ЩIалэгъуалэр щIэпхъаджагъэм щыхъумэным теухуауэ
КъБР-м и Парламентым ЗаконодательствэмкIэ, къэрал ухуэкIэмрэ щIыпIэ унафэр зегъэкIуэнымкIэ и комитетым дыгъэгъазэм и 21-м иригъэкIуэкIа зэIущIэм щытепсэлъыхьащ Къэбэрдей-Балъкъэрым экстремизмэмрэ терроризмэмрэ зэрыщыпэщIэтым. Ар къызэIуихащ икIи иригъэкIуэкIащ мы комитетым и унафэщI Кривко Михаил.
— Ди республикэми зэрыкъэралуи нобэ дызытепсэлъыхь Iуэхугъуэм и мыхьэнэр щыинщ. Къыхэгъэщын хуейщ терроризмэм пэщIэтынымкIэ Къэбэрдей-Балъкъэрым щрагъэкIуэкI лэжьыгъэхэм я фIыщIэкIэ щIэпхъаджагъэхэр нэхъ мащIэ зэрыхъуар. Абы щыгъуэми, иджыблагъэ КъБР-м щыIэ МВД-м и лэжьакIуитI зэраукIар къэплъытэмэ, республикэм иджыри щытыкIэр щыгугъуу жыпIэ хъунущ. Шэч хэмылъу, псом япэу ди къалэныр ди цIыхухэр а щIэпхъаджагъэхэм щытхъумэнымкIэ Iэмалу диIэр къэдгъэсэбэпын зэрыхуейрщ, — жиIащ Кривко Михаил.
КъБР-м и Парламентым и УнафэщIым и къуэдзэ Жанатаев Сэлим къыщыпсалъэм къыхигъэщащ экстремизмрэ терроризмрэ щIыналъэм къыщымыхъун папщIэ, республикэ унафэщIхэми жылагъуэ лэжьакIуэхэми къалэн пыухыкIахэр зыхуагъэувыжауэ ар зэрагъэзащIэр. Абы жиIащ цIыхубэм я шынагъуэншагъэр къызэгъэпэщынымрэ щIэпхъаджащIэхэм зэрапэщIэт Iэмалхэр егъэфIэкIуэнымрэ и лъабжьэу Федеральнэ Хабзэм зэхъуэкIыныгъэхэр зэрыхалъхьар. «ГурыIуэгъуэщ мы зэманым щIэпхъаджагъэ ялэжьыным языныкъуэхэр хуэзышэ щхьэусыгъуэхэр. Ахэр: япэрауэ, экономикэр зэремыфIакIуэрщ, куэдыр зэрылэжьапIэншэрщ. Зыми и дежкIи щэхукъым щIэпхъаджагъэ ялэжьыну тегушхуэхэм я нэхъыбэр щIалэгъуалэм зэращыщыр. Апхуэдэу щыщыткIэ, абыхэм дахуэзэн, гъэсэныгъэ лэжьыгъэр егъэфIэкIуэн хуейщ. ЩIэблэм ягурыгъэIуапхъэщ я Iыхьлыхэм, къэралым я пащхьэм щахь жэуаплыныгъэр», — жиIащ Жанатаевым.
ЗэIущIэм къыщыпсэлъащ КъБР-м и прокурорым и къуэдзэ Махуэ Артур. Абы жиIащ иужьрей зэманым хабзэхъумэ IэнатIэхэм я лэжьакIуэу яукIым и бжыгъэм зэрыхэщIар, диныр къагъэсэбэпу социальнэ сетхэм щIэблэм я гупсысэр зэтрахуу къралъхьэ тхыгъэхэм нэхъ ткIийуэ зэрыкIэлъыплъыр. «2010 гъэм щегъэжьауэ терроризм щIэпхъаджагъэу 754-рэ республикэм щалэжьащ, жылагъуэ, дин, политикэ лэжьакIуэ зыбжанэ яукIащ, хабзэхъумэ IэнатIэхэм я лэжьакIуэхэм 373-рэ ятеуащ. Мы Iуэхухэм ехьэлIауэ къыдогъэсэбэп УФ-м терроризмэмрэ экстремизмэмрэ япэщIэтынымкIэ 2025 гъэ пщIондэ тещIыхьа и стратегиер. Хуэмурэ хэдгъэщIащ ялэжь щIэпхъаджагъэм и бжыгъэм», — жиIащ къэпсэлъам. Махуэм дыщIигъуащ зи гугъу ящIым теухуауэ щIалэгъуалэм лэжьыгъэ тэмэм зэрыдрамыгъэкIуэкIыр, ахэр зэрамыущийр, абыхэм я зэранкIэ иужьрей зэманым экстремизмэм щIалэ 500-м щIигъу зэрыдишэхар.
КъБР-м экстремизмэм пэщIэтынымкIэ и министр Къуэшырокъуэ Залым республикэм и район унафэщIхэр къыхуриджащ курыт школхэм щеджэхэм я деж къыщыщIэдзауэ щIалэгъуалэм гъэсэныгъэ-ущииныгъэ лэжьыгъэхэр жыджэру драгъэкIуэкIыну. «Нобэрей ди щIэблэм хабзэм къемызэгъыу Iуэхугъуэ гуэрхэр ялэжьыну я щхьэм къэкIын хуейкъым», — къыхигъэщащ абы.
ЗэIущIэм щыжаIащ Сириемрэ Иракымрэ зауэ къызэрыщыхъейрэ Къэбэрдей-Балъкъэрым щыщу цIыху 24-рэ абыхэм зэрыщаукIар, а къэралхэм щыIэ щIэпхъаджащIэ гупхэм ди цIыхуи 175-рэ яхэту зэрагъэбелджылар. Апхуэдэ бжыгъэхэр къихьащ КъБР-м щыIэ МВД-м оперативнэ лэжьыгъэмкIэ и полицэм и унафэщIым и къуэдзэ Громаков Михаил.
Абы къыхигъэщащ Сириемрэ Иракымрэ зауэ зэрыщаублэрэ следствэ езыгъэкIуэкI IэнатIэхэм КъБР-м щыщ цIыху 85-м ехьэлIауэ уголовнэ Iуэхуи 116-рэ къызэрызэIуахар, 59-р дуней псом къызэрыщалъыхъуэр, 80-р — къэрал кIуэцIым.
— Зауэ къыщыхъея щIыпIэхэм щыIауэ цIыху 23-рэ къэкIуэжащ, щIэпхъаджащIэу 4 республикэм къызэрагъэзэжу яукIащ, 1-м и Iуэхухэр иджыри зэхагъэкI. Ар ягъэкъуаншэ щIэпхъаджагъэ илэжьыным зэрызыхуигъэхьэзырамрэ НВФ-м зэрыхэтамкIэ.
Громаковым зэрыжиIамкIэ, щIэпхъаджагъэ ялэжьыну я мураду цIыху 11 Урысейм и гъунапкъэхэм къыщагъэувыIэжащ. ТIур ягъэтIысащ, 3-м ехьэлIауэ уголовнэ Iуэху къызэIуахащ, цIыхуихым епсэлъащ щIэпхъаджагъэ къэзышэ Iуэхугъуэхэм хэтыныр зэрыхуамыдэнум теухуауэ.
2016 гъэм и мазибгъум КъБР-м щыIэ МВД-м и лэжьакIуэхэм Iэщэу 149-рэ къыIахащ ар зыIыгъыну хуимытхэм, къауэ пкъыгъуэхэр щагъэхьэзыр лабораторэу 3 къахутащ. Хабзэхъумэ IэнатIэхэм я лэжьакIуэхэм къапэщIэува щIэпхъаджащIэ гупым хэт цIыхуи 9 яукIащ, 52-рэ яубыдащ.
Лъэпкъхэм я зэхуаку зэныкъуэкъу къыдагъэхъуэн, цIыхухэр ягъэжакъуэн мурад яIэу, щIэпхъаджащIэхэм Интернетым къыщызэIуаха гуп 25-рэ Къэбэрдей-Балъкъэрым къепхауэ къахутащ икIи уголовнэ Iуэхухэр къаIэтащ.
ЗэIущIэм я Iуэху еплъыкIэ къагъэлъагъуэу къыщыпсэлъащ КъБР-м ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и управленэм и унафэщIым и къуэдзэ Мокаев Ачемиз, КъБР-м Печатымрэ цIыхубэ коммуникацэхэмкIэ и къэрал комитетым и унафэщIым и къуэдзэ Конаков Хьэсэн, Iуащхьэмахуэ, Прохладнэ районхэмрэ Бахъсэн къалэ округымрэ я лIыкIуэхэр, нэгъуэщIхэри. ЗэIущIэм хэтахэм зэлэжьыпхъэу къагъэлъэгъуахэр республикэм и къэрал къулыкъущIапIэ псоми зэрыхуагъэхьыным хуэдэу дэфтэрхэр ягъэхьэзыращ.
Къанщауэ Мэлычыпхъу.
