Хьэдис плIыщI
Тхылъыр къабыл ищIащ Къэбэрдей-Балъкъэр дин IуэхущIапIэм и щIэныгъэлIхэм я советым
ЗэзыдзэкIар: Тхьэкъуахъуэ Iэуес Къэрэлбий и къуэ
Япэ хьэдис
МуIминхэм я унэфэщI Iэбу Хьэфщ Гьумар Iибнуль ХъэтIтIаб Алыхьыр арэзы зыхуэхъуным жиIащ: зэхэсхащ Алыхьым и лIыкIуэм Алыхьым и хъуэхъумрэ и сэламымрэ зылъысыным жиIауэ: «Пэжыращи IуэхущIафэ псори гухэлъым (ниетым) тещIыхьащ, пэжыращи дэтхэнэ зы цIыхуми къылъысыжынур и гухэлъыращ. Хэт Iэпхъуауэ (хиджрэ) щытми Алыхьымрэ Абы и лIыкIуэмрэ папщIэ, Iэпхъуа мэхъу Алыхьымрэ Абы и лIыкIуэмрэ папщIэ; хэт и Iэпхъуэныгъэр дунеягъэ хъугъуэфIыгъуэрамэ, хьэмэрэ цIыхубз нэчыхь зыхуитхынурамэ, абы и Iэпхъуэныгъэр щIэIэпхъуаращ».
КъаIуэтэжащ: Бухъари №1; Муслъим №1907
ЕтIуанэ хьэдис
Аргуэру, Гьумар, Алыхьыр арэзы зыхуэхъунум, къеIуэтэж: «Махуэ гуэрым, Алыхьым и лIыкIуэм Алыхьым и хъуэхъумрэ и сэламымрэ зылъысыным дыбгъэдэсу, къыздикIар дымыщIэу зы цIыху къыдбгъэдэхьащ, щыгъын хужьыбзэ щыгъыу, и щхьэцыр фIыцIабзэу, и теплъэкIэ пхужымыIэну ар гъуэгурыкIуэу, икIи дэ тщыщу зыми имыцIыхуу. Бегъымбарым и гупэм къэтIысащ, и лъэгуажьитIыр Абы и лъэгуажьитIым пэщIэгъэкъуауэ, и IитIри и куитIым тырилъхьэри, жиIащ: «Уа Мухьэммэд къысхуэIуатэт, сыт Ислъамыр?»
Алыхьым и лIыкIуэм жиIащ: «Ислъамыр ар: Щыхьэт утехъуэныращ, Алыхьым нэмыщI тхьэ зэрыщымыIэм икIи Мухьэммэд Алыхьым зэрилIыкIуэм; Нэмэз щIыныращ; Сэджыт тыныращ; Рэмэданым унэщIыныращ; Хьэж пщIыныращ Алыхьым и унэм, гъуэгу хуэбгъуэтыну пхузэфIэкIыу щытмэ». Абы жиIащ: «Пэжщ».
Дэ дгъэщIэгъуащ Бегъымбарым еупщIу, и жэуапым щыхьэт зэрытехъуэжыр. Ар еупщIащ: «КъысхуэIуатэт сыт Iиманыр?» (Алыхьым и лIыкIуэм) жиIащ: «Ар уи фIэщ хъунращ, Алыхьыр, Абы и мэлаIикхэр, Абы и Тхылъхэр, Абы и ЛIыкIуэхэр, Ахърэт махуэр, Уи фIэщ хъунращ фIымрэ Iеймрэ Абы и ухыгъэу зэрыщытыр». Абы жиIащ: «Пэжщ». Ар еупщIащ: «КъысхуэIуатэт, сыт Iихьсаныр?»
ЖиIащ: «Ар ухуэпщылIыныр аращ Алыхьым, плъагъум хуэдэу, уэ умылъагъуу щытми, Езым укъелъагъу».
Абы жиIащ: «Сыхьэтым (дуней къутэжыгъуэм) и гугъу къысхуэщI».
ЖиIащ: «Абы теухуауэ зэупщIым нэхъыбэ ищIэкъым къеупщIам нэхърэ».
Абы жиIащ: «НтIэ, къызжеIэ абы и нэщэнэхэм щыщ».
ЖиIащ: «ПщылI цIыхубзым къилъхужынращ пщы езым абы хуэхъужынур икIи плъагъунущ лъапцIэу, пцIанэу, къулейсызхэу, мэл зыгъэхъу мэлыхъуэхэр унэ лъагэхэр ухуэнымкIэ зэпеуэу».
Абы иужь а цIыхур IукIыжащ, зэман дэкIауэ Алыхьым и лIыкIуэр къызэупщIащ: «Уа Гьумар, пцIыхурэ а упщIэхэр къызэзытар?»
Сэ жысIащ: «Алыхьымрэ Абы и лIыкIуэмрэ ар нэхъыфIу ящIэ».
ЖиIащ: «Пэжыращи ар ДжабраIилщ, къыфхуэкIуащ фи диныр фигъэщIэн папщIэ».
КъиIуэтэжащ: Муслъим №8
ЕпщыкIутхуанэ хьэдис
Iэбу Хурэйрэ Алыхьыр арэзы зыхуэхъуным къиIуэтэжащ: Алыхьым и лIыкIуэм Алыхьым и хъуэхъумрэ и сэламымрэ зылъысыным жиIауэ:
«Хэт и фIэщ хъуми Алыхьымрэ Къеймат махуэмрэ, жыреIэ фIы е зыреущэху. Хэт и фIэщ хъуми Алыхьымрэ Къеймат махуэмрэ, пщIэ хурырещI и гъунэгъум. Хэт и фIэщ хъуми Алыхьымрэ Къеймат махуэмрэ, ирегъэлъапIэ и хьэщIэр».
КъаIуэтэжащ: Бухъари №6018; Муслим №47
ЕпщыкIуханэ хьэдис
Iэбу Хурэйрэ Алыхьыр арэзы зыхуэхъуным къеIуэтэж: зы цIыхухъу къелъэIуащ Бегъымбарым Алыхьым и хъуэхъумрэ и сэламымрэ зылъысыным къеущиену, жиIащ Абы: «Умыгубжь». Абы иужь зыбжанэрэ къытыригъэзэжащ и лъэIум, ау Бегъымбарым Алыхьым и хъуэхъумрэ и сэламымрэ зылъысыным къытегъэзэжыгъуэ къэс жиIэрт: «Умыгубжь».
КъиIуэтэжащ: Бухъари № 6116
ЕпщыкIуиянэ хьэдис
Iэбу Зэрр Джундэб Iибн Джунадэрэ, Iэбу Гьэбдур Рэхьман Мугьаз Iибн Джэбэлрэ Алыхьыр арэзы тIуми къахухъу къаIуэтэжащ: Алыхьым и лIыкIуэм Алыхьым и хъуэхъумрэ и сэламымрэ зылъысыным жиIауэ: «Щышынэ Алыхьым дэнэ ущыIэми. Iейуэ блэжьам къыкIэлъыкIуэу лэжь фIы, ар кIэригъэкIыжыну. ЦIыхухэми яхущыт хьэлщэн дахэкIэ».
КъиIуэтэжащ: Iэт Тирмизи №1987; Iэл-Iэлбани: Сэхьихь Iэл джамигь №97
ТIощIрэ ебланэ хьэдис
Iэн-Нэууас Iибн Сэмгьан Алыхьыр арэзы тIуми къахухъу къиIуэтэжащ: Алыхьым и лIыкIуэм Алыхьым и хъуэхъумрэ и сэламымрэ зылъысыным жиIауэ: «ФIыгъэр – ар щэн дахэрщ, гуэныхьыр – ар уи псэр зыгъэпIейтейуэ, нэгъуэщI цIыхухэм къащIэну уи жагъуэращ»
КъиIуэтэжащ: Муслъим №2553
Уабищэ Iибн Мэгьбэд Алыхьыр арэзы зыхуэхъуным къыжиIэжащ, зэгуэрым сыкъэкIуат Алыхьым и лIыкIуэм Алыхьым и хъуэхъумрэ и сэламымрэ зылъысыным и деж, жиIащ: «ФIыгъэр зищIысым ущIэупщIэну укъэкIуащ?» Жэуап стащ: «НтIэ». Абы жиIащ: «Зыхуэгъазэ уи гумрэ уи псэмрэ чэнджэщкIэ, сыту жыпIэмэ фIыгъэр, ар уи псэр зыгъэсабыру, уи гур зэпIэзэрыту щызыгъэтщ, гуэныхьыр ар уи псэр зыгъэпIейтейуэ уи гум зэхэзещхъуэн щыхъуращ, узахуэу цIыхухэм мызэ-мытIэу укъалъытэми».
КъаIуэтэжащ: Iэхьмэд №18006; Iэд Дарими №2575. Iэл-Iэлбани: Сэхихь Iэт-Тэргъиб №1734
