Дунейм тетым я Iыхьэ щанэр унафэ ткIийм щIэту мэпсэу
Америкэм и Штат Зэгуэтхэм я Къэрал департаментым тхылъ къыдигъэкIащ, 2013 гъэм цIыхухэм я хуитыныгъэхэр хъума зэрыхъуам теухуауэ. Абы ткIийуэ щызэпкърахащ я къэрал унафэр ягъэбыдэн папщIэ зи къулыкъухэр къэзыгъэсэбэп, оппозицэр зэхэзехуэн зыщI режимхэр.
Дэфтэрым къызэрыщыгъэлъэгъуамкIэ, апхуэдэ залымыгъэ Iэмалхэр зэран хуохъу къэралхэм я зэпIэзэрытыныгъэр зэтеIыгъэным, шынагъуэншагъэр къызэгъэпэщыным, экономикэ зыужьыныгъэр зэтеублэным. Къэрал департаментым и тхылъым къызэрыхэщым-кIэ, цIыхухэм я хуитыныгъэхэр къызэпызыудхэм жэуап яхьын хуейщ.
ЦIыхухэм я хуитыныгъэхэм я дунейпсо декларацэр къызэрыдэкIрэ илъэс 65-рэ зэрырикъум ирихьэлIэу ягъэхьэзыра дэфтэрым зэрыщыжаIамкIэ, дунейм цIыхуу тетым я Iыхьэ щанэр авторитар къэрал унафэм щIэту мэпсэу. Ику иту къэрал 80-м, Урысеймрэ Иранымри абыхэм яхэту, яIэщ лъэпкъ нэхъ мащIэхэм я хуитыныгъэхэр зыкъутэ хабзэхэр.
Зи гугъу тщIы тхылъыщIэм зэритымкIэ, Америкэм и Штат Зэгуэтхэм я Къэрал департаментым мытэрэзу къелъытэ авторитар режимхэм я унафэр гъэбыдэным шынагъуэншагъэ къарухэр зэрырахьэлIэр, унафэщIхэм я политикэмкIэ мыарэзыхэр зэрырагъэтIысыр.
Къэпщытэныгъэхэр зэрыт тхылъым зэрыщыжаIамкIэ, Украинэмрэ Сириемрэ щегъэжьауэ, Бирмэмрэ Венесуэлэмрэ щыщIэкIыжу, цIыхухэм я хуитыныгъэхэр зыкъутэхэр жэуаплыныгъэм ешэлIэн хуейщ.
ТхылъыщIэр къызэрыдэкIам щытепсэлъыхьым, абы итхэр щызэпкърихым США-м и къэрал секретарь Керри Джон жиIащ: «Нобэ лъэпкъ шынагъуэншагъэм ехьэлIауэ нэхъ Iуэхугъуэ инхэр щрагъэкIуэкI щIыпIэхэр — я цIыхухэм я хуитыныгъэ нэхъыщхьэхэр Iуэхум къыхэзымылъытэ унафэщIхэр здэщыIэхэращ. Иужьрей махуэхэм Украинэм зэрыщытлъэгъуащи, цIыху минипщIхэр уэрамхэм къыдыхьащ, къызэрыкIуэ цIыхубэр къэрал унафэм и хэкIыпIэ нэхъыщхьэу зэрыщытыр, къэрал унафэр демократием тету, цIыхухэм я нэIэм щIэту зэрыщытыпхъэр иджыри зэ къагъэлъэгъуэн папщIэ. Уеблэмэ, я макъыр зэхахын щхьэкIэ, ахэр япэщIэуващ унащхьэхэм зыщызыгъэпщкIуа снайперхэм, я гъащIэр абы халъхьэнкIэ шынагъуэ зэрыщыIэми емыплъу».
Керри и псалъэхэмкIэ, къэрал унафэм темыхуэу гупсысэ цIыхухэр ягъэсабырыным хуэунэтIауэ дзэ къарухэр нэхъыбэу къыщагъэсэбэпащ Сирием. Апхуэдэуи ар къытеувыIащ нобэр къыздэсым хабзэм цIыхухэм къарит хуитыныгъэхэмрэ ахэр гъэзэщIа зэрыхъумрэ хуабжьу зэпэжыжьэу къызэрынэм.
Тхылъым белджылы зэрыщыхъумкIэ, цIыхухэм я хуитыныгъэ и лъэныкъуэкIэ Корее Ищхъэрэм щытыкIэр щыгугъущ. А къэралым и унафэщIхэм жэуаплыныгъэ яхьын хуейщ цIыхухэр щхьэусыгъуэншэу зэраукIым, лъэужьыншэу зэрагъэкIуэдым, къазэрыпэщIэхуэкIэ, яубыдурэ лей зэрырахым щхьэкIэ. Китайми Iуэхур зыкIи щынэхъыфIкъым. Къэралыр йобгъэрыкIуэ цIыхухэм я хуитыныгъэм щIэбэнхэм, тибет цIыхухэмрэ уйгур муслъымэнхэмрэ зэхэзехуэн зэращIыр кIуэ пэтми нэхъри щIохуабжьэ. Апхуэдэу Афганистаным щыщIэхуэбжьащ бзылъхугъэхэмрэ хъыджэбз цIыкIухэмрэ яхуэгъэза залымыгъэр, зэхуэмыгъэдэныгъэр. Мысырыр яуб езым хихыжа къэрал унафэщIхэм зэремыдаIуэм, шынагъуэншагъэр къызэзыгъэпэщхэр я хуитыныгъэхэм зэребакъуэм папщIэ.
США-м Урысейр егъэкъуаншэ цIыхухэм я хуитыныгъэхэр зэрыпибзыкIым папщIэ. Америкэр ирогузавэ цIыхухэр пэрыуэншэу зэхуэсынымкIэ, зыхуейр жаIэнымкIэ яIэ хуитыныгъэхэр урысей унафэщIхэм зэракъутэм.
Ауэ тхылъым къызэрыхэщымкIэ, зи гугъу тщIы гугъуехьхэм емылъытауэ, цIыхухэм я щхьэр ягъэлъахъшэркъым, я пщIэмрэ я щIыхьымрэ храгъэутэркъым.
Емуз Баязыт.
Тырку Республикэ
