Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
Инджылыз псалъэжьхэр
Къэлэжьи, итIанэ щIэхъуэпс
Хьэ щэхумрэ псы хуэмымрэ защыхъумэ.
ПсынщIэу зэбгъащIэр псынщIэу пщогъупщэж.
Акъылыншэр сытым дежи япэ йоувэ.
Акъыл зэрылъ щхьэ зыфIэмытым нэ жан зэрищIын щыIэкъым.
ЯпэщIыкIэ къэлэжьи, итIанэ щIэхъуэпс.
Бжэр е хуэщIауэ, е Iухауэ щытын хуейщ.
Шэху уэздыгъэр лъэныкъуитIымкIи щыщIагъанэркъым.
ХьитIыр къупщхьэм щхьэкIэ зэрыукIыху, ещанэм ар къищтэри щIэпхъуэжащ.
Рим зы махуэм яухуакъым.
ЩэныфIагъэр ехъулIэныгъэм и анэщ.
Къагъэсэбэпурэ лажьэмэ нэхъыфIщ, щылъурэ улъий нэхърэ.
Хьэкъущыкъу нэщIращ макъ ин зыщIыр.
ЖыхапхъэщIэр къабзэу мэпхъанкIэ.
Насып къэбгъуэтыну тыншщ, гугъур ар пхъумэнырщ.
ГукъэкIыж
«Индеецхэр»
… «Жьгъейхэм» (жыхуэсIэр си къуэш нэхъыщIэ цIыкIухэу Валерикрэ Лиуанрэ, ди гъунэгъуу псэу Хьэщхъуэжьхэ я къуэ Валерик сымэщ) зэпымыууэ сыт хуэдэ джэгукIэри къазэрыфIэсхьыр зэгуэрым къаIэщIэужэгъуащ.
Топ къыщетхуэкIкIэ, зэрыцIыкIурэ мащIэу ещIэкъуауэ Тимошэт ди судьяр. Ари иризэгуэпырт илъэсибгъум нэблэгъа щIалэ танэм топыр нэхъ цIыкIухэм къазэрыIэрызмыгъэхьэм. Хьилагъэ къимыгупсыс щыIэжтэкъым абы: ди адэм и шырыкъужьитIыр зылъызигъэтIагъэрт, хуэму фIэкIа къысхуэмыжыхьын хуэдэу е ди хьэ Цомэ къызиуштынти, ар си лъакъуэм фIэлъу топри зыIэщIэзмыгъэкIыу утыкум сыуфэразэу ситын хуей хъурт. Сыт ямыщIэми, зи, къехъулIэртэкъым абыхэм текIуэныгъэр. Арати, «жьгъейхэр» зэчэнджэщыжри, топу яхудэзгъэкIауэ хъуар мытэмэму къыщIрагъэдзащ, джэгур хьэрхуэрэгъухэм зэрызэдэдгуэшам псори арэзы техъуащ. Зыри яжесIакъым, сабийхэм замыгъэгусэн щхьэкIэ.
Iуэхур адэкIэ щымыкIуатэм, зыгуэрым къыхилъхьащ «индеецхэр» джэгукIэщIэр къэдублэну.
Къаншыуей къуажэ клубыжьым, абы щыгъуэм токи зэмышэлIам, тхьэмахуэм зэ къыщызэрагъэпэщыфырт индеец-хэм ятеухуа фильмыр щагъэлъэгъуэну. Фильмыр кIыхьу екIуэкIырт. Куэдрэ зэкIарагъэпщIэжурэ зэманым къыдекIуэкIа кинолентI тIорысэр зэ, тIэу зэпычыжынти — угувэнум къеблагъэ! Языныкъуэхэми ныкъуэеплъу кинор зэпыурти, яхущIегъэдзэжыртэкъым. Абы щыгъуэм жылэдэсым я насып къихьмэ, тхьэмахуэ, тхьэмахуитI хуэдэ дэкIмэ, фильмыр и кIэм нагъэсыжынут.
«Жьгъейхэм» мурад ящIащ зи кIэухыр иджыри ямылъэгъуа фильмым, езыхэр хэт хуэдэу, «гъунэ иралъыну». Сэ къысхуагъэлъэгъуар лIыхъужь нэхъ гурымыхь дыдэрт. Ар Америкэм щыпсэу къэзэуакIуэт. ЯтIагъуэ фIыцIэкIэ пащIэ зытесщIыхьри, мэлыцым къыхэсщIыкIа ажэ жьакIэ псыгъуэр зытезгъэувэжащ. Дыгъэм зи фэр трихуа, чэтэн Iувым къыхэщIыкIа тепхъуэр щIым хэслъафэу зытездзэри, ди адэм IуэхугъуитIкIэ — гуфIэгъуэмрэ гузэвэгъуэмрэ деж — къищтэ хабзэ пыIэ фIыцIэр зыщхьэрыстIэгъащ, апхуэдэуи зауэм кърихауэ зригъэщIагъуэу цIуужу зэрихьэ фэ шырыкъуитIыр зылъыпысIуащ. Шабзэ схуэхъуащ тутей къудамэр. Апхуэдэ щIыкIэкIэ си ролым хуэхьэзыр сыхъуащ. Си теплъэм, уеблэмэ «жьгъейхэр» къигъэшынэжат, Цомэти, къекIуэкIыну Iуэхур зэрыфIэгъэщIэгъуэныр къригъэлъагъуэу, къызэбэну къэуващ: «АдэкIэ-щэ?» — жыхуиIэ пэлъытэу.
«Индеецхэм» — Тимошэ, Лиуан, ВалерикитIым — я напэхэр къуэлэну кърацIэлыкIри, пщIантIэм щыулъэпхъащэу дэт джэдкъазым къыхача къабзийхэмкIэ я щхьэцхэр ягъэдэхащ. КIарц жыгхэр къафыщIащ, абыхэмкIэ Iэщэхэр яузэдри, шабзэхэр хадэкIэм щыкI щIэпым и жэпкъхэм къыхабзыкIыжащ. Уэшх уэр къешха нэужь, Мэлгъэбэг ИпщэмкIэ илъэсым зэ е тIэу кърихьэх псыдзэм ШадыкIэ нэс къикIыу ди къуэкIийнэ-фым дунейм тет хьэбыршыбырыр дэз ищIырт. Ди «индеецхэм» ар ящIэрти, абы щызэхуахьэса гъухухэр шабзэшэ яхуэхъуащ.
Зы Iуэху нэхъыщхьэ яIэщIэкIащ «жьгъейхэм» — псоми зэрызыдгъэхьэзырым набдзэгубдзаплъэу еплъу щыса Цомэ и ролыр яубзыхуатэкъым. Ар сэ къызбгъэданэри, гупу зызыгуэшахэм зы меданым загъэбзэхащ — дэнэкIэ къуэгъэнапIэ иIэми зыкъуадзащ. Апхуэдэ «тIысыпIэ» щэхухэр щыгъунэжт пщIантIэшхуэм, ди хадэм къищынэмыщIа, ди адэ къуэш нэхъыщIэ Хьэжпагуэ и хадитIым. Хэти зыкъуигъапщкIуэрт бэрэжьей, шыпсыранэ, мэзбий къуацэхэмкIэ зэщIэкIа къуакIэхэм. Ди хадэшхуэм къыпылъ къуэкIийнэфым зыгуэр дэпщхьэри, кIарц къудамэхэмрэ жыг делэхэмрэ зыхигъэпщкIухьащ.
ПщIантIэр зэуэ щым, нэщI къэхъуащ. Лъапсэм уридыхьэу егъэувэкIа пхъэбгъу зэкIэрыIулIа тIорысэ дыдэм сэрэ си хьэ гъэсамрэ (кхъуэпIащэ теплъэм нэхъ ещхьыр) дыкъыIунауэ дыкIэрытщ. Къапщтэмэ, къуажэкум щыбгъуэтынутэкъым Цомэ нэхърэ нэхъ хьэ губзыгъэ. ИгъащIэм ар зыми едзэкъатэкъым, ауэ иджыи сэлэт бгырыпхкIэ пха пхъэбгъу куэбжэм зыри къыфIигъэкIатэкъым: благъи, жэрэгъуи, хьэщIи, пощтзехьи. Зы цIыху закъуэм хэхауэ ар хущытт: зи акъылкIэ нэгъуэщIхэм емыщхь Гуэщланэ. Куэбжэпэм къыщыщIэдзауэ Цомэ абы и Iэм, и напэм ебзейуэ унэм нэс нишэсырт. Iэгъуэблагъэм ит хьэхэм абы пщIэ къыхуащIми ярейт, уэрамым хамэхьэ къыдэзэрыхьамэ, Цомэ и жанагъымкIэ абы и лъэр щIиудынут (езым хуэдэу тIу хъу пэтми)…
Аращи, дыщытщ Цомэрэ сэрэ ди закъуэу куэбжэпэм деж. «ИIэ, къэлъыхъуэ-тIэ!» — унафэ хуэсщIащ си дарэгъум. Джэгур зэрыдублэу, зы дакъикъэм абы пабжьэм къыхихуащ япэ «индеецыр» — Лиуан. Арат япэу «шабзэшэкIэ» къыхэукIар. Сэри си шабзэр щысшэщIым, абы и набдзэм хуэзэу сытехуащ. Ди насыпти, и набдзэм дыркъуэ тIэкIу къытена фIэкIа, и нэм блэлъэтат.
ЕтIуанэ шабзэр щызутIыпщым, етIуанэ «индеецыр» «къэзукIащ». Ар си къуэш цIыкIу Валерикт, чей нэщIым зриудыгъуауэ Цомэ къигъуэтат. Валерик къыскIэлъыуат, арщхьэкIэ шабзэшэр блэлъэтащ къыстемыхуэу.
Ещанэм, Тимошэ, нэхъ егугъуауэ зигъэпщкIуауэ къыщIэкIащ. КъуэкIийнэф куум дыщылъыхъуэн хуей щыхъум, Цомэ абдежи щакIуэхьэу зыкъыщигъэлъэгъуащ. Тимошэ здыхэсыр абы банэурэ сигъэлъагъури, ари къыкъуэтхуащ.
ЗэрыгъэкIий-зэщIэгъуагэ макъыр пщIантIэм зэуэ дэз къэхъуащ. Лиуан и набдзэм лъыр къожэх, Валерик и пхэщIыщхьэм шабзэшэм зыхитIащи, къежыхь… Псом нэхърэ зи пхъэ нэхъ къикIар Тимошэт — абы шабзэшэр и дамащхьэм телъэтыкIри, мащIэу иуIауэ арат. Сызытемыхуар ди гъунэгъу щIалэ цIыкIу Валерикщ. Къэхъуа псор абы щилъагъум, зричри ежэкIыжащ. СыкIэлъыуами, а зыр сIэщIэкIат.
Цомэ къэхъуа псом къигъэуIэбжьыжащи, мэпщIэу, гъуэгыу зэхэс сабийхэм зэрадэIэпыкъуныр имыщIэу къежыхь. Сэ къызобэн.
Зэрызехьэ макъым игъэгузавэри, езыр-езыру къыщIэмыкIыф ди анэшхуэ Фаризэти хьэлэмэту щхьэгъубжэм нэс къэкIуэтауэ мэкIий. Гъунэгъухэр асыхьэ-ту къежэкIащ. ЦIыху гупыр зэхэту ди анэр къыдыхьэжащ. Хъыбарыр щIэхыу нагъэсащ къуажэ сымаджэщым, Лиуан и адэ Хьэжпагуэ щылажьэм. Хьэжпагуэ ди къуажэ дохутыр Артюшэ щIыгъуу къыдэлъэдащ пщIантIэм. ЗанщIэуи уIэгъэ хъуа «индеецхэм» ядэIэпыкъун щIидзащ. Валерик и пхэщIыщхьэм шабзэр къыхачыжри, Лиуанрэ Тимошэри еIэзащ. Абы псори игъэсабырыжащ, къэхъуа щIагъуэ зэрыщымыIэр яжриIэри. ИужькIэ «лIыхъужь бзаджэр» къызапэсри, куэдрэ а махуэр сигу къагъэкIыжащ.
Сэ абы щыгъуэм сукIытэжат щIэщхъу сIэщIэкIам щхьэкIэ. Сыкъамылъагъу-мэ, псори зэуэ ящыгъупщэжын си гугъэу, къуажапщэмкIэ щыпсэу ди адэ шыпхъу Хьэтхъэнхэ я деж сыщIэпхъуат. МахуищкIэ сыкъикIакъым абы я деж.
ИкъукIэ цIыхубз Iущу щытащ ди адэ шыпхъур. Ар къуажэ амбулаторэм щылэжьат, зэфIэкI хъарзынэхэри иIэу. Сымаджэщым къабзагъэм зэрыщыкIэлъыплъ хабзэм хуэдэу, абы и унэри сыт щыгъуи зэлъыIухат, и хьэкъущыкъур цIуужырт, зы сабэ кIапэ лъэгуи щхьэгъубжи щыплъагъунутэкъым. Абы и унэм хуэкIуэ лъэс лъагъуэ кIыхьыр зэгъэзэхуат, мывэ хужь зэхуэдэкIэ ибгъухэр къэгъэтIылъыхьауэ. ДэнэкIэ уплъэми, удз гъэгъар пщIантIэм дэзт, хадэм зэхэгъэщхьэхукIауэ сатыр захуэу нащэр, бжьыныр, балыджэр, шыбжийр щыкIырт…
Махуищ дэкIри, сэ секIуэлIэжащ ди адэжь лъапсэм. Сызэримыгугъауэ, си къуэш цIыкIухэр къысхуэзэшауэ гуфIэ-жу къыспежьат. Дыркъуэ ятездзахэри хэгъуэщэжауэ, езыхэми псори ящыгъупщэжауэ къысхудэплъейрт: «Иджы сыт тщIэнур?» — жаIэ щIыкIэу.
КIэрашэ Михаил.
Ди сурэт гъэтIылъыгъэхэр
«Iуащхьэмахуэ» журналым и хьэщIэхэмрэ абы щылажьэхэмрэ. Сурэтыр Шпанагель Эткар трихащ. 1994 гъэ
Фэ фщIэрэ?
Къуалэбзухэм я цIэхэр
Авдотка — джэдкусэ, мэкъупIэджэд
Баклан — хыбабыщ, хыпсыджэд
Барсучок — бгъэнбзу
Дрозд — бзугъуабжэ
Гайчка — цIыжьдадэщхьэфIыцIэ
Белобровик — бзуущхъуэнабдзэху
Жаворонок малый — уэгунэбзу
Зарянка — бгъэмопэ, бгъэморэ, пшэплъхуэусэ
Зарянка кавказская — пшэплъхуэусэ
Гайчка черноголовая кабардинская — къэбэрдей къуршцIыжьдадэ
Дрозд белозобый — бзуупцIэбгъэгуху
Бекас — сыр-сыр, бзупэкIыхь, удыдж
Аист белый — псыхэуэщIыбыпцIэ
Жаворонок полевой — мэлыхъуэбзу, вагъуэбзу
Аист чёрный — къырпсыхэуэ.
Шхыныгъуэхэр
Лэпс зэщIэт, джэдыл, кIэртIоф, пхъы хэлъу
Iыхьэурэ зэпкъраха джэдыр ятхьэщI, шыуаным иралъхьэ, псы щIыIэ щIакIэри пэшхьэкум трагъэувэ. МафIэ иным тету зэ къытрагъэкъуалъэ, тхъурымбэр къытрахыурэ. АдэкIэ мафIэр щабэ ящI, шыуаныщхьэр трапIэжри ныкъуэвэфI хъуху ягъавэ, тхъурымбэр зэзэмызэ къытрахыурэ. ИтIанэ абы халъхьэ зэпэплIимэ цIыкIуурэ упщIэта кIэртIоф, бжьыныху, шыгъум и зэхуэдитIыр. Шыуаныщхьэр трапIэ, мафIэр щабэ ящIри ягъавэ дакъикъитху-икIэ. Абы халъхьэ зэпэплIимэ цIыкIуурэ упщIэта пхъы. Шыуаныщхьэр трапIэжри мафIэ щабэм тету ягъавэ дакъикъитху-хыкIэ, итIанэ халъхьэ щимэ цIыкIуурэ упщIэта бжьыныщхьэ. Шыуаныщхьэр трапIэжри, хьэзыр хъуху ягъавэ. Шыуаныр мафIэм къытрахыжри пэшхьэкубгъум трагъэувэ. Джэдыл вар лэпсым къыхахри тепщэчым иралъхьэ, абы бжьыныху шыпс тракIэри, пщтыру яшх. ПIастэ дашх. Абы и ужькIэ хьэнтхъупс пщтырыр трафыхьыж, щIакхъуэ е пIастэ, хьэлIамэ, чыржын дашхыурэ.
Халъхьэхэр (цIыхуитI Iыхьэ):
джэдылу — г 400,
псыуэ — г 1300-рэ,
кIэртIоф укъэбзауэ — г 200,
пхъы укъэбзауэ — г 100,
бжьыныщхьэ укъэбзауэ — г 50,
бжьыныхуу — г 30,
шыгъуу, шыбжийуэ — узыхуейм хуэдиз.
«Адыгэ шхыныгъуэхэр» тхылъым къитхыжащ.
Псалъэ шэрыуэхэр
Пщэдджыжь акъыл
Си тхъэгъуэм си гъуанэдэплъэ, си лъаджэгъуэм къыслъимыплъэж.
«Сыщыкъулейм къыскIэлъыкIуащ, къулейсыз сыхъури, и щIыбагъ къысхуигъэзэжащ», — жыхуиIэщ.
Хьэ пэтрэ и шырыр дзапэкIэ зэрехьэ.
Адэ-анэм быным я деж щаIэ къалэныр хьэлэлу ягъэзэщIэн хуейщ, мыхьэнэр иIэщ.
Шы зыгъуэт нэху тещхьэркъым.
ЦIыхум къыхузэпища, къехъулIа гуэрым гу щимыхуэ щIыкIэ щыхэкIыжым, щыфIэкIуэдыжым деж хужаIэ хабзэщ.
Ухэныпэ нэхърэ — лъэхъумбыщIэ.
ПщIэ зиIэ, сэбэпышхуэ зыпылъ гуэр зыIэрыбгъэхьэ щымыхъум деж щыIэмкIэ, узыпэлъэ-щымкIэ арэзы уохъу.
Пщыхьэщхьэ акъылым нэхърэ — пщэдджыжь акъыл.
Пщэдджыжьым псори нэхъ гъэбелджыла, убзыхуа хъункIэ гугъэу Iуэхум и унафэр пщэдджыжь пщIондэ щагъэIэпхъуэм деж жаIэ хабзэщ.
Щауэ Къэлидар.
Гупсысэр – псалъэкIэ
Далай-Ламэ гу зылъитахэр
Ди унэхэр кIуэ пэтми нэхъ ин, ауэ унагъуэм исхэр нэхъ мащIэ мэхъу.
Ди псэукIэр нэхъ тынш, ауэ ди зэманыр нэхъ тхуримыкъу мэхъу.
ЩIэныгъэлIхэр нэхъыбэ хъуми, гупсысэ убзыхуам дыхуэхейщ.
Хущхъуэхэр нэхъыбэу къожьэ, ауэ узыншагъэр нэхъ йокIакIуэ.
Гъуэгушхуэ зэпытчащ, уеблэмэ хьэршми дынэсри къэдгъэзэжащ, ауэ гъуэгур зэпыдупщIу ди гъунэгъум и деж дыщIыхьэжыфыркъым.
Iэмал куэд къыдэзыт компьютерыр къэдгупсысащ, ауэ цIыхуитI гуапэу зэIущIэу зэбгъэдэсыжыфыркъым.
И куэдагъымкIэ япэ дища щхьэкIэ, и фIагъымкIэ иужь дыкъонэ.
ЦIыхухэм я лъагагым нэхърэ яхэлъ гъэсэныгъэр нэхъ лъахъшэщ.
Хэхъуэр куэд хъуа щхьэкIэ, зэхущытыкIэр мыхьэнэншэ мэхъу.
Дызэрыт зэманым: щхьэгъубжэм удэплърэ плъагъур куэд щхьэкIэ, пэшым зыри щIэлъкъым.
Псалъэзэблэдз
ЕкIуэкIыу: 3. ЩэкI Iув, цы кIэщI щабэ тету. 5. Европэ къэрал нэхъ лъэрызехьэ дыдэхэм ящыщ зым и къалащхьэ. 8. Языныкъуэ пхъэщхьэмыщхьэхэм я кум илъщ. 10. Ди Налшык зоопаркым ит псэущхьэ пIащэ: къэбгъэгубжьмэ, къоубжьытхынкIэ хъунущ. 11. Египетым адыгэр зэреджэу щытар. 12. Зэпымыууэ уэс зытелъ бгы. 13. Пасэрей зэрыпыджэ Iэщэ. 14. Улажьэмэ, … пшхынщ, умылажьэмэ, лажьэ бгъуэтынщ. 15. Ди гъунэгъуу псэу лъэпкъ. Абы ящыщ мин зыбжанэ ди республикэм щопсэу. 17. Ныпышхуэ. 19. … зэхэдзэ нэхърэ — Iыхьэ зэхэдзэ. 21. Махъсымапхъэ зэхэгъэва. 22. Адыгэ уэрэдыжь цIэрыIуэ «Щауэ …» 26. ЩIалэр илъэс 18 хъуащ, и … кIуэгъуэщ. 27. ЩIалэ зэкIуж, бжьыфIэ, къудан. 28. Нартхэм я гъукIэ. 31. Композитор цIэрыIуэр … нэмысу дунейм ехыжащ. 32. Дамэ пхъашэ зытет хьэпIацIэ цIыкIу. 33. Гъэмахуэм Iэщышхуэм я фэр изых бадзэ. 34. Ахъшэ лIэужьыгъуэ: тхылъымпIэуи гъущIхэкIыуи щыIэщ. 35. НэщI исым и пщэдджыжьышхэ. 36. Адыгэ псалъэжьым зэрыжиIэмкIэ, ар нэм хуэдэщ. 37. Илъэс зытIум ит шыщIэ мыгъасэ. 39. Узыдэмыхьэ … лы дэзщ.
Къехыу:1. Адыгэ таурыхъхэм узыщрихьэлIэ фызыжь хьилэшы. 2. Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал филармонием и артисткэ, адыгэ бзылъхугъэ уэрэджыIакIуэ Iэзэ … ФатIимэ. 3. Дзэлыкъуэ районым хиубыдэ къуажэ. 4. Адыгэ лъэпкъ. 6. Кавказым щыпсэу лъэпкъышхуэ, мелуан зыбжанэ хъууэ. 7. Ставрополь щIыналъэм хиубыдэ къалэ, адыгэцIэ зэрихьэу. 9. Языныкъуэ удз лъагэхэм я лъэдий гъуа. Е … 16. Муслъымэн диным пшхы мыхъуну къилъытэ ерыскъыпхъэм щхьэкIэ жаIэ. 17. Узижагъуэм и нэм … ущIоуэ. 18. Хэтхэ я унэ … тес? 20. Фэбжьым, удыным я лъэужь. 23. ЦIыху мелуан 200-м нэс щыпсэу муслъымэн къэрал, Азием щыщу. 24. Тэрчокъуэ Къамболэт цIэрыIуэ ищIа, Ленин орден зрата колхозыр зыщыщ къуажэ. 25. Жэщ хуегъэзэкI. 29. ХадэхэкI. 30. Къуалэбзу кIэ дыкъуакъуэ. 38. ХакIуитI зы … щIэзагъэркъым. 40. Ди республикэм и адыгэ театрым илъэс зыбжанэкIэ щыджэгуа, Къэбэрдей-Балъкъэрым щIыхь зиIэ и артист. Абы и цIэр зэрехьэ Черкесск дэт адыгэ театрым.
Зэхэзылъхьар Мыз Ахьмэдщ.
ШыщхьэуIум и 19-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу:1. Пщыкъуэ. 3. Тхьэгъуш. 7. ПащIэкIапсэ. 8. Пагэ. 9. Ауз. 10. Ныджэ. 13. Хамэ. 14. Щытхъу. 17. Псынабэ. 18. ПщIэгъуалэ. 23. Молэ. 24. Блэр. 28. Щхьэм. 30. Гъубж. 31. Хасэ. 32. Псынэдахэ. 33. Шэрэз. 34. Аслъэн.
Къехыу:1. Пхъампэ. 2. Къурашэ. 4. Хьэсэн. 5. Шортэн. 6. ПкIауэ. 11. Имыс. 12. ЩIыIуб. 13. Хы. 15. Хъун. 16. Унагъуэ. 19. ЩIалэ. 20. Лулэ. 21. Ем. 22. Хур. 25. Пщыгъуэш. 26. Абрэдж. 27. Уэсмэн. 29. Мастэ. 31. Хэхэс.
