Къулейсыз ямыIэжуи?
КНР-м и унафэщI Си Цзиньпин дыгъэгъазэм и 3-м жиIащ Китайр къулейсызыгъэм текIуауэ. Уеблэмэ мы къэралым и Медиакорпорацэм международнэ онлайн-зэIущIэ иригъэкIуэкIащ къулейсызыгъэр къызэрызэбнэкIыфыну Iэмалхэм теухуауэ.
ГъэщIэгъуэнкъэ: Китайм къыщежьа вирусым дуней псор илъэсым нэсауэ пэщIэтщ, цIыхущхьэкIи мылъкукIи хэщIыныгъэшхуэ иIэу. Езы Китайр а вирусым текIуэри, къулейсызыгъэри абы дигъэкIуащ. Си Цзиньпин пагагъ хэлъу жиIащ куэд къызэщIэзыубыдэ Iуэхушхуэр жыджэру зэрызэфIахам и щапхъэм хуэдэ цIыхуцIэ зиIэм и тхыдэм зэрыхэмытыр.
Абы иригъэлеяуэ къыщIэкIынукъым, иужьрей илъэс 40-м Китайм зэрызихъуэжам теухуауэ ятхымрэ къагъэлъагъуэмрэ ятепщIыхьмэ. Шанхай къалэм и щапхъэр пхурикъунщ. Х лIэщIыгъуэм къыдобжэ бдзэжьеящэхэм я къуажэ цIыкIуу щытар. Иджы дунейр абы щызэблокI, Китайм и экономикэм и лъэщагъыр зыгъэлъагъуэ къалэщи. Налогыр зэрымащIэмрэ «экономическая зона» жыхуаIэм хуэгъэкIуатэу иIэмрэ — аращ зыужьыныгъэр къызыпэкIуар.
ЗэрытщIэщи, ООН-м зыхуигъэувыжа къалэнхэм ящыщт 2030 гъэм ехъулIэу къулейсызыгъэр игъэкIуэдыныр. Китайм ар илъэсипщIкIэ нэхъ пасэу хузэфIэкIащ. ТхьэмыщкIагъэм къыIэщIагъэкIа цIыху бжыгъэр уи нэгу къыщIэбгъэхьэнуи гугъущ — мелуан 700, псори къуажэдэсхэу.
ГъэщIэгъуэнкъэ: 1978 гъэм мы къэралым и цIыхухэм я процент 95-р къулейсызу щытащ. Иджы зыкъиужьауэ нэгъуэщIхэми ядоIэпыкъу. ООН-м Китайм фIыщIэ хуищIу къегъэлъагъуэ зызыужь къэралхэм къулейсызыгъэр къызэранэкIынымкIэ сэбэп яхуэхъу программи 100-м щIигъум ар зэрыхэтыр. Пекин а къэралхэм щрегъэкIуэкI семинархэр, зэIущIэхэр, цIыхухэр щIегъэдэIу езым и ехъулIэныгъэхэр къызыпэкIуам. Ауэ абыхэмкIи зэфIэкIыркъым. Къэрал хуэмыщIахэм, псалъэм папщIэ, Лаосым, Камбоджэм хуэдэхэм, гъэунэхуныгъэ щригъэкIуэкIыну къуажэхэр щеухуэ, узэрылэжьэнумрэ узэлэжьынумрэ я щапхъэр абы хуэныкъуэхэм нэрылъагъу ящищIын папщIэ.
Китайм и Медиакорпорацэм иригъэкIуэкIа зэIущIэм щыжаIащ СМИ-м и лIэужьыгъуэ псоми гулъытэ хуащIын зэрыхуейр къулейсызыгъэм епха Iуэхухэм.
Къулейсызхэр щыщымыIа зэман къэхъуакъым, ауэ технологием мыпхуэдизу зыщиужьа ХХI лIэщIыгъуэм ар хуэбгъэфащэркъым. ИкIи мы зэманым нэхъыбэу зи гугъу ящIыр лэжьакIуэ къулейсызхэрщ. Псалъэм папщIэ, 2018 гъэм дунейм къулейсызу къыщалъытэу щытащ лэжьакIуэхэм я процент 13-р, доллари 3-кIэ махуэм псэун хуей хъур; лэжьакIуэхэм я проценти 8-р тхьэмыщкIэ дыдэу къалъытащ, махуэм долларитI иримыкъущ абыхэм яIэр. Мыбыхэм я улахуэм хэгъэхъуэнращ къэралхэм къалэну хуагъэуври. Сыту жыпIэмэ, экономикэм зэрызиужьынур мыбыхэм куэдкIэ елъытащ: лэжьакIуэр мыщэхуэфмэ, зигъэпсэхуну, и узыншагъэм кIэлъигъэплъыну Iэмал имыIэмэ, а псори зейхэм я Iуэхур къызэтоувыIэ. Аращ лэжьапщIэм хэгъэхъуэн хуейуэ щIыжаIэри. Пэжщ, щыIэщ хуэмыхухэр, я акъылкIэ, узыншагъэкIэ мыщIагъуэхэр. Ахэращ къэралым и нэIэ зытригъэтыпхъэр, я нэхъ мащIэрамэ щышхэн, нэху къыщекIын, зыщагъэкъэбзэн яIэн, медицинэ хуэIухуэщIэ ягъуэтын хуэдэу. Мыр зи къалэну къэзымылъытэ къэралым, а Iуэхухэм дин, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэр, зыхузэфIэкIхэр къыхэзымышэм, щIэблэр щыбгъэсэну, цIыхугъэрэ гущIэгъурэ щахэплъхьэну гугъу хъунущ. И гугъу умыщIыххэ къулейсызыр щыкуэдым щIэпхъаджагъэри зэрыщыбагъуэм.
Коронавирусым и зэранкIэ къызэтеувыIащ икIи щIэх зэтраублэжыфынукъым къулейсызыгъэр къызэнэкIыным теухуауэ къэралхэм зэдагъэкIуатэ Iуэхухэр, зэрыжаIэм пэж гуэри хэлъщ, ауэ илъэс иримыкъу «зи ныбжь» узыр ди пщIыхьэпIэ къыщыхэмыхуэм дэхуэха щымыIауэ, апхуэдэхэм ятеухуа лэжьыгъэ нэрылъагъу ирагъэкIуэкIыу щытауэ ара?
УФ-м и Президент Путин Владимир Правительствэм къалэн щищIащ 2030 гъэм ирихьэлIэу и ныкъуэм хуэдизкIэ игъэмэщIэну къулейсызхэм я бжыгъэр. Си щхьэкIэ шэч къытызохьэ. ЛэжьапIэншэхэр щыкуэд, улахуэр щымащIэ, пенсэм кIуэр зэуэ къулейсыз щыхъу къэралым илъэсипщIым къриубыдэу сыт хуэдэ зэхъуэкIыныгъэхэр къыщыхъун хуей, пщэрылъ зыщищIыжар къехъулIэн папщIэ? Ауэ фIым дыщыгугъынщ: Урысейм апхуэ-дэ хабзэ щымыIауэ, сабий къызыхуэхъуам ахъшэ ирату зэраублам хуэдэу, хэт ищIэрэ хьэрычэт Iуэхур цIыхухэм ядэзыгъэпсынщIэ (зи щхьэ зыпIыжыфхэр нэхъыбэ хъун папщIэ), лэжьакIуэм хуэфэщэн улахуэ, пенсэ щат къэрал дыщыпсэууэ дыкъыщIидзынри хэлъщ.
Китайхэм я дежкIэ згъэзэжынщи, мелард 1,4-рэ хъу лъэпкъым апхуэдэу зэрызиIэтыфар зымыгъэщIагъуэ щыIэкъым. Фигу къэзгъэкIыжынт Дэн Сяопин жиIэгъар: «Реформэ ебгъэкIуэкIыну утегушхуэным мыхьэнэ щиIэр, япэрауэ, абы къыщыщIагъэкIыфым хэхъуэну щытмэщ; етIуанэрауэ, цIыхубэм я псэукIэр иригъэфIэкIуэнумэщ; ещанэрауэ, а псом къэралыр лъэщ ищIынумэщ». А щыринэрылъагъуящIыфащдигъунэгъухэм.
