Зэхьэзэхуэшхуэм «гъэщIэгъуэну» тхуигъэхьэзырхэр
2012 гъэм и гъэмахуэм Лондон щекIуэкIа Олимп джэгухэм я ужькIэ спортыр фIыуэ зылъагъухэм я плъапIэр Сочэщ. Ар икIи гъэщIэгъуэнкъым: къыкIэлъыкIуэ ЩIымахуэ олимп джэгухэр щекIуэкIынур Урысейрщ. ИлъэсиплIым зэ щыIэ спорт зэхьэзэхуэ нэхъыщхьэр егъэкIуэкIыным Ипщэ къалащхьэр зэрыхуэхьэзырым нэмыщI, иджыри зы Iуэху псоми яфIэгъэщIэгъуэнщ: Олимпиадэ Хужьым и щэнхабзэ программэр сыт хуэдэну, ар къызэзыгъэпэщхэм гъэщIэгъуэну сыт къагупсысыну, спортсменхэм, хьэщIэхэм телъыджэ ящыхъун хуэдэу? Сочэ и Центральнэ стадионым олимп мафIэр щыщIагъэнэну махуэр — 2014 гъэм мазаем и 7-р — къэсыным къэнэжар илъэс иримыкъущ. А пIалъэм къриубыдэу, шэч хэмылъу, дегупсысынущ Джэгур къызэрызэIуахыну, зэрызэхуащIыжыну щIыкIэм. Абы ехьэлIа япэ хъыбарыр къызэрыIурэ куэд щIакъым, къызыбгъэдэкIари «Известия» газетырщ.
Журналистхэм я жыIэм тепщIыхьмэ, Олимп джэгухэр къызэIуахынущ урыс таурыхъхэм я лIыхъужьхэмрэ япэ урыс пащтыхьымрэ зыхэт теплъэгъуэкIэ. Джэгухэр къызэIухынымрэ зэхуэщIыжынымрэ къызэгъэпэщынымкIэ Агентствэм и Iуэхум хэзыщIыкIщ ар жызыIар.
— Пэжщ, къэна зэманым иджыри зыгуэрхэри яхъуэжыфынущ. НэгъуэщI сценариехэри щыIэщ, ауэ иджыпстурейр нэхъыфIу къалъытэ, — жеIэ газетым и псэлъэгъум.
Сценищым шоу щекIуэкIынущ, етх газетым. Махуэшхуэр Iыхьибгъуу гуэшауэ щытынущ — дэтхэнэ зыми щхьэхуэу къиIуэтэнущ урысей тхыдэм и зы пычыгъуэ.
Япэм, «Къеблагъэ Сочэ!» зыфIащам, утыку къыщихьэнущ лъэныкъуищкIэ къикIыну шы зэщIэщIахэр. Дыгъэм игъэнэху гъуэгум тету ахэр етIуанэ утыкум лъэхъу-лъэущу хуэкIуэнущ. Хуэбгъэфащэ зэрыхъунумкIэ, ар Гоголь Николай и «Мертвые души» тхыгъэм щыщ Iыхьэ уи нэгу къыщIэзыгъэхьэщ.
А зэманым ирихьэлIэу ещанэ сценэм Олимп джэгухэм я дамыгъэ уэрдыхъуитхур, япэм — мылылъэ утыкур къихутэнущ. ИужькIэ, «Кремлым и псэ» зыфIаща Iыхьэм хыхьэу, Урысейм и ныпыр яIэтынущ. ИтIанэ мыл утым тепщэ щыхъунущ Камчаткэм, Урал къуршхэм, Чукоткэм, Iуащхьэмахуэм, Байкалым, хы Хужьым, нэгъуэщIхэми я дамыгъэхэр. Ахэр зыуэ зэхыхьэжынурэ, псори дыгъэм игъэнэхунущ. КъызэгъэпэщакIуэ комитетым а теплъэгъуэм фIищащ «ЦIыху куэд — зы лъэпкъ». КъыкIэлъыкIуэу «Мис-тIэ лIыхъужьхэри» Iыхьэр щIидзэнурэ, Олимпиадэм хэтынухэр блэкIынущ. Къэрал псоми я спортсмен гупхэр утыку къихьа иужь, къэралым и курыт лIэщIыгъуэм и тхыдэм хухахауэ «Мыл лъабжьэм щIэлъ хъыбарыжьхэр» Iыхьэм щIидзэнущ. Члисэ чэщанибгъум я теплъэм хэту къэунэхунущ урыс таурыхъхэм я лIыхъужьхэр — русалкэхэмрэ пелуан 33-рэ.
КъыкIэлъыкIуэ Iыхьэр «Урысей пащтыхьыгъуэрщ». Япэ утыкум щыплъагъунущ кхъухьитху хъу флот Петр Езанэр зи пашэр, етIуанэм — императорым и унэр уи нэгу къыщIэзыгъэхьэ колоннэ 22-р, я инагъкIэ зэщхьэщыкI люстри 5-р, псыутхи 10-р.
«А лъэхъэнэм иужькIэ псори XX лIэщIыгъуэм къыщыхутэнущ, — етх газетым. — Зэманыр ди нэгу къыщIагъэувэнущ архитектурэ ухуэныгъэхэмрэ (утыкум унэ 15 итынущ) геометрие теплъэхэмкIэ (хъурей, плIимэ, щимэ, н.). А псор уэшхышхуэм хэсыхьынущ. Гъунэгъу утыкум локомотивих, лъэмыжуи апхуэдиз, скульптурэ зэхуэмыдэхэр итынущ. МахуэщIыр иухынущ олимп мафIэр зэрыщIагъанэмкIэ».
«Сочэ-2014»-м и КъызэгъэпэщакIуэ комитетым 2011 гъэм и гъэмахуэм къыхилъхьауэ щытащ олимпиадэр къызэрызэIуахынумрэ зэрызэхуащIыжынумрэ я сценарий нэхъыфIыр къыхэхыным ехьэлIа зэхьэзэхуэ. ТекIуахэр хэIущIыIу хъуат, ауэ абыхэм я гупсысэр къамыгъэсэбэпыжыну мурад ящIащ.
— Сценарийхэм ехьэлIа Iуэху еплъыкIэхэр хуабжьу зэщхьэщыкIырт. Дауэ мыхъуми, абы фIы дыдэу хомыщIыкIыу, илъэс куэд хъуауэ утемылажьэу сыткIи зыхуей хуэза сценарий бгъэхьэзырыфынукъым, — жиIащ Олимп джэгухэр къызэIухынымрэ зэхуэщIыжынымрэ къызэгъэпэщынымкIэ Агентствэм и генеральнэ унафэщIу щыта Бачурин Илья.
Урысейм и дамыгъэу Джэгухэр къыщызэIуахынум хагъэхьахэмкIэ экспертхэр зэкIэ арэзыщ, ауэ абы зэхъуэкIыныгъэ гуэрхэр халъхьэнкIэ хъунущ.
МыгурыIуэгъуэр зыщ: мы щIыпIэр зей адыгэхэм я тхыдэмрэ щэнхабзэмрэ къыхэщыну Олимпиадэм и щэнхабзэ программэм? Абы теухуауэ хъыбар лъэпкъ щыIэкъым.
НЫБЭ Анзор.
