ЛIыгъэм къыпэкIуа пщIэ
Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий дыгъуасэ иригъэкIуэкIа зэIущIэр Iуэху дахэм теухуат. Налшык къалэм дэт Лъэпкъ музейм щахъумэну КъБР-м и Iэтащхьэм яритащ 1941 — 1945 гъэхэм екIуэкIа Хэку зауэшхуэм хэта Джырандокъуэ Мухьэрбий къыхуагъэфэщауэ щыта къэрал дамыгъэр — Кутузовым и орденым и ещанэ нагъыщэр.
Дамыгъэ лъапIэр ди лъахэгъум къызэрыратар 2016 гъэм и мэкъуауэгъуэм «Российская газета»-м и сайтым илъ «ТекIуэныгъэм и Вагъуэхэр» базэм къыщащIащ.
— Урысей Федерацэм и Президентым и Администрацэм къытщищIа пщэрылъым дытету, нобэ Iуэху гуапэкIэ дызэхыхьащ. Къэралым и дзэзешэ цIэрыIуэм и цIэр зезыхьэ орденыр Къэбэрдей-Балъкъэрым щыщу зыхуагъэфэщар Тэрч районым хыхьэ Ботэщей къуажэм 1916 гъэм къыщалъхуа Джырандокъуэ Мухьэрбий и закъуэщ. Ар, шэч хэмылъу, дэ дызэрыгушхуэ хъуну Iуэхугъуэщ. Iыхьлыхэм дечэнджэща нэужь, дэ тфIэкъабыл хъуащ дунейм ехыжа ди лIыхъужьым и орденыр Лъэпкъ музейм щыхъумэныр. Абы и лIыгъэм къыпэкIуа пщIэм щыгъуэзапхъэщ ди щIэблэр, — жиIащ КIуэкIуэ Юрий.
Ар кIэщIу ириплъэжащ Джырандокъуэ Мухьэрбий и зауэ гъуэгуанэм. Джырандокъуэм Налшык педагогикэ техникумыр къиуха нэужь, Дзэ Плъыжьым ираджэри, 1940 гъэм Фин зауэм хэтащ. Къэбэрдей-Балъкъэрым къигъэзэжри, ВЛКСМ-м и обкомым щылэжьащ, къыкIэлъыкIуэу Тэрч район комитетым и унафэщI ящIащ. Хэку зауэшхуэр къэхъейуэ дзэм щраджэм, и къулыкъур ротэм и командиру къыщIидзащ, 1941 гъэм и дыгъэгъазэм ирихьэлIэу ар 308-нэ Сыбыр фочауэ дивизэм и 347-нэ фочауэ полкым и штабым и унафэщIым и дэIэпыкъуэгъу хъуащ. Зауэм къыщигъэлъэгъуа лIыгъэм къыпэкIуэу, абы 1943 гъэм къратащ Хэку зауэшхуэм и орденым и япэ нагъыщэр. 1944 гъэм и мэлыжьыхьым лейтенант нэхъыжь Джырандокъуэ Мухьэрбий къыхуагъэфэщащ Кутузовым и орденым и ещанэ нагъыщэр. Дамыгъэм щIыгъу тхылъым щыжыIащ абы зэрихьа лIыгъэр зыхуэдар: «Лейтенант нэхъыжь Джырандокъуэ Мухьэрбий полкым и штабым и унафэщI къулыкъум пэрыту, 1943 гъэм и дыгъэгъазэм къыщыщIэдзауэ хахуэу, жэуаплыныгъэ зыхэлъ цIыхуу зыкъигъэлъэгъуащ. Псом хуэмыдэу абы и лIыхъужьыгъэр нэрылъагъу щыхъуащ Беларусым и Мозырь къалэм и деж. Ар зи унафэщI полкым махуихым къриубыдэу, хэщIыныгъэ ямыIэу шэдылъэр къызэранэкIри, нэмыцэхэм яубыда Слобода жылэм нэсащ. Джырандокъуэм и IэкIуэлъакIуагъэкIэ гупым а къуажэр хуит къищIыжащ».
Джырандокъуэ Мухьэрбий Кутузовым и орденым и япэ нагъыщэр къратыну къагъэлъэгъуауэ, етIуанэ махуэм, 1944 гъэм щIышылэм и 18-м, зауэм хэкIуэдауэ щытащ. Джырандокъуэр щыщIалъхьащ Беларусь Республикэм и Полесскэ областым хыхьэ Мозырь районым щыIэ Мелешковичи жылэм.
КIуэкIуэ Юрий Къэбэрдей-Балъкъэрым и къэлъыхъуакIуэ гупым хэтхэм фIыщIэ яхуищIащ, я лэжьыгъэм и мыхьэнэр къыхигъэщу.
— Къэбэрдей-Балъкъэрым и къэлъыхъуакIуэ гупхэм я зэфIэкIыр нэхъ нэрылъагъу хъуащ иужьрей зэманым. Сыт хуэдиз зауэлI хъыбарыншэу зауэм хэкIуэдауэ къагъуэтыжар абыхэм я фIыгъэкIэ! — къыхигъэщащ КIуэкIуэм. — Щхьэхуэу фIыщIэ хуэсщIыну сыхуейт нобэрей Iуэхур зи жэрдэм, къэлъыхъуакIуэ гупым хэт Нэхущ Ахьмэд. СызэреплъымкIэ, апхуэдиз зэман дэкIами, ди лъахэгъу Джырандокъуэ Мухьэрбий и дамыгъэр щIыналъэм къызэрихьэжар захуагъэщ. ЗэрыжысIащи, абы иригушхуэнур езым и лъэпкъым и закъуэкъым, атIэ республикэм щыпсэу псори щыгуфIыкIынущ.
КъБР-м и Iэтащхьэм дамыгъэ лъапIэмрэ абы и щыхьэт тхылъымрэ иритащ Налшык къалэм дэт Лъэпкъ музейм и унафэщI Накуэ Феликс. Накуэм къыхигъэщащ ар музейм и хъугъуэфIыгъуэхэм ящыщ зэрыхъунум шэч къызэрытримыхьэр, хуэсакъыу зэрахъумэнур.
Зауэм, лэжьыгъэм, IэщэкIэ ЗэщIэузэда Къарухэм, хабзэхъумэ IэнатIэхэм я ветеранхэм я республикэ зэгухьэныгъэм и унафэщI Шыхъуэбахъуэ Мухьэмэд жиIащ Къэбэрдей-Балъкъэрым лIыхъужь куэд зэриIэр икIи абыхэм я пщIэр къэIэтыным теухуауэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и унафэщIхэм лэжьыгъэшхуэ зэрырагъэкIуэкIыр зэригуапэр.
Джырандокъуэ Мухьэрбий и Iыхьлы гъунэгъухэм ящыщ Шэджэм Залымджэрий Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэм фIыщIэ хуищIащ лIыхъужьым и фэеплъыр ар къыщалъхуа щIыналъэм къызэрахьыжам папщIэ.
БАГЪЭТЫР Луизэ.
