ЩIэблэм папщIэ
Хэку зауэшхуэм и зэман хьэлъэм халъхуа Кумыщ (Доткъул) Лизэ сабиигъуэ тынш иIакъым. Офицеру щыта и адэр зауэм хэкIуэдащ, анэм къыбгъэдэна сабийм зэштегъэупIэу, ныбжьэгъу пэжу иIар тхылъхэрщ.
— ЦIыхухэр мэжэщIалIэу, яшхын ямыгъуэту псэу пэтми, абыхэм сыт щыгъуи тхылъыр я Iэпэгъут, — игу къигъэкIыжырт Лизэ. — Колхоз лэжьыгъэхэм къадэхуауэ, шэджагъуашхэ щащIкIэ, къуажэдэс мэкъумэшыщIэхэм занщIэу газетхэмрэ тхылъхэмрэ зратырт. Пэжщ, а зэманым тхылъ щIагъуи щыIакъым, зы тхылъ къагъуэтамэ, зэIэпахыу еджэу арат.
Лизэ Дзэлыкъуэ районым хыхьэ Псынэдахэ къуажэм 1941 гъэм къыщалъхуащ. Хъыджэбз цIыкIур егугъуу щеджащ курыт школым. ЩIэныгъэм и щэхухэр япэу къыхузэIузыха егъэджакIуэхэу КIурашын СулътIанрэ Бэчкъан Лирэрэ я дерс егъэкIуэкIыкIэхэр гукъинэ щыхъуащ Лизэ.
— ЩIэныгъэ куу зыбгъэдэлъ, сабиипсэр фIы куэдым къыхуэзыгъэуш цIыху щыпкъэхэр си гъуэгугъэлъагъуэу сэри сыхуеджащ егъэджакIуэ IэщIагъэм, — жеIэ Лизэ.
Къуажэм дэт курыт школыр къиухри, Лизэ 1963 гъэм щIэтIысхьащ КъБКъУ-м урысыбзэмрэ литературэмкIэ и къудамэм. Зэрихабзэу, пщащэм егугъуу, еш имыIэу щIэныгъэ зригъэгъуэтащ. Зэреджэм хуэдэу, абы лэжьэн щыщIидзащ Псынэдахэ къуажэм дэт курыт школым. 1968 гъэм Лизэ и лэжьыгъэм щыпищащ Къулъкъужын Ищхъэрэ къуажэм. Абы дэт курыт школ №4-м наIуэ къыщыхъуащ егъэджакIуэ нэсым и Iэзагъыр, гъэсакIуэ гумызагъэм и IэкIуэлъакIуагъэр. Ауэрэ абы и Iуэху зехьэкIэм щыгъуазэ хъуащ жылэри куейри.
— ЕгъэджакIуэ Iэзэ ухъун щхьэкIэ, псом япэу уегугъуу уеджэн, апхуэдэуи улэжьэн хуейщ, — и гупсысэхэмкIэ къыддогуашэ Лизэ. — Апхуэдэу мыхьэнэшхуэ иIэщ егъэджакIуэ нэхъыжьхэм, Iуэхум фIыуэ хэзыщIыкIхэм я щапхъэми. А псори зыми щыщкъым, сабийхэр фIыуэ умылъагъумэ. Ар щынэхъыщхьэщ егъэджэныгъэ-гъэсэныгъэ IэнатIэм.
ФIыуэ илъагъу IэщIагъэм Лизэ ирилэжьащ илъэс 49-кIэ. Къуажэ сабийр иригъаджэу, игъасэу зэман кIыхькIэ пщIэ иIэу лэжьами, егъэджакIуэр зыми епэгэкIыркъым. Ар Iэдэбщ, цIыху щэхущ. Езым хуэдэу зэпIэзэрытщ и унагъуэм исхэри. Лизэрэ и щхьэгъусэ Кумыщ Надиррэ быныфI ягъэсащ, дэтхэнэми щIэныгъэ нэхъыщхьэ иратащ. Марьянэ КъБКъУ-м и химико-биологие факультетыр къиухащ. Мы зэманым ар егъэджакIуэу щолажьэ университетым и колледжхэм ящыщ зым. Оксанэ КъБКъУ-м и медколледжым щеджащ. Ислъам КъБКъМУ-м и ветеринар къудамэр къиухащ, къуажэм Iэщ дохутыру щолажьэ. Лизэ и щхьэгъусэ Надир жыггъэкI Iэзэщ, Iэщ гъэшхэнми фIыуэ хещIыкI.
КъытщIэхъуэ щIэблэр егъэджэным, гъэсэныгъэфI етыным зи къарурэ зэфIэкIыу куэд езыхьэлIа бзылъхугъэ щыпкъэщ Кумыщ Лизэ. Апхуэдэхэм я лэжьэкIэрщ егъэджакIуэ ныбжьыщIэхэм щапхъэ яхуэхъупхъэр.
ПЩЫХЬЭЩIЭ Хьэмзэт,
КъБКъУ-м и студент.
Тхыгъэр тедзэным хуэдгъэхьэзырауэ, редакцэм хъыбар къытIэрыхьащ Кумыщ Лизэ дунейм зэрехыжамкIэ. ЕгъэджакIуэ нэсу, цIыху псэ къабзэу щыта Лизэ и унагъуэм исхэм дахуогузавэ. И ахърэтыр нэху Тхьэм ищI.
