БлэкIам къытхуихьар тщымыгъупщэу, къэкIуэнум фIыкIэ дыхуэвгъэлажьэ
Урыс-Кавказ зауэр зэриухрэ илъэси 153-рэ щрикъу махуэм теухуауэ накъыгъэм и 20 — 21-хэм Налшык къалэ щекIуэкIа щыгъуэ-щIэж Iуэхугъуэхэм цIыху куэд кърихьэлIат, дунейр зэрыуэлбанэм емылъытауэ.
Тхыдэ напэкIуэцIхэм уриплъэжмэ, урыс пащтыхьыдзэр бгырыс лъэпкъхэм зэратекIуам и щIыхькIэ 1864 гъэм накъыгъэм и 21-м Къуэбыдэ хуейм (абы лъандэрэ урысхэр «Красная поляна»-кIэ зэджэ щIыпIэм) пащтыхьыдзэм и зауэлIхэм я парад щрагъэкIуэкIауэ щытащ. Ар лъыгъажэ зэфэзэщу илъэсищэм щIигъукIэ екIуэкIа Кавказ зауэжьыр я текIуэныгъэкIэ зэраухар зэрагъэлъапIэ Iуэхут.
Накъыгъэм и 21-р Кавказ зауэм хэкIуэдахэм я фэеплъ махуэу хэгъэнэхукIыным теухуа унафэр Къэбэрдей-Балъкъэрым и Совет Нэхъыщхьэм къищтауэ щытащ 1992 гъэм мазаем и 7-м.
Хабзэ зэрыхъуам тету, накъыгъэм и 20-м и пщыхьэщхьэм, Кавказ зауэм хэкIуэда адыгэхэм я фэеплъу ХьэтIохъущокъуэм и хадэм ит Псэ жыгым деж шэху уэздыгъэу 101-рэ щыпагъэнащ, лъапсэрых зауэжьыр зэрекIуэкIа илъэсхэм я пэбжу. Лъэхъэнэм къыдэунэхуа адыгэ уэрэдыжьхэр, хэхэс адыгэхэм хамэщIым щахъума лъэпкъ пшыналъэхэмрэ адэжь лъахэм къыхуэхъуапсэу яуса уэрэдхэмрэ усэхэмрэ ягъэзэщIащ цIэрыIуэ хъуа артистхэми уэрэджыIакIуэ, пшынауэ, шыкIэпшынауэ ныбжьыщIэхэми.
Накъыгъэм и 21-м и пщэдджыжьым фэеплъ пэкIум хэтыну къызэхуэса шууейхэмрэ лъэсырызекIуэхэмрэ Налшык и уэрамхэм кърикIуащ, гъуом и бжьамийр игъаджэу, шыкIэпшынэр яIэщIэлъу, уэрамым и бгъуагъым хуэфI адыгэ нып щхъуантIэшхуэр зэпаIыгъыу, хэту хъуар фащэ екIукIэ хуэпауэ. ЗекIуэм хэтхэр Псэ жыгым къэса нэужь, абдеж пэкIур къыщызэIуахащ.
— Нобэ дэ дигу къыдогъэкIыж лъэпкъ щэнхабзэр, бзэр, хабзэр лIэщIыгъуэхэм къапхрыхыным зи псэр щIэзыта ди лъэпкъэгъухэр, — жиIащ КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министр Къумахуэ Мухьэдин, пэкIур къыщызэIуихым.
АдэкIэ абы псалъэ иритащ Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэутий. «Илъэси 153-рэ дэкIащ цIыху тхыдэм нэхъ гущIэгъуншэу, нэхъ кIыхьлIыхьу икIи нэхъ лъыгъажэу къыхэна Кавказ зауэжьыр зэриухрэ. Абы къела адыгэхэм я еянэ лIакъуэр дунейм къытохьэ, ауэ япэ итахэми иужькIэ къэхъуахэми ящыгъупщэркъым а зауэм гузэвэгъуэрэ хэщIыныгъэу къытхуихьахэр. Мы махуэхэм фэеплъ шэху уэздыгъэхэр щыпагъанэ, щыгъуэ пэкIухэр, зэIущIэхэр щрагъэкIуэкI адыгэ щыпсэу къэралхэм», — жиIащ Сэхъурокъуэ Хьэутий. Абы къыхигъэщащ адыгэ лъэпкъым щыщу цIыхуипщI къэс бгъу а зауэм зэрыхэкIуэдар е адэжь лъахэр ибгынэн хуей зэрыхъуар, адыгэ къуажэ щэ бжыгъэхэр щIы щхьэфэм щыщ зэращIар, хэкум ирахуахэр дуней псом щикъухьа зэрыхъуар.
«Апхуэдэу щыт пэтми, и бзэр, хабзэр, щэнхабзэр зэрихъумэжын лIыгъэ адыгэ лъэпкъым къыкъуэкIащ, — пищащ Сэхъурокъуэм. — Уригушхуэ хъунущ адыгэхэм щыпсэу къэралыгъуэхэм пщIэрэ щхьэрэ зэрыщаIэм. Хамэ къэрал щыпсэу ди лъэпкъэгъухэм яхэтщ дуней псом щыцIэрыIуэ щэнхабзэ лэжьакIуэхэр, тхакIуэхэр, щIэныгъэлIхэр, спортсменхэр. Лъэпкъхэр игъащIэкIэ зэбиифынукъым икIи зэбий хъунукъым, сыт хуэдэ зауэри зэгуэр еух, дэри, блэкIам къытхуихьар тщымыгъупщэу, къэкIуэнум фIыкIэ дыхуэлэжьэн хуейщ. Ар я гъуазэу я пщэдейр ягъэпс Къэбэрдей-Балъкъэр, Къэрэшей-Шэрджэс, Адыгэ республикэхэм, Краснодар, Ставрополь крайхэм щыпсэу адыгэхэм, Урысейм и нэгъуэщI къалэхэм щыIэ ди лъэпкъэгъухэм».
Кавказ зауэм хэкIуэдахэм папщIэ къызэхуэсахэм дыуэ ящIащ, дакъикъэкIэ яхуэщымащ, удз гъэгъахэр Псэ жыг фэеплъым тралъхьащ. Къыхэгъэщыпхъэщ щыгъуэ пэкIум хэтыну республикэм и районхэмрэ къуажэхэмрэ къикIыу цIыху куэд къызэрекIуэлIар, щIыпIэ администрацэхэм я Iэтащхьэхэр, абыхэм я къуэдзэхэр я пашэу. Псори зэхэту цIыху минитхум нэблагъэ пэкIум кърихьэлIащ.
Ныбэжь Таисэ.
