Дыщэидэм и дахэмрэ и щэхумрэ
Сэралъп Мадинэ и Арт-центрым щекIуэкIащ Котляровхэ Викторрэ Мариерэ я тхылъ тедзапIэм иджыблагъэ къыщыдагъэкIа, напэкIуэцI 472-рэ зи Iувагъ «Адыгэ идэ. Золотое шитьё черкесов» тхылъ-сурэты- лъэ щхъуэкIэплъыкIэм теухуа пшыхь.
Лэжьыгъэр зи Iэдакъэ къыщIэкIа цIыху IэпщIэлъапщIэ, мы IуэхумкIэ щIэныгъэшхуэ зыбгъэдэлъ Иуаныкъуэ (Дохъушокъуэ) Мадинэ хэдыкIымрэ хъагъэ дахэхэр зэIущэнымрэ дахьэх. Ар щеджащ Урысейм, Франджым, Тыркум, Швейцарием, Куржым я IэпщIэлъапщIэхэм я деж. КъищынэмыщIауэ, ар хэтащ ди щIыналъэми хамэ къэралхэми щекIуэ-кIа гъэлъэгъуэныгъэхэм. А гъуазджэм нэсу зыхигъэгъуэза нэужь, Иуаныкъуэ Мадинэ дуней псом и библиотекэхэм щIэныгъэ куу щызыIэригъэхьащ Европэм, КъуэкIыпIэм, Азием я IэпщIэлъапщIэхэм дыщэидэм теухуауэ ябгъэдэлъ Iэзагъэм теухуауэ.
Фигу къэдгъэкIыжынщи, 2012 гъэм Иуаныкъуэ Мадинэ къыдигъэкIащ «Адыгские (черкесские) золотошвеи из Причерноморской Шапсугии» тхылъыр. Абы ихуащ 1913 гъэм Шапсыгъым щекIуэкIа гъэлъэгъуэныгъэхэм жыджэру хэта шапсыгъ бзылъхугъэ IэпщIэлъапщIэхэу Щхьэбэ-ТIэш ФатIимэтрэ Чынтыжь-ВэгулI Салмэтрэ я лэжьыгъэхэм щыщи. КъищынэмыщIауэ, хигъэхьащ езы Мадинэ дыщэидэм зэрызыхуигъасэ шапсыгъ пасэрей сурэтхэр, тенджыз ФIыцIэм Iус адыгэхэм я фащэмрэ тхыпхъэхэмрэ, абыхэмкIэ IэпщIэлъапщIэу щыта шапсыгъ цIыхубзхэм я IэдакъэщIэкIхэмрэ я сурэтхэмрэ.
Мадинэ дыщэидэм триухуа «Адыгэ идэ» монографием илъэс 30-м щIигъукIэ елэжьащ икIи абы щызэхуихьэсащ адыгэ дыщэидэм и тхыдэр, игъуэта зыужьыныгъэр. Адыгэм ижь-ижьыж лъандэрэ къыдекIуэкI дыщэидэ IэщIагъэм ехьэлIа псалъэхэр Мадинэ адыгэбзэм и къэбэрдей, кIэмыргуей диалектхэмкIэ зэритхыжам и мыхьэнэр къыпхуэмыIуэтэным хуэдизщ. Тхылъым щызэхуэхьэсащ сурэтищэм нэблагъэ. Абыхэм яхэтщ XIX-XX лIэщIыгъуэхэм ди щIыналъэм, хамэ къэралхэм щыпсэу адыгэхэм я Iэдакъэ къыщIэкIаи, Къэбэрдей-Балъкъэр, Адыгэ Республикэхэм я Лъэпкъ музейхэм я гъэтIылъыгъэхэм щыщи, цIыху щхьэхуэхэм яхъумэ дыщэидэ лэжьыгъэхэм трахаи. Ахэр екIуу зэхигъэуващ тхылъыр зыгъэщIэрэщIа художник Щоджэн Жаннэ. Тхылъыр сэбэп яхуэхъунущ дыщэидэ IэщIагъэ зэзыгъэгъуэтыну гупыж зыщIхэм. Шэч хэлъкъым лъэпкъым къыддекIуэкI щэнхабзэ хъугъуэфIыгъуэхэр щызэхуэхьэса, блэкIамрэ нобэмрэ зэпызыщIэ лэжьыгъэр адыгэ щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ дахьэххэм я дежкIэ саугъэт лъапIэ икIи щхьэпэ зэрыхъунум.
Иуаныкъуэ Мадинэ
Щожэн Жаннэ
Котляров Виктор
IутIыж Мэжид
Адыгэ лъэпкъым къыдекIуэкI IэщIагъэ дахэм теухуа тхылъыр зи Iэдакъэ къыщIэкIа Иуаныкъуэ Мадинэ фIыщIэ хуащIу пшыхь гуапэм къыщыпсэлъащ УФ-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, композитор цIэрыIуэ, усакIуэ ХьэIупэ ДжэбрэIил, тхылъ тедзапIэр зей Котляров Виктор, Iэщэ-фащэ щIынымкIэ IэпщIэлъапщIэ Мэстафэ Вячеслав, «Адыгэ унэ» тыкуэныр зыгъэлажьэ IутIыж Мэжид сымэ, нэгъуэщIхэри.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.
