ЗауэлIхэм я цIэхэр ягъэбелджылыж
ТхылъыщIэ
1942 гъэм Къэщкъэтау къуажэм щекIуэкIа зауэм хэкIуэда зауэлI 353-м я цIэхэр ягъэбелджылыжащ. Аращ лъабжьэ хуэхъуар Котляровхэ Мариерэ Викторрэ я тхылъ тедзапIэм щIэрыщIэу къыщыдагъэкIыжа «Имена ушедших - в сердцах живых» тхылъым.
Абы итщ 1942 гъэм жэпуэгъуэм и 28 - 31-хэм Къэщкъэтау къуажэр хуит къыщащIыжым хэкIуэда зауэлI 269-м, 37-нэ армэм и 2-нэ гвардие дивизэм и командирхэм я цIэхэр.
Тхылъ тедзапIэм и редактор нэхъыщхьэ Котляров Виктор жеIэ:
«Къэщкъэтау деж щекIуэкIа зауэ гуащIэр Къэбэрдей-Балъкъэрым и иджырей тхыдэр зэхэгъэкIауэ зытемытхыхьыжа Iуэхуу къекIуэкIырт. ЗауэлI щэ бжыгъэхэм я цIэхэр нобэ зэрагъэбелджылыжар я фIыгъэщ а Iуэхум гурэ псэкIэ пэрыт куэдым, псом япэу Уянаев Виктор. 1975 гъэм ар яхэупщIыхьащ а зауэ гущIэгъуншэр зи нэгу щIэкIахэм, 1942 гъэм и жэпуэгъуэм къэхъуахэр тIэкIу-тIэкIуурэ зэфIигъэувэжын папщIэ.
1980 гъэхэм и пэщIэдзэхэм зауэлIхэр щыщIалъхьэжа щIыпIэм и деж фэеплъ щагъэуващ: «ЛIыхъужьхэм я мыкIуэдыжын фэеплъ» тхыгъэр тету. КъыкIэлъыкIуэ илъэсхэм Уянаев Виктор район администрацэм мызэ-мытIэу къыщиIэтащ зауэлIхэм я фэеплъыр зыхуей хуэгъэзэжэным, хэкIуэдахэм я цIэхэр зэхэгъэкIыным теухуа Iуэхухэр. 2011 гъэрщ фэеплъ мывэр щагъэувар, абдеж удз гъэгъахэр щагъэтIысар икIи ар къахухьу абы ухуэзышэ лъэс лъагъуэм плиткэ щытралъхьар. ИлъэситI дэкIа нэужь, къуэшыкхъэр нэгъуэщI щIыпIэ ягъэIэпхъуэн хуей хъуащ, псы Iуфэр IуилъэсыкIыурэ зауэлIхэм я къупщхьэхэр псыежэхым хэхуэрти. ЩIыпIэщIэм щагъэуващ зэхэуэм хэкIуэдахэм я цIэхэр зытет фэеплъ».
Шэрэдж районым хыхьэ Къэщкъэтау къуажэм и жылагъуэ советым хэт Уянаев Виктор куэдым яцIыху совет органхэм, «Колхозная жизнь» газетым и редактор IэнатIэм, Зауэм, лэжьыгъэм, IэщэкIэ зэщIэузэда къарухэм, хабзэхъумэ органхэм я ветеранхэм я зэгухьэныгъэм щригъэкIуэкIа лэжьыгъэхэмкIэ.
Виктор илъэс 78-рэ ныбжьым итми, и лэжьыгъэхэм иджыри пещэ. Абы щыщ зы Iыхьэщ мыр. Тхылъыр къызэрыдэкIам теухуа хъыбарыр урыс Интернет-порталхэм ящыщ зым зэрызэбгригъэхыу, тхылъ тедзапIэм и пощтым Калининград щыщ Шкондик Антон и пхъурылъху Ковалёв Игорь къыбгъэдэкI тхыгъэ къэкIуащ. Игорь лъэIуащ тхылъыр пощтымкIэ Iэрагъэхьэну икIи жиIащ и адэшхуэр 1942 гъэм жэпуэгъуэм и 29-м Къэщкъэтау деж зэрыщыхэкIуэдар. Абы теухуа хъыбарым щIалэр къыщеджащ «В памяти народа» сайтым.
Ковалёв Игорь и псалъэм къыхигъэщащ Хэку зауэшхуэм и пэ къихуэу и Iыхьлыхэр Налшык къалэм къызэрыкIуар, и адэшхуэр машинэухуэ заводым зэрыщылэжьар. Ар дзэм ираджэри, къалэм километр пщIы бжыгъэкIэ пэжыжьэ щIыпIэм щекIуэкIа зауэ гуащIэм щыхэкIуэдащ. Абы и кхъащхьэр и щхьэгъусэмрэ и пхъумрэ къалъыхъуа пэтми, ягъуэтакъым. Антон и пхъур, Игорь и анэр, иджыри псэущ. Хэку зауэшхуэ зэманым ар Налшык къэкIуащ, тхыгъэхэм къызэрыхэщыжымкIэ, Къэщкъэтауи щыIащ, и адэр а щIыпIэм зэрыщыхэкIуэдам щымыгъуазэу».
«Имена ушедших - в сердцах живых» тхылъыр Котляровхэ Викторрэ Мариерэ псапащIэу къыдагъэкIащ, япэрей тхылъми хуэдэу.

БЖЬЫХЬЭЛI Розэ.
