Дыгъэпсымрэ жьапщэмрэ щызэпеуэ
Актер, усакIуэ, макъамэтх, уэрэджыIакIуэ цIэрыIуэ Высоцкий Владимир къызэралъхурэ мы гъэм илъэс 75 ирикъуащ. А цIыху щэджащэм и фэеплъ сыныр фокIадэм и 25-м Iуащхьэмахуэ лъапэ къыщызэIуахащ.
ГуфIэгъуэ щIыкIэм тету ирагъэкIуэкIа Iуэхугъуэм хэтащ Эльбрус поселкэм и администрацэм и Iэтащхьэ Курданов Узеир, СССР-м и цIыхубэ артист, Ленин и саугъэтым и лауреат Лановой Василий, «Урысей щIыхьым и аллея» проектым и гъэзэщIакIуэ, меценат Сердюков Михаил, «Звезда Кубани» телекомпанием и унафэщI Богачев Александр, гъунэгъу къуажэхэм дэт курыт еджапIэхэм щеджэ ныбжьыщIэхэр, журналистхэр, нэгъуэщIхэри.
— Куэд щIауэ сыщIэхъуэпсырт Высоцкий Владимир и фэеплъ Iуащхьэмахуэ лъапэ щыдгъэувыным, — пэкIум ипэ къихуэу журналистхэм къыджиIащ Сердюковым. — Ар, дауи, псом япэрауэ къызыхэкIыр фи республикэр, Кавказыр фIыуэ зэрыс- лъагъурщ. СынасыпыфIэщ фи деж сызэрыщыIэмкIэ! Гуапэщ ар зэрырихьэлIар мы махуэхэм фи щIыналъэм щекIуэкI, лъэпкъхэм я зэхуаку дэлъ зэныбжьэгъугъэр зыгъэбыдэ, «Кавказым-мамырыгъэ!» фестивалым. Дэ илъэсих хъуауэ долажьэри, а пIалъэм къриубыдэу, псори зэхэту фэеплъ 700-м нэблагъэ къэрали 6-м щыдгъэуващ. КъыхэзгъэбелджылыкIыну сыхуейт проектыр урыс лъэпкъым и закъуэ хуэгъэзауэ зэрыщымытыр. Дэ, бзэ зырыз зыIурылъхэр, зыр адрейм и тхыдэм хэтщIыкIыу, лъэпкъ къэс яIа цIыху щэджащэхэм дыщыгъуазэу дыкъызэдекIуэкIмэ, пщIэ нэхъ зэхуэтщIи дыхъунущ, ди зэхуаку дэлъ зэгурыIуэныгъэри нэхъ быдэнущ.
ПэкIур къызэIуихащ Эльбрус поселкэм и администрацэм и Iэтащхьэ Курданов Узеир.
— Нобэрей Iуэхугъуэм мыхьэнэшхуэ иIэщ, — жиIащ абы. — Высоцкэр фIыуэ щалъагъу Урысей федерацэми адрей къэралхэми. Сэ къызбгъэдэкIыу фIыщIэ хузощI артист цIэрыIуэм и фэеплъ мы щIыпIэм щыгъэувыныр зигу къэкIахэм. Нобэрей Iуэхугъуэм щIэблэ къытщIэхъуэм я дежкIи щхьэпэу къызолъытэ.
— Гуапэщ дыгъэпсымрэ жьапщэмрэ щызэпеуэ мыпхуэдэ махуэм, нобэрей Iуэхугъуэм фыхэтын мурад фиIэу, мы щIыпIэм фыкъызэрыкIуар, — захуигъэзащ къызэхуэсахэм Лановой василий. — Хуабжьу си гур хэзыгъахъуэхэм ящыщщ фэеплъым и лъэныкъуитIымкIи къеувэкIа ныбжьыщIэ цIыкIухэр нэфIэгуфIэу щыслъагъукIэ. Высоцкэр ящыщт зауэ лъэхъэнэм халъхуахэм. Абырэ сэрэ ныбжькIэ дызэрызэпэжыжьэ щыIэтэкъым. Дэ зыхэтщIащ дызыхэпсэухьа лъэхъэнэм и гугъуехьхэри. Нобэ мыбдежым щыдгъэлъапIэ цIыхум и зэчиягъэр здынэсыр пхуэмыIуэтэщIын хуэдизщ. Ар усакIуэшхуэхэми фIыуэ къалъагъурт. Езым игъэзэщIэж уэрэдхэм щIигъэувэ пса-лъэхэр зэрышэрыуэм, купщIэшхуэ зэращIэлъым къыхэкIкIэ, Высоцкэр актёр къудейм къыщымынэу, усакIуэуи къалъытэ хъуат.
— СынасыпIыфIэу собж кавказ къуршхэм я нэхъ лъагэ Iуащхьэмахуэ и лъапэ Высоцкий Владимир и фэеплъ зэрыщидгъэувэм къыхэкIкIэ, — щыжиIащ пэкIум Сердюков Михаил. — Нобэ зи фэеплъ къызэIутх Высоцкэм и усэхэм еджэну, ар зыхэта фильмхэм еплъыну псом хуэмыдэу ныбжьыщIэхэр фыкъыхузоджэ. Мис итIанэ абыхэм нэхъри зыхащIэнущ а цIыхум и зэчиягъэр здынэсу щытар, ягур нэхъ щабэ, я псэр нэхъ къабзэ хъунущ.
— Высоцкэр зэчиягъэшхуэ зыбгъэдэлъа цIыхут. Сыту жыпIэмэ, зауэми зэрыхэмытауэ, альпинист Iэ-щIагъи зэримыIауэ, абы зэхилъхьа уэрэдхэм ящIэлъ псалъэхэр телъыджэт, зи гугъу ищIыр гурэ-псэкIэ зэрызыхищIэр къыуигъащIэу, — къыпищащ псалъэмакъым адэкIэ псалъэ зрата «Звезда кубани» телекомпанием и унафэщIым. — Дэ догъэхьэзыр тхыдэм цIэрыIуэ щыхъуа цIыхухэм ятеухуа кинофильмхэр, Кавказым щыпсэу лъэпкъхэм къахэкIа цIыху щэджащэхэм ятеухуа материалхэми долэжь. Апхуэдэу иджыблагъэ дэ зэхэдгъэуващ адыгэхэм ящыщ Къазджэрий СулътIан тедухуа фильмри. А лIыр къызыхэкIа лъэпкъым и узэщIакIуэу, цIыху Iущу щытащ. Высоцкэм теухуауэ дакъикъэ 40-кIэ екIуэкI фильмри дгъэхьэзыращ. Ар дискхэм тету къыфхуздэтшащи, курыт еджапIэ хэми, Высоцкэм и музейми щывгъэлъагъуэ хъунущ.
Фэеплъым теубгъуа щэкIыр къыщрахьэхым, къызэхуасэхэм я пащхьэ къихутащ зи теплъэкIэ лъагъугъуафIэ, зэрыусакIуэ щэджащэр зи нэгум къищ, зи пкъыр жэзым къыхэщIы-кIа цIыху цIэрыIуэм и сурэтыр.
ИужькIэ зэхуэсым къекIуэлIахэм Высоцкий Владимир и музейм зыщаплъыхьащ. Ар а махуэм къызэIуаха фэеплъ сыным пэгъунэгъу дыдэт.
Тхыгъэри сурэтхэри КЪУМАХУЭ Аслъэн ейщ.
