ЛIэщIыгъуитIым зи лъэужь къытена цIыхуищэ
Котляровхэ Мариерэ Викторрэ я тедзапIэм къыщыдагъэкI тхылъхэм махуэ къэс жыхуаIэм хуэдэу дытопсэлъыхь. Апхуэдэ щхьэусыгъуэ щIэх-щIэхыу къыдэзыт IуэхущIапIэ зэрыдиIэр езы щIыналъэр щIэныгъэм пщIэ щыхуащI щIыпIэу зэрыщытым и щыхьэтщ. Мис, аргуэру Виктор езым и Iэдакъэ къыщIэкIа тхылъыщIэкIэ дегъэгуфIэ: XX — XXI лIэщIыгъуэхэм лъэужьыфI къыхэзына, республикэм фIыуэ щалъэгъуа цIыху пэрытхэм я гъащIэ гъуэгум зэгъусэу дриплъэжыну дрегъэблагъэ.
Дунейм щыпсэуа цIыху къэс къызэринэкIын хуей къыщIэкIынщ апхуэдэ тхылъ. Уи егъэджакIуэхэр, жыжьэу фIэкIа умыцIыхуа цIыху цIэрыIуэхэр, уи цIыкIугъуэм щегъэжьауэ балигъ ухъуху щапхъэу уиIа, зи псалъэ ущIэдэIуа нэхъыжьхэмрэ ныбжьэгъухэмрэ я цIэ къыщипIуэ, фIыщIэкIэ гъэнщIа гукъэкIыжхэр щызэхуэхьэса тхылъ. Хэт ищIэрэ, илъэс блэкIам бжыгъэншэу фIыуэ тлъагъухэр тIэщIэзыха уз бзаджэм игу къигъэкIа ар тхакIуэм? Сыт имыщхьэусыгъуами, Котляров Виктор и къалэмыр зытригъэпсам техуащ икIи тхыдэм къыхэнэну зыхуэфащэ цIыху куэд нэгум къыщигъэщIэрэщIэжащ.
Хэт и гуапэу кIэлъымыплъыжынур зи егъэджэгъуэ сыхьэтхэр спектакль щIэщыгъуэм ещхьу иухуэрэ, уэрамым тет тетIысхьэпIэм къыбдытесым ещхьу узыIэпишэу, и лекцэхэр езыгъэкIуэкIыу щыта Сокъур Мусэрбий? Университет кIуэцIым литературэм и дуней щхьэхуэ щызыухуа, тхылъым пщимыгъэпсынщIэфын гуныкъуэгъуэрэ къыбдимыгуэшын насып лIэужьыгъуэрэ зэрыщымыIэр и бзэ къулеймкIэ уи фIэщ зыщIыфу щыта Смирновэ Наталье? Зи губзыгъагъым хуэдиз зи тэмакъкIыхьагъ Щэрдан Iэбу? Бзэм тебгъэпсэлъыхь закъуэмэ, нэгъуэщI зыри хуэмейуэ къыпфIэщIу щыта Балъкъэр Борис сымэ?
Тхылъым ихуащ КъардэнгъущI Зырамыку, Темыркъан Юрий, Зумакуловэ Танзиля, Кулиев Къайсын, КIуэкIуэ Валерэ, Къэшэж Иннэ, нэгъуэщI куэдым ятеухуа тхыгъэхэр. Ауэ гъэщIэгъуэну Виктор и гупыжым хэлъыр псэухэмрэ дунейм ехыжахэмрэ, куэд щIауэ димыIэжхэмрэ дыгъуасэ хуэдэм тфIэкIуэдахэмрэ зы тхылъым зэрыщызэхуигъазэрщ. «ГъащIэр напIэзыпIэщ, ухуэмыбэлэрыгъ», — жиIэ хуэдэщ тхакIуэм. Аращ дэтхэнэ зыми фIыкIэ игу илъ и лъахэгъу, ар адыгэ, балъкъэр, урыс е журт ирехъу, мыбы зэрихуар щIэмыгъэщIэгъуэныр.
Мы тхылъым гулъытэ щигъуэтащ ди лъэпкъ газетми.
«Адыгэ псалъэр» хъыбарегъащIэ къудей мыхъуу, — щетх Виктор ХьэфIыцIэ Мухьэмэд хухиха напэкIуэцIхэм, — узэщIакIуэ, егъэджакIуэ хъуащ. Хэкум и географиемрэ и тхыдэмкIэ, и бзэмрэ и литературэмкIэ егъэджакIуэ, щхьэусыгъуэ куэдым къыхэкIыу иджыри къэс газетеджэм деж гъуэгу хупхызымышыфа тхыгъэхэр къыщытрадзэ къыдэкIыгъуэ. НапэкIуэцI псохэр бзылъхугъэхэм, диным, щIалэгъуалэм, литературэм, сабийхэм яхухэхарэ, республикэм щызекIуэ псэущхьэ-
хэмрэ къэкIыгъэхэмрэ уэзыгъэцIыху географием деж щиухыжу.
«Газет кIуэцIым итыж газет», — хужыпIэфынущ абы, — пещэ Котляровым. — И нэкIубгъуэхэм куууэ, нэфI-ней хэмылъу, лъэныкъуэ псомкIи къеплъурэ хамэ къэрал щыпсэу адыгэхэм щатепсэлъыхькIэ, а щIыпIэхэм фIыкIэ зи цIэ щы- Iуахэр щыуигъэцIыхукIэ, бжыгъэшхуэкIэ уи пащхьэ кърилъхьэ сурэтхэмкIэ укъыщигъэуIэбжькIэ. Тхыдэм епха махуэшхуэхэм яхухэха, напэкIуэцI зыбжанэ хъу газетыр республикэм и щэнхабзэм щхьэхуэу хэувауэ пхужыIэнущ. Нобэрей «Адыгэ псалъэр» Кавказ Ищхъэрэм къыщыдэкI газетыфIхэм яз къудейкъым, я нэхъыфI дыдэщ. Лъэпкъ гупсысэкIэм, цIыхубэ узэщIыныгъэм а газетым хэлъхьэныгъэу хуищIам и гугъу пщIымэ, ар уасэ зыхуумыгъэувыфын гуэрщ».
Чэрим Марианнэ.
