Абхъаз театрым и лэжьыгъэщIэ
Абхъаз къэрал щIалэгъуалэ театрым мэрем кIуам Налшык къалэ щигъэлъэгъуащ Абхъазым и цIыхубэ тхакIуэ ШинкIубэ Бэгърат и «ЖылакIэ» романым къытращIыкIа спектаклыр. Ди лъэпкъ тхыдэм и напэкIуэцI гуузхэм ящыщ зыщ абхъаз тхакIуэшхуэм и романым лъабжьэ хуэхъуар. Абы етхыж лъэпкъкIэ зэджэжу щымыIэж убыххэр зэрыкIуэдыжар, ахэр иужьрей гъуэгуанэм зэрытеува щIыкIэр, адыгэ жыгышхуэм и зы къудамэр гукъутэу зэрыгуэщIыкIар.
Романым укъыщеджэкIэ уи нэгу къыщIыхьэр гущIыхьэщ, дыкъызыхэкIа лъэпкъым и щхьэ кърикIуа мыгъуагъэр дунеягъэм къыщымыхъуа гуауэшхуэщ. А псор псалъэкIэ къэзыIуэтэфа тхакIуэм къызыкъуиха лIыгъэм хуэфащэ къару зиIэ режиссёр щIалэ къызэрыунэхуар умыгъэщIэгъуэн плъэкIыркъым. ЩIалэгъуалэ театрым и режиссёр Авидзбэ Алиас зытегушхуа Iуэхур цIыкIутэкъым икIи тынштэкъым. Театр сценэм щыпхуэмыгъэлъэгъуэну къысщыхъуа тхыдэ пычыгъуэ куур дахэу утыку кърахьащ. Режиссёрым и мурадари, актёрхэм я къалэнари къайхъулIащ, макъамэр, уэздыгъэр, фащэр, декорацэр зэзыгъэзэхуахэми фIыщIэ яхуэфащэщ.
Мы спектаклыр япэу Сыхъум накъыгъэм щагъэлъэгъуауэ щытащ, Абхъазым и щIыналъэ псоми яшащ. Иджыщ япэу республикэм и гъунапкъэм къыщикIар. Налшык и театреплъхэр телъыджэ гуэр пэплъэу къызэхуэсат а пщыхьэщхьэм. Псоми фIыуэ яцIыху романыр иджы сценэм щалъагъунут.
КъБР-м и Музыкэ театрым щызэхуэсащ Абхъазым щыщу Налшык щыпсэухэр, щеджэхэр, Абхъаз зауэм дыдейхэм ящыщу хэтахэр, щIыналъэ администрацэхэм къикIа лIыкIуэхэр, студентхэр, адыгэбзэмрэ литературэмкIэ, тхыдэмкIэ егъэджакIуэхэр, журналистхэр, кIуэаракъэ, адыгэм и блэкIар къызыфIэIуэхухэр. Сыхьэтищым щIигъукIэ спектаклыр абхъазыбзэкIэ екIуэкIащ, урысыбзэкIэ зэрадзэкIыу. Зы дакъикъи укъиутIыпщыркъым утыкум щекIуэкIым. БзэщIэныгъэлIыр убыхыбзэ зыIурылъыж лIыжь закъуэм и лъапсэм къэса иужь, лъэпкъгъэкIуэдыр къызыхуэкIуа убыххэм я хъыбарым щIедзэ. Золакъ Зауркъан жиIэжхэм ди блэкIа жыжьэм ухашэ, утыкум ис дадэм и псалъэхэр гущIэм нос, илъэсищэм щIигъуа лIыжьым и Iэпэхэр кIэзызу къиIуэтэжым теплъэгъуэ шынагъуэхэр уи нэгум къыщIагъэхьэ утыкум къихьэ актёрхэм. Нэпсыр кърегъакIуэ унагъуэм исхэм къэлътмакъыр зэралъхьэу, жьэгу мафIэр зэрагъэункIыфIыжым; адэм хамэ щIыпIэ жыжьэм къыщыпэплъэ кхъащхьэм хутракIутэжын щIы IэмыщIэ къызэрыздищтэм; тырку кхъухьыжьхэм убых лъэпкъыр зэрыракIутэм; «СывукI, сывмыукIауэ, адэкIэ лъэбакъуэ фэзгъэчынкъым», — жиIэу Бэрэкъей и къуэ Ахьмэд гъэпцIагъэкIэ ирашэжьа и къуэшхэм сэшхуэр игъэдалъэу зэрапэувым; зи сабийр зи куэщI илIыхьа анэм, хьэдэр трахыу хым хамыдзэн щхьэкIэ, гущIэкъу уэрэд жриIэу зэрыщхьэщысым; Зауркъан фоч кIакхъур щIичу и шыр иукIыжын щхьэкIэ и псэм бэлыхьу телъым, нэгъуэщIхэми. Актёрхэм дахэу къагъэлъэгъуащ насыпыншагъэкIэ псыхьа цIыху гъащIэм и теплъэри, гъэпцIагъэрэ бзаджагъэкIэ куда пщыжьхэм я образри, абхъаз-адыгэ лъэпкъым къыпэува урысхэм я бзаджагъэри, фэрыщIу къапежьа тыркухэм я хьилагъэри.
«Зи хэку зыфIэкIуэдым псори фIокIуэд», — жеIэ абхъаз псалъэжьым. Аращ убыххэм къащыщIар. Псэут ахэр, къэкIуэнум фIыкIэ хуэхъуапсэу, джэгухэр я жьэгу пащхьэ щызэхашэу, арщхьэкIэ куэдрэ цIыхум и хъуэпсапIэр къытепхыну?! Ахэр техьащ къуэш хьэдэкIэ сея гъуэгужьым. Мыбы тратхыхьар куэдщ, тепсэлъыхьари мащIэкъым. Махуэ къэс къешынэуэжурэ нобэм къэса лъэпкъ уIэгъэр иджыри кIыжакъым. Аращ лъапсэрыхыр къызыхуагъэкIуа лъэпкъым ущегупсыскIэ уи нэпс къыщIригъакIуэр. Ар иджыри зэ ди нэгу щIагъэкIащ Абхъаз къэрал щIалэгъуалэ театрым и актёрхэм. Спектаклым кърихьэлIа цIыхухэм фIыщIэ ин хуащIащ ар зыгъэува режиссёрымрэ абы хэта актёрхэмрэ. Зи нэм нэпс къекIуа театреплъхэр щыту дакъикъи 5 — 7-кIэ Iэгу яхуеуащ хьэщIэхэм. Ахэр иджыри къиутIыпщатэкъым утыкум щалъэгъуа теплъэгъуэм я гупсысэр здихьа лъэхъэнэжьым щекIуэкIа гущIыхьэм…
НэщIэпыджэ Замирэ.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.
