ИБСЕН ГЕНРИК
КЪУПЩХЬЭГУАЩЭ УНЭ
ХЭТХЭР:
Банкым и унафэщI, уэчыл ХЕЛМЭР.
НОРЭ, абы и щхьэгъусэ.
ДОХУТЫР РАНК.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ.
Уэчыл хуитырылажьэ КРОГСТЭД.
ХЕЛМЭР зэщхьэгъусэхэм я бын цIыкIуищыр: Ивар, Эммэ, Боби.
АННЭ-МАРИЕ, абыхэм я дэгызэ.
ХЕЛМЭРХЭ я IУЭХУТХЬЭБЗАЩIЭ.
IЭПЫДЗЛЪЭПЫДЗ.
ЯПЭ ТЕПЛЪЭГЪУЭ
УнэлъащIэ мылъапIэкIэ екIуу узэда пэш. Куууэ укIуэцIрыплъмэ плъагъу ику ит блыным бжитI хэлъщ: ижьырабгъумкIэ хэлъыр унэ щIэхьэпIэм, сэмэгурабгъумкIэ хэлъыр - Хелмэр и кабинетым макIуэ. А бжитIым я зэхуакум пианинэ дэтщ. СэмэгумкIэ щыт блынджабэм и кум хуэзэу бжэ хэлъщ, сенэ гупэм (авансценэ) нэхъ пэгъунэгъууи - зы щхьэгъубжэ. Щхьэгъубжэм деж шэнтуплIанщIэхэмрэ тэхътэбан цIыкIурэ зыбгъэдэт Iэнэ хъурей щытщ. ИжьырабгъумкIэ тIэкIу нэхъ куууэ хэлъ блынми бжэ хэлъщ, и гупэм деж – жьэгу кIэрытщ. Хьэку гупэм шэнтуплIанщIэ зыбжанэрэ зы шэнт-хъыринэрэ бгъэдэтщ. Жьэгумрэ бжэмрэ я зэхуакум хуэзэу Iэнэ цIыкIу щытщ. Блынхэм сурэт фIэлъщ. Хьэпшып гъэщIэрэщIа цIыкIуфэкIухэр зытет дапхъэ, жынт лъапIэ зытебза тхылъхэр зыдэлъ тхылъ телъхьэпIэ уолъагъу. Унэлъэгум алэрыбгъу илъщ. Жьэгу мафIэр маблэ. ЩIымахуэ махуэщ.
ЩIэхьэпIэм уэзджынэ макъ къыщоIу. ТIэкIу докIри, бжэ Iух макъ зэхох. Унэ щIэхьэпIэм къыщIокIри НОРЭ нэжэгужэу дзапэ уэрэд къришурэ къохьэ, щIыIутелъ щыгъын щыгърэ хьэпшып зэкIуэцылъ къом иIыгъыу, ахэр псори ижьымкIэ щыт Iэнэм трелъхьэ. ЩIыбыбжэр Iухауэ къонэри, уэздыгъей къудамэрэ матэрэ къэзыхьа IЭПЫДЗЛЪЭПЫДЗЫМ ахэр бжэр къыхуIузыха IУЭХУТХЬЭБЗАЩIЭМ зэрыритыр уолъагъу.
НОРЭ: ФIыуэ гъэпщкIу уэздыгъейр, Ленэ. Сабийхэм ар пщыхьэщхьэ хъуху ялъагъу хъунукъым, дымыгъэщIэрэщIауэ. (Бохъшэр кърихыурэ Iэпыдзлъэпыдзым зыхуигъазэу) Дапщэ?
IЭПЫДЗЛЪЭПЫДЗ. Щэныкъуэ.
НОРЭ. Мэ сомищэ… Хьэуэ, псори ууейщ.
Iэпыдзлъэпыдзыр, щхьэщэ ещIри, щIокIыж. Норэ щIэхьэпIэм хуэкIуэ бжэр егъэбыдэ, и гур арэзыуэ хуэму зэрыпыгуфIыкIым хуэдэурэ щIыIутелъ щыгъынхэр зыщех. ИтIанэ и жыпым гъурыжьэ[1] зэрылъ cэмб цIыкIу кърехри зытIущ ешх. Сакъыурэ и лIым и пэшыбжэм бгъэдохьэри мэдаIуэ.
НтIэ, щIэсщ. (Аргуэру дзапэ уэрэд къришурэ IэнэмкIэ еунэтI).
ХЕЛМЭР (кабинетым къыщIэкIиикIыу). Сыт ар, бзум уэрэд къыхидзауэ ара?
НОРЭ (Къищэхуахэр зэкIуэцIихыурэ). Ар дыдэращ.
ХЕЛМЭР. КIэпхъ цIыкIур абдежым щыпэщащэу ара?
НОРЭ. НтIэ!
ХЕЛМЭР. Дапщэщыт кIэпхъ цIыкIур къыщысыжар?
НОРЭ. ИджыпстуупцIэ. (Гъурыжьэ зэрылъ сэмб цIыкIур егъэпщкIури и Iупэхэр зэпелъэщIыхьыж). КъакIуи къэсщэхуа къомым еплъыт, Торвэлд!
ХЕЛМЭР. Зэ, зэран умыхъу. (ТIэкIу дэкIа нэужь, къэлэмыр IэщIэлъу пэшыбжэр къыIуехри къыщIоплъэ). Къэсщэхуа къомыр жыпIа? Мы къомри?.. Бзу цIыкIур аргуэру ахъшэ цIыкIухэр ирипхъын щхьэкIэ щIэлъэтауэ арат?
НОРЭ. ЕIей, Торвэлд, зэ мыхъуми зэ дыкъызэрыкIыну и чэзур къэсакъэ? Мыр ахъшэ дыщымысхьу дыщыщахуэ хъун япэ илъэсыщIэщ.
ХЕЛМЭР. Арами, иткъухь хъунукъым.
НОРЭ. ТIэкIунитIэ хъунущ! Пэжкъэ? ТIэкIунивэ! Уэ иджы улахуэшхуэ пхуагъэуващи куэдыжьу ахъшэ къэблэжьынущ, пэжкъэ?
ХЕЛМЭР. НтIэ, илъэсыщIэ дызытехьэм щегъэжьауэ. Ауэ улахуэр мазищ дэкIа нэужьщ къыщызатынур.
НОРЭ. Iуэхукъым, апщIондэху щIыхуэ къапщтэ мэхъу.
ХЕЛМЭР. Норэ! (Бгъэдохьэри гушыIэу и тхьэкIумэ кIапэр еубыд). Ди щхьэзыфIэфIыныр хьэзырыпсщ аргуэру. Уи нэгу къыщIэгъэхьэт – нобэ сом мин щIыхуэу къызощтэри уэ ар махуэшхуэхэм тыуогъэкIуадэ. ИтIанэ ИлъэсыщIэр къихьэн ипэ унащхьэм кхъуэщын къохуэхри си щхьэм къытохуэ – укъэсыжакъэ?
НОРЭ. (И жьэм и Iэгур Iуилъхьэурэ). АаIэ! А Iей дыдэхэр жумыIэ.
ХЕЛМЭР. Хьэуэ, апхуэдэ гуэр къэхъуауэ къызэфIэбгъэщIмэ-щэ?
НОРЭ. А Iей дыдэр къэхъу гущэмэ, щIыхуэ стелъ-стемылъыр къысфIэIуэхужынукъым сэ.
ХЕЛМЭР. ЩIыхуэ къызэIысхахэми къафIэIуэхунукъэ?
НОРЭ. Абыхэми? Сыт абыхэм егупсысын щIыхуейр? Ахэр хамэщ.
ХЕЛМЭР. Норэ, Норэ, «цIыхубзщ» щIыжаIэр уэ пхуэдэщ. Пэжу, Норэ, уэ ущыгъуазэкъэ сэ а Iуэхум сызэреплъым? ЩIыхуэ зи цIэ зэрызытедмыгъэхуэн! Зэи щIыхуэ къызэрыдмыщтэн! Аращ дызытетыр. ЩIыхуэрэ хьэхукIэ ухуа унэ жьэгум щхьэхуимытыныгъэм и ныбжь лъагъугъуейр тредзэ. Нобэр къыздэсым диIэр зридгъэкъуу хахуэу зызэтетIыгъэфакъэ уэрэ сэрэ, иджыри тIэкIурэ зытIыгъыжынщ – куэд къытхуэнэжакъым, пэжкъэ?
НОРЭ. (Жьэгум бгъэдэкIуатэурэ). Аращ… Узэрыхуейщ, Торвэлд.
ХЕЛМЭР. (КIэлъыкIуатэурэ). Еплъыт абы, бзу цIыкIум и дамэхэр гуэхуащ. Ара? КIэпхъ цIыкIум зигъэгусащ. (Бохъшэр кърех). Норэ, мыбы сыт дэлъу зесхьэу къыпфIэщIрэ?
НОРЭ. (Жану зыкъигъазэурэ) Ахъшэ!
ХЕЛМЭР. Мэ! (ТхылъымпIэ ахъшэ зыбжанэ кърет). Ди Тхьэ, сэра ар зымыщIэр, махуэшхуэхэм унэм ахъшэ зытебгъэкIуэдэн щыбгъуэтынкъэ.
НОРЭ. ПщIы, тIощI, щэщI, плIыщI. Упсэу, упсэу, Торвэлд. Иджы сэ ар куэдрэ срикъунущ.
ХЕЛМЭР. Амал зэриIэкIэ, кхъыIэ.
НОРЭ. Хъунщ, хъунщ, амал имыIэу зризгъэкъунщ. Иджы мыдэ къакIуи къэсщэхуа къомым еплъыт. Псори пуд защIэу. Еплъыт, мы зэфIэтымрэ сэшхуэмрэ Ивар щхьэкIэ. Мы шы цIыкIумрэ бжьамиймрэ Боби ейщ. Мыр Эммэ и гуащэмрэ ар зэрылъыну гъуэлъыпIэмрэщ. КъызэрыкIуэ дыдэщ, ауэ езыми ахэр зэрызрихьэнышхуэ щыIэкъым, икъутэнущ. Мыхэр унэIутхэм я щыгъыныпхъэ кIэпхыныпхъэщ. Аннэ-Марие тхьэмыщкIэм и ныбжь хэкIуэтащ, нэхъыби хуэфащэт, шэч хэмылъу…
ХЕЛМЭР. Мы хъуржыным сыт илъыр?
НОРЭ. (Къыщолъэтри). Хьэуэ, хьэуэ, Торвэлд! Ар уэ пщыхьэщхьэ хъуху плъагъу хъунукъым!
ХЕЛМЭР. Хъунщ-хъунщ! Уэ-щэ, ахъшэ ипхъырей цIыкIу, уэ езым зыгуэр къэбгъуэта уигу ирихьын?
НОРЭ. А, сэ зыри сыхуейкъым.
ХЕЛМЭР. Ухуэмейуэ хъунукъым! ИIэт, сиIарэт жыхуэпIэу мыхьэнэ зиIэ гуэрым и цIэ къысхуиIуэт.
НОРЭ. Пэж дыдэу, сыхуейкъым. Ы… ПщIэрэ, Торвэлд…
ХЕЛМЭР. НтIэ…
НОРЭ. (Емыплъу и кIэстум щIыIухэм теIэбэрэбыхьурэ) Зыгуэр тыгъэ къысхуэпщIыну ухуеймэ… Ухуеймэ…
ХЕЛМЭР. ИIэ, иIэ жыIэ.
НОРЭ. (ПсынщIэу) Ахъшэу къызэптам арат, Торвэлд. ПхузыфIэкIым хуэдиз. Сэ мы махуэхэм зыгуэр къэсщэхужынт.
ХЕЛМЭР. Хьэуэ, Норэ, къэдаIуэ…
НОРЭ. КхъыIэ, кхъыIэ апхуэдэу щIы, си псэм хуэдэ Торвэлд! СынолъэIу! Сэ ахъшэхэр дыщэпс тхылъымпIэм кIуэцIыслъхьэнти уэздыгъейм фIэздзэнт. Дигу хигъэхъуэнтэкъэ абы?
ХЕЛМЭР. Дауэ зэреджэр увыIэгъуэ имыIэу ахъшэ цIыкIухэр изыпхъ бзу цIыкIухэм?
НОРЭ. СощIэ, сощIэ. Ахъшэ ипхъырейщ. ИтIани сэ зэрыжыхуэсIэм хуэдэу дыгъэщI, Торвэлд. Абы и фIыгъэкIэ пэж дыдэу сызыхуейм сегупсысыну зэман сиIэнущ. Ар губзыгъагъэкъэ? И?
ХЕЛМЭР. (ГуфIэурэ). Шэч хэлътэкъым зэрыгубзыгъагъэм, а ахъшэр пIэщIэмышхыхьыжу зыгуэр уи щхьэм щхьэкIэ къыпхуэщэхуну щытамэ. Ауэ ахэри унэмрэ мыхьэнэ зимыIэ хьэпшып цIыкIуфэкIухэмрэ текIуэдэнурэ аргуэру си жыпыр къэзунэщIын хуей хъунущ.
НОРЭ. Торвэлд…
ХЕЛМЭР. УзэдауэкIи мыхьэнэ иIэкъым, си IэфI цIыкIу. (IэплIэ хуещI). Бзу цIыкIур IэфIщ, ауэ егъэлеяуэ ахъшэшхуэ ирепхъ. Iуатэгъуейщ и лIым и ахъшэу апхуэдэ бзу цIыкIум текIуадэр.
НОРЭ. Е-Iей! Апхуэдэу жыпIэ хъурэ? Сэри зэрысхузыфIэкIкIэ зырызогъэкъу.
ХЕЛМЭР. (Нэжэгужэу). Шэч зыхэмылъыж пэжыр мис аращ! ЗэрыпхузыфIэкIкIэ. Ауэ пхузэфIэмыкIыххэурэ.
НОРЭ. (ГуфIэурэ уэрэд къреш). Ммм! ПщIарэт, Торвэлд, дэ бзухэмрэ кIэпхъ цIыкIухэмрэ дгъэкIуэдын хуей хъу къомыр зыхуэдизыр!
ХЕЛМЭР. Уэри уэ, гъэщIэгъуэн цIыкIу! Къепсри къилъэтауэ и адэращ! Ахъшэ къыздипхын Iуэху фIэкIа зумыхуэу. Къызэрыбгъуэту – мэхь-мэхь – уэ езым здэпхьар къыпхуэмыщIэжу. Сыт ди амал, узэрыщытщ! Ар уи лъым хэтщ. Пэжщ, пэжщ, ар къыбдалъхуауэ аращ, Норэ.
НОРЭ. Ди адэм и хьэл нэхъыбэIуэ къыздалъхуауэ щытарэт!
ХЕЛМЭР. Сэ узэрыщытым хуэдэу фIэкIа сыхуеиххэтэкъым ущытыну, си бзу IэфI цIыкIу! Ауэ, къэдаIуэт, си гугъэмкIэ, уэ… уи… дауэ ар зэрыжысIэнур? Уи фэр сигу ирихькъым нобэ.
НОРЭ. Сэри?
ХЕЛМЭР. НтIэ. Си нэм къыщIэплъэт.
НОРЭ. (Йоплъ). Сыт-тIэ?
ХЕЛМЭР. (И Iэпхъуамбэр игъэдалъэурэ). IэфIкIэ ерыщ цIыкIум нобэ къалэм тIэкIу зыщигъэтхъэжакъэ?
НОРЭ. Хьэуэ, сыт жыпIэр!
ХЕЛМЭР. IэфIыкIэ щащэ тыкуэным щIэмылъэдауи жумыIэ?
НОРЭ. Уи фIэщ щIы, Торвэлд…
ХЕЛМЭР. Вэренэи ишхакъэ?
НОРЭ. Игу къэкIыххакъым.
ХЕЛМЭР. Дэ цIыкIу зыхэлъ гъурыжьэи едзэгъуакъэ?
НОРЭ. Торвэлд, уи фIэщ щIы…
ХЕЛМЭР. Хъунщ-хъунщ! ГурыIуэгъуэкъэ сызэрыгушыIэр…
НОРЭ. (ИжьырабгъумкIэ щыт Iэнэм бгъэдэкIуатэурэ). Уэ умыдэн сщIэну сигу къэкIыххэнукъым сэ.
ХЕЛМЭР. СощIэ, сощIэ. Псалъэ къызэптатэкъэ. (Бгъэдэхьэурэ). Хъунщ-тIэ, уи илъэсыщIэ щэху цIыкIухэр уэ езым хъумэж, си псэм хуэдэ Норэ. Ахэр ныщхьэбэрей уэздыгъейр къызэрыблэу езыр-езыру наIуэ къэхъуну къыщIэкIынщ.
НОРЭ. Дохутыр Ранк къебгъэблэгъэну пщыгъупщакъым, пэжкъэ?
ХЕЛМЭР. Iуэху сщIыуэ жесIакъым, амалыншэуи сщIэкъым. Армырми къызэрыддэшхэнур гурыIуэгъуэщ. Иджыри игу къэзгъэкIыжыну амал сиIэну хъунщ, ар къыщIэхьэнущ шэджагъуэм ипэ. МахъсымэфIкIэ сыкъагъэгугъащ. Норэ, ныщхьэбэрей пшыхьым си псэр зэрыщыгуфIыкIыр уи фIэщ хъункъым.
НОРЭ. Сэри! Сабийхэри сыт хуэдэу гуфIэну, Торвэлд!
ХЕЛМЭР. Ярэби, сыту гухэхъуэ узыхуейр бгъуэту узыхэпсэукIын IэнатIэ хъупхъэ къызэрыпIэрыхьар, хэхъуэ хъарзынэ уиIэу узэрыпсэуфынур зыхэпщIэну. Гур зыIэт зыхэщIэгъуэкъэ ар?
НОРЭ. Ар къызэрымыкIуэщ!
ХЕЛМЭР. ИлъэсыщIэ блэкIар пщIэжрэ? Тхьэмахуищым и кIуэцIкIэ зыщIэбубыдэжурэ пщыхьэщхьэкIэ жэщыку хъуху уэздыгъейм фIэбдзэну удз гъэгъахэмрэ дыщыгуфIыкIыну узыхуей гъэщIэгъуэн цIыкIу гуэрхэмрэ зэбгъэпэщу узэрыщIэсар? У-у! Нэхъ зэман зэшыгъуэ къысхуэгубзыгъыжкъым.
НОРЭ. Сэ зэш жыхуаIэр сщIэххэтэкъым.
ХЕЛМЭР. Ауэ къикIаишхуэ щыIэтэкъым, Норэ, пэжкъэ?
НОРЭ. Аргуэру ар къызэбудэкIыжыну ара? Сытыт-тIэ сэ схуэщIэнур джэдур дэпщейуэ псори цIыкIу-цIыкIуу зэфIитхъыжамэ?
ХЕЛМЭР. ГурыIуэгъуэт зыри зэрыпхуэмыщIэнур, си тхьэмыщкIэ цIыкIу. Уэ уигукIэи уи псэкIэи дыбгъэгуфIэну ухэтт, арат Iуэхум и пэжыпIэр. ИтIанэи а хабзэ гугъусыгъур зэрыщыдгъэтар нэхъыфIщ.
НОРЭ. Пэжщ, фIыгъуэшхуэщ.
ХЕЛМЭР. Сэри си закъуэу сыщысын хуеижкъым, уэри уи нэ дахэ, уи нэ IэфI цIыкIухэмрэ уи Iэпэ щабэ цIыкIухэмрэ щIызэIыбгъэхьэн щыIэкъым…
НОРЭ. (Iэгу еуэурэ). Хуеижкъым, Торвэлд, пэжкъэ? Сыту щIагъуэ, сыту гуфIэгъуэ ар зэхэпхыну! (И Iэблэр еубыд) Иджы бжесIэнщ, Торвэлд, псори зэрысщIыну сызэрыхуейр. Мис мы махуэшхуэхэр зэрыблэкIыу…
Уэзджынэ макъ къоIу.
Еууей, зыгуэрым уэзджынэр къегъаджэ. (ТIэкIу пэшыр зэщIекъуэ). Зыгуэр къэкIуагъэнщ, сыт тщIэн.
ХЕЛМЭР. ХьэщIэ къэкIуамэ, сэ сыщIэскъым, зыщумыгъэгъупщэ.
IУЭХУТХЬЭБЗАЩIЭ. Гуащэ! Бзылъхугъэ мыцIыху къэкIуащ.
НОРЭ. Мыдэ къыщIэшэ-тIэ.
IУЭХУТХЬЭБЗАЩIЭ. (Хелмэр зыхуегъазэри). Дохутырыри къэкIуащ.
ХЕЛМЭР. Сэра зыхуейр?
IУЭХУТХЬЭБЗАЩIЭ. НтIэ, нтIэ.
ХЕЛМЭР и пэшым щIохьэж. IуэхутхьэбзащIэм гъуэгурыкIуэ щыгъынкIэ хуэпа ЛИННЕ-ГУАЩЭ къыщIегъэхьэри, бжэр къыхуещIыж.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. (УкIытэу, зэпыууэ). Уи махуэ фIыуэ, Норэ.
НОРЭ. (Iэнкуну). Фи махуэ фIыуэ…
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. СыкъэпцIыхуж хуэдэкъым?
НОРЭ. КъысхуэщIэжкъым… Хьэуэ, си гугъэмкIэ… (ХэIэтыкIауэ). Дауэ! Кристинэ… Уэра?!
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Сэращ.
НОРЭ. Кристинэ! ЗанщIэу укъэсцIыхужакъым! Дауи… (Макъыр иришэхауэ). Сыту зыпхъуэжа, Кристинэ!
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Аращ. Илъэс зыбгъупщIым нэс щыдэкIакIэ…
НОРЭ. Апхуэдизрэ дызэрымылъэгъуауэ ара? Аращ, ар дыдэщ. Иужьрей илъэсийр – сыту зэманыфIыIуэт!.. НтIэ, ди деж, ди къалэм укъэкIуауэ ара? А гъуэгуанэ кIыхьыр щIымахуэу зэпыпчу! Сыту ухахуэ!
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Нышэдибэрей кхъухьымкIэ сыкъэкIуащ.
НОРЭ. Махуэшхуэхэм уи нэгу зебгъэужьын щхьэкIэ, аракъэ? Сыту ехьэжьа! Зедгъэужьынкъэ-тIэ! Щых уи щыгъыныр. ЩIыIэм уискъым, пэжкъэ? (ДоIэпыкъу). Иджы жьэгум нэхъ пэгъунэгъу зытщIынщи тыншу дытIысынщ. Хьэуэ, уэ шэнтуплIанщIэм итIысхьэ. Сэ шэнт-хъыринэм ситIысхьэнщ. (И Iэхэр зыIэщIеубыдэ). Мис иджы япэм уиIа нэкIур къызогубзыгъыж. Япэ Iуплъэгъуэм хуэдэжкъым… Ауэ тIэкIу нэхъ фае ухъуащ, Кристинэ, нэхъ уэди ухъуауэ жызоIэ.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. КуэдкIэ, IэджэкIэ нэхъ жьыи сыхъуащ, Норэ.
НОРЭ. Апхуэдэ зытIэкIуи щыIэ хъунщ, ауэ мащIэ дыдэу, зыри куэдкъым.
(Зэуэ зыкъещIэжри зэпIэзэрыту псэлъэн щIедзэ). Сыту сыакъылыншэ, ярэби, еуэ-еуэу сопсалъэри сыщысщ! Си псэм хуэдэ Кристинэ, кхъыIэ, къысхуэгъэгъу!
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Сыт къэхъуар, Норэ?
НОРЭ. (Щэхуу). Си Кристинэ тхьэмыщкIэ цIыкIу, уи щхьэгъусэр дунейм ехыжатэкъэ?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Илъэсищ и пэкIэ.
НОРЭ. НтIэ, сощIэ. КIэзетхэм сыкъыщеджат. Уи фIэщ щIы, Кристинэ, сыт хуэдизрэ ныпхуэстхыну си гугъа абы щыгъуэ, «иужькIэ» жысIэм, сытым дежи зыгуэр къыдэзэрыхьурэ къызэхъулIакъым.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Норэ, си псэ, псори къызгуроIуэ.
НОРЭ. Хьэуэ, ар емыкIу дыдэу уэсщIащ, Кристинэ. Еууей, тхьэмыщкIэ цIыкIу, сыту куэд уи фэм дэкIа хъун мыгъуэ. УзыхэпсэукIыни зыри къыпхуигъэна къыщIэкIынкъым.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Зыри.
НОРЭ. Сабии?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Сабии.
НОРЭ. Сытми, зырикI.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. ЗырикI. Гуауи… гур иритеун хуэдэу ущIызэплъэкIыжын гуэри…
НОРЭ. (ДзыхьмыщIу еплъурэ) Апхуэдэ къэхъу хабзэ, Кристинэ?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. (Нэщхъейуэ пыгуфIыкIыурэ Норэ и щхьэм Iэ делъэ). Къыщыхъуи щыIэщ, Норэ.
НОРЭ. НтIэ, уи закъуэпцIийщ, ара? Сыту Iей дыдэ мыгъуэу гугъу къыщIэкIын ар. Сэ сабий дыгъищ сиIэщ. Иджыпсту плъагъуфынукъым. Дэгызэр я гъусэу щIыбым дэтхэщ. Псори къызжеIэж зыри къыумыгъанэу…
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Хьэуэ, хьэуэ, уэ жыIэжи нэхъыфIщ.
НОРЭ. Хьэуэ, япэ щIыкIэ уэ. Нобэ щхьэхуэфIу сыщытыну сыхуейкъым. Уи Iуэхухэм фIэкIа сегупсысынукъым. Ауэ зыгуэр бжезмыIэу хъунукъым. Иджы дыдэ насып къыдэуэлIам ущыгъуазэ?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Хьэуэ, сыт къэхъуар?
НОРЭ. Уи фIэщ хъурэ, си щхьэгъусэр Акционер банкым и нэхъыщхьэ ящIащ.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Уэ уи щхьэгъусэри? Сыту ехъулIэгъуэшхуэ!
НОРЭ. Ауэ сытми дехъулIа! Уэчыл IэщIагъэр щIакхъуэ IыхьэкIэ узыщыгугъ мыхъун IэнатIэт, псом хуэмыдэу Iуэху къабзэлъабзэхэм, IуэхуфIхэм фIэкIа къэпщтэну ухуэмеймэ. Торвэлд апхуэдэ фIэкIа къищтэтэкъым, зэрыгурыIуэгъуэщи, сэри абыкIэ сриакъылэгъут. КъыпхузэфIэгъэщIрэ ди гуфIэгъуэм и инагъыр. ИлъэсыщIэр зэриублэу IэнатIэм пэрыувэнурэ улахуэфI къратынущ, хэхъуэ хъарзынэи иIэнущ. Аращи иджыри къэс дызэрыпсэуам нэхърэ нэхъыфIу дыпсэуфынущ, дызэрыхуейм хуэдэ дыдэу. Уи фIэщ хъурэ, Кристинэ, си гур зыкIэ псэхужащ, зыкIэ сынасыпыфIэщи! ФIы дыдэкъэ ахъшэ куэд Iей уиIэу, зыми ухуэмыныкъуэу, гукъеуи уимыIэу упсэуну? Пэж жысIэр?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Пэжщ. Дауи ирехъуи, узыхуэныкъуэ псори уиIэну гурыфIыгъуэшхуэщ.
НОРЭ. Хьэуэ, узыхуэныкъуэ къудейракъым, ахъшэ куэд Iей.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. (ГуфIэурэ) Норэ, Норэ! Нобэми нэхъ Iущ ухъуакъым! ЕджапIэм дыщыщIэсми егъэлеяуэ ахъшэ йупхъын уфIэфIт уэ.
НОРЭ. (Щэхуу пыдыхьэшхыкIыурэ). Торвэлд аращ къызэрызэджэххэр. (И Iэпхъуамбэр игъэдалъэурэ). ИтIани «Норэ, Норэ» фэ фызэригугъэм хуэдэ дыдэу акъылыншэкъым… Ахъшэ ипкъухьын хуэдэу дыпсэуакъым дэ иджыри. ТIури дылэжьэн хуей хъут.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Уэри улэжьауэ ара?
НОРЭ. НтIэ, зытIэкIу IэпщIэлъэпщIагъэ IуэхукIэ – хэдыкI, цызэрыхъэ жыпIэми. (КъищIэжа хуэдэу). ИтIанэ… иджыри зыгуэр. Уэ пщIэкъэ нэчыхь едгъэтха нэужь, Торвэлд министерствэм къыIукIыжауэ зэрыщытар. Узыщыгугъын IэнатIэи къэмылъагъуэу, ауэ щыхъукIэи тIукIэ нэхъыбэ къэлэжьын хуейт. Япэ илъэсым къару къыхуэмынэжыху лэжьащ. Iей дыдэт. Унэм къихьурэ лэжьыгъэ гуэрхэр ищIэн хуей хъут – къыбгурыIуэкъэ – пщэдджыжьым щегъэжьауэ жэщ хъуху лажьэт. Арати, сымаджэ хъури лIэн-къэнэным нэсат, дохутырхэм ипщэрэ лъэныкъуэкIэ зигъэхъужын папщIэ кIуэн хуейуэ жаIэу.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Илъэс псо Италием фыщыIащ икIий абы щыгъуэм.
НОРЭ. ДыщыIащ. Ауэ, уи фIэщ щIы, тыншу зыкъэт’Iэтакъым дэри. Ивар абы щыгъуэ дунейм къытехьа къудейт. Ауэ дымыкIуэу хъунутэкъым. Сыту гъуэгуанэ тхъэгъуэ, гъуэзэджэт ар! Торвэлд къелащ абы и фIыгъэкIэ. Ауэ абы ахъшэу текIуэдар – уи щхьэфэцым зрисэнщ, Кристинэ!
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Си нэгу къыщIызогъэхьэ.
НОРЭ. Доллэр минрэ щитIрэ. Сом миниплIрэ щийрэ. Ахъшэшхуэщ.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Пэжщ, ауэ апхуэдэу ущыхуэныкъуэм деж къыздипхын уиIэнри насыпышхуэщ.
НОРЭ. Ди адэм къыдитащ.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Ара? Пэжу, уи адэри абы ирихьэлIэу дунейм ехыжа си гугъэжщ.
НОРЭ. НтIэ, абдеж дыдэм ирихьэлIэу. Дауэ къыпщыхъурэ, е и деж сымыкIуэфу, сыкIэлъымыплъыфу. Ивар цIыкIу нобэ-пщэдейуэ дунейм къытехьэным сежьэт. Си Торвэлд тхьэмыщкIэри лIэн-къэнэну зесхьэт. Ди адэу си псэм хуэдэ! Слъагъужыфакъым икIи, Кристинэ. СызэрыдэкIуэрэ абы нэхъ гуауэ зыхэсщIакъым.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. СощIэ, уэ уи адэр фIы дыдэу плъагъуу щытащ. НтIэ, абы иужь Италием фыкIуащ, ара?
НОРЭ. НтIэ. Ахъшэр дIэщIэлът, дохутырхэм дагъэзагъэтэкъым. Арати мазэ зэрыдэкIыу дыкIуащ.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Къемыузыж’Iауэ къэкIуэжат-тIэ уи щхьэгъусэр?
НОРЭ. Хъужыпауэ.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Дохутырыр-щэ?
НОРЭ. КъызгурыIуакъым?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. СыкъыщIэзыша хъыджэбзым си гъусэу къыщIэхьа лIыр дохутыру жиIауэ къысфIощIыж.
НОРЭ. А-а! Ар дохутыр Ранкщ. Ар дохутыр Iуэхукъым къыщIэкIуэр. Ар ди ныбжьэгъу нэхъыфI дыдэращ, махуэм зэрэ-тIорэ къыщIэхьэ и хабзэщ. Хьэуэ, Торвэлд абы лъандэрэ пыхусыху къудей хъуакъым. Сабийхэри узыншэщ икIий нэжэгужэщ. Сэри сыаращ. (Къыщылъэтауэ Iэгу йоуэ). Ярэби, Кристинэ, сыту фIыIуэ насыпыфIэу зубжыжу упсэуну! Еууей, сэрмахуэ, сыту сыхабзэншэIуэ – увыIэгъуэ симыIэу сызытопсэлъыхьыж. (Линне-гуащэ бгъэдэт шэнт цIыкIум тотIысхьэри и Iэхэр абы и лъэгуажьэхэм трелъхьэ). Губгъэн къысхуумыщI! ЖыIэт, пэж дыдэу уи щхьэгъусэр фIыуэ плъагъутэкъэ? НэгъуэщI сытыт-тIэ ущIыдэкIуэнур?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Си анэр иджыри псэут, ауэ пIэхэнэ хъуауэ къарууншэ дыдэт. Абы нэмыщI си дэлъху нэхъыщIитIми сэ фIэкIа зыщыгугъын яIэтэкъым. Арати, «хьэуэ» жесIэну сыхуимыту къысщыхъуащ.
НОРЭ. Пэжщ, пэжщ, узахуэщ. НтIэ, ар абы щыгъуэ бейт, ара?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Си гугъэмкIэ, мылъку хъарзынэ бгъэдэлът. Ауэ и Iуэхур быдэу зэтеувауэ щыттэкъыми, дунейм зэрехыжу псори лъэлъэжри зыри къэнэжакъым.
НОРЭ. Арати?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Арати, зыгуэр тIэкIухэр сщэуэ, еджапIэ цIыкIу гуэрым сыщылажьэу, зэрыхъум хуэдэу сыпсэуащ. Мы иужьрей илъэсищыр зыгъэпсэхугъуэ зыхэмыт лэжьэгъуэ махуэ кIыхьым хуэдэу есхьэкIащ. Иджы ар иухащ, Норэ. Си анэр къысхуэныкъуэжкъым – дунейм ехыжащ. ЩIалэ цIыкIухэри ин хъуащ, я щхьэ Iуэху зрахуэжыфынущ.
НОРЭ. НтIэ, иджы уи гур псэхужащ…
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Апхуэдэ дыдэуи схужыIэнукъым. Уеблэмэ, нэщIщ си гур егъэлеяуэ. СыщIэпсэун цIыху сиIэжкъым. (Игу хэщIу къызэфIоувэ). Аращ ди щIыпIэ пхыдзам сыщIыщымыIэжыфар. Мыбы нэхъ къыщыпхуэгъуэтыну къыщIэкIынщ уи къару зытебгъэкIуэдэнрэ узэгупсысынрэ. ЛэжьапIэ гуэр, хъун хуэдэ IэнатIэ къэзгъуэтамэ арат…
НОРЭ. Еууей, Кристинэ, сыту гугъу ар, уэ армырми узэхэукIауэ фэ птетщ. ЗыщIыпIэ зыгъэпсэхуакIуэ укIуамэ нэхъыфIт.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. (Щхьэгъубжэм бгъэдэкIуатэурэ). Сэ гъуэгупщIэ къызэзытын Адэ сиIэкъым, Норэ.
НОРЭ. (Къэтэджурэ). КхъыIэ, укъысхузэгуэмып!
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Норэ, си псэ, уэ укъысхузэгуэмып! Си Iуэхум нэхъыкIэ дыдэу хэлъыр гум хьэлъэ къызэрытенэращ. УщIэлэжьэн цIыху уиIэкъым, итIанэми къэбжыхьын, зыгуэрурэ псори зыхуэбгъэхъун хуейщ. Упсэун хуейкъэ, аращи щхьэхуимыту щхьэхуэфI уохъу. Уэ иджыпсту фи Iуэхухэр зэрефIакIуэм утепсэлъыхьыху, уи фIэщ хъурэ, фэр нэхърэ, си щхьэм щхьэкIэ нэхъ сыгуфIащ.
НОРЭ. Дауэ ар? А, къызгуроIуэ. Торвэлд зыгуэр къыпхуигъуэтыфыну къыпфIэщIрэ?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Аращ сигу къэкIар.
НОРЭ. Къыпхуигъуэтынщ икIий, Кристинэ. Псори сэ си IэмыщIэ къилъхьэ. Сэ зыгуэру IэкIуэлъакIэу зэхуэзгъэхъунщ псори и гурыфI къикIын хуэдэу. Си фIэщыпэу сыхуейт зыгуэр пхуэсщIэну.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Сыту си гуапэ, Норэ, укъыздэIэпыкъуну ухуейуэ апхуэдизу сыкъызэрыпфIэIуэхур. Нэхъри щIызигуапэр – уэ езыр псэукIэ гугъусыгъу уIууэну апхуэдэ дыдэу къызэрыпхуимыхуаращ.
НОРЭ. Сэри? Сэра Iумыуар?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. (ГуфIэурэ). Сэ сщIэ мыгъуэрэ, IэпэIэсэ лэжьыгъэ гуэрхэр... Усабийщ уэ, Норэ, иджыри!
НОРЭ. (И щхьэр Iэтауэ пэшым щикIукIыурэ). Апхуэдэу укъызэмыпсэлъами ягъэ кIынтэкъым.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Ара?
НОРЭ. Уэри адрейхэм уарещхьщ. Псоми мыхьэнэ иIэу зыри къыспымыкIыну къыфщохъу...
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. ЖиIэнщ иджы?
НОРЭ. Сэ мы гъащIэ гугъум зыри щызмылъагъухха хуэдэ.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Норэ, си псэ, иджыпсту къызжепIэжа къудейкъэ плъэгъуар псори?
НОРЭ. Ахэр зыми ищIыскъым! (Щэхуу). Мыхьэнэ нэхъ зиIэр бжесIэжакъым.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Мыхьэнэ нэхъ зиIэри? Сыт абы къибгъэкIыр?
НОРЭ. Уэ укъысхуоплъых еуэ-еуэу, Кристинэ. Ауэ ущоуэ. Уэ уи анэм и хьэтыркIэ апхуэдизрэ гугъу узэрехьамкIэ зыкъысхубогъэщIагъуэ….
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Сэ зыми, уи фIэщ зэрыхъун, сыхуеплъыхын си хьэлкъым. Ауэ пэжщ, согуфIэ икIи срогушхуэ си анэм и иужьрей илъэсхэр тыншу зэрырезгъэхьэкIыфам щхьэкIэ.
НОРЭ. Уи дэлъхухэм яхуэпщIам щхьэкIи зыбогъэщIагъуэ.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Сыхуиту къысфIощI.
НОРЭ. Сэри къысфIощI апхуэдэ дыдэу. Ауэ, плъагурэ, Кристинэ, сэри сыщIэгуфIэн, зыщIэзгъэщIэгъуэн гуэрхэр сиIэщ.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Шэч къытесхьэкъым. Ауэ сыт жыпIэм къибгъэкIыр?
НОРЭ. Нэхъ щэхуу псалъэ. Торвэлд зэхихмэ… Абы мы дуней фIыгъуэкIэ зэхихынкIэ Iэмал иIэкъым…. Зыми ищIэ хъунукъым ар, Кристинэ, зыми уэр фIэкIа.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Дызытепсэлъыхьыр сщIамэ?
НОРЭ. Мыдэ къакIуэт. (ЗрешалIэри тэхътэбаным щызэбгъурегъэтIысхьэ). НтIэ, плъагъурэ… сэри сиIэщ сыщIэгушхуэни сыщIэгуфIэни. Сэращ Торвэлд къезыгъэлар.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Къезыгъэлар жыпIа? Дауэ къызэребгъэлар?
НОРЭ. БжесIэжакъэ Италием дызэрыкIуар. Торвэлд къелынутэкъым ипщэрэ лъэныкъуэхэмкIэ мыкIуатэмэ.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Аращ-тIэ. Уи адэм фызэрыкIуэн ахъшэ къывитащ.
НОРЭ. (ГуфIэурэ). Аращ Торвэлди адрей псоми къазэрыфIэщIыр, ауэ…
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Ауэ…
НОРЭ. Папэ зы кIэпIейкIи къыдитакъым дэ. Сэ къэзгъуэтауэ аращ ахъшэр.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Уэри? А ахъшэ къомри?
НОРЭ. Доллэр минрэ щитIрэ. Сом миниплIрэ щийрэ. Дауэ къыпщыхъурэ?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Дауэ ар къызэрохъулIар, Норэ? ЛотерейкIэ къэпхьэхуауэ ара?
НОРЭ. (ГущыкI хэлъу). Лотереи? (Iумпэм ищIу). Ар гушыIэ хъунутэкъым итIанэ.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Дэнэ-тIэ къыздипхар?
НОРЭ. (Зигъэбзэбыдэу щIэгуфIыкIыу). Ммм! Тра-ля-ля!
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. ЩIыхуэ къэпщтауэ жумыIэ.
НОРЭ. Ара? Сыт щхьэкIэ?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Бзылъхугъэм и лIым имыщIэу щIыхуэ къищтэ хъурэ?!
НОРЭ. Бзылъхугъэр Iуэхум тIэкIу щыгъуазэмэ-щэ, губзыгъэу узэрыбгъэдэхьэну щIыкIэр къыгурыIуэмэ-щэ бзылъхугъэм…
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Норэ, зыри къызгурыIуэххэкъым.
НОРЭ. КъыбгурыIуэни хуейкъым. Сэ ахъшэ щIыхуэ къэсщтащ жысIакъым икIий. НэгъуэщI гъуэгукIэ къэзгъуэтам пщIэрэ? (Тэхътэбаным зыкIэрегъащIэ). Къызэхъуэпса гуэрым къызитами пщIэкъыми? Сэ схуэдэу дахэм и дежкIэ сыт ар…
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Сыту ущхьэгъавэ.
НОРЭ. Иджы псори умыщIэнкIэ амал имыIэу ухъуакъэ, Кристинэ?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Норэ, си псэ, мыхъумыщIагъэ зыри пщIакъым, пэжкъэ?
НОРЭ. (Тэхътэбаным захуэу йотIысхьэри). Уи щхьэгъусэр лIэныгъэм къыIэщIэпхыныр мыхъумыщIагъэ?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Си гугъэмкIэ мыхъумыщIагъэщ, езым имыщIэу зыгуэрым…
НОРЭ. Абы зыри къищIэ хъунутэкъым! Дауэ ар къызэрыбгурымыIуэр, ди Тхьэ? Гурыщхъуэ ищI хъуххэнутэкъым апхуэдэу и узыншагъэр зэIыхьауэ. Ар сэ дохутырхэм къызжаIауэ аращ – лIэн-къэнэнщи, икIэщIыпIэкIэ ипщэрэ лъэныкъуэкIэ шэн хуейщ жаIэри. Сэ нэгъуэщI амал къысхуэмынэжыху къэзмыжыхьа уи гугъэу ара? Адрей бзылъхугъэ щIалэхэм ещхьу сэри ипщэрэ щIыналъэ гуэрхэм зыщызгъэпсэхуну сызэрыхуейм сытепсэлъыхьу сыкъэнэжат. ИкIий сыгът, икIи селъэIут. Сызэрыхьэлъэм, сабий зэрызгъуэтынум и хьэтыр илъагъуми ягъэ зэрымыкIынум и гугъу сщIыт, сыт и лъэныкъуэкIи сигъэфIэн хуейуэ жысIэт, ахъшэ щIыхуэу къапщтэ зэрыхъунур есIуэкIт. Къэзгъэгубжьыным тIэкIущ иIэжар, Кристинэ. Си щхьэм жьы щызепщэу, си щхьэзыфIэфIагъымрэ си псынщIагъымрэ къыздимыIыгъыныр езым и щхьэгъусэ къалэну – ара си гугъэжщ и псэлъэкIар – апхуэдэу къызжиIащ. Хъунщ, хъунщ, ауэ укъезмыгъэлу хъунукъым жысIэт сэри сигукIэ…
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. НтIэ, уи адэм ахъшэ къызэрывимытар уи лIым къыжриIакъэ?
НОРЭ. КъыжриIакъым. Ди адэм а махуэ дыдэхэм ирихьэлIэу дунейм ехыжащ. Псори жесIэу сыкъыщIимыгъэщыну селъэIун си гугъащ, ауэ апхуэдизкIэ хьэлъэти, а амалми, си жагъуэ зэрыхъущи, сыхуекIуэн хуей хъужакъым.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. НтIэ, нобэми жепIэжакъым, ара?
НОРЭ. Хьэуэ, Тхьэм сыщихъумэ, сыт жыпIэр? Торвэлд егъэлеяуэ ткIийщ апхуэдэ IуэхукIэ. КъинэмыщIауэ, и щхьэ пщIэ хуэзыщIыж цIыхухъущ. Абы икъукIэ къехьэлъэкIынут си щIыхуэ телъу илъытэныр. ИтIанэ ди унагъуэ насыпри зэрыщытым хуэдэжынутэкъым.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Зэи жепIэнукъэ-тIэ?
НОРЭ. (Егупсысри тIэкIу пыгуфIыкIыурэ). ЖесIэнщ… Зэгуэр. Тхьэм ещIэри, илъэс зыкъом дэкIрэ иджыпсту хуэдэу дахэу сыщыщымытыжым щыгъуэ. Умыдэхьэшх. Торвэлд иджыпсту хуэдэу игу сыщримыхьыжхэм щыгъуэ жысIэу аращ. Си къафэхэм, усэ къеджэкIэм, зыгъэщIэрэщIэкIэм тримыгъэужу хъумэ. Абы щыгъуэ угузавэмэ узэпхъуэн гуэр пкъуэлъыну Iейкъым... (Зэпигъэуурэ). ПцIыщ, пцIыщ, пцIыщ! Апхуэдэ зэи къэхъунукъым. Сыт, Кристинэ, си щэхушхуэр дауэ къыпщыхъуа? Зыгур къысхэкIыну? Уимыгугъэ сэ а Iуэхум егъэлеяуэ гугъу сримыгъэхьу. Уи фIэщ щIы, и чэзум естыпхъэр естыныр къыщызэхьэлъэкIыпэ къохъу куэдрэ. Iуэху’зегъакIуэм и дунейм, бжесIэнщ, хэхъуэкIэ ахъшэ тыкIэу тIу къыщокIуэкI: щанэ Iыхьэм хуэзэмрэ «ахъшащхьэм пэкIуэр» жыхуаIэмрэ. Ауэ ахъшэр къэбгъуэтыныр сыт щыгъуэи егъэлеяуэ гугъущ. Абы къыхэкIыу, сыт ищIысми зыхуэзгъэныкъуэн хуей зэпыту сыкъекIуэкIащ… КъыбгурыIуэкъэ жысIэр? Унагъуэм тезгъэкIуэдапхъэм щыщ згъэтIылъыну амал сиIэтэкъым – Торвэлд фIыуэ мышхэу хъунутэкъым. Сабийхэми сытми зыгуэр ящыптIагъэкIи зэфIэкIкъым. Абыхэм ятезгъэкIуэдэну къызитыр къанэ щымыIэу ятекIуэдэжт. Си IэфI цIыкIухэ!
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. ТхьэмыщкIэ цIыкIу, Iэджэрэ уэ езыр узыхуейм зыхуэбгъэныкъуа къыщIэкIынщ.
НОРЭ. ГурыIуэгъуэщ. Псом нэхърэ нэхъ фейдэшхуэ хэзыхыр сэратэкъэ. Торвэлд, псалъэм папщIэ, къызитт бостей уаси, сэ тезгъэкIуадэр и ныкъуэрат. Сыт щыгъуи нэхъ пуду, нэхъ къызэрыкIуэу къэсщэхут. Насып сиIэти, псори сэкIут, арати гу лъитэтэкъым. Ауэ сэ езым мызэ-мытIэу къыщыстехьэлъэ къэхъуащ, Кристинэ. Хэт дахэу зихуэпэну зыфIэмыфIыр! Пэжкъэ?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. ПцIы хэлъкъым.
НОРЭ. НэгъуэщI хэхъуапIэ гуэрхэри къыщысхукъуэкIи щыIэт. ЩIымахуэ кIуам сехъулIэри къитхыкIын хуей куэд къысIэрыхьат. Пщыхьэщхьэ къэс си пэшым зыщIэзубыдэжурэ жэщыку хъуху еуэ-еуэу сытхэт. Сыту сешрэт языныкъуэхэм деж! ИтIани гухэхъуэт апхуэдэу улажьэурэ ахъшэ къэблэжьыну. ЦIыхухъуу зыслъытэжыным нэсат.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Сыт хуэдиз-тIэ апхуэдэ амалкIэ упшыныжыфар?
НОРЭ. Мис абы и пэжыпIэр бжесIэфынукъым. Апхуэдэ Iуэхухэр гугъу дыдэщ зэхэбгъэкIыну. СщIэ закъуэр къэзулъэпхъэщыфам хуэдиз зэрестыжаращ. Ауэ зыри щысхузэфIэмыкIыжи къэхъут Iэджэрэ. (ГуфIэу). Апхуэдэхэм деж сытIысти лIыжь бей гуэр къызэхъуэпсауэ къызэфIэзгъэщIт…
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Ы? Сыт лIыжь?
НОРЭ. Зыри Iей! Псалъэм папщIэ, ар малIэ, и уэсятыр зэтрахри хьэрфышхуэкIэ тхауэ мыр иту къыщIокI: «Си ахъшэ псори икIэщIыпIэкIэ дыщэ защIэу си псэм хуэдэ Хелмэр Норэ-гуащэ къыхузогъанэ».
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Норэ, си псэ, сыт хуэдэ лIыжь зи Iуэху зепхуэр?
НОРЭ. Ярэби, сыту къыбгурымыIуэрэ? ЩыIэххэтэкъым зы лIыжьи. Си нэгум и закъуэт ар щыпсэур. Ахъшэ къыздисхын щызимыIэхэм деж апхуэдэурэ зытезгъэут. Хъунщ, зэпыту укIуэ а лIыжь зэшыгъуэри. Иджы зыри къысфIэIухужкъым. Езыми и уэсятми сыхуэныкъуэжкъым. Иджы сыщIэгузэвэн сиIэжкъым, Кристинэ. (Къыщолъэт). Уа ди Тхьэ, сыту фIыгъуэшхуэ! Егупсысыт, зы щхьэкIи умыгузавэу! УщIэгузави уигу къеуи щымыIэу! Упсэурэ-упсэууэ, сабийхэм уакIэрыщIауэ. Уи унэм дахэу, екIуу, Торвэлд зэрыфIэфым хуэдэу унэлъащIэхэр щIэбгъэувэу. Ауэрэ хуэмурэ гъатхэри къохьэ, уафэ къащхъуэр, дуней хуитыр. ЗыщIыпIэ дыкIуэфынри хэлъщ. Аргуэру хыр тлъагъункIи хъунщ. Сыту гухэхъуэ насыпыфIэу зыплъытэжу упсэуну!
ЩIэхьэпIэм уэзджынэ макъ къыщоIу.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Уэзджынэр къагъаджэ. СыщIэкIыжмэ нэхъыфI къыщIэкIынщ сэ.
НОРЭ. Щыс, ущIэмыкIыж, мыбы зыри къыщIэхьэнукъым. Торвэлд деж зыгуэр къэкIуа къыщIэкIынщ.
IУЭХУТХЬЭБЗАЩIЭ. (Iужыбжэм[2] деж щыту). Къысхуэгъэгъу, гуащэ, зиусхьэн гуэр къэкIуащ зиусхьэн уэчылым Iуэху хуиIэу.
НОРЭ. «Зиусхьэн унафэщIым деж» жыпIэнурат, пэжкъэ?
IУЭХУТХЬЭБЗАЩIЭ. Зиусхьэн унафэщIым. Ауэ сщIэкъым – абы и деж дохутырыр щIэскъэ…
НОРЭ. КъэкIуар хэту пIэрэ?
КРОГСТЭД. Сэращ ар, Хелмэр-гуащэ.
Линне-гуащэр къощтэри къэуIэбжьауэ щхьэгъубжэмкIэ зегъазэ.
НОРЭ. (КъыщIэхьам зы лъэбакъуэкIэ пэгъунэгъуу мэбакъуэри, гузавэу, и макъыр иришэхауэ). Уэри? Дауэ ар къызэрыбгурыIуэнур? Сыт хуэдэ Iуэху си щхьэгъусэм ухуиIэр?
КРОГСТЭД. Банк Iуэхуу жыпIэ хъунущ. Сэ Акционер банкым IэнатIэ цIыкIу гуэр щысIыгъщ, уэ уи щхьэгъусэр ди унафэщI хъуауэ жаIэри, абы къыхэкIыу…
НОРЭ. Абы къыхэкIыу…
КРОГСТЭД. Си щхьэ Iуэхущ, Хелмэр-гуащэ. НэгъуэщI Iуэху сиIэкъым.
НОРЭ. НтIэ, еблагъэ езым и кабинетым. (КъыфIэмыIуэхуу щхьэщэ ещI, бжэр егъэбыдэжри, жьэгур зэрагъэплъым еплъыну бгъэдохьэ).
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Норэ… Хэт ар?
НОРЭ. Хуитырылажьэ уэчыл Крогстэд.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. НтIэ, сыщыуакъым.
НОРЭ. ПцIыхуу ара ар?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. СцIыхуащ... Илъэс зыбжанэ ипэкIэ. Абы зы зэман ди щIыпIэм щызэхагъэкI Iуэхухэр зэрихьэу щытащ.
НОРЭ. Пэжщ.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Сыту зихъуэжа!
НОРЭ. Си гугъэмкIэ, и унагъуэ Iуэхур къехъулIатэкъым абы.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. И щхьэгъусэр дунейм ехыжащ иджы, ара?
НОРЭ. Сабий гуп къыхуигъанэри… Хъуащ, иджы къызэщIэплъащ. (Жьэгум къыбгъэдокIыжри шэнт-хъыринэр тIэкIу IуегъэкIуэт).
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Абы Iуэху Iэджи зэрихуэу жаIэ.
НОРЭ. НтIэ. ПэжынкIи хъунщ. Сэ хэсщIыкIыххэкъым. Ауэ куэдщ Iуэхухэм дызэрегупсысар, зэшыгъуэ хъуным нэсащ.
Хелмэр и пэшым дохутыр Ранк къыщIокIыж.
ДОХУТЫР РАНК. (КъызэрыщIэкIыжым хуэдэурэ). Хьэуэ, хьэуэ, зэран сыфхуэхъуну сыхуейкъым. Уи щхьэгъусэм деж сыщIэплъэнщи нэхъыфIщ. (Бжэр зэдыхуещIыжри Линне-гуащэм гу лъетэ). Къысхуэвгъэгъу. Мыбдежи зэран сыщыхъу си гугъэщ.
НОРЭ. АIэ, ухъукъым. (Зыр адрейм ирегъэцIыху). Дохутыр Ранк - Линне-гуащэ.
РАНК. А! А цIэр куэдрэ щызэхэсхащ сэ мы унэм. Си гугъэмкIэ, уэращ дэкIуеипIэм къыщызэзнэкIар?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Сэращ. Сэ хуэму фIэкIа сыдэкIуеифкъым, къызохьэлъэкI.
РАНК. Ыхьы! Гум уишэжкъым жоIэ.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Сызэреша къудейрауэ къысфIощI.
РАНК. Аркъудей? Зыбгъэпсэхуну укъэкIуауэ ара къыщIэкIынщ къалэм, бысым чэзу пщIыурэ?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. ЛэжьапIэ къыщызолъыхъуэ.
РАНК. Хъарзынэщ, мис абы уешыIуэным укъригъэлынущ, шэч хэмылъу.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Псэун хуейщ, сыт пщIэнур?
РАНК. Апхуэдэу дегупсысу десащ, нэгъуэщIу мыхъун нэхъей.
НОРЭ. КхъыIэ, дохутыр. Уэри уи жагъуэ хуэдэкъым упсэуну.
РАНК. ПэжынкIи хъунщ жыпIэр. Сыт хуэдизу къызэмыхьэлъэкIми, адэкIи си фэр исхыжурэ сыпсэуну сыхьэзырщ. Си сымаджэ къомри аращ. ПсэкIэ сымаджэхэри апхуэдэ дыдэщ. Апхуэдэ зы иджыпсту Хелмэр деж щIэсщ…
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. (Щэхуу). Ы?
НОРЭ. Хэт зи гугъу пщIыр?
РАНК. Уэчыл Крогстэд. Абы теухауэ зыри пщIэкъым уэ. И хьэлым и лъабжьэ дыдэхэр щIэфыкIащ абы, гуащэ. Ауэ абыи мыпсэункIэ амал имыIэу жеIэ.
НОРЭ. Ара? Сыт-тIэ Торвэлд жриIэну зыхуейр?
РАНК. СымыщIэкIэ. Акционер банкым теухуауэ зыгуэр жиIэу зэхэсхащ.
НОРЭ. Крог… а уэчылыр банкым зыгуэркIэ пыщIауэ сщIэххакъым.
РАНК. Къулыкъу гуэр щызэрехьэ. (Линне-гуащэ хуэгъэзауэ). Фи дежкIи апхуэдэ цIыху щызекIуэу пIэрэ? Техьэгъуэ зытехьам ещхьу дэнэкIи къыщаджэдыхьурэ зыщIыпIэкIэ хабзэншагъэ гуэрым и мэ къащыщIихьэным щыгугъхэу, къулыкъу ехьэжьа зыугуэшхэм я нэр и чэзууэ зэтрагъэхуэн папщIэ. АпщIондэхуи цIыху узыншэхэр Iэсэлъасэу къуэгъэнапIэм къуэсын хуей хъууэ.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. НтIэ, сымаджэхэракъэ гулъытэ нэхъ ин хуэныкъуэр?
РАНК. (И дамащхьэхэр дришейуэ). Мис аращ Iуэхушхуэр езыр! Апхуэдэ гупсысэкIэм йагъэкIэ цIыхубэ гъащIэ утыкур сымаджэщым ещхь мэхъу.
Норэ и гупсысэхэм хэтурэ зэуэ хуэму мэдэхьэшхри и Iэгухэр зэтрегъауэ.
Уэ сыт ар дыхьэшхэну къыщIыпщыхъуар? ЦIыхубэ жыхуаIэр пщIэрэ уэ сытми?
НОРЭ. Iейуэ сыхуэныкъуэщ сэ фи цIыхубэ зэшыгъуэм! Сэ нэгъуэщI дыдэ гуэрщ сыщIэдэхьэшхыр. Сыту тхъэгъуэ! Иджы банкым щылажьэ псори Торвэлд и унафэм щIэтынущ, пэжкъэ, дохутыр?
РАНК. Ара апхуэдизу узыгъатхъэр?
НОРЭ. (ГуфIэурэ дзапэ уэрэд къришу). Ар сэ си Iуэхужщ. Си Iуэхужщ. (Пэшым щокIукI). Пэж дыдэу икъукIэ гухэхъуэщ дэ… Торвэлдщ жыхуэсIэр… апхуэдиз, апхуэдиз цIыху къыфIэлIыкIыу зэрыщытынум уегупсысыну. (И жыпым сэмб цIыкIу кърех).
РАНК. Iыхьы! Дэ цIыкIу хэлъу гъурыжьэ! Ар пшхы мыхъун гуэр си гугъуати сэ.
НОРЭ. Пэжщ, ауэ мыр Кристинэ тIэкIу къысхуихьауэ аращ.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Хэт? Сэри?
НОРЭ. Хъунщ-хъунщ, умышынэ. Дэнэт уэ щыпщIэр Торвэлд ар къысхуимыдэу. ПщIэрэ, си дзэхэр згъэкIуэдынкIэ мэшынэ. Ауэ сыт зэ закъуэ сшхымэ къэхъунур? Пэжкъэ, дохутыр? ЗыIугъахуэ! ( Дохутырым и жьэм зы гъурыжьэ жьэделъхьэ). Мэ, Кристинэ, уэри! Сэри зы цIыкIу закъуэ, е цIыкIуитI сшхыми йагъэ кIынукъым. (Аргуэру йокIукI). Пэжыр жысIэнщи, сэ егъэлеяуэ сынасыпыфIэщ. Ауэ иджыри зы закъуэ сыхуейт…
РАНК. Сытыт ар?
НОРЭ. Торвэлд щыту зыгуэр жысIэну сыхуейт.
РАНК. Щхьэ жумыIэрэ-тIэ?
НОРЭ. СоукIытэ. ЕмыкIущ.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. ЕмыкIущ жыпIа?
РАНК. Арамэ жумыIэ. Ауэ дэ укъытщымыукIытэ… Сыт апхуэдизу Хелмэр щыту жыпIэну узыхуейр?
НОРЭ. «ШейтIаным иухь!» жысIэну Iей дыдэу сыхуейт.
РАНК! Iэгъу! Iэгъу!
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Норэ, зыкъэщIэж!
РАНК. Мис, къокIуэри жыIэ.
НОРЭ. (Гъурыжьэ зэрылъ сэмбыр игъэпщкIуурэ). Щщщ!
ХЕЛМЭР. (И Iэблэм бэлътор фIэдзарэ и шляпэр IэщIэлъу пэшым къыщIокI. Абы бгъэдэхьэурэ). Уи натIэ ибгъэкIа сытми, си псэ?
ХЕЛМЭР. НтIэ, щIэкIыжащ.
НОРЭ. УэзгъэцIыхуну хуит сыкъэщI. Мыр Кристинэщ, мыбы, мы къалэм къэкIуащ…
ХЕЛМЭР. Кристинэ жыпIа?.. Къысхуэгъэгъу, сыщыгъуазэтэкъым…
НОРЭ. Линне-гуащэ, си псэ, Линне Кристинэ-гуащэ!
ХЕЛМЭР. Си щхьэгъусэм уэрэ фыкъыздэхъуа къыщIэкIынщ?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Аращ, куэд щIауэ дызэроцIыху.
НОРЭ. Уи нэгу къыщIэгъэхьэт, апхуэдэ гъуэгуанэшхуэ уэ къыпхуэзэн папщIэ зэпичащ.
ХЕЛМЭР. Дауэ ар?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Апхуэдэ дыдэри сыт, ауэ…
НОРЭ. Кристинэ кIэнтIор IуэхухэмкIэ Iэзэ дыдэщ, аращи лэжьыгъэм фIыуэ хэзыщIыкI гуэрым деж увыну хуейт нэхъыфIыжу зригъэсэн папщIэ.
ХЕЛМЭР. Губзыгъагъэщ, гуащэ.
НОРЭ. Арати, уэ банкым и унафэщIу узэрагъэувар зэрызэхихыу – ар кIэзетхэм тетащ-тIэ – занщIэу мыбы къэлъэтащ. Уэ си хьэтыркIэ, Торвэлд, Кристинэ зыгуэр хуэпщIэфынщ, пэжкъэ?
ХЕЛМЭР. ПщIэну щыткъым. Уи щхьэгъусэр дунейм ехыжауэ ара?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. НтIэ.
ХЕЛМЭР. КIэнтIор лIэжьыгъэми хыбощIыкI?
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Хъарзынэу сыщыгъуазэщ.
ХЕЛМЭР. НтIэ, IэнатIэ гуэр къыпхуэзгъуэтыфынри хэлъщ.
НОРЭ. (Iэгу еуэурэ). Плъагъурэ! Плъагъурэ!
ХЕЛМЭР. И чэзу дыдэу укърихьэлIащ, гуащэ.
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Тхьэр арэзы къыпхухъу, сыту себгъэхъулIа!
ХЕЛМЭР. Iуэхукъым. (Бэлътор щетIагъэ). Ауэ нобэ къысхуэвгъэгъу…
РАНК. КъэувыIэ, сэри сыуигъусэщ. (Iужым щыфIэдза и джэдыгур къыщIехьэри хьэкум щхьэщиIыгъэурэ егъэхуабэ).
НОРЭ. Торвэлд, си псэ, зумыгъэгувэ закъуэ.
ХЕЛМЭР. Сыхьэт сыкъэтынуми аращ.
НОРЭ. Кристинэ, уэри ущIэкIыжу ара?
КРИСТИНЭ. (Бэлътор щитIэгъэжурэ). НтIэ, сыщыпсэун пэш гуэр къэзмылъыхъуэу хъунукъым.
ХЕЛМЭР. НтIэ, зэгъусэу дыщIэкIынщ?
НОРЭ. (Линне-гуащэ дэIэпыкъуурэ). Ди унэр апхуэдизу зэпэзэву щымытамэ, ущыIэнтэкъэ, зыри амалкъым...
ЛИННЕ-ГУАЩЭ. Сыт жыпIэр? Абы сегупсысыххакъым. Узыншэу, си псэм хуэдэ Норэ, сынохъуэхъу псом щхьэкIи.
НОРЭ. Узыншэу иджыркIэ. Пщыхьэщхьэ укъэкIуэнщ иджыри, Тхьэм жиIэмэ. Уэри, дохутыр. Сыт? Гукъыдэж сиIэмэ жыпIа? УиIэнущ амал имыIэу. ФIыуэ зызэщIэкудэ закъуэ.
Псори уэршэрурэ, сэлам зэрахыжурэ, щIокI. ДэкIуеипIэмкIэ сабий макъ къоIукI.
Ахэращ ар! Ахэращ! (Мажэри Iужыбжэр Iуех).
Дэгызэ Аннэ-Марие сабийхэр и гъусэу къыщIохьэ.
ФыкъыщIэхьэ! ФыкъыщIэхьэ! (Зрегъэзыхри сабийхэм ба яхуещI). Си псэ закъуэхэ, си IэфIхэ! Еплъыт мыбыхэм, Кристинэ! Фо цIыкIу защIэхэкъэ?
РАНК. Жьы зэпрыхум ущыуэршэр хъунукъым!
ХЕЛМЭР. НакIуэ, Линне-гуащэ. Мыбы анэхэращ иджы къыщIэнэну зи чэзур.
Дохутыр Ранк, Хелмэр, Линне-гуащэ сымэ щIокIыж, Аннэ-Марие сабийхэр и гъусэу пэшым къыщIохьэ. Норэи Iужыбжэр егъэбыдэжри пэшым къыщIохьэ.
НОРЭ. Сыту фынэжэгужэ икIи фыкъызэщIэплъа! Фи нэкIу цIыкIухэр плъыжьу! МыIэрысэ цIыкIухэм, гулъ цыкIухэм фарещхьщ!.. Апхуэдэу нэгузыужьт? Ар фIы дыдэщ. Пэжкъэ? Боби Эммэи IэжьэкIэ къепшэкIауэ ара? ТIури зэуэ? Еплъыт абы! ЩIалэфIщ си къуэ цIыкIу Ивар! Хьэуэ, егъэIыгъ, Аннэ-Марие! Си псэм хуэдэ, си гуащэ цIыкIу! (Дэгызэм хъыджэбз нэхъыщIэр къыIехри ар иIыгъыу зегъэкIэрахъуэ). НтIэ, нтIэ, Боби Анэм къыдэфэнущ. Сыт жыпIа? УэскIэ дызэзэуащ жыпIа? Сэри сывигъусарэт! Ягъэ кIынкъым, Аннэ-Марие, сэ стIэщIыжынхэщ. КхъыIэ, сэ сыгъэщI, ар сэ зыкIэ сфIэфщи. Мобдеж, хьэкущхьэм кофе къыпхуэзгъэнауэ тетщ.
Дэгызэр бжэ сэмэгумкIэ щIокI. Норэ сабийхэр етIэщIыж, езыхэм ядэуэршэрурэ щыгъын Iувхэр адэ-модэкIэ зэбгредз.
Пэжуи? Хьэшхуэ къыфкIэлъыжауэ ара? Къывэдзэкъакъэ? Хьэуэ, хьэхэр апхуэдэ къупщхьэгуащэ дахэ цIыкIухэм едзакъэкъым. Цыс! Ивар, зыкIуэцIышыхьахэм зэкIэ уеплъ хъунукъым. Илъри? ФщIарэт абы илъыр! Хьэуэ-хьэуэ. Абы уеIусэ хъунукъым. Сыт? Фыджэгунуи? Сыт дызэрыджэгунур? ГъуэрыгъуапщкIуэи? ИIэ-тIэ, гъуэрыгъуапщкIуэ дыджэгунщ. Япэу Боби зегъэпщкIу. Сэри? Хъунщ-тIэ, сэ япэу зызгъэпщкIунщ.
Джэгун щIадзэ, дэхьэшхыу, зэрызехьэу. ЗыщIэс пэшми, къыбгъурытми зыщагъэпщкIу. ИкIэм Норэ Iэнэ лъабжьэм зыщегъэпщкIу. Сабийхэр зэрызехьэу пэшым къызэрыщIохьэри Анэр къалъыхъуэ, ауэ къахуэгъуэткъым, щэхуу зэрыдэхьэшхыр зэхах, итIанэ Iэнэтепхъуэр къаIэтри кIийуэ къагъуэт. Псоми ягу хохъуэ. Норэ игъэшынэнхэу зищI хуэдэ зыкъыщIешиикI. Аргуэру псори гуфIэу мэкIий. Абы хэту зыгуэр щIыбыбжэм къытоуIуэ. Ар зыми зэхихкъым. ИтIанэ бжэр къызэIуокIри Крогстэд къыщIохьэ. Ар зы дакъикъэкIэ поплъэ. Джэгур йокIуэкI.
КРОГСТЭД. Къысхуэгъэгъу, Хелмэр-гуащэ.
НОРЭ. (МащIэу къыхокIиикI, зыкърегъэзэкIри зыкъытреIэтыкI). А! Сыт фызыхуейр?
КРОГСТЭД. Къысхуэгъэгъу. ЩIыбыбжэр Iухат, ягъэбыдэжыну ягу къэкIыжа къыщIэкIынкъым.
НОРЭ. Щхьэгъусэр щIэскъым, зиусхьэн Крогстэд.
КРОГСТЭД. СощIэ.
НОРЭ. НтIэ… сыт укъыщIэкIуар?
КРОГСТЭД. Сынопсэлъэну.
НОРЭ. Сэ… (Сабийхэм щэхуу). Аннэ-Марие деж фыкIуэ. Сыт? Хьэуэ, дотэм Анэм зыри кърищIэнукъым. Ар кIуэжмэ, иджыри дыджэгунщ. (Сабийхэр сэмэгумкIэ щыт пэшым щIегъэхьэри бжэр егъэбыдэ. Гузавэу, Iэнкуну). Укъызэпсэлъэну ухуейуэ ара?
КРОГСТЭД. НтIэ, сыхуейщ.
НОРЭ. Ноби? Нобэ … мазэм и япэ махуэр къэсакъым иджыри…
КРОГСТЭД. Хьэуэ, илъэсыщIэ жэщщ. ИкIи уэращ зэлъытар ар махуэшхуэ хъунрэ мыхъунрэ.
НОРЭ. Сыт узыхуейр? Сэ нобэ зы амалкIи схузэфIэкIынукъым...
КРОГСТЭД. Абы зэкIэ дытепсэлъыхьынкъым. НэгъуэщI зыгуэр. Дакъикъэ закъуэ уиIэ?
НОРЭ. Ммм. НтIэ, шэч хэмылъу, сиIэщ, ауэ…
КРОГСТЭД. Хъунщ. Илъабжьэм, Ульсен и рестораным сыщIэс пэт, уи щхьэгъусэр уэрамымкIэ зэрыблэкIыр слъэгъуащ.
НОРЭ. НтIэ, нтIэ.
КРОГСТЭД. Бзылъхугъэ гуэр и гъусэу?
НОРЭ. НтIэ сыт?
КРОГСТЭД. СыщIэупщIэну хуит сыкъэфщIыт. Ар Линне-гуащэкъэ?
НОРЭ. Аращ.
КРОГСТЭД. Къалэм къэкIуа къудейуэ ара?
НОРЭ. НтIэ, нобэ.
КРОГСТЭД. Ар уи ныбжьэгъуфI къыщIэкIынщ?
НОРЭ. Аращ, ауэ къызгурыIуэкъым…
КРОГСТЭД. Сэри зэгуэр си нэIуасэу щытащ ар.
НОРЭ. СощIэ.
КРОГСТЭД. Пэжуи? УощIэ, ара? Арат сэри зэрызигугъэр. НтIэ, ехьэкI-къехьэкI хэмылъу сынывэупщI хъуну: Линне-гуащэ банкым уврэ?
НОРЭ. Си щхьэгъусэм и унафэ ущIэту дауэ апхуэдэу укъызэупщIыныр къызэребгъэкIур? Ауэ укъыщызэупщIакIэ бжызоIэ: нтIэ, Линне-гуащэ банкым щылэжьэнущ. ИкIи сэращ, зиусхьэн Крогстэд, а Iуэхур пхызыгъэкIар. Мис аращ!
КРОГСТЭД. НтIэ, сыщыуакъым а жыхуэпIэм.
НОРЭ. (Пэшым щикIукIыурэ). Дэри ди хьэтыркIэ зыгуэрхэр ящIэми йагъэ мыкIыну къысщохъу. УцIыхубзмэ, абы къикIкъым… Уэри си щхьэгъусэм и унафэм ущыщIэткIэ, зиусхьэн Крогстэд, ухуэсакъ хъунущ и жагъуэ пщIын… ммм… абы …
КРОГСТЭД. Зи хьэтыр илъагъум?
НОРЭ. Ардыдэщ.
КРОГСТЭД. (И псэлъэкIэр ихъуэжу). Хелмэр-гуащэ! Уи хьэтырыр си фейдэкIэ къыпхуэмыгъэщхьэпэну пIэрэ?
НОРЭ. Ар дауэ? Сыт жыпIэну узыхуейр?
КРОГСТЭД. Банкым щызесхьэ къулыкъур къысхуэнэн папщIэ уи хьэтырыр къомыгъэщхьэпэфыну пIэрэ?
НОРЭ. Сыт абы къибгъэкIыр? Хэт уэ уи IэнатIэм уIузыгъэкIыр?
КРОГСТЭД. Iуэхум ущымыгъуазэ хуэдэу фэ щIызытебгъэуэн щыIэкъым. Сэ къызгуроIуэ уи ныбжьэгъур сэ къысIууэну зэрыхуэмеинур, сызэрырахужьэмкIи фIыщIэ зыхуэсщIын хуейр хэтми сощIэ…
НОРЭ. Уи фIэщ щIы…
КРОГТСЭД. НтIэ, нтIэ… Иджыри зэман диIэщи сынолъэIу уи хьэтырыр къысхуэбгъэщхьэпэну ар къэмыхъун папщIэ.
НОРЭ. Зиусхьэн Крогтсэд, сэ зы хьэтыри сиIэххэкъым.
КРОГСТЭД. УимыIэххэуи? Си гугъэмкIэ, иджыпсту дыдэщ щыжыпIар…
НОРЭ. ГурыIуэгъуэщ. Ауэ сэ къизгъэкIар нэгъуэщIщ. Сэри? Дауэ уи нэгу къызэрыщIэбгъэхьэр сэ си щхьэгъусэм зыгуэр схуегъэщIэныр?
КРОГСТЭД. Ярэби, сэ уи щхьэгъусэр дызэрыстудентрэ соцIыху. Си гугъэкъым зиусхьэн унафэщIыр адрей унагъуэлIхэм нэхърэ нэхъ къытегъэхьэгъуейуэ.
НОРЭ. Си щхьэгъусэм хуэмыфащэ хужыпIэнумэ, ущIэкIыжыну сынолъэIунущ.
КРОГСТЭД. ИкъукIэ ухахуэщ уэ, Хелмэр-гуащэ.
НОРЭ. Сэ сыпщышынэжкъым афIэкIа. ИлъэсыщIэр къызэрихьэу псори зытезгъэкIыжынущ зыри къэмынэу.
КРОГСТЭД. (Нэхъ зэпIэзэрыту). ПщIэрэ, Хелмэр-гуащэ. Амалым хуекIуэн хуей хъумэ, сэ си псэ себлэжынукъым банкым щысIыгъ IэнатIэ цIыкIур къысхуэнэн папщIэ.
НОРЭ. Солъагъу.
КРОГСТЭД. Улахуэм щхьэкIэкъым. Ар нэхъ мащIэ дыдэу къысфIэIуэхуращ. Мыбдежым нэгъуэщIщ Iуэхум хэлъыр. Зызумысыжынщ. Iуэхур зыIутыр мыращ. Уэ, хэти хуэдэу, уощIэ сэ зэгуэр семыгупсысу зыгуэр зэрысIэщIэщIар.
НОРЭ. Зыгуэр зыхэсхащ.
КРОГСТЭД. Iуэхур хейщIапIэм нэсатэкъым, ауэ абы лъандэрэ гъуэгу псори щызэхуащIат си гупэкIэ. Арати а … зэдэтщIэж Iуэхухэм сыхэхьащ. УзыхэпсэукIын гуэр ухуейтэкъэ? Пэжыр жысIэнщи, мыIейуи зесхьащ а Iуэхур абы хэтхэм елъытауэ. Ауэ иджы сызэрыхуа щытыкIэм сыкъикIыжын хуейщ. Си къуэхэр балигъ мэхъу ауэрэ. ЦIыхубэм деж щыулъия си цIэр зэрыхъукIэ къыщIэзмыгъэщыжу хъунукъым абыхэм папщIэ. Банкым сыщылэжьэныр а лъэныкъуэмкIэ япэ лъэбакъуэт. Иджы уи щхьэгъусэм зэ еIунщIыгъуэкIэ мащэм среутIыпщхьэ.
НОРЭ. Уи фIэщ щIы, зиусхьэн Крогстэд, сэ зыкIи сыбдэIэпыкъуфынукъым.
КРОГСТЭД. Ухуейкъыми аращ укъыщIыздэмыIэпыкъуфынур. Ауэ сэ узэрыхэзгъэзыхьын амал сиIэщ.
НОРЭ. Уи щIыхуэ зэрыстелъыр си щхьэгъусэм жепIэжыну ара?
КРОГСТЭД. Ммм! ЖесIэжмэ-щэ?
НОРЭ. Ар емыкIу дыдэт итIанэ уи лъэныкъуэкIэ. (И макъым нэпс щIэту). Дауэ? А щэхур – зыщIэзгъэщIагъуэ, сыщIэгуфIэ си щэхур - апхуэдэу пхъашэу, емыкIуу, уэ къыббгъэдэкIыу къищIэнуи? Нэхъ гухэщIышхуэ дыдэу щыIэр сыбгъэшэчыну ухуейуэ ара?
КРОГСТЭД. ГухэщI къудей?
НОРЭ. (КъызэщIэплъауэ). Ауэ уеплъыжарэт, итIанэщ уи Iуэхур нэхъеижитI щыхъунур. Ар пщIэмэ, си щхьэгъусэм узэрымыцIыху щIагъуэр къыгурыIуэпэнщи, абы иужькIэ банкым укъыIуинэну ущымыгугъ.
КРОГТСЭД. Сэ сыноупщI: унэкIуэцI гухэщIыгъуэ фIэкIа зыми ущышынэкъэ?
НОРЭ. Си щхьэгъусэм къищIэмэ, къэнар зэуэ къуитыжынурэ дыщIызэхуэзэн щхьэусыгъуэ щыIэххэнукъым.
КРОГСТЭД. (Зы лъэбакъуэкIэ пэгъунэгъу зищIурэ). КъэдаIуэт, Хелмэр-гуащэ. Уэ е зыри уигу пхуиубыдэкъым, е Iуэхум зыри хэпщIыкIыххэкъым. Псори нэгъэсыпауэ къыбгурызмыгъаIуэу хъуну къыщIэкIынкъым.
НОРЭ. Дауэ ар?
КРОГСТЭД. Уи щхьэгъусэр сымаджэ хъуа нэужь, укъакIуэри доллэр минрэ щитIрэ щIыхуэу уэстыну укъызэлъэIуащ.
НОРЭ. СщIэтэкъым нэгъуэщI сызэлъэIун!
КРОГСТЭД. А ахъшэр къыпхуэзгъуэтыну укъэзгъэгугъащ.
НОРЭ. ИкIий къысхуэбгъуэтащ.
КРОГСТЭД. Укъызэрызгъэгугъар псоми зэращI хабзэмкIэщ. Уэ абы щыгъуэ уи щхьэгъусэр зэрысымаджэм апхуэдизкIэ уигъэщхьэжагъуэти псо дыдэми щыгъуазэ зыпщIыныр уи Iуэхутэкъым. Аращи иджы ахэр уигу къызогъэкIыж. Пэжщ, ахъшэр къыпхуэзгъуэтыну укъэзгъэгугъэри щIыхуэ тхылъ пхуэстхащ.
НОРЭ. НтIэ, сэ абы Iэ щIэздзащ.
КРОГСТЭД. Аращ. Ауэ и лъабжьэм уи адэм къыбгъэдэкIыу псалъэ зыбжанэ кIэщIэстхат – ар уэ уи щыхьэту зэрыувыр. А сатырхэм уи адэм езым Iэ щIидзын хуеящ.
НОРЭ. Хуея къудей?.. ИкIий щIидзащ.
КРОГСТЭД. Сэ махуэр иратхэжыну щIыпIэ къэзгъэнат. Сытми, уи адэм тхылъымпIэм Iэ щыщIидза махуэр езым иригъэувэжын хуейт. ПщIэжрэ ар, гуащэ?
НОРЭ. СщIэж си гугъэщ…
КРОГТСЭД. Сэ щIыхуэ тхылъыр уэстащ уи адэм хуебгъэхьын папщIэ. Аракъэ?
НОРЭ. Аращ.
КРОГСТЭД. Уэ, дауи, ар занщIэу ебгъэхьащ, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, махуитху-хы зэрыдэкIыу уи адэм и Iэр щIэлъу тъылъыр къысхуэпхьри ахъшэр къыпIэрыхьащ.
НОРЭ. Аращ-тIэ, и чэзум уэстыжурэ дыкъекIуэкIакъэ?
КРОГСТЭД. Зэрыхъум хуэдэу. Ауэ… дызытепсэлъыхьым дытехьэжынщи, а зэманым уэ гугъу уехь къыщIэкIынт, Хелмэр-гуащэ?
НОРЭ. Пэжщ.
КРОГСТЭД. Уи адэр, си гугъэмкIэ, сымаджэ хьэлъэт?
НОРЭ. ПIэхэнэ хъуат.
КРОГСТЭД. Куэд дэмыкIыуи дунейм ехыжащ, аракъэ?
НОРЭ. НтIэ.
КРОГСТЭД. КъызжеIэт, Хелмэр-гуащэ, уи адэр щылIа махуэр уигу къимынауэ пIэрэ зэрымыщIэкIэ? Дунейм щехыжа махуэмрэ мазэмрэ?
НОРЭ. ФокIадэм и тIощIрэ бгъум дунейм ехыжащ си адэр.
КРОГСТЭД. Пэж дыдэщ. Сэри сыщIэупщIат. Иджы зэрызэхуэмыкIуэм еплъ мы Iуэхур… (ТхылъымпIэ къыдех), къызгурыIуэну къару зыхуэзмыгъуэтыр.
НОРЭ. Сыт зэхуэмыкIуэр? СщIэкъым…
КРОГТСЭД. ЗэхуэмыкIуэр аращи, Хелмэр-гуащэ: уи адэм векселым Iэ щыщIидзар, езыр дунейм ехыжу махуищ дэкIыжа нэужьу къыщIокI.
НОРЭ. Дауэ? КъызгурыIуэкъым.
КРОГСТЭД. Уи адэр фокIадэм и тIощIрэ бгъум дунейм ехыжащ. Ауэ еплъ. И IэщIэдзым жэпуэгъуэм и етIуанэр щIэтщ. Ар гурыIуэгъуэ?
Норэ щымщ.
КъызгурыбгъэIуэфыну пIэрэ?
Норэ иджыри щымщ.
НэгъуэщIу гу зылъыптэращи: «жэпуэгъуэм итI» псалъэхэри илъэсри уи адэм и тхыгъэкIэкъым зэрытхар, сцIыхуу къысфIэщI нэгъуэщI хъэтIкIэщ. Ар иджыри зыгурыбгъэIуэфынущ: уи адэм махуэмрэ илъэсымрэ щIитхэну игу къэмыкIыжынри хэлът Iэ щыщIидзми, абы и пIэкIэ ар хуэгъэфэщауэ, щылIа махуэр зымыщIэ нэгъуэщI гуэрым щIитхэжауэ уегупсыс мэхъу. Абы зэкIэ Iей зыри хэлъкъым. Iуэхур езы IэщIэдзращ. Ар пэж дыдэу уи адэра зи IэщIэдзыр, Хелмэр-гуащэ?
НОРЭ. (ТIэкIурэ зиIэжьа нэужь, и щхьэр дреIэтейри уэчылым и нэм бзаджэу щIоплъэ). Хьэуэ, аракъым. Сэ щIэздзащ абы и пIэкIэ.
КРОГСТЭД. КъэдаIуэт, Хелмэр-гуащэ… Уэ пщIэрэ апхуэдэу зыкъэбумысыжыныр зэрымыIуэху цIыкIур?
НОРЭ. Сыт щхьэкIэ? Уи ахъшэхэр псори ирикъуу къыпIэрыхьэжынущ куэд дэмыкIыу.
КРОГСТЭД. СыноупщI хъуну: сыт тхылъымпIэхэр уи адэм щIыхуумыгъэхьар?
НОРЭ. Амал щыIэтэкъым. Ар сымаджэ хьэлъэт. Iэ щIэдз жысIэу селъэIуамэ, ахъшэр зэрысщIынымкIэ къызэупщIынут. Езыри пIэхэнэу си щхьэгъусэр зэрылIэн-къэнэныр дауэт зэрыхуэстхынур? КъысхузэфIэгъэщIтэкъым.
КРОГСТЭД. Хамэ къэралым укIуэн гукъыдэжым упыкIамэ зэфIэкIат.
НОРЭ. Ари амал зимыIэт. Абы си щхьэгъусэм и узыншагъэр елъытат. Ари къысхуэгъэнэнутэкъым.
КРОГСТЭД. НтIэ, апхуэдэу щыпщIым сэ сыкъызэрыбгъапцIэр уигу къэкIакъэ?
НОРЭ. Сэ ар къысфIэIуэхун щIыхуей щхьэусыгъуэ сиIэтэкъым. Уэ сыногупсысыну сыхуеиххэтэкъым. Си щхьэгъусэр псэзэпылъхьэ зэритыр пщIэуэ, сыхэбгъэзыхьурэ укъызэрыспкърыупщIыхьым щхьэкIэ услъагъу хъутэкъым.
КРОГСТЭД. Хелмэр-гуащэ! Уэ уи къуаншагъэр ипэжыпIэкIэ IупщIу зэрумылъагъур наIуэщ. Ауэ бжесIэфынуращ: сэ си напэ щIытекIари, си цIэр зыгъэулъияри мыбы нэхърэ нэхъ Iейтэкъым икIи нэхъ шынагъуэтэкъым.
НОРЭ. Уэ… Уи щхьэгъусэр къебгъэлын папщIэ апхуэдэ гуэр пхуэщIэну щытауэ си фIэщ пщIыну ухуейуэ ара?
КРОГСТЭД. Хабзэр гукъэкIым еплъкъым.
НОРЭ. НтIэ, щIагъуэкъым апхуэдэ хабзэр.
КРОГСТЭД. ЩIагъуэми мыщIагъуэми, тхылъымпIэр хейщIапIэм естмэ, хабзэкIэ тезыр уагъэхьынущ.
НОРЭ. ИгъащIэкIи си фIэщ хъункъым. И псэм еджэу телъ адэр гуныкъуэгъуэм щихъумэну пхъур хуимытуи? ЩуIэгъэм и лIыр къригъэлыну хуимытуи? Сэ фIыуэ сщIэкъым хабзэр, ауэ зыщIыпIэ деж апхуэдэ хуитыныгъэ итын хуейщ абы. Уэ у-юристу пщIэкъым ар. Уэ хабзэм хэпщIыкI щыIэ хъункъым, зиусхьэн Крогстэд!
КРОГСТЭД. Арауи щрет. Ауэ… мы уэрэ сэрэ зэхудиIэуххэм зыгуэр зэрыхэсщIыкIым шэч къытепхьэкъым, пэжкъэ? Пэжщ. Узэрыхуейуэ щIы. Ауэ сэри бжызоIэ: иджыри зэ къызэлъэпауэIамэ, уэри гъусэ укъысхуэхъунущ. (Щхьэщэ ещIри щIыбыбжэмкIэ щокIыж).
НОРЭ. (ДакъикъэкIэ гупсыса нэужь, и щхьэр еIэтри) Аращ ар сытми! Сигъэшынэну арат зыхуейр. Апхуэдэкъым узрихьэлIар! (Сабий щыгъынхэр зэщIикъуэжын щIедзэри къищтахэр хыфIедзэж). Ауэ… Хьэуэ, ар хъункIэ амал зимыIэщ! Сэ ар лъагъуныгъэращ сэзыгъэщIар.
САБИЙХЭР. (СэмэгумкIэ хэлъ бжэмкIэ). Ди Анэ, дотэр куэбжэмкIэ дэкIыжащ.
НОРЭ. НтIэ, нтIэ, сощIэ. Ауэ зыми жевмыIэ дотэр къызэрыкIуар. Зэхэфхрэ! Фи Адэми жевмыIэ!
САБИЙХЭР. Хъунщ, хъунщ, ди Анэ, уэ укъыддэджэгунукъэ-тIэ иджыри?
НОРЭ. Хьэуэ, хьэуэ, иджыпсту хъунукъым.
САБИЙХЭР. Уэ дыкъэбгъэгугъащ.
НОРЭ. Пэжщ, ауэ иджыпсту сыхущIэхьэкъым. ФыкIуэ фыщIэхьэж, сэ Iуэху Iэджэи сиIэщ. ФыкIуэ, фыкIуэ, си псэм хуэдэ цIыкIухэ! (Щабэу ахэр пэшым щIегъэкIыжри бжэр якIэлъыхуещIыж. ИтIанэ тэхътэбаным йотIысхьэри хэдыкI къещтэ, зыбжанэрэ мастэкIэ хоIэбэри къоувыIэж). Хьэуэ! (ХэдыкI уэрдыхъур хыфIедзэ, къотэдж, Iужыбжэм бгъэдохьэри маджэ). Ленэ! Къэхь мыдэ уэздыгъейр! (СэмэгумкIэ щыт Iэнэм бгъэдохьэри къыдэгъэжыр къыIуех, аргуэру къоувыIэ). Хьэуэ, ар уи нэгу къыпхущIэмыгъэхьэн гуэрщ!
IУЭХУТХЬЭБЗАЩIЭ. (Къудамэр иIыгъыу). Дэнэ деж згъэувын, гуащэ?
НОРЭ. Мобдеж, унэкум.
IУЭХУТХЬЭБЗАЩIЭ. Иджыри зыгуэр къыпхуэсхьын?
НОРЭ. Хьэуэ, псори Iэгъуэу щылъщ, упсэу.
УнэIутым уэздыгъейр егъэуври щIокIыж.
(Уэздыгъейр иблэн щIидзэу). Мис мыбдежым шэху уэздыгъэхэр, мыбдежым удз гъэгъахэр… ЦIыху гущыкIыгъуэ… ПцIыщ, пцIыщ, пцIыщ! Апхуэдэ зыри къэхъункIэ амал иIэкъым. Жыгыр дахащэ хъунущ. Псори уэ зэрыпфIэфIым хуэдэу сщIынщ, Торвэлд... Уэрэди бжесIэнщ икIи сыкъыпхуэфэнщ.
Бжэр къыIуехри тхылъымпIэ Iэрамэ IэщIэлъу ХЕЛМЭР къыщIохьэж.
А!.. УкъэсыжакIэ?
ХЕЛМЭР. НтIэ. Зыгуэр къыщIэхьа?
НОРЭ. КъыщIэхьа жыпIа?.. Хьэуэ.
ХЕЛМЭР. Ар дауэ-тIэ? Крогстэд куэбжэмкIэ дэкIыжу слъэгъуа къудейщ.
НОРЭ. Ара? А, пэжщ, Крогстэд зы дакъикъэкIэ къыщIэхьат мыбы.
ХЕЛМЭР. Норэ, уи нэкIумкIэ солъагъу укъыщхьэщыжыну лъаIуэу къызэрыкIуар.
НОРЭ. Пэжщ.
ХЕЛМЭР. ИкIий уэр-уэру укъэзэлъэIу хуэдэу. Мыбы къызэрыкIуар убзыщIу. КъолъэIуакъэ апхуэдэу?
НОРЭ. КъызэлъэIуащ, Торвэлд, ауэ…
ХЕЛМЭР. Норэ, Норэ, дауэ ар уи гум зэребгъэдар? Апхуэдэ цIыхум угурыIуэу, зыгуэркIэ къэбгъэгугъэу, абы нэмыщIыж сэри пцIы къысхуэбупсу?
НОРЭ. ПцIыи?
ХЕЛМЭР. Зыри къыщIэхьакъым, жыпIакъэ? (И Iэпхъуамбэр егъэдалъэ). АфIэкIа апхуэдэ сумыгъэлъагъу, бзу бзэрабзэ. Бзу бзэрабзэм и тэмакъыр сытым дежи къабзабзэу щытын хуейщ, зы макъ нэпцI къимыIукIыу. (И бгым зырешэкI). Аракъэ? Аращ зэрызигугъари. (ЕутIыпщыж). Сыту гупсэху ди унэ хуабэр. (ТхылъымпIэхэр зэтредз).
НОРЭ. (Уэздыгъейр зэригъэщIэращIэм хуэдэу, щыму тэлай дехри). Торвэлд!
ХЕЛМЭР. Сыт?
НОРЭ. ПщэдеймыщкIэ Стенборгхэ фащэ пшыхь зэрызэхашэр сыту си гуапэ!
ХЕЛМЭР. Сэри егъэлеяуэ сфIэгъэщIэгъуэнщ, иджы сыт хуэдэ амалу пIэрэ псори зэрызэбгъэплъынур жызоIэри.
НОРЭ. А-а! Сыбэлэрыгъри сыхэухьэт абы!
ХЕЛМЭР. Сыту?
НОРЭ. Хъун хуэдэу зыри си щхьэм къихьэкъым. Псори мыхьэнэншэу, мыкIуэмытэу сфIохъу.
ХЕЛМЭР. Норэ цIыкIу ара иджы зэрегупсысыр?
НОРЭ. (И щIыбагъымкIэ къыдохьэри и шэнтуплIанщIэ натIэм зыкъытригъащIэурэ). Торвэлд, ухущIэхьэрэ?
ХЕЛМЭР. Ммм!
НОРЭ. Сыт мы тхылъымпIэхэр зищIысыр?
ХЕЛМЭР. Банк Iуэхущ.
НОРЭ. ЩIэбдзакIэ?
ХЕЛМЭР. Си япэ ита Iуэху’зехьэхэм сызыхуэмей лэжьакIуэхэр IузгъэкIыну, лэжьыгъэри сызэрыхуейуэ зэтезухуэну хуитыныгъэ къаIэщIэзгъэкIащ. Абы илъэсыщIэм ипэ къихуэ тхьэмахуэр ихьынущ. ИлъэсыщIэм деж псори хьэзыру ирихьэлIэну сыхуейщ.
НОРЭ. Араи а Крогстэд тхьэмыщкIэр…
ХЕЛМЭР. Хьым.
НОРЭ. (Иджыри и IэфракIэр шэнтуплIанщIэ натIэм тегъэщIауэ, Iэпхъуамбэхэр хуэмурэ щхьэгъусэм и щхьэцым иригъажэурэ). УхущIэхьэу щытамэ, Торвэлд, Iуэхутхьэбзэшхуэ дыдэкIэ сынолъэIунут.
ХЕЛМЭР. Сыт хуэдэу пIэрэ ар?
НОРЭ. Уэ пхуэдэу зыми къыхэхыкIэ ищIэкъым-тIэ. Сыту сыхуейт а фащэ пшыхьым екIуу хуэпауэ сыкIуэну. Си Iуэху зумыхуэфыну пIэрэ, Торвэлд, сыт щыстIэгъэнуми дауэ зысхуэпэнуми къызжепIэн хуэдэу.
ХЕЛМЭР. Ыхьы! Ерыщ цIыкIум къезыгъэлын къилъыхъуэу ара?
НОРЭ. Аращ, Торвэлд, уэрыншэу си закъуэ схузэфIэкIынукъым.
ХЕЛМЭР. Хъунщ, хъунщ. Дегупсысынщи амал гуэр къыхуэдгъуэтыфыну къыщIэкIынщ гуауэм.
НОРЭ. Сыту фIыт! (Аргуэру уэздыгъей къудамэм бгъэдохьэри, тэлайкIэ щымщ). Удз гъэгъа плъыжьхэр сыту дахэу къыхэщрэ. Ауэ къызжеIэт, а Крогстэд зэрагъэкъуаншэр пэж дыдэу Iей дыдэ?
ХЕЛМЭР. Ар дэфтэр нэпцI утыку къызэрырихьамкIэ ягъэкъуаншэ Ар зищIысыр пщIэрэ?
НОРЭ. Амалыншагъэ гуэрым къыхэмыкIауэ пIэрэ ар?
ХЕЛМЭР. Аращ, е, нэгъуэщI куэдым зэраIэщIэщIэм хуэдэу, зэрыцIыху псынщIэм къыхэкIынри хэлъщ. Сэри апхуэдизу сыгубыдэтэкъым цIыхур апхуэдэ зы Iуэху закъуэ IэщIэщIа щхьэкIэ къуаншэу згъэувыну.
НОРЭ. НтIэ, пэжкъэ-тIэ, Торвэлд?
ХЕЛМЭР. Къуаншащ жыхуэпIэ гуэрхэри я фIэщу щIегъуэжрэ тезыр яхуэфащэр яхьмэ, я напэр ятхьэщIыжыф.
НОРЭ. Тезыри?
ХЕЛМЭР. Ауэ Крогстэд а лъагъуэракъым зрикIуар. Абы пэжри пцIыри зэхитхъуэри зыкъыхигъэкъэбзыкIыжыну хуежьати, мис абыкIэщ и напэр зэрытрихыжар.
НОРЭ. Уэ узэригугъэмкIэ ищIэн хуеяр…
ХЕЛМЭР. Уи нэгу къыщIэгъэхьэт зи нэкIум апхуэдэ бжьыгъэ илъ цIыхум пцIыуэ иупсын, фэуэ зытригъэуэн хуейр зыхуэдизым; псоми я пащхьэ, зэрыщымыту зыщищIын хуей зэрыхъум, уеблэмэ и Iыхьлыхэм, и щхьэгъусэм, къилъхуа и бынхэм я пащхьэ нэгу’Iулъ Iулъым ещхьу ядэпсэууэ. Сабийхэм я гугъу щыпщIкIэ – ар нэхъеижитIщ, Норэ.
НОРЭ. Сыт щхьэкIэ?
ХЕЛМЭР. Сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, пцIыр зыхэIэба псэукIэм унагъуэ гъащIэр зэрыщыту егъэутхъуэри зэпкърегъэщэщ. Апхуэдэ дунейм къыхэхъукI сабийхэм жьы къэшэгъуэ къэс ягухэм ем и зы къуэпс гуэри щедз.
НОРЭ. (И щIыбагъкIэ пэгъунэгъу зыкъыхуищIурэ). Шэч къытепхьэкъэ?
ХЕЛМЭР. Уэчылу сылэжьэху Iэджэрэ щыхьэт сытехъуащ абы, си псэ. Гъуэгу пхэнж пасэу теувахэм я нэхъыбэм я анэхэр пцIыупст.
НОРЭ. Анэхэр щхьэ нэхъ лей?
ХЕЛМЭР. Анэхэм я дежщ ар нэхъыбэм къыщежьэр. Ауэ адэхэри апхуэдэ дыдэурэщ зэрыхэтыр а Iуэхум. Ар дэтхэнэ зы уэчылми ещIэ. А Крогстэдми илъэс бжыгъэкIэ и сабийхэм пцIымрэ фэрыщIыгъэмрэ я щхъухьыр яригъэшхащ, аращ абы и хьэлыр зэIыхьауэ щIэслъытэр. ( И Iэхэр хуишийуэрэ). Аращи, си Норэ IэфI цIыкIу абы щхьэкIэ къызэмылъэIуну сыкърегъэгугъэ. Къэхь уи Iэр, сыкъэбгъэгугъэрэ? Сыт-сыт, сыт ар? Къэхь уи Iэр! ДызэгурыIуащ, арати. Уи фIэщ щIы, сэ абы сызэрыдэлэжьэфын мы дунейм темыт. Апхуэдэ цIыхухэм си пкъым пкъырылъу гущыкI яхузиIэщ.
НОРЭ. (И Iэр къыIэщIехыжри жыгым и лъэныкъуэ адреймкIэ къокIуэкI). Мыр сыту хуабэ. Сэ Iуэху си куэдщ…
ХЕЛМЭР. (Къотэджри тхылъымпIэхэр зэщIекъуэж). Пэжщ, сэри шэджагъуэр къэмыс щIыкIэ мыхэр зэфIэзмыгъэкIыу хъунукъым. Уи фащэм и Iуэхуи зесхуэнщ. Дыщэпс тхылъымпIэм кIуэцIылъу уэздыгъейм фIэбдзэн гуэр, хэт ищIэрэ, къэзгъуэтынкIэи хъунщ. (И Iэр и щхьэм трелъхьэ). Уэри уэ, уасэ зимыIэ си бзу бзэрабзэ цIыкIу. (Кабинетым щIохьэжри бжэр здыхуещIыж).
НОРЭ. (ТIэкIурэ щыму щыса нэужь, хуэму). Ей, аращ ар сытми! Ар къэхъунукъым. Ар къэхъункIэ амал зимыIэщ. Амал иIэ хъунукъым.
АННЭ-МАРИЕ. (СэмэгумкIэ щыт бжэм деж). Сабийхэр я бзэм IэфI къытемынэжауэ «ди Анэ деж» жаIэурэ зыкIэ мэлъаIуэри!
НОРЭ. Хьэуэ-хьэуэ! КъомыгъакIуэ ахэр си деж! Уэ яригъусэ, кхъыIэ, Аннэ-Марие.
АННЭ-МАРИЕ. Хъунщ-хъунщ. (Бжэр зэдыхуещIыж).
НОРЭ. (Гужьеигъуэм и фэр пихуу). Си шыр цIыкIухэр зэIызгъэхьэу!.. Унагъуэм йагъэ езгъэкIыу! (Щыму щыса нэужь, и щхьэр дыредзейри). Ар пэжкъым. Ар зэи, игъащIэ илъэс минкIэи пэж хъункIэ амал иIэкъым.
[1] Гъурыжьэ - пыченэ.
[2] Iуж – унэ щIэхьэпIэ, пырхъуэ.
