Мы махуэхэм
Мэлыжьыхьым и 18,
щэбэт
Фэеплъхэмрэ тхыдэ мыхьэнэ зиIэ щIыпIэхэмрэ я дунейпсо махуэщ
Радиор фIыуэ зылъагъухэм, ар зэпкърылъхьэным дихьэххэм я дунейпсо махуэщ. 1925 гъэм Радиор фIыуэ зылъагъухэм я дунейпсо зэгухьэныгъэр къызэрагъэпэщащ.
Циркым и дунейпсо махуэщ
Урысейм и дзэ щIыхьым и махуэщ — 1242 гъэм Невский Александр и зауэлIхэр нэмыцэдзэхэм Чудскэ гуэлым деж зэрыщытекIуам и щIыхькIэ ягъэуващ.
Нидерландхэм щагъэлъапIэ музейхэм я махуэр. А къэралым щыпсэухэри и хьэщIэхэри а махуэм Iэмал зэриIэкIэ музейм кIуэн хуейуэ къалъытэ.
Украинэм и щIыуэпсыр хъумэным и махуэщ
Зимбабве къэралым и щхьэхуитыныгъэм и махуэщ
1902 гъэм щIэпхъаджагъэр зылэжьар щызэхагъэкIым япэ дыдэу къагъэсэбэпащ дактилоскопие жыхуаIэ Iэмалыр — IэпапIэр зейр къэхутэныр. НаIуэ къэхъуакIэт зэщхьу IэпапIитI дунейм зэрытемытыр. Къэпщытэныгъэр щрагъэкIуэкIар Даниерщ.
1922 гъэм Москва и уэрамхэм япэ автобусхэр къыдыхьащ. ЦIыхуи 10 — 14 фIэкIа зэрымыхуэ, щхьэ тIэкIу зытелъ шыгу зэщIэщIахэм я пIэкIэ цIыхухэр кърашэкIыу щIадзащ автобус зэпэщхэмкIэ.
1923 гъэм, Дзержинский Феликс и жэрдэмкIэ, СССР-м къыщызэрагъэпэщащ «Динамо» спорт зэгухьэныгъэр.
1923 гъэм Мысырым и конституцэр къащтащ.
1946 гъэм Лъэпкъ Зэкъуэтхэм я Зэгухьэныгъэр къызэрызэрагъэпэщам къыхэкIыу, Лъэпкъхэм я Лигэр зэрызэбграутIыпщыкIыжым теухуа хъыбарыр Женевэ хэIущIыIу щащIащ.
1949 гъэм Ирландиер Инджылызым къыхэкIащ икIи республикэ щхьэхуэ хъуащ.
1970 гъэм ягъэлъэгъуащ композиторхэу Балэ Мухьэдинрэ Къардэн Хьэсэнрэ ятха япэ адыгэ оперэр — «Мадинэр».
Совет актёр цIэрыIуэ, СССР-м и цIыхубэ артист Вицин Георгий къызэралъхурэ илъэси 103-рэ ирокъу.
Совет актрисэ, РСФСР-м и цIыхубэ артисткэ Немоляевэ Светланэ и ныбжьыр илъэс 83-рэ ирокъу.
Балетым и къэфакIуэ, хореограф, СССР-м и цIыхубэ артист Васильев Владимир и ныбжьыр илъэс 80 ирокъу.
Техникэ щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъМУ-м и профессор Балъкъэр Руслан и ныбжьыр илъэс 68-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 18 — 20, жэщым градуси 10 — 11 щыхъунущ.
Мэлыжьыхьым и 19,
тхьэмахуэ
Ажэгъуэмэм и махуэр щагъэлъапIэ дунейм и къэрал куэдым
Урысейм Къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ и министерствэм и юридическэ къулыкъум и махуэщ
Крымыр, Таманымрэ Кубанымрэ Урысей империем щыхагъэхьа махуэщ. Мы гъэм ар япэу ягъэлъэпIэнущ, 2018 гъэм и шыщхьэуIум къащта федеральнэ законым ипкъ иткIэ. 1783 гъэм мэлыжьыхьым и 19-м Екатеринэ ЕтIуанэм, Потёмкин Григорий и чэнджэщкIэ, Iэ щIидзащ Кърымымрэ Кубань областымрэ Урысейм щыщ щIыналъэу къэлъытэным теухуа унафэм.
Урысей полиграфием и махуэщ. 1563 гъэм Урысейм щыяпэу Фёдоров Иванрэ Мстиславец Пётррэ я типографием Москва лэжьэн щыщIидзащ.
Урысейм гъущIхэкIхэм елэжьыж и промышленностым и лэжьакIуэм и махуэщ
Венесуэлэм егъэлъапIэ и щхьэхуитыныгъэм и махуэр
1935 гъэм СССР-м и ЦIыхубэ комиссархэм я советым и унафэкIэ къызэрагъэпэщащ «Спартак» спорт зэгухьэныгъэр. Апхуэдэ цIэ абы фIащыну къыхэзылъхьауэ щытар совет хоккеист, футболист Старостин Николайт. «Спартак» футбол командэм и къызэгъэпэщакIуэри арат.
1943 гъэм Совет Союзым къыщызэрагъэпэщащ «Смерш» тIасхъэщIэх IуэхущIапIэ щэхурылажьэм и управленэ нэхъыщхьэр.
1970 гъэм Волжскэ автозаводым къыщыщIагъэкIащ «ВАЗ-2101» автомобиль лIэужьыгъуэщIэр. ИужькIэ абы цIыхухэр «кIэпIейкIэкIэ» еджэу щIадзащ.
Совет тхакIуэ, сценарий куэд зи къалэмыпэм къыщIэкIа, Сталиным и саугъэтыр зыхуагъэфэща Каверин Вениамин (и унэцIэ дыдэр Зильберщ) къызэралъхурэ илъэси 118-рэ ирокъу.
Литературовед, филологие щIэныгъэхэм я доктор, УФ-ми АР-ми щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, ЩIДАА-м и академикыу, ДАХ-м и президенту щыта Щхьэлахъуэ Iэбубэчыр къызэралъхурэ илъэс 91-рэ ирокъу.
ТхакIуэ, драматург, КъБР-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Журт Биберд къызэралъхурэ илъэс 83-рэ ирокъу.
Урысей журналист цIэрыIуэ, жылагъуэ лэжьакIуэ, УФ-м и Федеральнэ Зэхуэсым ФедерацэмкIэ и Советым хэта, ИТАР-ТАСС-м и унафэщIу илъэс куэдкIэ лэжьа Игнатенкэ Виталий и ныбжьыр илъэс 79-рэ ирокъу.
Биологие щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъМУ-м и профессор Беслъэней Эдуард и ныбжьыр илъэс 55-рэ ирокъу.
Урысей теннисисткэ, УФ-м спортымкIэ щIыхь зиIэ и мастер, 2012 гъэм Лондон щекIуэкIа Олимп Джэгухэм дыжьын медаль къыщызыхьа Шараповэ Марие и ныбжьыр илъэс 33-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 19 — 20, жэщым градуси 9 — 11 щыхъунущ.
Мэлыжьыхьым и 20,
блыщхьэ
Секретарым и дунейпсо махуэщ
Урысейм щагъэлъапIэ Лъы зытым и махуэр
Китаибзэм и махуэщ. 2010 гъэм ягъэувауэ къэралым щагъэлъапIэ.
1656 гъэм Урысейм дыжьын ахъшэ жьгъейхэм я пIэкIэ гъуаплъэм къыхэщIыкIахэр къыщежьащ.
1843 гъэм Урысейм къэрал мылъкумкIэ и министерствэм унафэ къыдигъэкIащ мэкъумэшыщIэхэр Сыбырым гъэIэпхъуэным теухуауэ, а щIыналъэм зегъэужьын мурадкIэ. А щIыпIэм кIуэным тегушхуэхэм мылъкукIэ, псэупIэкIэ къэралым защIигъакъуэрт.
1902 гъэм Кюри зэщхьэгъусэхэу Мариерэ Пьеррэ радий элементыр къагъуэтащ.
1922 гъэм Куржы ССР-м хэту къызэрагъэпэщащ Осетие Ипщэ автономнэ областыр, Цхинвали и къалащхьэу.
1924 гъэм Тырку Республикэм и Конституцэр къащтащ.
1937 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэрым щыщ Прохладнэ станицэр къалэ хъуащ.
1958 гъэм Тэтэрстаным и «Рубин» футбол клубыр къызэрагъэпэщащ.
КъБР-м щIыхь зиIэ и сурэтыщI Сындыку Тобий (Анатолэ) къызэралъхурэ илъэс 95-рэ ирокъу.
Совет актёр, РСФСР-м щIыхь зиIэ и артист, «Белое солнце пустыни» фильм цIэрыIуэм щигъэзэщIа ролым папщIэ Урысейм и Къэрал саугъэтыр зрата Луспекаев Павел къызэралъхурэ илъэс 93-рэ ирокъу.
Режиссёр, УФ-ми КъБР-ми гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, КъБР-м и Къэрал саугъэтыр зрата Теувэж СулътIан и ныбжьыр илъэс 88-рэ ирокъу.
КъБР-м щIыхь зиIэ и журналист НэщIэпыджэ Ибрэхьим къызэралъхурэ илъэс 87-рэ ирокъу.
УФ-ми КъБР-ми щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, ЩIДАА-м и академик Джырандокъуэ Михаил и ныбжьыр илъэс 80 ирокъу.
Германием щылажьэ адыгэ хасэхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэу щыта ТIамжьыкъуэ (Цей) Умар-Фарукъ и ныбжьыр илъэс 80 ирокъу.
«Эльбрус» тхылъ тедзапIэм и унафэщI, КъБР-м, КъШР-м я цIыхубэ усакIуэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым и Къэрал саугъэтым и лауреат Ацкъан Руслан и ныбжьыр илъэс 71-рэ ирокъу.
Къэрал, дзэ къулыкъущIэ, генерал-лейтенант, Красноярск крайм и губернатору, УФ-м ШынагъуэншагъэмкIэ и Советым и УнафэщIу щыта Лебедь Александр къызэралъхурэ илъэс 70 ирокъу.
Белгород къалэм потребкооперацэмкIэ и университетым и къудамэу Налшык дэтым и ректору щыта, педагогикэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор, УФ-ми КъБР-ми егъэджэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ Щоджэн Ахьмэд и ныбжьыр илъэс 65-рэ ирокъу.
Совет хоккеист цIэрыIуэ, Олимп чемпион, Урысейм щIыхь зиIэ и тренер, УФ-м Физкультурэмрэ спортымкIэ и къэрал комитетым и унафэщIу щыта Фетисов Вячеслав и ныбжьыр илъэс 62-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 21 — 24-рэ, жэщым градус 11 — 14 щыхъунущ.
Зыгъэхьэзырар
ЖЬЭКIЭМЫХЪУ Маринэщ.
