Фырэ Руслан: Ди щхьэр нэхъ лъагэу дигъэлъагъужащ
Дирижёр цIэрыIуэ, дуней псом и цIыху зыхужыпIэкIэ ущымыуэну ди хэкуэгъу Темыркъан Юрий и махуэр Iэтауэ щагъэлъэпIащ Санкт-Петербург. Абы хэтащ Налшык икIахэри. Ялъэгъуар къазэрыщыхъуам тедгъэпсэлъыхьыну дэ зыхуэдгъэзащ КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министр Фырэ Руслан.
— Темыркъан Юрий и ныбжьыр илъэс 75-рэ зэрырикъум иращIэкIа Iуэхухэм Къэбэрдей-Балъкъэрым и лIыкIуэхэри хэтащ, Руслан. НыбжьэгъугъэкIэ, щэнхабзэ лэжьыгъэкIэ а пщIэр къызылъысу хэт сымэт гъуэгу техьар?
— Куэд щIауэ Юрий ицIыху, и ныбжьэгъу, унагъуэкIэ кIэлъыкIуэ цIыхухэр, илъагъумэ и гуапэну къытщыхъухэр Къэбэрдей-Балъкъэрым и лIыкIуэ зэрытщIыным яужь дитащ икIи Тау Пщыкъан, Зумакулов Борис, Сэхъурокъуэ Хьэутий, Юрий и къуэш нэхъыжь Темыркъан Борис, сэ дыкIуащ Санкт-Петербург. Апхуэдэуи къэтщIат Юрий а пщыхьэщхьэм утыкум щилъагъумэ нэхъ и гуапэ хъунухэм «Кабардинка» ансамблыр зэращыщыр. Ди республикэм и Iэтащхьэм и къалэнхэр пIалъэкIэ зыгъэзащIэ КIуэкIуэ Юрий бгъэдэтлъхьащ а Iуэхур икIи псори дахэу екIуэкIащ.
Япэ махуэм Темыркъаным дишащ езым и унэм, щылажьэ пэшыр дигъэлъэгъуащ. Зы Iэнэшхуэ щIэтти, щэнхабзэр зэхэзыщIыкI къэрал куэдым я саугъэту, дамыгъэу, медалу темылъ щыIэтэкъым. Абыи къегъэлъагъуэ ди лъэпкъэгъум дуней псом пщIэ къызэрыщыхуащIымрэ къызэрыщыхущытымрэ.
— Юрий и щIыхькIэ къызэрагъэпэща концертым и гугъу щхьэхуэу уэзгъэщIынут.
-Темыркъаныр зи художественнэ унафэщI, Санкт-Петербург къэрал филармонием къыкIэлъыкIуэ махуэм щекIуэкIащ дирижёрым и щIыхькIэ къызэIуаха «Площадь искусств» фестивалым и гала-концертыр. IуэхущIапIэм и бжэIупэм дыщыIухьам, метр щищ-щиплI и кIыхьагъыу цIыхухэр щытт, я нэхъыбэм билет къалъыхъуэу. Абдеж щыщIэдзауэ Iуэхур зэфIэкIыху ди щхьэр лъагэу дигъэлъагъужащ Юрий — щIыIэм ису уэрамым дэт къомыр зыщIэхъуэпсыр ди лъэпкъэгъур ялъагъуну, жиIэр зэхахыну арат!
Дэ Юрий дрихьэщIэти, нэгъуэщI щIыхьэпIэкIэ дыщIашэри тIысыпIэхэм я нэхъыфIхэм дыщагъэтIысащ, езым пэмыжыжьэу. КIуэкIуэ Юрий пщIэшхуэ хуащIу япэ сатырым тIысыпIэ щыхухахащ.
— Ди къэрал Iэтащхьэм и гулъытэм утезгъэпсэлъыхьынут…
— Темыркъаным и махуэ лъапIэм иращIэкI пшыхьым щIидзащ Путин Владимир къэмыс щIыкIэ. Заул дэкIа иужь, ар езыгъэкIуэкIа, УФ-м щэнхабзэмкIэ и министру щыта Швыдкой Михаил «Маэстрэр мэлъаIуэ антракт тщIыну», — жиIэри концертыр зэпагъэуащ. Дакъикъэ зыбжанэм иужькIэ пэшышхуэм къыщIыхьащ УФ-м и Президент Путин Владимир. Псори къэтэджащ, пщIэ хуащIу, Iэгу хуеуэу. Пэшым и курыкупсэм деж ар къыщыувыIэщ, цIыхухэм захуигъазэри и Iэр Юрий дежкIэ ищIащ «Iэгу фызыхуеуэнур моращ» жыхуиIэу, езыми и щхьэр хуигъэщхъыу, Iэгу хуеуэу щытащ. Ар урикъунтэкъэ урипагэну, щэнхабзэр зищIысыр зыхэпщIэну?! УтыкумкIэ къекIуэкIщ, ди къуэшым IэплIэ хуищIри, «Хэкум и пащхьэм щиIэ фIыщIэм папщIэ» орденым и IV нагъыщэр иритащ. Иджы дирижёр цIэрыIуэр орденым и нагъыщэ псоми я кавалер хъуащ, и зэфIэкIым гулъытэшхуэ зэрыхуащIым и щыхьэту.
Къыргъызым и президенту щыта Акаев Аскар я лъэпкъ фащэр Темыркъаным тыгъэ къыхуищIащ. Къэралым и унафэщIыр я пашэу, лIыщхьэ куэд, губернатор зыбжанэ, хамэ къэрал щэ ныкъуэм щIигъум къикIа лIыкIуэхэр щIэсу екIуэкIа пшыхьыр плъагъуну гухэхъуэт. Абы кърихьэлIат дуней псом щыцIэрыIуэ уэрэджыIакIуэхэр, виолончелистхэр, пианистхэр, скрипачхэр. Америкэм, Инджылызым, Италием, Франджым, нэгъуэщI къэралхэм кърагъэха видео хъуэхъухэри гъунэжу къагъэлъэгъуащ. Гуапэу си гум илъынущ абы щыслъэгъуа, гухэхъуэгъуэ къызэзыта псори. Адыгэ лъэпкъым Юрий хуэдэ цIыху гъуэзэджэ къызэрыхэкIам дригушхуэну дрикъунщ.
ЖыпIэнурамэ, щэнхабзэм и мыхьэнэр, и пщIэр зэрыиныр Темыркъаным а зы махуэм къигъэлъэгъуащ. НэгъуэщI IэщIагъэ гуэр зиIэми и жагъуэ сщIыну сыхуейкъым, сыт хуэдэ Iуэху цIыхум имылэжьми, ар дахэу, екIуу бгъэдэтмэ, пщIэи щхьэи хуэфащэщ. Гуэдз Iупхыжынри, унэ бухуэнри, гъущI бгъэвэнри фIы дыдэщ, ауэ цIыхур игъэгуфIэну, игъэгушхуэну, уеблэмэ и нэпс къыщIигъэкIыну щэнхабзэ ухуейщ. КърихьэлIа псори Юрий и «нэщыпхъуэм» щIэту, пщIыхьэпIэу фIэкIа умыщIэу пщыхьэщхьэр екIуэкIащ. Махуэ къэси апхуэдэ цIыху къалъхуркъым, тынш дыдэу гъащIэ гъуэгум ирикIуауи жыпIэ хъунукъым. Ауэ и адэ-анэм къыхалъхьа гумызэгъагъэмрэ псэ къабзэмрэ, акъылымрэ зэрыгуащIафIэмрэ зэхэплъхьэжа иужь, Юрий и гъащIэм и къигъэхъуапIэр къыбгуроIуэ.
— «Кабардинка» ансамблыр пшыхьым кърихьэлIахэм дауэ къащыхъуа?
— Зи гугъу тщIы концертыр иуха иужь, Михайловскэ театрым дыкIуащ пщыхьэщхьэшхэ щыдагъэщIыну. Сценэм пэгъунэгъу Iэнэм Юрий и гъусэу пэрысащ Путин Владимир, КъБР-м и Iэтащхьэм и къалэнхэр пIалъэкIэ зыгъэзащIэ КIуэкIуэ Юрий, Санкт-Петербург и губернатор Полтавченкэ Георгий сымэ.
Уэздыгъэхэр ягъэункIыфIащ. Вагъуэбэ уафэ гъэщIэгъуэныр къащхьэщытрэ сценэм и бгъуитIымкIэ къыщынэху уэздыгъэм хэсыхьу утыкум къихьащ «Кабардинка»-р. «Къафэжьым» нэри пэри ихьынтэкъэ! Залым щIэсхэм уэршэрыныр къагъанэщ, къыщылъэтри хэти жып телефонкIэ, хэти сурэттех е видеокамерэкIэ трахыу щIадзащ. Си тэмакъыр щиубыдыкIат си Iэпкълъэпкъым щыз хъуа гушхуэныгъэм. Юрий сыкIэлъыплъырти, абыи и гур зэрыхэхъуэр слъагъурт.
Жэщым сыхьэтыр тIум и ныкъуэ хъуху зэбгъэдэсащ бысымхэмрэ хьэщIэхэмрэ, зэбгрыкIыжыну зыри хуэмейуэ.
Сэ къызэрысщыхъумкIэ, Путин Владимир концертым къызэрыкIуам, пщыхьэщхьэшхэр зэфIэкIыху дирижёрым зэрыбгъэдэсам, ар зэригъэлъэпIам езы Президентри игъэинырт. Дыздэщысым зэпхыжаIыкIырт нэхъ нэ лейкIэ абы еплъ зэрыхъуар.
Гуапэу Темыркъаным ехъуэхъуа КIуэкIуэ Юрий Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэ къулыкъум пэрыту иджы япэу гъуэгу техьауэ аращи, Iуэху дахэкIэ ича лъэбакъуэр езыми, дэлажьэхэми, ди республикэм ис цIыхубэми яхуэфIын ухъу!
Епсэлъар ИСТЭПАН Залинэщ.
