Зи IэщIагъэм къигъуэтыжа
Шэджэм къалэм ЩэнхабзэмкIэ и унэм и лэжьакIуэ, уэрэдус, уэрэджыIакIуэ АфIэунэ Арсен къызыхуигъэщIа IэнатIэм гурэ псэкIэ хуолажьэ.
АфIэунэ Арсен Шэджэм ЕтIуанэ (Къундетей) къуажэм щыщ АфIэунэ Арсен пасэу макъамэмрэ уэрэд жыIэнымрэ дахьэхащ. 1997 гъэм Налшык къалэм и курыт еджапIэ №7-м и 10-нэ классым щеджэм ар япэу хэтащ адыгэ уэрэдыжьхэр жыIэнымкIэ ныбжьыщIэхэм я республикэ зэпеуэм. Зэхьэзэхуэм и район Iыхьэм «Нартхэ я Бэдынокъуэ» уэрэдыжьыр абы щыжиIащ икIи япэ увыпIэр къыхуагъэфэщащ. «Уэзы Мурат» цIыхубэ уэрэдыжьыр щигъэзэщIа зэпеуэм и республикэ Iыхьэми ар нэхъыфIу къыщалъытащ икIи аргуэру бжьыпэр иубыдащ. Зэхьэзэхуэм и къэпщытакIуэ гупым хэтащ IуэрыIуатэдж, КъБР-м и цIыхубэ артист, Адыгэ Республикэм щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ КъардэнгъущI Зырамыкурэ КъБР-м и цIыхубэ артист, балетмейстр Думэныщ Iэулэдинрэ.
— Зэпеуэ нэужьым КъардэнгъущI Зырамыку сценэ щIыбымкIэ къыдыхьэу ди егъэджакIуэхэмрэ зэклассэгъухэмрэ къытхыхьэу къы-зэрысщытхъуар гуапэ сщыхъуа къудейтэкъым, атIэ апхуэдэ пщIэ зиIэ цIыхум гу къызэрыслъитам дамэ къыстригъэкIат. Абы и псалъэхэм сытрагъэгушхуащ макъамэ гъуазджэм нэхъ куууэ сыхуэлэжьэну, — игу къегъэкIыж Арсен. — Хуэм-хуэмурэ гитарэ сеуэу зезгъэсащ, бэрэбаным сыхуэIэзэт.
Курыт еджапIэр къиуха нэужь, Арсен и ныбжьэгъу балъкъэр уэрэджыIакIуэ Жашуев Башир жриIащ «Уэзы Мурат» уэрэдыр иригъэтхыну зэримурадыр икIи абы и псалъэхэм макъамэ щIилъхьэну къызэрыпэщылъыр. Арсен езыр гитарэми еуэжу уэрэдым и псалъэхэм Башир иригъэдэIуащ, макъамэр нэгъуэщI жыIэкIэу зрихъуэкIри. Адыгэбзэр къыгурымыIуэми, и ныбжьэгъум и лэжьыгъэр гъэщIэгъуэн зэрыщыхъуар абы къыжриIащ икIи рок жыпхъэм иту макъамэр щIигъэувэмэ нэхъ къезэгъыну къилъытащ. Апхуэдэу Арсен и япэ лэжьыгъэр зэдатхащ, уэрэдри къехъулIащ.
Художественнэ, документальнэ фильм кIэщIхэм я сценарийхэри етх Арсен. Илъэс зыщыплI хуэ- дэ дэкIауэ, абы иригъэтха «Уэзы Мурат» уэрэдыр, мыкIуэдыжу нэхъ къызэтенэн папщIэ, клип трихащ. А лэжьыгъэр Къэбэрдей-Балъкъэрым и телеканалхэмкIэ 2007 гъэм мызэ-мытIэу къатащ.
— Мэлбахъуэ Елбэрд и «Iуащхьэмахуэ дэкI гъуэгур шынагъуэщ» тхылъым 2010 гъэм седжащ икIи ар апхуэдизкIэ сигу дыхьати, абы къыщыIуэтэжа языныкъуэ Iуэхугъуэхэм нэхъ куууэ зыхэзгъэгъуэзэн папщIэ, къытезгъэзэжурэ иджыри щэ седжэжащ. Абы иужькIэ псалъэ гуэрхэр къысхуэкIуэу щIидзащ икIи ар къежьапIэ хуэхъуащ «Сага о кабардинце» уэрэдым. Нэхъыбэм къагурыIуэн папщIэ ар урысыбзэкIэ стхащ. Уэрэдым макъамэ щIилъхьащ Успаев Амур, — жеIэ Арсен.
А лэжьыгъэми клип трихащ АфIэунэм, радиомрэ телевиденэмкIэ зэман гуэркIэ къиту мыкIуэдыжын хуэдэу. Фэилъхьэгъуэхэмрэ декорацэхэмкIэ абы къыдэIэпыкъуащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и театрхэм я унафэщIхэр. Лэжьыгъэм къыщигъэлъэгъуа шыхэр ейщ республикэм и шыхъуэ пажэхэм ящыщ Щоджэн Алим. Iэщэхэр езым игъэхьэзырыжащ. Ар ди щIыналъэм и телеканалхэмкIэ зыбжанэрэ къатащ, ИнтернетымкIэ зэбграгъэкIащ.
Куэд щIакъым АфIэунэ Арсен игъэзащIэу Интернетым щыIэ гъэтIылъыгъэхэм иджыри зы къазэрыхэхъуэрэ. Ар уэрэдус Давыдовэ Риммэ хузэхилъхьа, адыгэ цIыхубзым и дуней тетыкIэмрэ дахагъэмрэ теухуа «Княжна» уэрэдырщ. Лэжьыгъэр абы щригъэтхащ Къущхьэ Оксанэ и «Каракан» студием. Ипэрей и уэрэдхэми хуэдэу, АфIэунэм абыи видеоклип тригъэхащ. Арсен и лэжьыгъэхэр игъэкIуэтэнымкIэ, ар утыку кърихьэнымкIэ дэIэпыкъуэгъущ и ныбжьэгъу Атэбий Артур.
Мэкъумэш академием зоотехние IэщIагъэр щызригъэгъуэтами, балигъыпIэ имыувэу дэзыхьэха Iуэхугъуэрщ ар зыпэрытыр. Апхуэдэхэр къалъытэ зи IэщIагъэм къигъуэтыжа цIыхуу. Абы къыдэкIуэу АфIэунэр зэрылажьэр Тхьэр къызэрыхуэупса, езым зригъэужьа зэфIэкIырщ.
АфIэунэ Арсен Шэджэм райо-ным ЩэнхабзэмкIэ и унэм и унафэщI Вэрокъуэ Ларисэ къригъэза дзыхьыр зэригъэпэжыным хущIэкъуу и IэнатIэр ирехьэкI, махуэшхуэхэм ирихьэлIэу концерт гукъинэжхэмрэ театр теплъэгъуэхэмрэ игъэхьэзыру. ЗэфIэкI и мащIэкъым IуэхущIапIэм лъэпкъ къафэхэмкIэ щапхъэу къалъыта «Джигиты Чегема» и ансамблым. УэрэджыIакIуэ ансамбли мыгувэу къызэрагъэпэщыну я мурадщ. АфэIунэ Арсен лэжьыгъэм бгъэдыхьэкIэ зэмылIэужьыгъуэхэр къыщегъэсэбэп, щIэ, гъэщIэгъуэн гуэрхэр утыку къызэрырихьэным, я IуэхущIапIэм цIыху нэхъыбэ къызэрыришэлIэным, псом хуэмыдэу щIэблэр щэнхабзэ, гъуазджэ унэтIыныгъэхэм зэрыдригъэхьэхыным зэпымыууэ хущIокъу.
Бжьыхьэ Розэ.
