ЧЭТ Юрий Махъсидэ и къуэр
Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм хэщIыныгъэшхуэ игъуэтащ. И ныбжьыр илъэс 70-м иту 2020 гъэм щэкIуэгъуэм и 2-м дунейм ехыжащ республикэм пщIэ зыщыхуащI къэрал къулыкъущIэхэм ящыщ, юридическэ щIэныгъэхэм я доктор, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щIыхь зиIэ и юрист, Къэбэрдей-Балъкъэрым и Конституцэ судым и унафэщIым и къуэдзэ Чэт Юрий Махъсидэ и къуэр.
Юрий Махъсидэ и къуэр Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм хыхьэ Аруан щIыналъэм и Шытхьэлэ къуажэм 1951 гъэм щIышылэм и 27-м къыщалъхуащ.
Курский Д. И. и цIэр зэрихьэу Саратов къалэм дэт юридическэ институтыр 1974 гъэм къиуха нэужь абы Налшык къалэм и прокуратурэм следователу лэжьэн щыщIидзащ. 1975 — 1991 гъэхэм КПСС-м и Аруан щIыналъэ комитетым щыIащ инструктору, къызэгъэпэщыныгъэ лэжьыгъэхэмкIэ къудамэм и унафэщIу, секретару, етIуанэ секретару. А зэманым къриубыдэу къиухащ Ростов дэт щIыналъэзэхуаку парт школымрэ Къэбэрдей-Балъкъэр мэкъумэш институтымрэ.
1992 гъэм къыщыщIэдзауэ 1997 гъэ пщIондэ къэрал къулыкъу лъагэхэм пэрытащ, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм хабзэм ехьэлIа политикэмкIэ и къэрал чэнджэщэгъуу, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и ХэхакIуэ комиссэм и унафэщIу, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм ШынагъуэншагъэмкIэ и советым и секретару щытащ.
1998 гъэм Чэт Ю. М. Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и прокурору ягъэуващ. Урысей Федерацэм и Президентым и УказкIэ абы къыфIащащ юстицэм и къэрал чэнджэщэгъум и 2-нэ класс зиIэ дамыгъэр. А къулыкъум щыпэрыта пIалъэм абы къигъэлъэгъуащ хабзэм теухуа щIэны-гъэ куу зэрыбгъэдэлъыр, и IэщIагъэм фIыуэ зэрыхищIыкIыр, юридическэ Iэмалхэр Iэзэу къызэригъэсэбэпыфыр, сыт хуэдэ Iуэхуми еплъыкIэ тэмэм зэрыхуиIэр.
2007 гъэм и накъыгъэм къыщы-щIэдзауэ мы зэманым къэсыху Юрий Махъсидэ и къуэр Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Конститу- цэ судым и унафэщIым и къуэдзэ къулыкъум пэрытащ, сыт хуэдэ зэныкъуэкъури Конституцэм къигъэув мардэхэм тету Къэбэрдей-Балъкъэрым щызэфIэхыным, правовой къэралыгъуэм и хабзэхэр щыпхыгъэкIыным езым бгъэдэлъ щIэныгъэмрэ Iэзагъымрэ егугъуу къыхуигъэсэбэпу.
Чэт Ю. М. зыпэрыта сыт хуэдэ IэнатIэми къыщигъэлъэгъуащ и IэщIагъэм зэрыхуэIэзэм къыдэкIуэу цIыхугъэ лъаги зэрыхэлъыр. Ар хэту ягъэхьэзыращ икIи къащтащ къэралми щIыналъэми я хабзэхэм лъабжьэ яхуэхъуа дэфтэрхэр. Жыджэру яхэтащ 1992 гъэм гъатхэпэм и 31-м къащта Федеративнэ зэгурыIуэныгъэр зыгъэхьэзыра гупым, Урысейм и Конституцэм и проектыр зэхэлъхьэным, Къэбэрдей-Балъкъэрым хэхыныгъэхэм ятеухуа и хабзэхэр убзыхуным, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Конституцэу 1997 гъэм къащтар зэхэлъхьэнымрэ иужькIэ абы зэхъуэкIыныгъэхэр хэлъхьэжынымрэ хуэунэтIауэ екIуэкIа лэжьыгъэхэм.
Чэт Ю. М. щIэныгъэ зэгъэгъуэтыным, къэхутэныгъэ лэжьыгъэхэр егъэкIуэкIыным хуэнэхъуеиншэт, аращ лъабжьэ хуэхъуари ар щIэныгъэм зэрыхыхьам.
2006 гъэм абы и доктор диссертацэр пхигъэкIащ икIи юридическэ щIэныгъэхэм я доктор цIэр къыфIащащ. Абы и Iэдакъэм къыщIэкIащ щIэныгъэ лэжьыгъэу 30-м щIигъурэ монографиеу 6-рэ. 2008 гъэм щегъэжьауэ Юрий Махъсидэ и къуэр Бэрбэч Хь. М. и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым щIэныгъэ-егъэджэныгъэ IэнатIэм щыпэрытащ, КъБР-м и Конституцэ судым зэрыщылажьэм хуэдэурэ. КъБКъУ-м и юридическэ факультетым уголовнэ правэмрэ криминологиемкIэ и кафедрэм и унафэщIу, иужькIэ и профессору щыткIэрэ, Юрий Махъсидэ и къуэр и лэжьэгъухэм гъащIэ и пIалъэкIэ хьэлэлу ядэгуэшащ, бгъэдэлъ щIэныгъэ куур юрист хъуну щIалэгъуалэм ябгъэдилъхьащ.
Юрий Махъсидэ и къуэм и зэфIэкIхэм папщIэ хуэфащэ дыдэу къэралым игъэлъэпIащ. Абы Урысей Федерацэм и Президентым и ФIы-щIэ тхылъ къратащ, «Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и пащхьэм щиIэ фIыщIэхэм папщIэ» орденыр, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и ЩIыхь тхылъыр, «Хабзэм зэры- хуэпэжым папщIэ» дамыгъэм и III нагъыщэр къыхуагъэфэщащ, «Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щIыхь зиIэ и юрист» цIэ лъапIэр къыфIащащ.
Къэбэрдей-Балъкъэрым и къуэ пэжхэм ящыщ зым, щIыхь пылъу, пщIэ къыхуащIу зи гъащIэр езыхьэкIам, зэхэщIыкI зиIэ унафэщI губзыгъэм, ныбжьэгъу пэжым, и фэеплъ нэхур игъащIэкIэ дигу илъынщ.
КIуэкIуэ К. В., Егоровэ Т. Б., Мусуков А. ТI., Къуэдзокъуэ М. М., Мэкъуауэ Т. Э., Алътуд Ю. Къ., Ажий В. Хь., Апажэ А. Къ., Ахъуэхъу Т. Б., Беппаев С. У., Берд Хь. А., Бечелов Б. И., Быф А. Ж., Багъэтыр О. З., Бозий Н. М., Геккиев З. Д., Геляхов А. С., Джэш В. М., Говоров С. А., Губин Г. С., Жанатаев С. А., Жаным Р. М., Жыджэт А. А., Залиханов М. Ч., Зумакулов Б. М., Къанокъуэ А. Б., Канунников А. Д., Къардэн М. Н., Къармокъуэ Хь. М., Къуэдзокъуэ З. Б., Къуныжь М. А., Мер Ю. Хъ., Мэлбахъуэ Б. Хь., Маслов Н. А., Марьяш И. Е., Нэхущ З. А., Павлов В. П., Пэнагуэ М. А., Потапов А. Е., Рахаев А. И., Сэхъу В. Къ., Сэхъурокъуэ Хь. Хь., Тау П. Къ., Тату К. Б., Ульбашев М. М., Федченкэ Л. М., Хабаров Н. А., Хьэщхъуэжь А. Б., Хъубий М. Б., Шыхъуэбахъуэ М. Хь., Щхьэгуэш А. Л.
