ТыгъэкIэ гъэпэж
Лъэпкъым и къэкIуэнур къыгуэхыпIэ имыIэу епхащ абы и анэдэлъхубзэм хуищI пщIэм. Гулъытэ хэха зыхуамыщI, зыхуэмысакъ бзэр зезыхьэхэр хуэм-хуэмурэ зыщIашэ нэхъ лъэпкъ лъэрызехьэхэм, ауэрэ абыхэм яхошыпсыхьыж. Ди бзэр хъума хъунымкIэ лэжьыгъэ купщIафIэ зэфIыдох Аруан районым и курыт школхэм адыгэбзэмрэ литературэмрэ щезыгъэджхэм.
ЕгъэджакIуэм и зэфIэкIыр, псом япэрауэ, езыгъэлъагъужыр, и лэжьыгъэм и хъерыр къызэрилъытэр и предметымкIэ и гъэсэнхэм яIэ щIэныгъэрщ. Дэ абыкIэ гушхуэныгъэ къытхэзылъхьэн ехъулIэныгъэхэр диIэщ. Ди районым и гъэсэнхэр дапщэщи хэтщ адыгэбзэмкIэ республикэм щекIуэкI олимпиадэхэм. Къэхъуркъым абыхэм увыпIэфIхэр къыщыдмыхьу. Апхуэдэу ди егъэджакIуэхэри еджакIуэ цIыкIухэри жыджэру хэтщ икIи зэфIэкI лъагэхэр къыщагъэлъагъуэ илъэс 15-м щIигъуауэ ди щIыналъэм щекIуэкI «Си — бзэ, си псэ, си дуней» республикэ фестиваль-зэпеуэм. Ди школакIуэхэр мызэ-мытIэу пэрыт щыхъуащ зэпеуэм и унэтIыныгъэхэм ящыщу «Iущхэмрэ Iущыцэхэмрэ»; «Лъахэдж» жыхуиIэм япэ, ещанэ увыпIэхэр къыщахьащ. Школхэм, гъэсапIэхэм я зэхьэзэхуэхэм ехъулIэныгъэ лъагэ къыщызыхьа IуэхущIапIэхэри ди мащIэкъым.
Адыгэбзэр езыгъэджхэр, ди ныбжьыщIэхэр ди гъусэу, жыджэру дыхэтщ куейми республикэми щекIуэкI литературэ къеджэныгъэхэм, зэпеуэхэм, зэфIэкI хъарзыни къыдогъэлъагъуэ. Апхуэдэу дыхолэжьыхь анэдэлъхубзэм зегъэужьыным ехьэлIауэ КъБР-м ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм къызэригъэпэщ Iуэхугъуэхэм, ди щIыпIэми апхуэдэ зэхыхьэ зэмылIэужьыгъуэ куэд къыщызыдогъэпэщ. Адыгэбзэр езыгъэджхэр нэхъ иужьыIуэкIэ дызыхэтахэм ящыщщ Адыгэхэм (шэрджэсхэм), Адыгэ фащэм я дунейпсо махуэхэр гъэлъэпIэным епха мазэ лэжьыгъэр. Ди егъэджакIуэхэми гъэсэнхэми зэфIэкI куэд ирахьэлIащ Старэ Шэрэдж (Дохъушыкъуей) къуажэм дэт курыт школ №2-м «Хабзэр Iэт, лъэпкъым къуэт!» къыхуеджэныгъэм щIэту щекIуэкIа районпсо фестиваль-зэпеуэр къызыхуэтыншэу екIуэкIыным. Къыхэзгъэщынщи, а зэхыхьэм жыджэру хэтащ Аруан районым и егъэджэныгъэ IэнатIэм къызэщIиубыдэ курыт школ №20-м я лIыкIуэхэр. «Сэ сыадыгэщ, ар ину жызоIэ!» зи фIэщыгъэ гъэлъэгъуэныгъэр купщIафIэу, лъэныкъуэ куэд къызэщIиубыдэу къызэгъэпэща хъуным районым и школхэр хуабжьу егугъуащ абы щыгъуэ. Нэхъыщхьэжрати, нэрылъагъут зэрыадыгэм ныбжьыщIэхэр зэрыригушхуэр, нэхъыжьхэри абыхэм хуабжьу ядэгуфIэрт, апхуэдэ щIэблэ лъэпкъым къызэрытщIэ-хъуэм я гур хигъахъуэу, я лъэр жан ищIу.
Адыгэ тхыбзэм и махуэм ирихьэлIэу Нарткъалэ щедгъэкIуэкIащ Адыгэ щэнхабзэм и фестиваль. «Дызэкъуэтмэ, дылъэщщ», «Сэ сыадыгэщ, ар ину жызоIэ», «Си бзэ — си псэ, си дуней», «Фарзщи, адыгагъэм фемыIусэ, ар псэунщ, бэуэхукIэ зы адыгэ», «Утыку зэрихьэр лъапэщи, къызэрикIыжыр напэщ», «ФифI фымыгъэпуд, фи Iей фымыгъэпщкIу», «Хабзэр лъэпкъым и набдзэщ» хэкупсэ къыхуеджэныгъэхэр ди гъуазэу зэхэтшащ а гуфIэгъуэр. Абы хэтащ районым и школ псоми я лIыкIуэхэр. НыбжьыщIэхэм жаIащ хэкупсэ уэрэдхэр, къеджащ адыгэбзэм теухуа усэхэм, къэфащ, джэгуащ.
Фестивалым и утыку кърахьащ нэгъуэщI лэжьыгъэхэри. Артист цIыкIухэм ягъэуват адыгэ хабзэм щыгъуазэ ухуэзыщI теплъэгъуэхэр. Апхуэдэт, къапщтэмэ, Iэнэм щызекIуэ, бзылъхугъэм кIэлъызэрахьэ, щIопщакIуэ хабзэхэр къэгъэлъэгъуэныр. Сабийхэм дагъэлъэгъуа дэтхэнэ лэжьыгъэми нэрылъагъу пщащI ди районым и курыт школхэм хэкупсэ гъэсэныгъэ купщIафIэ зэрыщызэфIахыр. Лъэпкъым и щIыхьыр, и пщIэр зыIэт «Зэ уадыгэну сыт и уасэ!» уэрэдымкIэ зэхуэтщIыжащ ди фестивалыр. Абы и псалъэхэм гур хагъахъуэрт, илъэс мин куэд къэзыкIуа лъэпкъ уардэм узэрыщыщым папщIэ.
Уи адэжьхэм я бзэм урипсалъэу,
Я хъыбарыжь Iущхэр
уи пшыналъэу,
Хъуэхъум я нэхъыфIыр
зыхыуагъэхыу,
Ху махъсымэ фалъэр зэIэпыпхыу!
Зэ адыгэну сыт и уасэ!
Уи къурш лъапэм псынэпс
къыщыкъуалъэр
Уи бын и быныжхэм
къыщIагъалъэу,
Уи Iэщ хъушэм хъупIэхэр
яуфэбгъуу,
Мо Iуащхьэмахуэшхуи
къыбдалъагъуу,
Зэ уадыгэну сыт и уасэ!
Уи нэмыс, уи фащэ, уи джэгукIэм
Уи щIэблэщIэ уардэр
щыгуфIыкIыу,
УщIэпсалъэр, узэпсалъэр пщIэжу,
Уи Хэку лъапIэр тыгъэкIэ
бгъэпэжу,
Зэ уадыгэну сыт и уасэ!
Апхуэдэу купщIафIэу икIи гъэщIэгъуэну щыдоIэт Аруан районым лъэпкъпсо махуэшхуэхэр. Егъэджэныгъэм, гъэсэныгъэм, щIэблэр адыгэ хабзэм щIэпIыкIыным, анэдэлъхубзэм и къулеягъэр, къабзагъэр зыхащIэу къэгъэтэджыным пыщIа къалэнхэм дяпэкIи дегугъуну ди мурадщ.
ХЪУЭСТ ФатIимэ,
Аруан районым адыгэбзэр щезыгъэджхэм я методикэ зэгухьэныгъэм и унафэщI, егъэджакIуэ-методист.
