Хы Iуфэм
МАХУЭЛI Нарзан
Телъыджэ щэхукIэ псэр зыхьэхур
Зи напщIэ телъу къигъэщIа!
Жэщ уафэм вагъуэу къыIэщIэхур
Хэз хъууэ зи щIэр из ищIа!
Уи щIыфэ бзийхэр щызопсалъэ,
ЩызэфIонэжхэр, щызокIуж.
Уи пащхьэ ситщи, уи зы налъэ
Сыхъуауэ си псэр солъэгъуж.
Зи теплъэр нэсу пхуэмыIуатэм
Къритми уи псэм гукъыдэж,
Уэм хы тхьэрыкъуэу щызелъатэм
КIуа тхыдэр сакъыу къраджэж.
Сыхуейти гуауэр къэсIуэтэну,
Къыслъимыгъэсу псыщхьэр магъ.
Схурикъукъым гур хэзгъэупщIыIуэну
Спэщылъ хы фIыцIэр зиинагъ.
Из хъуащи пшэхэр сщхьэщыт уафэм
ЩIым къохри нэпсу заунэщI.
ГухэщIхэу си псэр щIэзылъафэм
ТкIуэпс мащIэу хышхуэр
къысфIагъэщI.
Толъкъун къэтэджу темыужхэм
СапимыкIуэту махуэ къэс,
Езэш зымыщIэ гукъэкIыжхэм
Адыгэш къабзэм сагъэшэс.
Адыгэ ныпым ириIауэ,
Мес… щхъуантIэу псыщхьэм
зысфIехъуэж.
Адыгэ гугъэм хуит ищIауэ
Толъкъунхэр шууэ гъуэгу тохьэж.
Адыгэ лIыгъэм и фэеплъу
БампIэшхуэ щIэлъщи хым и щIагъ,
Хым и фэ Iувым къыкIэщIэплъу
Си лъэпкъ и тхыдэр ноби магъ.
Зы ткIуэпс къэсыхукIэ зы архъуанэ…
Згъуэтыжкъым IэфIу нэгу щIэлъар…
Ей, ХЫ ФIЫЦIЭЖЬУ зи щIэр гъуанэ,
Хей дапщэ уэ щIебгъэлъэфар?!
Сэ сызей лъэпкъым Iэджэ щIауэ
Уэ ухуэхъуащи лъапсэкIуэд,
Зэм сфIощI ди деж сыкъэкIуэжауэ
Уи лъабжьэм щIэлъщи дэ тщыщ куэд.
Сэ схэмылъа
къысхэплъхьэфынкъым,
СIуумыхыфыни куэду схэлъщ.
Сэ сызыпыт къудамэр инкъым,
ИтIани дигухэр зэбгъэдэлъщ.
УацIыху уэ псоми Iэджэ щIауэ,
Иджы сэ зыкъозгъэцIыхунщ.
Зы ткIуэпскIэ хыр нэхъ куу усщIауэ
Езым уи фIэщ схуэщIынкIи хъунщ.
Ар сыт губжьыкIэ!.. ТеужыкIэ!..
Дызэщхьщи си гур къеуэрейщ.
КъепхуэкI толъкъунхэр шы темыкIэ
Езыгъэсахэм сэ сарейщ.
Сарейщ зи гъащIэр лIыгъэ щIапIэу
Утыку ихьэфхэу махуэ къэс,
Уанэгу исахэм фIыр я плъапIэу…
Псэуахэм хуэзэми мафIэс.
Сарейщ гугъэшхуэр цей пэлъытэу
Лъэпкъ фащэу я пкъым хэкIэжыху,
Я дахэр хырамыгъэутэу
Псэуахэм бийр къапэлъэщыху.
Сарейщ я гугъэр хъуху
нып щхъуантIэ,
Къыжьэдамыкъуэу шы пщIэнтIар,
Къалъысу тхыдэм и зы жьантIэ
Гъуэгужь тетахэм… ПщIэжкъэ ар?!
УощIэж уэ псори… Ауэ гъащIэм
Куэдыщэ хэлъщи бгъэгъу мыхъун,
Гугъущ ущысхьыныр уэр
нэхъ мащIэм…
Гугъущ щыбгъэIэныр уэр нэхъ ин…
ИтIани, губжьым уесэжауэ,
Бзаджагъэр хъумэ уи пкъым щыщ,
НэкIущхьэм нэпс къытелъэдауэ
Лъэпкъ псо плъэщIыныр
зым щымыщ.
Толъкъун къэсыхукIи лIэкIэ ящIэ,
Ауэ псым и кум къыщохъуж.
Ей, хы фIыцIэжьу толъкъун защIэ,
ТIыпхам щыщ тIэкIу къэдгъэгъуэтыж.
Тхыдэжь архъуанэм исыкIыфу
Гугъэшхуэрщ кхъухьу дэ диIар.
Къыздэсым нобэ Iамыхыфу
Аращ си лъэпкъым къыхуэнар.
Хы Iуфэм хэплъэу, зигъэщхъауэ,
Псы удзым лыду телъ уэсэпс!
Аракъым хыр уэ къыпщысхьауэ
УищIакIэ и пкъым щыщ зы ткIуэпс.
Зэм хыр къысIуоплъэ къысхуэгуапэу,
Зэм гужьеигъуэу мэуфэрэнкI.
Тхыдэжь къэслъыхъуэм и зы напэу
Толъкъун къэсыху зызогъэдзэкI.
АрщхьэкIэ згъуэткъым
насып Iуащхьэр.
ГухэщIмэ цIыкIури сыту ин.
Толъкъун къиуам ихьа псынащхьэр
ЩIэрыщIэу хэт къитIэщIыжын?!
ТемыкIуэдэжу и пшыналъэм
Бжьэмийр зи Iупэ хуэзыхьар,
Хэт къеджэжын щымыIэж псалъэм?!
Хэт къихъумэн лъыхъуакIуэ кIуар?
ЛIэщIыгъуэ хуабэ зыхуэныкъуэм
Жыг тхьэмпэр хуэхъуркъым тепIэн.
ТщабзыщIми гъащIэ щIэлъэныкъуэм
Тегушхуэу пэжыр хэт жиIэн?!
Хэт къызжиIэн хущыщIэр си псэм?!
Ей, хы фIыцIэжьу насып-дыгъу!
Уи хущхьэ закъуэм хэлъ гупсысэм
УлъэIэсыныр сыту гугъу!
Щхьэхуитыныгъэр зыхуэфащэм
Езым и Iэщэр къегъуэтыж.
Ар хегъэзагъэри щыгъ фащэм,
Гупсысэм бжьыпэр иретыж.
ЕIэтри ныпыр щхьэпэлъагэу,
ЛIыхъужь псэуахэм ядоплъей.
ЙокIуэкI и лъэпкъым ирипагэу.
НэгъуэщI насыпи ар хуэмей.
Апхуэдэ лIыфIхэм соджэр псэкIэ…
Ей, Хышхуэу псори къызыхуэгъу,
Къытлъагъэсынтэкъым IэнэкIэ,
Зэманым иIэтэм гущIэгъу.
Уи толъкъун хъушэм сахэплъамэ
Гъунапкъэм си нэр нэмыплъыс.
Сигу къеуэ псор ятезгуэшамэ
Къэнэну пIэрэт зылъымыс?!
ЦIыху дапщэ дыхъухэми хэт зыщIэр
Къыпхуеблэгъэжыр гъэ къэсыху.
КъыпхотэджыкIыр толъкъуныщIэ
Дэ тщыщхэр щIылъэм ехыжыху.
Жыг жьауэр ди псэм зэрыфIэфIу
Гъэмахуэ дыгъэр щыетам,
Сехьэху къызэджэу, и гур схуэфIу
Зи тхыдэр пшэхум хыхьэжам.
НэщI хъуамэ унэр, хэт зиягъэр?!
Iей псори теплъхьэ хъуркъым бийм.
Хуэубыдкъым Iупхъуэм
кIэгъэпшагъэр,
Пэлъэщу щытми дыгъэ бзийм.
Дыгъуэспщыхьэщхьэ,
гур хигъэщIу
Зы Iыхьэ дыгъэм къыгуэпкIат.
Я нэпс плъыжьыпсхэр ямылъэщIу
Бзий пщтырхэр хым щIэтIысыкIат.
Иджы псы куум яфIыхыхьауэ
Ипкъ щыщыр дыгъэм къегъуэтыж.
Гъущабзэу псым къыхихыжауэ
ЛъэгапIэ жыжьэм ар здехьыж.
Къыслъысу сэри фIэхъус гуапэр,
Къысхуэлъэгъужу си толъкъун,
ДыгъэпскIэ хым щитхьэщIкIэ напэр,
Хэлъэту хъуаскIэр сохъу нэхъ ин.
ЗэрокIри си гур хы абрагъуэу,
КъызэщIигъаплъэу псэм и жьэгу,
Си гущIэ лъапсэр я лъэслъагъуэу
НэгъуэщI дунейхэр щIокI си нэгу.
Ди Iуэху дэкIынуи Тхьэ солъэIур,
Губжь къемыIэжу си тэмакъ…
Толъкъун щхьэхуитхэм
сащIодэIур
Зэхэсхыу гум и къеуэ макъ.
Къамлыкъуэ къуажэ.
1997 — 2020 гъгъ.
