БжэныкIэ Мухьэб Мусэбий и къуэр
2019 гъэм дыгъэгъазэм и 23-м дунейм ехыжащ журналист, публицист цIэрыIуэ, социолог, Урысей Федерацэм и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм хэт БжэныкIэ Мухьэб Мусэбий и къуэр. Аращ ди республикэм щыщу япэ дыдэу «Къэбэрдей-Балъкъэрым щIыхь зиIэ и журналист» цIэ лъапIэр зыфIащар.
Зи хэкур, зи лъэпкъыр фIыуэ зылъагъу адыгэлI щыпкъэм и акъылри и щIэныгъэри адэжь щIыналъэм щхьэузыхь хуищIащ. Зи гъащIэр матэщIэдзауэ къезыхьэкIхэм ящыщтэкъым Мухьэб. Абы и адэр зауэм хэкIуэдащ. Анэм къыхуэнат зэкъуэш цIыкIуитI. И адэр зэримыIэжым и гум къытридза уIэгъэр мыкIыжауэ, Мухьэб къытепсыхащ нэгъуэщI гузэвэгъуэшхуэ — и анэр дунейм ехыжащ. Анэм зэрыкIэлъыпсэужа щыIэкъым и шынэхъыжь закъуэр — Амдул-Чэрим, мазэ бжыгъэ фIэкIа дэмыкIыу IэщIэкIащ ари. Зеиншэ къабзэу къэна, илъэс 12 зи ныбжь щIалэр япIыжащ и анэ дэлъхумрэ абы и щхьэгъусэмрэ.
Дзэлыкъуэкъуажэ дэт школым къыщIэкIа нэужь БжэныкIэ Мухьэб щIотIысхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым. Абы зэрыщеджэм хуэдэурэ, гъунэгъу зыхуищIырт пасэу дэзыхьэха Iуэхум — журналист IэщIагъэм. Школым зэрыщIэс лъандэрэ ар тхэрт район газетым. ЩIалэм журналист къызэрищIыкIынум гу лъамытэу къэнакъым ар езыгъаджэхэм икIи а Iуэхур ректоратым деж щынэсым, абы и жэрдэмкIэ БжэныкIэр ягъакIуэ Москва къэрал университетым. ЖурналистикэмкIэ факультетыр къеухри, и адэжь щIыналъэм къегъэзэж. IэщIагъэлI щIалэр Къэбэрдей-Балъкъэр телевиденэм ирагъэблагъэри, редактор нэхъыжьу ягъэув. МКъУ-м щIэныгъэфI къыщIиха пэтми, БжэныкIэм мурад ищIащ и еджэным адэкIи пищэну — а къиуха университет дыдэм 1971 гъэм аспиранту щIотIысхьэжри, кандидат диссертацэ щыпхегъэкI.
Редактор нэхъыжьу лэжьэн зэрыригъажьэрэ дэкIаишхуи щымыIэу, журналист нэхъ Iэзэхэм хабжэ хъуащ Мухьэб. Абы телевиденэм къыщызэригъэпэщ нэтынхэр щIэщыгъуэт, узыIэпызышэт, IэхъуэгъуэтегъэкIыу мыхъуу, куууэ къыщIигъалъэрт. Журналистым къигъэIурыщIэрт зызрипщыт сыт хуэдэ унэтIыныгъэри. Ауэ псом хуэмыдэу абы и щIасэт къуажэдэсхэм, губгъуэм ит къызэрыгуэкI лэжьакIуэжьхэм, Iэщыхъуэхэм ятепсэлъыхьын.
1990 гъэм БжэныкIэр Къэбэрдей-Балъкъэр радиом ягъакIуэ редактор нэхъыщхьэу — адыгэ къудамэм и тхьэмадэу. Радио нэтын, очерк купщIафIэ куэд Мухьэб и Iэдакъэ къыщIэкIащ а лъэхъэнэм. Къэгъэлъэгъуапхъэщ лъэпкъым, республикэм я дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ нэгъуэщI лэжьыгъэ зыкъом абы зэрызэфIигъэкIари. БжэныкIэм зрипщытащ щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым хуэмыгъэкъару Iуэхугъуэм — щIэрыщIэу къыдигъэкIыжащ адыгэм дежкIэ уасэ зимыIэ «Нартхэр» эпосыр — адыгэбзэкIи урысыбзэкIи, я бжыгъэкIэ мин 20 хъууэ. Апхуэдэу абы и хьэрычэткIэ дунейм къытехьащ МафIэдз Сэрэбий и тхылъ гъуэзэджэ «Адыгэ хабзэр». Къэбэрдей-Балъкъэрым щыяпэу Мухьэб и Iэдакъэ щIэкIащ радиомрэ телевиденэмрэ ятеухуа тхылъ купщIафIэ.
Литературэ Iуэхуми хуэIэижьт БжэныкIэр. Абы итхащ поэмитI — «Мэлыхъуэхьэ», «Абыкъухьэблэ» зыфIищахэр, ахэр тхылъитIу дунейм къытехьащ. И усэхэр я лъабжьэу ятхауэ радиом и хъумапIэм щIэлъщ уэрэд зыбгъупщIым щIигъу. Апхуэдэу илъэс зыщыплI ипэкIэ Мухьэб тыгъэ лъапIэ хуигъэхьэзыращ и жылэм — абы и Iэдакъэ къыщIэкIащ Дзэлыкъуэкъуажэ и тхыдэм, и нобэм теухуа тхылъ хьэлэмэт.
Ар жыджэру хэтащ журналист ныбжьыщIэхэр а IэщIагъэм хэгъэгъуэзэным хуэунэтIа лэжьыгъэми, и IэзагъымкIэ ныбжьыщIэхэм жумарту ядэгуашэу.
БжэныкIэ Мухьэб УФ-м и ТхакIуэхэм, Журналистхэм я зэгухьэныгъэхэм хэтащ, ЩIДАА-м и академикыу щытащ, Урысейм и Журналистхэм я зэгухьэныгъэм и дамыгъэ нэхъ лъапIэ дыдэр — «IэщIагъэм ирилажьэхэм я пащхьэ щиIэ фIыщIэхэм папщIэ» жыхуиIэр — къыхуагъэфэщат, ВГТРК-м и «Къэбэрдей-Балъкъэр» ГТРК-м, КъБР-м Печатымрэ цIыхубэ коммуникацэхэмкIэ и къэрал комитетымрэ я щIыхь тхылъхэр къратат.
Iэужь дахэ, лъэужь узыншэ къызэзынэкIа, къызыхэкIа лъэпкъым псэ хьэлэлкIэ хуэлэжьа, фIы щIэныр зи гуращэу дунейм тета БжэныкIэ Мухьэб дэ щIэх дигу зэримыхунур бэянщ.
КъБР-м ЩэнхабзэмкIэ и министерствэр,
«КъБР-Медиа» къэрал кIэзонэ IуэхущIапIэр,
КъБР-м и ТхакIуэхэм, КъБР-м и Журналистхэм я зэгухьэныгъэхэр,
«Адыгэ псалъэ» газетым, «Iуащхьэмахуэ» журналым я редакцэхэр, Дунейпсо Адыгэ Хасэр, Къэбэрдей Адыгэ Хасэр.
