Къарэнашэ Залинэ: НэгъуэщI IэщIагъэ сиIэну си нэгу къысхущIэгъэхьакъым
Зыпэрыт IэнатIэм щыхэлъын хуей жэуаплыныгъэр нэсу зыхэзыщIэ, дохутыр IэщIагъэр хуэфащэ дыдэу къыхэзыха бзылъхугъэ зэкIужщ Бахъсэн район сымаджэщым неврологиемкIэ и къудамэм и унафэщI Къарэнашэ Залинэ. Зеикъуэ дэт курыт школ №3-р къиухри, 1995 гъэм ар щIэтIысхьащ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и медицинэ факультетым. ИужькIэ и щIэныгъэм щыхигъахъуэу интернатурэр щрихьэкIащ Республикэ клиникэ сымаджэщым, ординатурэр — Урысей къэрал медицинэ университетым. Лэжьэн щыщIидзащ Налшык къалэ дэт, Медицинэ чэнджэщ щрат поликлиникэм, адэкIэ Бахъсэн район сымаджэщым и неврологие къудамэм уващ, 2009 гъэ лъандэрэ а IэнатIэм и унафэщIщ.
— Дохутыр сыхъуну фIэкIа нэгъуэщI IэщIагъэ гуэр сиIэну зэи си нэгу къысхущIэгъэхьакъым, — жеIэ Къарэнашэм. — Ди унагъуэр медицинэм пыщIат. Си адэ шыпхъу нэхъыжьыр хирургыу лэжьащ, иджыпсту КъБКъУ-м зэпIэзэрыт, патологие анатомиемкIэ и кафедрэм и унафэщIщ. Абы къыкIэлъыкIуэр фармацевтщ, ещанэр терапевтщ. Си адэшхуэм и къуэшым дохутыру дзэм къулыкъу щищIащ. СызэрыцIыкIурэ дохутыр хъыбар зэхэсхыу сыкъэхъуащ. Сымаджэхэр ди унэм къакIуэурэ зрагъэIэзэрт, ахэр хъужауэ, гуфIэу фIыщIэ ящIу щыслъагъукIэ, а IэщIагъэм хуэдэ щымыIэу къысщыхъурт. Мис апхуэдэу гъащIэм езым дохутыр IэщIагъэм сыхуишащ.
— Медицинэм и унэтIыныгъэхэм неврологиер къахэбгъэщхьэхукIащ. Ар къыщIыхэпхам сыт и щхьэусыгъуэр?
— Неврологиер — ар псантхуэм и зэхэлъыкIэр зыдж, абы епха узыфэхэр къэзыхутэ медико-биологие щIэныгъэ зэмылIэужьыгъуэу зэхэлъ унэтIыныгъэщ. Адрейхэм къащхьэщыкIыу, неврологием узыр зыхуэдэр щыуагъэншэу нэхъ къыщыпхуохутэ. Щхьэ куцIым и зы Iыхьэ цIыкIу къэс Iэпкълъэпкъым щыщ гуэрым епхащ, абы и лэжьэкIэмкIэ «жэуап ихьу». Мис ар сфIэгъэщIэгъуэн хъуати, нэхъ куууэ абы зыщызгъэгъуэзэну сыхуейт.
— Залинэ, узиунафэщI къудамэм и лэжьыгъэр дауэ екIуэкIрэ?
— Лэжьыгъэр хъарзынэу зэтеублащ. Жэщми махуэми мыбы щIэлъурэ зызыгъэхъужхэм ятещIыхьауэ гъуэлъыпIэу 25-рэ диIэщ. Махуэм къакIуэурэ зэзыгъэIэзэхэм гъуэлъыпIэ 15 яхухэтхащ. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, сымаджэр нэхъыбэщ, абы къыхэкIыуи ди деж къакIуэ псори дгъэгъуэлъыфыну Iэмал диIэкъым. Я узыншагъэм и щытыкIэм елъытауэ, нэхъ хьэлъэхэр япэ идогъэщ. Абы къыхэкIыуи дыкъызыгурымыIуи цIыхухэм къахэкIыу къыщIэкIынщ, ауэ зи щхьэ къыдэзыхьэлIэхэм я арэзыныгъэ къызэрытхьыным зэрытхузэфIэкIкIэ ды-хущIокъу. ХущхъуэкIэ, IэмэпсымэкIэ зэрыхъукIэ дыкъызэгъэпэщащ. IэщIагъэлIхэр ирикъуу диIэщ. Къудамэм цIыху 22-рэ щолажьэри, дэтхэнэми и лэжьыгъэмкIэ ихь жэуаплыныгъэр зыхищIэу я IэнатIэр ирахьэкI.
— ПсынщIэу зызыхъуэж зэманым унэтIыныгъэ псоми зэхъуэкIыныгъэхэр хелъхьэ. Абы улъэщIыхьэн щхьэкIэ сытым дежи уи щIэныгъэм хэбгъэхъуэн хуейщ. Уэ сыт хуэдэ Iэмалхэр къэбгъэсэбэпрэ?
— КъБР-м Узыншагъэр хъумэнымкIэ и министерствэми КъБКъУ-м и медицинэ факультетми щIэх-щIэхыурэ лекцэхэр, конференцэхэр къызэрагъэпэщурэ унэтIыныгъэм щIэуэ къыхыхьэхэм дыщагъэгъуазэ. Апхуэдэ зэхыхьэхэм хэтщ Урысейм и къалэшхуэхэм къикIа IэщIагъэлI пажэхэр, абы къыхэкIыуи лэжьыгъэ и пIалъэкIэ дызэхъуэжэнымкIэ ахэр Iэмал хъарзынэщ. КъищынэмыщIауэ, медицинэ журналхэм соджэ, интернетми куэд къыщызощIэ.
— Уи лэжьыгъэм и фIымрэ и Iеймрэ зэбгъапщэмэ…
— Зы Iуэхуи упэрытыфынукъым, фIыр нэхъыбэу хыумылъагъуэмэ. Ди лэжьыгъэр къапщтэмэ, узым щхьэжагъуэ ищIауэ къыдэкIуэлIар, хъужарэ и нэгум гуфIэр къищу щытлъагъукIэ, сымаджэм и фIыщIэ псалъэр щызэхэтхкIэ, абы къыдит гухэхъуэр къыпхуэмыIуэтэнщ. Мис апхуэдэхэм деж IэщIагъэм Iейуэ хэлъри гугъуехьу пыщIари, ахэр мымащIэми, зэуэ пщогъупщэж. Зы дохутыри щыIэкъым и сымаджэр хъужауэ илъагъуну хуэмейуэ. Сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, абы и Iэзагъым и пщалъэ нэхъыщхьэу къалъытэр аращ.
— Дохутыр IэщIагъэр къыхэзыххэм сыт хуэдэ чэнджэщкIэ захуэбгъэзэнт?
— Псом япэрауэ, щIэныгъэ тэмэм зрагъэгъуэтын хуейщ. Сытым дежи я Iэзагъэм зэрыхагъэхъуэным хущIэкъупхъэщ. ИщIэм арэзы техъуэжу тIысыж дохутырым а IэнатIэм сэбэпынагъ гуэри къыщихьынукъым. Зыщагъэгъупщэ хъунукъым дохутыр IэщIагъэр цIыху гъащIэр къегъэлыным зэрепхар. Апхуэдэуи гущIэгъу иIэу, гуапагъэ хэлъу щытын хуейщ. Ар сымаджэм зэрепсалъэм, абы къыхуищI дзыхьым куэд елъытащ. «Дохутырым и псалъэ къудейри хущхъуэщ» жыхуаIэм мыхьэнэ иIэщ. КъищынэмыщIауэ, тегушхуэныгъэ хэлъыпхъэщ, и щIэныгъэмрэ и Iэзагъэмрэ и чэзум къигъэсэбэпыфын хуэдэу. Сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, а дакъикъэм къапщтэ унафэм елъытауэ цIыху гъащIэр къыщыпхуегъэлын щытыкIэ къыпхуихуэнкIэ хъунущ. Аращи, IэщIагъэр фIыуэ егупсысауэ къыхэхын хуейщ.
— Залинэ, уи бынхэр уи лъагъуэм ирикIуэжыну жаIэмэ, тебгъэгушхуэну?
— Абы пылъ жэуаплыныгъэр, гугъуе-хьыр зыхуэдэм фIыуэ сызэрыщыгъуазэм къыхэкIыу, нэхъ лэжьыгъэ тынш яIамэ нэхъ къэсщтэнут. АрщхьэкIэ дохутыр хъуну гупыж ящIмэ, яIэщIэзудынукъым икIи а IэщIагъэм зэрехъулIэным теухуауэ сэ схузэфIэкIымкIэ дэIэпыкъуэгъу сахуэхъунущ. Хъыджэбзыр 9-нэ классым, щIалэр 4-нэм щеджэу аращи, зэкIэ пасэу къыщIэкIынщ абы утепсэлъыхьыну. Пэжщ, сабийхэм я адэр хуейщ ахэр медицинэм хуеджэну. Абы дохутыр IэщIагъэм нэхъыфI щымыIэу къелъытэри, иджы щыщIэдзауэ ар яреIуэкI. Нэхъыщхьэращи, IэщIагъэм къахуигъэув къалэныр зыхуэдэр нэсу къагурыIуэу къыхахын хуейщ. Зэрыхъунур зэманым къигъэлъэгъуэнщ.
— Уэ узэреплъымкIэ, республикэм узыншагъэр хъумэнымкIэ и IэнатIэр нобэ сыт хуэдэ щытыкIэм ит?
— Зыужьыныгъэ, ехъулIэныгъэ Iэджи иIэщ. Псалъэм папщIэ, нэхъапэм республикэм компьютер томографу зы закъуэ иIэу щытамэ, иджыпсту ахэр куэд хъуащ. Район сымаджэщхэри а IэмэпсымэмкIэ къызэрагъэпэщыфатэмэ, хъарзынэт. ФIагъ лъагэ зиIэ медицинэ технологиехэр жыджэру IэнатIэм къыщагъэсэбэп хъуащ. Си унэтIыныгъэм тегъэщIауэ жыпIэмэ, Лъынтхуэ узыфэхэм щеIэзэ республикэ центрыр къызэрызэIуахам, Кардиоцентрым и лэжьыгъэм зэрызиужьар икъукIэ узыщыгуфIыкIынщ. НэгъуэщI Iуэхугъуэ куэди щокIуэкI ди щIыпIэм. АдэкIи догугъэ республикэм и медицинэ IуэхущIапIэхэм я мылъку-техникэ лъабжьэр ирагъэфIэкIуэну.
— Упсэу, Залинэ. Уи лэжьыгъэм ехъулIэныгъэхэр ущиIэу куэдрэ уи IэнатIэм Тхьэм упэригъэт!
Епсэлъар
ЩхьэщэмыщI Изэщ.
