ХьэгъуэлIыгъуэхэм я чэзукъэ?
Къалъхухэми лIэхэми я бжыгъэр щIыналъэм нэхъ мащIэ щохъу
Урысейм СтатистикэмкIэ и къэрал комитетым къызэритамкIэ, къанэ щIагъуэ щымыIэу Кавказ Ищхъэрэм и щIыналъэ псоми къалъхухэр нэхъ мащIэ щыхъуащ.
Ставропольем и закъуэщ Iуэхур щынэгъуэщIыр. Мыбы илъэс кIуам и мазэ 11-м дунейм къыщытехьащ сабий 33 720-рэ. Ар 459-кIэ нэхъыбэщ 2015 гъэм и апхуэдэ лъэхъэнэм елъытауэ. Пэжщ, крайм лIэ- хэм я бжыгъэми зымащIэкIэ щыхэхъуащ.
Ауэ республикэхэм бжыгъитIри зэуэ щехуэхащ. Абы щыгъуэм къалъхухэр хуабжьу нэхъ мащIэ щыхъуар бын куэд щапI щIыналъэхэрщ — Шэшэным, Дагъыстэным, Ингушым.
— Сэ къызолъытэ ди республикэм къалъхухэм я бжыгъэр зауэ зэманым щыхэхъуэу, мамыр лъэхъэнэм щыкIэрыхуу,- жеIэ Шэшэным щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм и къудамэм и унафэщI Сайдаев Ислъам. — ПсэукIэр апхуэдэу щымыIей иджы, телъыджэращи, Шэшэным хьэгъуэлIыгъуэу щащIыр нэхъ мащIэщ зауитI щекIуэкIа 90 гъэхэм нэхърэ.
Мылъкура зэлъытар?
— Сэ 90 гъэхэм, а зауитIым я зэхуакум, фыз къэсшащ,- пещэ Сайдаевым. — ХьэгъуэлIыгъуэм тезгъэкIуэдар доллар 300 къудейщ. Мы зэманым псэлъыхъум сом мин 200-300 итын хуейщ. Мамыр лъэхъэнэм цIыхум и гупсысэкIэри нэгъуэщIщ — ар шынэркъым и бынхэри и Iыхьлыхэри хэкIуадэу и закъуэ къэнэнкIэ. Аращ нэхъ мащIэ къыщIалъхури.
ЛIэхэр щынэхъ мащIэ дыдэр Къэрэшей-Шэрджэсырщ. Абы 2016 гъэм и мазэ 11-м дунейм щехыжар цIыхуи 138-кIэ нэхъ мащIэщ ипэ ита илъэсым и апхуэдэ пIалъэм елъытауэ. Къалъхухэм я бжыгъэм щыкIэрыхуауэ мыбы щызыхэпщIэркъым. IэщIагъэлIхэм абы и щхьэусыгъуэу жаIэ КъШР-м узыншагъэр хъумэнымкIэ и IуэхущIапIэхэр адрей щIыналъэ зыбжанэм нэхърэ нэхъыфIу зэрыщылажьэр.
Ауэ аграр щытыкIэм икIыу индустрие жылагъуэм щыхуэкIуэкIэ къалъхухэми лIэхэми я бжыгъэм зыкъомкIэ кIэрыху хабзэщ. Кавказ Ищхъэрэм а зэманыр нэхъ кIасэу къэкIуауэ аращ, къэралым и адрей щIыналъэхэм елъытауэ, — жеIэ социологие щIэныгъэхэм я доктор, СКФУ-м и профессор Лушников Дмитрий. — Ставропольем и Iуэхур тIэкIу зэрынэхъыфIыр щхьэусыгъуэ зыбжанэм къыхокI. Адрей щIыналъэхэм елъытауэ крайм славянхэу нэхъыбэ, кавказ лъэпкъхэм ящыщу куэд къыщалъху. Мыбы и перинатальнэ центрхэм гъунэгъу республикэхэм щыщ цIыхубзхэм мымащIэу зыкъыхуагъазэ, абыхэм я дохутырхэр зэрынэхъ Iэзэм къыхэкIыу. Къэрал псом дежкIэ зэхуэдэу щыт зы щхьэусыгъуи щыIэщ: иджыри бын зрагъэгъуэт совет лъэхъэнэм и иужьрейуэ щыта 80 гъэхэм къалъхуахэм. Ахэр нэхъыбэщ 90 гъэхэм къалъхуауэ анэ хъуахэм нэхърэ.
Панковэ Еленэ.
«Аргументы и факты»
