Тхэн щIидзагъащIэми
Абрэдж (Урыс) Аллэ КъБКъУ-м нэгъуэщI къэралыбзэхэмкIэ и кафедрэм и егъэджакIуэ нэхъыжьщ, усэнри и IэщIагъэ нэхъыщхьэкъым. Аллэ зэрытхэр урысыбзэщ, усэн зэрыщIидзэри куэд щIакъым, езым зэрыжиIэмкIэ, илъэсрэ ныкъуэрэ-илъэситI хъуами аращ. Ауэ а Iуэхум зэрыдихьэхам, и фIэщ дыдэуи зэрелэжьым и щыхьэтщ зы усэ тхылъ игъэхьэзыру къыдигъэкIыну зэрыхущIыхьар.
«Узэрыщыту укъэнэжыныр насыпщ» тхылъым ит усэхэм IупщIу щыдолъагъу ахэр зи IэдакъэщIэкIым и гупсысэкIэр, дунейм, гъащIэм зэреплъ щIыкIэхэр. Абрэджыр усэм и макъ щабэ гурыхькIэ гъащIэм и хабзэхэм, цIыхум и щытыкIэм топсэлъыхьри, зытепсэлъыхьри гум дыхьэу зыхыдегъэщIэф.
Фи пащхьэм идолъхьэ Аллэ и тхылъым къыхэтха усэ зыбжанэ. Си гугъэщ тхэн щIэзыдзагъащIэр усыгъэм зэрыхуэшэрыуэр абыхэм дагъэлъагъуу.
Уэрэзей Афлик, усакIуэ.
Абрэдж Аллэ и усэхэр
* * *
Мы дуней ныкъусаныгъэншэу
ХэкIэрэхъухьым хуиту хьэршым
ЗэрымыщIэкIэ дыкъытохьэри,
Iэджи зэтхъуэкIыну яужь дохьэ.
Ди гугъэжу едгъэфIакIуэ зыгуэрхэр,
Ди щхьэм бжьэ еуауэ дытетщ гъуэгухэм.
Ауэ акъылым тхуемыгъащIэ
Мы щIым дызэрытетыр хьэщIэу.
Мыбы щыхэгъэрейр щIыуэпсырщ,
ГъащIэм дыщигъафIэу сабиипсэу.
Къыщыхъуми зэраншууэ зэзэмызэ,
Хуогуапэфыр ар сабий псэ къабзэм,
Уэим имыщIу къытхуимытIасэр зэхэщIыкIым,
ЗышыIэ хэлъу гуапэу къытхуоплъэкIыр,
Ди IуэхущIафэм иригъэхьми гугъу,
Бэшэчу Iэджи къытхуегъэгъу.
Мыбы псори щызэдохъур, щызэдокIур:
Плъыфи, епэр удзхэм я мэ гуакIуи,
Фащи, теплъи, макъи, нэхуи,
Даущыншагъэм и зыущэхуи.
Еплъи, щыгуфIыкI, уи дэрэжэгъуэу,
Уэращ итыжри зи Iэзэгъуэ —
Лъэужь къэбгъанэу уежьэжынум игъуэу.
* * *
Си лъагъуныгъэр уэркъым — къысхуэгъэгъу,
Уэракъым натIэу къритхар си гъащIэм,
Уэ — у-Алыхькъым — тIуми ар долъагъу,
Ауэ къысфIощI сыкъэбгъэщIа щIэрыщIэу.
Сымыпсэу пэлъытэщ уэрыншамэ —
ИмыIэжу мыхьэнэ къэзгъащIэм,
Узигъусэм къыстокIэжри дамэ,
УогъэкIуэдыр сиIэгъар гухэщIу.
Ухуэдэщ имыщIэжуи къыздикIыр,
Берычэтыр зи бэ щIыгулъым —
ЩIым хэхуа жылэр къокIыкIри,
Нэшхуэгушхуэу зэкIуэцIех и гулъыр.
Насыпым ежьэ
Дэтхэнэми иIэжщ езым и пIалъэ.
Апхуэдэу жиIэгъащ зэгуэр лIы Iущым,
Хэти къритхар и гъащIэ тхылъым
И Iэгухэм лэдэххэурэ къатощыр.
Саугъэт телъыджэу къыдитами гъащIэр,
Зыри псэуфкъым щыуагъэ IэщIэмыщIэу.
Къэгъуэтыгъуейщ узэрыкIуэну гъуэгур,
Щыуагъэхэр щыпIэщIэмыкIыу щIыгум.
Къыщыдмыгъэзэжыф гъунапкъэм дихьэмэщ
КъыщыдгурыIуэр — лъагъуныгъэрщ ди тхьэр.
Насып бгъуэтынкъым ефIэкIыну лъагъуныгъэм,
Упэмылъэщмэ а насыпым, пхуэмыIыгъым,
Хуиту утIыпщыжи, зумыIэжьэу,
Гур зэIух, насып къэкIуэнум ежьэу.
* * *
Уахътыншэ къыщигъэщIкъым уафэ щIагъым:
ЩIэдзапIэ зиIэм кIэухи иIэнущ.
СыткIэ къэсщIэн си лъагъуныгъэр
ГъащIэр сухыхункIэ си гъусэну?
СыткIэ къэзгъэдэIуэну си гур,
Акъылыншэу темылъэдэну гъуэгум?
Мэшынэр зыгуэр фIыуэ илъагъуну,
Нэхъ къищтэу пIейтеиншэм и тыншыгъуэр.
Куэд диIащ зэIущIи сэлам зэхыжи,
КIуэдыжахэу, мыхьэнэ ямыIэжу.
КъысфIэIуэхужкъым иджы уи Iэ пIыщIар,
Ущежьэжми ба къысхуэпщIар.
* * *
Уэшхыр икъукIэ фIыуэ солъагъур,
Псом хуэмыдэжу, щIэтмэ уафэгъуагъуэ.
ЗэрымыщIэу уафэхъуэпскIым укъигъаскIэу,
Нур къигъэлыдым нэр щигъэункIыфIыкIыу.
Дирижёр Iэзэм ещхь акъужьым
Псыхьэлыгъуэхэр ушэжу ирехужьэ.
Уэшхыр бэрэбанэ щоуэ си унащхьэм,
Щызэролъэлъри щхьэгъубжэ абджынэм,
Лэдэх къигъанэу толъэдэжыр щхьэгъубжащхьэм,
Гуэл щхьэфэ абджыр игъэпIэнкIыу,
И лъакъуэ кIыхьхэмкIэ зэпрокIыр.
ГъащIэ гъуэгуанэр и кIэм нэсым,
Жэнэти жыхьэнмэи сахэмыдэу,
Сыхуейт къигъэзэжыну псэм уэшхыпсу,
Уэгъум игъэхуэлэж жыг хадэм.
Лъагъуныгъэм и теплъэхэр
Лъагъуныгъэ щIалэм мэгуфIэ и нэгур,
И нэхэр мэлыд, къыщелъэтыхьыр и псэм уэгум.
Балигъ лъагъуныгъэм Iуэхур къосыр и щхьэм,
ТехьэулеикIыну хущIэмыхьэу,
Хуабагъэр и ныбжьэгъухэм ящхьэщихьэу.
Жьы хъуа нэужькIэщ лъагъуныгъэм
Къыщыптридзэр и уIэгъэр,
ГугъапIэ гуэри къыхуимыгъэнэжу,
Гум и хъуэпсапIэхэр игъэункIыфIыжу.
Къэбэрдей
Къэшэж Иннэ и фэеплъу
Си пщIыхь щхъуантIэхэм уакъыхохьэ,
Мэз щIыIэтыIэм и мэ къысщIебгъэхьэу,
Джабэ нэкIухэм щыхилъафэу жейм,
И уэрэдымкIэ къызоджэ псейр.
Мыл джабэ щIагъхэм къыщIэж псыхэр
Зэхолъэдэжхэри толъкъуну,
Мывэджеижьхэр ирахьэхыр.
ДызэIущIэнущи куэд дэмыкIыу,
Щэхуу абы сыщыгуфIыкIыу,
Си гум къызогъэкIыжыр:
Аузхэм жьыр къызэрыщыджэр,
Гуэл къабзэхэм я щхьэфэ гъуджэр,
ХъупIэхэм я удз алэрыбгъур,
МэкъупIэ кIырым и удзымэр,
ВакIуэлIым ихь и вагъэбдзумэр,
Жыг хадэхэм къарих мыIэрысэмэр.
Уэрэ сэрэ иджыпстукIэ
Дызэпэжыжьэми икъукIэ,
Си фIэщ мэхъу щымыгъупщауэ уи псэм
Хъыджэбз цIыкIу хэджэгухьар дыгъэпсым.
Къуэрылъхухэр
СощIэр, щопсэу мелыIычхэр щIылъэм,
Нэ хьэрэмыгъэншэкIэ къыдэплъу.
Ди гъащIэ Iыхьэм щыщ гуэр тфIадыгъуми,
ДащыгуфIыкIыу, икъукIэ ар тфIэигъуэу.
ПцIыр сыткIэ щхьэпэ —
ЗэрытфIадыгъури ди гуапэщ.
ДгъафIэу яхудошийри ди Iэр,
Абыхэм папщIэ тхуэмыщIэн щымыIэ.
Зи лъагъуныгъэр къытхуэхъухэр Iумахуэ,
Шэч хэмылъыжу, дауи, ди къуэрылъхухэрщ.
Сэ сыцIыхубзщ
Мы дунейм сэ сыщыхэт, сыт сызищIысыр?
Сахэт къудейщ сэ схуэдэ куэдым зы псы ткIуэпсу,
Зэрыщыхабзэу ар тенджызым,
Шуугъэу силъри, си нэпс къабзи.
Пщэдджыжь удз тхьэмпэм телъ уэсэпсу,
Дыгъэ бзий налъэхэр къыспхыпсу,
Псышхуэхэр сымыгъэгъужу,
Псынэ шэрашэу джабэм сыкъыщIэжу,
Къырыщхьэм сыкъыпохури псыпыхуу,
Лэгъупыкъуу ауз зэвыр согъэнэхур.
Згъэберычэту пхъэщхьэмыщхьэр,
Жыг хадэхэм уэшх хуабэу сащхьэщохьэ.
Сэ сыцIыхубзщ, сыщыгуфIыкIыу гъащIэм,
ЦIыхубзым къыхуиухар зыхэсщIэу,
Къэслъытэнущ нэхъ насып щымыIэу —
Псым хуэдэу уаулъагъу, къызжаIэм.
Ауэ усхуэубыдкъым, усфIожьэжыр,
Сэри сыпкIэлъыгъкъым, нэпс щIэзгъэжу.
Сыт мы ткIуэпсхэр? Уэшхыр къытщхьэщохьэ.
ГъуэгурыкIуэм, жаIэ, абы насып къыхуехьыр.
