Уэрэдым зэпещIэ
Тхыдэм «ЕтIуанэ дунейпсо зауэ» фIэщыгъэм щIэту къыхэна 1941 — 1945 гъэхэм екIуэкIа зауэшхуэр, Урысейм и дэтхэнэ щIыналъэми ещхьу, Къэбэрдей-Балъкъэрми къылъэIэсащ. Фашист зэрыпхъуакIуэхэм япэ махуэхэм щыщIэдзауэ япэщIэувахэм ящыщт зауэм дэкIа адыгэ щIалэхэри.
КъБР-м цIыху щIагъуэ ису къыщIэкIынкъым и унагъуэм щыщ гуэр а зауэм хэмытауэ. «ТекIуэныгъэ махуэ» уэрэдым къызэрыхэщым ещхьу, Накъы-гъэм и 9-р «нэпсхэр нэм щIэту ягъэлъапIэ махуэшхуэщ».
Ди щIыналъэ цIыкIум щыщу псэзэпылъхьэпIэ IэнатIэм Iуувауэ щытащ цIыху мин 60. Абыхэм ящыщу сэлэт мин 12-м орденрэ медалрэ къыхуагъэфэщащ, цIыху 33-м Совет Союзым и ЛIыхъужь цIэ лъапIэр къыфIащащ, цIыхуи 6-м ЩIыхьым и орденым и нагъыщэ псори къратащ. Къэбэрдей-Балъкъэрым щыщ сэлэтхэр къэмыланджэу щызэуащ Брест, Мэзкуу, Сталинград, Киев, Севастополь, Курск къалэхэр хуит къащIыжын папщIэ ирагъэкIуэкIа зауэзэрылIхэм.
Нобэ дигу къэдгъэкIыжыпхъэщ, ТекIуэныгъэ махуэр нэхъ псынщIэу къэсын папщIэ, фашист зэрыпхъуакIуэхэм хахуэу япэщIэта щIалэ жыджэрхэр. Хэт зымыщIэр Совет Союзым и ЛIыхъужьхэу Андырхъуей Хъусен (Адыгей), Къардэн зэкъуэшхэу Къубатийрэ Къэбардрэ (Къэбэрдей), Муратрэ Уэхьидрэ (Шэрджэс), ди лъахэгъухэу КIыщокъуэ Алим, Нэхущ Мырзэбэч, Къанкъуэщ Ахьмэдхъан, Къуэныкъуей Назир, Мэсей Аслъэнджэрий, Къатхъэн Мухьэмэд сымэ, иджыри апхуэдэ куэдым я цIэхэр?!
ФIыщIэ псалъэ зыхуэфащэр зауэ IэнатIэм Iутахэм я закъуэкъым. Абыхэм я щIыб къыдэна зи ныбжь хэкIуэтахэр, бзылъхугъэхэр, ныбжьыщIэхэр Хэкум къихьа зэрыпхъуакIуэхэм яIущIэн хуей хъуащ, цIыхубэ гъащIэр фронтым хуэщхьэпэн хуэдэу къызэрагъэпэщыным хэлъхьэныгъэшхуэ хуащIащ.
Дызэрыт зэманым псэууэ къэзыгъэзэжари хэкIуэдари зы ещIыж. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, мащIэ дыдэщ а Хэку зауэшхуэр и нэкIэ илъэгъуауэ къытхэтыжыр. Ауэ абыхэм я сурэтхэр яIэщIэлъу ТекIуэныгъэ щагъэлъапIэ утыкум къихьэ щIэблэм я адэшхуэхэм зэрахьа лIыгъэр зэращымыгъупщар уи фIэщ ящI.
Накъыгъэм и 9-р Урысейм нэхъ лъагэ дыдэу къыщалъытэ махуэшхуэщ. Ауэ, цIыхухэр уз зэрыцIалэм щахъумэн папщIэ, мы гъэм ТекIуэныгъэр зэрагъэлъапIэр Интернет IэмалкIэщ. ИтIани къызэгъэпэщакIуэхэм Iэзагъ яхурикъуащ махуэшхуэр Урысейм ис дэтхэнэ лъэпкъым щыщми куууэ зыхрагъэщIэну. Накъыгъэм и 9-м Тухманов Давид и макъамэр щIэлъу хэIущIыIу хъуа «ТекIуэныгъэ махуэ» уэрэдыр къэрал 27-м бзи 100-кIэ зэрадзэкIауэ щагъэIунущ. Абыхэм язщ адыгэбзэм и къэбэрдей диалектри. Харитонов Владимир зи псалъэхэр итха а уэрэдыр ди анэдэлъхубзэм къригъэзэгъащ «Адыгэ псалъэм» и лэжьакIуэ, усакIуэ, зэдзэкIакIуэ Къармэ Iэсият.
ЧЭРИМ Марианнэ.
