Мурадышхуэхэр зи плъапIэ
ЦIыхур зэралъытэр и Iэужьырщ, мы гъащIэм щигъэзащIэ къалэнырщ. И щхьэ закъуэ мыхъуу, къэралым и сэбэп зыхэлъхэми егупсысмэ, абы и пщIэм хегъахъуэ, и мурадхэм трегъэгушхуэ, зэувалIэ Iуэхур нэхъ тыншу къохъулIэ.
Лэскэн районыр хадэхэкIхэр щыбагъуэ щIыналъэщ. Апхуэдэу гъавэ хъарзынэ къыщрахьэлIэ, пхъэщхьэмыщхьэ хадэхэр щагъэкI. Iэщ гъэхъуным зратыж. Иужьрей илъэсхэм къуажэдэс щIалэгъуалэр а IэнатIэм нэхъ тегушхуэу хуежьащ. Къэралыр я щIэгъэкъуэну мэкъумэшыщIэ-фермер хозяйствэ къызэрагъэпэщ, жэм гъэшыфIэхэр, лыфI зыщI IэщIэвыщIэ къащэху, ягъэбагъуэ.
Лэскэн ЕтIуанэ къуажэм щыщ КъарэцIыкIу Мухьэмэд и мурадым лъэIэсауэ къелъытэ. Iуэхум тегушхуэн и пэ къихуэу, хозяйствэм и къызэгъэпэщыкIэри, абы пыщIа хабзэри куууэ иджащ. Бизнес планыр и кIэм нимыгъэсауэ и мурадыр хэIущIыIу ищIакъым. Къызыхуэтыншэу игъэхьэзыра нэужь, и тхылъхэр къуажэ администрацэм иритащ, абы щыхэплъэри, арэзы щытехъуащ.
— 2013 гъэ лъандэрэ сыфермерщ. Сотых тхущI хъу жыг хадэшхуэ диIэти, ар исхри, псэуалъэ екIу исщIыхьащ. Федеральнэ, республикэ бюджетхэм я хьэкъкIэ къызата ахъшэр хэслъхьэри, жэм гуп къэсщэхуащ, фейдэ пылъу зесхьащ, 2014 гъэм и кIэ пщIондэ IэщIэвыщIэ щэщIым нэблагъэ згъэшхащ, мы махуэ гъунэгъухэм иджыри блыщIрэ тхурэ щIэспхэнущ. Шхалъэхэр хьэзыр хъумэ, а бжыгъэр щэрэ тхущIым схунэгъэсынущ, — жеIэ Мухьэмэд. — Зэманыр и пIэм иткъым. ГъащIэм зэхъуэкIыныгъэ куэд къыщохъу, къуажэхэм зыкъаужьыж, мэкъумэш щIэнымрэ Iэщ гъэхъунымрэ щIалэгъуалэр нэхъ тогушхуэ. Псори бэджэндырылажьэ е фермер зэрымыхъунур хьэкъщ, ауэ я уней лъапсэм илэжьыхьмэ, я щхьэ Iуэху зэрахуэжмэ, къэралми езыхэми я сэбэп хэлъщ. Ди къуажэдэс- хэм, псом япэу щIалэгъуалэм, ар къазэрыгурыIуэм срогуфIэ.
КъарэцIыкIу Мухьэмэд Iэщ гъэхъуным ерыщу яужь ихьащ. А IэнатIэм дяпэкIи зэрызригъэубгъунум йогупсыс. МэкъупIэу гектар пщыкIуз иIыгъщи, мэлу зы миным нэблагъэ щиIыгъыну чэт а щIыпIэм щигъэувыну и мурадщ. Абы папщIэ, кIапэшхуэ зыщI нэхъ лъэпкъыфIхэм хуэдэу лъхуэн-пIэн тIощIрэ тхурэ зэригъэпэщауэ, я зыужьыкIэм кIэлъоплъ. Щхьэл зыхэт иджырей гъавэ хъумапIэ, мэкъу шыхьауэ (тукыу) минипщI зыщIэхуэну щIэлъхьэпIэ иухуащ, хьэр гектариплIым щIигъум щещIэри, къытекIыр Iусыпхъэу къегъэсэбэп.
Фермер щIалэм гуащIэшхуэ зэрыбгъэдэлъыр бэянщ. Абы и щыхьэтщ и IуэхущIафэмрэ и мурадхэмрэ тегушхуауэ зэрытепсэлъыхьыр, ехъулIэныгъэ нэрылъагъухэм зэрыхуэпабгъэр.
— Iэщ гъэхъуныр икъукIэ къалэнышхуэщ. Абы къарууэ, мылъкуу, зэману куэд токIуадэ. ЕхъулIэныгъэ ущиIэнур а IэнатIэм пыщIа Iуэхугъуэ псоми утемыплъэкъукIыу бгъэзащIэмэщ. Зэредгъэжьам хуэдэу екIуэкIмэ, куэдым дызэрыхунэсынум шэч къытесхьэркъым. Си лэжьыгъэри, си мурадхэри ди унагъуэм къыздаIыгъри, абы си лъэр щIегъэкI, Iуэхум сытрегъэгушхуэ. ИлъэсыщIэ дызытехьам дэтхэнэ зыми гугъэфIхэр хузэпещэри, ахэр псоми къыдэхъулIэну си гуапэщ, — жеIэ Лэскэн ЕтIуанэм щыщ фермер щIалэм газетеджэхэм захуигъазэу.
И гуащIэ хьэлэлым къыпэкIуэ хъерым цIыхур егъэин, егъэдахэ. Щалъхуа жылэм лэжьыгъэ щхьэпэ щезыхьэкI КъарэцIыкIу Мухьэмэд деж ар щынэрылъагъущ. Я унагъуэми республикэми я сэбэп зыхэлъхэр къилъытэу къыхиха IэнатIэ щхьэпэм пэрытщи, тхьэм езыри хущIигъэхьэ, и мурадхэм лъигъэIэс.
Хьэжыкъарэ Алик.
