Налшык къалэм и теплъэр зэрыщытар
Котляровхэ Мариерэ Викторрэ «ФIыуэ слъагъу къалэ» фIащауэ ирахьэжьа Iуэху дахэм щыщ зы Iыхьэу абыхэм я тхылъ тедзапIэм дунейм къыщытехьащ сурэт альбом дахащэ. ТхылъымпIэфIым плъыфиплIу тедза сурэтхэр зэрыт тхылъыр зэпэплIимэшхуэщ (и бгъуагъри и кIыхьагъри миллиметр 230-рэ мэхъу), и тебзэр къытеIэтыкIа щIыкIэу дахэу щIащ, лентI цIыкIу дэдащи, уздынэсар тыншу къэпщIэжыфынущ. Ит сурэтхэращи, налшыкдэсхэми ди къалэр фIыуэ зылъагъу дэтхэнэми ягу зэрырихьынум шэч хэлъкъым.
«Пасэрей Налшык» («Старый Нальчик») зыфIаща лэжьыгъэм къызэщIеубыдэ XIX лIэщIыгъуэм и етIуанэ Iыхьэм щегъэжьауэ 1917 гъэм нэс Налшыкрэ абы къедзылIа щIыналъэхэмрэ траха сурэтхэр щызэхуэхьэсащ.
Налшык и уэрамхэм я теплъэр, иджыпсту щымыIэж ухуэныгъэхэр къощ цIыху щхьэхуэхэм траха сурэтхэм. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, куэд къытхуэнакъым апхуэдэ лэжьыгъэу, ауэ а мащIэри гуапэщ, къалэр зыхуэдар уи нэгу къыщIагъэхьэ.
Къыхэгъэщыпхъэщ теплъэ зэхуэмыдэхэр къызэрыщ сурэти 150-м щIигъу къыдэкIыгъуэм зэрихуар. Абыхэм яхэтщ иджырей къалэдэсхэр зыщымыгъуазэхэр.
Иджы япэу дунейм къытехьэу аращ революцэм и пэ къихуэ зэманым траха сурэтхэр щызэхуэхьэса тхылъ. Абы и Iыхьэхэм («Нальчик похож на сельскую Голландию», «Купеческие семьи Нальчика») я фIэщыгъэм къегъэлъагъуэ сурэтхэр зыхуэдэр. Альбомым къыщыбгъуэтынущ зи лъэщапIэ пэшхэр Налшык дэта сурэтыщIхэу Берсеев А., Черджиевэ И., Новиковский И. сымэ трахахэр, ди къалэм и япэ сурэтыщI Алёхин Митрофан и IэдакъэщIэкIхэр.
«ФIыуэ слъагъу къалэ» проектым хыхьэну сурэтылъиплIым щыщу тIур дунейм къытехьакIэщ, иджыри апхуэдиз къыдэкIынущ. Ахэр тIурытIу зэдзылIауэ зы футляр гъэщIэрэщIам илъынущ. ЖыпIэнурамэ, Налшык фIыуэ зылъагъу дэтхэнэ зым и дежкIи тыгъэ гъэщIэгъуэныщэ ар зэрыхъунум шэч хэлъкъым.
ИСТЭПАН Залинэ.
