Мы махуэхэм
Дыгъэгъазэм и 1, щэбэт
СПИД узыфэм ебэныным и дунейпсо махуэщ
Исландием и щхьэхуитыныгъэм и махуэщ. 1918 гъэм къызэрагъэпэщащ Дание пащтыхьыгъуэм хэт Исландие къэралыгъуэр.
Португалием и щхьэхуитыныгъэм и махуэщ
1255 гъэм нэмыцэхэм Кёнигсберг быдапIэм (иджы къалэщ) и лъабжьэр ягъэтIылъащ.
1800 гъэм Вашингтон Америкэм и Штат Зэгуэтхэм я къалащхьэу къалъытащ.
1891 гъэм Канадэм щыщ тренер Нейсмит Джеймс баскетбол джэгукIэр къигупсысащ.
1917 гъэм Тэрч-Дагъыстэн правительствэ къызэрагъэпэщащ.
1933 гъэм Москва Литературэ институт къыщызэIуахащ. 1936 гъэм къыщыщIэдзауэ абы тхакIуэ цIэрыIуэ Горький Максим и цIэр зэрехьэ.
1934 гъэм Ленинград щаукIащ парт лэжьакIуэ Киров (и унэцIэ дыдэр Костриковщ) Сергей.
1941 гъэм нэмыцэхэм Къуэбыдэ жылэр (Красная Поляна) яубыдащ.
1943 гъэм СССР, США, Инджылыз къэралыгъуэхэм я унафэщIхэу Сталин Иосиф, Рузвельт Франклин, Черчилль Уинстон сымэ зыхэта конференцыр Тегеран щызэхуащIыжащ.
1945 гъэм Париж къыщызэрагъэпэщащ ЦIыхубзхэм я дунейпсо демократие федерацэр (МДФЖ).
1959 гъэм Антарктидэр мамыр мурадхэм хуэгъэпса щIыналъэ щIыным теухуа дунейпсо зэгурыIуэныгъэ къэрал 12-м зэращIылIащ. Абы зэрыщыубзыхуамкIэ, ар дзэ хуэIухуэщIэ сыт хуэдэми къыхуагъэсэбэпыну хуиткъым. А зэгурыIуэныгъэм мы зэманым къэрал 46-рэ хэтщ.
2001 гъэм «Урысей зэкъуэт» партыр къызэрагъэпэщащ.
2005 гъэм, Пермскэ областымрэ Коми-Пермяцкэ автономнэ округымрэ зэхагъэхьэри, Урысей Федерацэм и щIыналъэщIэ — Пермскэ край — къэунэхуащ.
2011 гъэм Къэзахъстаным и къалэ нэхъ инхэм ящыщ Алматы метрополитен лажьэу щаутIыпщащ.
Урыс математик цIэрыIуэ Лобачевский Николай къызэралъхурэ илъэс 226-рэ ирокъу.
Совет дзэзешэ цIэрыIуэу щыта, Совет Союзым и Маршал, Совет Союзым плIэнейрэ и ЛIыхъужь, «ТекIуэныгъэ» орденыр тIэунейрэ зрата Жуков Георгий къызэралъхурэ илъэси 122-рэ ирокъу.
Адыгэхэм я блэкIар къэхутэжынымрэ джынымкIэ лэжьыгъэшхуэ зэфIэзыгъэкIа, тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор Алексеевэ Евгение къызэралъхурэ илъэс 97-рэ ирокъу.
Совет футболист, хоккеист, СССР-м спортымкIэ щIыхь зиIэ и мастер, СССР-м щIыхь зиIэ и тренер Бобров Всеволод къызэралъхурэ илъэс 96-рэ ирокъу.
Биологие щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъМУ-м и профессору щыта КIэш Антонинэ къыщалъхуа махуэщ.
УэрэджыIакIуэ, УФ-м щIыхь зиIэ и артисткэ Сосмакъ Валентинэ къыщалъхуа махуэщ.
Композитор, АР-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Сихъу Рэмэзан къызэралъхурэ илъэс 80 ирокъу.
Къэрал, жылагъуэ лэжьакIуэ Джэш ФатIимэ къыщалъхуа махуэщ.
Эстрадэм и театру Москва дэтым и унафэщI, УФ-м и цIыхубэ артист, жылагъуэ лэжьакIуэ Хазанов Геннадий и ныбжьыр илъэс 73-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык уфауэ, къешх-къесу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градуси 2 — 3, жэщым градуси 3 — 4 щыхъунущ.
Дыгъэгъазэм и 2, тхьэмахуэ
ПщылIыгъэр гъэкIуэдыным хущIэкъуным и дунейпсо махуэщ. Ди зэманми а махуэм мыхьэнэшхуэ иIэщ: ООН-м къит бжыгъэхэм ятепщIыхьмэ, дуней псом иджыри цIыху мелуан 21-рэ хуэдиз пщылIыпIэм щитщ. Абыхэм яхэтщ цIыхубзи сабии.
Урысейм щагъэлъапIэ Банк лэжьакIуэм и махуэр. 1990 гъэм дыгъэгъазэм и 2-м «Урысей Федерацэм и Банк нэхъыщхьэм теухуауэ» федеральнэ законыр къызэращтам тращIыхьу ягъэлъапIэ.
Хьэрып Эмират Зэгуэтхэм я лъэпкъ махуэшхуэщ. 1971 гъэм дыгъэгъазэм и 2-м унафэ къащтащ эмиратихыр зэгухьэу, зы къэралыгъуэ къызэрагъэпэщыну.
1409 гъэм Лейпциг (Германие) къыщызэIуахащ Европэм и щынэхъыжь дыдэ университетхэм ящыщыр.
1804 гъэм Бонапарт Наполеон Франджым и император хъуащ.
1870 гъэм Рим къалэр Италие пащтыхьыгъуэм и щыхьэр хъуащ.
1918 гъэм РСФСР-м и ЦIыхубэ комиссархэм я советым тхьэмахуэм къриубыдэу зыгъэпсэхугъуэу махуэ хэха гъэувынымрэ къэрал махуэшхуэхэмрэ ятеухуа хабзэр игъэуващ.
1991 гъэм Ингушым референдум щекIуэкIащ Шэшэным къыгуэкIы-ным теухуауэ. Абы хэтахэм я нэхъыбапIэр апхуэдэ унафэм и телъхьэу къэуври, Ингушыр республикэ щхьэхуэ хъуащ.
2007 гъэм Урысейм и Къэрал Думэм и етхуанэ зэхуэсыгъуэм хэтыну депутатхэр хахащ.
Совет Союзым и Маршал, Совет Союзым тIэунейрэ и ЛIыхъужь, Лениным и орденыр блэнейрэ зыхуагъэфэща Баграмян Иван къызэралъхурэ илъэси 121-рэ ирокъу.
Шэрджэс усакIуэ, тхакIуэ, Хэку, зауэшхуэм хахуэу зэрыхэтам папщIэ Вагъуэ Плъыжь орденыр, Хэку зауэ орденым и етIуанэ нагъыщэр зыхуагъэфэща Гъуэщокъуэ Хъусин къызэралъхурэ илъэси 105-рэ ирокъу.
Тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор Гуанэ Аскэрбий и ныбжьыр илъэс 58-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык уфауэ, къешх-къесу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градуси 4 — 5, жэщым градуси 2 — 3 щыхъунущ.
Дыгъэгъазэм и 3, блыщхьэ
Ныкъуэдыкъуэхэм я дунейпсо махуэщ. ООН-м и Ассамблее Нэхъыщхьэм 1992 гъэм къищта унафэм ипкъ иткIэ ягъэуващ.
Компьютер графикэм и дунейпсо махуэщ
Пестицидхэр къагъэсэбэпу мыдэным и дунейпсо махуэщ
Урысей Федерацэм щагъэлъапIэ Юристым и махуэр
Зи Хэкур зыхъумэжурэ хэкIуэда Сэлэт МыцIыхум и махуэщ
1586 гъэм Америкэм кърашри Европэм кIэртIофыр япэу къашащ.
1621 гъэм Галилей Галилео узэплъыр хуэдэ 32-кIэ нэхъ ину уэзыгъэлъагъу телескоп ищIащ.
1865 гъэм къызэрагъэпэщащ щIыр зехьэным, мэзхэр гъэкIыным хуэгъэпса академие. Иджыпсту ар УФ-м и мызакъуэу, дуней псом и еджапIэ нэхъыфIхэм хабжэ, Тимирязевым и цIэр зезыхьэ мэкъумэш академиерщ.
1989 гъэм США-м и президент Буш Джорджрэ КПСС-м и ЦК-м и Секретарь нэхъыщхьэ Горбачёв Михаилрэ жаIащ ахэр зи унафэщI къэралхэр афIэкIа зэрызэпэщIэмытыжыр. А махуэр тхыдэм хыхьащ «зауэ щIыIэр» щиуха махуэу.
1991 гъэм СССР-м Къэрал шынагъуэншагъэмкIэ и комитетыр зэбграгъэкIыжащ.
2006 гъэм УФ-м теннисымкIэ и командэ къыхэхам Дэвис и Кубокыр къихьащ.
Совет конструктор, Т-34 танк цIэрыIуэр зэпкърызылъхьа Кошкин Михаил къызэралъхурэ илъэси 120-рэ ирокъу.
Италием щыщ композитор цIэрыIуэ Ротэ Нино къызэралъхурэ илъэси 107-рэ ирокъу.
Урысей актрисэ, РСФСР-м и цIыхубэ артисткэ Дорошинэ Нинэ къызэралъхурэ илъэс 85-рэ ирокъу.
Географие щIэныгъэхэм я доктор, Дамаск къэрал университетым и профессор Абдул-Сэлам Адыл и ныбжьыр илъэс 85-рэ ирокъу.
Истамбыл щыпсэу уэрэдус, уэрэджыIакIуэ, КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Къущхьэ Догъэн и ныбжьыр илъэс 62-рэ ирокъу.
Тележурналист, Дунейпсо Арткомитетым и саугъэтыр зрата Токъмакъ Светланэ къыщалъхуа махуэщ.
Урысей хоккеист, Олимп джэгухэм тIэунейрэ я чемпион хъуа Ларионов Игорь и ныбжьыр илъэс 58-рэ ирокъу.
Философие щIэныгъэхэм я доктор, экономикэмрэ управленэмкIэ институту Псыхуабэ дэтым и профессор КъуэщIысокъуэ Заурбэч и ныбжьыр илъэс 48-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык уфауэ щыщытынущ. Хуабэр махуэм градуси 4 — 5, жэщым градуси 2 — 3 щыхъунущ.
