Мэлыжьыхьым и 1-р Бзухэм я дунейпсо махуэщ
Япэ дыдэу ар гъэлъэпIэн щыщIадзар Америкэм и Штат Зэгуэтхэм я Пенсильвание штатым хыхьэ Ойл-сити къалэ цIыкIуращ. 1894 гъэм абы теухуа жэрдэм къыхилъхьауэ щытащ а щIыпIэм курыт егъэджэныгъэмкIэ и инспектор Бэбкок Чарльз. КъыкIэлъыкIуа илъэс зыбжанэм я кIуэцIкIэ Iуэхум а къэралым и щIыпIэ псоми зыщиубгъуащ.
СССР-м а махуэр гъэлъэпIэн щыщIадзар 1924 гъэращ. Абы иужькIэ ди къэралым и щIыпIэ псоми къыщыунэхуащ бзухэр зыдж щIэныгъэм — орнитологием — дихьэх ныбжьыщIэхэм я зэгухьэныгъэхэр.
Телъыджэращи, 1999 гъэм Мэзкуу къалэ и школакIуэхэм къэлъэтэж бзухэм папщIэ абгъуэ IэрыщIу 500-м щIигъу щагъэхьэзырат икIи ахэр мэлыжьыхьым и 1-м абы дэт жыгхэм щыкIэраIулIат.
Бзухэм я махуэм ди къэралым и курыт еджапIэхэм, орнитологием дихьэх ныбжьыщIэхэм я зэгухьэныгъэхэм къыщызэрагъэпэщ хабзэщ къэкIыгъэхэм, псэущхьэхэм, зэрыщыту къапщтэмэ, дыкъэзыухъуреихь дунейм хуэсакъын, гулъытэ хуэщIын зэрыхуейм ехьэлIа зэпеуэхэр, къинэмыщI абы хуэдэ Iуэхугъуэхэр. ЦIыкIухэр щIыуэпсым хэхауэ яхъумэ и щIыпIэхэм яшэ, зыщрагъэплъыхь.
КЪУМАХУЭ Аслъэн.
