Щапхъэ трах
Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым иджыблагъэ щекIуэкIа зэIущIэм абы и лэжьакIуэхэм къыщапщытэжащ 2012 — 2013 гъэ еджэгъуэм зэрехъулIар икIи адэкIэ къапэщытхэр щаубзыхуащ.
Зэхыхьэм хэтащ КъБР-м егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэм- кIэ и министр Семэн Пщыкъан, Парламентым Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и комитетым и унафэщI Дадэ МуIэед, республикэм цIыхубэ егъэджэныгъэм и лэжьакIуэхэм я профсоюзым и комитетым и тхьэмадэ Карныш Сергей, ЛэжьыгъэмкIэ къэрал инспекцэм и унафэщI Мэремкъул Арсен, БизнесымкIэ Къэбэрдей-Балъкъэр институтымрэ КъБКъМУ-рэ я ректорхэу Хъурей Феликсрэ Щыхьмырзэ Мухьэмэдрэ.
Къарэмырзэ Барэсбий зэIущIэр къызэIуихри, зыубгъуауэ тепсэлъыхьащ блэкIа илъэсым зэфIагъэкIахэмрэ гъэ еджэгъуэщIэм къалэн нэхъыщхьэу яIэхэмрэ. Абы и псалъэхэм къызэрыхэщамкIэ, университетыр хохьэ къэралым и еджапIэ нэхъыщхьэхэм ящыщу нэхъыфIу къагъэлъэгъуа 19-м. Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм и еджапIэ нэхъыщхьэхэм ебгъапщэмэ, сыт хуэдэ IуэхукIи абыхэм я деж бжьыпэр щиIыгъщ. Урысей Федерацэм и Ипщэ лъэныкъуэр къапщтэмэ, КъБКъУ-м япэ итыр Ипщэ федеральнэ университетым и закъуэщ.
— Апхуэдэ увыпIэм зыщыбгъэбыдэн папщIэ, Урысейм и мызакъуэу, дуней псом и егъэджэныгъэ IэнатIэм щекIуэкIхэм фIыуэ хэпщIыкIыу щытын хуейщ, — жиIащ Къарэмырзэм. — IэщIагъэ, щIэныгъэ щрагъэгъуэт IэнатIэхэм щекIуэкI Iуэхухэм псынщIэу заужь. Псом япэрауэ, зэманым къегъэув егъэджэныгъэ технологиещIэхэр лэжьыгъэм къыщыгъэсэбэпыныр. Абыхэм псынщIэу щыгъуазэ захуэтщIу, ди лэжьыгъэм хэтпщэну дызэрыхущIэкъум куэдкIэ елъытащ нобэ диIэ ехъулIэныгъэр.
Ректорым къызэхуэсахэм гу лъаригъэтащ адэкIи заужьын, ехъулIэныгъэхэр зыIэрагъэхьэн папщIэ Iэмал имыIэу егъэджэныгъэм и жыпхъэщIэхэм тету я лэжьыгъэр зэраубзыхупхъэм, апхуэдэу УФ-м, хамэ къэрал щыIэ еджапIэ нэхъыщхьэхэм зэпыщIэныгъэ быдэхэр хуаIэн зэрыхуейм. Къапщтэмэ, мы зэманым КъБКъУ-р ядолажьэ хамэ къэралхэм щыIэ еджапIэ нэхъыщхьэу 45-м, щIэныгъэ центрхэм, фирмэхэм. Мы гъэм и мэкъуауэгъуэ мазэм университетым щекIуэкIащ геофизикэмкIэ дунейпсо конференцэ. 2011 гъэ лъандэрэ КъБКъУ-м, Берлин дэт Хуитыныгъэ университетым, Ош къалэм и университетым зэгъусэу ягъэзэщIащ «Проектхэмрэ зыужьыныгъэмрэ» илъэсищ программэм къигъэувхэр. Мы илъэсым КъБКъУ-мрэ Берлин къалэм дэт Гумбольдт и университетымрэ щIадзащ къэхутэныгъэ лэжьыгъэхэр ирагъэкIуэкIын.
Къарэмырзэ Барэсбий и псалъэхэм къызэрыхэщамкIэ, университетым зиужьынымкIэ мыхьэнэшхуэ иIэщ езым и щхьэр зэригъэпсэужыфын мылъку къилэжьыжыфу щытыным. «ЕджапIэ нэхъыщхьэхэм къэралым яхуиутIыпщ мылъкур гъэмэщIэным теухуа Iуэхухэр дуней псом щокIуэкI, — пищащ ректорым. — Апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкIэр псом я дежи нэсынущ. Университетым и къалэныр фIэмыкIуэду къызэтенэжын папщIэ сыт щIэн хуейр? Абы папщIэ ар хьэрычэтыщIэ университет жыхуиIэм хуэкIуэн хуейуэ аращ. Мыбдежым гу лъытапхъэщ ар коммерческэу зэрыщымытым, а тIум я мыхьэнэр зэхуэдэкъым».
Егъэджэныгъэ Iуэхухэр зэрекIуэкIым и гугъу щищIым, Къарэмырзэм къыхигъэщащ Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм нэхъыбэу щахуримыкъу IэщIагъэхэм елъытауэ къудамэ щхьэхуэхэр къызэрызэрагъэпэщар, я лэжьакIуэхэм я зэфIэкIым арэзы къызэрищIыр, республикэм и экономикэм и унэтIыныгъэ зэхуэмыдэхэм пэрытхэм я Iэзагъэм хэгъэхъуэнымкIэ университетым щытыкIэ псори къызэрыщызэгъэпэщар.
Университетым щIэтIысхьэхэм я бжыгъэр илъэс къэс нэхъ мащIэ хъууэ екIуэкI псалъэмакъхэр зэрылъабжьэншэми щытепсэлъыхьащ зэIущIэм. «Иужьрей илъэсищыр къапщтэмэ, ди университетым щIэныгъэ нэхъыщхьэ щызэзыгъэгъуэтыну къакIуэхэм я бжыгъэм кIэрыхуауэ схужыIэнукъым. ЕдгъэкIуэкIа къэпщытэныгъэм къызэрагъэлъэгъуамкIэ, къэтщтэн хуей цIыху бжыгъэм нэхърэ фIыуэ нэхъыбэщ зи тхылъ къэзытхэр».
Гъэ еджэгъуэщIэм зыхуагъэувыжа мурадхэр зыхуэгъэзар университетым и зыужьыныгъэрщ. Апхуэдэу къалэн зыщащIыжащ хамэ къэралхэм щыIэ еджапIэ нэхъыщхьэхэм я лэжьэкIэм нэхъ куууэ щыгъуазэ зыхуащIыну, абыхэм я Iуэху бгъэдыхьэкIэхэм щапхъэ трахыну. КъищынэмыщIауэ, мы илъэсым къэзэIуахыну я гугъэщ щIэуэ яухуа хъыбарегъащIэ центрыр.
ЗэIущIэм и кIэм щIэуэ хахыжащ университетым и щIэныгъэ советым хэтынухэр, улахуэр зэрат жыпхъэщIэм хэплъащ, лэжьапIэ IэнатIэ къезытым гупым иращIылIауэ щыта зэгурыIуэныгъэм зэхъуэкIыныгъэхэр халъхьащ.
ЩхьэщэмыщI Изэ.
