Сабри ехьэлIа си гукъэкIыжхэр
ЩIышылэм и 28-м къыдэкIа «Адыгэ псалъэм» тетащ, илъэс 77 ныбжьым нэсауэ дунейм ехыжа Келды Сабри теухуа тхыгъэ кIэщI. Газетым и лэжьакIуэхэм абыкIэ фIыщIэ ин яхуэсщIу, сыхуейт абы си гукъэкIыжхэмкIэ сыпэджэжыну.
КЕлды Сабри щеджащ Потребительскэ КооперацэмкIэ Москва дэт дунейпсо мыхьэнэ зиIэ институтым икIи юрист IэщIагъэм инджылызы- бзэмкIэ и къудамэр къиухащ. А зэманым абы дригъусащ урысыбзэкIэ еджэхэу адыгипщI: ЩIэфхъуж Алик, Къэрэщей Олег, Бжэней Iэминат (а псори Адыгейм щыщхэт), Чым СулътIан, Жамбэч Мухьэмэд (Къэрэшей- Шэрджэс), Ахъей Людэ, Ныбэжь Марие, Бесчокъуэ Майе, Жанкъазий Тамарэ, Тэрчокъуэ Мухьэмэд (Къэбэрдей-Балъкъэр) сымэ.
КъыщытцIыхуа махуэм къыщыщIэдзауэ Сабри фIыуэ тлъагъуащ. Адыгэ щэнрэ зыIыгъыкIэ дахэрэ бгъэдэлът, гуапэт, пэжт. Хъыджэбзхэр псори — шыпхъу, щIалэхэр къуэш ищIауэ къытхэтащ. Апхуэдэу и щхьэгъусэм письмо къыщыхуитххэм, пщыпхъухэми, пщыкъуэхэми сэлам схуехыж жиIэурэ, дызыщыгуфIыкIын тыгъэхэр къытхуигъэхьу щытащ. Езы Сабри губзыгъэт, гъэсат, апхуэдизкIэ хабзэр фIыуэ ищIэрти, зэи пхущыгъэуэнутэкъым. ЗыхуэмыIэзэрэ зыхимыщIыкIрэ гъуэтыгъуейт. Дэ унагъуэкIэ дызэкIэлъыкIуэрти, абы и щхьэгъусэ Сабихьэ сыти схуэхъурт — ани, шыпхъуи, пщыпхъуи. Ар илъэситхукIэ Сабри япэ иту дунейм ехыжащ, и бынунагъуэр я адэжь лъапсэм къызэрашэжыфар, и хьэдащхьэр адыгэ хэкум зэрыщыщIалъхьэнум щыгуфIыкIыу.
Сабри и унагъуэр щыпсэур Хьэлэб къалэшхуэрт. 1971 гъэм Сабри Сирием къикIыу, Москва щIэныгъэ щызригъэгъуэтыну къигъэкIуат, лъэкIыныгъэрэ мылъкурэ зыбгъэдэлъ и адэ Хьэсэн. А зэманым Сабри Сирием нэгъуэщI зы щIэныгъэ нэхъыщхьи щызригъэгъуэтауэ иIэт. Уеблэмэ, а къэралым и потребкооперацэм экономист, бухгалтер нэхъыщхьэ къулыкъухэр къыщрихьэ-лIэну хунэсыжат. ИпэкIэ къызэрыхэзгъэщащи, унагъуи иухуат. И щхьэгъусэ Сабихьэрэ езымрэ бынищ зэдагъуэтат: пхъууэ Динэмис, къуэхэу Наурэсрэ Лоренсрэ.
И адэм Мэзкуу къыщигъэкIуам ипщэ къыдилъхьат илъэси 5 фIэкIа и мыныбжьу и адэшхуэ Талъостэн ибгына адэжь щIыналъэм кIуэжу, и Iыхьлыхэм я Iуэху зытет зригъэщIэну. А лъэхъэнэм Къэбэрдей-Балъкъэрым нэгъуэщI къэралхэм къикIыу зыри кърагъэхьэртэкъым. Ауэ езы Сабри апхуэдизу и адэм и лъэIур игъэзэщIэну хущIэкъурти, ди адыгэ щIалэхэм хузэпащащ и адэжь хэку къихьэныр.
Келдым япэ щIыкIэ визэ къратащ Черкесск кIуэну хуиту. Жамбэч Мухьэмэд ар кхъухьлъатэм къригъэтIысхьэри, Минводы къэлъэтащ. Абы Сабри къыщыпэплъэрт Тэрчокъуэ Мухьэмэд. Абдеж таксим къыщитIысхьэри Черкесск кIуащ визэм ипкъ иткIэ, абы зыкъыщагъэлъэгъуэн хуейт. Iуэхур зэрызэфIэкIыу ХьэбэзкIэ яунэтIащ, Чым СулътIанхэ я деж. Абы пщIэшхуэ къыхуащIу щагъэхьэщIа иужькIэ, псоми зэгъусэу Черкесск къагъэзэжри, зэрежьэжымкIэ визэм Iэ къытрагъэуэжащ. АдэкIэ ар щэхуу, таксикIэ Тэрчокъуэ Мухьэмэд и адэ Хьэсэнбий Псыгуэнсу хуишащ.
Тэрчокъуэхэ хьэщIэ лъапIэм мэл хуаукIауэ къапэплъэу зэхэст. Нэху къекIри, хьэщIэмрэ бысымымрэ зэгъусэу Ерокъуэ къуажэм кIуащ. Абдежщ Сабри и адэжь лъапсэр япэу щилъэгъуар. Тэрчокъуэхэ махуищкIэ щагъэхьэщIэри, Москва кIуэ мафIэгум Сабри ирагъэтIысхьэжащ. Iуэхур псори къызэрекIуэкIар абы и адэм хуитхыжат.
1972 гъэм Мэзкуу еджапIэр къыщиухыу Келдым Сирием щигъэзэжам и адэ Хьэсэн дунейм ехыжауэ ирихьэлIэжащ, ауэ Сабри здихьа хъыбарыфIхэмкIэ и адэшхуэ Талъостэн и псэр ахърэтым щигъэгуфIащ. ИгъэзэщIат абы адэмрэ адэшхуэмрэ я уэсятыр.
Урысейр щытыкIэ гугъум щихьа 1989 гъэм, Сабри и бынунагъуэр щIыгъуу, Къэбэрдей-Балъкъэрым къигъэзэжащ. МыбыкIэ щилъэгъуа бэлыхьхэмкIи иIуэтэжауэ къэпсэуащ, адыгэ унагъуэ дахэу, и бынхэм я быныжхэми кIэлъыплъауэ. Хамэ щIыналъэ кIыхьу щыпсэуа цIыхур и лъахэми и хэкуми зэреплъыр, дауи, нэгъуэщIущ: защигъэнщIыртэкъым абы къыздигъэзэжа щIыналъэм и дахагъым, ныбжьэгъу пэж къыхуэхъуа цIыхухэм.
Къыхэгъэщыпхъэу къызолъытэ, Келды Сабри Сирием коммунист партым, гъэпщкIуауэ лажьэу щыщыта зэманми, хэту зэрыщытар.
Сирием пщIэшхуэ щиIащ Сабри. А къэралыгъуэм и потребительскэ кооперацэм экономикэ, юриспруденцэ и лъэныкъуэкIэ абы хуэдэ IэщIагъэлI Iэзэ ямыIэу къалъытэрт. Ар зи жьауэм щIэт министерствэми и псалъэм къару щиIэт. И адэ Хьэсэни щIыхь зиIэ лэжьакIуэу Сирием и полицэм къулыкъу къыщрихьэлIащ. Уеблэмэ, пенсэм кIуа нэужьи, Алеппэ дэт тутнакъэщым и унафэщIу куэдрэ щытащ.
Сабри и анэр Шэрэджхэ япхъут. ЛъэпкъкIэ Хьэтуей щыщт. Сэ зэи сщыгъупщэнукъым абы и унагъуэм илъа нэмысымрэ адыгэ хабзэ нэсымрэ. Сыту фIыт, Келды Сабри хуэдэ адыгэ нэхъыбэ щIыналъэм къагъэзэжамэ. Шэч хэлътэкъым ахэр нобэрей ди гъащIэмрэ ди щIэблэмрэ гъуазэ зэрахуэхъунум.
Къумыкъу-Жанкъазий Тамарэ.
