Адыгэ жьэгум и дэп мыужьыхыу КъэгъуэгурыкIуэ, анэдэлъхубзэ!
Бзэр лъэпкъым и фIыгъуэ нэхъ лъапIэ дыдэхэм ящыщщ. Ди анэдэлъхубзэм и пщIэр нэхъри къэIэтынымкIэ, балигъми сабийми абы хуащI гулъытэм хэгъэхъуэнымкIэ мыхьэнэшхуэ иIэщ илъэс 15-м щIигъуауэ ди республикэм щекIуэкI «Си бзэ — си псэ, си дуней» фестиваль-зэпеуэм. Лъэпкъым и тхыдэм, и IуэрыIуатэм, и литературэм, и бзэм, и хабзэм щIэблэр дегъэхьэхынымкIэ лэжьыгъэшхуэ зэфIагъэкI зэпеуэр езыгъэкIуэкIхэм. А фестиваль-зэпеуэ хьэлэмэтым, купщIафIэм 2016 гъэм кърикIуахэр наIуэ щащI, абы щытекIуахэр, къыхэжаныкIахэр щагъэлъапIэ гуфIэгъуэ зэIущIэ иджыблагъэ щекIуэкIащ Аруан щIыналъэм и къалащхьэ Нарткъалэ.
Фигу къэдгъэкIыжынщи, зэпеуэр «Адыгэ псалъэ» газетым 1999 гъэм къыхилъхьауэ щытащ. Лъэпкъпсо мыхьэнэ зиIэ а Iуэху дахэр даIыгъащ КъБР-м ЕгъэджэныгъэмкIэ, щІэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкІэ и министерствэм, Дунейпсо Адыгэ Хасэм, Къэбэрдей Адыгэ Хасэм, «Адыгэ унэ», «Тхылъ» тыкуэнхэм, нэгъуэщІ къэрал ІуэхущІапІэхэм, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм. Абы и къалэн нэхъыщхьэри егъэджэныгъэ-гъэсэныгъэм къыхыхьэ IэмалыщIэхэм тету анэдэлъхубзэр егъэджынымкIэ бгъэдыхьэкIэщIэхэр къэгъэнэхуэнырщ, Iэзагъ ин яхэлъу ахэр зи лэжьыгъэм хэзыпщэф курыт школхэр, сабий IуэхущIапIэхэр, егъэджакIуэхэр, гъэсакIуэхэр гъэпэжэнырщ, абыхэм я зэфIэкIым псори щыгъэгъуэзэнырщ, еджакIуэ зэчиифIэхэр гъэгушхуэнырщ. Апхуэдэу (уеблэмэ ар къалэн псоми я щхьэу къыщIэкIынщ) зи анэдэлъхубзэм хуэфэщэн гулъытэ хуэзымыщI дэтхэнэри зыщIэгъэгупсысыжынырщ, къытщIэхъуэ щIэблэм адыгэбзэр яIурылъу, лъэпкъ тхыдэр, хабзэр ящIэу, щэнхабзэм хащIыкIыу, ахэр екIуу зэрахьэу къэгъэтэджынырщ.
Республикэпсо махуэшхуэм и жыпхъэм иту къызэрагъэпэщат гуфIэгъуэ зэхуэсыр. Iуэхур щекIуэкI «Планета» кинотеатрым и щIыхьэпIэм деж хьэщIэ лъапIэхэр щрагъэблэгъащ Аруан щIыналъэм и администрацэм и тхьэмадэ Куэшей Азэмэт, абы и къуэдзэ Щоджэн Риммэ, щIыпIэ самоуправленэм и советым и унафэщI КIущ Валерэ, егъэджэныгъэмкIэ район IэнатIэм и Iэтащхьэ АфIэунэ Мухьэдин сымэ зи пашэ хэгъэрейхэм.
ПщIэ зыхуащIу хьэщIагъэ лъагэ зраххэм яхэтт Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэутий, зэпеуэм и жэрдэмщIакIуэ, «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ, Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд, КъБР-м егъэджэныгъэмкIэ, щІэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкІэ и министрым и къуэдзэ Инжыджокъуэ Сэфарбий, а министерствэм лъэпкъыбзэхэр егъэджынымкIэ и къудамэм и унафэщI Табыщ Мурат, IэнатIэм и IэщIагъэлIхэр, «Кабардинка» къэрал академическэ къэфакIуэ ансамблым и унафэщI Атэбий Игорь, ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэкIэ щыIэ псапащIэ фондым и тхьэмадэ ЩоджэнцIыкIу Леонид, «Эльбрусоид» жылагъуэ зэгухьэныгъэм и пашэ Анаев Марат, нэгъуэщІ къэрал ІуэхущІапІэхэм, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм, республикэм и къалэ, район администрацэхэм я лIыкIуэхэр, зэпеуэм щытекIуа, абы жыджэру хэта сабий садхэм, курыт школхэм я унафэщIхэр, гъэсакIуэ пэрытхэр, анэдэлъхубзэмкIэ егъэджакIуэ Iэзэхэр, ныбжьыщIэ зэчиифIэхэр, нэгъуэщIхэри. Адыгэ фащэхэр ящыгъыу, махъсымэ фалъэр яIэщIэту абыхэм фIэхъус сэлам гуапэрэ адыгэ джэгукIэ къаIущIащ ныбжьыщIэхэр. ИужькIэ хьэщIэхэм щыгъуазэ зыхуащIащ кинотеатрым и пэIущIэм къыщызэрагъэпэща гъэлъэгъуэныгъэ хьэлэмэтым. Абы щыплъагъунут нэхъапэм адыгэхэм къагъэсэбэпу щыта хьэпшыпхэр, ди адэжьхэм я псэукIар къэзыгъэлъагъуэ пщIантIэ цIыкIур, адыгэ лъэпкъхэм я дамыгъэхэр, «щIэныгъэм и къигъэхъуапIэ» тхылъ псыкъуийр, нэгъуэщI гъэщIэгъуэн куэди. А псори хьэщIэхэм папщIэ ягъэхьэзырат мыгъэрей «Си бзэ — си псэ, си дуней» зэпеуэм щытекIуа псыгуэнсудэс нэхъыжьыфIхэм, егъэджакIуэхэм, ныбжьыщIэхэм.
Гъэлъэгъуэныгъуэ купщIафIэр гунэс зыщыхъуа хьэщIэхэри бысымхэри адэкIэ ирагъэблэгъащ «Планета»-м и пэшышхуэм. Ар нэсу, къызыхуэтыншэу хуэщIат махуэшхуэм. Ди Iуащхьэмахуэ и теплъэ уардэр, ди губгъуэ хуитхэмрэ тафэшхуэхэмрэ къызэрыщ плакатым дыщэпскIэ тхауэ къыхэлыдыкIырт «Си бзэ — си псэ, си дуней!» псалъэхэр. Ар сценэм и блын псом хуэкIуэу щышэщIат. ДэнэкIи щыплъагъурт «Сэ сыадыгэщ, ар ину жызоIэ!», «Анэдэлъхубзэ, адыгэ жьабзэ, УздэщымыIэ сыщремыIэ!», «Фарзщи, адыгагъэм фемыIусэ, ар псэунщ, бэуэхукIэ зы адыгэ!», «Утыку зэрихьэр лъапэщи, къызэрикIыжыр напэщ!», «ФифI фымыгъэпуд, фи Iей фымыгъэпщкIу!», «Хабзэр лъэпкъым и набдзэщ» хэкупсэ къыхуеджэныгъэхэр, цIыхушхуэхэм я псалъэхэу «ЦIыхум узэрыщыгугъ хъунур кърипщIэфынущ ар и анэдэлъхубзэм зэрыхущытымкIэ», «Уи Хэкур фIыуэ пхуэлъагъунукъым, уи анэдэлъхубзэр фIыуэ умылъагъуу», «Зи бзэм елъэпауэр уи псэми елъэпэуэфынущ», «Бзэмрэ псэмрэ зэтохуэ», «Бзэр зей лъэпкъым и тхыдэщ», «Бзэр зыужьыныгъэм ухуэзышэ гъуэгущ» жыхуиIэхэр. А псом гур хагъахъуэрт, адыгэр зэрыпсэум щыхьэт техъуэу, анэдэлъхубзэр лъэпкъыр зэрыщыIэм и нэщэнэ нэхъыщхьэу зэрыщытым иджыри зэ урагъэгупсысу.
Анэдэлъхубзэм и махуэшхуэр къызэIуахащ икIи ирагъэкIуэкIащ адыгэбзэр зи псэм хэлъ журналистхэу Мыз Залинэрэ Къатей МуIэедрэ. Къызэхуэсахэм бзищымкIи: адыгэбзэкIэ, балъкъэрыбзэкIэ, урысыбзэкIэ — сэлам гуапэ ираха нэужь, ахэр кIэщIу къытеувыIащ гуфIэгъуэ зэхыхьэр зытещIыхьам. КъыкIэлъыкIуэу утыкур хуит хуащIащ Нарткъалэ щыщ «Нартшыр» сабий къэфакIуэ ансамблым. Адыгэ къафэр екIуу ягъэзэщIащ ныбжьыщIэхэм, зэхуэсым кърихьэлIа псоми я гукъыдэжыр къаIэту.
АдэкIэ псалъэ иратащ Аруан щIыналъэ администрацэм и Iэтащхьэ Куэшей Азэмэт. Ар къызэхуэсахэм гуапэу ехъуэхъуащ анэдэлъхубзэр хъумэным, ар егъэфIэкIуэным, хъумэным хуэгъэпса зэхыхьэ инымкIэ.
— Си гуапэу фыкъызогъэблагъэ тхыдэ дахэ зиIэ ди Аруан щIыналъэм. СыщогуфIыкI икIи сропагэ мыпхуэдэ лъэпкъпсо Iуэхушхуэ Нарткъалэ къызэрыщызэрагъэпэщам. Илъэс 17 лъандэрэ екIуэкI «Си бзэ — си псэ, си дуней» фестиваль-зэпеуэм зыбжанэрэ хэтащ ди щIыналъэм хыхьэ жылэхэм дэт курыт школхэр, сабий садхэр, ехъулIэныгъэфIхэр, текIуэныгъэ инхэр къыщахьу. Мис, аргуэру текIуэныгъэр къыхуагъэфэщащ Псыгуэнсу дэт курыт школ №1-м. Абы и фIыгъэщ нобэрей зэхуэсыр ди деж зэрыщекIуэкIыр, — жиIащ Куэшейм. — «Си бзэ — си псэ, си дуней» фестиваль-зэпеуэм зыхуэгъэхьэзырыныр, абы екIуу хэтыныр иджы школ Iуэху къудейкъым, атIэ ар мэхъу жылэпсо къэхъукъащIэ, егъэджакIуэхэри еджакIуэхэри, сабийхэри балигъхэри, унэгуащэхэри нэхъыжьыфIхэри къызэщIиубыдэу. Абы и щапхъэтэкъэ Псыгуэнсу къуажэм абы щращIэкIа дауэдапщэхэр. ИпэжыпIэкIэ ар хъуат бзэм и мызакъуэу, адыгэпсэм, адыгэ дунейм я махуэшхуэ.
Мыгъэрей зэпеуэм щытекIуа, къыхэжаныкIа школакIуэхэм щIыхь, фIыщIэ, щытхъу тхылъхэр Куэшейм яритащ Iэгуауэ иным щIэту. Зэпеуэм щытекIуахэм яхэтащ ЛIуп Иннэ (гимназие №6, Прохладнэ къалэ), Щхьэгъэпсо Дианэ (курыт школ, Аушыджэр къуажэ), Маргъущ Миланэ, Къущхьэ Анзор, Жолдащ Iэсият, ЛIыуасэ Элинэ сымэ (курыт школ №1, Дзэлыкъуэкъуажэ), Шыдакъ Заремэ (курыт школ №1, Инарыкъуей къуажэ), Джэрыджэ Дианэ (гимназие №14, Налшык къалэ), КъуэщIысокъуэ Миланэ (курыт школ №1, Къулъкъужын къуажэ), Iэпщацэ Ислъамрэ Былымгъуэт Азэмэтрэ (кадет школ-интернат №1), АбытIэ Дианэ (курыт школ №32, Налшык къалэ), Къанкъул Алихъан (курыт школ, Къамылыкъуэ къуажэ), Уэзрокъуэ Заремэ (курыт школ №1, Къэрэгъэш къуажэ), нэгъуэщIхэри. Абы и лауреат хъуащ Бжьахъуэ ФатIимэрэ Куп Алинэрэ (курыт школ №1, Дзэлыкъуэкъуажэ), Шэджэм Миланэ (курыт школ №1, Нартан къуажэ), Тхьэгъэлэдж Лауритэ (курыт школ №2, Жэмтхьэлэ къуажэ), ГъущIо Iэминэ (курыт школ №1, Шэджэм ЕтIуанэ къуажэ), Курдыгъу Мариерэ МамыщIокъуэ Лианэрэ (курыт школ, Псыншокъуэ къуажэ), нэгъуэщIхэри.
А ныбжьыщIэ зэчиифIэхэм къакIэлъыкIуэу утыкум кърагъэблэгъащ Инжыджокъуэ Сэфарбий. КъБР-м егъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министр Емуз Нини езыми къабгъэдэкIыу ар гуапэу ехъуэхъуащ «Си бзэ — си псэ, си дуней» республикэпсо зэпеуэм щытекIуахэмрэ къыхэжаныкIахэмрэ, нобэрей зэIущIэм и хьэщIэхэм, ар къызэзыгъэпэщахэмрэ езыгъэкIуэкIхэмрэ.
— Анэдэлъхубзэр езыгъэджхэм я пщэм къалэнышхуэ къыдохуэ: абыхэм бзэм и хабзэхэр, литературэм и тхыгъэхэмрэ абы и теориемрэ сабийхэм ирагъэдж къудейкъым, атIэ абыхэм елъытащ къытщIэхъуэ щIэблэр ди лъэпкъ тхыдэм, хабзэм, щэнхабзэм щыгъуазэу къэтэджыныр, ахэр хэкупсэ нэсу къэхъуныр, — къыхигъэщащ абы. — Си гуапэщ а Iуэхугъуэхэм гурэ псэкIэ елIалIэ егъэджакIуэ куэд дызэриIэр.
КъБР-м ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм къыбгъэдэкI щIыхь тхылъхэр Инжыжокъуэм яритащ республикэм и курыт школхэу хуэкупсэ гъэсэныгъэфI щекIуэкIхэм я унафэщIхэм. Япэу апхуэдэ пщIэ хуащIащ мыгъэрей фестиваль-зэпеуэм адыгэбзэкIэ екIуэкIа и Iыхьэм щытекIуа, Аруан щIыналъэм хыхьэ Псыгуэнсу къуажэм дэт курыт школ №1-м и унафэщI Безыр Мадинэ. Министерствэм и щIыхь тхылъхэр иджыри иратащ Урыху къуажэм дэт курыт школ №2-м и унафэщI Щоджэн Мартуз, Хьэмидей къуажэм дэт курыт школым и унафэщI Джэдгъэф Лизэ, Налшык дэт гимназие №1-м и унафэщI Уэрдокъуэ Лидэ, Къэрэгъэш къуажэм дэт курыт школым и унафэщI Нэфонэ Заур, Налшык дэт прогимназие №65-м и унафэщI Багъэтыр Ларисэ, нэгъуэщIхэми.
Зэхуэсым щагъэлъэпIащ анэдэлъхубзэкIэ урок купщIафIэхэр зыта егъэджакIуэхэри. Абыхэм ехъуэхъуащ икIи Дунейпсо, Къэбэрдей Адыгэ Хасэхэм къабгъэдэкI щIыхь тхылъхэр, саугъэт лъапIэхэр егъэджакIуэхэм иратыжащ Сэхъурокъуэ Хьэутийрэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэдрэ, КъБР-м и Журналистхэм я зэгухьэныгъэм и унафэщIым и къуэдзэ Шаваевэ Разиятрэ Лэскэн район администрацэм и Iэтащхьэ АфIэунэ Аслъэнрэ, нэгъуэщIхэми.
— ФIыщIэ ин яхузощI зи бынхэм анэдэлъхубзэр яIурылъу къэзыгъэтэдж адэ-анэхэм. Хуабжьу сахуэарэзыщ анэдэлъхубзэр, лъэпкъ хабзэмрэ тхыдэмрэ ди щIэблэм ящIэным хуэлажьэ егъэджакIуэ гумызагъэхэм. Си фIэщ мэхъу адыгэбзэр, ар зыIурылъ лъэпкъ уардэр мыкIуэдыжу игъащIэкIи дунейм зэрытетынур, — къыхигъэщащ Сэхъурокъуэм.
Абы и псалъэм пищэу зэхуэсым къыщыпсэлъащ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд. Ар къытеувыIащ зэпеуэм къикIуа гъуэгуанэ кIыхьым икIи купщIафIэм.
— Анэдэлъхубзэмрэ литературэмрэ, тхыдэмрэ щэнхабзэмрэ адэкIи зегъэужьыныр, а лъэпкъ хъугъуэфIыгъуэхэр къэкIуэну щIэблэхэм яхуэхъумэныр, бзэр курыт школхэм зэрыщаджыр егъэфIэкIуэныр, апхуэдэуи а Iуэхухэм хуэлажьэ егъэджакIуэ нэхъыфIхэр гъэпэжэныр, еджакIуэ зэчиифIэхэр гъэгушхуэныр зи къалэн нэхъыщхьэу щыт мы зэпеуэр 1999 гъэм къыхилъхьауэ щытащ «Адыгэ псалъэ» газетым. Лъэпкъ зыужьыныгъэм хуэлэжьэным хуэгъэпса проектыр жыджэру къыдаІыгъащ КъБР-м Егъэджэныгъэмрэ щІэныгъэмкІэ и министерствэм, Дунейпсо Адыгэ Хасэм, Къэбэрдей Адыгэ Хасэм, нэгъуэщІ къэрал ІуэхущІапІэхэм, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм, — жиIащ Мухьэмэд. — Гъуэгуанэ дахэ къикIуащ зэпеуэм. Нэхъапэм зэхьэзэхуэм и утыку къихьэу щытар адыгэбзэмрэ литературэмрэ езыгъэджхэрауэ щытамэ, илъэс зыбжанэ хъуауэ абы къыхыхьащ урысыбзэмрэ литературэмрэ, балъкъэрыбзэмрэ литературэмрэ езыгъэджхэри. Зэпеуэр нобэ унэтIыныгъэ куэд зиIэ республикэпсо фестиваль ехьэжьауэ йокIуэкI. зиузэщIащ, дэнэкIи зыщиубгъуащ. Абы хэтщ ди гъунэгъу Къэрэшей-Шэрджэсри, Адыгейри, Лазаревскэ щIыналъэри. Зэпеуэр нэсащ ди лъэпкъэгъухэр щыпсэу хамэ къэралхэми. Ар фIыгъуэшхуэщ. Бзэращ лъэпкъым и псэр. Лъэпкъыр лъэ быдэкIэ увыныр, абы и тхыдэм, гъуазджэм, щэнхабзэм заужьыныр, цIыхухэм я зэхэщIыкIым зиузэщIыныр зэлъытар бзэм и къарурщ. Iуэху щхьэпэхэр нобэ зэфIэзыгъэкI зэпеуэм нэхъыбэжкIи дыщогугъ, абы и къэкIуэнур зэрыдахэр, и гъащIэр зэрыкIыхьыр ди фIэщ мэхъу.
«Дерс нэхъыфI дыдэ» унэтIыныгъэмкIэ пашэ хъуахэм ящыщщ егъэджакIуэ Iэзэхэу ЗэшэкIуу Маринэ (Псыгуэнсу, курыт школ №3I), АфIэунэ Тае (Урыху къуажэ, курыт школ №2), ФокIыщIэ Майе (Хьэмидей къуажэм дэт курыт школ), Шал Марьянэ (Къэрэгъэш къуажэм дэт курыт школ), Къарэнашэ Афризэ (Налшык, прогимназие №65), Махуэ Маринэ (Налшык, гимназие №1), нэгъуэщIхэри. Методикэ лэжьыгъэфI щрагъэкIуэкIыу къызэралъытам и щыхьэту щIыхь тхылъ иратащ Жыкъуэ Аксанэ (Псыгуэнсу, курыт школ №1).
«КлассщIыб зэIущIэ нэхъыфI дыдэ» зыгъэхьэзырахэри, «АнэдэлъхубзэмкIэ егъэджакIуэ нэхъыфIу» къалъытахэри, «Сыту телъыджэ мы дунейр» унэтIыныгъэм пашэ щыхъуахэри щагъэлъэпIащ зэхуэсым. Абыхэм ехъуэхъуащ икIи щIыхь, фIыщIэ тхылъхэр, саугъэтхэр иратащ Табыщ Мурат, Атэбий Игорь, ЩоджэнцIыкIу Леонид, Анаев Марат сымэ. Зи цIэ къраIуа егъэджакIуэхэм ящыщщ Балъкъыз Аксиян, Темыркъан Раисэ, Къущхьэ Людмилэ, Къанкъул Олеся сымэ (Псыгуэнсу, курыт школ №1), Тэнащ Маритэ, Мэрзей Зое, ЛIыхъугу Зое сымэ (Урыху къуажэ, курыт школ №2), ЩхьэмыпIыж Ритэ (Къэрэгъэш къуажэм дэт курыт школ), Къумахуэ Маринэ (Налшык, курыт школ №4), ЛъэнкIэпашэ ФатIимэ (Малкэ къуажэ, курыт школ №1), Бей Маринэ (Къармэхьэблэ къуажэ, курыт школ №1), Щомахуэ Дуся (Тамбовскэ къуажэм дэт курыт школ), Батыр Оксанэ (Къэрэгъэш къуажэ, курыт школ №2), Хъуран Заирэт (Лесное къуажэм дэт курыт школ), нэгъуэщIхэри.
Аруан районым щIыпIэ самоуправленэмкIэ и советым и тхьэмадэ КIущ Валерэрэ егъэджэныгъэмкIэ щIыпIэ IэнатIэм и унафэщI АфIэунэ Мухьэдинрэ гуапэу ехъуэхъуащ я щIыналъэм и цIэр фIыкIэ зыгъэIуа, «Си бзэ — си псэ, си дуней» республикэ зэпеуэ-фестивалым мы гъэм щытекIуа Псыгуэнсу дэт курыт школ №1-м и лэжьакIуэхэм, абыхэм сэбэп яхуэхъуа къуажэдэсхэм. Апхуэдэхэт егъэджакIуэхэу Безыр Мадинэ, Уэртэбей Антисэ, КIущ Люсенэ сымэ, КъБР-м ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм и лэжьакIуэ, журналист Мыз Залинэ, «Диметро» ООО-м и унафэщI ШэрыIужь Аслъэн, УФ-м и Пенсэ фондым КъБР-м щиIэ IуэхущIапIэм и къудамэм и пашэ Црым Аслъэн сымэ. Ахэр Iэгуауэшхуэм щIэту утыкум кърашащ икIи щIыпIэ администрацэмрэ егъэджэныгъэмкIэ IэнатIэмрэ къабгъэдэкI щIыхь тхылъхэр, саугъэтхэр иратащ.
«Си бзэ — си псэ, си дуней» республикэ зэпеуэр къызэгъэпэщыным, ар къызыхуэтыншэу егъэкIуэкIыным лэжьыгъэшхуэ ирахьэлIащ абы и къэпщытакIуэ гупым хэтхэм. Ахэри, зи чэнджэщ, гуащIэ зэпеуэм хэзылъхьа жылагъуэ лIыкIуэхэри, нэгъуэщI хэкупсэхэри гулъытэншэ щащIакъым гуфIэгъуэ зэхуэсым. Апхуэдэхэт Багъ Марьям, Бекъан Масирэт, Инчы Иринэ, Къардэн Олеся, Щоджэн Iэминат, Хъуэст ФатIимэ, Гугъуэтыж Марат, НэкIацэ Валентин, Чэрим Артём сымэ, нэгъуэщIхэри. Абыхэм иратащ КъБР-м ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм къыбгъэдэкI фIыщIэ тхылъхэр.
ГуфIэгъуэр ягъэдэхащ артист щIалэхэу Уэзрокъуэ Чэрим, Тхьэзэплъ Залинэ сымэ, «Нартшыр», «Вдохновение» къэфакIуэ гупхэм, республикэм и районхэм къикIа еджакIуэхэм, сабий садхэм я гъэсэн цIыкIухэм ягъэзэщIа уэрэдхэмрэ къафэхэмрэ, теплъэгъуэ цIыкIухэмрэ гъэлъэгъуэныгъэ купщIафIэхэмрэ. Апхуэдэу гуп къэси псоми зэгъусэуи фэеплъ сурэтхэр зытрагъэхащ.
ГуфIэгъуэ зэхуэсым щекIуэкIа Iуэхугъуэхэм, абы и утыку къраша егъэджакIуэ-хэмрэ еджакIуэ цIыкIухэмрэ уахэплъэмэ, уи фIэщ хъурт адыгэ усакIуэ цIэрыIуэ Бицу Анатолэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд хуитхауэ щыта «Си анэдэлъхубзэ» усэм и сатырхэр зэрыпэжыр:
Си анэдэлъхубзэу си псэ,
Си анэдэлъхубзэу си нэ,
…Си анэдэлъхубзэу щыпкъэ,
Уэ ущхьэщыхьакъым нэпкъым!
Нэгумэ Шорэ илъэси 180-рэ ипэкIэ зыщIэхъуэпса щIэблэр, «анэдэлъхубзэм хуиIэ лъагъуныгъэр къыдэзыгуэшыныр», иужь къызэрихъуари нэрылъагъут. Аращ лъэпкъ усакIуэ щэджащэ Бемырзэ Мухьэдини ди адыгэбзэм зэрыхуэупсари:
Си лъэпкъым щIэблэ къыщIэхъуам
Насып вагъуэбэу ужьэхэпсэу,
Я нэхъ тхьэмыщкIэ ар щыхъуам
УреIэ уэ, си адыгэбзэ!
ЖЫЛАСЭ Маритэ.
Сурэтхэр КЪАРЕЙ Элинэ трихащ.
