Онегин ЕвгенийПушкин Александр
Пэублэ псалъэ
Тезгъэуркъым я зэш жылагъуэм,
Нэхъ пагэм е хэгъэфIыкIам;
Ныбжьэгъу, мы си шэсыпIэр плъагъум,
Сыхуейт, пхуэфащэу къыщIэкIам.
Хуэфащэу хэти, зи псэр дахэм,
ЩIыхь пылъу гугъэ гъэзэщIам,
Псэ Iуту, нэхуу яусахэм,
Гупсысэр лъагэу, тыншу щIам.
Хэт укъыдэщIми, къаугъэншэу
Узот-тIэ тхыгъэ зэмыфэгъу:
IыхьитI нэщхъейуэ, зыр ягъэншэу,
КъызэрыгуэкIыу, зыр дагъуэншэу,
Гугъу семыхьамэ, къысхуэгъэгъу;
Хэслъхьащ си жейр, си дэрэжэгъуэр,
Акъыл гущIыIэм къилъэгъуар,
Си ныбжь хуалэжыр, си щIалэгъуэр,
Сигу пцIанэм хэти хуигъэгъуар.
Япэ Iыхьэ
ЩIегъэIэ гъащIэри,
гурыщIэр йопIэщIэкI.
(П. Вяземский)
I
Си адэ къуэшыр хъунут щапхъэ:
Лъэрымыхьу пIэм къыщыхэнам,
Сигъэгъуэтащ, схуэмыхъуу, щIапхъэ —
Хэтыт хуэмейр щIэин къэнам?
Абы и щапхъэр тхуохъу щIэныгъэ,
Ауэ пхуэшэчрэ-тIэ, умыгъыу,
Убгъэдэсыну жэщи махуи
Мы кхъахэм, бжьыхьи кIуэху,
щIымахуи;
Ар хъун, умыщIэу уэ гурыщхъуэ,
ЛIыжь ныкъуэдыкъуэр тебгъэун,
И щхьэнтэр хуэбгъэбырыбын,
Нэщхъей пщIын нэгур, щепткIэ
хущхъуэ,
Щэхуу убжэн: «Ешхыпэр сил,
Зэ къыпхуэкIуарэт Iисрафил!»
II
КъыфIэщIт а псор щIалэ Iуэхуншэм,
Пощт шыгу сабалъэм дыридзейм,
Тхьэшхуэм и фIыщIэкIэ, узыншэм,
Благъэу иIам и мылъкур зейм.
«Руслан, Людмилэ» нэхъ иужьым
Ит си романым и лIыхъужьым
Фыхуэзгъэзэну сопIейтей:
Ныбжьэгъу фхуэхъункIи хъунщ
пщэдей.
Онегин, мы си IупэфIэгъур,
Нева и Iуфэщ къыздалъхуар,
Фи къалэ лъахэм сщIэркъым ар,
Фэ фыщыIам, кIуам фи жэрэгъур;
Ищхъэрэм хъуакъым сэ сесэн:
СфIэфIкъым уэс цIынэ къыстесэн.
III
И адэр дзэм хэтащ гъуэзэджэу,
Ауэ къулыкъур щиухам,
Бал итырт къищтэу щIыхуэ Iэджэ;
НэхъыфIт сом гуэри дидзыхам.
Евгений щысабий нэкIуплъым,
Япэху Madame щытащ кIэлъыплъу,
ИужькIэ къыхуащтащ Monsieur:
ФIыуэ ялъагъут сабий жан Iейр.
Monsieur l’Abbé, француз теплъэншэм,
И егъэджэкIэр хэти ддэнт,
ГушыIэ хуэдэт, телъэфэнт,
Щысхьт щIалэ цIыкIум, мыхьэнэншэу
КъыфIэщIт гъэсэныр щыкъуейщIейм,
Ар «Летний сад» щыхьэулейм.
IV
Псэр щызэщIэстэ и щIалэгъуэр
Къихьащ. Евгений дахэщ, жанщ.
Къыщысым а зэман гугъэгъуэр,
Monsieurи пщIантIэм дахужащ.
Хуит хъуащ Онегин, ар пфIэмащIэт,
ЗигъафIэрт хуейм, зигъэщIэращIэрт,
Париж щIрегъащэ щхьэц, жыпIэнт,
Е Лондон dandyу зихуэпэнт,
Сыт щыгъуи французыбзэр дзыншэт,
И псалъэр, тхыгъэр дахэкIейт,
Щхьэщэ пхуищIын? Узэрыхуейт,
Къэфэфт мазуркэр екIуу, тыншу.
Жылагъуэ нэхъ хэгъэфIыкIам
Хыхьащ, сыт хуейт абы фIэкIа?
V
Дыкъапщтэм псори, мащIэ-мащIэу,
Зыгуэрурэ зыгуэр деджащ,
ЖыдоIэ псоми дэ игъащIэм:
«Ди гъэсэныгъэр гъуэзэджащ».
Онегин, зэрыжаIэу куэдым,
(Иныкъуэми хеящIэм хуэдэу)
Зы имыджам, ахъырзэмант,
Насыпу иIэт зы талант:
Тримыгъэзыхьу псэлъэныгъэм,
Мыкууэ сыти еIэбын,
Куум деж щым хъун. ЩIэныгъэ бын
ПфIэщIынт, нэгъуэщI уэ
уимыгугъэм;
ЦIыхубзхэм усэ дыхьэшхэн
ФIэфIт щхьэж екIужу яхихьэн.
VI
Хэтыжкъым модэм латиныбзэ,
Ауэ, вжесIэнщи псалъэ пэж,
Эпиграф къом абы игъабзэу,
Щыгъэ нэхъей зэбгъэдигъэжт.
ФIэфIт къыхигъэщым Ювенали
И псалъэм, тхыгъэм пищэрт: vale,
Феплъ Энеидэм и IыхьитI:
КъывжиIэфынкIи хъунт уситI.
Гугъу зригъэхьу къихутэну,
Пкъырыпкъыу, къыщыхъуар
щIыгулъ,
Зы махуи жэщи игу имылът,
Псалъэ гушыIэкIэ фIэфIт тэну,
Ромул щыщIэдзи уэ зэман,
ЩыIамэ ищIэрт екIу ауан.
VII
Гугъущ тхьэм тхьэкIумэ
къуимытамэ,
Гур дэзыхьэхыр уумейм:
Дапщи абы дыпэмытамэ,
Хигъэзэрыхьырт ямб хорейм.
Гомер ехъурджэт, Феокрит,
Илъагъурт фIыуэ Адам Смит,
Тыншу къыфIэщIт зэгъэзэхуэн
ЩIэныгъэ гъуэгум урикIуэн;
ЖиIэнт, уригъэджэну хэту:
Iэужь къызэрыгуэкI къудейм
ЕщIыф къэралыр бей, ухуейм,
Дыщэри ахъшэри хэмыту.
А псор и адэм къилъыта,
ЩIыр ахъшэ щIыхуэ щхьа щитам?
VIII
НэгъуэщIи ищIэ хъунт Евгений,
КъэсщIэжу псори къезбжэкIын?
ЩIэныгъэ щыIэт ар здэгений,
ЗыхуеIэр здыхузэфIэкIын;
Ар дэзыхьэх зэрысабийрэ,
Изыгъэжыхьу и пIэм дийуэ,
ИужькIэ пщтыру къэзыгъэплъ,
Жыджэр зыгъэхъу, хуэмейу санэплъ.
Ар лъагъуныгъэм и щIэныгъэт,
Куэду зыхуэуса Назон,
Къызыхуэмыгъуу лей зыкъом
Зрагъэшэча, иIами лIыгъэ:
ХамэщIым къыхуихуащ лIэжын,
Мыхъуу Италием кIуэжын.
(КъыкIэлъыкIуэнущ)
Адыгэбзэм къизыгъэзэгъар
Хьэмыз Русланщ.
