ГъащIэм лъэ быдэкIэ хэувэну
Адыгэхэм (шэрджэсхэм) я махуэр щагъэлъапIэ фокIадэм и 20-м ирихьэлIэу Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и щIыналъэхэм къыщызэрагъэпэща гуфIэгъуэ зэхыхьэхэм ящыщ зыт Нартан къуажэм кIуэ гъуэгум дытезыгъэувар. Сабий зеиншэхэмрэ адэ-анэхэм ямыпIыжхэмрэ здэщыIэ школ-интернатым, Хэку зауэшхуэм и ветеран, 115-нэ кавдивизэм и гвардие майор Наурыз Мамышэ и цIэр зезыхьэм и лэжьакIуэхэм драгъэблэгъат лъэпкъым и махуэшхуэр езыхэмрэ я гъэсэнхэмрэ зэрагъэлъапIэм дыхагъэплъэну.
ПЩIАНТIЭМ узэрыдыхьэу, нэм къыIуидзэрт ижь лъэныкъуэмкIэ щагъэщIэрэщIа утыкур, шар зэмыфIэгъухэмрэ адыгэ шхыныгъуэхэр къызытещ Iэнэхэмрэ щегъэувэкIар. IэрыщI утыкум и щIыбагъ къыдэт щIыкIэу, щытт адыгэм и тхыдэр, абы къыхэкIа цIыху цIэрыIуэхэм я гъащIэр, нэгъуэщIхэри къызытещ блын газетхэр зытрагъэзэгъа дапхъэхэр.
Зи зэфIэкIым, зи къэбзэкIэм, зи Iуэху зехьэкIэ дахэм сыщыгъуазэ IуэхущIапIэм сищыпэкIуэкъыми, иIэ зэхъуэкIыныгъэхэр зэзгъэлъагъуну сфIэфIщ. ГуфIэгъуэ зэIущIэр щIидзэным иджыри зэман иIэу дынэсащи, ди газетым и сурэттех Къарей Элинэ сэрэ пщIантIэр къызэхыдокIухь, тлъагъур ди фIэщ тхуэмыщIу. Унэ зыбжанэу зэхэт IуэхущIапIэм и пщIантIэшхуэр розэ куэдыкIейм ягъэдахэ, тетIысхьэпIэ цIыкIухэр адэ-мыдэкIэ хэтщи, уи псэм зыщигъэпсэхуным зэрыхуэщIам шэч хэлъкъым. АдэIуэкIэ укIуэмэ, псы щхьэл цIыкIу щытщ, псынэпс щIыIэмыл къызэ-рыж бжьамий цIыкIури IэрыщIу зэтралъхьа лъагапIэм къытетщи, дахащэу уIуоплъэ. Гулъытэншэу къагъэнакъым Хэку зауэшхуэм Нартан щыщу хэта цIыху 810-ри — абыхэм я лIыгъэм и фэеплъщ зы аллеер. ПщIантIэм и щIы Iыхьэхэр унагъуэ-унагъуэурэ, гуп-гупурэ зэрызэрахьэм и щыхьэту, цIэ-унэцIэхэр тетхащ. Апхуэдэщ жыг хадэшхуэр, я лъабжьэм сэху хужь къетарэ щIэгъэкъуэн цIыкIухэр хуэщIыжауэ зызыужь жыгыщIэ цIыкIухэр зэрытыр.
— Илъэс къэс накъыгъэм и 21-м дэ догъэлъапIэ Адыгэ лъэпкъым и щыгъуэ махуэр. Иджы, Адыгэхэм (шэрджэсхэм) я махуэм ирихьэлIэу, гуфIэгъуэ зэхыхьэхэр къызэдгъэпэщыну Iэмал дызэриIэр си гуапэ мэхъу. Австралием щыщIэдзауэ Америкэм и Штат Зэгуэтхэм нэсыху щикъухьа адыгэхэм я зэкъуэтыныгъэм, зы лъэпкъыу зэрыщытым я дамыгъэ лъапIэу къызолъытэ фокIадэм и 20-м дгъэлъапIэ махуэр, — къыджеIэ школ-интернатым и унафэщI, ди республикэм щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Алишанов АлисулътIан. — Зи щIыналъэр илъэс мин бжыгъэкIэ зыхъумэжауэ, езыгъэфIэкIуауэ хамэ щIыпIэ зи нэхъыбапIэр къыщыхута лъэпкъым уигу щIэмыузынкIэ, и махуэр думыIэтынкIэ, и фIыр умыгъэлъэпIэнкIэ Iэмал иIэкъым. Къапщтэмэ, сэ сытым дежи сыхущIокъу, сыпсэухуи яужь ситынущ тхыдэм и пэжыр щIэблэм зарезгъэщIэнум. Аращ нобэрей зэIущIэм и мыхьэнэ нэхъыщхьэри.
Къэбгъэлъагъуэмэ, интернатым щыIэщ зи ныбжьыр илъэсищым щыщIэдзауэ пщыкIуийм нэс ныбжьыщIэу 81-рэ. А псом гулъытэ ирату, сыткIи зыхуей хуагъазэу, унагъуэм щагъуэтын гъэсэныгъэ зэрыбгъэдалъхьэным яужь иту яхэтщ IуэхущIапIэм и егъэджакIуэхэр. Мы зэIущIэр зи жэрдэмри къызэзыгъэпэщари гудзакъэ зиIэ егъэджакIуэхэу ХьэщIэмахуэ Иринэ (тхыдэмкIэ егъэджакIуэщ), Шэшэн Оксанэрэ Бекъул Эльзэрэ (адыгэбзэмрэ литературэмкIэ), Хъуран Жаннэ (физкультурэмкIэ) сымэщ. Алишановым дызэрыщигъэгъуэзащи, зи гугъу тщIа цIыху бжыгъэм нэхърэ нэхъыбэ щоджэ школым, къуажэм щыщу къэкIуэну гупыж зыщIри къащтэ. «Ар IуэхуфIщ, ди гъэсэнхэм нэгъуэщI сабийхэм къазэрыщхьэщымыкIыр къагурыIуэнымкIэ, унагъуэ дахэм кърах хабзэ-нэмысыр ялъагъунымкIэ. Абыхэм къадэкIуэуи, балигъ хъуа иужь, зэрышэ, унагъуэ зыухуэ къахокI», — жеIэ АлисультIан.
Зэхыхьэр фIэхъус псалъэ гуапэкIэ къызэIуихщ, кърихьэлIахэм ехъуэхъури, кърахьэжьа Iуэхум и мыхьэнэм кIэщIу и гугъу ищIащ Алишановым. Абы иужькIэ къэпсэлъапIэр хуитхуащIащ Нартан къуажэм и нэхъыжьыфI Мэрем Задин, КъБР-м и радиом и лэжьакIуэ, уэрэдус Вындыжь Марие. Абыхэми жаIащ Адыгэхэм я махуэр ди щIыналъэми нэгъуэщI щIыпIэхэми зэрыщагъэлъапIэр зэрагуапэр, мы IуэхущIапIэм дапщэрэ къэмыкIуэми, я зэхэтыкIэ дахэмрэ я лэжьыгъэ купщIафIэмрэ зэрагъэщIагъуэр, ящIэ псор псапэ хъуну зэрагуапэри къыхагъэщащ.
ЗэIущIэр езыгъэкIуэкIа Шэшэн Оксанэрэ Жэмбэч Беслъэнрэ я псалъэхэр IупщIт, цIыхугум, псом хуэмыдэу сабиипсэм зыхищIэн хуэдэу. Ахэр къытеувыIащ адыгэм и тхыдэм, и гугъу ящIащ лъэпкъым и лIакъуэхэм, абы и лIыгъэмрэ и нэмысымрэ щIэныгъэлI куэд зэрытетхыхьам. Лъагэу Iэтауэ адыгэ ныпыр утыкум кърахьащ икIи псори щыту едэIуащ ди бэракъым теухуа уэрэдым. АдэкIэ утыкур яхузэIухат интернатым и сабий нэхъ цIыкIухэм. Ахэр тхыдэ напэкIуэцIхэм щыщ Iыхьэ кIэщIхэм, усэхэм къеджащ.
Школ-интернатым и гъэсэнхэмрэ и хьэщIэхэмрэ я гукъыдэжыр къаIэ-тащ уэрэджыIакIуэхэу Мэремыкъуэ Резуан, Тхьэгъэлэдж Светланэ, НакIэ Залым, Теркъул Астемыр, ДыщэкI Артур, «Бзэрабзэ», «Шагъдий» гупхэм, пшынауэ цIэрыIуэ Иуан БетIал, ДыщэкI Артур (усэ къеджащ) сымэ.
Сабий зеиншэхэмрэ адэ-анэхэм ямыпIыжхэмрэ я школ-интернатым адыгэ лъэпкъымрэ абы и махуэмрэ гулъытэу щыхуащIам хуэдэ абы и гъэсэн дэтхэнэми иIэну ди гуапэщ. Апхуэдэу ягъэгушхуэ я гъэсэнхэр гъащIэм лъэ быдэкIэ хэувэну уащыгугъ хъунущ.
ИСТЭПАН Залинэ.
Сурэтхэр КЪАРЕЙ Элинэ трихащ.
