Журналист Iэзэ, тхакIуэ Бекъан Чыланий и ныбжьыр илъэс 90 ирокъу
Зи пщIэр лъагэ
ЦIыху къэс езым и гупсысэкIэ, Iуэху еплъыкIэ иIэжщ, щхьэж зэрыхузэфIэкIкIи ар къегъэлъагъуэ, ауэ псом хуэдэжкъым журналистыр. Ар набдзэгубдзаплъэу, куэдым хищIыкIыу, и гупсысэр шэщIауэ цIыхубэм я деж нихьэсыфу щытын хуейщ. Журналистхэми щхьэхуэу уатепсэлъыхьмэ, нэхъыбэм езыхэм я хъэтI яIэжщ, я тхыгъэм щыщ псалъэуха зытIущми кърипцIыхуу ар зи IэдакъэщIэкIыр. Адыгэ журналистикэм апхуэдэ Iэзагъ щызригъэгъуэтауэ пхужыIэнущ мы тхыгъэ кIэщIыр зытеухуа нэхъыжьыфI Бекъан Чыланий.
«АДЫГЭ псалъэм» быдэу пыщIащ Бекъаным и гъащIэр, жыпIэнурамэ, ахэр «зэлъэхъэнэгъущ» — ди газетри «ебэкъуащ» Чыланий мэкъуауэгъуэм и 5-м игъэлъэпIа и юбилейм — илъэс 90-м! Бжыгъэ дахэщ ар цIыхум и дежкIэ, псом хуэмыдэу а илъэсхэр цIыхухэм къахуэщхьэпэ IуэхуфIкIэ гъэнщIауэ щытамэ.
Сыт хуэдэ гупми иIэщ лэжьыгъэр нэхъ зытегъэщIахэмрэ бгъурыту екIуэкIхэмрэ. Бекъан Чыланий газетым щылэжьэху сыт щыгъуи ящыщащ япэрейхэм. Iуэхур и кIэм нимыгъэсу щыщIэкIыжа, и тхыгъэхэм дагъуэ щыхуащIа, къыщрагъэгъэзэжа (газет лэжьыгъэм апхуэди мымащIэу къыхохуэ) къэхъуауэ тщIэжыркъым. Чыланий сыт щыгъуи ящыщт газет къыдэкIыгъуэр «зыгъэнщIхэм». Мэкъумэш къудамэм и унафэщI Бекъаным корреспондент ныбжьыщIэхэм я тхыгъэхэм къеджэжыну и къа-лэнти, зытхахэм я щыуагъэхэр яригъэлъагъужурэ ахэр зэригъэзэхуэжырт.
Журналистикэм и жанр псоми хуэIэкIуэлъакIуэу къекIуэкIащ Бекъаныр, ауэ псом хуэмыдэжу нэхъ къехъулIэр очерк тхынрат. ЦIыхум и пщIэр зыIэт, ар лъэныкъуэ куэдкIэ къозыгъэцIыху, и гурыгъу-гурыщIэхэм ущызыгъэгъуазэ тхыгъэшхуэхэр Чыланий ятриухуащ республикэм и мэкъумэш IэнатIэм и лэжьакIуэфI куэдым, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужьу Къэбэрдей-Балъкъэрым исхэм. Апхуэдэ щIыкIэкIэ, Чыланий бэм яригъэцIыхуащ пщIэ, щIыхь хуащIыну зыхуэфащэ цIыху куэд.
Бекъаным и хьэл-щэным и гугъу пщIымэ, ар адыгэ хабзэм тет, шыIэныгъэшхуэ зыхэлъ цIыху зэпIэзэрытщ, сыт и лъэныкъуэкIи пщIэ зыхууигъэщIу. Чыланий и макъ зригъэIэтауэ зыгуэрым щIэгубжьэу зылъэгъуа щыIэу къыщIэкIынкъым.
КъытщIэупщIэну, дыкъилъагъуну къыщытхуэкIуэхэм и деж абы газетым къикIуа гъуэгуанэм, гупым хэтахэм я гугъу къытхуещI дэ икIи, езыхэр щынэхъ щIалэм зэгъусэу загъэпсэхуу, я зэдэгушыIэкIэу щытахэм я хъыбари къыджеIэж. Редакцэм къыщIыхьамэ, и лэжьэгъуфIу, и ныбжьэгъуфIу щытахэу Мыз Нэфихь, Хьэжыкъарэ ТIалэ, Апажэ Назир, Джэлэс Таужид, Щомахуэ Владимир, Теувэжыкъуэ Анатолэ, Шырыт СулътIан, Бекъул Токъан, Шыбзыхъуэ Мухьэдин сымэ, нэгъуэщIхэми я гугъу куэдрэ къытхуещI. Ахэри лэжьакIуэшхуэу, журналист Iэзэу зэрыщытам я мызакъуэу, гушыIэ дахэ зыхэлъ цIыху щыпкъэхэт.
Жьыщхьэ махуэ хъуа Бекъан Чыланий хуэгъэза мы псалъэхэмкIэ духыну дыхуейт ди тхыгъэр: «ФIыуэ тлъагъу, пщIэшхуэ зыхуэтщI ди Чыланий! ГурыфIыгъуэ ущымыщIэу, уузыншэу иджыри бэрэ Тхьэм уигъэпсэу! Уи щIэблэм я гуфIэгъуэ куэд плъагъуну, нэхъыжь Iумахуэу уащхьэщытыну ди гуапэщ!»
«Адыгэ псалъэ газетым
и лэжьакIуэхэр.
ИгъэщIэкIэ къыхиха гъуэгу
Журналист лэжьыгъэр нэхъ гугъухэм ящыщщ, ауэ зэ узэщIиубыдамэ, уиутIыпщыжыркъым. ЕгъэджакIуэу зэрылэжьа илъэс зыбжанэр хэбгъэкIмэ, Бекъан Чыланий и гъащIэ псор ди газетым и редакцэм щихьащ.
ЧЫЛАНИЙ сэ пасэу къэсцIыхуащ: школым сыщыщIэсам и тхыгъэхэмкIэ, радиом сыщыщылэжьам — лэжьыгъэ IуэхукIэ. Зэуэ жысIэнщи, абы и унафэм щIэту улэжьэну тынштэкъым — зэи ущигъэсынутэкъым Iуэхуншэу. Ауэ ар икIи фIыт — «зыщIрегъэх» къыпхужаIэным унигъэсынутэкъым. Мэкъумэш къудамэм и унафэщIыр сыт щыгъуи щыгъуазэт дэтхэнэ колхозми совхозми я Iуэху зыIутым. Къуажэм сыщигъакIуэкIи къызжиIэрт нэхъ зытезгъэщIэн хуейр. Езыр жэуаплыныгъэр хуабжьу зыхэзыщIэти, бгъэщIэхъуну напэм къезэгъыртэкъым. Псом хуэмыдэу фIэфIт лэжьакIуэ гуащIафIэхэм ятетхыхьын. Чыланий очерк зытримыухуа жэмыш, механизатор цIэрыIуэ къэгъуэтыгъуейщ.
Мыбдеж къыщыхэзгъэщынщ мы Iуэхум егъэлеиныгъэ гуэри зэрыхэлъар. Хэтыт щIэхъуэпсыр жэмышу жэщми махуэми фермэм тесыну е Iэхъуэу губгъуэм итыну? АрщхьэкIэ, зэманыр апхуэдэти, ахэрат газет лэжьакIуэхэм ягъафIэр. ИужькIэ тлъагъужырт зытетхыхьа цIыхур, абы и Iыхьлыхэр, ныбжьэгъу-жэрэгъухэр хуабжьу зэрыгуфIэр, зэрыгушхуэр. Абы и лъэныкъуэкIэ Чыланий псапэ куэд къихьауэ жыпIэ хъунущ. ЗэрыгурыIуэгъуэщи, сэри сыдэплъеят а щапхъэм.
АрщхьэкIэ очерк къудейхэмкIэ, дауи, ди лэжьыгъэр зэфIэха хъуртэкъым. Дэ къэтIэтырт мэкъумэш IэнатIэм зегъэужьыным ехьэлIауэ зэфIэгъэкIын хуей Iуэхухэр. Хэбгъэзыхьмэ, абыхэм япкъ иткIэ КПСС-м и обкомым унафэ пыухыкIахэр къищтэрт.
Ди нэхъыжьыфIым и гугъу щысщIкIэ, жызмыIэу хъунукъым «Ленин гъуэгу» газетым и лэжьакIуэхэр дызэкъуэту, унагъуэкIэ дызэкIэлъыкIуэу зэрыщытари. Чыланий, и щхьэгъусэр (дунейм ехыжащ, Тхьэм жэнэт дахэ кърит) сымаджэти, унагъуэ Iуэхухэр зэфIигъэкIын хуей хъурт. Ауэ зыми зэхихакъым ар тхьэусыхэу. Хэбгъэзыхьмэ, гупылI жыхуаIэм хуэдэу къэгъуэгурыкIуэрт, и лэжьакIуэ дэтхэнэми Iуэху гуэр къылъыкъуэкIамэ, ар зэфIахын папщIэ Чыланий щIэгъэкъуэн къащIырт.
Езыри гушыIэм хэзагъэрт. Дэ, нэхъыжьхэм, иджыри къэс хъыбар цIыкIухэр мыпхуэдэу къыдогъэкIуэкI, «Чыланий мыр къыщыщIат, мыпхуэдэу ищIат» жытIэу. Зэгуэр абы сэрэ шахмат дыджэгурт. Си ныкъуэкъуэгъум и Iуэхур щIагъуэтэкъыми, къыспеубыд: «МобыкIэ кIуэ!». «Сыт щхьэкIэ? — согъэщIагъуэ, — сэ фигурэм сеIусакъым». «УемыIусами, уеплъащ!» — къызитыжащ жэуап. ИужькIэ ар редакцэ щIалэхэм гушыIэу къахэнауэ щытащ.
Нобэ дгъэлъапIэ ди нэхъыжьыфIым журналист куэд, сэри сахэту, езым и IэщIагъэ хьэлэмэтым хуигъэсащ. ЖыпIэ хъунущ абы лъэпкъ журналистикэм зиужьыным къыпхуэмылъытэн хуэдиз хэлъхьэныгъэ хуищIауэ. Ар цIыхум хуащI пщIэм и пщалъэ нэхъыщхьэщ.
ШАЛ Мухьэмэд,
КъБР-м щIыхьзиIэ и журналист.
Къэбэрдей-Балъкъэр, Адыгей, Къэрэшей-Шэрджэс республикэхэм я лъэпкъ газетхэм зэгъусэу ирагъэкIуэкIа зэIущIэхэм ящыщ зым. 1994 гъэ
Мэкъумэш IэщIагъэм фIыд дыдэу хещIыкI
Журналист къэс езым и лэжьэкIэ, хъэтI, Iуэху бгъэдыхьэкIэ иIэщ. Абы и лъэныкъуэкIэ куэд хужыпIэ хъунущ «Адыгэ псалъэм» и мэкъумэш къудамэм и тхьэмадэу зэман кIыхькIэ къекIуэкIа Бекъан Чыланий.
Къуажэ егъэджакIуэу илъэс зыкъомкIэ лэжьа Чыланий, мэкъумэш IэщIагъэ иIэ фIэкIа умыщIэну, гъавэ щIэнми, Iэщ гъэхъунми хищIыкIырт. Сэ мызэ-мытIэу къысхуихуащ абы и гъусэу республикэм и жылэхэм сыкIуэни, дапщэми згъэщIагъуэрт IэщIагъэлIхэм и епсэлъэкIэр: сыт щыгъуи щыгъуазэт зытетхыхьыну Iуэхум и «щэхухэм» — ар щIыгъэпшэрым ехьэлIауэ щрырет, е вэн-сэным я пIалъэм тегъэпсэлъыхь, Iэщыр зыхуей хуэгъэзэ-ным и гугъу егъэщI — и псэлъэгъухэм шэч къытрахьэртэкъым а корреспондентыр я мыIэщIагъэлIэгъуу. Апхуэдэ дыдэу Чыланий щыгъуазэт хозяйствэ куэдым я гъавэ щIапIэ хьэсэхэм дэнэ деж нэхъ бэвылъэми, дэнэ деж щIыр нэхъ щышэджэладжэми.
Ауэ псом нэхърэ нэхъыщхьэр, дауи, цIыхухэрт. Си фIэщ хъуркъым Къэбэр- дей-Балъкъэрым зыгуэр зыхузэфIэкI унафэщI, IэщIагъэлI, жэмыш е механизатор гуэр и цIэрэ и щхьэкIэ, и шыфэлIыфэ-кIэ абы имыцIыхуу исауэ.
Чыланий и гъусэу мэкъумэш къудамэм щымылэжьа куэд редакцэм щIэсакъым. Ари «Ленин гъуэгу» газетым щIэблэр журналистикэм и щэхухэм хуэгъэсэным епхауэ щызэфIагъэкIхэм и зы Iыхьэт — лэжьакIуэщIэр къудамэ псоми гъукIэгъэсэну ягъакIуэрт.
Бекъан Чыланий и ныбжьыр илъэс 90 зэрырикъумкIэ абы ехъуэхъунухэм, псалъэ гуапэ хужызыIэнухэм, шэч хэмылъу, яхэтщ илъэс куэдкIэ узэIэбэкIыжмэ ар зытетхыхьахэм, къуажэхэм цIыхугъэ, ныбжьэгъу къыщыхуэхъуауэ щытахэм ящыщхэри. Дэри ди гуапэщ Чыланий узыншэу иджыри куэдрэ дяпэ итыну.
МЭЗЫХЬЭ Борис,
КъБР-м и Журналистхэм
я зэгухьэныгъэм и унафэщI.
«Ленин гъуэгу» газетым и лэжьакIуэхэу Апажэ Назир, Джэлэс Таужид, Бекъан Чыланий.1980 гъэ
Бекъул Токъанрэ Бекъан Чыланийрэ.1982 гъэ, накъыгъэм и 5
Си ныбжьэгъум срогушхуэ
Бекъан Чыланий цIыхугъэ зэрысхуэхъурэ куэд щIащ. ЗылI и ныбжь жыхуаIэм хуэдэ а илъэс бжыгъэм ди гъащIэ гъуэгуанэр щызэтехьи щызэкIэщIэкIи Iэджэрэ къэхъуащ, ауэ ди зэпыщIэныгъэр зэи зэпыуакъым. Шыгъу пут зэдэтшхагъэнкIэ хъунуми, къызэрыщIэддзар студент шхапIэм хугу хьэдзищ фIэкIа зыхэмылъ хьэнтхъупс щхъуантIэ дыщызэдефэущ.
…1946 гъэ. Зауэ нэужь зэман хьэлъэ. Налшык дэт пединститутым зэрыщIагъэтIысхьэ экзаменхэр щат фокIадэ мазэ. Адыгэбзэмрэ литературэмрэ школхэм щезыгъэджынухэр щагъэхьэзыр къудамэм щIэтIысхьэнухэр лъэныкъуэкIэ дыщызэхэтт. Абыхэм къахэщырт зы гуп цIыкIу, щIалэ зыхыбл хъууэ, я ныбжькIэ хэти нэхъыжьу, хэти нэхъыщIэу. Чыланий нэхъ щIалэIуэхэм ящыщти, арагъэнщ еджэн зэрыщIэддзэу занщIэу нэхъ гъунэгъу дыщIызэхуэхъуари.
ЩIалэгъуалэ щыхъукIэ, къахокI нэхъ псынщIи нэхъ кIэпкъбжьэпкъи. Ауэ студент япэ лъэбакъуэр щысчым щыгъуэ ныбжьэгъу схуэхъуам нобэр къыздэсым дэслъагъур Iэдэбагърэ зэпIэзэрытыныгъэрэщ.
ИлъэситIыр куэдрэ, Чыланий 1948 гъэм еджэн къиухри, Аушыджэр къуажэм дэт курыт школым ягъэкIуащ икIи абы зэрыщылэжьа гъэ еджэгъуитIым школакIуэхэм я адэ-анэхэм пщIэ зыхуащI, еджакIуэхэм щIэныгъэ куу ябгъэдэзылъхьэф лэжьакIуэу зыкъыщигъэлъэгъуащ. Абы и щыхьэтщ, а школым щыщыIа зэманым, егъэджакIуэхэм я республикэ зэIущIэм и лэжьэкIэм теухуауэ езыр къагъэпсэлъауэ зэрыщытар. Республикэм егъэджэныгъэмкIэ и министру а зэманым щыта Щомахуэ Амырхъан и унафэкIэ фIыщIи къыхуащIат.
КъыкIэлъыкIуэ илъэсийм — 1950 гъэм щегъэжьауэ 1958 гъэм нэсыху — хэщIапIэ хуохъуж щалъхуа Нартан къуажэм дэт школыр. А зэманми и егъэджакIуэ IэщIагъэм зригъэузэщIу, и къуажэгъухэм я пщIэ игъуэту къэгъуэгуры- кIуащ.
ЦIыхур зытет гъуэгур занщIэу ихъуэжынкIэ къыщIэхъур щхьэусыгъуэ гуэрхэм къыхэкIыу къыщIэкIынщ. Чыланий щыстудентами, егъэджакIуэ IэнатIэм пэрыува нэужькIи, а зэманым «Къэбэрдей пэж», иужькIэ «Ленин гъуэгу» цIэр зэрихьэу адыгэбзэкIэ къыдэкIыу щыта газетым тхэрт, и IэдакъэщIэкIхэри редакцэм щылажьэхэм ягу ирихьырт. Арагъэнщ а газетым щIыпIэхэм щиIэ и корреспонденту Бекъаныр къалъытэ щIэхъуари. Зэман докIри, езы редакцэ дыдэм мэкъумэшымкIэ къудамэм и унафэщIу ягъэув. Абырэ сэрэ газетым дыщызэIущIэжри, илъэс тIощIым нэблагъэкIэ а зы гъуэгум дызэдытетащ.
ЦIыхум и дуней еплъыкIэр, и лэжьэкIэр, и шыфэлIыфэр нэгъуэщI- хэм къызэращIэ зы Iэмалщ абы и IуэхущIафэхэр. 1971 гъэм Чыланий къыхуагъэфэщащ «ЩIыхь Дамыгъэ» орденыр. 1962, 1978 гъэхэм къратащ КъБАССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым и ЩIыхь тхылъхэр. Журналистикэм щиIэ фIыщIэм, ехъулIэныгъэхэм я дамыгъэу, Бекъан Чыланий 1983 гъэм къыфIащащ «КъБАССР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ» цIэ лъапIэр. Абы дыщIызгъужынщ, Урысей Федерацэм и Журналистхэм я союзым и диплом, КъБР-м и Журналистхэм я союзым и щIыхь тхылъхэр зэриIэри.
Зыгуэрхэм къащыхъункIи хъунщ ди зэманым мыпхуэдэ гулъытэм мыхьэнэ гуэри имыIэжу. Зи гугъу сщIыр КПСС-м и ЦК-м, СССР-м и Министрхэм я Советым, ВЦСПС-м, ВЛКСМ-м и ЦК-м я ЩIыхь тхылъ зэгъэуIуарщ. Бекъаным ар къыхуагъэфэщауэ щытащ Октябрь революцэр илъэс 70 зэрырикъуам и щIыхькIэ. Хэт дежкIи зэрыгурыIуэгъуэщи, совет властым и зэманым апхуэдэ тхылъыр бадзэ ещэу жьауапIэм щIэсхэм иратыртэкъым.
Бекъан Чыланий ящыщщ балигъыпIэ нэмысу зи щIалэгъуэр зауэ зэманым хиубыдахэм, тылым щылэжьахэм псэемыблэжу зэрахэтам папщIи медаль щхьэхуэ къратащ.
МЫРЗЭКЪАН Суфян,
КъБР-ми Урысей Федерацэми щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ.
Езэш жыхуаIэр ищIэртэкъым
Нартан (Къылышбийхьэблэ) къуажэм цIыху щэджащэу куэд къыдэкIащ. Дэтхэнэ зы жылэм и дежкIи щIыхьышхуэкъэ ПащIэ Бэчмырзэрэ ТIыхъужь Алийрэ хуэдэ къыдэкIыну?! НэхъыжьыфIхэм ядэплъейуэрэ, къыдэкIуэтей щIэблэр къэралыр зэрыгушхуэ мэхъу. Апхуэдэ щапхъэ дахэхэм къыщIэтэджащ зи гугъу фхуэтщIыну Бекъан Чыланий Машэ и къуэри. ЕгъэджакIуэ, тхакIуэ, журналист гъуэзэджэ, гу щабэ, псэ хьэлэл зиIэ, цIыкIуми инми, жьыми щIэми екIуу къадэгъуэгурыкIуэ — апхуэдэ псалъэ гуапэ куэд хуэфащэщ а цIыху щэджащэм.
БЕКЪАНЫМ и къэжэпхъыгъуэр Хэку зауэшхуэм ирихьэлIэри, и ныбжьым ит адрейхэми хуэдэу, хьэлъэ куэд къытещIащ. Ар ящыщщ Налшык къалэ фа- шистхэм я танкхэр къыдамыгъэхьэн щхьэкIэ щхьэлыкъуэпсым къыщыщIэдзауэ налшыкыпсым нэсу кIэнауэ къэзытIахэм.
ЩIалэ цIыкIум и жыджэрагъым колхоз тхьэмадэм гу лъетэ икIи унафэ къыхуещI 10-нэ бригадэм учётчикыу кIуэну. Апхуэдэу, зыри зыхимыщIыкI лэжьыгъэм пасэу пэрыувэн хуей мэхъу Чыланий.
— А зэманыр сигу къэкIыжмэ, си щхьэфэцым зеIэт, — жеIэ Бекъаным. — Пшапэр зэхэуэмэ, мэз лъапэм дыщыплъырыну дыкIуэн, пщэдджыжьым цIыхухэр зэщIэдгъэуIуэу IэнатIэхэм едгъэувэлIэн, махуэ къэс трудодену мыпхуэдиз нэхърэ мынэхъ мащIэ къефхьэлIэнущ яжетIэн хуейт, ар зэрымыIэтыгъуафIэри къыдгурыIуэу.
Зауэ нэужьри нэхъ тыншакъым. Нэмыцэ фашистхэм зэтракъутахэр зэфIэзыгъэувэжахэм яхэтащ Чыланий. Абы къищынэмыщIауэ, щIэблэм щIэныгъэ ябгъэдэзылъхьэн щымыIэжу, ирагъэджэн хуейхэри школхэм мыкIуэжыфу къекIуэкIащ а зэманыр. КлассипщIыр къэзыухахэр зыпэрыт IэнатIэхэм къыIуашурэ егъэджакIуэхэр щагъэхьэзыр институтым щIагъэтIысхьэрт. Бекъаныр абыхэм яхэхуащ. ИлъэситхукIэ ирагъэщIэн хуеяхэр илъэситIым и кIуэцIкIэ хэкъузауэ ирагъэджри, Чыланий зыхэса гупым 1948 гъэм институтыр къаух. Бекъаныр фIы дыдэу еджати, Совет районым щыIэ Аушыджэр къуажэм лэжьакIуэ ягъакIуэ. Абы дэт школым а зэманым зы егъэджакIуи щыIэтэкъым и IэщIагъэм хуеджауэ икIи гурыIуэгъуэщ Бекъаным жэуаплыныгъэшхуэ и пщэ къызэрыдэхуар. Адыгэбзэмрэ литературэмрэ дахэ-дахэу зрамыгъэджа еджакIуэхэм ахэр тэмэму ебгъэщIэжыныр мытыншми, Чыланий хьэлэлу, и къару емыблэжу пэрытащ а IэнатIэм.
Нартан дэт курыт еджапIэм игъэзэжа нэужь, Бекъаным и зэфIэкIым нэхъри хигъахъуэу щIидзащ икIи щапхъэу къахьхэм ящыщ хъуащ. Ар щытащ егъэджакIуэхэм я комсомол зэгухьэныгъэм и секретару, еджакIуэхэм я комсомол организацэми и нэIэ тетащ. ЩIэблэм щIэныгъэ егъэгъуэтыным къыдэкIуэу, гъэсэныгъэ дахэ яхэлъхьэнми егугъурт Бекъаныр.
1955 — 1957 гъэхэм Бекъаныр яхэтащ Акмолинскэ областым кIуауэ щыта щIалэгъуалэ гупым, къэралым илъэс куэдкIэ къимыгъэсэбэпа щIыхэр гъавэ щIапIэ зыщIахэм. Япэ илъэсым Чыланий, нэгъуэщI егъэджакIуиплIми хуэдэу, ВЛКСМ-м и ЦК-м и дамыгъэхэмрэ медалхэмрэ къыхуагъэфэщауэ щытащ.
Бекъаным Нартан курыт школым къыщигъэзэжа зэманыр игу къегъэкIыж абы щыгъуэ 8-нэ классым щIэса, иужькIэ ди республикэм цIэрыIуэ щыхъуа журналист Мэрем Задин: «Дэ нэхърэ куэдкIэ мынэхъыжьу, и щхьэцыр вындым хуэдэу фIыцIэрэ Iуву, дахэу дэжьеяуэ щIалэ нащхъуэ мыцIыкIу-мыин егъэджакIуэу къытхуагъэкIуат. ЩыпсалъэкIэ, и макъым зримыгъэIэту, жиIэм купщIэ хэлъу, гум дыхьэу, екIуу хуэпауэ, сытым дежи и нэгур зэлъыIухарэ нэщхъыфIэу апхуэдэт ар. Си мызакъуэу, школым щIэс псоми занщIэу гу лъатащ абы и Iущагъым, и дерсхэр Iэзэу, гурыIуэгъуэу зэритым. Псом хуэмыдэжу Бекъаныр ПащIэ Бэчмырзэрэ ЩоджэнцIыкIу Алийрэ щатепсэлъыхькIэ, и усэхэм къыщеджэкIэ, еджакIуэхэр я тхьэкIумэ тегъэхуауэ едаIуэрт. Классыр апхуэдизкIэ щым хъурти, бадзэ лъэтамэ зэхэпхынут.
Чыланий егъэджакIуэ къудейтэкъым, атIэ абы и статьяхэр, очеркхэр, фельетонхэр «Къэбэрдей пэж» (иджы «Адыгэ псалъэ»), «Советская молодёжь» газетхэм, «Iуащхьэмахуэ» журналым щIэх-щIэхыурэ къытехуэрт».
Бекъаныр журналистикэм щыхыхьа зэманыр сэри фIыуэ сощIэж. Корреспонденту ящтэри, «Къэбэрдей пэж» газетым лэжьэн щыщIидзауэ щытащ. Куэд дэмыкIыу, Чыланий редакцэм и IэнатIэ нэхъ гугъу дыдэхэм ящыщ зым — мэкъумэшымкIэ къудамэм и унафэщIу ягъэув. Абы и тхыгъэ, очерк купщIафIэхэр, мэкъумэшыщIэхэм, жэмышхэм, Iэщыхъуэхэм, бригадирхэм, пщафIэхэм ятеухуахэр щIэх-щIэхыурэ газетым къытехуэрт. Чыланий езэш жыхуэпIэр ищIэртэкъым, гъэмахуэ хъуамэ, колхозхэтхэм ящIыгъуу губгъуэм итт, махуэр уэлбанэми дыгъэ жьэражьэр уэгум итми емылъытауэ. Къущхьэхъу куэдрэ кIуэрт, Iэщыхъуэхэм я лэжьэкIэр, я псэукIэр зригъэщIэну, ахэр зыхуэныкъуэхэр къигъэлъагъуэрти, ар зи къалэнхэм икIэщIыпIэкIэ а Iуэхум унафэ тращIыхьырт — апхуэдэ щIыкIэкIи лэжьакIуэ къызэрыгуэкIхэм ядэIэпыкъурт.
А псом къадэкIуэу, и очеркхэмрэ повестхэмрэ зэрыт тхылъхэри дунейм къытехьэрт. Апхуэдэщ, псалъэм папщIэ, «ЩIалэгъуэ хьэлъэ», «КъэгъэшыпIэм и деж» повестхэр, и очеркхэр щызэхуэ-хьэса «Вабдзэ Iумахуэ» жыхуиIэр.
Чыланий газетым и редколлегием илъэс куэдкIэ хэтащ, тхыгъэхэр егъэфIэкIуэным, журналист ныбжьыщIэхэр я IэщIагъэм хуегъэсэным и гуащIэ хилъхьэу.
Илъэс 55-м нэсауэ Бекъаныр Урысейм и Журналистхэм я зэгухьэныгъэм хэтщ. Абы «ЩIыхьым и дамыгъэ» орденыр, медаль зыбжанэ, КъБАССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым, КПСС-м и ЦК-м, СССР-м и Министрхэм я Советым, ВЦСПС-м, ВЛКСМ-м и ЦК-м я ЩIыхь тхылъхэр къыхуагъэфэщащ, «КъБАССР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ» цIэ лъапIэр къыфIащащ.
ПЩЫБИЙ СулътIан,
УФ-м и Журналистхэм я союзым хэт.
