Лий Адэлджэрий Iэмырбий и къуэр
Бадзэуэгъуэм и 31-м и ныбжьыр илъэс 77-м иту дунейм ехыжащ медицинэ щIэныгъэхэм я доктор, УФ-м, Дагъыстэн, Осетие Ищхъэрэ — Алание республикэхэм щIыхь зиIэ я дохутыр, МедицинэмкIэ Евразие Академиемрэ ЩIэныгъэхэмкIэ Дунейпсо Адыгэ Академиемрэ хэт профессор Лий Адэлджэрий Iэмырбий и къуэр.
ЦIыхум гущIэгъу хуэщIыныр IэщIагъэкIэ пщэрылъ зэрыхуэхъуам нэмыщI, къызыхуэтыншэу гъащIэр езыхьэкIыфа нэхъыжьыфIым теухуа хъыбар гущIыхьэр зи жагъуэ мыхъуа гъуэтыгъуейщ. Мин пщIы бжыгъэхэм щхьэдэхынщ Адэлджэрий узым къыIэщIихахэр. «ЦIыхушхуэри цIыху цIыкIури си дежкIэ сымаджэ къудейщ», — жиIэу щытащ езыми. Еджэфын щхьэкIэ хьэкугъэплъу сымаджэщым лэжьэн щыщIидзэри, къэрал унафэщIхэм зрагъэIэзэну къалъыхъуэ дохутыр къищIыкIат Лий Адэлджэрий. Ауэ щыхъукIэ, дохутыр IэщIагъэр къыщIыхихар тхы уз къызэуэлIа и адэр игъэхъужын папщIэт.
Лий Адэлджэрий Iэмырбий и къуэр Бжьэдыгъукъалэ (Краснодар) крайм хиубыдэ Успенскэ щIыналъэм хыхьэ Къанокъуей къуажэм 1942 гъэм гъатхэпэм и 16-м къыщалъхуащ. Зауэ нэужь лъэхъэнэм хиубыда ныбжьыщIэр япэщIыкIэ щIэтIысхьащ Армавир дэт медицинэ училищэм. ЕджапIэри армэм къулыкъу щыщIэн Iуэхури зэфIигъэкIа нэужь, абы и щIэныгъэм щыпещэ Ставрополь медицинэ институтым. Еджэным зэрыпэрытым хуэдэу, химреактивхэр щагъэхьэзыр заводым щылажьэурэ, Адэлджэрий абы къедза санаторий-профилакторийм и унафэщIу ягъэуващ. А заводым епхауэ къызэрагъэпэща «Люминофор» сымаджэ еIэзапIэрщ Лийм щIэныгъэ лъагэм хуэунэтIа япэ лъэбакъуэхэр щичар.
Адэлджэрий и IэщIагъэкIэ неврологт. Неврологием и къуэпсу жыпIэ хъунущ «мануальная терапие» жыхуаIэу къупщхьэ узыфэхэм еIэзэнымкIэ Лийр Iэзэ дыдэ зыхуэхъуа медицинэ къудамэр. Лэжьыгъэмрэ теориемрэ здэзыхь адыгэ щIалэр 1982 гъэм Нартсанэ (Кисловодск) дэт «Луч» санаторэм и нэхъыщхьэу ягъэуващ. 1989 гъэм ар Ставрополь дэт медицинэ институтым и мануальнэ терапиемкIэ и кафедрэм и унафэщIщ.
Адэлджэрийщ 1988 гъэм япэ дыдэу Урысейм «Мануальнэ терапиемкIэ кафедрэ» къыщызэIузыхар. Апхуэдэ дыдэу Лийм япэу утыкум кърихьащ вертеброневрологие IэзэкIэ Iэмалыр. Къупщхьэ узыфэ псоми я къежьапIэхэр псантхуэ мыузыншэхэр арауэ зэрыщытыр наIуэ къищIа нэужь, Лий Адэлджэрий сымаджэ къэзымыкIухьыжыфхэм зэреIэзапхъэ IэмалыщIэхэри къигъэнэIуащ. Нобэ вертеброневрологием ипкъ иткIэ лажьэу Нартсанэ дэт институтым илъэсым къриубыдэу цIыху минитIым нэс егъэхъуж.
Лий Адэлджэрий и лэжьыгъэм пщIэ зэрыхуащIыр къыщалъэгъуащ Урысей Федерацэми, хамэ къэралхэми. Ар УФ-м, Дагъыстэн, Осетие Ищхъэрэ — Алание республикэхэм щIыхь зиIэ я дохутырщ, КъБР-м, КъШР-м, Адыгэ Республикэм цIыхубэ дохутыр цIэ лъапIэр щыфIащащ. 2012 гъэм Адэлджэрий КъБР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ хъуащ.
Профессор Лий Адэлджэрий и лъэ зытемыува щIыналъэрэ игъэхъужа цIыхухэм я бжыгъэмрэ къэпхутэну гугъущ. Политикэм, гъуазджэм, щэнхабзэм, спортым, экономикэм я «вагъуэхэр» зи Iэм IэщIэкIа цIыхубэ дохутырым дежкIэ цIыху псори зэхуэдэт. Ар зэIэзахэм ящыщщ поли-тик цIэрыIуэхэу Горбачёв Михаил, Ельцин Борис, КIуэкIуэ Валерий, Мамхэгъ Михаил, Молдовэм я президентхэу Воронин Владимир, Лучинский Пётр, Къэзахъстаным и президент Назарбаев НурсулътIан, усакIуэхэу МэшбащIэ Исхьэкъ, Гамзатов Расул, уэрэджыIакIуэ Лещенкэ Лев, къинэмыщIхэри.
Щэ бжыгъэ зыбжанэ мэхъу Лийм и Iэдакъэ къыщIэкIа щIэныгъэ тхыгъэхэр, кандидат, доктор диссертацэу пщIы бжыгъэм нэс и гъэсэнхэм пхагъэкIащ.
Дохутырым и пщIэр зыIэтыр цIыхур арэзыуэ зэрыбгъэдэкIыжырщ. Тхьэр гъащIэкIэ зыхуэупса цIыхум и узыншагъэр егъэфIэкIуэныр IэщIагъэ зыхуэхъуа дохутыр телъыджэ дунейм щехыжкIэ, абы псэ зыIут псори хуощыгъуэ, дэри абыхэм дащыщщ. ЦIыхум гукъеуэ щхьэщыхын пщэрылъыр и напэр къабзэу езыхьэкIа Лий Адэлжэрий гукъеуэншэу щыпсэун Ахърэт нэху игъуэтыжауэ Тхьэм къыщIигъэкI! Дэ ар зэи тщыгъупщэнукъым.
ЩIэныгъэмкIэ Дунейпсо Адыгэ Академиер, Дунейпсо,
Къэбэрдей Адыгэ Хасэхэр, КъБР-м Узыншагъэр
хъумэнымкIэ, ЩэнхабзэмкIэ, ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэхэр, Урысейм щыпсэу адыгэхэм я лъэпкъ — щэнхабзэ автономиер, «Адыгэ псалъэ» газетым, «Iуащхьэмахуэ» журналым я лэжьакIуэхэр.
