Су-24 кхъухьлъатэр къыщIраудыхарииди IэщэгъэпщкIуар зыIэрагъэхьэну ара?
США-р щIохъуэпс бийр «дэгу-нэф» зыщI ди технологием
Тыркухэм ди Су-24 кхъухьлъатэр Сирием къыщIыщраудыхам и щхьэусыгъуэм теухуауэ гупсысэ хьэлэмэт къыхилъхьащ США-м щыщ публицист Крейг Робертс Пол. Ар «Рейган и экономикэм» и проектыр езыхьэжьахэм яхэтащ, иджы Обамэ и ныкъуэкъуэгъу нэхъыщхьэхэм ящыщщ.
Урысхэм дзэ Iуэхум пыщIауэ къагъэсэбэп технологие щэху яIэщ, жеIэ Робертс, ар абыхэм икъукIэ гъуэзэджэу къагъэсэбэпащ Америкэм и ракетэзехьэ эсминецым, США-м Израилым ирища ракетэзехьэ кхъухьлъатэхэм яхуэгъэзауэ. А Iэщэм бийм связымкIэ и Iэмэпсымэхэр мылэжьэжу къегъэнэф икIи дзэр «дэгу-нэф» мэхъу.
Робертс къызэрилъытэмкIэ, Су-24-р къраудыхащ а технологие гъэпщкIуар урысхэм тегъэщIапI ящIу щIадзэн папщIэ. Дызэрыщыгъуазэщи, Тыркур НАТО-м хэтщ. Робертс мыбдеж тегъэщIапIэ ещI эксперт Эберт Джон и псалъэхэр. Абыхэм ятепщIыхьмэ, иджыпсту Урысейм и авиацэр къыщигъэсэбэп щIыпIэм США-м игъэкIуащ Raven, ELINT компаниехэм радиотехникэмкIэ я IэщIагъэлI нэхъ цIэрыIуэ дыдэхэр. Ахэр зыщыгугъыр ди авиацэр хъумэным теухуауэ зыри зыщымыгъуазэ техноло-гиер къэдгъэсэбэпу щIэддзэнырщ икIи абы и лэжьэкIэм хэлъ щэхухэр къахутэнырщ, ар къагъэсэбэпурэ езыхэми апхуэдэ Iэщэ ящIын е урысей технологием зэрыпэщIэтын Iэмалхэр къагупсысын папщIэ. Робертс шэч къытрихьэркъым: куэдкIэ езым нэхърэ нэхъ лъэрызехьэ и гъунэгъум зауэ ирищIылIэным пэлъыта Iуэху Тыркум хуэлэжьынутэкъым, Вашингтон тригъэгушхуауэ щымытамэ.
«Кук» зэрагъэундэрэщхъуар
Псоми зэлъащIысащ США-м и дзэ-тенджыз флотым хиубыдэ эскадреннэ лагъымзехьэ «Кук Дональд» къыщыщIауэ щытар. А кхъухьым и къару нэхъыщхьэщ километр 2500-м нэс зэпызычыф, ядернэ IэщэкIэ яузэд хъу «Томагавк» дамэ зытет ракетэхэр. Апхуэдэу абы итщ зэфIэкI зэмылIэужьыгъуэхэр зиIэ зенитнэ ракетэ 74-рэ, артиллерие лъэщ, лагъымхэр, псыщIагърыкIуэ кхъухьхэмрэ кхъухьлъатэхэмрэ зэракъутэфын торпедэхэр. Апхуэдэу ар къызэгъэпэщащ «Иджис» иджырей системэмкIэ. Абы адрей кхъухьхэмрэ кхъухьлъатэхэмрэ я электрон Iэмэпсымэхэм зыхуеину информацэр кърехыф икIи абы йолэжьри, а кхъухьхэмрэ кхъухьлъатэхэмрэ ит Iэщэр зэрыхуейуэ къегъэсэбэпыф. КIэщIу жыпIэмэ, нэщэнэ щэ бжыгъэхэм зэуэ зэреуэфым къыдэкIуэу, цIыхухэр хэмыхьэу, езы техникэр адрей кхъухьхэм информацэмкIэ йохъуажэ икIи зыхуэфащэ унафэхэр къещтэф. «Кук Дональд» пэхъун кхъухь дэ ди дзэ-тенджыз флотым иIэкъым.
Мис а кхъухь абрагъуэр Урысейм Кърымыр къыхыхьэжа къудейуэ тенджыз ФIыцIэм къэкIуауэ щытащ 2014 гъэм мэлыжьыхьым и 10-м. ЗэрыгурыIуэгъуэщи, Америкэм зэрихьэлу, и зэфIэкIыр дигъэлъагъуну арат зыхущIэкъур.
Мэлыжьыхьым и 12-м тенджыз ФIыцIэм щыщу къэрал псоми я зэхуэдэ Iыхьэм зэуэ къыщыхутащ 70 гъэхэм СССР-м и хьэуа флотым хагъэхьауэ щыта Су-24 кхъухьлъатэ тIорысэр. США-м и эсминецым исхэр абы хьэжэпхъажэ ищIащ. Ди пасэрей кхъухьлъатэр эсминецым теуэ хуэдэу лъахъшэ зыкъищIыурэ, метри 150-160 хуэдиз фIэкI и мылъагагъыу кхъухьлъатэм 12-рэ щхьэщылъэтыкIащ, США-м и дзэ-тенджыз флотыр зэрыгушхуэ а кхъухьым исхэр ауан ищI хуэдэу. Кхъухьлъатэр зэрыщхьэщыкIыжу «Кук» епIэщIэкIыу Румынием и кхъухьтедзапIэм хуиунэтIащ. Абдеж кхъухьым и экипаж гужьеигъуэм хэхуар «ягъэудэIужын» папщIэ психологхэр къэкIуащ. ЦIыху 27-м рапорт ятащ дзэм къызэрыхэ- кIыжым теухуауэ. Пентагоным и официальнэ лIыкIуэ полковник Уоррен Стивен утыкум къиувэри жиIащ Су-24 кхъухьым ирищIар зэрышынагъуэр икIи апхуэдэ къэбгъэхъункIэ Iэмал имыIэу къызэрилъытэр.
… ЗыхэщIыкI, Пентагон!
Дауэ атIэ Су-24 тIорысэм США-м и кхъухь ехьэжьам исахэр апхуэдизу зэригъэгужьеяр? Апхуэдэу щатегушхуэм кхухьлъатэр къраудыхыфынутэкъэ? Нэхъыщхьэ дыдэр аращи, къраудыхыфакъым. Кхъухьлъатэм зы напIэзыпIэм мылэжьэж ищIащ псори зыщытхъу «Иджис» системэр. Кхъухьым ит компьютерхэм ящыщу зыри лэжьэжыртэкъым. Эсминецыр «дэгу-нэф» зэрыхъуам къыщынакъым: топхэм ящыщу зыри ягъэуэфынутэкъым, ракетэхэм ящыщу зыри лъэтэфынутэкъым… Апхуэдэ щIыкIэкIэ Пентагоным гурагъэIуащ: «Дэ ди иджырей электрон Iэщэм фыкъызэрыпэщIэувэн Iэмал фиIэкъым».
Сыт атIэ Су-24-м итар? Экспертхэм ящыщу языныкъуэхэм къалъытэ гъэпщкIуауэ яхъумэ «Хибины» радиоэлектрон комплексыр арауэ. Адрейхэм къызэралъытэмкIэ, «Кук» нэгъуэщI электрон системэ лъэщкIэ ягъэундэрэщхъуащ. КIэщIу жыпIэмэ, къэхъуа Iуэхур къэралым и щэхущ.
Мис а щэхур иджы США-м электроникэмкIэ и IэщIагъэлIхэм къахутэну ещакIуэ хуэдэу ягъэIуащ икIи Вашингтон и псалъэхэм тету тыркухэм ди Су-24-р къраудыхауэ ягъэхъыбар.
ЧЕРНЫХ Евгений.
« Аргументы и факты»
