Дапщэщи щIэщыгъуэ
IэщIагъэ хуэхъунур иджыри сабийуэ къыхэзыхым и насыпу къызолъытэ. Апхуэдэу щIыжысIэм щхьэусыгъуэ иIэщ: гумрэ псэмрэ къыдыхьэ лэжьыгъэр фIыуэ зэрыбгъэзэщIэным дапщэщи ухущIэкъунущ, уфIэмыфI Iуэхур IэмалыншагъэкIэ, уи псэм залымыгъэ епхыу зэфIэпхыу аращ. ЕгъэджакIуэ IэщIагъэр псэкIэ икIи пасэ дыдэу къыхэзыхахэм ящыщщ Лыджыдэ ДэIимэт.
Иджыри цIыкIуу абы фIыуэ илъэгъуауэ щытащ егъэджакIуэ IэщIагъэр. Абы хуеджэну мурад зыщIа ныбжьыщIэр щIэныгъэм хуэпабгъэрт. Еянэ классыр фIы дыдэу къиуха нэужь, 1983 гъэм ар щIэтIысхьащ Налшык дэт педучилищэм. Ар ехъулIэныгъэкIэ къиухри, ДэIимэт пэщIэдзэ классхэм я егъэджакIуэу къигъэзэжащ щалъхуа Сэрмакъ жылэм дэт курыт школ №3-м.
— Япэ илъэсым сэ пионер вожатэ нэхъыжьу сылэжьащ. ИужькIэ класс къызатри, егъэджакIуэ IэнатIэм сыпэрыуващ. Абы лъандэрэ илъэс куэд блэкIами, сигури си псэри лэжьыгъэм етащ, — и IэщIагъэм топсэлъыхь ДэIимэт. — Лэжьыгъэм сыхэзэгъэнымкIэ, абы къигъэув мардэхэм нэхъ щIэхыу хуэIэижь сыхъунымкIэ сэбэпышхуэ къысхуэхъуащ егъэджакIуэ нэхъыжьхэр. Абыхэм я чэнджэщ Iущхэр си гъуэгугъэлъагъуэурэ, сэри Iэзагъым сызэрыхуэкIуэным сыхущIэкъуащ.
Темызашэу, дапщэщи и щIэщыгъуэу ДэIимэт и IэнатIэм пэрытщ илъэс 26-рэ хъуауэ. Абы ет дерс зэIухахэр, ирегъэкIуэкI классщIыб лэжьыгъэ купщIафIэхэр. И гъэсэнхэм ящыщ дэтхэнэми бгъэдыхьэкIэ щхьэхуэ къахуегъуэтыф, апхуэдэ Iуэху зехьэкIэри ехъулIэныгъэхэм уахуэзышэ хэкIыпIэу Лыджыдэм къелъытэ.
— Сабий къэс хьэл-щэн хэха иIэщ, къызыхэкI унагъуэхэм елъытауэ. ЦIыкIухэм я гупсысэкIэр зым тебухуэу, уи жыIэм щIэту зы мурадым хуэпшэныр — ар къызэрымыкIуэу къалэнышхуэщ егъэджакIуэм и дежкIэ. Абы упэлъэщынукъым, сабий къэс бгъэдыхьэкIэ хэха, епсэлъэкIэ щхьэхуэ къыхуумыгъуэтыфмэ. Псом хуэмыдэу апхуэдэ лэжьыгъэм мыхьэнэшхуэ щетыпхъэщ езанэ классым. Абдеж а Iуэхур тэмэму зэтеубла щыхъумэ, адэкIэ нэхъри ефIакIуэу, абы къит хъерым ущыгуфIыкIыжу егъэджэныгъэ-гъэсэныгъэм къигъэув къалэнхэр зэфIэпхыфынущ, — и гупсысэхэм пещэ ДэIимэт.
ЕгъэджакIуэм и лэжьыгъэр къызэрехъулIэм и щыхьэтщ абы адэ-анэхэр къызэрыхуэарэзыри. Абыхэм щIэх-щIэхыурэ зыкърагъэхьэлIэ ДэIимэт и урокхэм икIи ялъагъу я сабийхэр гъуэгу тэмэм тезыгъэувэ егъэджакIуэм зэрыIэщIэлъыр. Апхуэдэ и лэжьэкIэ екIум папщIэ, иужьрейуэ игъэхьэзыра еплIанэ классыр щиутIыпщым, Лыджыдэм адэ-анэхэм къабгъэдэкI щытхъу тхылъ къратащ.
Мы гъэм Лыджыдэм иIыгъщ езанэ классыр. Япэрейхэми хуэдэу, егъэджакIуэр гурэ псэкIэ ядолажьэ и гъэсэнхэм, ахэр Iуэхум хишэу, и щытхъу псалъэхэмкIэ нэхъри тригъэгушхуэу. Абы и нэIэ зытет сабийхэм зэхуэдэу къохъулIэ еджэкIэ зэгъэщIэнри, есэп щIынри, дунейм и зэхэлъыкIэм щыгъуазэ зыхуэщIынри. ЕгъэджакIуэм гулъытэшхуэ хуещI сабийм и бзэм зегъэужьыным, абы анэдэлъхубзэр игъэшэрыуэу, анэбзэм и IэфIагъыр зыхищIэу къэгъэхъуным. ДэIимэт зэрыжиIэмкIэ, абыкIэ сэбэпышхуэ къыхуохъу «Адыгэ псалъэ» газетыр, «Нур» журналыр.
ЕгъэджакIуэ IэкIуэлъакIуэм и мурад псори къехъулIэну ди гуапэщ. ИлъэсыщIэм жэрдэмыщIэхэр къыхуздихьу, узыншагъэрэ насыпрэ иIэу, фIыуэ илъагъу, дапщэщи и щIэщыгъуэ и IэщIагъэм ирилажьэу куэдрэ Тхьэм игъэпсэу.
ТАМБИЙ Линэ.
