Завод цIыкIур зыгъэлажьэхэр
Иджыблагъэ дэ дыщыIащ Къущхьэхъум и Къуэштэн щIыпIэм щыIэ хэщIапIэмрэ абы къегъэщIылIа Iэбгъэ зыбжанэмрэ. Iэхэлъахэ телъыджэм дынэзышэсар республикэм и гъэмахуэ хъупIэхэм щыIэ штабхэм я унафэщI, КъБР-м ветеринар медицинэмкIэ и центрым и тхьэмадэм и къуэдзэ Иуан Аскэрбийщ. Абдежым дэ дащыIущIащ «ТаиК» ООО-м (Зеикъуэ къуажэ) и унафэщI Тенджыз Замиррэ абы къыдэлажьэхэмрэ.
Жьыуэ зыкъэдужьу Налшык дыкъыдэкIами, мы щIыпIэм дыкъыщысар пщэдджыжьым сыхьэти 10-р арати, Iэщхэми, мэлхэми, абыхэм якIэлъыплъ цIыхухэми я зэрызехьэгъуэт. ДыздыIухьар «ТаиК»-м и пщыIэ нэхъыщхьэрати, дыкъызэрыщыувыIам гу зэрылъатэу, бысымхэр гуфIэжу къытпежьащ. ФIэхъус зэхыным къыдэкIуэу, дыщIэкIуар щажетIэм, Iэуэлъауэ гъэщIэгъуэн къыщIэIукIыу Iэхэлъахэм ит ухуэныгъэ нэхъ иным, «зыщыфплъыхьынумэ, фыкъеблагъэ!» жыхуаIэ щIыкIэу, дыщIашащ.
КъызэрыщIэкIымкIэ, ар шэщIэху завод цIыкIущ. Гу ялъыдотэ абы щIэт Iэмэпсымэхэм я зэхуакум Iэ- псынщIэ-лъэпсынщIэу зыщызыгъазэ бзылъхугъэ нэжэгужитIым.
— Мыр Къармэхьэблэ дэс Бетыгъуэнхэ ящыщщ, и цIэр Хьэлимэтщ, илъэси 7-м щIигъуауэ ди гъусэу мэлажьэ. Мыдрейр Щомахуэхэ Ларисэщ, нэгъабэ лъандэрэ тщIыгъущ, Зеикъуэ щыщщ, — дызрихьэлIахэр дегъэцIыху пщыIэм и пашэ Тенджыз Замир.
— Къармэхьэблэ нэс дауэ укъикIрэ? — соупщI сэ Хьэлимэт, фIэхъус зэхыныр зэфIэдгъэкIа иужькIэ.
— Ди щыIэгъуэм махуэ бжыгъэкIэ дытесщ, ехыжыгъуэм дыздрашэхыж, — и жэуапыр хьэзырт сызэупщIам.
— Завод цIыкIум сыт и лэжьэкIэ? — зыхудогъазэ Замир.
— ЖыпIэнур арамэ, и къалэныр махуэ къэс егъэзащIэ. Жэмхэм къащIэтшар мыбдежым щыщIыдохуж. Шатэ, кхъуей щыхыдох.
Абдежым ди псалъэмакъым къыхохьэ а щIыпIэм дынэзышэса Иуан Аскэрбий.
— Республикэм и гъэмахуэ хъупIэхэм, зэрыщыту къэтщтэнщи, шэ заводу итыжыр мы закъуэращ, — къыхегъэщ абы.
— И лэжьыгъэм зэрыпащэжрэ куэд щIа?
— Зэрырагъэжьэжрэ илъэсипщI хъуагъэнщи, а зэманым къриубыдэу зэи къэмыувыIауэ мэлажьэ, — къыпещэ и псалъэм Тенджызым.
— Зэрыщыту къэтщтэнщи, Iэщым, абы щыщу жэм къашу фиIэм, я гугъу къытхуэщIыт, Замир.
— Я бжыгъэр, псори зэхэту, 300-м щIегъу. Шэ къыдэзытхэр 75-м нызэрохьэс. ШкIащIэу 80-м нэблагъэ диIэщи, къащIэтшым и нэхъыбэр абыхэм ирыдогъэфыж. Къэнам мыбдежым кхъуей щыхыдох, шатэ щыщIыдоху. Жэм къашым я бжыгъэм зэпымыууэ зыдогъэхъуэж: гъужахэр хыдогъэкI, жэмыщIэхэр къахыдошэ.
— Танэхэр дэнэ деж щыфIыгъыр?
— Шэи емыфэжу, я жэжыгъуэми нэмысауэ 100-м нэблагъэ диIэщи, апхуэдэхэр Хьэкхъуафэ щыдиIэ Iэбгъэм щхьэхуэу щытIыгъщ. Зэман дэкIрэ нэхъ ин хъумэ, ахэр мыбыкIэ къэтхунурэ, мыдрей жэмхэм гъусэ яхуэтщIынущ, — къыддогуашэ дызэреупщIам и жэуапу Замир.
— Мы дызэрыт бгы зэхуакумрэ абдежым щывиIэ Iэбгъэмрэ сыт я зэпэжыжьагъ? ЗэрызэлъэвгъэIэсри дапхуэдэу?
— Километр 13 хуэдизын я зэхуакущи, машинэкIи дыщызэкIэлъокIуэ, шууи дызэлъоIэс. Абдежми цIыхуитI тесщ. Абыхэм нэмыщI, а щIыпIэм ди шыхъуэхэри щыIэщ, щIалитху хъууэ.
— Хьэкхъуафэ Iэщрэ мэлу нэгъуэщIхэм ейхэри ит?
— Прохладнэ районым хыхьэ Заречнэ къуажэм мэл гъэхъуным пыщIауэ щыIэ совхозым и Iэбгъэри, Былым, Жанхъуэтекъуэ къуажэхэм щыщ щIалэхэм я пщыIэхэри щыщыIэщ.
— Замир, вгъэлажьэ псоми я гугъу дымыщIми, фи жэмышхэм улахуэу сыт къахьрэ?
— Мазэм къриубыдэу мы щIыпIэм зэрыщыIэ махуэ 14-м хуэзэу сом мин 16-м нэблагъэ ядот. Абы къищынэмыщIауэ, пщIэншэу махуэм щэнейрэ догъашхэ. ЩехыжкIэ идошэхыж. Дэ езым къызэрыджыхьыр хэмыту, IуэхущIапIэм «Нива» автомашинэу тIу диIэщи, зыр Iэщым пэрытхэм яIыгъщ, адрейр шы зезыхуэхэм я IэмыщIэ илъщ.
Къуэштэн дыщхьэщыхьэу, Хьэкхъуафащхьэ дынэсыну дызэрыхуейр ящетIуэкIым, дызэпсалъэхэм зыкъызэщIакъуэри, автомашинитIкIэ дыдашащ дызыхуэплъэ джабэ нэкIухэм адэкIэ щыIэ щIыпIэ нэхъ зэлъыIухам. Телъыджэу абдежым щытлъэгъуахэри, Тхьэм жиIэрэ дыхунэсмэ, иужькIэ ныфхуэтIуэтэжынщ.
Тхыгъэри сурэтхэри
КЪУМАХУЭ Аслъэнейщ.
