Махуэр къыщIрахьэжьар
Мэкъуауэгъуэм и 17-р Губгъуэшэкъракъхэм (къумхэм) земыгъэубгъунымрэ уэгъухэм япэщIэтынымкIэ (World Day to Combat Desertification and Drought) я махуэу къыщызэдалъытащ ООН-м и Ассамблее Нэхъыщхьэм и 49-нэ сессиеу 1994 гъэм Франджым и къалащхьэ Париж щекIуэкIам. ГъэлъэпIэн ар щыщIадзар къыкIэлъыкIуа илъэсым къыщегъэжьауэщ.
Уэгъухэр зыхуэмылъэ щIыналъэхэм щыпсэухэр егупсысынри хэтщ губгъуэшэкъракъхэм къыщыхъу тхьэмыщкIагъэхэм хуэдэхэр къалъэIэсын щхьэкIэ иджыри зэман куэд дэкIын хуейуэ. Ауэ, апхуэдэ Iуэху еплъыкIэр, иужьрей кIэлъыплъыныгъэхэм къызэрагъэлъэгъуам ятетщIыхьмэ, щхьэгъэпцIэжу къыщIэкIынущ.
И зы щапхъэу къэдгъэлъагъуэмэ, Африкэм зыщызыубгъуа Сахарэ къум абрагъуэм ипщэкIэ щыIэ къэ-рал цIыкIухэр 2020 гъэм ирихьэлIэу цIыху мелуан 60-м нэблагъэм ябгынащ. Абыхэм, дызэрыщыгъуазэщи, мызыгъуэгукIэ егъэзыпIэу къыхахар а континентым ищхъэрэкIэ щиIэ и щIыналъэхэмрэ Европэмрэщ. Iэпхъуэшапхъуэ ямылейм къишэнкIэ хъуну зэщымыщхъуныгъэхэр зыхуэдэхэри иужьрей илъэсхэм ди нэгу щIокI.
Губгъуэшэкъракъхэмрэ уэгъухэр щIэх-щIэхыу зыхуэлъэ щIыпIэхэм-рэ ди планетэм мы зэманым щымащIэкъым. Абыхэм къызэщIаубыдэ ЩIы Хъурейм и щIы щхьэ-фэм щыщу процент 46-р, псори зэхэту, цIыху мелардищым нэблагъэ здэщыпсэур. А псом я гущIыIужкIи, щIэныгъэлIхэм зэрыхуагъэфащэмкIэ, 2100 гъэм ирихьэлIэу, ди планетэм уэгъур щыятэ и щIыпIэхэр куэдкIэ нэхъыбэж щыхъунущ.
Гъавэ щIапIэхэр, зыри щыхэпщIэ мыхъужу, зэрызэщIэгъущхьэм, хъупIэхэр удзыншэу нэщI зэрыхъум хэщIыныгъэу цIыхухэми къэралхэми къахуихьым я инагъыр къыпхуэмылъытэн хуэдизщ. Уэгъухэм щIыпIэдэлъху лъэпкъхэм ижькIэрэ къадекIуэкIа я хадэ зехьэкIэ-Iэщ зехуэкIэхэм зрагъэхъуэж, дунейпсо экономикэри, зэпIэзэрыт щытыкIэм ирамыгъэтыжу, гугъуехь Iэджэм хадзэ, псом нэхърэ нэхъыщхьэжыращи, ерыскъыхэкIхэм я уасэхэр, уапэмылъэщын хуэдизу, драгъэуей.
ЩIэныгъэлIхэм къызэралъытэмкIэ, апхуэдэ гуныкъуэгъуэхэм нэхъ япэIэщIэ дыхъун папщIэ, Iэмал нэхъыфIу къэгъэсэбэпып-хъэр щIыгулъыр щыщIэгъущхьэ щIыпIэхэм жыгыщIэхэр нэхъыбэу щигъэтIысыкIынырщ. КъызэрекIуэкIыр аращи, абыхэм я лъабжьэм удзыщIэхэми зыкъыщызэщIаIэтэ, псыIагъэми нэхъ зыщызэтреIыгъэ. Дауи, зэрыгурыIуэгъуэщи, уэгъухэр зыхуэлъэ дэнэ щIыпIи апхуэдэ лэжьыгъэ къызэрымыкIуэхэр щебгъэкIуэкIын папщIэ, къарууи мылъкууи текIуэдэнур мащIэкъым. Мис а псоми цIыхухэри жылагъуэри ирагъэгупсысын щхьэкIэщ мы ди тхыгъэ кIэщIым зи гугъу щытщIа махуэр къыщIрахьэжьари…
КЪУМАХУЭ Аслъэн.17
