Къуныжь Жаннэ: Фащэм лъэпкъым и хьэлыр къыжеIэ
КъБР-м щыщ дизайнер, модельер Къуныжь Жаннэ игъэхьэзыращ «Meotida» зыфIища фащэ коллекцэр. Абы и гъэлъэгъуэныгъэр фокIадэм, Налшык и махуэм ирихьэлIэу, екIуэкIынущ. Псыхуабэ дэт Кавказ-Ищхъэрэ университетым и студентым къыдиIуэтылIащ иджырей адыгэ модэм теухуауэ и гупсысэхэр.
— «Meotida» коллекцэм уелэжьыным сытым укъыхуигъэуша?
— Си лъэпкъым и блэкIам. Сэ зэпымыууэ содж ди тхыдэр, щэнхабзэр, къыддекIуэкI хабзэхэр. Нэгъабэ Сэралъп Мадинэ и деж практикэ сыщыIащ. Адыгэ хьэлкIэ псыхьа абы и IуэхущIапIэ дахэм сыщыкIэлъыплъащ куэдым — абыи куэдым сыкыхуигъэушащ. Нэгъабэ, фокIадэм и 1-м екIуэкIауэ шытащ дизайнерхэм я лэжьыгъэхэм я гъэлъэгъуэныгъэ. Абы щыгъуэ къэслъэгъуащ республикэм а IэщIагъэм хуэIэзэ цIыху куэд зэриIэр. Сэри нэхъри сытегушхуат си зэфIэкI сеплъыжыным.
— Дэтхэнэ дизайнерми езым и къэгъэщIыкIэ, нэгъуэщIу жыпIэмэ «хъэтI», иIэжщ. Ууейр сыт хуэдэ?
— Стилизацэ жыхуэтIэрагъэнущ сэ си хъэтIыр. ДяпэкIи зыгуэр здыну иужь сихьэмэ, адыгэ фащэм ижь зыщIихуащ къэзгупсысынур. Ар щытын хуейщ лъэпкъым и хьэлыр къэзыIуатэ гупсысэ щIэщыгъуэ гуэр, нэгъуэщIхэм къамыгъэлъэгъуа хэлъу. Сыхуейщ ар, махуэшхуэ къудейхэр мыхъуу, махуэ къэс щатIагъэ хъун щыгъыну щытыну. Абы папщIэ декоративно-прикладной гъуазджэм и Iэмал псори къэзгъэсэбэпыну сыхущIэкъунущ. Псалъэм папщIэ, хэдыкIын къудейр мыхъуу, батиккIэ дызэджэ Iэмалри — щэкIым IэкIэ тхыпхъэ тещIыхьыныр.
— Уи коллекцэм и фIэщыгъэр дэнэ къипха?
— Куэдрэ сегупсысащ абы фIэсщынум, «сыту пIэрэ нэщIысауэ си лэжьыгъэм и купщIэр къэзыгъэлъэгъуэнур» жысIэу. Тхылъ куэд седжащ, ди тхыдэр щIэзджыкIыжащ. «Meotida»-м сыкъытеувыIащ. Адыгэр дыкъызытехъукIа мэуэтхэм хуэгъэзащ ар. Абыи къыщымынэу, Iузэв тенджызым алыджхэмрэ урымхэмрэ пасэм апхуэдэу еджэу щытащ. А Iуэхугъуэри иджыри зэ щыхьэт техъуэу си гугъэщ дунейпсо тхыдэм ди лъэпкъым щиIыгъ увыпIэм и кууагъым.
— Уи лэжьыгъэр и кIэм нэбгъэсыным сыт хуэдиз зэман текIуэда?
— Илъэс ныкъуэ хуэдиз. ХэдыкIыным зэманышхуэ токIуадэ. Япэ щIыкIэ тхыпхъэр къэзгупсысащ, итIанэ ар щэкIым тесщIыхьащ.
— Модэм теухуауэ нэхъапэм сыт хуэдэ гупсысэхэр уиIэу щыта? Ар IэщIагъэу къыхэпхыным щхьэусыгъуэ хуэхъуар сыт?
— Ар жыжьэ къыщежьащ — си сабиигъуэм. СыщыцIыкIум гуащэ къысхуащэхурт куэдрэ, ауэ абыхэм зэи сриджэгуртэкъым. Сахуэдэу арат. Зэрыджэгу хьэпшыпутэкъым ахэр къызэрыслъытэр, атIэ дакIуэ-бзакIуэм и нэкIэ сеплъырт. Езы гуащэхэм щыгъын зэхъуэкI я гъусэ пэтми, сэ яхуэздырт ящыстIагъэр. Абдежым къыщежьауэ си гугъэщ.
— СызэрыщыгъуазэмкIэ, дизайнер лэжьыгъэм къыдэкIуэу, щыгъын гъэлъэгъуэныгъэхэм моделу ущыхэт щыIэщ. А IэщIагъитIым дэтхэнэр нэхъ уи гъунэгъу?
— Нэгъабэ сыхэтащ «Мисс КБР» зэпеуэм. Абы ипэкIэ щыгъынхэм я гъэлъэгъуэныгъэхэм сыхэтт, республикэм и дизайнерхэм я лэжьыгъэхэм сурэт щытрахкIэ, сымодельт. Апхуэдэу сыдэлэжьащ «Си Фо» журналым. Иджыпсту IэщIагъэм теухуауэ си гъуэгур убзыхуа хъуауэ си гугъэщ: IэщIагъитIым яхэдэ жыпIэмэ – модельерыр къыхэсхынущ.
— Щыгъыным и дизайнерым фIы дыдэу зыхищIыкIын хуейуэ къэплъытэр сыт хуэдэ Iуэхугъуэхэра? Езым и щэху гуэрхэр къыщигъэсэбэпу къыщIэкIынщ и лэжьыгъэм…
— Япэрауэ, ид щыгъыным и тхыдэм нэсу зыщигъэгъуэзэн хуейщ. КIэлъыплъыпхъэщ нэхъапэм цIыхухэм ящыгъыу щытамрэ зызыхъуэжамрэ. ЕтIуанэрауэ, щыгъыным и теплъэ къэбгупсысым мыхьэнэ гуэр къикIыпхъэу си гугъэщ. ЩIэ гуэр къыщыбгъэщIкIи абы и тхыдэр плъытэн хуейщ — Iэмал имыIэу абы гупсысэ гуэр хэлъынущи, абы и купщIэр къэгъэнэныр сфIэтэмэмщ. Ещанэрауэ, зы унэтIыныгъэ закъуэм утеуджыхьу укъытенэ хъунукъым. Сэ, псалъэм папщIэ, адыгэ теплъэ зиIэ фащэхэм сыдахьэхыу селэжь пэтми, европей щIыкIэм и щэхухэри содж. Зыр адрейм зэран хуэхъуркъым.
— УзэреплъымкIэ, дизайнерыр икIи дакIуэу щытын хуей хьэмэрэ къэгупсысын къудейра а IэщIагъэм хыхьэр?
— Пэжщ, дизайнерым и къалэным дэныр хыхьэркъым. Ауэ щыхъукIи, зэрабз-зэраIулIэм и Iэмалхэр имыщIэуи хъунукъым. ДакIуэр кърата эскизым тету мэлажьэ, зыщIыпIэ деж зэхуэмыкIуэ щыIэми, ар къуаншэ хъунукъым. Нэхъыбэр зэлъытар дизайнерырщ. Къапщтэмэ, IэщIагъэм пэрыувагъащIэ дизайнерым имыIэнкIи хъунщ абы къигупсыс фэилъхьэгъуэхэр зригъэдын. Аращи, куэдыр езыхэр икIи мадэ. Сэри сыдэу къыщIэздзащ.
— Дизайнер-модельерыр Iэмал имыIэу а IэщIагъэм хуеджауэ щытын хуей хьэмэрэ езым зигъэсэжами хъуну?
— Нэхъыщхьэр гукъыдэж хууиIэнырщ. Шанель дунейпсо модэм зригъэхъуэжыфащ, абыкIэ IэщIагъэ имыIэ пэтми.
— Уи IэщIагъэм фIыуэ хэлъхэмрэ и ныкъусэныгъэхэмкIэ къыддэгуашэт.
— ГукIи псэкIи сфIэфIщ си IэщIагъэр. Ауэ зыщыбгъэгъупщэ хъунукъым си лэжьыгъэм теухуауэ ди республикэм щыпсэухэм яIэнкIэ хъуну гупсысэр къэлъытэнри. Иджыри зы ныкъуэсэныгъэ — щэкIыр егъэлеяуэ лъапIэщ, лэжьыгъэм мылъку куэд токIуадэ.
Дизайным теухуауэ упсалъэмэ, нэхъыщхьэр иумыгъэлеинырщ. Иджыпсту куэдрэ уолъагъу бзылъхугъэ щыгъыным хьэзыр кIэрыдауэ ящыгъыу. СэркIэ ар хьэдэгъуэдахэщ, кърагъэкIыну зыхуейри къызгурыIуэркъым. Хьэзырыр цIыхухъу фащэрщ зейр, гыныр хъумэным къыхуагупсысауэ щытауэ. ЕтIуанэрауэ, бзылъхугъэм ар кIэрылъу уеплъыныр гурыхькъым.
— Илъэс ныкъуэ ипэ Instagram сайтым сыщыкIэлъыплъат зы Iуэхугъуэ, Саралъп Мадинэ и лэжьыгъэхэм зрагъэщхьу республикэм и дизайнерхэм я фащэхэр яд зэрыхъуам теухуауэ. ИтIанэ дизайнерым ахэр зэхуишэсри, мастер-класс ядригъэкIуэкIат. Уи лэжьыгъэм зыгуэрым трищIыкIыу гу лъыптэмэ, сыт пщIэнур?
— Сыту фIыуэ укъызэупщIа абыкIэ! Абы теухуауэ Мадинэ срилъэныкъуэщ дауи. Саралъп Мадинэщ адыгэ фащэр модэм къыхэзыхьэжар. Уи лэжьыгъэмкIэ нэгъуэщIхэм уадэгуэшэн гукъыдэж сытым дежи уиIэн хуейщ — аращ а модельер цIэрыIуэми ищIэр. Зыри игъэпщкIуркъым, щIэх-щIэхыурэ мастер-классхэр ирегъэкIуэкI, нэгъуэщIхэм чэндэжэщ ярет. Зэры Кавказу абы щапхъэ трахыу жыпIэ хъунущ. Ауэ нэгъуэщI дизайнерым и лэжьыгъэр къанэ щымыIэу ууейм къыщыбгъэсэбэп хъунукъым. А IэщIагъэр иIэу къилъытэжмэ, езым и гупсысэ хилъхьапхъэщ. НэгъуэщIым щапхъэ трих хъужыкъуэми, абы и гупсысэм дыщIигъун хуейщ езым къигупсыса зыгуэри.
Епсэлъар Тен Iэсиятщ.
