Бюджет мылъкур къыдигъэхуэну?
УФ-м и Федеральнэ Зэхуэсым и Къэрал Думэм и депутат, мэкъумэш IуэхухэмкIэ комитетым хэт Быф Анатолэ «Ветеринарием и IуэхукIэ», «КъэкIыгъэхэр карантин зэращIым и IуэхукIэ» Федеральнэ законхэм зэхъуэкIыныгъэ хэзылъхьэ Федеральнэ законхэм я проектитI игъэхьэзыращ. Щыхэплъэн папщIэ, ахэр Къэрал Думэм къыщыхалъхьащ.
Урысей Федерацэм «Ветеринарием и IуэхукIэ» и Законым зэхъуэкIыныгъэ-хэр хэлъхьэным теухуа федеральнэ законым и проектыр тещIыхьащ псэущхьэхэм я сырьемрэ продукцэ хьэзырымрэ электрон ветеринар сертификацэ зэращI системэр (ЭВС) щIыпIэ псоми зэдыщIэкIыу щызэтеублэным икIи фейдэ пылъу къэгъэсэбэпыным. 2015 гъэм ЭВС-м хуэкIуэныр къыхэкIащ къэрал ветеринар кIэлъыплъыныгъэм щIэт продукцэм дэщIыгъу ветеринар тхылъхэр зэратх щIыкIэр нэхъ къызэрыгуэкIыу щытын, а документхэм я пэжагъыр зыхуэдэр къалъытэн, апхуэдэу я кIэлъыплъыныгъэм щIэт продукцэр щагъэхьэзыра е нэгъуэщI щIыпIэхэм къыщраша дыдэм щегъэжьауэ щэхуакIуэхэм мя деж нэсыхункIэ я нэIэ тетын зэрыхуейм. Къэгъэлъэгъуапхъэщ 2018 гъэм щIышы- лэм и 1-м къару зыгъуэтыну федеральнэ законым ипкъ иткIэ, продукцэм дыщIагъу ветеринар тхылъхэр электрон IэмалкIэ фIэкIа ятхыу зэрамыдэнур.
Абы къыдэкIуэу, Урысей Федерацэм Мэкъумэш хозяйствэмкIэ и министерствэм къызэрыщалъытэмкIэ, ЭВС системэр хэпщэным теухуауэ УФ-м и щIыналъэхэм я гъэзэщIакIуэ властым и органхэр зыхунэсахэм ятепщIыхьмэ, ветеринар сертификацэр электрон IэмалкIэ зэращIынум языныкъуэ щIыпIэхэр хуэхьэзыркъым. Урысейм Мэкъумэш хозяйствэмкIэ и министерствэм зэрыщыжаIамкIэ, къэралым и щIыналъэхэм я нэхъыбэм ЭВС системэм хуэкIуэныр нэгъэсауэ щы-зэтеувакъым. КъищынэмыщIауэ, УФ-м и Президентым деж ХьэрычэтыщIэхэм я хуитыныгъэхэр хъумэнымкIэ щыIэ уполномоченнэмрэ Iуэхур зэхьэлIа зэгухьэныгъэхэмрэ къызэрыхагъэщымкIэ, IэнатIэ куэдыр абы елIалIэркъым.
Къэрал властым и къудамэхэмрэ къэрал ветеринар кIэлъыплъыныгъэм щIэт продукцэ зыгъэхьэзырхэм-рэ я Iуэху еплъыкIэм тещIыхьауэ, федеральнэ законым и проектым къыхелъхьэ:
— 2018 гъэм щIышылэм и 1-м щегъэжьауэ ветеринар сертификатхэр электрон IэмалкIэ фIэкIа ятыну хуимыту къыщыгъэлъэгъуа федеральнэ законым къару щигъуэтыну пIалъэр 2018 гъэм бадзэуэгъуэм и 1-м ягъэIэпхъуэну;
— зыпэмылъэщыну гузэвэгъуэ къалъыкъуэкIрэ (дунейм и къэхъукъащIэхэр, мафIэсхэр, уз шынагъуэ къахыхьэмэ, нэгъуэщI къызэрымыкIуэ щытыкIэ къэхъумэ) ветеринарием и федеральнэ къэрал хъыбарегъащIэ системэр къагъэсэбэпыну Iэмал ямыгъуэтмэ, апхуэдэу продукцэ къыщIэзыгъэкIым «Интернет» телекоммуникацэ сетым зыпимыщIэфынумэ, къэрал ветеринар кIэлъыплъыныгъэм щIэт продукцэ зыгъэхьэзырхэм ветеринар сертификатхэр къызэрыгуэкI тхылъкIэ ятыну хуит щIын.
УФ-м и Къэрал Думэм мы федеральнэ законым и проектыр къищтэмэ, электрон ветеринар сертификацэ зэращI системэр хэпщэным, фейдэ пылъу къэгъэсэбэпыным зэран хуэхъу лъэпощхьэпохэр къызэранэкIын щхьэкIэ, къэрал властым и къудамэхэмрэ продукцэ къыщIэзыгъэкIхэмрэ зэман лей яIэнущ.
УФ-м и Къэрал Думэм и депутат Быф Анатолэ и адрей законубзыху жэрдэмыр зытеухуар мыращ. ЗэраубзыхуамкIэ, «КъэкIыгъэхэр карантин зэращIым и IуэхукIэ» федеральнэ законым ипкъ иткIэ, лабораторэ къэпщытэныгъэхэр ирагъэкIуэкIын папщIэ, мы зэманым Урысей Федерацэм къашэ продукцэхэм я щапхъэхэм (образец) хуэзэр 2018 гъэм щIышылэм и 1-м щегъэжьауэ федеральнэ бюджетым и хьэкъкIэ зэкIэлъагъэкIуэн хуейт. Мыпхуэ-дэ щхьэусыгъуэхэм къыхэкIыу, 2025 гъэм щIышылэм и 1 пщIондэ а пщалъэм къару щигъуэтыну пIалъэр ягъэ- Iэпхъуэну законопроектым къыхелъхьэ:
Карантин зэщIэкIыпхъэу къашэ продукцэхэр зыхуэдэр зэхагъэкIыу илъэс къэс экспертизэ мин 830-м щIигъу ирагъэкIуэкI. Урысейм Мэкъумэш кIэлъыплъыныгъэмкIэ и IэнатIэм къызэрилъытэмкIэ, федеральнэ бюджетым щыщу мылъкушхуэ абы щхьэхуэу хухахын хуей хъунущ. Ауэ зи чэзу илъэсищ бюджетым зэрыхущыщIэнум къыхэкIыу, а къалэныр нэгъэсауэ яхуэмыгъэзэщIэныр хэлъщ. МылъкукIэ зэхуримыкъумэ, карантин зэщIэкIыпхъэу Евразие экономикэ зэгухьэныгъэм зэуIуу щызэкIэлъыхьа къэкIыгъэхэр диагностикэ яхуэщIынукъым икIи къэралым и щIыналъэм зыщаубгъунущ. Абыхэм я зэранкIэ, бэвагъым кIэричынущ, нэгъуэщI щIыпIэхэм едгъашэм кIэрыхунущ, езыхэр гъэкIуэдыным, земыгъэужьыным мылъку лей текIуэдэнущ. Апхуэдэу карантин зэщIэкIыпхъэу къашэ продукцэхэр Урысей Федерацэм и федеральнэ бюджетым и хьэкъкIэ лабораторэхэм къыщыпщытэныр дуней псом къыщымыхъуа Iуэхущ. Ар хамэ къэ-рал IэнатIэхэм зэрадэIэпыкъу Iэмалхэм ящыщ зыуэ къэплъытэ хъунущ.
Быф Анатолэ игъэхьэзыра законопроектым ди деж къашэ продукцэхэр ахэр зейм я хьэкъкIэ къызэрапщытэ щIыкIэр ехъумэ. Абы федеральнэ бюджетым къыдегъахуэ, къищынэмыщIауэ, къэкIыгъэхэр карантин щIынымкIэ лъэпкъ зэхуаку зэдэлэжьэныгъэм и хабзэ гъэунэхуахэм сыткIи йозэгъ.
Елъкъэн Артур.
