Зэныбжьэгъухэр зы сыхьэтым бий зэхуэхъуркъым
Ди газетымкIэ щыгъуазэ фызэрытщIащи, илъэсыщIэ нэужьым хэкурысхэри хэхэс адыгэхэри зыгъэпIейтей зы Iуэху къытлъыкъуэкIащ. Тыркум къикIыжауэ зи дэфтэр мытэмэму республикэм ис ди лъэпкъэгъухэм Iэпхъуэшапхъуэ IуэхухэмкIэ федеральнэ къулыкъущIапIэу КъБР-м щыIэм письмо яхуигъэхьащ къэрал хабзэм темытхэр хэгъуэгум игъэкIыжын хуейуэ унафэ зэрыщыIэр, абы папщIэ зи тхылъхэм ныкъусаныгъэ иIэхэр къулыкъущIапIэм екIуэлIэн хуейуэ. Абы игъэпIейтеяр ди хэкуэгъухэм я закъуэкъым, атIэ хамэ къэралхэми нэсащ, адыгэ нэхъыбэ дыдэ здэщыIэ Тыркум исхэр къигъэуIэбжьащ. Зи гугъу тщIы Iуэхум теухуауэ Интернетым къыщрамыхьэкIа хъыбар щыIэжкъым. «Блэ зэуар аркъэным щощтэ» жыхуаIэрати, хэкум къэкIуэжауэ щыпсэухэр аргуэрыжьу ирахужьэжмэ, «етIуанэ истамбылакIуэм», «адыгэм зэ къращIылIа лъэпкъгъэкIуэдым» хуагъадэу пIейтейуэ куэд ирипсэлъащ.
Апхуэдэ хъыбархэм я лъабжьэмрэ къэхъуа Iуэхум и зэфIэхыкIэ хъунумрэ сэтей къищIыну, цIыхухэр щIэгузавэ лъэпощхьэпор зэхигъэкIыну занщIэу иужь ихьащ Дунейпсо Адыгэ Хасэр. Псом япэу ДАХ-м и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэутий зэIущIэ къызэригъэпэщащ, ди къуэшхэм я Iуэху зыIутымрэ ахэр бэлыхь хэзыдза письмохэм къарыкIымрэ щызэхагъэкIыу. «Адыгэ псалъэ» газетым (№8) къытеддзэжащ къызэхуэсахэм я гуныкъуэгъуэхэмрэ властым къыбгъэдэкIыу зэIущIэм кърихьэлIахэу КъБР-м и Iэтащхьэм и Админиcтрацэм ЩIыналъэ политикэмкIэ и управленэм и унафэщI Къуэжей Артём, Iэпхъуэшапхъуэ IуэхухэмкIэ федеральнэ къулыкъущIапIэу КъБР-м щыIэм и къудамэм и унафэщI Iэрэмысэ Анзор сымэ жаIахэмрэ.
Iэрэмысэм къызэрыхигъэщамкIэ, урысей-тырку зэхущытыкIэхэр зэрызэIыхьам къыхэкIыу унафэ къаIэрыхьащ Тыркум и цIыхуу республикэм, къэралым исхэм я дэфтэрхэр къапщытэну, нэгъуэщI къулыкъущIапIэхэми абыхэм я Iуэху зыIутыр зрагъэщIэну къалэн щащIащ. Абы ипкъ иткIэ ирагъэкIуэкIа къэпщытэныгъэм кърикIуащ: ди республикэм Тыркум къикIауэ цIыху 200 исти, абыхэм ящыщу 26-м я дэфтэрхэр мытэмэму къыщIэкIащ, ахэращ Iэпхъуэшапхъуэ IуэхухэмкIэ федеральнэ къулыкъущIапIэу КъБР-м щыIэм ираджахэри. Сэхъурокъуэ Хьэутий къызэхуэсахэм яжриIащ хабзэм къызэригъэувым тету Iуэхур зэфIэгъэкIынымкIэ сыт хуэдэ къулыкъущIэми къулыкъущIапIэми зыхуагъэзэну зэрыхьэзырыр, дэнэкIэ ягъазэми зэрадэIэпыкъунур, ар ДАХ-м и къалэн нэхъыщхьэу зэрыщы- тыр.
Абы иужькIэ Сэхъурокъуэм и жэрдэмкIэ КъБР-м и Жылагъуэ палатэм зыхуагъэзащ къекIуэкI Iуэхур я зэIущIэхэм ящыщ зым щызэпкърахыну, хуей хъумэ, къэрал къулыкъущIапIэхэм чэнджэщкIэ зыхуагъэзэну. Ари къыдаIыгъри, КъБР-м и Жылагъуэ палатэм Граждан жылагъуэм зегъэужьынымрэ лъэпкъ, дин зэхущытыкIэхэмкIэ и комиссэм и зэIущIэ екIуэкIащ («АП», №9). Абы унафэ щащIащ мы Iуэхур КъБР-м и Жылагъуэ палатэм и совету мазаем и 29-м екIуэкIынум къыщыхалъхьэну, абы папщIэ лэжьакIуэ гупи къызэрагъэпэщащ. КъБР-м и Жылагъуэ палатэм и советым Iуэхур щызэпкърахынурэ къэрал къулыкъущIапIэ псоми чэнджэщ хуагъэхьынущ. Ауэ зи Iуэху зэхэзэрыхьахэр абы ежьэу щысынукъым. Тыркум къикIыжауэ Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэу адыгэ зыбжанэщ мы къекIуэкIыр зыжьэхэуар. Абы теухуауэ ДАХ-м и деж къыщызэрагъэпэща комиссэм Сэхъурокъуэ Хьэутий я пашэу нобэкIэ иужь итщ, уэчыл къыхуащтащ, къалъыкъуэкIа лъэпощхьэпор суд IуэхукIэ зэхагъэкI.
КъулыкъущIапIэхэм я лIыкIуэхэм жаIащ лъэпкъ зэхэгъэж зэрыщымыIэри, зи хэку къэкIуэжауэ лажьэ-шхэжу, еджэу ис адыгэхэм я Iуэху зэрызэрамыхуэри. Апхуэдэуи Сэхъурокъуэм къыхигъэщащ мамыру, и щхьэ Iуэху зэрихуэжу, къэрал хабзэм тету республикэм ис зы адыги лажьэншэу и хэкужь ирахужу зыми зэрыхуамыдэнур.
Къежьа зэрызехьэм игъэпIейтеяхэмрэ ДАХ-м зэфIигъэкI Iуэхухэмрэ ИнтернетымкIэ кIэлъоплъ дэнэ къэрал щыпсэу адыгэхэри икIи зэрощIэ, зэхуотхэ. ДАХ-м и IуэхущIапIэм щекIуэкIа зэIущIэхэмрэ Хасэшхуэм и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэутий и псалъэхэмрэ я гуапэ хъуауэ щызэIэпах хъы зэхуэмыдэхэм. Иорданием, Тыркум, Израилым, Германием, Урысейм и хэгъуэгухэм ящыщ ди лъэпкъэгъухэр хуабжьу зыгъэпIейтея къэхъугъэм лъабжьэшхуэ зэримыIэр, дахэу зэрызэфIэкIыр я гуапэ зэрыхъум Интернетым дыщрохьэлIэ, Тыркумрэ Урысеймрэ я зэхущытыкIэр зэрызэIыхьар адыгэхэм къазэрыжьэхэмыуэным теухуауэ яIэ гупсысэхэм дыкъыщоджэ. Апхуэдэу Тырку Республикэм къиIэпхъукIыжауэ Урысей Федерацэм щыпсэухэм абы теухуауэ ягъэхьэзыра тхыгъэм («АП», №11) къыхощ къэралитIым я иджырей щытыкIэм зэреплъыр, иужьрей илъэс 20-м къриубыдэу Путинымрэ Эрдогъанрэ я фIыгъэкIэ урыс-тырку зэхущытыкIэм зэрызиужьар, сату, энергетикэ, политикэ, щэнхабзэ, гуманитар зэпыщIэныгъэхэр зэрефIэкIуар, я цIыхухэр визэншэу зэкIэлъыкIуэф зэрыхъуар. «Тыркум захуагъэмрэ хабзэмрэ Iуэхур трищIыхьын, езым и сэбэп зыхэлъхэр къилъытэн икIи и хьэуа къарухэр Урысей Федерацэм и кхъухьлъатэм еуэу апхуэдэ щIэщхъушхуэ зэралэжьар жиIэн хуейуэ къыдолъытэ. Тыркум ипшыныжыпхъэщ Урысейм кърита хэщIыны- гъэр.
Дэ къыдолъытэ ди къэралхэм я зэхущытыкIэхэр зэрыщытам хуэдэу зэтрагъэувэжын хуейуэ. ЛъэныкъуитIми икIэщIыпIэкIэ щIадзэжын хуейщ дунейпсо энергетикэм, атом промышленностым, сатум я лъэныкъуэкIэ нэхъ япэкIэ утыку кърахьауэ щыта проектхэр гъэзэщIэныр, визэ хэмыту зэкIэлъыкIуэныр. КъэралитIми я унафэщIхэм псалъэ ткIыбжь- хэр ягъэщэбэн икIи къэрал цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм ирагъэжьа информацэ зауэр щагъэтын хуейщ.
А къэдгъэлъэгъуа Iуэхухэрщ урысей-тырку зэгурымыIуэныгъэхэр къызэнэкIынымкIэ иджыпсту дэ хэкIыпIэу къэтлъытэр. Ар захуагъэм тещIыхьащ икIи Урысеймрэ Тыркумрэ я сэбэп зыхэлъ Iуэху нэхъыщхьэхэм нэгъэсауэ йозэгъ. Мы ди Iуэху еплъыкIэр къыддаIыгъыну дэ къыхудоджэ фIым хущIэкъу цIыхуу Урысейми Тыркуми исхэр».
Мыпхуэдэ гупсысэ къызыхэщ джэ псалъэр Интернетым къыщрахьэкI, урыс-тырку зэхущытыкIэхэр нэхъыфI хъужыным щIэхъуэпс дэтхэнэ зыми Iэ щIидзу, сыту жыпIэмэ, Путинымрэ Эрдогъанрэ зэрызэщыIеяр дунейм адыгэу тетым я жагъуэ хъуащ. Апхуэдиз лэжьыгъэ купщIафIэ зэдэзыщIа, зэныбжьэгъуу къызэдекIуэкI къулыкъущIитIыр зы сыхьэтым бий зэхуэхъун хуейкъым. Зи гугъу тщIы тхыгъэр Урысей Федерацэмрэ Тырку Республикэмрэ я Президентхэм я деж нэгъэсын хуейуэ къыдолъытэ.
ХьэфIыцIэ Мухьэмэд,
Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ,
ДАХ-м и Хасащхьэм хэт.
