ЕджапIэм и щIыхьыр зыIэта Къумахуэ Хьэзрит
Лэскэн районым хыхьэ Лэскэн ЕтIуанэ къуажэм дэт курыт школым и егъэджакIуэ, ущиякIуэ щэджащэ, илъэс куэдкIэ и IэщIагъэм хуэпэжу лэжьа Къумахуэ Хьэзрит еджапIэм къыщызэринэкIа илъэс бжыгъэ дахэр егъэлъапIэ.
Хьэзрит 1935 гъэм, мэлыжьыхым и 22-м Лэскэн ЕтIуанэ къуажэм къыщалъхуащ. Школыр къиухри, Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым тхыдэмкIэ и къудамэм щIэтIысхьащ. ЩIэныгъэ нэхъыщхьэ зригъэгъуэта иужькIэ, щалъхуа къуажэм къигъэзэжри, 1975 — 2013 гъэхэм курыт школым щылэжьащ. ЕгъэджакIуэ гъуэзэджэм къару бгъэдэлъу, лъэ жану къызэтена пэтми, зыкъомым я жагъуэ хъууэ икIи куэд къыхуэныкъуэу пенсэм кIуащ. Школым и щIыхьыр къэзыIэта, гу къабзэкIэ и лэжьыгъэм бгъэдэта лэжьакIуэшхуэм тхутепсэлыхьащ къуажэ еджапIэм иджыпсту и унафэщI Гъурф Замирэ:
— Япэ илъэсхэм щыщIэдзауэ хьэлэмэтыныгъэ куэд къэзыхутэ егъэджакIуэу зыкъигъэлъэгъуащ Къумахуэ Хьэзрит. ЗэфIэкIышхуэ бгъэдэлъу, цIыху Iущу зэрыщытым къыхэкIкIэ, илъэс бжыгъэкIэ ар школ унафэщIым и къуэдзэу лэжьащ. Сабийхэм ятеубгъуауэ сытым дежи ар екIуэкIащ. Хьэзрит и методикэр хуабжьу хьэлэмэтт, нэгъэсауэ дахэт, узыIэпызышэ къэхутэныгъэ куэдхэри хэту. Абы иригъэджа сабийхэм мызэ-мытIэу жаIэу зэхыбох: «Тхылъым итым дэр-дэру доджэ, газетым тетым Хьэзрит къытхуоджэ».
Адыгэ мэкъумэшыщIэ унагъуэ къыхэкIауэ, гъэсэныгъэшхуэрэ щIэныгъэшхуэрэ зэрыбгъэдэлъым къыхэкIкIэ, Къумахуэ Хьэзрит и Iуэху еплъыкIэр сытым дежи адыгагъэм ирепх. Дауи, ар зи егъэджакIуэ сабийхэри куэдкIэ нэхъ губзыгъэт, псэлъэкIэ, гупсысэкIэ дахэхэр зэраIэми шэч лъэпкъ хэмылъу.
И зэфIэкIымрэ и дуней тетыкIэмрэ къалъытэри, Къумахуэм къыхуагъэфэщащ щIыхь зыпылъ дамыгъэ зыбжанэ. Абыхэм яхэтщ Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ министерствэм и щытхъу тхылъыр. Хьэзрит къыфIащащ «ЦIыхубэ егъэджэныгъэм и отличник» цIэр.
Иужьрей илъэсхэм и щIэныгъэ куур зэщIикъуэжу Къумахуэ Хьэзрит дэтхэнэ зыми къытхуигъэлъэгъуэжащ ди блэкIамрэ къэкIуэнымрэ щыгъуазэ дыщызыщIын Iуэху щхьэпэхэр. ЩIэныгъэ нэзым ебакъуэ лэжьыгъэхэр зэригъэзэщIам къыхэкIкIэ, Къумахуэм школым щыхухаха музей пэшым щызэхуихьэсыжащ зауэ зэманым къатха письмо зэмылIэужьыгъуэхэр, унагъуэхэм ярылъ Iэрытхыжьхэр, зауэм хэкIуэдахэм я цIэ, унэцIэхэр зэрыт тхылъышхуэхэр, езым зэригъэпэщыжауэ лIыгъэ зезыхьахэм я сурэтхэр, жьы дыдэ хъупами, гукъэкIыжхэр зыщIэзыкъуэж тхыгъэ лъапIэхэр. Унагъуэ щхьэхуэхэм къыщилъэIухуэжа письмохэр ди блэкIар къэзыпщытэж блыным щыдогъэлъапIэ.
Илъэс 45-рэ школым щызыгъэкIуа, дызыущия Къумахуэ Хьэзрит и лэжьэкIэ дахэм, и псалъэ шэрыуэм, и гупсысэ къабзэм ноби дыхуэныкъуэщ. ЩIэныгъэ зыбгъэдэлъ цIыхум лъэужьыфI къыпхуигъэнэным нэхъыфI сыт щыIэ?! Мис а музей пэшри Хьэзрит школым къыщигъэна лъэужьщ. Лъэужь кIыхь, лъэужь узыншэ хъуну, Алыхьыр фIыкIэ къыхуэупсэну ди гуапэщ!
МЭРЕМЫКЪУЭ Динарэ.
