Щомыщ къуэлэныр мэIэпхъуэ
УФ-м и Президент Путин Владимир и жэрдэмкIэ, «Азие гупэ» леопардыр (щомыщ къуэлэныр) Кавказым къыщыгъэунэхужыным хуэгъэза программэр 2007 гъэм ди къэралым къыщыхалъхьауэ щытащ. ИкIи, мыгувэу, а Iуэхум телэжьэн хьисэпкIэ, Сочэ и лъэпкъ паркым къыщызэрагъэпэщат Кавказым леопардыр щызэфIэгъэувэжынымкIэ центр.
Тхыдэм къызэрыхэщыжымкIэ, къаплъэн-аслъэн «джэду» лъэпкъыгъуэхэм ящыщ азие гупэ щомыщ къуэлэным, е нэгъуэщIу жытIэмэ, «panthera pardus ciscaucasica» лIэужьыгъуэм хыхьэ псэущхьэхэм лIэщIыгъуэ ипэкIэ Кавказ Ищхъэрэм и бгылъэ-мэзылъэхэм иджыри уащрихьэлIэфыну щытащ.
Дызэрыщыгъуазэщи, 2016 гъэм бадзэуэгъуэм и 15-м Кавказ биосферэ мэзкъуэдым хуиту щызекIуэну хаутIыпщхьауэ щытащ «азие гупэ» лъэпкъыгъуэм щыщ щомыщ къуэлэну щы: хъухэу Ахунрэ Тилрэ, анэу Викторие.
Леопардыр Кавказым щыгъэбэгъуэжынымкIэ проектым мы зэманым зэдолэжь ЦIыхум и лъэр здынимыхуса щIыпIэхэр зэрыщытауэ къызэтегъэнэнымкIэ дунейпсо фондым (WWF) и щIэныгъэлIхэр, Сочэ и лъэпкъ паркым, Кавказ биосферэ, Къэбэрдей-Балъкъэр, Осетие Ищхъэрэ-Алание мэзкъуэдыхэм я IэщIагъэлIхэр, «Кавказым и щIыуэпсыр хъумэнымкIэ центр» АНО-р, нэгъуэщIхэри.
Кавказ биосферэ мэзкъуэдым къыщраша щомыщ щIэжьейхэм ящыщу тIур, Сочэ къалэ кхъухьлъатэкIэ кърашри, Осетие Ищхъэрэм и «Алания» лъэпкъ паркым хаутIыпщхьащ. ЩIэжьеитIыр илъэситI ипэ-кIэ къыщалъхуащ Кавказым леопардыр щызэфIэгъэувэжынымкIэ центрым. Ахэр ирагъэсащ езыхэм я щхьэ япIыжыфрэ цIыхухэм зыщадзейуэ.
Осетием и бгылъэ-мэзылъэхэм щыIэ мэзкъуэдым хаутIыпщхьа хьэкIэкхъуэкIэхэм я пщэм иращIащ хьэршым щыIэ спутникхэмкIэ абыхэм зэракIэлъыплъыфыну пщэхъухэр.
Щомыщ щIэжьейхэр гъунэгъу щIыналъэм ягъэIэпхъуэн и пэ къихуэу, Урысейм ЩIэныгъэхэмкIэ и академием зыужьыныгъэмрэ экологиемкIэ и институтым и IэщIагъэлIхэмрэ Рус-Гидро компанием и лэжьакIуэхэмрэ, зэгъусэу ягъэхьэзыра проектыр я тегъэщIапIэу, Осетие Ищхъэ- рэ — Аланием и къуакIэбгыкIэхэм къыщызыущыхь хьэIуцыдзхэм ящыщу 40-м лъы къыхашащ, абыхэм уз зэрыцIалэ къапкърымыкIынымкIэ шэсыпIэ ихьэфын хуэдэу. Сыту жыпIэмэ, Кавказым къыщагъэунэхужа щомыщхэм я дежкIэ хьэIуцыдзылыр шхыныгъуэфIщ, къамыущэкIункIи Iэмал зимыIэщ.
«ДыщогуфIыкI щомыщ къуэлэныр Кавказым къыщыгъэунэхужыным хуэгъэза лэжьыгъэм зэрызиубгъум. Проектыр езыхэм я дежи гъэзэщIа зэрыщыхъуным Осетие Ищхъэрэм и зоологхэр илъэситI хъуауэ яужь итщ. Ди фIэщ мэхъу ди зэпыщIэныгъэм адэкIи зэрызиужьынури, дгъэIэпхъуа щIэжьеитIыр Аланием и бгылъэ-мэзылъэхэм зэризэгъэнури», — къыхигъэщащ ЦIыхум и лъэр здынимыхуса щIыпIэхэр зэрыщытауэ къызэтегъэнэнымкIэ дунейпсо фондым (WWF) и унафэщI Честин Игорь, «РИА Новости» хъыбарегъащIэ IэнатIэм и лэжьакIуэм щепсэлъылIэм.
КЪУМАХУЭ Аслъэн.
