МэшбащIэм хуэдэ диIэкъым
УФ-м и ТхакIуэхэм я союзым и унафэщIым и къуэдзэ, Адыгэ Республикэм и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ, АР-м, КъБР-м, КъШР-м я цIыхубэ тхакIуэ, УФ-м и Жылагъуэ палатэм хэт, СНГ-м хыхьэ къэралхэм я ТхакIуэхэм я дунейпсо зэгухьэныгъэм и ГъэзэщIакIуэ гупым и унафэщIым и къуэдзэ, УФ-м и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу Ипщэ федеральнэ щIыналъэм щыIэм егъэщIылIауэ лажьэ Нэхъыжьхэм я советым хэт, Дунейпсо Адыгэ Хасэм и Нэхъыжьхэм я советым и тхьэмадэ, ЩIэныгъэхэмкIэ Дунейпсо Адыгэ Академием, ЩIэныгъэхэмкIэ Абхъаз Академием я академик, Кубаным гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, СССР-мрэ Урысей Федерацэмрэ я Къэрал саугъэтхэм, Шолоховым, Островскэм я цIэкIэ щыIэ литературэ саугъэтхэм я лауреат, «Хэкум и пащхьэ щиIэ фIыщIэм папщIэ» урысей орденым и II, III, IV нагъыщэхэр, «Лъэпкъ зэныбжьэгъугъэ» орденыр, «Адыгейм и ЩIыхь» медалыр, Абхъаз Республикэм и «ПщIэмрэ ЩIыхьымрэ» орденыр, «Кубаным и зыужьыныгъэм хуищIа хэлъхьэныгъэм папщIэ» медалым и япэ нагъыщэр зыхуагъэфэща МэшбащIэ Исхьэкъ къызэралъхурэ илъэс 85-рэ зэрырикъур мэрем кIуам Мейкъуапэ щагъэлъэпIащ. Адыгэ Республикэм и Къэрал филармонием щекIуэкIа пшыхь гуапэм хэтащ АР-м и Iэтащхьэ ТхьэкIушынэ Аслъэнджэрий, хэгъуэгум и къэрал властым и IуэхущIапIэхэм я лIыкIуэхэр, щIыналъэ зэмылIэужьыгъуэхэм къикIа гупхэр, Урысейм и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм хэтхэр, жылагъуэ лэжьакIуэхэр, творческэ интеллигенцэр.
Адыгэ Республикэм и ЛIыщхьэ ТхьэкIушынэ Аслъэнджэрий и псалъэ
Сэхъурокъуэ Хьэутий
Зумакулов Борис
Кубань къэзакъхэм я пашэ Громов Владимир
Абхъаз Республикэм и лIыкIуэ Зантария Владимир
ТхакIуэ Лихоносов Виктор
ХьэфIыцIэ Мухьэмэдрэ Шыхъуэстэн Амдул-Хьэмидрэ Исхьэкъ яъэлъапIэ
АР-м щIыхь зиIэ и журналист ТIэш Светланэрэ АР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Хьэкъуий Аслъэнрэ зэIущIэр къызэIуаха нэужь, къызэхуэсахэм я гур хигъахъуэу къэфащ «Налмэс» къэрал академическэ ансамблыр. Япэу утыку къихьэри, зи махуэшхуэр ягъэлъапIэ тхакIуэ цIэры-Iуэм ехъуэхъуащ АР-м и Iэтащхьэ ТхьэкIушынэ Аслъэнджэрий. Абы къыхигъэщащ МэшбащIэ Исхьэкъ и зэфIэкIым пщIэшхуэ зэриIэр, абы и IэдакъэщIэкIхэмкIэ лъэпкъ хабзэмрэ щэнымрэ утыкушхуэм зэрырихьам къыщымынэу, адыгэм и тхыдэм и нэхъ куупIэхэр IупщIу къызэригъэлъэгъуэжар, лIэщIыгъуэ зыбжанэм къыщыхъуахэр дахэу ди пащхьэ къызэрырилъхьэжар.
-«Мывэ щхьэлхэр», «Адыгэхэр», «КъуэкIыпIэмрэ КъухьэпIэмрэ», «Бзиикъуэ зауэ» романхэмрэ нэгъуэщI тхыгъэшхуэхэмрэ — ахэр 80-м щIегъу — зэгъусэу къапщтэмэ, зы художественнэ гупсысэщ щыпхышар, апхуэдэуи лъэпкъ тхыдэм хэлъ щхьэхуэныгъэ псори къыщыхьащ, — жиIащ ТхьэкIушынэм. — Исхьэкъ и романхэм къыхэщ лIыхъужь нэхъыщхьэхэм — Хъан-Джэрий, Аишэт, Ридадэ, Некрас Тимофей — я хьэл-щэнхэмрэ дуней тетыкIэмрэ щIэджыкIакIуэ куэдым ягу дыхьащ. Абы къыщымынэу, а образхэр щэныфIагъымрэ хахуагъэмрэ я джэ-лэсщ, лъэпкъылI нэсхэр щIэппIыкIы- ну зыхуэдэ щымыIэщ.
Iэтащхьэм къызэрыхигъэщамкIэ, МэшбащIэ Исхьэкъ и IэдакъэщIэкI купщIафIэхэмкIэ лъэпкъ, хэку литературэм и хъугъуэфIыгъуэр игъэбэгъуам и закъуэкъым, атIэ и цIэр игъащIэ псокIэ Адыгейм и тхыдэм хитхащ, абы зэхилъхьащ АР-м и Къэрал гимныр. ТхьэкIушынэм Исхьэкъ фIыщIэ ин хуи-щIащ жылагъуэ лэжьыгъэми жыджэ-ру зэрыхэтым, республикэм и щэнхабзэ-тхыдэ щIэиныр хъумэным, нэхъ бей щIыным и гуащIэ зэрыхилъхьэм, Адыгейм и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэхэм илъэс куэд щIауэ и тхьэмадэу зэрылажьэрэ къалэм къэзыщта куэд гъуэгу захуэм зэрытришам папщIэ.
— Исхьэкъ и гуащIэм хуэфащэ пщIэ хуищIауэ къызолъытэ Хэкум, — къыпищащ адэкIэ ТхьэкIушынэ Аслъэнджэрий. — Абы и щыхьэтщ «Хэкум и пащхьэ щиIэ фIыщIэм папщIэ» урысей орденым и II, III, IV нагъыщэхэр, «Лъэпкъ зэныбжьэгъугъэ» орденыр къызэрыхуагъэфэщар. Къыхэгъэщыпхъэу къызолъытэ, 1991 гъэм Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь цIэ лъапIэр МэшбащIэм къыфIащын хуейуэ къызэрагъэлъэгъуар. Ауэ, ди жагъуэ зэрыхъущи, Совет Союзым и зэхэкъутэжыгъуэм ирихьэлIэри, Iуэхур и кIэм нэсакъым. Ауэ дэ иужь дитщ къэрал дамыгъэ нэхъ лъапIэр иджыри къредгъэтыну. Сигуми си псэми къабгъэдэкIыу сынохъуэхъу узыншагъэ быдэ, гъащIэ кIыхь, ехъулIэныгъэщIэ уиIэну, Адыгэ Республикэмрэ Урысей Федерацэмрэ я зыужьыныгъэм адэкIи куэдрэ ухуэлэжьэну!
ТхьэкIушынэм утыкум щыжиIащ МэшбащIэ Исхьэкъ и ныбжьыр илъэс 85-рэ зэрырикъум папщIэ, гъунэгъу хэгъуэгухэм я Iэтащхьэхэр, Абхъаз Республикэм и Президентыр къэпсалъэурэ къызэрехъуэхъуар, икIи абыхэм я псалъэ гуапэхэр жриIэжащ.
КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий, нэгъуэщI лIыщхьэхэми я псалъэхэр къыхэщырт МэшбащIэм и махуэшхуэм ирихьэлIэу «Адыгей» КъТРК-м игъэхьэзыра фильм кIэщIми. Абы ирагъэплъащ мы зэIущIэм хэтахэр.
Илъэс 70-м нэблэгъауэ зи къалэмыр зыгъабзэ тхакIуэ щэджащэм ехъуэхъуащ УФ-м и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу Ипщэ федеральнэ щIыналъэм щыIэм и аппаратым и федеральнэ инспектор нэхъыщхьэ ЛIэужь Iэдэм, АР-м и Къэрал Советым-Хасэм и тхьэмадэ Нарожный Владимир, Мейкъуапэ къалэм и Iэтащхьэ Наролин Александр, республикэм и къалэхэм, районхэм я унафэщIхэр.
МэшбащIэм ехъуэхъуащ Къэбэрдей-Балъкъэрым икIа гупри. КъБР-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ Битокъу Владимир, ЦIыхухэм я хуитыныгъэхэр хъумэнымкIэ КъБР-м и уполномоченнэ Зумакулов Борис, УФ-м и Жылагъуэ палатэм хэт Нэхущ Заурбий, Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэутий, «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ, Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд, КъБР-м и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ Беппаев МутIалип, Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ институтым и унафэщI Дзэмыхь Къасболэт, «Къэббалъкътелеком» IуэхущIапIэм и унафэщI Шыхъуэстэн Амдул-Хьэмид сымэ къабгъэдэкIыу къэпсэлъащ КъБР-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ Битокъу Владимир.
И адэм папщIэ псалъэ жеIэ Ивановэ (МэшбащIэ) Нинэ
ТхакIуэ цIэрыIуэм, жылагъуэ лэжьакIуэ жыджэрым и Iулыджыр Къэбэрдей-Балъкъэрым зэрыщылъагэр жиIащ Битокъум. ИкIи КIуэкIуэ Юрий пщэрылъ щищIа къалэныр игъэзащIэу КъБР-м и Iэтащхьэм и псалъэ гуапэхэр зэрыт тхылъым къеджащ.
Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэутий жиIащ Исхьэкъ хуэдэлIхэр илъэсищэм зэ къалъхуу зэрыарар, адыгэ зэрыс хэгъуэгухэм къыщымынэу, Урысейм и дэнэ щIыналъи къызэрыщацIыхур, и IэдакъэщIэкIхэр псынщIэу зэрыщызэбгрыкIыр. Хьэутий къыхигъэщащ ДАХ-м и унафэкIэ 2016 гъэр МэшбащIэ Исхьэкъ и илъэсу ягъэувауэ, республикищми я къалэхэмрэ районхэмрэ зэIущIэхэр зэрыщекIуэкIыр.
Зумакулов Борис и къулыкъум къалэн къыщищIым къыщымынэу, илъэс куэд хъуауэ МэшбащIэм и ныбжьэгъуфIу къызэрыгъуэгурыкIуэр, абы и цIэм пщIэ хуащIу КIыщокъуэ Алим, Кулиев Къайсын сымэ зэрыбгъурагъэувэр жиIащ.
МэшбащIэ Исхьэкъ и зэчиймрэ зэфIэкIымрэ куэд къызэрызэщIаубыдэр, лъахэм, лъэпкъым я IэфIыр гурэ псэкIэ зыхищIэу гухэлъ пшыналъэхэмрэ прозэ купщIафIэхэмрэ къызэригъэщIым уасэ зэримыIэр къыхагъэщу къэпсэлъащ Краснодар крайм и губернаторым и Администрацэм и Iэтащхьэм и къуэдзэ Миньковэ Аннэ, къэзакъ генерал Громов Владимир, Урысейм и ТхакIуэхэм я союзым и унафэщIхэм ящыщ Янин Игорь, тхакIуэ, публицист, «Родная Кубань» литературэ-тхыдэ журналым и унафэщI Лихоносов Виктор, Абхъаз Республикэм и Президентым и чэнджэщэгъу Зантария Владимир, филологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор, КъШР-м и ТхакIуэхэм я союзым и унафэщI Бэчыжь Лейлэ, Ростов областым щэнхабзэмкIэ и министр Резванов Александр, Осетие Ищхъэрэ-Аланием щэнхабзэмкIэ и министрым и къуэдзэ Мансуров Сослан, Шэшэн Республикэм и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ Ибрагимов Кант, Ингуш Республикэм и полномочнэ лIыкIуэу АР-м щыIэ Барахоев Ахьмэд, Дагъыстэн Республикэм и полномоч-нэ лIыкIуэу Краснодар крайм щыIэ Ибрагимов Руслан, МэшбащIэ Исхьэкъ къыщалъхуа Урупский (Щхьэщэхуж) къуажэ администрацэм и унафэщI Иуан Мухьэмэд сымэ.
Нарожный Владимир
Миньковэ Аннэ
Бэчыжь Лейлэ и хъуэхъу
ТхакIуэ Ходов Камал (Владимкавказ)
Ибрагимов Кант (Грозный)
ЦIыху куэд къызрихьэлIа пшыхьым МэшбащIэм и IэдакъэщIэкIхэм щыщи къыщыIуащ. Лъэпкъ уэрэдхэмкIэ «Ислъэмей» къэрал ансамблым игъэзэщIащ композитор Нэхей Аслъэнджэрий МэшбащIэ Исхьэкъ и «Бзиикъуэ зауэ» романымкIэ игъэува япэ лъэпкъ оперэр, «Адыгэ пшынэ» уэрэдыр, нэгъуэщIхэри. Исхьэкъ и IэдакъэщIэкIхэм дахэу, гъэхуауэ къеджащ Адыгейм и цIыхубэ артистхэу, РСФСР-м щIыхь зиIэ и артистхэу Зыхьэ Мелеачэтрэ Уджыхъу Мариетрэ, «Мывэ щхьэлхэр» романым щыщ пычыгъуэ къызэхуэсахэр иригъэдэIуащ Адыгэ Республикэм и цIыхубэ артист, Урысей Федерацэм щIыхь зиIэ и артист Зыхьэ Заур. Артист ныбжьыщIэ хуэдэт республикэм и районхэм щыIэ курыт школхэм я еджакIуэ цIыкIухэри, ахэр усэхэм къеджащ, къэфакIуэ ныбжьыщIэхэм хьэщIэхэр я лъэгу щIагъэплъащ.
Пшыхьым кърихьэлIахэм, ар зыгъэдэхахэм, къызэзыгъэпэщахэм фIыщIэ гуапэ яхуищIу къэпсэлъащ МэшбащIэ Исхьэкъ ипхъу Нинэ.
«ДызэрыцIыкIурэ дызыщIапIыкIар ди адэм и тхыгъэхэрщ. Сыт щыгъуи зыхэтщIэрт укъызыхэкIа лъэпкъымрэ укъыщалъхуа хэкумрэ я зыужьыныгъэм утелэжьэн зэрыхуейр. Мы махуэ дахэм кърихьэлIа, си адэм и махуэр хуэзыIэта псоми фIыщIэ фхузощI. Псом хуэмыдэу псалъэ гуапэкIэ зыхуэзгъэзэну сыхуейщ Адыгейм и унафэщIхэм. Тхьэр арэзы къыфхухъу», — жиIащ Нинэ.
МэшбащIэ Исхьэкъ псалъэ щратым, къыхигъэщащ и сабиигъуэм, ар зыгъэIэфIа и анэм, адэшхуэм, къыщыхъуа къэралыгъуэм, хэкум, зыдэлэ-жьахэм, зыгъэгушхуахэм, нобэ зыдэгъуэгурыкIуэхэм фIыщIэшхуэ зэрахуищIыр.
НэщIэпыджэ Замирэ.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.
Налшык — Мейкъуапэ — Налшык.
