Хьэмыку Жаннэ и вагъуэ
Лъэпкъ гъуазджэр фIыуэ зылъагъухэм КъБР-м и цIыхубэ, щIыхь зиIэ я артист Хьэмыку Жаннэ и творчествэм щымыгъуазэ, абы и зэфIэкIыр зымыщIэ къахэгъуэтэгъуейщ.
ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и артист пажэм театр утыкум куэдрэ дыщрохьэлIэри — дегъагъ, дегъэгуфIэ, гурыщIэ дахэхэр ди гущIэм къыщегъэуш. Абы игъэзащIэ рол-хэр гуимыхужщ, абыхэм уагъасэ, уапсыхь, ппэгъунэгъу мэхъу, зэми лъагъумыхъуныгъэ зыхуагъэщI. Жаннэ и лэжьыгъэм хуищI пщIэмрэ и IэщIагъэр фIыуэ зэрилъагъумрэ ар утыкум иту зылъэгъуахэм лейуэ и гугъу яхуумыщIми хъунущ.
Щукиным и цIэр зэрихьэу Москва дэт театр учили-щэм щеджа зэманым Лениным и цIэкIэ ягъэува стипендиер къихьу, фIыкIэ къахэщу ирихьэкIащ, Яхонтовым и цIэкIэ Санкт-Петербург щрагъэкIуэкIауэ щыта къэралпсо (СССР) зэпеуэм актрисэ ныбжьыщIэм бжьыпэр щызэIэригъэхьат.
Драмэм, кином, эстрадэм я артист унэтIыныгъэмкIэ 1975 гъэм диплом плъыжькIэ еджапIэр къиуха иужь, ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым лэжьэн щригъэжьауэ нобэр къыздэсым утыкур егъэбжьыфIэ, Iэгуауэ инхэр зэхуехьэс, ар зыхэт спектаклхэм фIэкIа мыкIуэхэри щыIэщ.
Актрисэм и зэфIэкI лъагэм къыпэкIуэ пщIэ игъуэт зэпытщ, и роль гуимыхужхэм папщIэ абы диплом, грамотэ бжыгъэншэхэр къыхуагъэфэщащ, апхуэдэуи хамэ къэралхэм (Польшэ, Болгарие, Франджы) ягъэкIуащ, щэнхабзэ лъагэм и къигъэхъуапIэу къалъытэ къэралхэм я театрхэм зыщрагъэплъыхьащ.
Роль нэхъыщхьэу 60-м щIигъу спектаклхэм щигъэзэщIащ, «Клад» (1975), «Песни над облаками» (1976), «Возвращение» (1975) фильмхэм щыджэгуащ. IX союзпсо кинофестивалым ирагъэблагъэри, «Клад» кинофильмым папщIэ саугъэт нэхъыщхьэр Хьэмыку Жаннэ къыхуагъэфэщауэ щытащ.
Театральнэ лэжьакIуэхэм я зэгухьэныгъэм и япэ съездым и лIыкIуэу Москва щыIащ.
2011 гъэм щегъэжьауэ ГъуазджэхэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ къэрал институтым сценэм щыпсэлъэнымкIэ щрегъаджэ. Егъэджэныгъэ лэжьыгъэм къыщигъэлъагъуэ зэфIэкI лъагэхэм папщIэ 2014 гъэм МакъымкIэ урысейпсо жылагъуэ академием Хьэмыку Жаннэ ФIыщIэ тхылъкIэ ягъэпэжащ. Кавказ Ищхъэрэм и лъэпкъ театрхэм я «Сцена без границ» (2002) етIуанэ фестивалым «Пианино на траве» спектаклым щигъэзэщIа ролым папщIэ щIыхь тхылъым и япэ нагъыщэр къыщихьащ.
«БлэкIам къэгъазэ иIэкъым», «Гулъытэншэ хъуахэр», «Пианино на траве», «Уэлий и парашют» фIыуэ тлъэгъуа нэгъуэщI пьесэ зэмылIэужьыгъуэхэмкIи Жаннэ и артист зэфIэкIыр дгъэунэхуащ.
«Артистым сытым дежи упщIитIкIэ зыхуагъазэ: щыщIалэм — и хъуэпсапIэм, и ныбжьыр хэкIуэта иужь, насыпыфIэрэ и мурадхэр къехъулIа-къемыхъулIарэ. Мыращ а упщIэхэм теухуауэ жысIэфынур. Хуабжьу сыщынасыпыфIи щыIащ, сынасыпыншэу зыкъыщыслъытэжи куэдрэ къэхъуащ, ауэ лэжьыгъэншэу сыкъыщынэм и деж тIэунейуэ сынасыпыншэщ. Творчес-кэ цIыхухэр щыщыуэ куэдрэ къохъу, сэри абыхэм сащыщщ. Театрым зыри щызэзмыгъэхъулIэфыну сыщигугъаи абы сыхуэмыфащэу къыщысщыхъуаи къэхъуащ. Нэхъ гъащIэ хуиткIэ, нэжэгужэкIэ сыпсэуну сыщыхуежьаи щыIащ, арщхьэкIэ ар сэратэкъым. Аращи, нобэ зы цIыху нэхъ мыхъуми псэхугъуэ гуэр лъэзгъэIэсамэ, адэкIэ сигурэ си щхьэрэ зэтелъу сылэжьэнущ», — щыжиIауэ щытащ Жаннэ и бенефисым.
Абы и псалъэхэм хуэдэу, игъэзащIэ ролхэри фэрыщIыгъэншэщ, уи гум йохуэбылIэ, зыкъыщыбоцIыхуж.
Хьэмыку Жаннэ «КъБР-м и цIыхубэ артист» цIэ лъапIэр зэрыфIащам и хъыбар гуапэ 2016 гъэм къытIэрыхьащи, иджыри куэдрэ театр утыкум дыщыIущIэну, ролыщIэхэмкIэ дигъэгуфIэну, и лэжьыгъэм къыпэкIуэ гухэхъуэгъуэмрэ щIыхьымрэ къару кърату псэуну дохъуэхъу.
Инэрокъуэ Данэ.
