ЩIыналъэм и щэхухэмрэ телъыджэхэмрэ
Котляровхэ Викторрэ Мариерэ къыдэкIыгъуэ зыбжанэ щызэхуэхьэса я «Кабардино-Балкария: чудеса и тайны. Занимательное историко-краеведческое издание в 3 томах (4 книгах) с навигатором и английской версией» тхылъхэм аращ зэреджэр. Иужьрей къыдэкIыгъуэр — «Кабардино-Балкария: 50 тайн, невероятных и мистических» — иджы дыдэ дунейм къытехьащ.
Iыхьэм и тхылъищри инджылызыбзэ къыдэкIыгъуэрэ навигаторрэ зыщIыгъу гъуэгугъэлъагъуэщ. Котляровхэ Викторрэ Мариерэ я — «Кабардино-Балкария: 100 чудес, больших и маленьких» япэ тхылъым къыщытеувыIащ республикэр зэраджа илъэсипщIым къриубыдэу зэхуахьэса я Iуэху еплъыкIэхэм, Кавказым и щIыуэпс, IэрыщI ухуэныгъэ нэхъ щIэщыгъуи 100-м. Лэжьыгъэм Урысейм и саугъэт зыбжанэ зэуэ къыхуагъэфэщащ, ар щIэщыгъуэ зэрыхъуам гу къылъатэри. Апхуэдэу ар хагъэхьащ УФ-м и щIыналъэ къыдэкIыгъуэ нэхъыфI 50-м.
«100 чудес…» тхылъым и иужьрей напэкIуэцIхэм къыщыхьащ телъыджэхэм я бжыгъэр куэдкIэ зэрынэхъыбэр, Къэбэрдей-Балъкъэр щIыналъэр зэзыгъэцIыхуну къызыпэщылъхэм ахэр къызэIуахын папщIэ а телъыджэхэр езыр-езыру зрагъэлъагъуну къапэщылъщ.
Апхуэдэу къэунэхуащ япэ Iыхьэм къыпызыщэ «Кабардино-Балкария: ещё 50 чудес, больших и маленьких» тхылъитI хъу къыдэкIыгъуэр. Абы и пэщIэдзэмкIи и кIэухымкIи къыщIэбдзэу зыхэбгъэгъуазэ мэхъу. ЕтIуанэ тхылъым — «Кабардино-Балкария: чудо природы» — ухегъэгъуазэ бгы лъагэ заповедникым, лъэпкъ паркым, Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэгъуэблагъэхэм щаухуа, къэралым и нэIэ зытет щIыуэпс фэеплъхэм. Тхылъым и напэкIуэцIхэм щIэщыгъуэу щызэкIэлъыхьащ псэ зыхэт щIыуэпс узыIэпызышэм, дахагъкIэ гъэнщIа дунейм теухуахэр.
Лъахэхутэ трилогие щIэщыгъуэм и иужьрей къыдэкIыгъуэр нэхъ гъэщIэгъуэн хъуащ. Абы и гугъу къытхуещI Котляров Виктор:
— Телъыджэр, зэрытщIэщи, щIэщыгъуэщ, хабзэ зэрыхъуауэ, ар икIи ямыджа къэхъугъэщ. Абы, нэхъыбэм, зы щэху гуэр щыгъэпщкIуащ, узыIэпишэу икIи уигъэгузавэу, уи гур нэхъ псынщIэу къригъауэу. Илъэс пщIы бжыгъэм къриубыдэу Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIыпIэхэм зэрызыщытплъыхьам къриубыдэу мызэ-мытIэу къэхъугъэ куэдым дрихьэлIащ, иджырей дунейм зи щхьэусыгъуэхэр къыщыпхуэмыIуэтэн, зэманым щIихъума щэхухэр къызэщIаубыдэу.
Котляров зэщхьэгъусэхэм тхылъеджэхэр фыкъыхураджэ къыдэкIыгъуэм къыщыхьа къэхъугъэхэр фи фIэщ фщIыну, ауэ, зыгуэркIэ абыхэм шэч къытефхьэми, фызэджар «пцIыщ», «къэгупсысащ», «мыхьэнэншэщ» жыфIэу Iумпэм фымыщIыну зыкъыфхуагъазэ. Ахэр щыхьэт тохъуэ тхылъым зи гугъу щыщIа къэхъугъэхэр Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэгъуэблагъэ зи сурэт къахьахэм пэж дыдэу къызэрыщыхъуар. Аращи, щIыналъэм и щэхухэмрэ телъыджэхэмрэ зыхэвгъэгъуэзэну фыкъыхураджэ.
БЖЬЫХЬЭЛI Розэ.
