ЩIыуэпсым щысхьыныр фарзщ
ЩIыр зезыхьэм, абы гъавэу къытрихыр кIэрыхуншэрэ бэгъуауэ кърихьэлIэжынымкIэ зэран хъу нэрымылъагъу хьэпIацIэхэм, къинэмыщIхэм ар ящихъумэн хьисэпкIэ, пестицид щхъухь гуащIэхэр щIэх-щIэхыурэ къегъэсэбэп.
АтIэми, IэщIагъэлIхэри щыхьэт зэрытехъуэмкIэ, езы мэкъумэшыщIэхэми гу зэрылъатамкIэ, хадэхэкIым хущхъуэ папщIэу ирахьэлIэм и мащIагъ-куэдагъэр хухагъэунэхукIа мардэм фIагъэкIмэ, а Iуэхугъуэр езы щIыгулъми, къэкIыгъэми йогуауэ.
Пестицидыр зылъэIэсыр къэкIыгъэхэм зи зэран екI нэрымылъагъу цIыкIужьейхэм я закъуэкъым, атIэ, ди жагъуэ зэрыхъунщи, езы щIыгулъыр «зыгъэпшэр» микроорганизмэхэми я «лъэр щIеуд», цIыхухэми псэущхьэхэми я Iэпкълъэпкъым сэбэпынагъ къахуэзыхьу къалъытэ микроэлементхэри зэхекъутэ.
НэгъуэщIу къыжытIэмэ, щIым хэмыткIухьыж щхъухьхэм мэкъумэшыщIэхэр апхуэдизу зэлIэлIа хадэхэкIхэр зыIубгъахуэ мыхъун щытыкIэм хуешэ, ахэр зэзыхьэлIэ псэущхьэхэми цIыхухэми я Iэпкълъэпкъым сэбэп зэрахуэхъужын щIагъуэ щымыIэжу апхуэдэщ.
АрщхьэкIэ, IэщIагъэлIхэм зэрыжаIэмкIэ, егупсысарэ агрощIэныгъэм зэрыщыхагъэунэхукIауэ щхъухьхэр щIым ирахьэлIэмэ, а Iуэхум гъавэгъэкIхэр зэрыщыгуфIыкIыжынуми шэч хэлъкъым. Мыдрейуэ къыхэдгъэщ зэрыхъунумкIэ, щыIэщ хьэпIацIэм еуэным хунэмысу къыдэхуа пестицидыр зэщхьэщызыхыу зыгъэкIуэщIыж микрорганизмэхэри. Абыхэм я апхуэдэ зыкъызэкъуэхыкIэм «микробиологие детоксикацэкIэ» йоджэ. Абы и зыужьыкIэр елъытащ щIы щхьэфэм къыщекIуэкI щIыIагъэ-хуабагъэми, щIыгулъыр зыгъэщIытэ псыIагъэми, щIыгъэпшэррэ гумусу абы халъхьам я Iувагъми, нэгъуэщI абы хуэдэ щхьэусыгъуэхэми.
Ауэ щыхъукIи, пестицидхэр пкъыгъуэ-пкъыгъуэкIэрэ щIыгулъым и чэзум щыхэткIухьыныр епхащ ар здыхакIутэм псыр ирикъуу зэрыщIагъэлъэдами, щIыгъэпшэрхэр и чэзум зэрыхагъэзагъэми, а щIыпIэм щезэгъ жылэхэр къызэрыщагъэсэбэпами, езы щхъухьзехьэхэм я хэгуэшэ-кIэу щрагъэкIуэкIами.
Мыри къыхэгъэщыпхъэщ. ГъавэхэкIхэм ящыщу зи сатырхэр давыкIхэм (жьыдэхупIэ зиIэхэм) я деж пестицидхэм я хэкIуэсэкIэр (детоксикацэр) щынэхъ щIэхщ, хьэдзэ зыщIхэм я деж зэрыщекIуэкIыр нэхъ хуэмущ.
Урысей мэкъумэш кIэлъыплъыныгъэмкIэ IуэхущIапIэм (Россельхознадзор) и Кавказ Ищхъэрэ щIыналъэ зэхуаку управленэм и Къэбэрдей-Балъкъэр къудамэм и IэщIагъэлIхэр ди щIыналъэм и щIыгулъым и щытыкIэм щIэх-щIэхыурэ кIэлъоплъ, ирахьэлIэ пестицидхэм я куэдагъ-мащIагъэр зыхуэдэр къыщапщытэ. АбыкIэ IэмалыфIщ щIыпIэ-щIыпIэкIэрэ щIыгулъ IэмыщIэу къыщыхаххэм я зэхэлъыкIэр зрагъэщIэн хьисэпкIэ ахэр Ветеринар, фитосанитар кIэлъыплъыныгъэмкIэ федеральнэ къулыкъум и Къэбэрдей-Балъкъэр референт центрым деж щыIэ къэпщытапIэм зэрырашалIэри.
БЭРАУ Бышэ.
