Пщэдей Медицинэм и лэжьакIуэхэм и махуэщ
ПщIэ зиIэ IэщIагъэ
Си лэжьэгъу лъапIэхэ!
Си гуапэу сынывохъуэхъу фи махуэшхуэмкIэ — Медицинэм и лэжьакIуэм и махуэмкIэ!
Узыншагъэр хъумэн IэнатIэм нобэ псынщIэу зеужь, унэтIыныгъэ псоми зэхъуэкIыныгъэхэр щокIуэкI, абы къытхуегъэув фэрэ дэрэ — медицинэ IуэхущIапIэхэм я унафэщIхэм, дохутырхэм, медсестрахэм — ди лэжьыгъэр едгъэфIэкIуэным дыхущIэкъуну. Ауэ зэхъуэкIыныгъэхэр сыт хуэдэу щымытми, сыт хуэдэ зэманми дохутыр IэщIагъэр зыхуэгъэпсар зыщ — цIыхухэм еIэзэнырщ. Аращи, дэ ди къалэнщ ар Iэзагъышхуэ пылъу зэрыдгъэзэщIэным дыхущIэкъуну, IэщIагъэ нэхъ гугъу дыдэм икIи пщIэшхуэ зиIэм хуэфащэу дыщытыну.
Къэбэрдей-Балъкъэрым и мащIэкъым зи гъащIэ псор медицинэм тыхь хуэзыщIа дохутыр цIэрыIуэхэр, Iэзэхэр. Сыщогугъ ди щIэблэм щIыхь пылъу абыхэм я Iуэхум пащэну, хабзэ дахэхэр яхъумэу а IэщIагъэм пэжу пэрытыну. Дэтхэнэ медицинэ лэжьакIуэми и IэщIагъэм щыпхиш гъуэгуанэм ехъулIэныгъэ щиIэну си гуапэщ.
Фэри фи благъэхэми сыныво- хъуэхъу узыншагъэ быдэ фиIэну, ефIэкIуэну , гуфIэгъуэр щытепщэ махуэ дахэ куэд фи гъащIэм хэтыну.
Шэт Ирмэ,
КъБР-м узыншагъэр хъумэнымрэ курортхэмкIэ и министр.
ДифI догъэлъапIэ
Сыт АфIэунэ Анатолэ зыгъэгумэщIыр?
Дэтхэнэ цIыхуми и зыужьыныгъэр, абы гъащIэм щыпхишыну гъуэгур ар къыщалъхуа щIыналъэм, къэзыухъуреихь цIыхухэм зыкъомкIэ елъытащ. Мы тхыгъэр зытедухуа цIыху акъылыфIэр, IэщIагъэлI гъуэзэджэр, ныбжьэгъу пэжыр щIыпIэ дахэм икIи угъурлым щитIысыкIа Урыху (Къуэгъулъкъуей) адыгэ къуажэшхуэм щыщ къызэрыгуэкI мэкъумэшыщIэ унагъуэм къыщалъхуащ. Абы и адэ АфIэунэ Лэмэн къуажэм зи пщIэр щылъагэ лэжьакIуэшхуэу къекIуэкIащ. АфIэунэхэ зэрылъэпкъыу къапщтэмэ, къуажэм зи цIэ фIыкIэ щыжаIэхэм ящыщ зыщ. АфIэунэхэ цIыху цIэрыIуэ икIи щхьэпэ куэд къахэкIащ. Зыхэтым фIыкIэ къахэщу псэуахэм ящыщщ Лэмэн, Уэлий, Iэубэчыр, Хьэмзэтхъан, МэчрэIил, Мартин сымэ. Нобэ АфIэунэ лъэпкъыр ягъэбжьыфIэ Анатолэ, Аслъэн, Барэсбий, Владимир, Марат сымэ, нэгъуэщIхэми.
АфIэунэ Анатолэ АфIэунэ Лэмэн и къуищым я нэхъыжьыр Анатолэти, ар сыт и лъэныкъуэкIи и къуэш нэхъыщIитIым щапхъэ яхуэхъурт. ЕджакIуэ нэхъыфI дыдэхэм ящыщу АфIэунэм 1952 гъэм жылэм дэт курыт еджапIэр къиухащ. И щIэныгъэм пищэну мурад щищIым, зригъэгъуэтыну IэщIагъэр къыхиха хьэзырти, Осетие Ищхъэрэм и къалащхьэ Орджоникидзе дэт, дохутыр IэщIагъэм щыхурагъаджэ институтым щIэтIысхьащ. 1958 гъэм ар ехъулIэныгъэкIэ къиухащ. Институт нэужьым и къуажэм къигъэзэжри, абы дэта дохутыр участкэм и унафэщIу лэжьэн щIидзащ икIи а IэнатIэм илъэсиплIкIэ пэрытащ. Лэжьыгъэшхуэ щызэфIигъэкIащ абы АфIэунэм. А зэманым къриубыдэу Анатолэ сымаджэщ унэжьым и пIэкIэ къуажэкум деж щIэуэ дригъэщIыхьащ икIи зыхуеину хьэпшыпхэмрэ IэмэпсымэхэмкIэ къызэригъэпэщащ.
Къуажэдэсхэр хуабжьу къыхуэарэзыт, фIыуэ къалъагъут, езыри теп- лъэкъукI имыIэу, и къару емыблэжу лажьэрт. И лэжьыгъэм зэрыхущытыр къалъытэри, адэкIи и зэфIэкIым храгъэгъэхъуэн папщIэ, 1962 гъэм АфIэунэ Анатолэ Ленинград дэт клиническэ ординатурэм ягъэкIуащ. Абы кIуэн и пэ къихуэу, ар егупсысащ медицинэм и унэтIыныгъэхэм щыщу нэхъ куууэ зызыщигъэгъуэзэнум, ечэнджэщащ и адэмрэ абы и къуэшхэмрэ. Анатолэ и адэм мыпхуэдэу къыжриIащ: «Уэри зэрыпщIэщи, си щIалэ, узыфI щыIэкъым. Сыт хуэдэ узыфэри бгъэхъужыным мыхьэнэшхуэ иIэщ икIи псапэщ, ауэ псом хуэдэкъым нэм еIэзэныр. Арагъэнщ адыгэхэм, «Нэм япэ псэр ихуэ» щIыжаIэр. Нэ дохутыр IэщIагъэр къыхэпхмэ, ущIемыгъуэжын хуэдэу къысфIощI». Арати, АфIэунэр илъэситIкIэ а IэщIагъэм хуеджэжащ.
1964 гъэм ординатурэр ехъулIэныгъэкIэ къиухри и лъахэм къигъэзэжащ икIи Республикэ клиникэ сымаджэщым нэм щеIэзэ и къудамэм лэжьэн щыщIидзащ. Абы лъандэрэ илъэс щэ ныкъуэм нэблэгъащи, и зэфIэкIым хэхъуэу, зыхэт гупым я деж сыткIи щыщапхъэу, пщIэрэ нэмысрэ къыхуащIу мэлажьэ.
IэщIагъэлI нэсу зыкъэзыгъэлъэгъуа АфIэунэр 1969 гъэм къудамэм и унафэщIу ягъэуващ икIи 2006 гъэ пщIондэ щIыхь пылъу а къалэныр игъэзэщIащ. И лэжьыгъэфIхэм папщIэ абы и цIэр куэдрэ фIыкIэ къраIуащ. Адрей псори къызогъанэри, сыт и уасэ медицинэ щIэныгъэхэм я доктор, РАН-м и академик, дуней псом щыцIэрыIуэ щIэныгъэлI Чазов Евгений абы хужиIа псалъэхэр? Дохутырхэм я зэхуэсышхуэм къыщыпсалъэу абы жиIэгъащ: «АфIэунэ Анатолэ Лэмэн и къуэм хуэдэ дохутыр Iэзэ фиIэу фи сыма-джэхэр Москва нэс ныщIэвгъэкIуэн щыIэкъым. Псом хуэмыдэу, апхуэдэ гъуэгуанэр хьэлъэщ зи нэхэм фIыуэ ямылъагъу сымаджэхэм я дежкIэ».
Зэрылажьэм хуэдэурэ АфIэунэм Ставрополь къалэм аспирантурэр къыщиухащ, и диссертацэр абы щыпхигъэкIри, медицинэ щIэныгъэхэм я кандидат хъуащ. И лэжьыгъэфIхэрщ къызыпэкIуар АфIэунэм къыфIаща цIэ лъапIэри. Ар Къэбэрдей-Балъкъэрым щIыхь зиIэ и дохутырщ. Къэралым къыхуищIа гулъытэхэри, шэч хэмылъу, лъапIэщ, ауэ цIыхубэм къыхуаIэ лъагъуныгъэр, къыхуащI пщIэр, кърагъэз дзыхьыр куэд и уасэщ Анатолэ и дежкIэ. Анатолэ игъэпэжащ и адэм и уэсятыр. Сымаджэ хьэлъэ щыхъуам Лэмэн и къуэм къыжриIат: «ЦIыхур арэ-зы пщIыныр тыншкъым, гугъу дыдэщ гупышхуэ бгъэлэжьэнри. Блэжьырщ бгъуэтыжынур, узыхэтым задегъэкIу». Сэ щы- хьэт сытехъуэфынущ ар АфIэунэм зэи зэрыщымыгъупщам.
АфIэунэр нэм щеIэзэ къудамэм и унафэщIу щыщытам, абы мыхьэнэшхуэ зиIэ къалэн куэд зэфIигъэкIащ. Апхуэдэу ар университетми медколледжми япыщIат, студентхэм лэжьыгъэ и пIалъэ Анатолэ и деж къыщащIэрт, район сыма-джэщхэм щыIэ, нэм щеIэзэ къудамэхэм я лэжьыгъэр зыхуэдэр зригъащIэрт, сыт и лъэныкъуэкIи абыхэм чэнджэщэгъуи дэIэпыкъуэгъуи яхуэхъурт. Тхьэмахуэм зэ поликлиникэм сымаджэхэм щахуэзэу илъэс 37-кIэ дагъуэншэу лэжьащ.
АфIэунэм къыдэлэжьа дохутыр нэхъ IэкIуэлъакIуэхэм ящыщщ Айдаровэ Еленэ, Дым Зинаидэ (жэнэтыр унапIэ Тхьэм яхуищI), Гравдум Ольгэ, Мэржэхъу Риммэ, Сэ- ралъп Иринэ, ФочыщIэ Розэ, Гъэунэ Анжелэ, Аккуев Валентин сымэ. Медсестра нэхъыфIхэм хабжэ Къаныкъуэ Соня, Къущхьэунэ Майе, Хьэмыз Рае, Алэкъей Марьянэ, Хьэщэ Риммэ, Къуэдзокъуэ Аринэ, Блэныхь Иннэ, КIуэкIуэ Риммэ, Щоджэн Сусаннэ сымэ. Зи гугъу щIыпхъэр куэд мэхъу, дэтхэнэм я цIэр къипIуэн? Абыхэм къищынэмыщIауэ, фIыщIэ яхуэфащэщ санитаркэхэм, сымаджэхэм ерыскъы IэфIхэр яхуэзыгъэхьэзыр пщафIэхэм, нэгъуэщIхэми. Къудамэм цIыху 60 хуэдиз щолажьэ, абыхэм махуэ къэс сымаджэ пщIейм нэблагъэ зыхуей хуагъазэ. Зы илъэсым къриубыдэу мыбы операцэу миным нэблагъэ щащI.
АфIэунэ Анатолэ и закъуэ зы илъэсым операци 100-м щIигъу ещI, абы нэмыщI, нэгъуэщI сымаджэ куэдми йоIэзэ. Къудамэм къыщIэхуэхэм яхэтщ сымаджэ хьэлъэ дыдэхэри. Куэдрэ къохъу зи Iэблэр яIыгъыу къаша е IэплIэкIэ къыщIахьа сымаджэр дэIэпыкъуэгъуншэу, и нэм нэхур илъагъужарэ и гуфIэгъуэр хуэмыухыу щыщIатхыкIыж.
АфIэунэр къызэгъэпэщакIуэ гъуэзэджэу зэрыщытыр иджыри зэ наIуэ ищIауэ щытащ 1969 гъэм нэм щеIэзэ къудамэм и унафэщIу щагъэува зэманым. Къудамэм хьэпшып щIагъуэ щIэттэкъым зэхъуэкIын хуэмейуэ, тепIэнщIэлъынхэр лэжьат, щхьэгъубжэ Iупхъуэхэр хъыбий хъуат. А псори щIэкIэ ихъуэжын хуей хъуащ АфIэунэм. Абы илэжь дэтхэнэ зы Iуэхугъуэри зыхуэунэтIар сымаджэхэри и лэжьакIуэхэри нэхъ зэригъэтыншынырт икIи абы и лъэныкъуэкIэ хузэфIэкI къигъэнакъым.
АфIэунэм унагъуэ хъарзынэ, псэукIэ дахэ иIэщ. И щхьэгъусэ Зоерэ езымрэ бынищ зэдапIащ. Я хъы-джэбз нэхъыжь Мадинэрэ я щIалэ Маратрэ я адэм и IэщIагъэр къыхахыжауэ, абы и лъэужьым ирокIуэ — нэ дохутыру мэлажьэ. Марат, медицинэ щIэныгъэхэм я кандидатщ, и адэм и пIэ иувауэ, 2006 гъэ лъандэрэ нэм щеIэзэ къудамэм и унафэщIщ. Япхъу етIуа-нэ Маринэ экономистщ, КъБР-м и ХъумапIэ банкым щолажьэ. АфIэунэхэ я бынхэри лэжьы- гъэм щыпэрытщ, зыхэтым фIыкIэ къахощ, цIыхугъэшхуэ яхэлъщ, фIыщIэрэ щытхъурэ яIэщ.
АфIэунэ Анатолэ нэ узыфэхэм теухуа щIэныгъэ лэжьыгъэ купщIафIэу 26-рэ къыдигъэкIащ, нэ дохутырхэм я союзпсо, урысейпсо зэIущIэшхуэхэм мызэ-мытIэу хэтащ, «ЩIэныгъэ» зэгухьэныгъэм и лектору, КъБР-м Узыншагъэр хъумэнымрэ курортхэмкIэ и министерствэм и нэ дохутыр нэхъыщхьэу илъэс куэдкIэ лэжьащ. Мы псори щыхьэт тохъуэ Анатолэ щIэныгъэ куурэ зэфIэкI лъагэрэ зэрыбгъэдэлъым, лэжьакIуэ емызэшу зэрыщытым. Абы и цIэр фIыкIэ щыIуащ ди республикэм и мызакъуэу, нэгъуэщI щIыпIэхэми.
АфIэунэр зыгъэгумэщI Iуэхугъуэхэм я гугъу щищIым, хуабжьу и жагъуэ хъууэ къыхигъэщащ цIыхухэм я нэхъыбэр я щхьэм зэремыгугъужыр, ахэр я узыр хэтIэсэху дохутырым деж зэрымыкIуэр. «Псалъэм папщIэ, зи нэр узхэр къэсщтэнщи, и чэзум зэрызрамыгъэIэзэм и зэранщ узыфэр хэтIасэрэ сэбэп дазэрыхуэмыхъужыфыр, — жеIэ Анатолэ. — Нэхэм къалэнышхуэ ягъэзащIэ. Абыхэм я узыншагъэм куэдкIэ елъытащ дунейм и дахагъыр, жыпIэнурамэ, гъащIэм и IэфIагъыр нэсу зэрызыхэпщIэнур». Дохутырыр егъэпIейтей иужьрей зэманым фадэ ефэхэр куэд зэрыхъуам, а Iуэхугъуэм и зэранышхуэ нэхэм зэрекIыр куэдым къагурыIуэркъым.
АфIэунэ Анатолэ къызэралъхурэ мы махуэхэм илъэс 80 ирокъу. А цIыху гъуэзэджэм, лэжьакIуэ емызэшым, ныбжьэгъу пэжым узыншагъэ быдэрэ гъащIэ кIыхьрэ иIэну сохъуэхъу. И IэщIагъэм и хъер илъагъуу, и бынхэмрэ и къуэрылъху-пхъурылъхухэмрэ яхуэузыншэу, иджыри куэдрэ цIыхухэм сэбэп яхуэхъуу адыгэлI нэсыр Тхьэм игъэпсэу.
Ержыб Аслъэн.
Елей Алим: Дохутырыр — ар емызэшу зи щIэныгъэм хэзыгъэхъуэн хуей IэщIагъэлIщ
Елей Алим Анатолэ и къуэр ящыщщ ди къэкIуэнум фIыкIэ ухуэзыгъаплъэ щIалэгъуалэм. ГъащIэм щиубыдыну увыпIэр иджыри пасэу зыубзыхуа щIалэр нобэ ерыщу хущIокъу и гурылъхэр зэрызригъэхъулIэным. Абы и дуней еплъыкIэм, и гупсысэкIэм щыгъуазэ ухуэхъуа иужь, шэч къытепхьэркъым ехъулIэныгъэ инхэр иджыри къызэрыпэплъэм, дяпэкIи мызэ-мытIэу щIалэм и цIэр фIыкIэ зэрызэхэтхынум.
Елей Алим Нарткъалэ дэт етхуанэ курыт школыр къиухри, 2004 гъэм ар щIэтIысхьащ КъБкъУ-м и медицинэ факультетым. Абы къы-кIэлъыкIуащ интернатурэр, иджыпсту щIэсщ Ростов дэт къэрал медицинэ университетым и ординатурэм. Апхуэдэу Елейр Ростов дэт къэрал медицинэ университетым щыIэ щIэныгъэлI, IэщIагъэлI ныбжьыщIэхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэм и япэ къуэдзэщ, а еджапIэм ГрантхэмкIэ и къудамэм и унафэщIщ. Апхуэдэу ар Москва Экономикэмрэ информатизацэмкIэ дэт дунейпсо институтым юрист IэщIагъэм заочнэу щыхуоджэ. Алим жыджэру хэтщ медицинэм теухуа щIэныгъэ зэхыхьэхэм, зэпеуэхэм. Абы игъэхьэзыра проект зыбжанэм грантхэр къыхуагъэфэщащ. Ар хэтащ 2012, 2013 гъэхэм Сколковэ къыщызэрагъэпэща урысейпсо, дунейпсо зэхыхьэхэм, нэгъуэщI куэдми. Елейм и къэхутэныгъэ лэжьыгъэу 30-м щIигъу къытехуащ дунейпсо, урысейпсо щIэныгъэ журналхэм. Патент зыхуэфащэ щIэныгъэ лэжьыгъэу плIы иIэщ.
Iуэху зехьэкIэщIэхэмкIэ дунейпсо форумым хэтщ. Москва, 2012 гъэ — Алим, дохутыр IэщIагъэр къызэрыхэпха щIыкIэм и гугъу уэзгъэщIынут.
— А IэщIагъэм пасэ дыдэу сыдихьэхащ. СыцIыкIуу, 4-нэ классым сыщIэсу арагъэнт, сыджалэри, операцэ сащIауэ щытащ. Абы щыгъуэм къызэIэза дохутырхэм набдзэгуб-дзаплъэу сакIэлъыплъат, псом хуэмыдэу нэхъ сыдэзыхьэхар хирургхэрат. Операцэ сызыщIа дохутырым и щытыкIэр, и хьэл-щэныр нобэми си нэгум щIэтщ. СыцIыкIуами, гу лъыстат абы сымаджэм хуиIэ бгъэдыхьэкIэм, езыхэри, я гугъапIэ псори абы ирапхауэ, ар къыщы-щIыхьэнум, къазэрепсэлъэнум зэрежьэм. Уеблэмэ, мыпхуэдэу зэхэсхауэ сигу къинэжащ: «Алыхьырщ, абы иужькIэ уэращ дызыщыгугъыр», — жаIэу. ГурыIуэгъуэт ар лэжьыгъэ гъэщIэгъуэн къудейуэ зэрыщымытыр, атIэ икIи жэуаплыныгъэшхуэ зыпылъ къалэн гугъут. Ауэ уэ уи зэфIэкIкIэ, уи IэзагъкIэ цIыхухэм гукъыдэж ептыжыныр, абыхэм псалъэ гуапэ къыпхужаIэныр куэд и уасэщ.
— Интернатурэр Республикэ клиникэ сымаджэщым щыбгъэкIуащ. Къыхэпха IэщIагъэм и щэхухэм нэхъ ухэгъуэзэнымкIэ ар япэ лъэбакъуэу жыпIэ хъунущ.
— Пэжыр жыпIэмэ, лэжьыгъэр зыхуэдэр тIэкIу нэхъ пасэу згъэунэхуащ. Студенту сыщыщытами, сымаджэщым операцэхэр щащI и къудамэм санитару, медбрату сыщыIащ. Интернатурэм щыгъуэ дохутыр Iэзэхэу Мизиев Исмэхьил, Дзэгъэл Марат сымэ я нэIэм сыщIэту хирургием нэхъ куууэ сыхэгъуэзащ. Си IэщIагъэм теухуауэ куэд къыщысщIащ а дохутырхэм я деж. Сымаджэ щхьэхуэхэм сегъэбыдылIауэ, ахэр операцэм хуэзгъэхьэзыру, ар зэрекIуэкIым сыкIэлъыплъу, сэри абы сыщыхэт къэхъуу сылэжьащ.
— Алим, а зэманым уи IэщIагъэм пылъ гугъуехьри жэ- уаплыныгъэри нэхъ зыхэпщIэн хуэдэу гукъинэж пщыхъуу Iуэхугъуэ гуэр урихьэлIа?
— Хирургием махуэ къэс щекIуэкIыр апхуэдэщ. Дауэ мыхъуми, узрихьэлIэ Iуэхугъуэхэм яхэтщ нэхъыбэм уезыгъэгупсыс, куэд зэпэплъытын хуейуэ щытыкIэ уизыгъэувэхэр. Апхуэдэ сэри си нэгу щIэкIащ. ЩIэпхъаджащIэхэм уIэгъэ ящIауэ зы полицэ щIалэ сымаджэщым нашат. Ар хьэлъэт. Абы щыгъуэм Урысей Федерацэм и МВД-м и хирург нэхъыщхьэ, щIэныгъэлI цIэрыIуэ Войновский Евгений кърагъэблагъэри, абы Дзэгъэл Маратрэ сэрэ дригъусэу сыхьэт бжыгъэкIэ операцэ гугъу дыдэ тщIауэ щытащ. Нэхъыщхьэрати, а щIалэр къелащ. ИужькIэ, конференцэ сыхэтыну Москва сыкIуауэ, Войновскэм деж себлэгъауэ щытат. Операцэ тщIауэ щыта щIалэр ар зи унафэщI сымаджэщым яшауэ щIэлъти, ари сигъэлъэгъуауэ щытащ. ЩIыхьыцIэ зэхуэмыдэхэр иIэми, и цIэр фIыкIэ щIыпIэ куэдым щыIуами, сэ къызэрысцIыхуамкIэ, Войновский Евгений цIыху къызэрыгуэкIщ, зыкъыфIэщIыжауи гу лъыптэркъым. Сэ абы дэслъэгъуащ дохутыр нэсым хэлъын хуей хьэлыфI куэд.
— Уэ узэреплъымкIэ, дохутырыр зэрыщытын хуейр сыт хуэдэу?
— Псом хуэмыдэу абы щIэныгъэшхуэ бгъэдэлъын, Iэзагъышхуэ хэлъын хуейщ. Пэжщ, сыт хуэдэ IэщIагъэ къыхыумыхами, уи зэфIэкIым хэбгъахъуэ зэпыту ущытын хуейщ, ауэ псом хуэдэжкъым дохутыр IэщIагъэр. ЦIыхум и узыншагъэр, и гъащIэр зи IэмыщIэ илъыр щыуэн хуейкъым, уеблэмэ апхуэдэ хуитыныгъэ иIэкъым. Абы папщIэ дохутырым сытым дежи дэтхэнэ зы Iэмалри къигъэсэбэпу и щIэныгъэм хигъэхъуэн хуейщ. КIэщIу жыпIэмэ, дохутырыр лэжьэху еджэн хуейщ. КъищынэмыщIауэ, дохутырым гуапагъэ хэлъу, гулъытэ иIэу щытыпхъэщ. Узыр къеIэу къыпхуэкIуам узэрыдэIэпыкъуфынур зыхебгъэщIэфу, абы и дзыхь къуигъэзу щытын хуейщ. Абы щыгъуэм куэдкIэ нэхъ тынш хъунущ сымаджэм уеIэзэныр. «Дохутырым и псалъэ къудейри хущхъуэщ», — щIыжаIэм зыгуэр хэлъщ.
Дохутырым Iулъхьэ Iихыныр къемызэгъщ. Ар абы и пщIэр езыудых хьэл Iей дыдэщ. Улахуэр мащIэщ жыпIэу, апхуэдэу уи щхьэр бгъэ-лъахъшэ хъунукъым. Иджыпсту щIэныгъэлI, дохутыр ныбжьыщIэхэм я зэфIэкIым хагъэхъуэным хуэлажьэу мылъку къызыпэкIуэ программэ куэд щыIэщ. Сыт ахэр къагъэсэбэп щIэмыхъур? Сэ сызэреплъымкIэ, дохутырыр икIи щIэныгъэлIу щытын хуейщ. Аращи, мис а бгъэдэлъ щIэныгъэми абы мылъку къыхихыфынущ. Дауэ? Гъэунэхуныгъэ лэжьыгъэхэр ирырегъэкIуэкI, медицинэм и зыужьыныгъэм хуэунэтIа проектхэр зэхрырелъхьэ, апхуэдэ къэхутэныгъэхэр зыщэху IуэхущIапIэхэр куэду щыIэщ. Апхуэдэущ хамэ къэралхэм я дохутырхэр зэрыпсэур, абыхэм улахуэшхуэхэр яIэу цIыхухэм къащыхъу щхьэкIэ. Пэжыр жыпIэнумэ, абыхэм ят налогыр нэхъыбэщ. Сэ сыщыIащ нэгъуэщI къэралхэм, сепсэлъылIащ дохутыр куэдым. Абы и лъэныкъуэкIэ жысIэфынуращи, куэдкIэ дакъыкIэрыхуркъым. Нобэ ди къэралым медицинэм зригъэужьыным гулъытэшхуэ хуещI, программэ гъэщIэгъуэнхэр зэхалъхьащ. Ди республикэми узыншагъэр хъумэн и IэнатIэр куэдкIэ ефIэкIуащ. Иджыпсту ди сымаджэщхэр зыхуэныкъуэ IэмэпсымэхэмкIэ фIы дыдэу къызэгъэпэщащ, сымаджэхэр пщIэншэу хущхъуэкIэ къызэгъэпэщынри зэтраублащ.
— Алим, мы гъэ бжьыхьэм ординатурэр къыбоух. АдэкIэ сыт хуэдэ мурадхэр уиIэ? Укъыщыхъуа щIыналъэм къэбгъэзэжу ди цIыхухэм уахуэлэжьэну хьэмэрэ…
— Къэзгъэзэжынущ, ауэ иджыпстукъым, къыхэсха IэщIагъэм и щэху псоми фIыуэ зыхэзгъэгъуазэмэ, лэжьыгъэ и пIалъэ къасщIэмэ. Ординатурэм и ужькIэ аспирантурэм си щIэныгъэм щыпысщэнущ. Си мурадщ дохутыру сылэжьэну, ауэ щIэныгъэ Iуэхури IэщIыб сщIынукъым. А тIур зэи зыр зым зэран хуэхъунукъым, уеблэмэ ахэр зэкIэщIэпч мыхъунщ. ИщхьэкIэ къыхэзгъэщащи, дохутырыр — ар емызэшу зи щIэныгъэм хэзыгъэхъуэн хуей IэщIагъэлIщ.
— Упсэу, Алим! Уи мурадхэр къохъулIэну ди гуапэщ!
Епсэлъар ЩхьэщэмыщI Изэщ.
