъупащIэ ФатIимэ, Блашэ Имран сымэ.
НАФIЭДЗ Мухьэмэд.
Сурэтхэр тезыхар Къарей Элинэщ.
