Европэр зыуэ пхущыгъэтынукъым
Зауэ щIыIэр иуха иужь, Европэм къэралхэр нэхъ гъунэгъу щызэхуэхъуу щIидзащ. Хэбгъэзыхьмэ, языныкъуэхэм я гугъэт континентыр зы европей унагъуэм хуэкIуэну.
Европэр зэгуагъэхьэну зи хъуэпсапIэхэм зэпымыууэ къыдрагъэжеижырт европей цивилизацэм лъабжьэ хуэхъуа алыдж-латин, кельт, герман къуэпсхэр псоми я къежьапIэу зэрыщытыр. Архитектурэ, макъамэ, философие, политикэ IэнатIэхэр къыщIрагъэдзат лъэпкъ щхьэхуэхэм я Iуэху зыхэмылъу — а псори зы щэнхабзэм и IэдакъэщIэкIыу.
А псори, дауи, пэжщ. АрщхьэкIэ, я къежьапIэхэр зэщхьми, илъэсищэхэр къэгъэнауэ, илъэс минхэм я деж къыщыщIэдзауэ европейхэр зэныкъуэкъуу, зэзауэу къогъуэгурыкIуэ. Зэжьэхэуащ къэралышхуэхэри, щIыналъэ инхэри, цIыкIухэри. Мыбдеж зыри щелъытатэкъым я диныр зэрызэхуэдэми, зы бзэкIэ зэрыпсалъэми. Иджыри долъагъу Европэм и къэралхэр зы лъэпкъыу зэрызэкъуэмыувэфыр.
Инджылызым, Испанием, Бельгием лъэпкъхэр зэгурызымыгъаIуэ сепаратизмэр къыщоукъубей, зыщагъэгъупщэну хуейкъым нэхъапэм езыхэр щхьэхуэу зэрыщытар, Европэм и къэрал куэдым и цIыхухэр арэзыкъым лъэпкъ нэхъ мащIэхэм ящыщхэм тетыгъуэр зэраIэщIыхьамкIэ.
Иджырей къэралхэр Евросоюзу зэрызэгухьам лъэныкъуэ иригъэзыркъым абыхэм я зэгурымыIуэныгъэхэр. Ахэр зы европей унагъуэ хъунымкIэ лъэпощхьэпоуэ къыкъуэкIыр нэхъыбэ мэхъу.
Дунейпсо финанс кризисым къигъэубэлэцащ а зэпэщIэуэныгъэхэр. Нэмыцэхэм къалъытэ Алыджым, Кипрым, Италием хуэдэ «мыхьэнэншэхэр» езыхэм я пщэм къыдэтIысхьэпауэ, ауэ езы «лъэрымыхьхэми» я дежкIэ Германиер «гъэпщылIакIуэщ икIи лъыифщ». Зэгухьэныгъэм хэтхэм я зэныкъуэкъур щIагъэхуабжьэ лэжьапIэншагъэм, къулейсызыгъэм, мылъкукIэ зэхуэмыдэным, щIэпхъаджагъэхэм. ПсэукIэр щымыщIагъуэм деж, къуаншэхэр дэнэ щIыпIи къыщалъыхъуэ хабзэщ. Зи Iуэхухэр нэхъыфI ищхъэрэ лъэныкъуэм щыпсэухэм ядэркъым ещанэ къэралхэм я мызакъуэу, езы ЕС-м щыщ цIыхухэр зэрахуэIэпхъуэр. Нэмыцэ, скандинав прессэм зэпымыууэ тредзэ румын, бошнакъ, лыхь, алыдж мафием, нэгъуэщIхэм зэхащIыхьхэм теухуа тхыгъэхэр.
Правительствэхэм ящыщ куэдыр арэзыкъым Евросоюзым хэтхэр политикэ IуэхухэмкIэ зэрызэхуэмыдэмкIэ, Германием и сэбэп зыхэлъхэм адрей псори иригъэувэлIэну яужь зэритымкIэ. ЕС-м Брюссель щиIэ къулыкъущIапIэр зыубхэр нэхъыбэ мэхъу: абы зыкъыфIэщIыжащ, Iуэхум хищIыкIыркъым, ахъшэ зрелъэфалIэ.
Евросоюзым и къэрал псоми я щхьэр къыщаIэт национализмэм. Ар белджылы къыщохъу лъэныкъуэ псомкIи: я бзэр, диныр, щэнхабзэр яхъумэну зэрыхущIэкъум. Нэхъапэм яку дэлъа зэпэщIэуэныгъэхэр ягу къагъэкIыж.
Илъэс зыбжанэ и пэкIэ сэ Румынием курс сакъыщыхуеджауэ щытащ дипломат ныбжьыщIэхэм. Мазэм щIигъукIэ сэ сепсэлъащ къэрал зэмылIэужьыгъуэхэм ящыщ щIалэхэмрэ хъыджэбзхэмрэ. Зэхызамыгъэхар укIуэдыж! Мэжэрхэр (венгрхэр), лыхьхэр, нэмыцэхэр, украинхэр, алыджхэр — болгархэмрэ сербхэмрэ хуабжьу техъущIыхьырт.
Абы сыкъигъэуIэбжьат: си пащхьэм исыр Европэ зэгухьам и зэманым къэхъуа щIалэгъуалэт. КъызэрыщIэкIымкIэ, блэкIа зэманхэм я Iэужьыр бгъэкIуэдыжыныр, гукъеуэр зыщыбгъэгъупщэныр апхуэдэу тыншкъым.
Евросоюзым хэтхэр зыр адрейм зэрыхущытымкIэ зэтехуэркъым, нэгъуэщI къэралхэр зэхащIыкIынуи хуеиххэкъым. Ахэр Урысейм, КъуэкIыпIэ Гъунэгъумрэ Курытымрэ, зэрыщыту ещанэ дунейм, США-м, Китайм зэрахущытыр хуабжьу зэщхьэщокI.
Сыт жытIам къыхэтхынур? Евросоюзыр лъэлъэжыну? ЗэкIэ ар къызэтенэным и телъхьэхэр нэхъ лъэщщ, зэбграгъэкIыжыну къэзыгъэувхэм нэхърэ. АрщхьэкIэ лъэныкъуитIми я бэнэныгъэр зэщIоплъэ. ИкIэм-икIэжым Iуэхур зэлъытауэ щытынур Европэм и экономикэм и Iуэхур зыхуэкIуэнумрэ а зэгухьэныгъэм къыпыкI хъерыр зыхуэдизынумрэщ.
ЗэкIэ хуэбгъэфащэ хъунущ зэман гъунэгъум ЕС-р къызэтенэну. Ауэ ар зы къэралышхуэ зэи хъунукъым.
Бажанов Евгений.
«Эхо планеты»
