КИФЩI-м щыяпэ унэ
Къэбэрдей-Балъкъэрым щыщ архитектор ныбжьыщIэ Быдэ Аслъэн и IэдакъэщIэкIыр Аруан щIыналъэм хыхьэ Псынабэ къуажэм щыIэщ.
Токым къыдэзыгъахуэ е нэгъуэщIу жыпIэмэ, хуабэ зыIыгъ унэхэр иухуэну абы мурад щищIар а IэнатIэм и зыужьыкIэр иджын щIидза нэужьщ. Дызэрыщыгъуазэщи, электрокъарумрэ хуабэмрэ я уасэхэм зэпымыууэ щыхэхъуэ мы зэманым дуней псом цIыхухэр щыхущIокъу ток мащIэ дыдэ фIэкIа зымыгъэкIуэщI унэ къабзэхэм щыпсэуну. Арами, Къэбэрдей-Балъкъэрми, зэрыщыту федеральнэ щIыналъэми, щIыпIэм и щытыкIэм тещIыхьауэ, апхуэдэ проект зэхэзылъхьэф зы ухуакIуэ фирмэ е IэщIагъэлI щыIакъым.
— Дызэсэжа Сни П-хэмрэ (ухуэныгъэм пыщIа хабзэхэр) токым фейдэ къыпыхыным теухуа законымрэ къагъэувхэр зырикIщ, Европэм щызекIуэ пщалъэ ткIий-хэм елъытауэ, — жеIэ архитекторым.
Аслъэн къыщыщIидзар и лъэщапIэрщ. Ар зэрыхуейуэ игъэпсынымкIэ сэбэп къыхуэхъуащ Кавказ Ищхъэрэм и щIалэгъуалэм я «Мэшыкъуэ» зэхыхьэм къыщихьэхуа грантхэр. Апхуэдэу тематикэ конференц зэмылIэужьыгъуэхэм жыджэру хэтащ, нэгъуэщI къэралхэм къыщагъэсэбэп Iэмалхэр иджащ.
Проектыр щигъэхьэзырым, абы къыщIэупщIэхэри къыкъуэкIащ. Налшык километр 30-кIэ пэжыжьэ Псынабэ къуажэм Тыркум къикIыжа унагъуэ дэтIысхьат. «Псынэ щыкуэд щIыпIэ» — аращ къикIыр а жылэм зэрихьэ цIэм. ИпэжыпIэкIэ метр ныкъуэ нэхъ емыхыу абы псы щIэтщ. Быдэ Аслъэн и проектым ар къыщилъытат: унэ лъабжьэр щIым хыхьэркъым, хуабэ зыIыгъ материал хэхакIэ зи щхьэфэр зэхуэщIа пшахъуэ, мывэкIэщхъ зэхэлъыр быдэу зэтеубащ, сантиметр 30 зи лъагагъ лъабжьэр абы бетонкIэ тегъэжыхьащ.
— Унэр хуабэ зыIыгъ материалкIэ къещIэкIащ, термос жыпхъэм тету зэтелъхьащ: и кIуэцIыр гъэмахуэм щIыIэтыIэщ, щIымахуэм хуабэщ, щIэт хьэуар къабзэщ, зыхуей псыIагъэр иIыгъщ. Iэмэпсымэ хэхам жьыр щIешэ икIи къыщIеш, абы щыгъуэми хуабэр кIуэдыркъым, — дыхегъэгъуазэ Быдэм и IэдакъэщIэкIым и «щэхухэм».
НэгъуэщI IэмалыщIи къегъэсэбэп — радиаторхэмрэ агрегат лъапIэхэмрэ лъэгур къэзыгъэхуабэ, къыдэзыгъахуэ хьэку (котёл) лIэужьыгъуэкIэ ихъуэжащ.
Иджырей псэуалъапхъэхэр куууэ зэриджам и фIыгъэкIэ, Аслъэн хузэфIэкIащ сом мин 16-м щегъэжьауэ мин 25-м нэс зыхуэзэ псэупIэ метр зэбгъузэнатIэм и уасэм куэдкIэ кIэригъэхуну. Абы щыгъуэми, апхуэдэ унэм токыу къыщыдагъахуэр къызэрыгуэкIхэм елъытауэ хуэдитхум нэблагъэкIэ нэхъыбэщ.
— Си мурадыр тыншыпIэм хуэгъэпса унэр зищIысыр хэIущIыIу щIынырщ, а Iуэхур ипэкIэ гъэкIуэтэнырщ, рынокым и увыпIэ щиубыдынырщ, — къыхигъэщащ архитекторым.
Мацур Марие.
