Сыт Тыркум щыпсэу адыгэхэр зыгъэгушхуэр?
Дунейм тет лъэпкъыбзэхэм ящыщу нэхъ пасэрейхэм халъытэ адыгэбзэр Тыркум и университетхэм ящыщу тIум щаджыр — Эрджиесымрэ (къуэкIыпIэ псэлъэкIэр и лъабжьэу), Дузджэ университетымрэ (къухьэпIэ псэлъэкIэр и лъабжьэу).
Эрджиес университетым, Тыркум и университет нэхъ инхэм ящыщу Къайсэр къалэ дэтым, адыгэбзэмрэ щэнхабзэмкIэ и къудамэр 2013 гъэм къызэIуахауэ щытащ. Щхьэусыгъуэ зэмылIэужьыгъуэхэм къахэкIыу, илъэс зыбжанэкIэ ар лэжьакъым, ауэ 2018 гъэм Хэкум егъэджакIуэхэр кърашри япэрей курсми студентхэр къащтащ — нэрыбгэ 30-м щIигъуу. 2019 — 2020 гъэ еджэгъуэми апхуэдэ дыдэу Эрджиес университетым и адыгэбзэ къудамэм студентхэр къищтауэ, курситIыр зэдоджэ.
Япэ курсым и дисциплинэхэм хохьэ: бзэщIэныгъэр, еджэныр, тхэныр, щIэдэIукIыныр, псэлъэныр, адыгэ щэнхабзэр. ЕтIуанэ курсым щегъэжьауэ къыхохьэ нэгъуэщI дерсхэри: адыгэбзэ практикумыр, адыгэ диалектологиер, адыгэ литературэр, урысыбзэр, Кавказым и тхыдэр.
Курс нэхъыжьхэм студентхэм яджынущ адыгэ тхыдэр, IуэрыIуатэр, мифологиер, бзэщIэныгъэм и Iыхьэ щхьэхуэхэр. Эрджиес университетым илъэсрэ ныкъуэрэ лъэхъэнэм къриубыдэу адыгэбзэр щегъэджыныр зэрекIуэкIам къигъэлъэгъуащ Iуэху дахэм бгъэдыхьэкIэу иIэн хуейри, методикэ и лъэныкъуэкIэ гулъытэ нэхъ зыхуэщIыпхъэри. А псори зэхьэлIэжар, зыхуэгъэзар адыгэбзэм хуеджэну университетым щIыхьахэращ, икIи угугъэ хъунущ еджакIуэхэм къапэщылъ къалэн мытыншыр къагурыIуэу я Iуэху нэхъыщхьэм егугъуу еджэхэу. Адыгэбзэр адэкIэ тырку къэралым щызекIуэныр, ар щIэблэхэм яхэпщэныр куэдкIэ зэлъытар икIи а IуэхумкIэ дызыщыгугъыр адыгэбзэр джынымкIэ япэ лъэбакъуэхэр зычахэрщ.
Хэкумрэ Тыркумрэ къыщинэмыщIауэ, адыгэбзэр щадж Куржым и къалащхьэ Тифлис къэрал университетым, Швецием щыIэ Мальмё университетымрэ Лунд университетымрэ, Нидерландхэм щыIэ Лейден университетым, Канадэм и МакМастер университетым, Австралием и Квинсленд университетым, нэгъуэщI къэралхэми. Ауэ мы иужьрейхэм адыгэбзэр зэрыщаджыр нэхъыбэм зытещIыхьар къэхутэныгъэ лэжьыгъэрщ, нэгъуэщIу жыпIэмэ, а университетхэр къэзыуххэм нэгъэсауэ адыгэбзэр ящIэу щыткъым, атIэ адыгэбзэм и теорием и екIурабгъухэм щагъэгъуазэу аращ. Арами, адыгэбзэр щIэныгъэ утыкум итыным хуэщхьэпэ Iуэхушхуэ ялэжь а еджапIэ нэхъыщхьэхэм. Абыхэм къащхьэщокI Тыркум адыгэбзэр яджыныр университетышхуитIым зэрыщекIуэкIыр. Къайсэррэ Дузджэрэ адыгэбзэ къудамэхэр къыщызыуххэр курыт еджапIэхэми университетхэми щезыгъэдж егъэджакIуэуи щIэныгъэрылажьэуи лэжьэфынухэщ. Къудамэхэм щеджэхэм апхуэдэ лъэкIыныгъэ къезытыну щIэныгъэ куу ягъуэтынымкIэ лэжьыгъэшхуэ ирагъэкIуэкI Черкесскрэ Мейкъуапэрэ икIа егъэджакIуэхэм.
АдыгэбзэмкIэ къудамэхэр Тыркум и университетхэм къызэрыщызэIуахам нэгъуэщI мыхьэнэи иIэщ: абы Анадолэ щIыналъэм щыпсэу адыгэхэр егъэгушхуэ, адыгэбзэр, адыгэ хабзэр, адыгэ щэнхабзэр мыкIуэдыжу щIэблэщIэхэр абыхэм щIэпIыкIа зэрыхъунымкIэ гугъапIэшхуэ къарет.
ИУАН Зэуал,
профессор.
ПАЩТЫ Мадинэ,
егъэджакIуэ нэхъыжь.
Тырку Республикэ, Къайсэр къалэ
