ТхакIуэ щэджащэхэм я фэеплъу
ЕгъэджакIуэхэм я щIэныгъэм щыхагъахъуэу Налшык щыIэ институтым иджыблагъэ щекIуэкIащ 5 — 11-нэ классхэм я къэхутэныгъэ, творческэ лэжьыгъэ нэхъыфIхэм я республикэпсо зэпеуэр.
Хьэгъэжей Миланэ и лэжьыгъэр куэдым ягу ирихьащ. Ар къызэгъэпэщынымкIэ щIэгъэкъуэн хъуат КъБР-м Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министерствэр, «Адыгэ псалъэ», «Заман» газетхэр, Къэбэрдей Адыгэ Хасэр, «Эльбрусоид» цIыхубэ фондыр. БзищымкIэ (адыгэбзэ, балъкъэрыбзэ, урысыбзэ) екIуэкIа зэпеуэр теухуат адыгэ, балъкъэр тхакIуэшхуэхэу ЩоджэнцIыкIу Алий, Нало Заур, Кулиев Къайсын, Отаров Керим сымэ я гъащIэмрэ я творчествэмрэ.
Iыхьищу зэщхьэщыхауэ екIуэкIащ зэпеуэр. Япэ щIыкIэ я школхэм, абы къыкIэлъыкIуэу куейпсо зэхьэзэхуэхэм зи зэфIэкIхэр щызыгъэлъэгъуа еджакIуэ цIыкIухэм я нэхъыфIхэр къыхахри, Налшык махуитIкIэ щызэпеуащ. Япэ махуэр теухуат адыгэ тхакIуэхэу ЩоджэнцIыкIу Алийрэ Нало Зауррэ. Абыхэм я творчествэм дихьэх ныбжьыщIэ куэд щызэхуэсат а махуэм еджапIэм. Ахэр тхакIуэшхуэхэм я IэдакъэщIэкI гъуэзэджэхэм адыгэбзэкIэ, урысыбзэкIэ Iэзэу къеджащ, бзэхэм я шэрыуагъыр, дахагъыр псэкIэ зэрызыхащIэр нэрылъагъуу. ЕджакIуэ цIыкIухэм утыку кърахьа проектхэм къызэщIаубыдэрт темэр щызэпкърах тхыгъэр, абы дэщIыгъу презентацэ гъэлъэгъуэныгъэр къагъэсэбэпурэ, къэпщытакIуэхэм я пащхьэ лэжьыгъэм щытепсэлъыхьыныр, усэхэм гукIэ къеджэныр. НыбжьыщIэхэм я зэфIэкIыр здынэсыр къапщытащ анэдэлъхубзэр езыгъэджхэм, методистхэм.
Зэпеуэм хэтахэр. Зэпеуэм икъукIэ жыджэру зыкъыщагъэлъэгъуащ куей зэмылIэужьыгъуэхэм къикIа «щIэныгъэ лэжьакIуэ цIыкIухэм». 5 — 8-нэ классхэм щIэсхэр зыхиубыдэ гупым япэ увыпIэр къыщихьащ Къардэн Миланэ (Сэрмакъ, 2-нэ курыт школ, 7-нэ кл.); етIуанэ увыпIэр зэдагуэшащ Щокъуий Роксоланэрэ (Къулъкъужын Ипщэ, 3-нэ курыт школ, 7-нэ кл.) Акъбай Азэмэтрэ (Малкэ, 2-нэ курыт школ, 8-нэ кл.). Ещанэ увыпIэри зэдагуэшащ еджакIуищым. Ахэр ЛIэужь Роксанэ (Дейскэ, 2-нэ курыт школ, 6-нэ кл.), Темыркъан Дианэ (Нарткъалэ, 5-нэ курыт школ, 7-нэ кл.), ГъукIэ Аминэ (Шэджэм ЕтIуанэ, 1-нэ курыт школ, 6-нэ кл.) сымэщ.
9 — 11-нэ классхэм щеджэ ныбжьыщIэхэр зыхэта гупым лэжьыгъэ нэхъыфI дыдэу къыщалъытащ Шэджэм ЕтIуанэм щыщ, 9-нэ классым щеджэ Хьэгъэжей Миланэ игъэхьэзыра «ЩIэблэм ебгъэлъагъур и гъуэгущ» зыфIищар. Миланэ и лэжьыгъэр теухуат лъэпкъым и бзэр хъума хъунымкIэ, щIэблэм и анэдэлъхубзэм зегъэужьынымкIэ Нало Заур и тхыгъэхэм мыхьэнэшхуэ зэраIэм. Пщащэ цIыкIум лэжьыгъэшхуэ зэрыригъэкIуэкIар, зэпеуэм егугъуу зэрызыхуигъэхьэзырар къагъэлъагъуэрт абы зэхуихьэсыжа сурэтхэмрэ хьэлэмэту иухуа и къэпсэлъэныгъэмрэ. Миланэ къэхутэныгъэхэр щригъэкIуэкIым, шэч хэмылъу, Нало Заур и тхыгъэ куэд щIиджыкIащ, а цIыху щэджащэм Iурылъа бзэм и къулеягъыр куууэ зыхищIащ. 4-нэ классым щIэс цIыкIухэм IуэрыIуатэр зэрырагъэджым, псалъэжьхэм, псысэхэм, псынщIэрыпсалъэхэм сабийм я бзэм, я зэхэщIыкIым зэрызрагъэужьым зэман гуэркIэ кIэлъыплъащ, абы и ужькIэ ахэр и лэжьыгъэм щызэпкърихыжащ.
Зи гугъу тщIы гупым етIуанэ увыпIэр къыщахьащ Ету Хьэжмухьэмэдрэ (Къулъкъужын Ипщэ, 1-нэ курыт школ, 11-нэ кл.) Мысост Оксанэрэ (Зэрэгъыж, 9-нэ кл.); ещанэ увыпIэр хуагъэфэщащ Блий Миланэ (Урыху, 9-нэ кл.).
УрысыбзэкIэ екIуэкIа Iыхьэм хэтахэм я зэфIэкIхэм кIэлъыплъахэм увыпIэхэр мыпхуэдэ щIыкIэу ягуэшащ: еджакIуэ нэхъыщIэхэм я гупым щытекIуащ КIэдыкIуей Аидэ (Шэджэм ЕтIуанэ, 1-нэ курыт школ, 6-нэ кл.); етIуанэ увыпIэр Мамбэт Азрэт (Къулъкъужын Ипщэ, 1-нэ курыт школ, 6-нэ кл.), ещанэр Къуэдз Миланэ (Къулъкъужын Ищхъэрэ, 3-нэ курыт школ, 6-нэ кл.) сымэ хуагъэфэщащ.
7 — 8-нэ классхэм я зэпеуэм хэтахэм я нэхъыфIу къалъытащ ПщыхьэщIэ Оксанэ (ХьэтIохъущыкъуей, 1-нэ курыт школ, 8-нэ кл.); етIуанэ увыпIэр къихьащ Бейтыгъуэн Миланэ (Лашынкъей, 2-нэ курыт школ, 8-нэ кл.); ещанэр зэдагуэшащ Къармэ СулътIанрэ (Шэджэм ЕтIуанэ, 1-нэ курыт школ, 7-нэ кл.) Нэгъуей Залинэрэ (ХьэтIохъущыкъуей, 3-нэ курыт школ, 7-нэ кл.).
9 — 11-нэ классхэм я зэпеуэм япэ увыпIэр къыщихьащ Ныр Аминэ (Къулъкъужын Ищхъэрэ, 3-нэ курыт школ, 10-нэ кл.); етIуанэр Ету Хьэжмухьэмэд (Къулъкъужын Ипщэ, 1-нэ курыт школ, 11-нэ кл.); ещанэ увыпIэр зэдагуэшащ Ныр Рузаннэ (Бахъсэн къалэ, 5-нэ курыт школ), Хьэтыхъу Иннэ, Хьэтыхъу Ксение (тIури Майскэ къалэм дэт ещанэ курыт еджапIэм щIэсщ) сымэ.
Зэпеуэм и етIуанэ махуэр, ищхьэкIэ зэрыщыжысIащи, зытеухуауэ щытар балъкъэр тхакIуэшхуэхэу Кулиев Къайсынрэ Отаров Керимрэт. А зэхьэзэхуэм хэтахэми лэжьыгъэ гъэщIэгъуэн куэд къагъэлъэгъуащ. ТхакIуэшхуэхэм я лэжьыгъэхэр лъэныкъуэ куэдкIэ зэпкърахащ, абыхэм ятеухуауэ тхыдэм къыхэна Iуэхугъуэ гъэщIэгъуэнхэм тепсэлъыхьащ еджакIуэ цIыкIухэр, я усэхэм узыIэпишэу гукIэ къеджащ.
Къыхэгъэщыпхъэщ адыгэбзэкIэ екIуэкIа зэпеуэм хэта, Къулъкъужын Ипщэм дэт 1-нэ школым и еджакIуэ Бабыгуей Миланэ къызэхуэсахэм я пащхьэ щигъэлъэгъуа лэжьыгъэр. «Лъэпкъ цIыкIум и усакIуэшхуэ» — арат абы фIищар. Кулиев Къайсын и тхыгъэхэм нэхъ игу ирихьу къыхиха анэм и образым тепсэлъыхьа нэужь, Миланэ тхыгъэ зэмылIэужьыгъуэхэр къызэрыщыхъур къыщигъэлъэгъуащ и сурэтхэм. ТхакIуэм хуэгъэзауэ зэхилъхьа усэ цIыкIуми Кулиевым и усэхэм щыщхэми Iэзагъышхуэ хэлъу къеджащ Миланэ. Я анэдэлъхубзэми, лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэхэм я литературэми сабийхэр дезыгъэхьэх егъэджакIуэ Iэзэ, зи еджакIуэ нэхъыбэу зэпеуэм къыхэзыша КъуэщIысокъуэ Мадинэ фIыщIэ ин хуэфащэщ. Бабыгуей Миланэ зыхэта гупым (5 — 8-нэ классхэм) етIуанэ увыпIэр къыщихьащ. Япэ увыпIэр хуагъэфэщащ а школ дыдэм щеджэ Iэхъуэбэч Дианэ, ещанэр – Хэжь Миланэ (Бахъсэн, 11-нэ школ).
НыбжьыщIэ нэхъыжьхэми (9 — 11-нэ классхэм) я лэжьыгъэхэр зэмылIэужьыгъуэт, удэзыхьэхт, иджырей технологиехэр къызэрагъэсэбэпам ахэр нэхъ хьэлэмэтыж ищIырт. Къулъкъужын Ищхъэрэ къуажэм дэт 3-нэ курыт школым и еджакIуэ Багъ ФатIимэ япэ увыпIэр къихьащ, Къулъкъужын Ипщэм дэт 1-нэ школым щеджэ Бэлагъы Залинэ етIуанэр хуагъэфэщащ, Бахъсэн къалэм дэт 5-нэ школым къикIа Нэхущ Залинэ ещанэ увыпIэр къихьащ.
УрысыбзэкIэ екIуэкIа зэпеуэм пашэ щыхъуахэщ Къэжэр Къантемыр (Прохладнэ къалэм дэт курыт школ №11), Воронин Артем (Звездный жылагъуэм щыIэ курыт школ), Къуэдзокъуэ Фаридэ (Бахъсэн къалэм дэт курыт школ №8), Муртазов Батыр (Налшык къалэ щыIэ 9-нэ школ), Крикун Иринэ (Майскэ къалэм щыIэ курыт школ №5), Ли Алинэ (Прохладнэ къалэм дэт гимназие №2), Мэремкъул Алинэ (Къулъкъужын Ищхъэрэ дэт курыт школ №3) сымэ.
ТхакIуэшхуэхэу ЩоджэнцIыкIу Алий, Нало Заур, Кулиев Къайсын, Отаров Керим сымэ я гъащIэм, я творческэ гъуэгуанэ купщIафIэм щыщу зыри къамыгъэна къыпфIэщIырт, еджакIуэхэм я лэжьыгъэхэм ущеплъкIэ. КъэпщытакIуэхэм я пашэ Инчы Иринэ фIыщIэ яхуищIащ зэпеуэм хэта псоми икIи еджэным, гъащIэм ехъулIэныгъэ щаIэну ехъуэхъуащ.
ЩОДЖЭН Iэминат.
