Нэ уфIыцIахэр къызэтефх
«Къэрэшей-балъкъэр щIалэгъуалэм защIэгъэкъуэнымкIэ «Эльбрусоид» фондым Налшык щыIэ и къудамэм и зэIущIэ екIуэкIащ. Ар теухуауэ щытащ «КъызыхэкIа лъэпкъ елъытауэ сабий зеиншэхэр зэшэлIэжынымкIэ, социальнэ зеиншагъэр гъэмэщIэнымкIэ» проектым.
— Мы гъэм и мэлыжьыхьым «Эльбрусоид» фондымрэ «Барс Эль» ММО-мрэ ирагъэкIуэкIауэ щытащ мыпхуэдэ зэIу- щIэ. ЩIэгъэкъуэн хъуащ КъБР-м ХъыбарегъащIэ IэнатIэхэмкIэ, жылагъуэ, дин зэгухьэныгъэхэмкIэ и министерствэр. Сабий зеиншэхэм защIэдгъэкъуэн, субсидие къахузэдгъэпэщын Iуэхури абдеж къыщытIэтат. Нобэ абы хэкIыпIэ гуэр къыхуэдмыгъуэту хъунукъым. Социальнэ IуэхущIапIэхэм щыIэ сабий зеиншэхэм я Iуэху зыIутым, ахэр зыхущыщIэхэм, дэIэпыкъуныгъэ еттынымкIэ диIэ Iэмалхэм дыхэплъэнущ. Хамэ сабий щыIэкъым. Адыгэ, балъкъэр, урыс жытIэуи зэхэддзыркъым. Республикэм щыпсэухэм щыщ куэдыр щыгъуазэкъым мыпхуэдэ Iуэху зэIумыбз зэрыщыIэм. Iэмал зэриIэкIэ, мы Iуэхур цIыхухэм я деж нэтхьэсын хуейщ, — жиIащ «Эльбрусоид» фондым и унафэщI Анаев Марат.
Фондым и лэжьакIуэхэм фIыщIэ яхуищIащ КъБР-м хъыбарегъащIэ IэнатIэхэмкIэ, жылагъуэ, дин зэгухьэныгъэхэмкIэ и министрым и къуэдзэ Минин Вячеслав.
— «Эльбрусоид»-р сэбэпынагъ ин къэзыхь социальнэ проектщ. Интернатхэмрэ сабий унэхэмрэ щапIхэм папщIэ абы иригъэкIуэкI Iуэхугъуэхэм я купщIэр лъытэгъуейщ, — къыхигъэщащ абы.
— ДыкъызытехъукIыжа ди нэхъыжьхэр нэгъуэщI лъэпкъхэм сыт щыгъуи къащхьэщыкIыу щытащ хабзэкIэ, хьэщIагъэкIэ, цIыхугъэкIэ. Иджыпсту республикэм щекIуэкIыр абы- хэм я пщIэм хуэмыфащэ Iуэхущ. Сабий унэхэм, интернатхэм щапI зеиншэхэм я бжыгъэр хэхъуэ зэпытщ, — къыхигъэщащ КъБР-м и Парламентым и депутат, «Зэхуагъэ здэщыIэ Урысей» политикэ партым и щIыналъэ фракцэм хэт Сумаев Ахъмэт.
— Федеральнэ центрыр и щIэгъэкъуэну мы Iуэхум жыджэру пэрытщ республикэр. Сабий зеиншэхэм дэIэпыкъуныгъэ зэмылIэужьыгъуэхэмкIэ гулъытэ яхудощI. А Iуэхур я нэIэ щIэтщ Парламентым и депутатхэм. Куэдми езыхэм я мылъкукIэ зеиншэхэм зыщIагъакъуэ, сыту жыпIэмэ къэралым и закъуэ ар хуэгъэтэмэмыркъым, — жиIащ КъБР-м и Парламентым и депутат Мэремыкъуэ Арсен.
Тэрч куейм Александровскэ станицэм щыIэ «Отрада» сабий унэм и Iуэху зытетым и гугъу ищIащ Канунников Анатолий:
— Сабий унэм и зехьэным дэри ди гуащIэ хыдолъхьэ. Абы докIуэ, щIыпIэхэм я Iуэхур зыIутыр зыдогъащIэ, унафэщIхэм захудогъазэри, я лэжьыгъэкIэ зыхущыщIэхэм дыщIоупщIэ. Зеиншэхэм я унэм и гъэсэнхэм яхэтщ армэм къулыкъу щищIа нэужь, щапIа унэм къэзыгъэзэжауэ абы щылажьэхэр. Сыхуейт Парламентым лъэIукIэ зыхуэзгъэзэну: зи гугъу сщIы зеиншэхэм я унэм гулъытэ лъигъэсыну. Абы щIэсхэр хуейкъым щапI унэр ябгынэну, сыту жыпIэмэ, зэсахэщи, зы унагъуэ хуэдэу мэпсэу. Сабийхэр зэзышэлIэжын унагъуи дыщIэлъэIуркъым, ауэ ерыскъыкIэ, хьэпшыпкIэ зыщIэзыгъэкъуэфын щыIэмэ, ди гуапэщ.
Республикэм и кIуэцIкIэ сабий унэхэм щапIхэм я Iуэху зыIутым тепсэлъыхьащ «Эльбрусоид» фондым хэт Гериев Абузеит.
— Мы Iуэхугъуэр хуабжьу гулъытэ хуэныкъуэщ. Мэлыжьыхьым зэхэтауэ щыта зэIущIэм щыжаIащ сабий унэм щапIхэм я бжыгъэр республикэм 374-рэ хуэдиз зэрыщыхъур. Интернат щхьэхуэхэм щыIэщ минитIым нэблагъэ. А бжыгъэ гуемыIухэм дыхуашащ сабийхэм я унэкъуэщ унагъуэхэм дэIэпыкъуэгъу хъункIэ захуэдгъэзэн гупсысэм. Гуапэщ зэхэпхыну федеральнэ телевиденэмкIэ Кавказым сабий зеиншэ имысу щыжаIэм деж. АрщхьэкIэ, Iуэхур зыIутыр нэгъуэщIщ. Уеблэмэ, сабий унэхэм, интернатхэм щопсэу республикэм и унафэщIхэм, къулыкъущIэхэм я унэцIэджэгъухэри. Абы къыхэкIыу, нобэ депутатхэм лъэIукIэ захуэдгъэзэну дыхуейт а Iуэхум гулъытэ лей лъагъэсыну. Фэ фи IуэхукIэ, фи псалъэкIэ щапхъэ вгъэлъагъуэмэ, республикэм ис цIыхухэри укIытэу зыщIэгупсысыжыну къысщохъу.
Iуэхум дызэрыпэрыувэрэ, щапхъэ дахэ куэди тлъэгъуащ. Ар ди гуапэ мэхъу. ДызэпсэлъылIа, зызыхуэдгъэза цIыхухэм дыкъэзыгъэщIэхъуауэ къахэкIар мащIэ дыдэщ. Хэт мылъкукIэ, хэт псэупIэкIэ, хэти еджапIэкIэ щIэгъэкъуэн мэхъу.
Iуэхум нэгъуэщI лъэныкъуи хэлъщ. Адэ-анэхэм яхэтщ зи бын интернатым езыту, ахъшэ къалэжьыныр я щхьэусыгъуэу ежьэжахэр. УрохьэлIэ сабийхэр къэзылъхуахэр зэбгъэдэкIыжу лей къащIахэми. Мис абыхэм дазэрыдэIэпыкъуну Iэмалыр нэхъ къэгупсысыгъуейщ.
Дунейми щIыуэпсми я хабзэхэм пэщIэувэ Iуэхущ уи бын уелъэпэуэжыныр. Абы насыпыншагъэшхуэ къыхэкIынущ, цIыхухэр икIэщIыпIэкIэ зэмыгупсысыжмэ, тобэ къамыхьыжмэ. Ди нэхъыжьхэм яхэлъакъым апхуэдэ хьэл, ар нобэрей гъащIэрщ къэзыгъэунэхуар. Сыхуейщ селъэIуну хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм я лэжьакIуэхэм мы Iуэхум я гуащIэ халъхьэну, яхузэфIэкIымкIэ сэбэп хъуну. Догугъэ, ди джэ макъыр дэтхэнэм и дежи нэIусыну, — жиIащ Гериевым.
ЗэIущIэм къыщыпсэлъащ Налшык и интернат школ №1-м и унафэщI Зэхъуэхъу Балъкъыз.
— Сабий унэм, интернатым къыщIэхутар сыт хуэдэ гулъытэми щогуфIыкIыф, сыт хуэдэ дэIэпыкъуныгъэми насып кIапэ и гум кърелъхьэ. Ди интернатым щыIэщ зи анэ е адэ зимыIэжхэр, апхуэдэуи, бын куэд зыщIэс унагъуэ къулейсызхэм къахэкIахэр. Хуабжьу согъэщIагъуэ икIи гуауэ сщохъу зы Iуэхугъуэ: языныкъуэхэм я быныр щашэжынум деж таксикIэ къокIуэ. Апхуэдэхэр икIи хъарзынэу зэщыхуэпыкIахэщ. Интернатыр щIэгъэкъуэн хуэныкъуэщ. Къэралри куэдкIэ къытлъэIэсыфыркъым, — къыхигъэщащ абы.
Мырзэкъан Дисэ.
