«Ди гъунэгъухэм къыжраIат»
Къыщалъхуа махуэр иджыблагъэ игъэлъэпIащ дунейм щыяпэ цIы-хубз-космонавт Терешковэ Валентинэ. И юбилейм ирихьэлIэу абы куэд игу къигъэкIыжащ. Мис абыхэм ящыщ пычыгъуэхэр.
Даубэрэжь я гугъэт
Хьэршым лъэтэн и пэкIэ Терешковэ парашютым хуабжьу хуэIэкIуэлъакIуэ хъуащ (псори зэхэту 163-рэ къелъащ).
— ДыздэкIуэ Ярославль и аэроклубым дэ, хъыджэбз цIыкIухэм, ди Iэхэм лэрыгъухэр трищIэху зыщыдгъасэрт. Уеблэмэ, ди щIыфэхэри уфIыцIырт, фэ бгырыпхым апхуэдизу дикъузыр-ти, — къеIуэтэж Валентинэ. — Хьэмэмым дыкIуамэ, ди нэщIыбагъкIэ жаIэу зэхэтхырт: «Мы тхьэмыщкIэ цIыкIухэр дэкIуауэ къыщIэкIынущ: флъагъурэ ахэр ялIхэм зэраубэрэжьыр!»
Япэ хьэрш хьэгъуэлIыгъуэ
1963 гъэм щэкIуэгъуэм и 3-м Терешковэр дэкIуащ космонавт Николаев Андриан. Космонавтхэм я гупым зыдыхэтым абы Валентинэ зыкъыпригъэхыу щIидзакIэт ар космосым лъэтэн и пэкIэ. ЗэрышаитIым ехъуэхъуну кIуащ совет унафэщI Хрущёв Никитэ.
— 1963 гъэм и бадзэуэгъуэм космодромым сыщылъатэм си анэм жесIащ парашют спортымкIэ екIуэкIыну зэхьэзэхуэхэм сыхэтыну. Арати, бадзэуэгъуэм и 16-м, си письмом къеджэу здэщысым, абы и гъунэгъухэр къыщIэлъэдащ (дэ телевизори радиои диIэтэкъым): «Еленэ, уипхъу цIыкIур хьэршым итщ!» ИужькIэ си анэр аэродромым къэкIуащ къысIущIэну: Быковский Валерэрэ сэрэ (а тIур зы зэманым лъэтат, ауэ кхъухь зырызым ису — Г. А.) правительствэм жыдоIэ пщэрылъ къытщащIа къалэныр зэпэщу зэрызэфIэдгъэкIар. Си анэри абдежым щытщ. Магъ, мабжэ: «СыкъигъэпцIащ си пхъум, сыкъигъэпцIащ!» Сэ си анэм IэплIэ хуэсщIащ, сыбгъэдыхьэри. Хрущёв Никитэ къыдоплъ: «Еленэ, абы ар щIибзыщIар мыхьэнэ ин дыдэ зиIэ щэхур хэIущIыIу имыщIын папщIэщ. ИужькIэ къэпщIащ псоми урагъусэу».
Терешковэрэ Николаевымрэ 1964 гъэм зэдагъуэтащ Еленэ зыфIаща хъыджэбз цIыкIур. Ар и анэри и адэри космонавту дунейм япэу къытехьа цIыхущ.
Зэныбжьэгъугъэ быдэ
Терешковэм хуабжьу и ныбжьэгъуащ ЩIы Хъурейм и япэ космонавт Гагарин Юрий.
— Юрэ сэ космосым сылъэтэным сыхуигъэхьэзыращ, — игу къегъэкIыж Валентинэ. — Сригъэжьащ, уэгу жыжьэм сызэрыщылэжьэнум теухуа чэнджэщхэр къызитащ, иужькIэ сыкъригъэблэгъэжащ. Сэ абы хуабжьу сыхущощIэ! Языныкъуэхэм деж пщIыхьэпIэу солъагъу. Гагаринэ Валя и деж нэхъыбэрэ сыкIуэну сыхущIокъу. Шэч гуэри къытесхьэркъым сэ зыгуэр къысщыщIамэ, Юри апхуэдэ дыдэ ищIэну зэрыщытам. Абы си Iыхьлыхэр ибгынэнтэкъым…
Гамов Александр.
