ИщхьэкIэ къех удын
УзыпэщIэува цIыхухэм я щIыналъэм щыпсэухэр къэбгъэдэIуэным мыхьэнэ ин иIэщ. Iэщэ къызыхуэпIэтахэм я фIэщ пщIын хуейщ уэ захуагъэм ухущIэкъу хуэдэу. Нэхъ мыхьэнэшхуэ иIэщ властыщIэр ягъэувмэ, гъащIэр ефIэкIуэну, къапэщыт къалэн псори езыр-езыру зэфIэкIыну къэбгъэгугъэнми. Аракъэ нобэ IэщэкIэ зэщIэузэда ваххабит зэщIэхъееныгъэм хэтхэм цIыхухэр къызэрагъапцIэри?!
АрщхьэкIэ тхыдэм ещIэж власть зыгъэувыну хущIэкъухэм нэхъапэми апхуэдэ дыдэу цIыхухэр къагъэгугъэу зэрыщытар. Абыхэм къызыхураджэхэр куэдкIэ ещхьт иджырей «узэщIакIуэхэм» дызрагъэдаIуэхэми.
1942 гъэм нэмыцэхэм Кавказ Ищхъэрэм щыщ Iыхьэ яубыда иужь, абыхэм зэпымыууэ жаIэрт: ислъамым пщIэшхуэ хуащI хуэдэу. Ауэ ар фэрыщIыгъэ къудейт. Диныр даIыгъыу фэ зытрагъауэурэ, цIыхухъухэр вермахтым и муслъымэн зауэлI гупхэм зэрыхашэ Iэмалт.
АрщхьэкIэ властыщIэхэм я тетыгъуэм диным и лъапIэныгъэхэм захъуэжырт. Яубыда жылагъуэхэм мэжджытхэр къыщызэIуахырт, ауэ абыхэм щагъэувырт уаз щаткIэ Гитлер Адольф «Кавказым и Iимам нэхъыщхьэу» щыту жаIэн хуейуэ.
Абы щыгъуэми, щIыпIэхэм щыпсэухэр я лъэныкъуэ къащIын мурадкIэ, нэмыцэхэм газетитху къыдагъэкIырт. Абыхэм ящыщ зым зэреджэр «Къэзэуат»-т. Абы и къыхуеджэныгъэт мы псалъэхэр: «Алыхьыр ди щхьэщыгу итщ, Гитлер ди гъусэщ».
1942 гъэм зэрыпхъуакIуэхэм къызэрагъэпэщащ щIэпхъаджащIэ гупхэр зэкъуагъэувэнымкIэ абыхэм щIэгъэкъуэн яхуэхъу Кавказ Ищхъэрэ лъэпкъ комитет. А гупхэм ефэндыхэр яхэтын хуейуэ ягъэуват. Нэмыцэхэм гулъытэшхуэ хуащIырт муслъымэн дин лэжьакIуэхэр къыдахьэхыным. Апхуэдэ ефэндыхэр щагъэхьэзыр школ щхьэхуэ къызэIуахат. А «дин лэжьакIуэхэм» Гитлер даIыгъыну къыхураджэу цIыхухэр къагъэдэIуэн хуейт.
Зи гугъу тщIа псори блэкIа Iуэхущ, арщхьэкIэ ахэр иджы екIуэкIхэм щебгъапщэкIэ зэщхь куэд болъагъу. КъуэкIыпIэ гъунэгъум и еджапIэхэм щаущияхэракъэ ди щIыналъэхэм къэкIуэжу абыхэм властыр щызыIэщIагъэхьэну, езыхэм я хабзэхэр щагъэувыну хущIэкъур? Ахэракъэ илъэс тIощIым щIигъуауэ Кавказым лъы щызыгъажэр? Ахэракъэ щхьэусыгъуэ гуэри щымыIэу Урысейм и ипщэ щIыналъэхэм зауэр щызэхэзыублар?
Пэжщ, блэкIа илъэс блыщIым зы вождым и пIэм адрейр ирагъэуващ. Иджы зэщIэгъэстакIуэхэм муслъымэнхэр къыхураджэ «Кавказ Эмират» къэрал нэпцIым и Iэтащхьэ Умаров Доку щхьэкIэ Тхьэ елъэIуну.
Я жагъуэ хъуми, «джихьадым» и гъуэгум тетхэм нэмыцэ зэрыпхъуакIуэхэм хуэдэу Iэмал ягъуэтыркъым Кавказ Ищхъэрэм газетхэр къыщыдагъэкIыну. АрщхьэкIэ езыхэм я Iуэху еплъыкIэ мыхъумыщIэхэр пхагъэкIын папщIэ абыхэм къагъэсэбэп интернетым и сайт щхьэхуэхэр.
ИкIи, дауи, «моджахедхэм» щIэгъэкъуэн къащI дин-идеологие лэжьыгъэр. Ар езыгъэкIуэкIыр а Iуэхум хурагъэджа цIыхухэщ. Дэтхэнэ щIэпхъаджащIэ гупми хэтщ дин Iуэхухэм куууэ хэзыщIыкI боевик. НэгъуэщIу жыпIэмэ, ваххабит бандэ гупхэм я ухуэкIэр зыкIи къыщхьэщыкIыркъым вермахтым и щIэпхъаджащIэ гупхэр къызэрызэрагъэпэщауэ щыта щIыкIэм.
ЖытIэнщи, а зэгъэпщэныгъэр етхьэлIэфынущ мыбыи — иджырей ваххабитхэми къащыщIынур вермахтым зэщIигъэуIуа гупхэм кIэ ягъуэтауэ зэрыщытам хуэдэ дыдэущ. ИкIи языныкъуэ цIыхухэр ваххабитхэм нэхъ псынщIэIуэу къабгъэдэкIыхукIэ ахэр нэхъ лъэрымыхь хъунущ.
НэгъуэщI къэралхэм къикIа ваххабизмым дин къабзагъэр хэзылъагъуэхэр хуабжьу щоуэ. Сыту жыпIэмэ, цIыхур фIыуэ щамылъагъу, абы гущIэгъу щыхуамыщI щIыпIэм Тхьэ щыIэнукъым. Ваххабизмыр ислъам зэпIэзэрытым къыщхьэщокI нэгъуэщI гупсысэ, Iуэху бгъэдыхьэкIэ гуэри ауэ жыжьэуи зэримыдэмкIэ. Аращ цIыху куэд щIыхэкIуадэри. Черкесск къыщыщIэдзауэ Дербент нэс илъэс къэс бзаджащIэхэм щаукI къулыкъущIэхэри, егъэджакIуэхэри, дохутырхэри, Iэзэхэри, дин лэжьакIуэхэри. КIэщIу жыпIэмэ, дин хабзэщIэ хуагъэлъэгъуам темыхьэ псори.
АрщхьэкIэ уегупсыс хъунукъым а бзаджэнаджагъэр къахуэгъуу. Пэжщ, «моджахедхэр» щIэпхъаджагъэ щалэжьа щIыпIэхэм пэрыуэншэу йокIыжыф, языныкъуэхэм я деж ахэр къацIыхуфыркъым. АрщхьэкIэ хьэкумэ нэхъыщхьэ щыIэщ. Ди щхьэщыгу итым псори елъагъу. Дигу къэдгъэкIыжынти, перс усакIуэ Хайям Омар и псалъэхэр: «ЗэхэпщIыхьа Iейм фIэкIыпIэ имыIэу уи деж къигъэзэжынщ».
Тхьэм и хабзэр пхыгъэкIа зэрыхъум тхьэмахуэ зэхуаку къэс щыгъуазэ зыхуэпщIыфынущ интернетым ит хъыбархэмкIэ. ИкIи дэ мыбдеж зи гугъу щытщIыр хабзэхъумэхэм хъийм икIа хьэкIэкхъуэкIэхэм зэрызэтраукIэркъым. Куэдрэ къохъу щIэпхъаджащIэхэр зэрымыщIэкIэ щыхэкIуадэ. АрщхьэкIэ диныр зи фIэщ хъу дэтхэнэми къыгуроIуэ апхуэдэ «зэрымыщIэныгъэр» Алыхьым и Iэмыру зэрыщытыр. Мис апхуэдэу зэхуагъэм гъуэгу егъуэт: дэтхэнэри ирохьэлIэж илэжьам.
Щапхъэхэм фыхуей?
2012 гъэм гъатхэпэм и 12-м Къэбэрдей-Балъкъэрым щыщ Бахъсэн районым и Бахъсэнёнкэ къуажэм хабзэхъумэхэм зэхуащIащ «ВАЗ-2107» «hyundai» автомашинитIым я гъуэгур. Абыхэм иса цIыхухэм IэщэкIэ зыкъыпэщIасащ. Щызэзауэм щIэпхъаджащIэхэм я машинэхэм лагъымхэр къыщыуащ. Арати, боевикищыр апхуэдэ щIыкIэкIэ щIыхьыншэу дунейм ехыжащ.
Абы ещхь нэгъуэщI къэхъуаи дигу къэдгъэкIыжынщ. 2012 гъэм и фокIадэм КъБР-м и Аруан куейм щыIэ Чёрнэ Речкэ къуажэм и гъунэгъуу полицейхэм гу лъатащ губгъуэм мафIэм щис «ВАЗ-21093» автомашинэм. КъызэрыщIэкIамкIэ, Дыгулыбгъуей къуажэм щыпсэу цIыхухъум тротил килограммым щIигъу зи лъэщагъ лагъымыр и автомобилым илът. Лъагъымыр къауэри, ар зышэр хэкIуэдащ.
Абы ещхь Iуэхухэр къыщыхъуащ Кавказ Ищхъэрэм и республикэ псоми. Псалъэм и хьэтыркIэ, 2012 гъэм бадзэ-уэгъуэм и 26-м Махъэчкъалэ и «ЖыггъэкI» дачэ зэгухьэныгъэм и щIыналъэм къыщыуащ «ВАЗ-21014» автомобилыр. МафIэсыр ягъэункIыфIа нэужь, абы хьэдищ, апхуэдэу Калашниковым и автомат, Стечкиным и кIэрахъуэ, «ИЖ-79-9Т» кIэрахъуэ, шэхэр кърахащ. IэщIагъэлIхэм къахутащ машинэм илъа лагъымыр къызэрыуар. Абы илъа IэщэмкIэ щIэпхъаджащIэхэр нэхъапэм хабзэхъумэхэм куэдрэ теуат.
Бзаджэнаджагъэ зезыхьэхэм я мызакъуэу, удыныр тохуэ ахэр зыгъэхьэзырхэми. Аращи, Алыхьым ахэри зыхуей хуегъазэ. Псалъэм и хьэтыркIэ, 2012 гъэм шыщхьэIум и 8-м Дагъыстэным и Каспийск къалэм дохутыр уIэгъэ щыхъуащ. Дызэрыщыгъуазэщи, «моджахедхэр» яхуолъэ апхуэдэ IэщIагъэ зиIэхэми. АрщхьэкIэ Iуэхур щызэхагъэкIам белджылы къэхъуащ Дагъыстэным къыщалъхуа, иджы Санкт-Петербург щыпсэу дохутыр-ортопедым ябгына унэ цIыкIум бомбэ IэрыщIхэр щигъэхьэзыру зэрыщытар. Абыхэм ящыщ зыр къауэри, цIыхухъур уIэгъэ ищIащ.
Гудермес къалэм (Шэшэн) къыщалъхуа нэгъуэщI «IэпщIэлъапщIитIми» 2012 гъэм бэдзэуэгъуэм и 29-м хуэфащэ къащыщыщIащ Ингушым и Галашки къалэм. Бомбэ IэрыщIхэр къыщыуащ ахэр щагъэхьэзыр унэхэм ящыщ зым. Абы щIэса щIэпхъаджащIитIыр псэууэ къелакъым.
Iей зыщIэр Iейм зэрытекIуэдэжыр уагъэлъагъу игъуэ нэмысу хэкIуэда «моджахедхэм» ятеухуа хъыбархэм. Абыхэм къыхагъэщ хабзэщ дэтхэнэ боевикым илэжьа бзаджэнаджагъэр зыхуэдизыр. Апхуэдэхэм я гъащIэр щIыхьыншэу яух.
Мис щапхъэхэм ящыщ зытIущ. 2012 гъэм и щэкIуэгъуэм Шэшэным и полицэ лэжьакIуэхэм къэлъыхъуэн щагъэтащ «моджахед» ерухэу Сулейманов Ибрэхьимрэ Оздиев Iэбубэкыррэ. Ахэр, нэхъ тэмэму жыпIэмэ, абыхэм я хьэдэхэм къащIэнахэр къыщагъуэтыжащ Ведено куейм щыIэ Харачой къуажэм и гъунэгъуу. Ди Тхьэшхуэм а лIыукIхэр дунейм иригъэхыжащ хабзэхъумэхэм щапэщIэувам щыгъуэ. Ягъусахэм абыхэм я хьэдэхэр мэзым щIатIащ зыри тхьэ хуемылъэIуу, я кхъащхьэхэми сын трамыгъэувэу.
Мыр Дагъыстэным къыщыхъуащ. 2012 гъэм шыщхьэIум и 22-м Цунтин куейм щыIэ Мокок къуажэм и гъунэгъуу къапщытэн мурадкIэ, хабзэхъумэхэм къыщагъэувыIащ «КамАЗ» автомашинэр. Абы исам автоматкIэ къахэуэн щIидзащ. Зэхэуэм хэкIуэдауэ къыщIэкIащ Хутрах къуажэм щыщ Курбанов Ахьмэд. Абы и къуажэгъу Исрапилов Дауд зигъэпщкIуну хущIэкъуащ, арщхьэкIэ хузэфIэкIакъым. Бзаджэнаджэм и хьэдэр къуажэм и Iэшэлъашэхэм къыщагъуэтыжащ, бгым ехуэхыу иукIауэ.
Зи гугъу фхуэтщIа щапхъэхэм хуэдэ гъунэжщ, арщхьэкIэ мыхэри ирикъунущ цIыху лажьэншэхэм Iэщэ тезышэщIахэм я Iуэхухэр зыхуэкIуэр хьэкъ пщыхъун папщIэ. Ар къагурыIуэн хуейщ дин пэжым къытекIыу гъуэгу мыгъуэм техьахэм. Алыхьым абыхэм яхуигъэгъуркъым!
Халидов Висхан.
Грозный къалэ.
