Таумурзаевэ ФатIимэ: Слъэгъуахэм куэдым срагъэгупсысащ
ЩIалэгъуалэмрэ студентхэмрэ я XIX дунейпсо фестивалу иджыблагъэ Сочэ щызэхэтам щыIахэм ар хуабжьу ягу зэрырихьам и щыхьэтщ абы теухуа гукъэкIыжхэмкIэ иджыри къыздэсым зэрызэдэгуашэр. А зэхыхьэм игъэгушхуахэм ящыщщ КъБКъУ-м и студентхэмрэ аспирантхэмрэ я профсоюз зэгухьэныгъэм и унафэщIым и къуэдзэ Таумурзаевэ ФатIимэ. ЩIалэгъуалэ зэхуэсыр къызэрыщыхъуам теухуауэ абы упщIэ зыбжанэкIэ зыхуэдгъэзащ.
— ФатIимэ, Сочэ щыплъэгъуахэм сыт хуэдэ гурыщIэхэр къуата?
— Зы псалъэкIэ къыпхуэIуэтэнкъым дэ абы щытлъэгъуа псор. Абы хэмыта ныбжьыщIэхэм куэд яфIэкIуэдащ. Сэ сызэреплъымкIэ, а Дунейпсо фестивалыр куэдкIэ нэхъ гъэщIэгъуэн хъуат Сочэ щрагъэкIуэкIа Олимпиадэм нэхърэ. Абы къыщызэрагъэпэща егъэджэныгъэ, щэнхабзэ программэхэр сыт и уасэ?!
— СызэрыщыгъуазэмкIэ, абы зэуэ Iуэху куэд щекIуэкIащ, ахэр дауэ зэщIэвгъэхьэрэт?
— Шэч хэмылъу, абы щекIуэкI псори къыпхузэщIэубыдэнутэкъым. Псалъэм папщIэ, актёр цIэрыIуэ Безруков Сергейрэ УФ-м хамэ къэрал IуэхухэмкIэ и министр Лавров Сергейрэ зыхэтыну зэIущIэхэм ящыщу къыхэтхынур дымыщIэу гугъу дехьащ. Махуэ къэси апхуэдэт.
— Политикхэмрэ артистхэмрэ къищынэмыщIауэ, пфIэгъэщIэгъуэну хэт ущрихьэлIа абы?
— Апхуэдэ цIыхухэр щыкуэдащ щIалэгъуалэ зэхыхьэм. Псалъэм папщIэ, абыхэм ящыщщ, бгъэдэлъ ныкъуэдыкъуагъэм емылъытауэ, гъащIэм хуиIэ лъагъуныгъэмрэ гушхуэныгъэмкIэ дуней псом цIэрыIуэ щыхъуа Вуйчич Ник. Ауэ абы и зэIущIэм, си жагъуэ зэрыхъунщи, срихьэлIакъым.
Апхуэдэуи щIалэ дыдэу мылъкушхуэ зэрагъэпэщауэ, «Форбс» журналым иратха зыбжани щыIащ абы.
— Уи гупсысэм зезыгъэ-хъуэжа Iуэху е зэIущIэ ухэта?
— Дипломат ныбжьыщIэхэм я дунейпсо зэIущIэм сыхэтащ. Абы цIыху 178-рэ щIэсащ, дэтхэнэри къэрал щхьэхуэм и лIыкIуэу. Ахэр тепсэлъыхьырт дунейм къыщыятэ Iуэхухэм, терроризмэм, экономикэм, егъэджэныгъэм. Ахэр сэ си ныбжьу арат, ауэ дунейпсо Iуэхухэр зэрагъэзахуэу, абы и «гъурри и цIынэри» ящIэу тепсэлъыхьырт. Сыкъэзыухъуреихь цIыхухэмрэ сэрэ нэхъыбэу сериалхэмрэ щIыуэпсымрэщ дызытепсэлъыхьыр. А зэIущIэм куэдым сригъэгупсысащ.
— Фестивалым щыIа щIалэгъуалэр сытыт нэхъыбэу зыгъэпIейтейр?
— Абы щыIа щIалэгъуалэр япэу зыщIэупщIэр узителъхьэ партырщ: ижьыра хьэмэрэ сэмэгура. Ди къэралым политикэ щIэныгъэр икъукIэ щылъахъшэщ. Хуабжьу сфIэгъэщIэгъуэн хъуат фестивалым щыIахэр Сталинымрэ Ленинымрэ ятепсэлъыхьу щызэхэсхам. Ди къэралым абыхэм я гугъу апхуэдизрэ щащIыркъым. Америкэм и Штат Зэгуэтхэм къикIа щIалэгъуалэр зэзгъэцIыхуну сыхуеяти, сарихьэлIакъым.
— Германием къикIахэм уарихьэлIа?
— НтIэ. Си ныбжьэгъу Кучуковэ Джамилэ нэмыцэхэм я щэнхабзэм дихьэхырти, Iуэху тщIыри, Германием къикIахэр къэтлъыхъуащ. УдзыпцIэм хэс гуп дахэм дабгъэдыхьэу епсэлъэн щIэддза и ужькIи ахэр къызэрымытэджар хуабжьу ди жагъуэ хъуат. Дэ апхуэдэутэкъым дызэресар…
— ДызэрыщыгъуазэмкIэ, КъБКъУ-м и ректор Алътуд Юрий щIалэгъуа- лэ зэхыхьэм щыхьэщIащ. Дауэ ар зэревгъэблэгъар?
— Лъэпкъ фащэкIэ дыхуэпауэ, джэгу инкIэ къедгъэблэгъащ ректорыр. Ди лъэпкъ фащэ екIур дэнэкIи къыщыхэщырти, куэдым гу къылъатэрт. Италием къикIа хъыджэбзхэр къыдб-гъэдыхьэурэ яфIэгъэ- щIэгъуэну дызэпаплъыхьырт.
— Сыт хуэдэ гупсысэ къыхэпха а зэхыхьэм?
— Псом нэхърэ нэхъапэращи, зыбужьын, уи зэфIэкIым сыт щыгъуи хэбгъэхъуэн зэрыхуейрщ. Абы къекIуэлIа щIалэгъуалэм зетлъытмэ, махуэ къэс щIэ гуэр къэпщIэным дыхуегъэIущ. Фестивалым сымыкIуэ щIыкIэ лъэпощхьэпо гуэр сыIущIамэ, къэралым сыхуэшхыдэрт, уеблэмэ абы сикIынми сынэсу. «Сыхуейкъым апхуэдэ псэукIэ» — жысIэрт. Иджы сэ фIыуэ къызгурыIуащ, хъуэжын хуейр ущыпсэу къэралыр зэрыармырар, атIэ абы уигу иримыхьу хэлъырщ. Дыкъыщалъхуа къуажэр, къалэр, къэралыр едгъэфIэкIуэным дэтхэнэри дыхущIэкъупхъэщ — аращ ехъулIэныгъэм и щэхур.
Iэпщэ Иннэ,
КъБКъУ-м и пресс-IуэхущIапIэм и лэжьакIуэ.
