Тхьэбысым Иринэ: Гъэсэныгъэ зыхэлъыр икIи Iэдэбщ икIи гумащIэщ
ЕгъэджакIуэм и лэжьыгъэр, и зэфIэкIыр зыхуэдэр къэзыгъэлъагъуэр и гъэсэнхэм къыхуаIэ пщIэмрэ абыхэм зыIэрагъэхьэ ехъулIэныгъэмрэщ. Абы и лъэныкъуэкIэ нобэрей си псэлъэгъур щапхъэщ. Абы иригъэджахэм мымащIэу яхэтщ зыпэрыт IэнатIэм зэфIэкI лъагэхэр къыщызыгъэлъагъуэхэр, студенту щыщыта зэманыр ягу къыщагъэкIыжкIэ, а бзылъхугъэм и цIэри гуапэу къыхагъэщ. Медицинэ щIэныгъэхэм я кандидат Тхьэбысым Иринэ Къарней и пхъум зыхэт гупым щиIэ пщIэр къыхуэзыхьар и лэжьыгъэм хуиIэ бгъэдыхьэкIэмрэ и хьэл-щэн зэпIэзэрытымрэщ.
Налшык къалэ дэт лицей №2-р дыжьын медалкIэ къиуха иужь, ар КъБКъУ-м и медицинэ факультетым щIэтIысхьащ, абы къыкIэлъыкIуэу и щIэныгъэм щыпищащ а еджапIэм и аспирантурэм. Тхьэбысымым щIэныгъэфI зэригъуэтам гу лъатэри, егъэджакIуэу университетым къагъэнэжащ. Абы лъандэрэ илъэс 14 дэкIащи, лэжьыгъэр фIэгъэщIэгъуэну, абы щIэщыгъуагъ гуэр хилъхьэу, къыхаха IэщIагъэм студентхэр нэхъ зэрыдригъэхьэхыным хущIэкъуу и IэнатIэр ирехьэкI. Абы къищынэмыщIауэ, Иринэ щрегъаджэ дохутырхэм я Iэзагъэм щыхагъахъуэу КъБКъУ-м щыIэ щIыналъэ центрым.
— Иринэ, уи IэщIагъэр медицинэм еппхыным сыт щхьэусыгъуэ хуэхъуар?
— Медицинэмрэ экономикэмрэ нэхъ сыдахьэхыу къекIуэкIащ. Ауэ IэщIагъэ схуэхъунур къыхэсхын хуей щыхъум, медицинэм тезгъэщIащ, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ абыкIэ щапхъэ зытесхын сиIэт. Си анэ дэлъху Сидакъ Михаил республикэм щыцIэрыIуэ дохутыр-терапевт, апхуэдэу си анэ шыпхъум ипхъу Чым Жаннэ щытхъу зиIэ акушер-гинекологт. Мис абыхэм я лэжьыгъэм хуаIэ бгъэдыхьэкIэр, цIыхухэм гупсэхугъуэ зэрыратыжыр си нэгу щIэкIкIэрэ, а IэщIагъэм сыдихьэхащ. Си адэ-анэм я гъащIэ псор егъэджэныгъэ лэжьыгъэм тыхь хуащIащ. Арауэ къыщIэкIынщ сэри, нэхъапэкIэ сыхуэмеями, егъэджэныгъэ IэнатIэм сыщIыхуэкIуэжар. Апхуэдэу университетым егъэджакIуэу сыкъызэрынэжар куэдкIэ и фIыщIэщ медицинэ факультетым илъэс куэдкIэ и декану щыта Щомахуэ Алексей. Жылагъуэ узыншагъэмрэ узыншагъэр хъумэнымкIэ кафедрэ къыщызэригъэпэщым, апхуэдэ цIыху щэджащэм удэлэжьэным иIэ мыхьэнэр къызгурыIуэри, щIэныгъэм нэхъ куууэ сыхыхьащ.
— Сыт хуэдэ атIэ ди пщэдейрей дохутыр-нобэрей студентхэр? Къыхаха IэщIагъэм пылъ жэуаплыныгъэр нэсу зыхащIэрэ абыхэм?
— Пэжыр жыпIэмэ, абыхэм яхэтщ а зыхуеджэ IэщIагъэм гудзакъэшхуэ хузимыIэхэр, адэ-анэхэм я жыIэкIэ ар къыхэзыхахэр. Апхуэдэхэр куэд хъуркъым икIи зэрыщыуар къагурыIуэжу еджапIэм зыщызымыIэжьэжхэр яхэтщ. Ди гуапэ зэрыхъущи, ди факультетым къыщIэтIысхьэхэм я нэхъыбэм гукIи псэкIи IэщIагъэр къыхахащ, зыхуедгъаджэр яфIэгъэщIэгъуэну, уеблэмэ нэхъыбэ къызэращIэным хущIэкъуу апхуэдэхэщ. Къаухрэ IэнатIэ пэрыувэмэ, сэ шэч къытесхьэркъым абыхэм я нэхъыбэм я лэжьыгъэр тэмэму зэрырахьэкIынум. Ауэ куэдрэ абыхэм я Iуэхур къызэрекIуэкIыр дауэ жыпIэмэ, я щIэныгъэм хагъэхъуэну къалэшхуэхэм макIуэри, адэкIэ езыхэм заужьынымкIэ щыIэ щытыкIэхэм дехьэхри, абыхэм къыщонэж.
— Иринэ, уи зыгъэпсэхугъуэ зэманыр дауэ бгъакIуэрэ?
— «Апхуэдэ уиIэххэ?» жыпIэркъэ. Лэжьыгъэм зэман куэд дыдэ тызогъэкIуадэ. Абы сыкъыщыдэхуэм деж ХьэтIохъущокъуэм и цIэр зезыхьэ жыг хадэм къыщыскIухьыну сфIэфIщ. ЦIыху куэдым уащыхэтым деж, ухуей-ухуэмейми, абы икъукIэ урегъэзэш, уи къарур егъэкIуэщI. Абы къыхэкIыу щIыуэпсым щызгъакIуэ зэманым си дежкIэ уасэ иIэкъым. Абы си гуащIэм къыхегъэхъуэж. Апхуэдэу сфIэфIщ концертхэм сыкIуэн, псом хуэмыдэу Нэхущ Чэрим ейхэм. ЩоджэнцIыкIум и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей драмэ театрым сыкIуэну Iэмал гуэр сиIэххэмэ, зэрыблэзмыгъэкIыным сыхэтщ. Ауэ апхуэдэу зызгъэпсэхуну сэ къыщысхуихуэр зэзэмызэщ.
— ФIыуэ плъагъу махуэшхуэр сыт хуэдэ?
— ЦIыхухэм я нэхъыбэм къыхахыр ИлъэсыщIэрщ. Сэ накъыгъэ махуэшхуэхэм пэсщIын щыIэкъым. Абдежыращ дыкъэзыухъуреихь дунейм гъатхэм и «фащэ» нэхъ дахэ дыдэр щыщитIагъэр. ИхъуреягъкIэ псори зэщIогъагъэри, дунейм щхъуэкIэплъыкIэу зыкъызэIуех, хьэуам хэт мэ гуакIуэм щхьэр игъэуназэу. Гури догъагъэ дунейм и апхуэдэ щытыкIэм, Iуэхугъуэшхуэхэм утригъэгушхуэу, гъащIэм мурад дахэхэр хузэIуегъащэ. А псор апхуэдэу къыщIысщыхъур сыкъыщалъхуа махуэр а мазэм зэрыхиубыдэрами сщIэркъым.
— Иринэ, уэ узэреплъымкIэ цIыхубзым сыт хуэдэ хьэл нэхъыщхьэу хэлъын хуейр?
— Нэхъыщхьэр гъэсэныгъэрщ. Гъэсэныгъэр дыщэ жыгым хуэзыгъэда пасэрейр гъащIэм куууэ кIуэцIрыплъырт. ЦIыхум сыт хуэдэ къулыкъу имыIыгъами, сыт хуэдэу екIуу зыщыхуэпыкIауэ щымытами, абы и пщIэр, ираплъыну фэр къыхуэзыхьынур и гъэсэныгъэрщ. Аращи, гъэсэныгъэ зыхэлъ цIыхубзыр икIи Iэдэбу икIи гумащIэу щытынущ.
— ГъащIэм щапхъэ щыпхуэхъу, и дуней тетыкIэкIэ узыдэплъей цIыху уиIэ?
— Си гугъэмкIэ, дэтхэнэ цIыхуми псом япэу щапхъэ хуэхъур и адэ-анэращ. Сэри ахэращ гъащIэм гъуазэ щысхуэхъур. Си адэр захуагъэмрэ пэжыгъэмрэ сытым дежи зыгъэнэхъапэ, щыпкъагъэ зыхэлъ цIыхум и щапхъэ нэсщ. Апхуэдэу и дуней тетыкIэкIэ сызыдэплъей цIыхущ си адэ къуэшым ипхъу Сыжажэ Ларисэ. Ар и теплъэкIи, и хьэл-щэнкIи нэгъэсауэ адыгэ бзылъхугъэщ зыхужаIэхэм хуэдэщ. Ларисэ цIыху зэпIэзэрытщ, нэхъыжьми нэхъыщIэми екIуу къадокIуэкIыф. И IэщIагъэкIэ егъэджакIуэщи, а унэтIыныгъэми ехъулIэныгъэхэр щиIэу мэлажьэ.
— ХъуэпсапIэр — ар цIыхум и гъащIэм щIэщыгъуагъ гуэр къыхэзылъхьэщ, лъагапIэщIэхэм хуэкIуэнымкIэ и лъэр щIэзыгъэкI гуращэ дахэщ. КъэкIуэнум ущыхуэплъэкIэ, Иринэ, нахуапIэ хъуну узыщIэхъуэпс уи хъуэпсапIэхэр сыт хуэдэ?
— «Налшык» курортыр дуней псом щыцIэрыIуэу щытащ, щIыпIэ зэхуэмыдэхэм къикIыу абы цIыху куэд зыгъэпсэхуакIуэ къакIуэрт. Сыхуейт ди санаторэхэм ящыщ зы си нэIэм щIэту згъэлэжьэну, абы цIыхухэм гунэс ящыхъун лэжьыгъэ тэмэм къыщысхузэгъэпэщыну си къарум сы-къегъэгугъэ.
Епсэлъар
ЩхьэщэмыщI Изэщ.
