Лъэпкъым и вагъуэ
КъардэнгъущI Зырамыку ПIатIурэ и къуэр щIышылэм и 10-м 1918 гъэм Аруан районым хыхьэ Псыгуэнсу къуажэм къыщалъхуащ. 1926 гъэм зыщIэтIысхьа къуажэ школыр ехъулIэныгъэкIэ къиухащ.
КъардэнгъущI Зырамыку (10.01.1918 -25.12.2008)
1940 гъэм Зырамыку дзэм къулыкъу щищIэну ираджэ. Ар Хэку зауэшхуэм сэлэту хэтащ. 1945 гъэм КъардэнгъущIым и лъахэм къигъэзэжащ, занщIэуи и лэжьыгъэ IэнатIэм пэрыувэжащ: ар 1948 гъэ пщIондэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и сценэм щыджэгуащ. КъардэнгъущIым адыгэ драматургием и зыужьыныгъэм лэжьыгъэфI хилъхьащ, ар лъэпкъым и уэрэджыIакIуэ нэхъыфI дыдэхэм ящыщ зыуэ тхыдэм къыхэнащ.
1949 гъэм къыщыщIэдзауэ 1952 гъэм нэс КъардэнгъущIыр Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым IуэрыIуатэмкIэ и къудамэм щылэжьащ. 1952 гъэм Зырамыку Къэбэрдей къэрал пединститутым щIэтIысхьэри, ар 1956 гъэм ехъулIэныгъэкIэ къиухауэ щытащ. Абы иужькIэ «Эльбрус» тхылъ тедзапIэм илъэсищкIэ редактору щылэжьауэ, 1959 гъэм щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым игъэзэжри, щIэныгъэ лэжьакIуэ нэхъыжьу IуэрыIуатэмкIэ къудамэм щыIащ. АдэкIэ и гъащIэ псор а IуэхущIапIэм щигъэкIуащ жыпIэмэ, ущыуэнукъым. Пенсэм кIуа нэужьи, и лъэ кърихьэкIыхукIэ, и узыншагъэр пэлъэщыхукIэ, ар институтым иригъэкIуэкI лэжьыгъэхэм гуащIафIэу хэтащ.
КъардэнгъущIым лэжьыгъэшхуэ иригъэкIуэкIащ адыгэ уэрэдыжьхэр зэхуэхьэсыным, ахэр джыным, гум дыхьэу гъэзэщIэным теухуауэ. Адыгэ уэрэдыжьхэр цIыхубэм IэщIыб ямыщIыным теухуауэ хузэфIэкIар къалъытэри, КъардэнгъущI Зырамыку 1964 гъэм «КъБАССР-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ» цIэ лъапIэр къыфIащащ. Адыгэ щэнхабзэмрэ литературэмрэ хуищIа хэлъхьэныгъэм папщIэ Зырамыку тIэунейрэ къратауэ щытащ Къэбэрдей-Балъкъэр АССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым и ЩIыхь тхылъ. ТхакIуэ, IуэрыIуатэмкIэ щIэныгъэлI, уэрэджыIакIуэ КъардэнгъущI Зырамыку «КъБАССР-м и цIыхубэ артист» цIэри хуэфащэу зэрихьащ.
КъардэнгъущIыр 1964 гъэм къыщыщIэдзауэ Урысейм и ТхакIуэхэм я союзым хэтащ. Ар 2008 гъэм дыгъэгъазэм и 25-м дунейм ехыжащ, къыщалъхуа Псыгуэнсу къуажэм щыщIалъхьэжащ.
АБАЗЭ Албэч.
