Хабзэ хэхам тету
1875 гъэм Метрикэ конвенцэм Iэ щIадзауэ щытащ. Ар илъэс щрикъум ягъэувауэ, гъэ къэс накъыгъэм и 20-р Метрологием и дунейпсо махуэу ягъэлъапIэ. Мы зэгурыIуэныгъэр мардэхэр къызэралъытэ щIыкIэр хабзэ хэхам тету зэрызэхуагъакIуэ Iэмалщ. Метрологием и дунейпсо махуэм илъэс къэс къыхуеджэныгъэщIэ хухах. Мы гъэм ар «Къэпщытэныгъэхэмрэ энергетикэм пыщIа гугъуехь инхэмрэ» унэтIыныгъэм щIэту ирагъэкIуэкI.
ИлъэсипщI гъунэгъухэм ток Iуэхур дуней псом ткIий щыхъунущ. Къапщтэмэ, электрокъарууэ ягъэкIуэщIым хэхъуэнущ, псом хуэмыдэу, зызыужь къэралхэм щIэупщIэшхуэ щаIэнущ. Газ фIейуэ хьэуам хаутIыпщхьэр ягъэмэщIэн, гъэсыныпхъэм и шынагъуэншагъэм, абы и къыщIэхыным е къыщIэшыным нэхъыбэ трагъэкIуэдэн, токыр къызэралэжь, зэращэ, къызэрагъэсэбэп щIыкIэр ирагъэфIэкIуэн хуейщ.
Промышленностым ехъулIэныгъэкIэ зиужьыныр, сату Iуэхур ефIэкIуэныр, цIыхухэм я псэукIэр къэIэтыныр энергиер зэрызэрагъэзахуэм, ар езэгърабгъуу зэрагъуэтым куэдкIэ елъытащ. Абы къыхэкIыу, хэкIыпIэщIэхэр, токыр къызэрыдагъахуэ IэмалыщIэхэр къалъыхъуэ.
ХабзэкIэ метрологие кIэлъыплъыныгъэм щIэт къызэрапщытэ Iэмэпсымэ куэдыр энергиер къызэрагъэсэбэп щIыкIэм хуэгъэпсащ. Апхуэдэщ газыр, псыр, хуабэр, токыр къызэралъытэ счетчикхэр, гъэсыныпхъэ игъэхъуапIэхэр.
Махуэ къэс цIыхухэр къэпщытэныгъэ Iуэхум хэтщи, ар зыхуэдэмрэ и пэжагъымрэ зыми шэч къытредгъэхьэ хъунукъым. Электрокъарууэ, псыуэ, газу, ерыскъыхэкIыу, гъэсыныпхъэу къащэхум я нэхъыбэм я уасэр, медицинэ Iэмэпсымэхэм къагъэлъагъуэм, нэгъуэщIхэми хуэзэр къызэралъытэр абы кърикIуам тещIыхьауэщ. Арами, псори апхуэдизкIэ есэжащи, хуэфащэ мыхьэнэ иратыркъым.
«КъБР-м СтандартизацэмкIэ, метрологиемрэ гъэунэхуныгъэхэмкIэ и къэрал щIыналъэ центр» федеральнэ бюджет IуэхущIапIэм и лэжьыгъэ нэхъыщхьэр пщалъэхэр къызэралъытэ щIыкIэр хабзэ хэхам тету къызэгъэпэщынырщ. Къапщтэмэ, республикэм и предприятэхэм, организацэхэм, хьэрычэтыщIэхэм метрологие и лъэныкъуэкIэ лэжьыгъэрэ Iуэхутхьэбзэу куэд хузэфIегъэкI. Илъэс къэс Iэмэпсымэ мин 40-м нэблагъэм я щытыкIэр къепщытэ. Мы зэманым пщалъэ лIэужьыгъуэу къагъэсэбэпым и процент 95-р зыхуэдэр ди центрым егъэбелджылыри, ирагъэплъын щхьэкIэ мылъку лей щIату ахэр нэгъуэщI щIыпIэхэм щIашэн щхьэусыгъуэ щыIэкъым. Центрым зегъэужьыным, метрологие, зэрагъэунэху Iэмэпсымэхэр къэщэхуным гъэ къэс сом мелуани 3-4 хухыдох.
Биохимие, иммунофермент анализаторхэм, хущхъуэ ткIуэпсхэр зэрыщIагъаткIуэ, зэрырагъаткIуэ дозаторхэм, алкометрхэм, клиникэ рентген дозиметрхэм, токышхуэм и трансформаторхэм, газыр къызэрахутэ электрон корректорхэм, давленэшхуэхэм я датчикхэм, хуабжьагъыр къызэралъытэхэм, газоанализаторхэм, газосигнализаторхэм я лэжьэкIэр къызэрапщытэ щIыкIэм иужьрей илъэсхэм куууэ зыхэдгъэгъуэзащ. Узыншагъэр хъумэным и IэнатIэхэм къыщагъэсэбэп медицинэ техникэм, IэнатIэхэм, унагъуэхэм псымрэ газымрэ къызэрыщалъытэ счетчикхэм, манометрхэм, электросчетчикхэм, нэгъуэщIхэми я щытыкIэм центрым щыкIэлъоплъ, ахэр щызэрагъэпэщыж. А лэжьыгъэхэр псынщIэу икIи фIагъ хэлъу зэрызэфIэдгъэкIым папщIэ, республикэм и предприятэхэм, организацэхэм, цIыхухэм фIыщIэ къытхуащI. Я зэманымрэ я мылъкумрэ къахудэдгъэхуэн мурадкIэ, псыр къызэралъытэ Iэмэпсымэхэм щIыпIэхэм дащыкIэлъоплъ.
Мы Iэмалыр къэзгъэсэбэпу, республикэм и метролог псоми я махуэмкIэ сохъуэхъу. Мамыр гъащIэ, узыншагъэ быдэ яIэну, жэуаплыныгъэ зыпылъ я IэнатIэм ехъулIэныгъэщIэхэр къыщахьыну си гуапэщ.
Шурдым Юрэ,
«Къэбэрдей-Балъкъэрым СтандартизацэмкIэ,
метрологиемрэ гъэунэхуныгъэхэмкIэ и къэрал
щIыналъэ центр» ФБУ-м и унафэщI.
