Пащты Борис: Сыхуейщ си бынхэм гъуазэ сахуэхъуну
КъБР-м и Парламентым щэнхабзэмкIэ, жылагъуэ IуэхущIапIэхэм зегъэужьынымрэ цIыхубэ хъыбарегъащIэ IэнатIэхэмкIэ и комитетым и унафэщI Пащты Борис и ныбжьыр нобэ илъэс 60 ирокъу.
Ар Къулъкъужын Ищхъэрэ къуажэм къыщалъхуащ. 1979 гъэм КъБКъУ-р инженер-механик, 2002 гъэм Москва дэт Индустриальнэ университетыр юрист IэщIагъэхэр иIэу къиухащ, ауэ абыхэм иримылажьэу, комсомол Iуэхум зритащ икIи аращ и къулыкъуу щытар КъБР-м и Парламентым и депутату хахыхукIэ. 2005 — 2007 гъэхэм ар лэжьащ КъБР-м щэнхабзэмкIэ, спортымкIэ, туризмэмрэ хъыбарегъащIэ IэнатIэхэмкIэ и комитетым и унафэщIу. 2009 — 2011 гъэхэм КъБР-м щIалэгъуалэ Iуэхухэмрэ жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм ядэлэжьэнымкIэ и министру щытащ.
Сыт хуэдэ IэнатIэ пэрымытами, иригъэфIакIуэу зэрылэжьам, жэуаплыныгъэшхуэ зэрыхэлъым папщIэ Пащты Борис мызэ-мытIэу ягъэпэжащ. Абы КъБР-м и ЩIыхь тхылъ, КъБР-м и Парламентым и ЩIыхь тхылъ къратащ, УФ-м спортымкIэ, туризмэмрэ щIалэгъуалэ политикэмкIэ и министерствэм и дамыгъэкIэ ягъэлъэпIащ, УФ-м ЩIалэгъуалэ политикэр убзыху- нымкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэщ. Унагъуэщ, бынитху иIэщ.
…ГъащIэ гъуэгуанэр гъэщIэгъуэнщ: Борис игу илъыххэтэкъым политикэ Iуэху зэрихуэну, ауэ спортымрэ театрымрэ дихьэха щIалэм и гъащIэр зэрымыщIэкIэ къекIэрэхъуэкIащ.
— Борис, уэ узыхуеджар техническэ IэщIагъэщ. Политикэмрэ абырэ, зэрыжаIэу, шурэ лъэсрэ я зэхуакущ. Дауэ ухуэкIуа политикэ, парт къулыкъущIэ IэнатIэхэм?
— Пэжщ, сэ тракторхэр, комбайнхэр, къинэмыщI машинэшхуэхэр зэрызэпкърылъымрэ абыхэм я лэжьэкIэмрэ щыхурагъаджэ къудамэщ къэзухар. Ауэ абы зэрымыщIэкIэ сыщIэтIысхьауэ жыпIэ хъунущ. СызэрыцIыкIурэ дзэ кхъухьлъатэзехуэ сыхъуну сехъуапсэрти, Владикавказ щыIэ дзэ еджапIэ нэхъыщхьэм сыщIэтIысхьэну си тхылъхэр естащ. Школым фIыуэ сыщеджати, экзаменхэр зэрысхуэтынум шэч къытесхьэртэкъым, ауэ зыгуэр зэхэзэрыхьри, сыщIэмыхуауэ къыщIэкIащ. Студентхэм сыхамыбжами, лекцэхэм седэIуэну хуит сыкъащIат, япэ сессием пэмылъэща гуэр къахэкIмэ, абы и пIэкIэ сыкъащтэну къызжаIэри. Ар сымыдэу къэзгъэзэжри, КъБКъУ-м сыщIэтIысхьащ. Кхъухьлъатэ зехуэным къищынэмыщIауэ, спортым си гур етати, бэнэкIэ хуитым, боксым щыхуагъасэ секцэхэм сыкIуэн щIэздзащ. А псом къыдэкIуэу, си ныбжьэгъу щIалэхэм я гъусэу студпрофкомыр кIуапIэ схуэхъуащ. СыщIыхьэрейт, ауэ си Iуэху яхэслъхьэртэкъым, садэлэжьэнуи сегупсысыххэртэкъым. Махуэ гуэрым студпрофкомым Iуэху ин гуэр кърахьэжьауэ, цIыху яхурикъуртэкъыми, «Уэ мыр пщIэнущ», — жаIэри, зыри къызэмыупщIыххэу зыгуэр пщэрылъ къысщащIащ. Арати, къалэн къысхуащIыр сфIэфIу згъэзащIэурэ, жылагъуэ Iуэхухэм сыхыхьащ. Абы щегъэжьауэ нобэр къыздэсым си гъащIэр жылагъуэ Iуэхухэм, политикэм епхауэ сыкъокIуэкI.
— Борис, уэ илъэс бжыгъэкIэ щIалэгъуалэм уадэлэжьащ, куэдым гу лъыптагъэнщ. Дауэ уеплърэ, нобэ-рей ди щIалэгъуалэр сыт хуэдэ?
— Сэ быдэу си фIэщ хъур зыщ — щIалэгъуалэр тэмэм хъунрэ мыхъунрэ зэлъытар нэхъыжьхэращ. ЩIэблэр дэ зэрыдгъасэм хуэдэущ зэрыпсэунур, дэ ябгъэдэтлъхьэращ къащтэнур, дэ едгъэлъагъуращ ящIэжынур. Адэ-анэхэмрэ бынхэмрэ щIызэгурымыIуэр зи ягъэри нэхъыжьхэращ. Апхуэдэм деж нэхъыжьым игу къигъэкIыжын хуейщ езым и щIалэгъуар, зыщIэхъуэпсар, зэрыщы- тар, игу къеуар, игу фIы зыщIар. Сэ си ныбжьым къриубыдэу лIакъуэ зыбжанэ слъэгъуащ. Сызыхиубы- да лъэхъэнэр къапщтэмэ, ди адэ-анэхэр зауэ нэужьым гугъу ехьат, фIым щIэхъуэпсырт, псэукIэр едгъэфIэкIуэну къэралыр дэ къытщыгугъырти, щIэныгъэфI къыдбгъэдалъхьащ. Сэ сызыхуеджам нобэ куэд щIэнэкIэнущ, ауэ абы щыгъуэ а IэщIагъэм щIэупщIэ иIэт, пщIэ къытхуащIырт, дыщIалэми; фIыуэ драгъаджэрт, практикэ дагъакIуэрт, къыдэгугъурт, лэжьапIэфI къытхуагъуэтыжырт. Ди жэрдэмыр къыддаIыгъыу, улахуэфI къыдату, ехъулIэныгъэфI къэдгъэлъэгъуамэ, къытщытхъуу дыкъекIуэкIащ. Ди ужькIэ Совет Союзым и лъэлъэжыгъуэ лъэхъэнэм халъхуа щIалэгъуалэм я чэзути, еджэнуи, лэжьэнуи, заужьынуи Iэмал ямыIэу къэхъуащ. Мис абыхэм къатепщIыкIыжа щIалэгъуалэщ иджыпсту щыIэхэр. Абыхэм Iэмал яIэщ сыт хуэдэ щIэныгъи лэжьыгъи зыIэрагъэхьэфыну. Нобэ- рей ди щIалэгъуалэм дэ яхуэтщIэфынур зыщ: цIыху хуэдэ цIыхуу, лей зэрамыхьэу, хабзэм тету дгъэсэну ди къалэнщ. Адрей псори езыхэм зыIэрагъэхьэжыфынущ.
— Уи бынхэм сыт хуэдэ IэщIагъэ къыхахар?
— Фи нэмыс нэхъ лъагэ ухъу, хъыджэбзищрэ щIалитIрэ диIэщи, пщащэ нэхъыжьитIыр балигъщ, мыдрейхэр иджыри школакIуэщ. Нэхъыжь Сабинэ КъБКъУ-м и педколледжыр диплом плъыжькIэ къиухри, психологиер иджыну Владикавказ еджапIэ нэхъыщхьэ щыщIэтIысхьэжащ, дефектолог IэщIагъэм хуоджэ. Заринэ дизайнымкIэ колледжыр къиухащ. Ар щэнхабзэ Iуэхухэм зэрыцIыкIурэ дахьэх. илъэс 13-м иту зы дакъикъэ фIэкIа мыхъу фильм кIэщI трихри, урысейпсо зэпеуэм япэ увыпIэр къыщихьауэ щытащ. И лэжьыгъэр интернетым иралъхьати, Голландием гу къыщылъатэри, къэпсэлъащ, и щIэныгъэм а къэралым щыхигъэхъуэну ирагъэблагъэу.
— Уэ езыр творчествэм дауэ ухущыт?
— Иджыпсту творчествэм пэIэщIэ сыхъуами, университетым сыщыщIэсам сыхэтащ Нало Аскэр, Iусейн Олег сымэ щыджэгуа спектаклхэм.
— НобэкIэ сыт уи дежкIэ нэхъыщхьэу къэплъытэр?
— Жылагъуэ IэнатIэ езыхьэкI цIыхум и унагъуэм щхьэкIэ зэман щыхуримыкъу къохъу. Сэ солъагъу си бынхэр къызэрысхуэныкъуэр. Хъыджэбз цIыкIухэр я анэм кIэщIэсми, щIалэхэр къыдокIуэтей, ахэр си гулъытэ хуейщ. Зэпсэлъэн щыщIэддзам сытыт жысIар? ЩIалэгъуалэр дэ дымыгъасэмэ, дымыущиймэ, дымыунэтIмэ, кIуэдынущ. Сыерыщу, сыткIийуэ, сыгумызагъэу сыщытащ сытым дежи. Ауэ си адэр зэи къыспэрыуакъым. Iуэху гуэрым яужь сызэрихьэр къезгъэщIамэ: «Уегупсыса? Укъигъэгугъэрэ?» — жиIа мыхъумэ, си мурад къызэпиудакъым. Абы щхьэкIэ си адэм фIыщIэ хузощI. Ар си щапхъэу зэрыщытам хуэдэу, сэри сыхуейт си бынхэм гъуазэ сахуэхъуну. Мис ар си ехъулIэныгъэ нэхъыщхьэу къэслъытэ- нут.
КъБР-м и Парламентым и депутат Пащты Борис Сирием къикIыжа адыгэхэм унэ къратынымкIэ лэжьыгъэшхуэ зэфIигъэкIащ, япэ адыгэ дунейпсо фестивалыр къызэзыгъэпэщахэм, езыгъэкIуэкIахэм яхэтащ, Иорданием, Израилым щыщ сабийхэр Къэбэрдей-Балъкъэрым къа-кIуэу Хэкужьыр зрагъэлъагъуным, я нэгу зыщрагъэужьыным хэлIыфIыхьащ. Ар Пащтым махуэ къэс жыхуаIэм хуэдэу зэфIигъэкI Iуэху куэдыкIейм ящыщ Iыхьэ мащIэу аращ.
Жылагъуэ лэжьакIуэ жыджэр, цIыхубэм я деж зи Iулыджыр щыин политик, къэрал къулыкъущIэ Пащты Борис ди гуапэу дохъуэхъу къыщалъхуа махуэмкIэ. ЕпхьэкI лэжьыгъэм и хъер плъагъуу, уи бынунагъуэ дахэм уригушхуэу илъэс куэдкIэ упсэуну ди гуапэщ!
Епсэлъар Фырэ Анфисэщ.
