Хьэткъуэ Аслъэн хэкум къегъэзэж
НэхъыжьыфI зиIэм нэхъыщIэфIи иIэщ жаIэ. Тыркум ис адыгэхэм пщIэшхуэ хуащIу, гъуэгугъэлъагъуэ, чэнджэщэгъу яхуэхъуу яIэщ Хьэткъуэ (Ары) Аслъэн. Ар нобэ Тыркум щылажьэ Кавказ Хасэхэм я зэгухьэныгъэ иныр къызэзыгъэпэща лIы щыпкъэхэм ящыщ зыщ. Мы гъэм и ныбжьыр илъэс 82-рэ ирикъуащ Аслъэн. Иджыри къыздэсым ди лъэпкъэгъухэм щапхъэ яхуэхъуу, къызыхэкIам хуищI пщIэмрэ адыгэлI нэсым и цIэр зэригъэпэжым-рэ и щапхъэу Тыркум щыпсэуащ.
Иджы тхьэмахуэ кIуам Хьэткъуэ Аслъэн и гъащIэм мурад нэхъыщхьэу щиIар игъэзэщIащ. Ар хэкужьым щыпсэуну къэкIуэжащ, и гъащIэм щыщу къэнэжар щигъэкIуэну къыхихари Адыгэ Республикэращ, Махуэхьэблэ дэсынущ.
Аслъэнрэ и щхьэгъусэ Сюзаннэрэ (ар Жьэжьейхэ ящыщщ) гуапэу, хуабэу кърагъэжьэжащ я Iыхьлыхэм, благъэхэм, ныбжьэгъухэм, КАФФЕД-м хэт я лэжьэгъухэм. ТIуащIэт ар къезыгъэжьэжхэм я гурыщIэр. ГъащIэм и сыт хуэдэ лъэныкъуэми фIыуэ хэзыщIыкI нэхъыжьыфIыр зэрамыгъунэгъужынур, хэхэс гъащIэм и дыджи, и тыншыгъуи зыгъэунэхуа лIым и чэнджэщхэм зэрыпэIэщIэнур я жагъуэ хъуми, адыгэлI нэсыр и хэкужь зэрыкIуэжым, и мурадыфIыр и жьыщхьэ зэрызригъэхъулIам щыгуфIыкIыу гупышхуэм кърагъэжьэжащ.
Щапхъэу дуней псом щыбгъэлъагъуэ хъунщ Аслъэнрэ Сюзаннэрэ къызэдакIу гъуэгуанэр. Абыхэм зы махуэ ягъэгъуэщакъым адыгэ лъэпкъым къызэрыхэкIар, адыгэ Iуэхур IэщIыб зы махуэ ящIа-къым. Дэнэ къалэ щымыпсэуами, абы Хасэ щызэхашэрт, адыгэу дэсыр зэхуашэсырти, зэрагъэцIыхурт. Сюзанни Хасэ унафэщIу щытащ, Аслъэнти, хамэ къэрал щыIэ хасэхэм я зэхэшакIуэт. ТIуми щIэныгъэ нэхъыщхьэ яIэу лэжьыгъэ IэнатIэ пэрытт, абы емылъытауэ Хасэ лэжьыгъэри зэфIахырт.
Абыхэм я къаруилъыгъуэм, Хасэхэр къыщызэрагъэпэщ зэманым Тыркум и политикэ ухуэкIэр нэгъуэщIт. Зи бзэкIэ псалъэр, зи лъэпкъ Iуэху зезыхуэр хьэпсым ирадзэрт. Абы и лъэныкъуэкIэ гугъуехь куэдым хэтащ зэщхьэгъусэхэр, итIани къызыхэкIам епцIыжакъым, къыщIадзэ Iуэхур и кIэм намыгъэсу зэи къэнакъым. Лэжьыгъэ IуэхукIэ къалэ зыбжанэм щыпсэун хуей хъуати, абы къалэну зэфIахар къэлъытэгъуейщ. Ауэ нэхъыщхьэр Тыркум щыIэ Кавказ Хасэхэм я федерацэ Анкара къызэрыщызэIуахаращ.
Хьэткъуэ Аслъэн 1984 гъэм КАФФЕД-м и тхьэмадэу хахащ. Зэрылэжьа илъэсхэм къриубыдэу шынэ имыщIэу и лъэпкъэгъухэр зэрихъумэным, бзэм, хабзэм зэрыхуиущииным, адыгэр адыгэу къызэтенэным и гуащIэ хилъхьащ. А Iуэхухэм щхьэкIэ лIы щыпкъэм куэдрэ хьэкум тращIыхьащ, суд пащхьэ иувэн хуей хъуащ. Ауэ зэи къикIуэтакъым. Аслъэнщ Адыгэхэм я щыгъуэ-щIэж махуэм хэхэс адыгэхэм дауэдапщэ иращIэкIыу къезыгъэжьар, иужькIэ ар хабзэ да- хэ хъуауэ, нобэ полицэхэри властри къапэщIэмыувэу илъэс къэс ирагъэкIуэкI.
2018 гъэм Дунейпсо Адыгэ Хасэм и Хасащхьэр Тыркум щрагъэкIуэкIыну дыкIуауэ ДАХ-м и унафэщIхэр Хьэткъуэ Аслъэн и унагъуэ ихьащ икIи адыгэ Iуэхум зэрыхэлIыфIыхьам, и гъащIэ псор абы зэрытриухуам папщIэ Сэхъурокъуэ Хьэутий абы фIыщIэ хуищIри, ДАХ-м и дамыгъэ нэхъыщхьэмрэ ЩIыхь тхылъымрэ иритауэ щытащ.
Хьэткъуэ Аслъэнрэ Сюзаннэрэ зы къуэрэ зыпхъурэ — Жансэтрэ Жанбэркрэ — яIэщ. Нобэ ахэр къыщалъхуа къэралым къинами, я адэ-анэр гуфIэу кърагъэжьэжащ, адэм и гухэлъ нэхъыщхьэр къызэрехъулIам я нэпсыр къригъакIуэу.
