Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Парламентым и еханэ зэхуэсыгъуэм и депутатхэр хэхыным пыщIа лэжьыгъэхэр ирагъажьэ
2019 гъэм мэкъуауэгъуэм и 11-м официальнэу зыхуагъэхьэзыру щIадзащ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Парламентым и еханэ зэхуэсыгъуэм и депутатхэм я хэхыныгъэм. Законодательствэм ипкъ иткIэ Iэ Iэтыныр абы хухаха 2019 гъэм фокIадэм и 8-м екIуэкIынущ.
Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и щIыналъэр зэрыщыту зыхиубыдэ республикэ хэхыпIэ округ зэгуэтым щыхахынущ депутат 70. Хэхыныгъэхэр екIуэкIынущ пропорциональнэ хабзэм тету, нэгъуэщIу жыпIэмэ, парт спискэхэм япкъ иткIэ.
А щIыкIэм тету, хэхыныгъэ лэжьыгъэр нэхъ зыбгъэдэхуэнур хэхакIуэхэм я зэгухьэныгъэхэрщ — политикэ партхэм, абыхэм я щIыналъэ къудамэхэм, политикэ партхэм я къинэмыщI IэнатIэхэм ящыщу хэхыныгъэм хэтыну хуитыныгъэ зиIэхэрщ.
Нобэм ирихьэлIэу политикэ партхэм я щIыналъэ къудамэу республикэм 37-рэ щатхащ. ХэхыныгъэмкIэ законодательствэм ипкъ иткIэ, Урысей Федерацэм ЮстицэмкIэ и министерствэм и управленэу Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щыIэм къытригъэдзащ «Политикэ партхэм я IуэхукIэ» Федеральнэ законым тету хэхыныгъэм хэтыну хуитыны-гъэ зиIэ политикэ партхэм я спискэр. Абы къызэригъэлъэгъуамкIэ, дызыхуэкIуэ хэхыныгъэхэм хэтыну хуитыныгъэ зиIэ политикэ парту 59-рэ, политикэ партхэм я щIыналъэ къудамэу 35-рэ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щыIэщ.
Хэхыныгъэм хэтыну хуит ящIа дэтхэнэ партми езым и кандидатхэм я спискэр егъэхьэзыр. Политикэ партым е абы и къудамэу республикэм щыIэм и спискэм кандидату 35-рэ нэхърэ мынэхъ мащIэ, ауэ 120-м щIимыгъу хегъэхьэ.
Зэрыщыту хэхыпIэ округым къриубыдэу дэтхэнэ зы партым папщIи Iэ зыIэтахэм я бжыгъэм тещIыхьауэ мандатхэри хухахынущ, нэгъуэщIу жыпIэмэ, политикэ парт пыухыкIам и лIыкIуэу Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Парламентым хыхьэнухэм я бжыгъэр Iэ зыIэтахэр зыхуэдизым елъытауэ щытынущ.
Депутат мандатхэр щызэпагуэшкIэ хэтыну хуитыныгъэ зиIэнур кандидатхэм я спискэу тхахэм ящыщу хэхакIуэхэм я процентихум нэхърэ мынэхъ мащIэм Iэ щIаIэтахэрщ. Депутат мандатхэр кандидату ятхахэм иратынущ абыхэм спискэм щаIыгъ увыпIэм тещIыхьауэ.
Къэгъэлъэгъуапхъэщ хэхакIуэхэм я зэгухьэныгъэхэм хэмыт цIыхухэри кандидатхэм я спискэхэм хагъэхьэну хэхакIуэхэм я зэгухьэныгъэхэм хуитыны-гъэ зэраIэр. Ауэ апхуэдэ цIыхухэм ящыщу спискэм хагъэхьэ хъунур процент 50-м щIимыгъущ.
ХэхакIуэхэм я зэгухьэныгъэхэу хэхыныгъэм хэтыну зи мурадхэм я къалэнщ Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIыналъэм щатха хэхакIуэхэм я процент 0,5-м нэхърэ мынэхъ мащIэм ахэр зэрыдаIыгъымкIэ тхылъхэм Iэ щIрагъэдзыну.
2019 гъэм щIышылэм и 1-м ирихьэлIэу Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и щIыналъэм щатха хэхакIуэхэм я бжыгъэр 534285-рэ мэхъу.
ХэхыныгъэмкIэ законодательствэм ипкъ иткIэ хэхакIуэхэм я Iэ зыщIэлъ тхыгъэхэр зэхуамыхьэсу хэхыныгъхэм хэтыну хуитыныгъэ яIэщ политикэ парту 8-м:
-«Урысей зэкъуэт» урысейпсо политикэ партым;
— «Урысей Федерацэм и коммунист парт» политикэ партым;
— «Урысейм и либерал-демократ парт» политикэ партым;
— «Захуагъэ здэщыIэ Урысей» политикэ партым;
— «ЩхъуантIэхэр» урысей экологие партым;
— «Урысейм и хэкупсэ» политикэ партым;
-«ЯБЛОКО» урысей демократие парт зэгуэт» политикэ партым;
-«Урысейм и аграрнэ парт» урысейпсо политикэ партым.
ХэхакIуэхэм я зэгухьэныгъэхэм ящыщу кандидатхэм я спискэхэр къыхэзылъхьа дэтхэнэ зыми и къалэнщ хэхыныгъэмкIэ фондыр щызэхуихьэсын папщIэ хэхыныгъэмкIэ счёт щхьэхуэ къызэIуихыну. ХэхакIуэхэм я зэгухьэныгъэхэм хэхыныгъэмкIэ я фондхэр езы зэгухьэныгъэхэм ахъшэкIэ е цIыху щхьэхуэхэм, юридическэ IэнатIэхэм езыхэм я жэрдэмкIэ кърат ахъшэм я хьэкъкIэ къызэрагъэпэщу аращ. ХэхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм хэхыныгъэм и фондым къыхэкIыу къигъэсэбэпыну ахъшэр сом мелуан 20-м щIригъэгъуну хуиткъым.
ХэхыныгъэмкIэ законодательствэм щыубзыхуащ цIыху щхьэхуэхэмрэ юридическэ IэнатIэхэмрэ хэхыныгъэмкIэ фондым нэхъыбэ дыдэу халъхьэ хъуну ахъшэ бжыгъэри. Ар цIыху щхьэхуэхэм папщIэ сом зы мелуан, юридическэ IэнатIэхэм папщIэ сом мелуани 4 хъууэ аращ.
Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Парламентым и еханэ зэхуэгъэсыгъуэм и депутатхэм я хэхыныгъэм зыхуэгъэхьэзырынымрэ ар егъэкIуэкIынымрэ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и щIыналъэм къыщызэрагъэпэщ: КъБР-м и ХэхакIуэ комиссэм, щIыналъэ хэхакIуэ комиссэу 13-м, участкэ хэхакIуэ комиссэу 355-м. Псори зэхэту абыхэм щылэжьэнухэр цIыху минищым щIегъури, ахэр программэ хэхакIэ Iуэхум хуагъэхьэзырынущ.
Къэгъэлъэгъуапхъэщ дызыхуэкIуэ хэхыныгъэхэм япэ къихуэу хэхыныгъэмкIэ законодательствэм мыхьэнэшхуэ зиIэ, хэхыныгъэхэр зэIухауэ икIи пэжыгъэ хэлъу егъэкIуэкIыным хуэунэтIа зэхъуэкIыныгъэ зыбжанэ зэрыхалъхьар. Абыхэм ящыщу нэхъыщхьэ дыдэу къэплъытэ хъунущ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Парламентым и депутатхэр щыхахкIэ хэхакIуэхэм нэгъуэщI щIыпIэхэм Iэ щаIэтыну хуит зэращI удостворенэхэр тын зэрыщагъэтыр. Иджы Iэ щаIэт махуэм езыр зыхиубыдэ участкэм и щIыналъэм щымыIэну дэтхэнэ хэхакIуэми хуитыныгъэ иIэщ республикэм къриубыдэу езыр здэщыIэну щIыпIэм хиубыдэ участкэм Iэ щиIэтыну. Абы папщIэ зыхуэфащэ лъэIу тхылъыр хэхакIуэ комиссэм езым и щхьэкIэ е къэрал, муниципальнэ Iуэхутхьэбзэхэр зэфIэгъэкIынымкIэ къалэн куэд зыгъэзащIэ центрыр къигъэсэбэпу лъэIу тхылъ итын хуейуэ аращ.
ЗэхъуэкIыныгъэхэм ящыщщ кIэлъыплъакIуэхэм я лэжьыгъэр къызэгъэпэщынымкIэ шэсыпIэхэм зэрызаубгъуар. Иджы хэхакIуэхэм я зэгухьэныгъэхэу кандидатхэм я спискэхэр езыгъэтхахэм къадэкIуэу кIэлъыплъакIуэхэр участкэхэм къагъэкIуэну хуитщ жылагъуэ кIэлъыплъыныгъэм и субъектхэм — Урысей Федерацэм и Жылагъуэ палатэмрэ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Жылагъуэ палатэмрэ.
КъБР-м и ХэхакIуэ комиссэм и мурадщ щIыналъэ хэхакIуэ комиссэхэм, къэрал властым и органхэм, щIыпIэ унафэр зезыгъакIуэ органхэм, цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм ящIыгъуу лэжьыгъэ пыухыкIахэр иригъэкIуэкIыну. Абыхэм ящыщщ хэхыныгъэм зэрызыхуагъэхьэзырымрэ ар зэрырагъэкIуэкIым-рэ телевиденэм, радиовещанэм, интернетым я зэфIэкIхэр къэгъэсэбэпауэ хэIущIыIу щIыныр, зэIущIэ, семинар щхьэхуэхэр егъэкIуэкIыныр, волонтёрхэр Iуэхум къыхэшэныр.
ЦIыхухэм хэхыныгъэм и лъэныкъуэкIэ яIэ хуитыныгъэхэр къызэгъэпэщын, хэхакIуэ комиссэхэм я лэжьыгъэр зэIухауэ егъэкIуэкIын мурадкIэ, хэхыныгъэхэм зыщыхуагъэхьэзыр икIи ахэр щрагъэкIуэкI зэманым КъБР-м и ХэхакIуэ комиссэм пIащIэгъуэкIэ цIыхухэр здэпсалъэ хъун телефон щыIэнущ. Абы и номерыр: (86662) 406-496.
КъищынэмыщIауэ, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Парламентым и еханэ зэхуэгъэсыгъуэм и депутатхэм я хэхыныгъэм зэрызыхуагъэхьэзырымрэ ар зэрекIуэкIымрэ теухуа информацэр зэпымыууэ иралъхьэнущ КъБР-м и ХэхакIуэ комиссэм и официальнэ сайтым (www.kabardin-balkar.izbirkom.ru).
КъБР-м и ХэхакIуэ комиссэ.
