Гъэкъэси, сыт щыгъуи
Щхьэусыгъуэ зимыIэ щыIэкъым. Апхуэдэ дыдэщ мы зэманым Гъатхэмрэ Лэжьыгъэмрэ я гуфIэгъуэу дгъэлъапIэ Накъыгъэм и 1-р. Зэуэ жытIэнщи, абы и лъабжьэхэр куущ. Накъыгъэ гуфIэгъуэхэр ягъэ лъапIэу щытащ Пасэрей Римым и зэманми. Тхьэ гуащэ Майя и щIыхькIэ ирахьэжьэ а Iуэхур хэIэ тыкIауэ къекIуэкIащ. Накъыгъэм и япэ махуэм гъатхэм и гуфIэгъуэу, щIыуэпсым и къэщIэрэщIэжыгъуэу Урысейм щагъэуващ Пётр Езанэм и тетыгъуэми.
ЕпщыкIуиянэ лIэщIыгъуэм и кIэухым зиужьащ Ев ропэм и къэралхэм я промышленностым. Фабрикэхэм зыщаубгъуащ Америкэ Ищхъэрэми. Ахэр зыгъэлэжьэн хуейт. Абы къыхэкIыу цIыхухэр къуажэхэм дэкIыурэ къалэхэм Iэпхъуэрт. Фабрикэхэм я хъуреягъкIэ къыщыунэ хурт жылэщIэхэр. ГъащIэм зихъуэжырт, арщхьэкIэ, куэдрэ зэрыхъуу, псэукIэр зэIыхьэрт. ЛэжьакIуэхэр факъырэт, лэжьэгъуэ махуэр кIыхь дыдэт. Фабрикэхэмрэ заводхэмрэ зейхэм абыхэм иратыр мащIэ дыдэт.
Ауэрэ профсоюзхэри къэунэхуащ, апхуэдэ дыдэу гуащIэрыпсэухэмрэ мылъкушхуэ зиIэхэмрэ я зэпэ щIэтыныгъэр нэхъ куу хъуащ. США-м и Чикаго къалэмрэ Канадэмрэ лэжьакIуэхэм зыкъыщаIэтащ. АрщхьэкIэ тетыгъуэр зейхэм цIыхухэм ялъ ягъэжащ. ЕтIуанэ Интернационалым 1889 гъэм бадзэуэгъуэм и 14-м (Франджы революцэр илъэсищэ щрикъу махуэм) Париж щригъэкIуэкIа япэ конгрессым и уна фэ кIэ Накъыгъэм и 1-р ГуащIэрыпсэухэм я махуэу ягъэуващ. Урысей империем япэ дыдэу а махуэр 1891 гъэм Санкт-Петербург щэхуу щагъэлъэпIауэ щытащ.
1917 гъэм екIуэкIа Февраль революцэм и ужькIэщ Урысейм а гуфIэгъуэр нахуэу щаIэт щыхъуар. Абы и ужькIэ щыIа Октябрь революцэм Накъыгъэм и 1-р къэралым и нэхъ гуфIэгъуэ ин дыдэхэм хуигъэкIуащ. Иджы абы зэреджэр ГуащIэрыпсэухэм дунейпсо зэ хуаку зэгурыIуэныгъэм и махуэт. СССР-р къутэжыхукIэ а гуфIэгъуэм и щIыхькIэ пэкIухэр, уеблэмэ, дзэ па рад хэр зэхагъэхьащ.
Накъыгъэм и 1-м зыхуагъэхьэзырырт жьыми щIэми. ЦIыхухэр зыр адрейм ехъуэхъурт махуэшхуэм фIы гъуэ къахудэкIуэну. Дэнэ щIыпIи ныпхэр къы щы фIадзэрт. Къалэхэм я уэрамхэм гуащIэрыпсэу минхэр ирикIуэрт, гъащIэфI къезыта властхэм яхуэ хъуахъуэу. Псори нэжэгужэт.
Иджы, зэрытщIэщи, Накъыгъэм и 1-р Гъатхэмрэ Лэ жьыгъэмрэ я махуэу къэнэжащ, езы гуфIэгъуэри, адрейхэми яхуэдэу политикэ Iуэхуу щытыжкъым. АрщхьэкIэ хабзэр хабзэщ. Накъыгъэм и 1-р цIыхухэм я зы гъэп сэхугъуэ махуэщ, ар ягъэлъапIэ гъэ къэси икIи сыт щыгъуи. Апхуэдэуи лIэщIыгъуэхэм япхрыкIынущ.
Шал Мухьэмэд.
