Анэдэлъхубзэр зэраджым гулъытэ хэха хуащIынущ
КъБР-м и Правительствэм и УнафэщI Хьэсанэ Руслан махуэку кIуам иригъэкIуэкIащ КъБР-м и Парламентым и депутатхэр, щIэныгъэ лэжьакIуэхэр, егъэджакIуэхэр, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм я лIыкIуэхэр къызрихьэлIа зэIущIэр. Абы щытепсэлъыхьащ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм егъэджэныгъэмкIэ и IуэхущIапIэхэм лъэпкъ-щIыналъэ унэтIыныгъэ зиIэ предметхэр зэрыщрагъэджым, адыгэбзэмкIэ, балъкъэрыбзэмкIэ егъэджакIуэу яхуримыкъур зыхуэдизым, анэдэлъхубзэр школхэм щезыгъэджхэр зыхуэфащэ учебникхэмрэ методикэмкIэ, тхылъхэмкIэ къызэрызэгъэпэщам.
ЗэIущIэм и пэщIэдзэм Правительствэм и УнафэщIым къыхигъэщхьэхукIащ дэтхэнэ лъэпкъри къызэтенэн папщIэ абы и бзэм зегъэужьыныр къалэн нэхъыщхьэ дыдэу зэрыщытыр. «Дэ ди анэдэлъхубзэр дымыджмэ, лъэпкъ театрхэм зегъэужьыным хуэфащэ гулъытэ хуэдмыщIмэ, республикэм адыгэбзэрэ балъкъэрыбзэкIэ къыщыдэкI газетхэм, журналхэм, тхылъхэм я бжыгъэм хэдмыгъахъуэмэ, абы нэгъуэщI къакIуэу елэжьынукъым. Ди анэдэлъхубзэмрэ щэнхабзэмрэ ди адэжьхэм къытхуагъэнащ икIи ахэр ди бынхэм, абыхэм я быныжхэм я деж нэтхьэсыну ди къалэнщ», — жиIащ Хьэсанэ Руслан.
ЕгъэджакIуэхэр лэжьыгъэм тегъэгушхуэнымкIэ щыIэ хэкIыпIэхэм, щIэблэ къэхъум анэдэлъхубзэр нэхъ куууэ егъэщIэнымкIэ Iэмалхэм теухуауэ щытащ адэкIэ зэIущIэм щекIуэкIа псалъэмакъыр.
КъБР-м егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министр Семэн Пщыкъан зэрыжиIамкIэ, «2007 — 2011 гъэхэм республикэм анэдэлъхубзэр зэрыщрагъэдж тхылъхэр къэгъэщIэрэщIэжыныр» республикэ программэ хэхам ипкъ иткIэ, адыгэбзэмкIэ, балъкъэрыбзэмкIэ учебникхэм хэлэжьыхьыжащ, методикэ тхылъхэр щIэуэ къыдагъэкIащ. «2012 — 2016 гъэхэм КъБР-м егъэджэныгъэм зыщегъэужьыныр» республикэ программэ хэхам и «Этнощэнхабзэ егъэджэныгъэм зегъэужьыныр» программэ къуэдзэм ипкъ иткIэ, федеральнэ къэрал стандартхэм къызэрагъэувым езэгъыу анэдэлъхубзэр зэрырагъэдж методикэр ирагъэфIакIуэ, апхуэдэу егъэджакIуэхэм я щIэныгъэм хагъахъуэ. Министрым зэрыжиIамкIэ, анэдэлъхубзэмкIэ кабинетхэм къыщагъэсэбэпын нэрылъагъу Iэмэпсымэу 200 къащэхуащ, КъБР-м ис лъэпкъхэм я бзэхэр хъумэнымрэ абыхэм зегъэужьынымрэ пыщIа Iуэхухэм хуегъэджэнымкIэ методикэ тхылъ къызэрыдагъэкIыным хуагъэхьэзыращ, апхуэдэу егъэджакIуэхэм я щIэныгъэм хэгъэхъуэнымкIэ план зэхалъхьащ. 2013 гъэм мультимедие Iэмэпсымэхэр, видео-аудиоматериалхэр, зэрырагъаджэ программэхэр, псалъалъэхэр зэхэлъхьэным трагъэкIуэдэн папщIэ республикэ бюджетым и ахъшэу сом мелуани 3-м нэблагъэ хухахащ.
Семэн Пщыкъан тепсэлъыхьащ школхэм я библиотекэхэм щIэлъ тхылъ бжыгъэм зэрыхагъахъуэм, республикэм и еджапIэ, егъэджакIуэ нэхъыфIхэм я лэжьэкIэр хэIущIыIу зэращIым, творческэ конкурсхэр зэрырагъэкIуэкIым. Ауэ, а псоми къадэкIуэу, гугъуехь пыухыкIахэри щыIэщ. Абыхэм ящыщщ лъэпкъ-щIыналъэ унэтIыныгъэ зиIэ предметхэмкIэ мультимедие программэхэр, анэдэлъхубзэмрэ литературэмкIэ егъэджакIуэхэр школхэм зэрахуримыкъур.
Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и ректор Къарэмырзэ Барэсбий къыхилъхьащ анэдэлъхубзэр хъумэным, зегъэужьыным хуэгъэза Iуэху пыухыкIа зыбжанэ. Абыхэм ящыщу щIэны- гъэлIым къелъытэ фольклорыр, лъэпкъ этносыр зи лъабжьэ анимацэ фильмхэр гъэхьэзырыныр, лъэпкъ театрхэм зегъэужьыныр. Апхуэдэу ректорым къалэн нэхъыщхьэ дыдэхэм ящыщу къигъэлъэгъуащ егъэджакIуэм и пщIэр къэIэтыжыныр. Абы зэрыжиIамкIэ, анэдэлъхубзэмкIэ егъэджакIуэхэм улахуэ лъагэ етын, льготэ щхьэхуэхэр яхуэгъэувын хуейщ.
Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ институтым адыгэ филологиемкIэ и къудамэм и унафэщI ТIымыжь Хьэмыщэ тепсэлъыхьащ лъэпкъхэм я бзэхэм зегъэужьынымкIэ программэ зэхэлъхьэн, егъэджэныгъэмкIэ стандартыщIэхэр къэщтэн зэрыхуейм.
«Заман» газетым и редактор нэхъыщхьэ Аппаев Жамал къызэхуэсахэм гу лъаригъэтащ урысыбзэм къыдэкIуэу, ди республикэм къэралыбзэу щагъэува адыгэбзэмрэ балъкъэрыбзэмрэ нэхъ зыубгъуауэ къэгъэсэбэпын зэрыхуейм. Къапщтэмэ, куэдкIэ нэхъ тэмэмщ официальнэ IуэхущIапIэхэм, фирмэхэм, Iуэхутхьэбзэ зэмылIэужьыгъуэхэр зэфIэзыгъэкI организацэхэмрэ тыкуэнхэмрэ зэреджэр абыхэм я щIыхьэпIэхэм бзищкIэ тратхэмэ, рекламэ зэмылIэужьыгъуэхэр щагъэхьэзыркIэ а бзэхэр къагъэсэбэпмэ.
«Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд зэIущIэм къыщыхилъхьащ КъБР-м ис лъэпкъхэм я бзэхэр хъумэнымрэ абыхэм зегъэужьынымкIэ программэ зэхэлъхьэным пыщIа Iуэхухэр. Ар тепсэлъыхьащ бзэхэр школхэм зэрыщрагъэджыр егъэфIэкIуэнымкIэ хэкIыпIэхэм, анэдэлъхубзэр куууэ яджыным тезыгъэгушхуэ творческэ зэпеуэхэр къызэгъэпэщыным, абыхэм щытекIуахэм саугъэтхэр, грантхэр яхухэхыным. Апхуэдэу, ХьэфIыцIэ Мухьэмэд къызэрилъытэмкIэ, «Анэдэлъхубзэм и махуэ» гъэувын, еджакIуэхэр анэдэлъхубзэмрэ литературэмкIэ тхылъхэмкIэ пщIэншэу къызэгъэпэщын, методикэ центрхэр зэтегъэувэн хуейщ.
ЗэIущIэм кърихьэлIа егъэджакIуэхэри республикэм егъэджэныгъэмкIэ и IэнатIэм и органхэм я лэжьакIуэхэри акъылэгъу хъуащ лъэпкъыр хъумэнымрэ зегъэужьынымкIэ Iуэху нэхъыщхьэр бзэм хуэсакъыныр арауэ зэрыщытымкIэ. Языныкъуэхэм къыхалъхьащ пэщIэдзэ классхэм сабийхэр я анэдэлъхубзэкIэ щрагъаджэу зэрыщытам хуэкIуэжыну. Уеблэмэ, Урысейм ЩIэныгъэхэмкIэ и академием и Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ центрым и унафэщI Иуан Пётр къызэрилъытэмкIэ, анэдэлъхубзэмкIэ къызэрагъэпэщ егъэджэныгъэм и гуманитар Iыхьэм вузхэр къаухыху пащэн хуейщ. Дуней псор нэхъ зэпэгъунэгъу щыхъу, щызэгухьэ лъэхъэнэм, жиIащ щIэныгъэлIым, егъэджэныгъэр къэрал мардэхэм иту, гъэсэныгъэм лъэпкъ теплъэ иIэу къызэгъэпэщыпхъэщ.
ЗэIущIэм и кIэухым Правительствэм и УнафэщIым жиIащ зэIущIэм къыщыхалъхьа Iуэхухэм нэхъ куууэ хэплъэн икIи зэфIэгъэкIыпхъэхэр зэхилъхьэн папщIэ езым и къуэдзэ Портэ Галинэ и унафэм щIэту лэжьакIуэ гуп къызэрызэрагъэпэщынур.
КъБР-м и Iэтащхьэмрэ Правительствэмрэ я
пресс-IуэхущIапIэ.
