Сокъур Олег: Дызыпэрыт Iуэхум жылагъуэми гудзакъэ хуиIэпхъэщ
Урысей ФСКН-м и IуэхущIапIэу КъБР-м щыIэм и унафэщI, полицэм и полковник Сокъур Олег ди упщIэхэм жэуап къритащ.
— Олег, нобэ вгъэлъапIэ махуэм къежьапIэ хуэхъуамкIэ къыщIэддзамэ си гуапэт.
— 2003 гъэм гъатхэпэм и 11-м Урысейм и Президент Путин Владимир и УнафэкIэ къызэрагъэпэщащ зэгъэуIуауэ ялэжь наркощIэпхъаджагъэхэм япэщIэтыну IуэхущIапIэр — Урысейм Наркотикхэр зэрызэрагъэкIуэкIым кIэлъыплъынымкIэ и федеральнэ къулыкъур. 2008 гъэм мазаем и 16-м къыдигъэкIа унафэм ипкъ иткIэ гъатхэпэм и 11-р Наркотикхэр зэрызэрагъэкIуэкIым кIэлъыплъынымкIэ IэнатIэм и лэжьакIуэм и махуэщ.
— Лэжьыгъэм фыщиIэ ехъулIэныгъэхэм я гугъу пщIымэ, 2015 гъэм сытхэр фхузэфIэкIа?
— Нэгъабэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и наркополицейхэм наркотикхэр хабзэншагъэкIэ зэрызэрагъэкIуэкIым егъэщIылIа щIэпхъаджагъэу 409-рэ къыщIагъэщащ, абыхэм ящыщу 259-р щIэпхъаджагъэ хьэлъэхэщ. Щхъухьхэр щэным пыщIауэ 99-рэ, акъылыр зыгъэутхъуэ пкъыгъуэхэм ехьэлIауэ 37-рэ республикэм и наркополицейхэм сэтей къащIащ, куэд хъу наркотикхэкIхэр 69-рэ къытрахащ. ЦIыху гупым ялэжьауэ щIэпхъаджагъэ 62-рэ къыщIагъэщащ.
Къэбэрдей-Балъкъэрым наркотикхэм теухуауэ и Iуэхур нэхъыфIи нэхъ Iеи щыхъуакъым. Пэжщ, ди лэжьыгъэм мащIэу зихъуэжауэ аращ дызыпэщIэтын хуей хъум теухуауэ. Нэхъапэм хабзэхъумэ IэнатIэхэр наркотикхэкIыу къалъытахэм пэщIэтт, абы ехьэлIа щIэпхъаджагъэ зылэжьыр яубыдырти, Iуэхур судым иратыжырт.
Иужь илъэсхэм дэ дыIуоуэ хабзэкIэ убзыхуауэ щымытыр ди лэжьыгъэм зэран къызэрыхуэхъум. Псоми щыщIидзар Урысейм и ипщэ лъэныкъуэм зи гугъу тщIы щхъухьыр зыхэлъ ерыскъыпхъэ Iущхьэр кърашэу щыщIадзарщ. Ар хуиту сату щIапIэхэм щащэрт, наркотик къыхэпщIыкIын папщIэ зыхуеину псори щIыгъуу: «Дэ тщэр щIакхъуэхэкIхэр щагъажьэкIэ къагъэсэбэп ерыскъыпхъэрщ. Дыкъуаншэу къэфлъытэмэ, зэхэвгъэкI», жаIэрт. Наркотикхэр ягъэхьэзырын папщIэ ящэхурэт? Ар шэч лъэпкъ зыхэмылъ щIэпхъаджагъэу зэрыщытыр пхузэхэмыгъэкIмэ, Iуэхур судым щыпхыкIынукъым. Къалэн тынштэкъым ар, ауэ ди лэжьакIуэхэр абы пэлъэщащ. Пэжщ, къытхуэшхыдахэщ абы щыгъуэм: ерыскъы промышленностым зэран хуохъу, унэгуащэ- хэм Iэмал яIэжкъым щIакхъуэхэкI IэфIхэр ягъэхьэзырыну, жаIэу… Iущхьэ «фIейр» мылъку хэхыпIэ зыщIа, ар зыщахэм ятеухуа суд унафэ пщIы бжыгъэхэр къащтащ, уголовнэ жэуапым ирашэлIащ. Наркотик зыхэлъ Iущхьэм ехьэлIа гугъуехьхэр иджы щыIэжкъым. Ерыскъыпхъэм къыщагъэсэбэп Iущхьэр нэхъапэми хуэдэу ящэ.
Пэжщ, абы и пIэ иуващ героинымрэ аптекэ препаратхэмрэ. Ауэ абыхэми уапэщIэтыфынущ. Илъэс кIуам апхуэдэ наркотик килограмм 1,3-рэ къатетхащ, а наркотикхэкIри нэхъ мащIэ хъууэ хуежьащ. Абы и пIэм иуващ аптекэхэм щащэ хущхъуэхэм ящыщхэр. Зыкъытхуэзыгъазэхэр куэдыкIейт: «Сыт зыри щIэвмыщIэр, абы фи фейдэ хэлъу ара?», нэгъуэщI упщIэхэмкIи дыщIагъанэрт. А Iуэхугъуэр КъБР-м и Iэтащхьэр зи унафэщI, Наркотикым пэщIэтынымкIэ комиссэм деж къыщытIэтащ, УФ-м Узыншагъэр хъумэнымкIэ и министерствэм, аптекэхэр зыгъэлажьэхэм захуэдгъэзащ, къекIуэкIыр къагурыдгъаIуэу.
«Лирика» жыхуаIэ лIэужьыгъуэм и гугъу пщIымэ, дэ къэпщытэныгъэ мыин едгъэкIуэкIащ: республикэм и медицинэ IуэхущIапIэхэр псори зэхэту илъэсым зыхуеяр зэкIуэцIылъ 250-рэщ. Абы щыгъуэми, илъэсым къриубыдэу Къэбэрдей-Балъкъэрым кърашащ а хущхъуэм хуэдэ зэкIуэцIылъ минипщI бжыгъэхэр.
Фармацевтхэм я нэхъыбэр ди чэнджэщхэм къыщIэдэIуащ икIи ар рецептыншэу ящэркъым.
Мы зэманым а Iуэхум бгъэдыхьэкIэщIэ къыхуэдгъуэтащ. Сэбэп къытхуэхъуащ хабзэм игъуэта зэхъуэкIыныгъэр. Управленэм следствэмкIэ и къудамэм и кIэм нигъэсащ акъылыр зыгъэутхъуэ пкъыгъуэхэр, лирикэр зыщэ щIэпхъаджащIэхэм ятеухуа уголовнэ Iуэхур. ЦIыху 11 зыхэт щIэпхъаджащIэ гуп къызэригъэпэщауэ къалъытащ къалэ аптекэхэм ящыщ зыр зейм. Уголовнэ Iуэхур и кIэм нагъэсащ. Мыгувэу ар судым Iэрыхьэ-нущ.
Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий КъБР-м наркотикхэм япэщIэтынымкIэ и комиссэм и тхьэмадэщи, и щхьэкIэ кIэлъоплъ хабзэм къемызэгъыу наркотикхэр зэрызэрагъэкIуэкIым и лъабжьэр щIэтхыным.
— Абы теухуауэ сыт жаIэр дохутыр-наркологхэм?
— Мы зэманым республикэм и наркологие диспансерым и учётым щытщ цIыху 1020-рэ, 2014 гъэм ебгъапщэмэ, ар проценти 3-кIэ нэхъ мащIэ хъуащ. Дэ сыт щыгъуи пыщIэныгъэ яхудиIэщ наркологхэм икIи, сызэрыщыгъуазэмкIэ, дезоморфиным хьэлъэу итхьэкъуахэм ахэр иджыри Iууакъым. Апхуэдэ къэмыхъун папщIэ дэ Iэмал псори къэдгъэсэбэпу лэжьыгъэшхуэ ядыдогъэкIуэкI цIыхухэми, дезоморфиным халъхьэ пкъыгъуэхэр щащэ аптекэхэми.
— Уэ жыпIащ наркотик-хэм яIэ щIэупщIэр ехуэхауэ. Сыт абы къикIыр?
— Фэ фщIэжу къыщIэкIынщ нэхъапэм Совет Союзым ЛТП-хэр (щагъэлажьэ-щагъэхъуж профилакториехэр) зэрыщыIар. Ахэр 90 гъэхэм зэхуащIыжащ. Дызэрыщыуар къыдгурыIуэжри, дэ къэтлъытащ къэралым апхуэдэ IуэхущIапIэхэр къызэIуихыжын хуейуэ. 2014 гъэм накъыгъэм и 25-м къару зыгъуэта Федеральнэ закон №313-ФЗ-м ипкъ иткIэ судхэр хуитщ наркотикым дихьэхар сымаджэщым игъэкIуэну.
Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIыналъэм а хабзэр щолажьэ: 2015 гъэм КъБР-м и ЗэзыгъэкIуж судыщIэхэм унафэ 259-рэ къащтащ наркотикым итхьэкъуахэр залымыгъэкIэ ягъэхъужыным теухуауэ.
— Жылагъуэр сыткIэ сэбэп къыфхуэхъуфыну?
— Псом ящхьэр гудзакъэ пхэлъынырщ. Хабзэм къемызэгъыу наркотикхэр зэгъэкIуэкIыным упэщIэтыфынукъым, жылагъуэр къыхэмыхьэмэ, абы мы Iуэхур къыбдимыIыгъмэ.
Махуэ зыбжанэ дэкIмэ, яублэжынущ хабзэ хъуауэ ирагъэкIуэкI «Ажалыр щащэр къыджеIэ!» Iуэхур. Ар щекIуэкI зэманым зэпымыууэ наркополицейхэм, дохутыр-наркологхэм зэрызыхуагъазэ упщIэхэм жэуап зэрырат «дзыхь зрагъэз телефонхэр» жэщи махуи мэлажьэ, акцэ нэужьми: 8(800) 345-67-89 (федеральнэ номер, Урысейм и дэнэ щIыпIи къипщIыкI хъунущ пщIэншэу), 77-65-08 телефонхэм упсалъэ хъунущ.
Ди псалъэмакъым и кIэухыу Управленэм и лэжьакIуэ псоми сехъуэхъуну сыхуейт нобэрей я махуэмкIэ. Я лэжьыгъэм и хъер ялъагъуу, я къалэныр щIыхь пылъу ирахьэкIыну си гуапэщ. Абы кърикIуэнур республикэм и сэбэп зыхэлъщ.
— Упсэу, Олег. Дэри ди махуэмкIэ дынохъуэхъу!
Зыгъэхьэзырар
Мэршэнкъул Натальещ.
