Iэмал зимыIэу дызэпха
ЩIыгулъым и дунейпсо махуэр мы гъэм илъэс ебланэ хъуауэ къэрал зыбжанэм щрагъэкIуэкI. Ар щагъэлъапIэхэм ящыщщ Урысей Федерацэр, Украинэр, Беларусыр.
Ди планетэм, щIэзыхъумэ щIыгур имыIатэмэ, цIыхухэри, хьэкIэкхъуэкIэхэри, къуалэбзухэри, гъудэбадзэхэри щыпсэуфыныр фIэщщIыгъуейт. Сыти жыIи, къэкIыгъэхэм зыщIаф псыIагъэр зыхалъхьэ пкъыгъуэхэр зыхъумэр аращ, щIыгум къытекIырщ мэкъумэшыщIэхэр зыщыгугъри Iэщ зыгъэхъухэм гугъапIэу яIэри.
И къежьэкIэм теухуауэ
Илъэс 18 ипэкIэ, 2002 гъэм, ЩIыгулъым и зэхэлъыкIэр къэпщытэным-кIэ къэрал зэхуаку зэгухьэныгъэм ди планетэм цIыхуцIэ зиIэу тесыр къыхуриджащ зэпэщу дыпсэунымкIэ зи мыхьэнэр ин дыдэ, дунейпсо фIыгъуэхэм ящыщ зыуэ къалъытэ щIыгулъым дяпэкIэ нэхъ дыхуэсакъын зэрыхуейм ехьэлIауэ. 2013 гъэм а жэрдэмыр къыдищтащ ООН-м деж ЕрыскъыхэкIхэмрэ мэкъумэш IуэхухэмкIэ щыIэ IуэхущIапIэм икIи а къызэгъэпэщыныгъэ иным и Ассамблее Нэхъыщхьэм и зэхуэсу абдеж дыдэм щекIуэкIам дыгъэгъазэм и 5-р ЩIыгулъым и дунейпсо махуэу щагъэуващ.
Гу лъытапхъэщ
— Дызэрыщыгъуазэщи, ди планетэм и Iыхьэ щанэр щIыгурэ къуршхэмкIэ щIэхъумащ. Адрейр, зэрытщIэщи, псыщ. ИтIани, щIэныгъэлIхэм къызэрабжамкIэ, псым хэсхэм елъытауэ, щIыгур къэзыгъэсэбэпхэр, псори зэхэту, хуэдэ 700-кIэ нэхъ хьэлъэщ, я лIэужьыгъуэкIи я бжыгъэр куэдкIэ нэхъыбэщ.
— И щIыгум щыщу мэкъумэш лэжьыгъэхэр хуиту щебгъэкIуэкI хъуну ди планетэм иIэр и процент 11-рщ. Адрейхэр пшахъуалъэщ, къуршылъэ-бгылъэщ е мэзхэм щIахъумащ.
— Телъыджэщ, ауэ ЩIы Хъурейм гъудэ-бадзэу щыIэм я процент 95-м я гъащIэр, къыгуэхыпIэ имыIэу, щIыгулъырщ зэпхар.
— Ди къэралым доктор степеныр щIэныгъэлIхэм щратынымкIэ япэ дыдэу жэрдэм къыхэзылъхьауэ щытар щIыгулъ щIыпIэхэмрэ абыхэм я зэхэлъыкIэр джынымкIэ еджагъэшхуэ Докучаев Василийщ. Ар къыщыхъуар 1883 гъэм дыгъэгъазэм и 5-рщ. Абы, ООО-м и Ассамблее Нэхъыщхьэм и унафэкIэ, ЩIыгулъым и махуэр щIытрагъэхуари аращ.
КЪУМАХУЭ Аслъэн.
