НыбжьыщIэхэм я театр
ХьэтIохъущокъуэ Къазий и цIэр зезыхьэ Адыгэбзэ Хасэм «Адыгэ ныбжьыщIэ театр» зыфIища проектым и ещанэ зэхыхьэр мэлыжьыхьым и 17-м Къэбэрдей-Балъкъэр Къэрал концерт гъэлъэгъуапIэм щызэхэтащ.
Утыкум щыджэгу гупхэр къикIат Псыхъурей къуажэм дэт, Батыр Мухьэмэд и цIэр зезыхьэ еджапIэм, Нарткъалэ дэт 2-нэ школым, Къуэныкъуей Назир и цIэр зэрихьэу Лашынкъей дэт 1-нэ курыт еджапIэм.
ЗэIущIэр къызэIузыха, Хасэм и тхьэмадэ Табыщ Мурат жиIащ мыпхуэдэ зэхыхьэхэр зэхьэзэхуэ зыхэмылъ гъэлъэгъуэныгъэу екIуэкIыу щытами, дяпэкIэ гупхэр зэрызэпрагъэуэнур, мы джэгугъуэм къыхэжаныкIыр гъэмахуэм Хьэжрэтым къикIыну ныбжьыщIэ гупым дэджэгуну зэрырагъэблэгъэнур.
КIэлъыплъакIуэхэу кърагъэблэгъат: Къэбэрдей-Балъкъэрым Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ и институтым и щIэныгъэ лэжьакIуэ Хьэвжокъуэ Людмилэ, Адыгэбзэ Хасэм и Хасащхьэм хэтхэу хьэрычэтыщIэ Шыкъ Гупсэрэ Урыху къуажэм дэт 2-нэ курыт школым урысыбзэмкIэ и егъэджакIуэ ХьэцIыкIу Раисэрэ, жылагъуэ лэжьакIуэ Хьэгъэжей Беслъэн сымэ.
Псыхъурей къикIа гупым утыкум кърахьат Зэгъэщтокъуэ Людэ и «ЩыхупIэ» пьесэм къытращIыкIа гъэлъэгъуэныгъэр. НыбжьыщIэхэр игъэхьэзырат адыгэбзэмрэ литературэмкIэ егъэджакIуэ Къардэн ФатIимэ. ЦIыху мыдаIуэм, мыхъумыщIагъэм дихьэхам унагъуэм гузэвэгъуэрэ хьэзабу кърилъхьэр, зэман куэд дэкIми, ар щIегъуэжу къызэригъэзэжыр, къигъэзэжа нэужь къызрихьэлIэжыр къыхэщу утыку ирахьа теплъэгъуэр апхуэдизкIэ езы цIыкIухэм я гум хыхьэу, я псэм къыбгъэдэкIыу щытти, уи нэпсыр къригъакIуэрт.
ЕтIуанэу зыкъэзыгъэлъэгъуа, Нарткъалэ дэт 2-нэ курыт еджапIэм и джэгуакIуэ ныбжьыщIэхэм ягъэхьэзырар Елмэс Iэулдин и «ЩIалэм и насып» пьесэрат. Абыхэм ядэлэжьащ адыгэбзэмрэ литературэмкIэ егъэджакIуэ Вэрокъуэ Аминэ. Куэду гум ири- хьырт ягъэлъагъуэм екIу фащэхэр зыщыгъ, гъэхуауэ, зэхэщIыкIыгъуэу псалъэу утыкур зыгъэбжьыфIа мы цIыкIухэм я джэгукIари.
Иужьрейуэ утыкум къихьа, Лашынкъей къуажэм дэт 1-нэ курыт еджапIэм къикIа ныбжьыщIэхэм ягъэлъэгъуар IутIыж Борис и «Гуащэ ябгэ» пьесэрщ. Ар гъэувынымкIэ цIыкIухэм дэIэпыкъуэгъу яхуэхъуащ адыгэбзэмрэ литературэмкIэ егъэджакIуэ Къуэныкъуей Рае. Дызэрыт зэманым унагъуэ куэдым ярылъ псалъэмакъыр, гуащэмрэ нысэмрэ я зэхущытыкIэр, IэкIуэлъакIуэу, узыгъэгумэщIым нэхърэ дыхьэшхэныр нэхъыбэу, илъэс бжыгъэкIэ актёр IэщIагъэм хуеджа фIэкIа умыщIэу зыкъагъэлъэгъуащ мы цIыкIухэми.
Нэхъ ипэхэм екIуэкIа мыпхуэдэ зэхыхьэхэм еплъытмэ, иджы абы зэрызиужьам, нэхъыфI зэрыхъуам гу лъумытэу къанэртэкъым. Гупхэм я къихьэгъуэхэм деж утыкур екIуу ягъэщIэращIэрт, езыхэми къагъэлъагъуэ теплъэгъуэхэм хуэкIуэу хуэпат, персонажхэм я «фэм ихьэрт», я щытыкIэр зыхащIэрт, зыIыгъыкIэ екIу яIэт, бзэр дахэу ягъэшэрыуэрт. Театрыр ауэ сытми утыкум ущыджэгуу пIэщIэхуж Iуэхугъуэу зэрыщымытыр, ар гъащIэм быдэу зэрепхар къагурыIуэ зэрыхъуар нэрылъагъут.
КIэлъыплъакIуэ гупым увыпIэ хэха зыми хуимыгъэфащэу дэтхэнэри зэхуэдэу, псори екIурэ-ещхьу утыкум итауэ къалъытащ. Апхуэдэу щыт пэтми, абыхэм хэдэрыхэшым и пкъыгъуэ гуэрхэр хамыгъэувэу хъуакъым театрым — дяпэкIэ зэпеуэм хуэшэн зэрыхуейр къалъытэри, утыкум кърахьа теплъэгъуэхэм хэплъэжщ, джэгуакIуэ ныбжьыщIэхэм я псэлъэкIэмрэ зыIыгъыкIэмрэ зэрагъэпщэжри, гъэмахуэм республикэм щекIуэкIыну театр зэпеуэм хэтыну IутIыж Борис и «Гуащэ ябгэр» зыгъэлъэгъуа гупыр къыхахащ.
ЗэIущIэр щызэхуищIыжым Табыщ Мурат жиIащ:
— Театрыр литературэм гуэх имыIэу епхащ. ЕгъэджакIуэм цIыкIухэм ябгъэдилъхьэ литературэ дерсыр абыхэм нэсу зэхащIыкIыным, егъэджакIуэр зыщыгугъ псори къехъулIа хъуным и зы хэкIыпIэщ ар. Джэгуным дихьэх ныбжьыщIэхэр лъэпкъыбзэм къызэрепшэлIэфыну мы Iэмалыр фIэкIыпIэ имыIэу дэтхэнэ зы гъэсакIуэми егъэджакIуэми къищтапхъэщ. Зэрытлъагъущи, абы дыхуэкIуэ хуэдэщ. «Адыгэ ныбжьыщIэ театрым» зэрызиIэтым ар къегъэлъагъуэ. Хыумыса къепхьэлIэжыркъым, жаIэ. ЩIэблэм бгъэдэплъхьэращ бгъуэтыжынур. ЩIалэгъуалэ узыншэ къызэрытщIэхъуэм, гугъапIэ дахэхэр пщIы зэрыхъунум и шэсыпIэщ нобэ утыкум ита цIыкIухэр…
Дэтхэнэми я гугъэмрэ хъуэпсапIэу яIэмрэ къехъулIэну ехъуэхъури, джэгуакIуэ ныбжьыщIэхэми ахэр зыгъэхьэзыра егъэджакIуэхэми фIыщIэгуапэ тхылъхэмрэ тыгъэхэмрэ яритащ.
ИСЛЪАМ Нащхъуэ.
