Радиом къигъэщIам хуэдиз сэри къэзгъэщIащ
Республикэм и радиом лэжьэн зэрыщIидзэрэ накъыгъэм и 7-м илъэс 90 ирикъуащ. Сэри апхуэдиз къэзгъэщIащи, абы и зэфIэувэкIам, и зыужьыкIам мыIейуэ сыщыгъуазэщ. Радиом сызэрыщыIа илъэс 12-р сигу къыщыкIыжкIэ, гупсысэ нэхухэм сыхашэжри, а зэманыр IэфIу си нэгу къыщIохьэж.
ЕгъэджакIуэхэр щагъэхьэзыр Къэбэрдей пединститутым и тхы- дэ-филологие факультетыр махуэрыеджэу къыщызуха 1954 гъэм жэщхэм корректору сыщылэжьа «Къэбэрдей пэж» республикэ газетым сыкъагъэнэжат. Радиом и унафэщIым и къуэдзэ Къэрмокъуэ Мухьэмэдрэ сэрэ зы пщIантIэ дыдэсти, ТАСС-м къитхэм ящыщ тхыгъэшхуэ нысхуехьри, зэздзэкIыну къызолъэIу. Ар хузогъэзащIэ, тхыгъэри хъарзынэу къагъэсэбэп. ИужькIэ, куэд дэмыкIыу, Мухьэмэд зыкъысхуегъазэри, радиокомитетым и тхьэмадэ Къардэн Башир сыкъызэрилъыхъуэр къызжеIэ. КъыщIысхуейм сегупсысурэ, сыщыхущIыхьэ махуэ гуэр абы и деж сокIуэ. НэфIэгуфIэу сригъэблэгъащ, си щхьэм, си унагъуэм, си улахуэр зэрыхъум щIэупщIэри, я деж сыщылажьэмэ зэригуапэр къыхигъэщащ. КъызэлъэIуу редакцэм сыкъызэрагъэнар си щхьэм илъти, жэуап пыухыкIа зэрысхуемытынур Башир къыгурызогъаIуэ. «Хъунщ, Хьэутий, узахуэщ, абы и унафэр сэ сщIынщ», — жиIэри, дызэхуэарэзыуэ дызэбгъэдокIыж. Заул дэмыкIыу, «Къэбэрдей пэж» газетым и редактор Сэхъу Къэрэщей среджэри, гушыIэ хэлъу къызжеIэ: «Унафэ ткIий къытхуащIащи, радиом удмыгъакIуэу хъунукъым».
Апхуэдэ щIыкIэкIэ Къэбэрдей-Балъкъэр радиом и гуп зэкъуэтым а илъэс дыдэм сакъыхохутэ. Мазэ зытIущ зэдзэкIакIуэу сылэжьа нэужь, «ХъыбарыщIэхэмкIэ редакцэм» жэуап зыхь и редактору сагъэув. Абы щыгъуэ псори зэхэту радиом щылажьэр цIыху 20-м нэсыртэкъым. Студиер зэрыхъур метр зэбгъузэнатIэ 13-14-т. МикрофонитI диIэти, зыр къэпсэлъапIэм щIэтт, адрейр килограмм 80-м щIигъу зи хьэлъагъ «МЭЗ» зэратх аппаратурэм щIыгъуу къыздетшэкIырт. Республикэм къыщриткIухьыну диIэр зы автомашинэт, ари хьэлъэзешэу.
ДыщежьэкIэ, нэхъыжьыр шофёрым бгъурыст, адрейхэр машинэм тет будкэм дист. Гуп зыбжанэ дыхъурт, пщэрылъ зырыз диIэти, щIыпIэхэм зытедгуашэрт. Нэхъ жыжьэ кIуам къигъэзэжыхукIэ къэдгъэпсэлъэнухэр дгъэхьэзырти, хуит къэхъуа «МЭЗ» аппаратурэм я макъхэр чэзууэ тредгъатхэурэ, а гъуэгу дыдэмкIэ гувауэ дыкъэкIуэжырт.
Дыщылажьэр Майм и 1-м и цIэр зезыхьэ уэрамым тет унэ лъахъшэ цIыкIурт. Пэшитхури Iэзэвлъэзэвт, стIол зырыз-тIурытI нэхъыбэ щIэхуэртэкъым. Эфирым кIуэ нэтын-хэм хуабжьу дахуэсакъырт, IуэхуфIхэм, зыужьыныгъэмрэ зыузэщIыныгъэмрэ зыубгъуауэ датепсэ- лъыхьырт. А зэманым къытхэтар цIыхубзиплIщ — адыгэбзэрэ урысыбзэкIэ нэтынхэр тезыдзэу 2, бухгалтер-кассирымрэ дикторымрэ. Радиом и агитбригадэм къалэнышхуэ игъэзащIэрт. КПСС-м и съездым, республикэм и парт конференцхэм, комсомолым и зэIущIэшхуэхэм я унафэхэр цIыхухэм я деж нахьэсын мурадкIэ, гупыр ежьэрти, Iэщ фермэхэр, губгъуэ пщыIэхэр къызэхикIухьырт, къалэдэсхэмрэ къуажэдэсхэмрэ яхуэзэрт, Къущхьэхъу жыжьэр зэщIигъэхьэрт. «ХъыбарыщIэхэмкIэ редакцэм» жэуап зыхь и редакторым и пIэкIэ корреспонденту сыщагъэкIуа гъэм КПСС-м и съезд зэхэтати, звукооператор ХьэпащIэ Ахьмэдхъанрэ сэрэ дежьэри, шыгурэ выгукIэ дагъэIэпхъуэу, Шэджэм щIыналъэм и гъэш фермэхэр мазэкIэ къызэхэткIухьауэ щытащ. Пщэдджыжь жэм шыныр зэфIэкIа нэужь, сэ Iэщыхъуэхэм сахэпсэлъыхьырт, я упщIэхэм жэуап ес-тырт, къэралымрэ республикэмрэ нэхъыщхьэу щекIуэкIхэм хэзгъэгъуазэрт, пщыхьэщхьэ Iуэхухэр зэрызэфIэкIыу, Ахьмэдхъан «МЭЗ» Iэмэпсымэр Iуидзэрти, гъуэлъыжыгъуэ хъуху адыгэ пшыналъэ иригъэдаIуэрт.
Республикэм и район псоми корреспондент пунктхэр къыщызэIутхати, тхыгъэ зэмылIэужьыгъуэ куэд къытхуэкIуэрт. КъыддэгушыIэхэри къахэкIырт. Зэгуэрым апхуэдэ зы къысIэрохьэ. Сыкъеджэмэ, итыр псалъэ зыбжанэщ: «къумыкъурэ урысрэ фIэкIа радиом щылэжьэн адыгэ фымыгъуэту ара? Хьа-хьа-хьа!» Къумыкъухэ я цIыхубзрэ Урысхэ я щIалэрэ хъыбарыщIэхэм къызэдеджэрти, абыхэм ядэгушыIэу арат. Корреспондент хэхам и къалэнхэр пщэрылъ къысщащIу Урожайнэ, Тэрч, Лэскэн районхэм сыщрагъэбыдылIам, сызытеукIытыхьыжа гуэр къысщыщIауэ щытащ. УнафэщIхэр зэзгъэцIыхун мурад-кIэ, Тэрч посёлкэм (абы щыгъуэ Тэрч къалэр посёлкэт) сокIуэ, партым и райкомым пропагандэмрэ агитацэмкIэ и къудамэм япэ секретарь Джэлэс Безрыкъуэ и адэцIэм сыщыщIоупщIэ. Жандарщ къыщызжаIэм, «сэлам алейкум, Безрыкъуэ Жандармович» жызоIэри, абы и деж сыщIохьэ. «Хэту пIэрэ жандармым срикъуэу къыбжезыIар? Апхуэдэ гуэру сыщытамэ, уэлэхьи, мыбдеж сыщамыгъэсынт, шынэхъыщIэ», — къыспежьащ япэ секре-тарыр, сригъэблагъэу.
ЦIыху гъуэзэджэт, Iуэхузехьэ Iэзэт икIи ущиякIуэ нэст радиокомитетым и унафэщIу диIа Къардэн Башир. И лъакъуэ лъэныкъуэр Хэку зауэшхуэм хилъхьати, япэу къежьа «Москвич» автомашинэ псынщIэ цIыкIум хуэдэ къратат. Ауэ щыгъэмахуи щыщIымахуи абы итIысхьакъым, дэ къриткIухьа мыхъумэ. АпхуэдизкIэ къытхуэсакъырти, радиом и лэжьакIуэхэр поликлиникэ хэхам дыщригъэтхат, дачэ хадэу соткэ хырых Долинск хьэблэм къыщытхудихат, мылъку хузэщIигъэуIуэри, унагъуиплI игъэтIысыжат.
Мы махуэхэм фIыкIэ сигу къокIыж пщIэшхуэ зэхуэтщIу сызыдэлэжьахэр. Абыхэм ящыщщ радиокомитетым и тхьэмадэм и къуэдзэу щыта Хьэмыкъуэ Хьэбыж, редакторхэу БищIо Аслъэн, Емуз Гъузер, Къэрмокъуэ Мухьэмэд, Дыкъынэ Хьэмид, корреспондентхэу НакIэ Бо-рис, Хьэмгъуокъу Барэсбий, дикторхэу Безрокъуэ Хужь, Мэрзей Умар, Шэт Николай, зэрыбкIэ тезыдзэхэу ПIатI Нинэ, Вербицкая Катя, звукооператорхэу Ащнокъуэ Николай, Никитин Фёдор, Бурда Сергей сымэ.
Къэбэрдей-Балъкъэр радиом и лэжьакIуэхэм сохъуэхъу узыншагъэ быдэ яIэу нэхъыжьхэм я Iухум пащэну, я мурадхэм лъэIэсыну, я нэтын купщIафIэхэмкIэ куэдрэ дагъэгуфIэну.
Къумыкъу Хьэутий,
радиомрэ телевиденэмрэ я ветеран.
