ЩIэтIысхьэгъуэм зыхуагъэхьэзыр
Мэкъуауэгъуэм и 20-м щегъэжьауэ Урысейм еджапIэ нэхъыщхьэу итым зэрыщIагъэтIысхьэ Iуэхугъуэхэм щIэгъэхуэбжьауэ щIадзащ. А лэжьыгъэр Бэрбэч ХьэтIутIэ и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетми мы махуэхэм ехьэжьауэ щокIуэкI. Абитуриентхэмрэ абыхэм я адэ-анэхэмрэ университетым и лэжьэкIэм щагъэгъуэзэн, къыхаха унэтIыныгъэмкIэ щыIэ гурыIуэныгъэхэр зэхрагъэщIыкIын, еджапIэм зэрыщIэтIысхьэну къэрал хабзэхэр хузэпкърахын щхьэкIэ адэ-анэхэм я университет зэIуха иджыблагъэ къызэрагъэпэщащ. «Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университет-2021: зэрыщIэтIысхьэ хабзэхэм хэлъ щхьэхуэныгъэхэр» — аращ зэреджэр зэпымыууэ лэжьэну зэхуэсым.
«Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетыр ныбжь зиIэу, тхыдэ гъуэгуанэ дахэ къызэпызычауэ Урысейм ит еджапIэ нэхъыщхьэхэм языхэзщ. ДыкъызэрацIыху, нэгъуэщI университетхэм дакъызэрыщхьэщыкI уней хабзэхэм дытету долажьэ, щIэныгъэ IэнатIэ псомкIи ди къэралми дуней псоми къыщацIыху еджагъэшхуэхэмрэ щIэныгъэлIхэмрэ диIэщ, студентхэм щIэныгъэ куу ябгъэдэзылъхьэфын, я зэхэщIыкIым зезыгъэужьыфын егъэджакIуэфIхэр ди мащIэкъым. Ди еджапIэр къэзыухахэм щIегъуэжа яхэткъым — зрагъэгъуэта IэщIагъэмкIэ лэжьыгъэ ягъуэт, дэнэ щIыпIэ щымылажьэми, пщIэрэ щхьэрэ яIэу я Iуэху ящIэ. Ди гуапэщ ди еджапIэр къыхэфхмэ, фи быныр ди деж къэвгъакIуэмэ», — яжриIащ зэхуэсым кърихьэлIахэм химиемрэ биологиемкIэ институтым и унафэщI Хъурей Арсен.
Зэхуэсым къекIуэлIахэр щагъэгъуэзащ 2021 гъэм щIэтIысхьэгъуэм епха къэрал хабзэхэм хэлъ зэхъуэкIыныгъэхэм, зэрыщIэтIысхьэну тхылъымпIэхэр зыхуэдэ-нум, ахэр пэIудзауэ къызэрыIахынум, абитуриентхэр хэхауэ къызэращтэну щIыкIэхэм, нэгъуэщI куэдми.
ЩIэтIысхьэгъуэм пыщIа зэхъуэкIыныгъэхэм я гугъу щищIым, КъБКъУ-м щIэгъэтIысхьэным щыхуагъэхьэзыр Iэна-тIэмрэ IэщIагъэм зэрыхуаунэтI лэжьыгъэр къызэгъэпэщынымкIэ и къудамэм и унафэщI КIэрашэ Аксанэ къыхигъэщащ: «Псом япэрауэ, гу лъытапхъэщ къэра-лым и мылъкукIэ щIэтIысхьэну хуейхэм ипэм хуэдэу IэмалитI зэрамыIэжынур. Мэкъуауэгъуэм и 29-м зэрыщIэтIысхьэну тхылъымпIэхэм я къыхэхыныр къызэтрагъэувыIэнущ. ШыщхьэуIу мазэм и 6-м гулъытэ пыухыкIа зыхуащI абитуриентхэр (зи узыншагъэкIэ сэкъат зиIэхэр, адэ-анэ зыщхьэщымытыжхэр, зеиншэхэр, хэхауэ къащтэхэр) еджапIэм зэрыщIэхуамкIэ хъыбар иратынущ. ЗэрыщIэтIысхьэ тхылъымпIэ зытахэм я зэхьэзэхуэм къыхэпэжыкIахэр я Iуэхур шыщхьэуIум и 17-м нахуэ хъунущ. Зэрыфлъагъущи, етIуанэ Iэмалыр зыми иIэжынукъым.
ЕтIуанэрауэ, абитуриентыр щыщIэтIысхьэкIэ зэрагъэунэхуну Iэмалхэм зрагъэубгъуащ. Языныкъуэ унэтIыныгъэхэмрэ IэщIагъэхэмкIэ абитуриентым Iэмал иIэщ зыуэ щыт къэрал экзаменхэр зэригъэпэщыжыну. НэгъуэщIу жыпIэмэ, экзамен ириптыну къыуагъэлъагъу предмет зэмылIэужьыгъуэхэм зы къыхэпхыу, абыкIэ къэпхь балл бжыгъэхэр нэхъапэкIэ уиIа гъэунэхуныгъэхэм кърикIуам хэплъхьэжыфынущ.
Ещанэрауэ, зэхьэзэхуэм халъхьэну тхылъымпIэхэм абитуриентым и цIэмрэ унагъуэцIэмрэ итынукъым. Абы и пIэкIэ къагъэлъэгъуэнур СНИЛС-м ит номерырщ е зыщIэтIысхьэну къыхиха еджапIэм кърит уней номерырщ».
КъБКъУ-м щIэтIысхьэным епха Iуэхугъуэхэр къызэгъэпэщынымкIэ и къудамэм и унафэщI Табыщ Тимур зэрыжиIэмкIэ, мы гъэм зэрыщIэтIысхьэ тхылъымпIэхэр университетым къызэрыIихынур пэIудзауэщ. «Абы щхьэкIэ «Къэрал Iуэ-хутхьэбзэхэр» жыхуиIэ сервисым ухыхьэу «Университетым пэIудзауэ щIэтIысхьэн» напэкIуэцIым узэригъэгъуазэм хуэдэу е пощтым и Iэмалхэр къэбгъэсэбэпу тхылъымпIэхэр егъэхьын хуейуэ аращ, — жиIащ Табыщым. — Ауэ щыхъукIэ курыт еджапIэ къызэрыбухамкIэ щыхьэт тхылъыр зыщIыпIи ебгъэхьын хуейкъым. УзэрыщIэтIысхьэ тхылъымпIэхэр зэрагъэкIуэну узэрыарэзымкIэ лъэIу тхылъри щэ нэхъыбэ птхынукъым. Ар щыптхынури уи балл бжыгъэмкIэ ббгъэдэлъ Iэмалхэм утрагъэгушхуэрэ щытыкIэм уригъэувалIэу щытмэщ».
КIэрашэ Аксанэ зэрыжиIэмкIэ, зэрыщIэтIысхьэ тхылъымпIэхэр къэралым и мылъкукIэ уеджэну Iэмал къозыт щIыпIэхэм ептмэ нэхъыфIщ. «Къэралым IэнатIэ пыухыкIахэмкIэ зыхуэныкъуэ цIыху бжыгъэр ещIэри, ар иригъэкъун, абыкIэ щыIэ щыщIэныгъэхэр игъэкIуэдын щхьэкIэ абы мылъку яхухех. Абитуриентым ар къилъытэ-рэ а унэтIыныгъэхэмкIэ щIэныгъэ зригъэгъуэтмэ, еджапIэр къиуха нэужь, лэжьапIэншэу къызэрымынэнум и шэсыпIэ ар хуохъу», — жиIащ КIэрашэм.
Абитуриентхэр хэхауэ къызэращтэну щIыкIэхэм я гугъу щищIым, Табыщ Тимур ар зищIысым, зытеухуам шэщIауэ тепсэлъыхьащ. «IэнатIэ зэмылIэужьыгъуэхэм къабгъэдэкIа жэрдэмыр и лъабжьэу хэхауэ еджакIуэ къагъакIуэхэр къэралым и мылъкукIэ еджэным и шэсыпIэ хъужыркъым иджы, ауэ абы Iэмал къыует абы тещIыхьа зэхьэзэхуэм абитуриентыр хэтыну. Апхуэдэ жэрдэмыр зейм ищIа зэгурыIуныгъэр зэрыщIэтIысхьэ тхылъымпIэхэм хэлъхьэн хуейуэ ара къудейщ», — гу лъаригъэтащ къызэхуэсахэм Табыщым.
«Зи узыншагъэкIэ сэкъат зиIэхэм, адэ-анэ зыщхьэщымытыжхэм, зеиншэхэм я гугъу пщIымэ, — пищащ адэкIэ Табыщ Тимур, — къэралым и мылъкукIэ еджэну хуитыныгъэ зыгъуэтхэм я процентипщIыр абыхэм яхухэхащ. Зи узыншагъэкIэ сэкъат зиIэхэм зэрыщIэтIысхьэ экзаменхэр ди дежкIэ щатыну хуитщ. Ар щыгъэтауэ, а гъэунэхуныгъэхэм кърикIуамрэ зыуэ щыт экзаменхэмкIэ балл бжыгъэ къихьамрэ хэдэжу зыхуейр къыхихыжыну Iэмал иIэщ. ЗыгуэркIэ а зэхьэзэхуэм и кIэн къыщимыкIамэ, апхуэдэ абитуриентхэр псори зыхэт зэрыщIэтIысхьэ гъэунэхуныгъэхэм зэуэ хохьэ. Университет кIуэцIым щекIуэкIыну гъэунэхуныгъэхэм я пIалъэм и хъыбарегъащIэр университетым и сайтым къралъхьэнущ, и щIыхьэпIэм дежи къыщыфIадзэнущ. Ауэ щыхъукIи, гу лъыфтэ, университет кIуэцIым щатыну экзаменхэм хыхьэну хуитыр зи узыншагъэкIэ сэкъат зиIэхэм я мызакъуэу, колледжыр къэзыухауэ я щIэныгъэхэм хэзыгъэхъуэну къакIуэхэмрэ етIуанэ щIэныгъэ нэхъыщхьэ зэзыгъэгъуэтхэмрэ а Iэмалыр яIэщ».
Курыт еджапIэр къэзыуххэм ята гъэунэхуныгъэхэм пхымыкIыфахэми хэкIыпIэ яIэщ. «Зыуэ зыт экзаменхэр зыхэмыт гъащIи щыIэщ, — жиIащ КIэрашэ Аксанэ. — КъБКъУ-м колледжиплI иIэщ, IэщIагъэ псомкIи унэтIыныгъэхэр ирагъэкIуэкI егъэджэныгъэ лэжьыгъэм хэту. Абитуриентыр зыхуэныкъуэр еджапIэр къызэриухамкIэ щыхьэт тхылъым и закъуэщ. Ар иIэмэ, еджакIуэр абы тещIыхьа зэхьэзэ-хуэм хыхьэну Iэмал иIэщ».
Къызэхуэсахэм нэгъуэщI зы Iуэхуи ягу къигъэкIыжащ КIэрашэм. «Зыуэ щыт экзаменхэм къахьа баллхэр абитуриентым зыIэригъэхьа ехъулIэныгъэхэмкIэ хигъэхъуэну Iэмал щыIэщ. Апхуэдэ щхьэпэ яIэщ медалым, еджапIэр фIы дыдэу къызэриухамкIэ щыхьэт тхылъым, волонтёр тхылъым, Iэпкълъэпкъым зегъэужьынымрэ узыншагъэр егъэфIэкIуэнымкIэ екIуэкIа зэхьэзэхуэхэм кърата дамыгъэхэр, урысейпсо олимпиадэхэм зэрыщытекIуамкIэ фIыщIэгуапэ тхылъхэр, нэгъуэщIхэри. БаллхэмкIэ щхьэпэ хъуну информацэр еджапIэм и сайтым илъщ. Къэралым зэхигъэува апхуэдэ тхылъым имыхуауэ, ауэ абитуриентым иIэ ехъулIэныгъэхэм мыхьэнэ щаIэнур щIэзыгъэтIысхьэ комиссэр балл бжыгъэ зэхуэдэкIэ зэхьэзэхуэ хъуахэм я Iуэхум хэплъэн щхьэкIэщ», — къагуригъэIуащ адэ-анэхэм КIэрашэм.
«Къэрал Iуэхутхьэбзэхэр» зи фIэщыгъэ сервисым уней плIанэпэ зэрыщыпщIынумрэ ар зэрыбгъэлэжьэнумрэ ятеухуауэ зэпкърыхауэ къызэхуэсахэм яхутепсэлъыхьащ КъБКъУ-м информацэ пкъыгъуэхэмкIэ и центрым и унафэщI Денисенкэ Владимир.
ЗэIущIэр купщIафIэу екIуэкIащ. Адэ-анэхэри абитуриент кърихьэлIахэри зыщIэупщIахэм псоми гупсэхуу жэуап ира-тащ КъБКъУ-м и лэжьакIуэхэм, и кIэми къапэщылъ гъэунэхуныгъэхэм дэтхэнэри пэлъэщыну, къыхахыну IэщIагъэми егуп-сысауэ бгъэдыхьэну ехъуэхъуащ.
ШУРДЫМ Динэ.
