Бжьыныху
Бжьыныху — Чеснок обыкновенный. ХадэхэкIщ. И лъагагъыр см 25-35-рэ мэхъу. КъэкIыгъэм и тхьэмпэ пIащIэхэм см 15-20 я кIыхьагъщ, я бгъуагъыр см 1,5-м щIегъу. Гъэмахуэкум ирихьэлIэу къэкIыгъэм кIыгу къыпедзэ, абы зызэкIуэцIехри мэгъагъэ, фокIадэм и пэхэм жылэхэр мэхъу.
Бжьыныху зэмылIэужьыгъуэхэр адыгэхэм ижь-ижьыж лъандэрэ къагъэкI, шхыныгъуэхэм халъхьэ. Бжьыныхущхьэр, тхьэмпэхэр витамин зэмылIэужьыгъуэхэмкIэ зэрыбейм папщIэ, мыхьэнэшхуэ зиIэ хущхъуэу медицинэм къебж. Адыгэхэми, нэгъуэщI лъэпкъхэми бжьыныхумкIэ узыфэ куэд ягъэхъуж.
Бжьынышхуэ — Лук репчатый. Щхьэшхуэ зыщI бжьын лIэужьыгъуэщ. Нэхъыбэм илъэситIкIэ къокI. Япэ илъэсым бжьын хьэсэ цIыкIум трасэри къагъэкI, бжьы- хьэм Iуахыж бжьыныщхьэ цIыкIу къикIыкIахэр. ЕтIуанэ гъэм бжьыныщхьэ цIыкIухэр гъатхэм ягъэтIысри, ахэр бжьынышхуэ мэхъу. Бжьынышхуэр, щIымахуэм щылъа нэужь, аргуэру зэ бгъэтIысыжмэ, кIыгу къыпедзэ, мэгъагъэ, жылэ ещI.
БжьынцIыкIу — Лук репчатый. Бжьынышхуэ жылэхэр гъатхэм тепсэмэ, зи щхьэм см 1,5-рэ нэхъ зи мыинагъ бжьын цIыкIухэр къокIыкI. ГъэмахуэкIэм — бжьыхьэм ирихьэлIэу ар Iуахыж.
ЕтIуанэ гъатхэм бжьын цIыкIухэр бгъэтIысмэ, бжьынышхуэ къокIыкI. ЩIымахуэм щылъауэ бжьынышхуэ хэплъхьэращ кIыгу къызыпидзэу жылэ зыщIыр.
Бжьыныхущэху — Гусиный лук полевой. Илъэс бжыгъэкIэ къэкI бжьын-бжьыныхухэм я лъэпкъщ, къэкIыгъэ лъахъшэ цIыкIущ. И гъэгъа гъуэжьыфэхэр, Iэрамэ хъурей щIыкIэу зэхэту, удз щхьэкIэм гъэмахуэм къыпедзэ. Нэхъыбэу ущрохьэлIэ мэкъупIэхэм, дыгъафIэ джабэхэм, губгъуэхэм. Адыгэхэм хущхъуэу къагъэсэ-бэп.
Бжьыныхущхьэхъурей — Чеснок обыкновенный озимый. Бжьыныху лIэужьыгъуэщ. ГъэмахуэкIэм е бжьыхьэм пасэу къыхыумыхыжмэ, мэкIуэсэж. Гъатхэр къихьэн и пэ уэс щIагъым къыщыкIыу щIедзэ. Гъэмахуэм кIыгу къыпедзэри, бжьыхьэм жылэхэр мэхъу. Ахэр, и зэманым пумычыжмэ, полъэлъыжри, щIым йокIых, гъатхэм пасэу къэкIын ирегъажьэ. Мы бжьыныху лIэужьыгъуэм и щхьэр дзэ цIыкIу зыбжанэу зэкIэщIэскъым, адрейхэм хуэдэу. Дауи, аращ апхуэдэ цIэи щIигъуэтар.
Хьэкъун Барэсбий.
