Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
Щэнхабзэ
Быштэм и вагъуэр
«Нал цIыкIу» ансамблыр къызэрызэрагъэпэщрэ илъэс 25-рэ зэрырикъум теухуа гуфIэгъуэ пшыхьым зыкърезыгъэхьэлIа Быштокъуэ (Быштэ) Азэмэт ди гуапэу зыхуэдгъэзащ. Утыку къызэрихьэрэ куэд мыщIами, зэуэ фIыуэ ялъэгъуа уэрэджыIакIуэ щIалэр и лэжьыгъэм, и мурадхэм тедгъэпсэлъыхьащ.
Быштокъуэ Азэмэт ЦIыхухэм гунэс ящыхъуа уэрэд куэд зыгъэзащIэ Быштэ Азэмэт Адыгейм къыщалъхуащ. Мейкъуапэ дэт гимназиер абы ехъулIэныгъэкIэ къиухащ. ЗэрыцIыкIурэ къафэр, макъамэр зи псэм хэлъ щIалэм и уэрэд жыIэкIэр, утыку итыкIэр, зыми хэмыгъуащэ и макъ жьгъырур куэдым ягу ирохь, пшыхь зэмылIэужьыгъуэхэм Iэгуауэшхуэ щыхуаIэт. «Мейкъуапэ пшэплъхэр» ансамблым илъэс 15-кIэ хэта щIалэр пшынэ, бэрэбан еуэным хуэхамэкъым, уэрэд жыIэнми хуэIэзэщ.
Быштокъуэ Азэмэт
— «Мейкъуапэ пшэплъхэр» ансамблым сыхэту япэу Налшык сыкъыщыкIуам гуапэу къытIущIащ «Нал цIыкIу» гупым и художественнэ унафэщI Куэшей Аликрэ сабийхэмрэ ныбжьыщIэхэмрэ папщIэ къызэрагъэпэща «Нал цIыкIу» псапащIэ фондым и унафэщI Борсэ ХьэIишэтрэ. Абы лъандэрэ дызэроцIыху, дызэкIэлъокIуэ. «Нал цIыкIу» гуп цIэрыIуэм и юбилей пшыхьым си гуапэу зыкърезгъэхьэлIащ. Къафэм имызакъуэу, Алик сабийхэр хабзэм, нэмысым, утыку итыкIэм, гуп хэтыкIэм хуегъасэ. Утыкум зыкъыщыбгъэлъэгъуэным гугъуехьу пыщIамрэ дэрэжэгъуэу къуитымрэ фIыуэ сыщыгъуазэщ. АбыкIэ фIыщIэ яхуэфащэщ икIи сахуэарэзыщ сыщысабийм къафэм сыхуэзыгъэсахэу Къул Мухьэмэдрэ Ныныжь Айдэмыррэ. Уэрэд жыIэнымрэ къафэмрэ зыр адрейм къыгуэсхкъым. КъэфакIуэ ныбжьыщIэхэм ехъулIэныгъэфIхэр яIэну, абыхэм я гъэсакIуэхэм узыншагъэрэ гуфIэгъуэрэ я куэдыну сохъуэхъу, — къыддэгуэшащ Быштэ Азэмэт.
Быштэр Кавказ Ищхъэрэм и республикэхэми Урысейми щыцIэрыIуэщ. УэрэджыIакIуэм и Интернет сайтым ущрохьэлIэ Астрахъэн, Москва, нэгъуэщI щIыпIэхэм щыпсэухэм я деж концерт щитынум куэд щIэупщIэу. Макъамэр фIыуэ зылъагъухэм я гур къэзыхьэхуфа, зэчиишхуэ зыбгъэдэлъ, зи теплъэкIэ щIалэ лъагъугъуафIэр мыгувэу Урысей псом цIэрыIуэ зэрыщыхъунум шэч къытетхьэркъым.
Азэмэт игъэзащIэ уэрэдхэм («Си дахэ, уей», «Узмылъагъуу махуэр блокI», «Лъагъуныгъэ», «Си дахэкIей», «Си дахэ цIыкIу», «Потанцуй», «Нас судьба связала», «Лилии», «Сто причин», «Я не стану», «Скучаешь», «Горький чай», «Моё сердце», «Украду тебя», нэгъуэщIхэми) цIыхухэр щIыпэджэжым и щхьэусыгъуэр гурыIуэгъуэщ: цIыхубэм дэрэжэгъуэ езыт лъагъуныгъэм, зыщIэхъуэпс насыпым, зыгъэгумэщI Iуэхухэм Быштэм и уэрэдхэр зэрытеухуар — зы, щIалэм макъ дахэ зэриIэр — етIуанэ.
ГуфIэгъуэ зэхыхьэхэр, пшыхьхэр, хьэгъуэлIыгъуэхэр ягъэдэхэн папщIэ Быштэр зэпымыууэ ирагъэблагъэ. ЖыпIэнуракъэ, Азэмэт утыку ихьамэ, уэрэд зыбжанэ имыгъэзэщIауэ кърагъэкIыжыркъым. ЩIалэм и уэрэдхэр къыщемыуэ, и макъ щымыIу зэхыхьэхэри зэшыгъуэ хъууэ къалъытэ. КъищынэмыщIауэ, Мэремыкъуэ Резуан, Лилу, НэщIэс Анжеликэ, Тхьэгъэлэдж Светланэ, Тхьэгъэлэдж Мурат, Лауритэ, нэгъуэщIхэми ящIыгъуу абы игъэзащIэ уэрэдхэри цIыхухэм япхъуэтащ. «9 волна» макъамэ телеканалымкIэ екIуэкI хит-парадым Быштэ Азэмэт зэпымыууэ пашэ щохъу.
— Иджыпсту нэхъыбэу зиужь ситыр сэ спэгъунэгъу адыгэ уэрэдхэращ. Куэд щIакъым си уэрэдхэр щызэхуэхьэса дискыр дунейм къызэрытехьэрэ. Иужьрейуэ концерт щыстар Адыгэ, Къэбэрдей-Балъкъэр, Къэрэшей-Шэрджэс, Осетие Ищхъэрэ-Алание республикэхэрщ. ИлъэсыщIэм ирихьэлIэу а щIыналъэхэм концерт иджыри щезгъэкIуэкIыну си мурадщ, — жиIащ Азэмэт.
ПсынщIэ дыдэу Азэмэт цIэрыIуэ хъуами ар цIыху къызэрыгуэкIыу къэнэжащ, языныкъуэхэм хуэдэу зыкъыфIэмыщIыжу. Фигу къэдгъэкIыжынщи, Адыгэ Республикэм и Iэтащхьэ ТхьэкIушынэ Аслъэнджэрий жэпуэгъуэм и 3-м Iэ щIидзащ Быштокъуэ Азэмэт Сыхьэтбий и къуэм «Адыгэ Республикэм щIыхь зиIэ и артист» цIэ лъапIэр фIэщыным теухуа унафэм, щIыналъэм гъуазджэм зыщегъэужьыным хуищIа хэлъхьэныгъэфIым папщIэ. Ар и щыхьэтщ мы уэрэджыIакIуэм зэфIэкI къызэрымыкIуэ зэрыбгъэдэлъым, лъэпкъ макъамэр гукIи псэкIи зэрызыхищIэм.
И ныбжьыр илъэс 23-рэ фIэкIа мыхъуауэ апхуэдэ пщIэ зыхуагъэфащэр закъуэтIакъуэщ. А ехъулIэныгъэр къыпэкIуащ и гур етауэ, и къаруи зэмани емыблэжу Азэмэт и лэжьыгъэм зэрыпэрытым. Ди гуапэщ и зэфIэкIым хигъахъуэ зэпыту ар иджыри куэдрэ утыку итыну, цIыхухэм я гукъыдэжым пэджэж уэрэдыщIэхэмкIэ дигъэгуфIэну.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
Ди сурэт гъэтIылъыгъэхэр
Абхъаз къафэ адыгэхэм ягъэзащIэ.
Абхъаз къафэ адыгэхэм ягъэзащIэ.
Псалъэ пэжхэр
Щыуагъэ цIыкIухэр
Уэ зыри фIыуэ пхуэмылъагъуми, апхуэдэу гузэвэгъуэшхуэкъым, ауэ зыми фIыуэ укъимылъагъумэ, уи гуIэгъуэшхуэщ.
Ди мурадхэр зэдгъэхъулIэн щхьэкIэ, нэгъуэщIхэм я жагъуэ дымыщIу щымыхъу дыхуозэ гъащIэм.
Зэбгъэгъуэта псори щыпфIэкIуэдам и дежи, къэкIуэнум тIэкIу ухуоплъэкI.
УмыгъэтIылъ къэпщтэжыркъым жаIэ, ауэ псом нэхърэ нэхъ дызыхуэныкъуэ акъылыр бгъэтIылъи къэпщтэжи хъуркъым, дауэ хъуну?
Дэтхэнэ сымаджэри щIэупщIакIуэ къыщIыхьэ псоми сэбэп къыхуэхъуну щогугъ.
Бгыхэм я дахагъыр плъагъуну ухуеймэ, лъагапIэ дэкIуеи яхэплъэ.
Унагъуэм илъ зэгурыIуэныгъэр дыгъэ пэлъытэщ.
Екъум нэхъыбэрэ щIытракъузэр, емыкъур драгъэплъеину аращ.
Ди щыуагъэ цIыкIухэр зыдгъэлIу зыдохъуэкIыжыф, щыуагъэ нэхъ инхэр ирищIэтхъумэн папщIэ.
ФIымрэ Iеймрэ зэхимыгъэкIыфми, псори ищIэ и гугъэжщ.
КIурашын Алий.
Гу зылътапхъэ
Адыгэхэм нэхъапэм фIащу щыта цIэхэр
ЦIыхухъуцIэхэр
АфIэунэ
БлутIэ
БлэтI
Бэлэтокъуэ
Джыбырэ
Дзауэ
Дотэ
Дохъущыкъуэ
Едыдж
Жамбот
Жанхъуэт
Къанокъуэ
Лалэ
Лыкъуэ
Лылэ
Мамыдэ
МатIутI
МацIулэ
Мацэ
Маш
Мел
Мылац
МытIэ
Мыцэ
Нарт
Нэсыж
Нэшэс
ПIатI
ПIотIэ
Сет
ТIалу
ТIатIэ
ТIиф
ТIулэ
ТIутI
ТIытIу
Тембот
Тимборэ
Тузар
УатIэ
Уацэ
Уэрдэщыкъуэ
Хьэбарэ
Хьэгуцырэ
Хьэмац
Хьэсет
ХьэтIым
ХьэтIырэ
Цыхъунэ
ШытIырэ
ЦIыхубзыцIэхэр
Iэдииху
Iэмыдэ
Баблинэ
Бабыху
Блинэ
Быбэ
Бынэ
Гуагуэ
ГуащэIэфI
Гуащэгъагъ
Гуащэдахэ
Гуащэкъарэ
Гуащэмыдэ
Гуащэнагъуэ
Гуащэнэху
Гуащэсарэ
Гуащэхужь
ГуащэфIыцIэ
Гулэз
Гъагъэ
Данлъэч
Дарижан
Дахэжан
Дахэнагъуэ
Дианэ
Динэ
Жануэс
Зазэ
КIуакIуэ
Ланэ
Лацэ
Линэ
Мазагъуэ
Мэлычыпхъу
Натэ
Нунэ
НэхуIэфI
НэхутIасэ
Санэ
Сасэ
Синэ
Сифо
Сэтэней
Уат
Фоусэт
Хуэмей
Хъымсад
ХьэкIуцэ
Цунэ
Цыцу
Псалъэзэблэдз
ЕкIуэкIыу: 5. УзыкIуэцIрымыплъыф хьэуа. 6. НэкIум иIэ зэлъагъэ. 10. IэщIэвыщIэ. 11. ГуфIэгъуэ Iэнэм нэхъыжьым хутралъхьэ лы Iыхьэ. 13. Нартыху гъэлыгъуа хьэжыгъэ. 15. Къуапищ зиIэ гуэр: письмо папщIэу къагъэсэбэпу щыта тхылъымпIэ е нэгъуэщI хьэпшып, Iэмэпсымэ. 16.Уафэм къех мыл тыкъыр цIыкIу. 17. Щыгъыным хищIэ хьэпIацIэ. 18. Илъэсищым ит шыщIэхъу мыгъасэ. 22. Бжьын-бжьыныху лъэпкъыгъуэм щыщ къэкIыгъэ. ЦIыхум яшх. 23. Къэбэрдейм и иужьрей пщы … Жанхъуэт Кушыку. 24. ХъуаскIэ къызыдих мывэ быдэ. 27. … зыхэвэ нэхърэ, бжэн зыхэпкIэ. 28. ПсыпцIэ къуалэбзу — пщэ кIыхьрэ лъакъуэ кIыхьу. 29. Шхынхэдзэ. 32. Беларусым щыщ къалэ-лIыхъужь. 34. Уэзджынэшхуэ, члисэхым къыщагъэсэбэпу. 36. Псэуалъапхъэ. 38. Кавказым щыщ къалэ, мелуаным щIигъу дэсу. 39. Гъэш. 40. Шатэ, тхъуцIынэ гъэвэжам я дагъэ. 41. ЩIым гъуэ куу къыщизытхъуу щыпсэу псэущхьэ цIыкIу, хьэпIацIэхэр и шхыныгъуэу. 43. Чым къыхэщIыкIауэ бдзэжьей зэрещэу щыта матэ кIыхь. 47. Нэчыхьытх Iэнэм иужьу къытрагъэувэ, хабзэр аращ. 48. ЩIыпIэ хуабэхэм къраш пхъэщхьэмыщхьэ. 49. Псы къиуа. 50. Бадзэ цIыкIу лъыиф.
Къехыу: 1. Абы и макъ щымыIумэ, хьэгъуэлIыгъуэр дахэ хъурэ! 2. Шым и кIуэкIэ. 3. ЦIыхухъуцIэ. Е КIыщокъуэ Алим и «Мазэ ныкъуэ щхъуантIэ» романым хэт лIыхъужь. 4. Зэгъунэгъуу щыс унагъуэ гуп. 7. ХэгъукI-хэфыкIыу щIэзыдза жыгым къытекIэ Iэгъэбэгу. 8. Бгы щIэуда. 9. Пщащэм и дахагъэм щIалэ къомыр … ищIат. 12. МафIэдзым зэреджэ нэгъуэщIыцIэ. 13. Мэжаджэ, хьэтыкъ, чыржын … 14. Гречихэм адыгэбзэкIэ и цIэр фщIэрэ? 19. Муслъымэн диным зэрыжиIэмкIэ, зи щIалэгъуэр зэи имыкIыу жэнэтым ис тхьэIухуд. 20. Псым хэс псэущхьэ цIыкIу, лъакъуэ куэд щIэту. 21. Гъуща, псы зыщIэмытыж. 25. Махъсымэм и щIэтIысыкI. 26. Зиусхьэн лъэпкъ. 30. Германием и Iэтащхьэ (канцлер) Ангелэ … 31. Уэ … зехьи, сэ берычэт ныхэслъхьэнщ. 32. Джэдкъаз. 33. Школым фIы дыдэу щеджэм ар хуагъэув хабзэщ. 34. ЩIакхъуапхъэ. 35. ГъэшхэкI. 36. Бын. 37. «ПыIэ … плъыфэм уи фэр изоплъри, лъахъшэу щхьэрызокъуэ» — Къэжэр Индрис иуса, езым игъэзащIэ уэрэд цIэрыIуэм и щIэдзапIэ. 42. Совет Союзым и зэманым щIакхъуэ хужь къызыщIэкIыу щыта ахъшэ жьгъей. 44. Дунейм ехыжам хужаIэ хабзэщ: « … нэху Тхьэм кърит». 45. Губгъуэ джэдкъаз пIащэ, лъатэу. 46. Бдзэжьей лIэужьыгъуэ.
Зэхэзылъхьар Мыз Ахьмэдщ.
Жэпуэгъуэм и 19-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу: 1. Тощ. 4. Мэкъу. 6. «Нэху». 7. ХьэмфIанэ. 8. Мун. 10. Хъурей. 11. Къуаргъ. 12. ПщIэ. 13. Шортэн. 15. Шэрджэс. 16. Ливан. 18. ЩIыунэ. 19. Бланэ. 23. Къандзэгу. 24. Аргъынэ. 27. Аслъэн. 28. Бзииху. 30. Джэдыгу. 31. Гуащэнэ. 34. «Мадинэ». 36. Хьэх. 37. Инат. 39. Бжьын. 40. Ужьэ. 41. Цыжьбанэ. 42. Ибэ. 43. ГъукIэ. 44. Зей.
Къехыу: 1. Тхуей. 2. Щхьэнтэ. 3. ГуфIапщIэ. 4. Мэзыхьэ. 5. Къумыкъу. 6. Нарышкин. 9. Нартсанэ. 14. НэщI. 15. Шхуэ. 17. Адакъэ. 20. ЛантIэ. 21. Бдзы. 22. Гугъэ. 25. Псыгуэнсу. 26. Дыгъэмыхъуэ. 28. Блэ. 29. Хуэм. 32. Нэмыцэ. 33. Къэдабэ. 35. Ашэмэз. 38. Тхьэгъу. 39. Бзий.
