Дунейпсо зэхыхьэшхуэм хэтащ цIыху 1000-м нэблагъэ
Ди газетым зэрытетащи, дыгъэгъазэм и 5 — 6-хэм Грознэ къалэм щекIуэкIащ Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм и цIыхубэ хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм я журналистхэм, пресс-IуэхущIапIэхэм я лэжьакIуэхэм, блогерхэм, къэпщытакIуэ гупхэм я VI дунейпсо зэхыхьэшхуэр. КИФЩI-м и хэгъэгухэм къыдэкIуэу, абы мы гъэм япэу хэтащ Урысейм и нэгъуэщI щIыналъэхэм, хамэ къэралхэм я лIыкIуэхэр. ЦIыху 1000-м нэблагъэ зэхуэзышэса зи чэзу зэхыхьэр траухуащ Грознэ къалэр къызэрыунэхурэ илъэс 200 зэрырикъум. Ар къызэригъэпэщащ Жылагъуэм я жэрдэмхэмкIэ «Кавказ Ищхъэрэ» щIыналъэ зэхуаку центрымрэ КИФЩI-м и ХъыбарегъащIэ IэнатIэхэм я ассоциацэмрэ, УФ-м и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу КИФЩI-м щыIэм и аппаратыр, Шэшэн Республикэм и Iэтащхьэм и Администрацэмрэ и Правительствэмрэ я дэIэпыкъуэгъуу.
ЗэIущIэр къыхэзылъхьахэм я къалэн нэхъыщхьэр журналистхэр, блогерхэр, жылагъуэм пыщIэныгъэ хузиIэ IэщIагъэлIхэр, къулыкъущIэхэр зэрыгъэцIыхунырщ, нэхъ жыджэру зэдагъэлэжьэнырщ, я Iуэху бгъэдыхьэкIэхэмрэ зэфIэкIхэмкIэ зэгъэхъуэжэнырщ, абыхэм яку дэлъ зэпыщIэныгъэхэм зрагъэужьынырщ, хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм я Iуэху зэIумыбзхэм тегъэпсэлъыхьынырщ, ахэр гъэзэкIуэжа зэрыхъуным ятеухуа Iэмалхэр къагъэлъэгъуэнырщ, проект нэхъ гъэщIэгъуэнхэр утыку кърахьэну Iэмал етынырщ.
2013 гъэм и щэкIуэгъуэм Псыхуабэ къалэм и «Интурист» хьэщIэщым япэу щрагъэжьа КИФЩI-м и журналистхэм я зэхуэсышхуэр зэрырагъэфIакIуэм и щыхьэтщ зэIущIэм хэтахэм абы и программэр гъэм къэс нэхъри щIэщыгъуэ зэращыхъур. Иджы япэу ирагъэкIуэкIащ «Дни PR на Кавказе» зэхыхьэр. Журналист IэщIагъэм и щэхухэм фIыуэ щыгъуазэ эксперт цIэрыIуэхэм мастер-классхэмрэ пшыхь щIэщыгъуэхэмрэ ирагъэкIуэкIащ. «Медиа Ночь» Iуэхум и фIыгъэкIэ, зэхуэсыр зэрыщыIа жэщитI-махуитIми Вконтакте, Одноклассники социальнэ сайтхэмкIэ эфир занщIэкIэ къатащ. Iуэхум хыхьэу екIуу къызэрагъэпэщащ сурэтхэр щызытрагъэх плIанэпэ зэмылIэужьыгъуэхэр.
Хабзэ хъуауэ зэхыхьэм щIыналъэхэм я выставкэхэр щызэхаублэ. Абы щагъэлъэгъуащ цIыхубэ хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм я лэжьакIуэхэм къыдагъэкI газетхэр, журналхэр, тхылъхэр, ягъэхьэзыр нэтынхэр, фильмхэр. Я ехъулIэныгъэхэм ухэзыгъэгъуазэ лэжьыгъэхэр, хэгъэгухэм я зыгъэпсэхупIэхэр, щIыпIэ дахэхэр, Iуэхугъуэ нэхъыщхьэхэм ятеухуа репортажхэр къатащ нэтынхэр къэзыгъэлъагъуэ ягъэIэпхъуэ телевизионнэ станцым и эфир занщIэмкIэ. Апхуэдэу щIыналъэ къэс щхьэхуэу тепсэлъыхьащ я СМИ нэхъыщхьэхэм я зыужьыныгъэхэм. Куэдым щIэщыгъуэ ящыхъуащ Къэрэшей-Шэрджэсым и выставкэм щагъэува «ХьэщIэщыр», сенсор стIолыр.
Дыгъэгъазэм и 5-м зэхыхьэр къызэIуахащ «СМИ и цифровая грамотность» сес-
сиемкIэ. Ар иригъэкIуэкIащ УФ-м и Жылагъуэ палатэм хъыбарегъащIэ зэгухьэныгъэхэм, хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэмрэ цIыхубэ коммуникацэхэмрэ зегъэужьынымкIэ и комиссэм и унафэщIым и япэ къуэдзэ, журналист Малькевич Александр. «Постскриптум» хъыбарегъащIэ-аналитикэ программэм и корреспондент Перевезенцев Роман зауэ щекIуэкI щIыпIэ шынагъуэхэм журналистхэр щылэжьэну къащыхуихуэкIэ хэлъ щхьэхуэныгъэхэм триухуа и зэхыхьэр журналистхэмрэ блогерхэмрэ я дежкIэ щхьэпэт. Апхуэдэу щIэщыгъуэт бжыгъэр зи лъабжьэ технологиехэмкIэ «Ruptly» видеоагентствэм и унафэщI Кешишев Дмитрий, «Мегафон» ПАО-м интеграцэ проектхэм зегъэужьынымкIэ Кавказым щиIэ къудамэм и унафэщI Киселёв Иван, журналист, «МатчТВ» федеральнэ спорт телеканалым и генеральнэ продюсер Канделаки Тинэ, журналист икIи жылагъуэ лэжьакIуэ Лянге Маргаритэ, «На боевом посту» журналым и редактор нэхъыщхьэм и къуэдзэ, Урысей гвардием киностудиемкIэ и къудамэм и унафэщI Болтиков Виктор, Шэшэн Республикэм лъэпкъ политикэмкIэ, щIыналъэ зэпыщIэныгъэхэмкIэ, печатымрэ хъыбарегъащIэ IуэхухэмкIэ и министр Умаров Джамбулэт, КИФЩI-м и СМИ-хэм я ассоциацэм и правленэм и унафэщI Баканов Вадим, «Россия 24» телеканалым и корреспондент Щугорев Дмитрий, TASS.RU сайтым и редакторхэу Донинэ ДарьерэГрибовская Илонэрэ, «Пресс-служба» журналым и редактор нэхъыщхьэ Асланов Тимур сымэ, нэгъуэщIхэми ирагъэкIуэкIа зэIущIэхэр. Журналистхэр зыщIэупщIэхэм абыхэм жэуапхэр иратащ.
Дыгъэгъазэм и 6-м журналистхэм я зэхуэсышхуэм хьэщIэ лъапIэхэр къахуеблэгъащ. Апхуэдэхэщ УФ-м и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу КИФЩI-м щыIэ Матовников Александр, УФ-м Кавказ Ищхъэрэм и IуэхухэмкIэ и министр Чеботарёв Сергей, КИФЩI-м и щIыналъэхэм я Iэтащхьэхэр, нэгъуэщIхэри. Гъэлъэгъуэныгъэхэм зыщаплъыхьа нэужь, хьэщIэхэр хэтащ Щугорев Дмитрий иригъэкIуэкIа «Цифровые медиа: новая реальность и перспективы развития» пленар зэIущIэ нэхъыщхьэм.
Зэхыхьэм хэтхэм фIэхъус гуапэ яриха нэужь, Шэшэн Республикэм и Iэтащхьэ Кадыров Рамзан фIыщIэ ищIащ зэхуэсыр я щIыналъэм щрагъэкIуэкIыну Iэмал къызэрыратам папщIэ. Абы хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм я лэжьакIуэхэм я псалъэм мыхьэнэшхуэ зэриIэр ягу къигъэкIыжащ икIи журналистхэр къыхуриджащ цIыхубэм я деж хъыбар пэжхэр сыт щыгъуи зэрынахьэсыным хущIэкъуну.
Кадыровым зэIущIэм хэтхэм гу лъаригъэтэжащ я республикэм зауэ щекIуэкIа лъэхъэнэм хъыбар нэпцIхэр зэбгрезыгъэха журналист куэд зэрыщыIам.
— Ди щIыналъэм Конституцэ хабзэр щыдгъэуву щIыпIэ шынагъуэншэ къыщызэдгъэпэща нэужьи, ди республикэм теухуа хъыбар мыхъумыщIэхэр «къезыхьэкIхэр» къыкъуэкIырт. Абы къыхэкIыу цIыхухэм журналистхэм хуаIэ дзыхьымрэ пщIэмрэ куэдкIэ нэхъ мащIэ хъуат. А Iуэху зэIумыбзыр дгъэзэкIуэжыным къаруушхуэ етхьэлIащ. Ди щIыналъэр едгъэфIакIуэ, къат куэду зэтет унэхэр, гъуэгухэр, нэгузыужь IуэхущIапIэхэр дыухуэ пэтми, Шэшэным теухуауэ хъыбар нэпцIхэр зытх журналистхэр иджыри щыIэщ, ауэ, нэхъыбэу къызэрыттепсэлъыхьыр фIы и лъэныкъуэкIэщ, — жиIащ Кадыровым. — Гукъыдэж зиIэ дэтхэнэм и дежкIи ди республикэр зэIухащ. Журналистхэм ехъулIэныгъэ, зэфIэкI фиIэну сынывохъуэхъу!
Пленар зэIущIэм къыщыпсэлъащ КИФЩI-м и хэгъэгухэм я Iэтащхьэхэр, Ставрополь крайм и губернатор Владимиров Владимир, Канделаки Тинэ сымэ, нэгъуэщIхэри.
Канделаки Тинэ кIэщIу къытеувыIащ Шэшэн Республикэр къызэрыщыхъуам, Шэшэн къэрал университетым и студентхэм зэраIущIам, КИФЩI-м и хэгъэгухэм я журналистхэм зэфIэкI зэраIэм.
— Гугъуехьхэм зэрыпэлъэщыфымкIэ, Iуэху зэIумыбзхэр зэригъэзэкIуэжыфымкIэ Кадыров Рамзан щапхъэщ икIи пщIэ хуэфащэщ. Апхуэдэ цIыхухэр зэрызгъэныбжьэгъум срогушхуэ, — жиIащ Канделаки. — ХъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэр иужьрей илъэсхэм бжыгъэр зи лъабжьэ Iэмалым зэрыхуэкIуар, Интернетыр япэ зэрищар нэрылъагъущ. Журналистхэм я тхыгъэхэм къыщыхьа хъыбархэм я пэжагъыр зэхагъэкIыху, блогерхэм я тхыгъэхэр Интернетым псынщIэу зэрыщызэбграгъэхым къыхэкIыу япэ зэрищыр, дауи, журналистхэм зэран къытхуохъу.
Къызэхуэсахэм упщIэхэмкIэ зыхуагъэзащ пленар зэIущIэм къыщыпсэлъахэм. Къэбгъэлъагъуэмэ, абыхэм яфIэгъэщIэгъуэнт Кадыровым Instagramm, Facebook социальнэ сайтхэм щиIэ напэкIуэцIхэр зэрызэхуащIам папщIэ абыхэм я унафэщIхэр судым иритынрэ иримытынрэ. Кадыровым жэуап щитым къыхигъэщащ а сайтхэм зэрыхуэмыныкъуэр.
Матовников Александр Кадыров Рамзан фIыщIэ хуищIащ зэхыхьэшхуэр пIалъэ кIэщIым къриубыдэу ныкъусаныгъэншэу къызэрагъэпэщыныр къазэрехъулIам, бысымхэм хьэщIагъэ инрэ пщIэрэ зэрадилъэгъуам папщIэ. Абы и гуапэу къыхигъэщащ Кавказ Ищхъэрэр иджы Урысейм и щIыналъэ нэхъ мамырхэм ящыщ зыуэ зэрыщытыр, нэхъапэхэм хуэдэу, террор шынагъуэ иджы зэрыщыщымыIэжыр.
— Кавказ Ищхъэрэм мамырыгъэр щызэтедублащ, бзаджащIэхэр зэрыдгъэкIуэдам, абыхэм я мурад фIейхэр къызэрызэпыдудам и фIыгъэкIэ. Пэжщ, бгыхэм иджыри щIэпхъаджащIэ закъуэтIакъуэхэр исщ, ауэ а зырызхэм апхуэдэу хьэгъэщагъэ шынагъуэ яхузехьэнукъым. Кавказыр иджы зэрымамыр щIыналъэрщ нэхъыщхьэр, — къыхигъэщащ Матовников Александр.
Чеботарёв Сергей журналистхэм чэнджэщхэр яритащ я лэжьыгъэм хъыбар гуапэхэм нэхъ щытрагъэщIэну, щIыналъэхэм къыщыхъу гузэвэгъуэхэр «ямыгъэвууэ» нэхъ телъэщIауэ тепсэлъыхьыну, щыуагъэхэм, хъыбарыпцIхэм хуэсакъыну.
— Къалэн нэхъыщхьэхэм ящыщщ цIыхухэр, жылагъуэр нэхъ дэзыхьэххэр фи лэжьыгъэм къыщывгъэлъэгъуэныр. Апхуэдэу щыхъукIэ дыздэвгъэлажьэ, хъыбар гуапэ нэхъыбэ дывгъэгъэIу. Аращ дызыхуэныкъуэр. IуэхуфIхэр ди куэдщ, гу лъыдмытэми. Кавказ Ищхъэрэр и пэкIэ зэрыкIуатэр, абы зэрызиужьыр хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм къыщыгъэлъэгъуэн, цIыхухэм я гур хэзыгъахъуэхэм хуэфащэ гулъытэ яхуэщIын хуейщ, — жиIащ абы.
— Быдэу си фIэщ мэхъу мы зэхыхьэшхуэм журналист IэщIагъэм и пщIэм, щIэупщIэм зэрыхигъэхъуэнур, цIыхубэ хъыбарегъащIэ IэнатIэм пэрытхэм я зэфIэкIым зэрыхигъэхъуэнур, — жиIащ Шэшэн Республикэм и Журналистхэм я зэгухьэныгъэм и унафэщI Исмаилов Ильяс.
Зэхыхьэхэм щытепсэлъыхьащ Урысейм, дуней псом СМИ-м щиIэ Iуэху зэIумыбзхэм, щхьэпэхэм. Апхуэдэт хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм я лэжьыгъэр цIыхухэр дахьэхыу, гъэщIэгъуэну, купщIэ иIэу, зэманми декIуу, еплъыгъуафIэу, еджэгъуафIэу къызэрагъэпэщын папщIэ дуней псом щызекIуэ иджырей Iэмалхэр къэгъэсэбэпыныр, лъэпкъ прессэм зегъэужьыныр, щIыналъэ, федеральнэ журналистхэм яку дэлъ зэпыщIэныгъэхэр гъэбыдэныр, Кавказ Ищхъэрэм къыщыхъу зэхъуэкIыныгъэфIхэр нэгъуэщI щIыналъэхэм щыпсэухэм я деж нэхьэсыныр. КъищынэмыщIауэ, нэхъыщхьэу зэIущIэхэм зи гугъу щащIахэм ящыщщ хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм гъащIэм щаIэ мыхьэнэр, журналистхэм я псалъэм и къарумрэ абыхэм къалъыс жэуаплыныгъэмрэ.
«Медиа-Кавказ-2018» зэпеуэм мы гъэм журналистхэм лэжьыгъэ 800-м нэблагъэ ягъэхьащ. Зэхьэзэхуэм и саугъэтыр зыхуагъэфэщахэр кIэух пшыхьым щагъэлъэпIащ. КъБР-м икIауэ зи проектхэр нэхъыфIу къалъыта ди лэжьэгъухэм ящыщщ телевиденэм и журналист Битокъу Нелли, радиом и журналист КIэбышэ Эльмирэ, «Солнышко» журналым и редактор нэхъыщхьэ Щомахуэ Дарье, журналист Лубан Олег, сурэттех Ефремов Вадим сымэ.
Зэхуэсым хэтахэм Грознэ къалэм и щIыпIэ дахэхэм зыщрагъэплъыхьащ. Дыгъэгъазэм и 6-м «Сафия» хьэщIэщым зэхыхьэр щызэхуащIыжым къыхагъэщащ къыкIэлъыкIуэ VII зи чэзу зэхуэсышхуэр етIанэгъэ Дагъыстэн Республикэм щрагъэкIуэкIыну зэраубзыхуар. 2013 гъэм Iуэхур зэрырагъажьэрэ щIыналъэ зэмылIэужьыгъуэхэм щыщ куэд зэрыщызэрыцIыхуам, ныбжьэгъу зэрыщызэрыгъэхъуам и фIыгъэкIэ абы и щIэупщIэмрэ мыхьэнэмрэ нэхъри зэрыхэхъуар. Псом хуэмыдэу щIэхэм нэхъ тегушхуэ щIалэгъуалэм я зэфIэкIхэм хагъэхъуэнымкIэ, ахэр зэхъуэжэнымкIэ апхуэдэ зэIущIэхэм я мыхьэнэр къэлъытэгъуейщ. КИФЩI-м и цIыхубэ хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм я журналистхэм я VI дунейпсо зэхыхьэ нэхъыщхьэр гукъинэжу екIуэкIащ икIи ар зэныбжьэгъугъэм, зэгурыIуэныгъэм и махуэшхуэ хъуащ.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
Сурэтхэр Холлаевэ
Марзият трихащ.
