Бзэуэ щыIэм я нэхъ гуакIуэ
Нобэ Усыгъэм и дунейпсо махуэщ
Гъатхэпэм и 21-м Усыгъэм и махуэр дуней псом щагъэлъапIэ. Бзэм и къулеягъри шэрыуагъри усэбзэм хуэдэу къызыхэщ щыIэу къыщIэкIынкъым. Сыт хуэдэ бзэм и къэкIуэнури абы и зыужьыныгъэри зи пщэрылъхэм ящыщщ псалъэм «ириIущIэ» тхакIуэр.
Бзэмрэ поэзиемрэ зэныбжьу жаIэми, усыгъэм махуэ щхьэхуэ зэрыхухахрэ куэд щIакъым. Ар щаубзыхуащ ЮНЕСКО-м 1999 гъэм Франджым щригъэкIуэкIа 30-нэ Ассамблее нэхъыщхьэм. А махуэм и къалэныр жылагъуэм усыгъэм хуищI гулъытэмрэ фIылъагъуныгъэмрэ гъэбэгъуэнырщ, усыгъэм и дуней къулейм цIыхухэр хэшэнырщ. Зым и дежкIи щэхукъым щэнхабзэм и зыужьыныгъэр литературэм куэдкIэ зэрелъытар. Абы щыгъуэми, кIуэ пэтми усыгъэм, литературэм хуащI гулъытэм хощI.
Усыгъэм и дунейпсо махуэм ирихьэлIэу ди къэралми республикэми дауэдапщэ гъэщIэгъуэнхэр къыщызэрагъэпэщ, къалэмыр къэзыщтагъащIэхэри къыхашэу.
Литераторхэм я унэ нэхъыщхьэм 2009 гъэм щегъэжьауэ махуэшхуэр Iэтауэ щагъэлъапIэ, «Стихи», «Проза» литературэ порталхэм, ЮНЕСКО-м Москва щиIэ хэщIапIэм, Печатымрэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэмкIэ федеральнэ агентствэм я нэIэ щIэту.
«Нарт» эпосым деж къыщожьэ адыгэ лъэпкъ усыгъэр. Ар апхуэдизкIэ шэрыуэу, гъэпсыкIэ гъэщIэгъуэн иIэу зэхэгъэуващи, нобэр къыздэсым куэдым яфIэтелъыджэщ.
Адыгэ усыгъэм и лIыхъусэжьхэу ПащIэ Бэчмырзэ, ХьэхъупащIэ Амырхъан, Агънокъуэ Лашэ, Сыжажэ Къылъшыкъуэ, Къэжэр Индрис, Елбэд Хьэ-
сэн, силлабо-тоникэ усэ гъэпсыкIэр япэу адыгэ литературэм къыщызыгъэсэбэпа ЩоджэнцIыкIу Алий, КIуащ БетIал сымэ хэт зымыцIыхур?! Абыхэм къакIэлъокIуэ ЩоджэнцIыкIу Нурий, ХьэхъупащIэ Хьэжбэчыр, Тхьэгъэзит Зубер, Мысачэ Пётр, Нало Заур, Балъкъэр Фоусэт, ХьэIупщы Лолэ сымэ. Лъэпкъ усыгъэм и лъагъуэр адэкIэ пхашащ усэбзэ шэрыуэкIэ адыгэ утыкум къихьахэу Бещтокъуэ Хьэбас, IутIыж Борис, Ацкъан Руслан, Бицу Анатолэ, Уэрэзей Афлик, Мыкъуэжь Анатолэ, Ащыж Борис, Къуныжь ХьэIишэт, Сонэ Абдулчэрим, Хьэх Сэфарбий сымэ, нэгъуэщIхэми.
«Дэтхэнэ зы усакIуэри, игъуэ нэсыху псэумэ, поэзием и лъэхъэнэ зытIущкIэ литературэм холэжьыхь», — псалъэ пэжхэр етх филологие щIэныгъэхэм я доктор Гъут Iэдэм. А гупсысэм шэч къыщIытепхьэн щыIэкъым, ауэ лъэпкъ литературэм къуэпсыщIэ имыдзмэ, жыгым къыпыкIэр хуэгъэшхэнукъым. Апхуэдэу, литературэм и нобэр зыщыгугъхэу я цIэ къипIуэ хъунущ Лыкъуэжь Нелли, Лъостэн Музэ, Къаныкъуэ Заринэ, ПщыукI Латмир, МахуэлI Нарзан, Къармэ Iэсият сымэ.
Лъэпкъ поэзием и утыкум къибакъуэр иужьрей зэманым куэд хъуами, адыгэ усыгъэм и щIэблэу къэплъытэ хъунур зырызщ. Апхуэдэхэщ усакIуэ ныбжьыщIэхэу Хьэвжокъуэ Людмилэ, Гугъуэт Заремэ, КъуэщIысокъуэ Марьянэ, Шорэ Маринэ сымэ, н.
Щомахуэ Залинэ.
