ЖьэкIэмыхъу Борис Хьэбыж и къуэр
Бадзэуэгъуэм и 13-м кэнжэдэсхэм хъыбар гуауэ къахэIуащ — а махуэм дунейм ехыжащ щIэблэр егъэджэным, гъэсэным зи гъащIэр щхьэузыхь хуэзыщIа нэхъыжьыфI ЖьэкIэмыхъу Борис Хьэбыж и къуэр. ЦIыхугъэ мардэ жыхуаIэм къиубыдым зы лъэбакъуэкIи емыбэкъуа, и адэ-анэ Iумахуэхэу Хьэбыжрэ Сарихъанрэ ирагъэлъэгъуа щапхъэм къыпызыща цIыху дахэт Борис.
ЖьэкIэмыхъу Б. Хь. 1938 гъэм жэпуэгъуэм и 17-м Кэнжэ къуажэм къыщалъхуащ. Жылэм дэт курыт школыр 1956 гъэм къиух-ри, Борис щIэтIысхьащ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым романо-германскэ филологиемкIэ и факультетым. Щытхъу зиIэ студентхэм хабжэу еджапIэ нэхъыщхьэр 1961 гъэм къиухащ абы икIи гурэ псэкIэ къыхиха IэщIагъэм ар ирилэжьащ илъэс 54-кIэ. А зэманым къриубыдэу ЖьэкIэмыхъур IэнатIэ зэмылIэужьыгъуэхэм пэрытащ.
1961 — 1978 гъэхэм адыгэ щIалэр Кэнжэ дэт курыт школым щылэжьащ нэмыцэбзэмкIэ егъэджакIуэу, IуэхущIапIэм и унафэщIым егъэджэныгъэ-гъэсэныгъэ IуэхухэмкIэ и къуэдзэу. ЩIэныгъэфI зиIэ, хэлъэт зыдалъагъу щIалэр абы ирашри, Налшык къалэм и Ленинскэ районом методисту, методикэмкIэ кабинетым и унафэщIу яшащ, иужькIэ егъэджакIуэхэм я щIэныгъэм щыхагъахъуэ институтым щылэжьащ, илъэсийкIэ и унафэщIу щытащ республикэ школ-интернат №1-м. Къыщалъхуа къуажэм дэт курыт еджапIэм и унафэщIу лэжьэну къелъэIури, Борис къигъэзэжащ икIи илъэсипщIкIэ а къулыкъур хьэлэлу зэрихьащ. 2000 — 2013 гъэхэм и щIэныгъэкIэ, лэжьыгъэ и пIалъэкIэ ядэгуашэу ар щыIащ КъБКъУ-м егъэджакIуэхэм я IэщIагъэм, щIэныгъэм щыхагъахъуэ и институтым.
Илъэс пщыкIузкIэ ЖьэкIэмыхъур и тхьэмадэу щытащ Хэку зауэшхуэм хэтахэмрэ лэжьыгъэмрэ я ветеранхэм я къуажэ советым. Сыт хуэдэ IэнатIэ пэрымытами, сыт хуэдэ къулыкъу иримыхьэкIами Борис и лэжьыгъэм хуэIэзэу, зыхэтхэм я деж Iулыдж щиIэу, пщIэшхуэ къыхуащIу къэгъуэгурыкIуащ. Игъэлэжьахэм нобэми ягу къагъэкIыж абы хэлъа нэмысыр, цIыхугъэшхуэр, щыпкъагъэр. ЩIэныгъэ куу зрита, гъэсэныгъэ дахэ зыхилъхьа щIэблэми я напщIэ телъщ абы зэригъэсар, зэрыригъэджар.
ЖьэкIэмыхъу Борис къызэгъэпэщакIуэ Iэзэу, Iулыдж зиIэ унафэщIу, зи Iуэху еплъыкIэ зиIэжрэ ар пхызыгъэкIыфу зэрыщытыр щызэлъащIысат республикэм и адрей жылагъуэхэми икIи абы и деж чэнджэщакIуэ къакIуэрт школ, сабий гъэсапIэ куэдым я унафэщIхэр. Борис хузэфIэкIымкIэ защIигъакъуэрт IуэхукIэ зыкъыхуэзыгъазэ дэтхэнэми.
Ди къэкIуэнур зыхуэдэнур зэлъыта щIэблэм щIэныгъэ щрат IуэхущIапIэ-хэм я лэжьыгъэр щиунэтIа зэманым сабийхэм ядэлэжьэнухэр къыщыхихым абы псом япэ иригъэщыр, гулъытэ нэхъыщхьэ зыхуищIыр егъэджакIуэхэр щIэблэм зэрадэгуэшэфыну ябгъэдэлъырт — я щIэныгъэ, гъэсэныгъэ и лъэныкъуэкIэ къагъэлъагъуэ зэфIэкIырт. Борис хьэкъыу пхыкIат мыр: сабийм щапхъэ хуэхъур илъагъурщ — дахагъэм щIапIыкIа ныбжьыщIэм гъащIэм гъуэгу захуэ къыщыхех, цIыхубэм яхуэщхьэпэну Iуэхухэр и Iэужь мэхъу.
ЖьэкIэмыхъур жыла- гъуэ гъащIэми жыджэру хэтащ. Къуажэм и Ветеранхэм я советым абы лэжьыгъэфI щызэфIигъэкIащ, нэхъыжьхэм защIэгъэкъуэным хуэгъэза жэрдэм куэдым я зэхэублакIуэу, унэтIакIуэу щытащ. Апхуэдэуи КъБР-м и Жылагъуэ палатэм и нэхъыжьхэм я советым илъэс зыбжанэкIэ хэтати, абыи къыщигъэлъэгъуащ ар гъащIэм куууэ пхыплъыф цIыху Iущу зэрыщытыр.
И къару, и зэман емыблэжу цIыхубэм яхуэлэжьа ЖьэкIэмыхъу Борис къэралым гулъытэншэ ищIакъым — абы дамыгъэ лъапIэ куэд къыхуагъэфэщащ. Абыхэм ящыщщ СССР-м ЦIыхухэм щIэныгъэ егъэгъуэтынымкIэ и министерствэм, Егъэджэныгъэ IэнатIэм, еджапIэ нэхъыщхьэхэм, щIэныгъэ IуэхущIапIэхэм пэрытхэм я профсоюзым и Комитет нэхъыщхьэм, КъБР-м и Парламентым, и Правительствэм я ЩIыхь тхылъхэр, УФ-м Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министерствэм къыбгъэдэкI ФIыщIэ тхылъыр, апхуэдэуи УФ-м цIыхухэм щIэныгъэ егъэгъуэтынымкIэ и отличник, «Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм цIыхухэр егъэджэнымкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ» цIэ лъапIэхэр къыфIащащ.
И мыхьэнэкIэ къыпхуэмылъытэным хуэдизу ин Iуэхушхуэ яхуилэжьащ Борис къызыхэкIахэм — ЖьэкIэмыхъухэ я тхыдэр щызэхуэхьэсыжа, лъэпкъым щыщхэм я IуэхущIафэхэм ятеухуа тхылъ хъарзынэ къыдигъэкIащ нэгъабэ. Ари Борис и фэеплъу къахуэнащ.
Унагъуэ дахи иIащ Бо-рис. Абырэ и щхьэгъусэ Лилэрэ бын хъарзынэ ягъэсащ. ЩIалитIрэ зыпхъурэ зэдагъуэтащи, псоми щIэныгъэфI яIэу, зыхэтхэм фIыкIэ къахэщу мэпсэу.
Губзыгъагъэ къызыхихын псэлъэгъу, чэнджэщэгъу дэтхэнэми хуэхъуф цIыху зэпIэзэрыт яфIэкIуэдащ лъэпкъми, къуажэми, цIыхубэми. «ЦIыху дахэу, щабэу дунейм тетащ, куэдым яхуэщхьэпащ. Дыхуэарэзыщ, Алыхьыр арэзы къыхухъу», — апхуэдэ псалъэхэрщ абы хужаIар иужьрей гъуэгуанэ трагъэувэжыну и пщIантIэм дыхьа цIыхуищэхэми ар дунейм зэрехыжар зэхэзыхахэми. Апхуэдэу ар зигу къинэнур и Iыхьлыхэм, и къуажэгъухэм я закъуэкъым, атIэ къыдэлэжьа, иригъэджа, мащIэ-куэдми зыгуэркIэ къыпыщIауэ щыта дэтхэнэми фIыкIэщ ЖьэкIэмыхъу Борис и цIэр къызэрыраIуэнур. ЖэнэткIэ Тхьэм игъэгуфIэ.
КъБР-м ЦIыхухэр егъэджэнымкIэ, щIэныгъэмрэ
щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм,
Дунейпсо Адыгэ Хасэм, Къэбэрдей Адыгэ Хасэм,
Кэнжэ къуажэм и администрацэм,
ЩэнхабзэмкIэ унэм, курыт школ №20-м я лэжьакIуэхэр.
