Адыгэ щIалэгъуалэм зыщIагъакъуэ
Америкэм и Штат Зэгуэтхэм адыгэ мин 12 щопсэу. Нэхъыбэр зыдэсыр Нью-Джерсирэ (цIыху мини 10) Калифорниемрэщ (I мин). США-м щыпсэу ди лъэпкъэгъухэм Iуэху дахэ къызэрагъэпэщауэ щытащ 2005 гъэм. Абы ис адыгэ щIалэгъуалэм я къэкIуэнум тегузэвыхьу дохутыр, хьэрычэтыщIэ гуп зэгурыIуэри, Адыгэ щIэныгъэ фонд къызэрагъэпэщауэ щытащ. Абы щхьэусыгъуэ нэхъыщхьэ хуэхъуар адыгэр дуней псом щызэбгрыпхъа пэтми, зэрыубыду я лъэпкъ зыхэщIыкIыр яхъумэжын, лъэпкъым щыщ-хэм я зэфIэкIыр дунейпсо утыкум щагъэлъэгъуэнымкIэ Iэмал яIэщ. Ар щызрагъэхъулIэфынур щIэныгъэр, хьэрычэт Iуэхур, иджырей технологиехэм я къэгъэсэбэпыкIэр нэхъри ирагъэфIакIуэмэщ.
Адыгэ щIалэгъуалэм пщIэ зиIэ щIэныгъэ егъэгъуэтыным илъэс 16 хъуауэ телажьэ фондым нобэр къыздэсым стипендиеу 650-рэ итащ, ар доллар 700.000 мэхъу. «Иджырей дунейм лъэ быдэкIэ ухэувэн папщIэ щIэныгъэфI зыбгъэдэлъ IэщIагъэлIу ущытын хуейщ. ИтIанэщ пщIэ къыщыпхуащIынур. Сэшхуэмрэ къамэмрэ я лъэхъэнэр блэкIащ. Ар къыдгурыIуэу дыпсэун хуейщ. Дэ дыщыпсэу Америкэм щIэныгъэ убгъэдэлъыныр щыщхьэпэщ, ехъулIэныгъэ ущиIэнури, къызыхуэтыншэу ущыпсэуфынури, уи щхьэм, уи лъэпкъым сэбэпынагъ къащыхуэпхьыфынури IэщIагъэлI нэсу ущытмэщ», — жеIэ фондыр къызэзыгъэпэщахэм ящыщ зы Шапсыгъ Редуан. Ар Сирием къыщалъхуащ, Германием щеджащ, нобэкIэ къэрал куэдым я медицинэм щыцIэрыIуэ дохутыр, профессор щыпкъэщ. Пэжу, Америкэм щIэныгъэм пщIэ зэрыщиIэм хуэдэ дыдэу икIи щылъапIэщ. Псалъэм къыдэкIуэу жыпIэ- мэ, Нью-Йорк и Колумбийскэ университет цIэрыIуэм юрист IэщIагъэ щызэбгъэгъуэтыным доллар мин 50 токIуадэ. Адыгэ щIэныгъэ фондыр къыдэIэпыкъури, улахуэ нэхъыбэ дыдэ къызэралэжь IэщIагъэм хуеджащ ТIамжьыкъуэ Iэдэм. Иджыпсту ар Коннектикут штатым финанс уэчылу щолажьэ. Университетыр къызэриухыу, езым и уней юридическэ фирмэ къызэIуихауэ Iуэху ещIэ. Нэхъыщхьэращи, къилэжьым техуэ налогыр щIэныгъэ зригъэгъуэтынымкIэ къыдэIэпыкъуауэ щыта фондым егъакIуэ. «А фондыр коммерцэми, политикэми, динми епхакъым. Зи Iуэху зэрихуэр егъэджэныгъэ къудейращ. Фондым и унафэщIхэм я советым ухэт- мэ, США-м и федеральнэ налогхэр птынымкIэ хьэкъыр пщхьэщах. Абы ипкъ иткIэ, дэ ди жэрдэмкIэ ар фондым догъакIуэ», — жеIэ Iэдэм. ТIамжьыкъуэр мы гъэм Фондым и унафэщIхэм я советым и тхьэмадэу хахащ. Уставым ипкъ иткIэ, ар илъэс къэс хахри, советым хэт псоми чэзууэ къалъос. Абы хэтхэм я бжыгъэр зэрыхъур 8 къудейщ: Шапсыгъ Редуан, ТIамжьыкъуэ Iэдэм, Барсбей Къатхъэн, Уджыхъу Елдар-ТIэхьир, СтIащ Самир, Пэрыт Риммэ, Къурмэн Сухьэ, Мэжджыхь Куэщбей. Ахэр псори щыпсэури щылажьэри Нью-Джерсищ. Гъэ къэс фондым адыгэ уэрэджыIакIуэхэмрэ къэфакIуэхэмрэ хэту гуфIэгъуэ зэхыхьэ ирегъэкIуэкI, аращ стипендие къэзыхьа студентхэми я щыхьэт тхылъхэр щратыжыр. Мы гъэм, коронавирус уз зэрыцIалэм дуней псор зригъэува щытыкIэ гугъум щхьэкIи къэмынэу, ди лъэпкъэгъухэм я мурадыр зрагъэхъу-лIащ. ИкIи онлайн щытыкIэм иту студентхэр зэхуашэсри, ныбжьыщIэ 26-рэ къыхахащ стипендиекIэ ягъэпэжэну. Иджы, гъэ къэси хуэдэу, гуфIэгъуэ зэхыхьэшхуэ екIуэкIынущ, ауэ онлайну. Эфир занщIэкIэ къагъэлъэгъуэну а концертым хэтынущ «Налмэс» къэрал академическэ ансамблыр, «Бзэрабзэ» гупыр, Адыгейм щIыхь зиIэ и артистхэу ЛIыбзу Аслъэнрэ Апэнэс Астемыррэ, пианист Джэмыкъуэ Тамбий. Зи гугъу тщIы концертым щIышылэм и 30-м www.circassianfoundation.org сайтым фыщеплъыфынущ, сыхьэт 20-м щIидзэнущ. КъызэгъэпэщакIуэхэм я мурадщ Америкэм щыщ адыгэ ныбжьыщIэхэм я мызакъуэу, нэгъуэщI къэралхэм щыпсэу ди щIалэхэмрэ пщащэхэмри дяпэкIэ зыщIагъэкъуэну.
НэщIэпыджэ Замирэ.
