Зихуэдэ щымыIэ школхэр
Сабийхэм еджэн щIадзэжащ, ауэ ахэр здэкIуэ школхэр хуабжьу зэщхьэщокI зыщыщ къэралхэр зэрызэмыщхьым хуэдэу. Мы тхыгъэм дэ куэдрэ къыщыдгъэсэбэпын хуей хъунущ «дыдэ» псалъэр.
Урысей Iэпхъуэшапхъуэхэр
Якутием и Iэщыхъуэхэм я бынхэр гъэ еджэгъуэ псор къызэщIиубыдэу школхэм екIуэлIэфыртэкъым: я адэ-анэхэм я гъусэу ахэр Iэпхъуэн хуей хъурт щыхьхэр щагъэхъуэкIуэну щIыпIэ-щIыпIэхэм. Пэжщ, щыIэт школ-интернатхэри. АрщхьэкIэ къэзылъхуахэм хуабжьу я жагъуэт я сабийхэр пэIэщIэ ящIын. Иджыблагъэ псоми захъуэжащ. Класс Iэпхъуэшапхъуэхэр къэунэхуащ: егъэджакIуэхэм щIалэ цIыкIухэмрэ хъыджэбз цIыкIухэмрэ я гъусэу яхъуэж Iэщыхъуэхэм я хэщIапIэхэр. Абыхэм щрагъаджэ къэувыIэпIэхэм щагъэува шэтыр-хэм.
КIуэ пэтми, Iуэхур йофIакIуэ: дыгъэ бзий батарейхэм я фIыгъэкIэ цIыхухэм электрокъару яIэ хъуащ. Интернетри гъащIэм къыхыхьащ.
Швейцарие
Нэхъ къулей дыдэ
Мы зэманым сабийхэр сыт и лъэныкъуэкIи зыхуей щыхуагъазэ уней еджапIэ лъапIэхэр мащIэкъым. АрщхьэкIэ ахэр уасэхэмкIэ ауэ жыжьэуи лъэщIыхьэнукъым Швейцарием щыIэ Пащтыхь школым.
АпхуэдэцIэ зэрихьэми, мыбы щеджэхэр пащтыхьхэм я щIэблэхэркъым, атIэ къэрал 67-м къикIа сабийхэрщ. УщIагъэтIысхьэн щхьэкIэ узыхуейри зы закъуэщ: ахъшэщ — илъэс къэс адэ-анэхэм еврэ минищэ Iах. Дауи, ахъшэшхуэщ, ауэ школыр абы и уасэщ: еврэхэм щыщ еджакIуэхэм иратыж жып ахъшэу къагъэсэбэпын папщIэ.
1880 гъэм школыр щыIэщ гектар 28-рэ зыубыд щIыпIэ дахащэм — Женевэ гуэлымрэ Лозаннэрэ я зэхуакум. Щеджэри ХIV лIэщIыгъуэм яухуа чэщанэрщ. Пэжщ, щIымахуэхэм деж Гтад бгы-лыжэ курортым мэIэпхъуэ. Ирагъасэри, зы тхьэмахуэ зэхуакум плIэ лыжэкIэ къыщрагъэжыхь. Гъэм и сыт хуэдэ зэманми хуэщIа бассейнхэри яIэщ.
Школым щоджэ зи ныбжьыр илъэси 8-м къыщыщIэдзауэ 18-м нэсхэу 400 хуэдиз. Класс къэс щIалэ цIыкIухэу, хъыджэбз цIыкIухэу щIэсыр 10-м щIигъуркъым. Абыхэм хамэ къэралыбзэу 4 щадж.
Къэгъэлъэгъуапхъэщ школыр къэзыухахэм я процент 30-р гугъуехь гуэри хэмылъу (зыри ядэмыIэпыкъуу) дунейм и еджапIэ нэхъыфIхэу 25-м зэрыщIэтIысхьэфыр.
Индие
ФIымрэ Iеймрэ
Нэхъ школ къулейсыз дыдэхэр здэщыIэр Африкэрауэ жаIэ: мыбы сабий куэд щрагъаджэр зи ихыгъуэм нэса гуэщ мыфэмыцхэрщ. АрщхьэкIэ хьэрэмыр къигъэIурыщIэну зызыгъэхьэзыр икIи зи экономикэм лъэщу зиужьхэм хабжэ Индием къыщыхъухэр телъыджэщ.
Нью-Дели и факъырэ хьэблэхэм ящыщ зым щыIэщ лъэмыжышхуэм и щIагъым щIэт школ. Абы къегъэлъагъуэ Iуэхур зыIутыр. Махуэ къэс сабий 50-м нэблагъэ мыбдеж щрегъаджэ тыкуэн цIыкIу зиIэ Раджив Кумарэ Шарме. Зытратхэ пхъэбгъум и пIэкIэ мыбы нэхъыбэрэ къыщагъэсэбэпыр бетон блынырщ. Школыр илъэс зыбжанэ хъуауэ мэлажьэ. ЕгъэджакIуэм пщIэ яIихыркъым. Ар зыхуейр зыщ: уэрамхэм щымыхьэулейуэ сабийхэр еджэнырщ. Псом нэхърэ нэхъ гъэщIэгъуэнращи, мы школым щIэскъым зыщIезыгъэх, урокхэм емыкIуалIэ. Сабий псоми унэ лэжьыгъэхэр егугъуу ягъэзащIэ.
Тибет
Удэплъеймэ — уафэ,
укъеплъыхмэ — щIылъэ…
Къуажэдэс куэд иротхьэусыхэ езыхэм я бынхэр школхэм зэрапэжыжьэм. Дауи, абыхэм зыри хащIыкIыркъым Пхумачантанг (Тибет) и пэщIэдзэ школыр здэщыIэм.
А еджапIэр дунейм и школ нэхъ лъагэ дыдэу къалъытэ. Унэр метр 5373-рэ зи лъагагъ щIыпIэм тетщ. Уеблэмэ, закъуэтIакъуэщ апхуэдэ бгым дэкIуеину тегушхуэнур! АрщхьэкIэ щIыпIэм щыщ сабийхэм махуэ къэс а гъуэгуанэ хьэлъэр зэпач щIэныгъэ зрагъэгъуэтын папщIэ. ЩIыIэри, щIыфэм зэпхрызыдз жьапщэри, уэсри зыкIи зэран яхуэхъуркъым ныбжьыщIэхэм.
Колумбие
Гугъущ икIи шынагъуэщ
Урысей школакIуэхэм яфIэфIщ кIапсэшхуэхэмкIэ хъыринэ ещIэну. Ауэ Колумбием и къуршхэм щыIэ Лос Пинос къуажэ цIыкIум щыпсэу ныбжьыщIэхэм ар IэмалыншагъэкIэ къагъэсэбэпын хуей мэхъу.
Зи щIагъыр узыпхрымыкIыфыну щыт бгы гъунэгъум тет я школым ахэр зэрыкIуэфыр кIапсэ гъуэгум и закъуэщ. Апхуэдэ «транспортыр» зэрышынагъуэм, мыбдеж къарууфI ущиIэн, Iэзагъ щыпхэлъын зэрыхуейм къыхэкIыу ар къэзыгъэсэбэпыр класс нэхъыжьхэм щеджэхэрщ. Абыхэм я куэщIхэм исщ я къуэш, шыпхъу нэхъыщIэ цIыкIухэр.
Аращи, мы дунейм узыщримыхьэлIэ щыIэкъым.
