Сирием и пшэплъыр Къэбэрдейм ибгхэм къыщонэху
Уеблэмэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым и щыхьэрым щыпсэу куэдми ящIэркъым щалъхуа Сирием къикIыжыфа шэрджэс унагъуипщIхэм зэуэ щIыпIэ санаторэхэр хэщIапIэ зэрахуэхъуар. Хэт мазитI, хэти илъэситI хъуауэ Сирием зи щхьэр къыщезыхьэжьахэр Кавказ Ищхъэрэм щопсэу пщэдджыжь пшэплъхэр кърагъэблагъэу, ажалыншэу икIи нэпсхэр щIамыгъэкIыу, блэкIа дэтхэнэ махуэми щыгуфIыкIыу. Псори зэхэту Сирием и цIыху мелуаних граждан зауэм и мафIэм къыхэкIащ, езыхэм я къалэхэр зыхъунщIэ радикал-исламист бзаджэнаджэхэм къаIэщIэкIыфащ. Мыхэр абыхэм ящыщщ. ЗдэкIуари Истамбылкъым е Амманкъым, атIэ я адэ хэкужьырщ, 1774 гъэм Къэбэрдеишхуэмрэ Джылахъстэнеймрэ я Iуэху-хэм хэIэбэн Тыркум щимыдэжым, Урысей империем щыщу ипэжыпIэкIэ къалъыта щIыналъэрщ.
Дылажьэмэ, гуауэри тщхьэщыкIынщ
Сопсалъэ абыхэм. Загъэбыдэ, зы щхьэкIи тхьэусыхэркъым, къыпщогуфIыкI. АрщхьэкIэ я нэхэм гуауэ щIэтщ иджыпсту я Iыхьлы дыдэ щIалъхьа хуэдэ. Хуитыныгъи, мылъкуи, зыщыпсэуни зимыIэ а цIыхухэр зауитIым я бэлыхьым хэхуащ: Сирием цIыху мини 115-рэ зыщыхэкIуэдакIэ иджыреймрэ блэкIа Кавказ зауэмрэ. Иужьрейр лIэщIыгъуэрэ ныкъуэрэ и пэкIэ Къуэбыдэ и деж урыс дзэ парад щрагъэкIуэкIри иухащ. Абы къишащ щыпсэуа КъуэкIыпIэ тенджыз ФIыцIэ Iуфэм шэрджэс мин 750-м ирагъэбгынэныр. Тхыдэм телъыджэу зэхиухуэнащ: абы щыгъуэм шэрджэсхэр (адыгэхэр) зауэм зэпыIуадзу Урысейм икIащ. Иджыри зауэм зэпыIуадз. Ауэ Урысейм къагъэзэж. Куэдыр Кавказым къэкIуащ, къыщыщIэпхъуам ящыгъам фIэкIа ямыIэу. Ахэр зыкъом щIауэ щIэхъуэпсырт я адэжь хэкум къагъэзэжыну. Ауэ хэт зыщIар абыхэм зыпэмыплъа Iуэхухэр «къадэIэпыкъуну?» Зыр МЧС-м и кхъухьлъатэм къихутащ — 1990 гъэм Урысейм и цIыху зэрыхъуам и фIыгъэкIэ. Адрейр, и фызри сабийхэри, и гъусэу, Ливаным къыкIуэцIрыкIри Урысейм къэкIуащ шумэданитIрэ доллар мин зыбжанэрэ иIыгъыу — игъащIэ псом зэхуихьэсар. Ахэр зэхуэдэкъым; хэт бзи 5-6 ещIэ, щIэныгъитI иIэщ, хэт тхэкIэ-еджэкIэ ищIэ къудейщ.
Сабийхэр щынэжэгужэм деж гъащIэм пещэ. «Iуащхьэмахуэ» санаторэм сызэрыдыхьэу зэхызох хъыджэбз цIыкIуиплIым я дыхьэшх макъ — спорт джэгупIэм къыщажыхь. Гупым я нэхъыжь Дыгъужь Аднан щыпсэу 13-нэ пэшым сэ гуапэу къыщысIуощIэхэр. Нэхъыжьхэм мэ гуакIуэ къызыхих шей къысхутрагъэувэ, кIэнфетхэр и гъусэу. «Российская газета»-м гурэ псэкIэ фIыщIэ къыхуащ. Абыхэм зэхахащ ар цIыху цIыкIум къазэрыщхьэщыжыр. Граммищэ сезыгъэфэну жызыIа езы Дыгъуж и щхьэр Сирием кърихащ, и фызыр и гъусэу. Иджы абы и пэш цIыкIур и лъахэгъухэр щызэхуэс штабым ещхьщ. И бынхэмрэ абыхэм къалъхуахэмрэ Дамаск къыдэнащ. Унагъуэр зейм абыхэм махуэ къэс скайпкIэ запещIэ. Зыгъ Даут къысхуеIуэтэж Сирием и шэр-джэс хьэблэхэу Израилым и гъунапкъэм и гъунэгъухэм зэхэуэхэр зэрыщекIуэкIыр: «Ди къуажэхэм къыдыхьа боевикхэм махуэ къэс цIыху яукIырт». Даут зэпIэзэрыту зиIыгъщ, ауэ абы къызжиIэхэм си щхьэфэцыр егъэтэдж. Редуан Шэриф мыбы къыщалъытэ насыпыфIэу. Илъэс и пэкIэ Урысейм и цIыху хъуащ, Дзэлыкъуэ районым бэджэнду гектари 10 къыщыIихащ. «Бюрократиер, кIэлъэфыгъэхэр-щэ?» — соупщI. ИгъэщIагъуэу си Iэхэр къеубыд: «Апхуэдэ щыIэххэкъым — щIыпIэ властхэр сыт и лъэныкъуэкIи къыддоIэпыкъу. ЯщIэ дэ ди нэгу щIэкIар». Нартыху хисэри, дэлэлхэм ярищащ. Химылъэфа къудейщ. «Сэ зызукъуэдиинут техникэ кърисщэхуну сом мин 500 кредиту къызатамэ, итIанэ сэ езыр нартыхум селэжьыфынут дэлэлхэм соми 5-кIэ езмыщэу. Си жагъуэ мэхъу, ауэ апхуэдэ кредитхэр зратыр фермер ныбжьыщIэхэрщ. Сэ сыщIалэжкъым, илъэс 60 сохъу. Уэ, Максим, абы щыжыIэ. Сэ куэд зэфIэзгъэкIыфынут». ЖызоIэ. МыщIалэж Шэриф и нэхэм апхуэдиз жыджэрагъ къыщIехри, банкиру сыщытамэ, сэ а цIыху гуащIафIэм хуэдищкIэ нэхъыбэ естынт.
Сызыхуэза псоми фIыщIэ хуащI ахэр зэзышэлIа Урысейм. Ахэр щогуфIыкI псэууэ къызэрына къудейм. Топышэхэм къызэрыхамыгъэскIыкIым, махуэ къэс щэ шхэну Iэмал зэраIэм, бомбэхэр къытрадзэнкIэ мышынэхэу жеину зэрыгъуэлъыжым. Нэхъыжьхэм нэхъыщIэхэр хагъэгъуазэ я адэжь хэкум, Сирием зэрыдэIэпыкъум папщIэ Путиным фIыщIэ хуащI, я Iыхьлыхэр, я унэкъуэщхэр къалъыхъуэ. Зи къаруилъыгъуэ цIыхухэр сыт хуэдэ лэжьыгъэми пэрохьэ ахъшэ къаIэрыхьэн папщIэ, щIалэ, хъы-джэбз цIыкIухэр пщэдджыжькIэрэ санаторэм и куэбжэм зэрыдохри, Налшык и школ къызэрыгуэкIым макIуэ.
Сирием къикIыжа адыгэхэу Къэбэрдей-Балъкъэрым 1200-м нэблагъэ щопсэу. Нэхъыбэр СССР-мрэ Урысеймрэ щеджащ, щIэныгъэ зрагъэгъуэтри, къэнэжащ. Сирием граждан зауэ къыщыхъеяр, псом хуэмыдэу Израилым и гъунапкъэм и гъунэгъу шэрджэс къуажэ зыбжанэм (ахэр дзэм яхъумэфыкъым), исламистхэр теуа иужь, ди хэкуэгъухэм ябгынащ илъэсипщI куэдкIэ щыпсэуа щIыпIэхэр. Зы Iыхьэр Дамаскрэ абы и къалэ гъунэгъухэмрэ Iэпхъуащ. Ахэр Правительствэм и дзэхэм яхъумэ, «Адыгэ Хасэ» зэгухьэныгъэм и жьа-уэм щIэтщ. НэгъуэщIхэм мурад ящIащ Урысейм щыIэ я адэжь хэкум къагъэзэжыну. «Адэжь хэкум зришэлIащ Сирием щыщ шэрджэсхэр. Дамаск къыщежьэрти, абы зы зэманым тету Москва къакIуэ кхъухьлъатэхэр къыщыдэлъэтым Урысейм къакIуэрт. Иджы ЛиванымкIэ къыкIуэцIрокI, Сирием и къалащхьэмрэ Бейрутрэ я зэхуаку дэлъыр сыхьэтрэ ныкъуэрэ зыхь гъуэгуанэщ», — къызжеIэ си гъусэ Барсыдж Арфан, Дунейпсо Адыгэ Хасэм и гъэзэщIакIуэ комитету Налшык штаб-фэтэр щызиIэм хэтым, КъБР-м щыIэ шэрджэс общинэм щыщым. Езы Арфан 1997-1998 гъэхэм Налшыкрэ Москварэ кардиологыу щеджащ. Дунейр къызэхикIухьри, и щIалэгъуэр щигъэкIуа къалэм къигъэзэжащ. 1997 гъэ лъандэрэ мыбы щопсэу. Иджы щыхущIыхьэ зэман псори трегъэкIуадэ зыхэпсэукIын ямыIэу къэна и лъахэгъухэр Къэбэрдей-Балъкъэрым хэгъэзэгъэным.
Сирием зауэм зэрыщыщIидзэрэ а къэралым щыщ шэрджэс унагъуэ 60 хуэдиз Налшык и санаторэм щыхагуэшащ. Сирием ахъшэ гурхэр къизыхыфа унагъуэ 20-м нэблагъэм фэтэрхэр къащтащ. ЦIыху 30-м нэблагъэр я Iыхьлыхэм зрашэлIащ — ахэр зэрыгъуэтыжащ Кавказ зауэр зэриухрэ лIэщIыгъуэрэ ныкъуэрэ дэкIа иужь.
Мы зэманым куэд тражыIыхь хамэ къэралхэм къикIыу ди деж къэIэпхъуа цIыхухэр Урысейм хэгъэзэгъэным. Абы егъэщIылIа программэхэр гъэзэщIэн, «къакIуэхэр ди тхыдэмрэ щэнхабзэмрэ хэгъэгъуэзэн, ди иджырей урысей жылагъуэм зэрызыщаIыгъыну щIыкIэр ягурыгъэIуэн зэрыхуейм» гу лъаригъэтащ «Урысей зэкъуэтым» иджыблагъэ иригъэкIуэкIа съездым къыщыщыпсалъэм УФ-м и Правительствэм и унафэщI Медведев Дмитрий.
Сирием къикIыжа шэрджэсхэм егъэщIылIауэ а псалъэхэр Налшык хуабжьу щыпхрокI. ЩIыпIэ властхэмрэ хьэрычэтыщIэхэмрэ я щIэгъэкъуэну къащэхуащ Сирием къикIыжа унагъуэхэр пIалъэкIэ зыщыпсэуну унэ 22-рэ. Ахъшэ зэхэзылъхьэхэм я фIыгъэкIэ, зыщыпсэунумрэ яшхынумрэ къэкIуэжахэм яIэщ. Абыхэм иджыри унэ 61-рэ къащэхуну я мурадщ, санаторохэр зи хэщIапIэ псоми щхьэкIэ. Ар IуэхуфI дыдэщ, псом хуэмыдэу Къэбэрдей-Балъкъэрым ягъэIэпхъуэ мыхъу мылъкур Кавказ Ищхъэрэм щынэхъ лъапIэ дыдэу къыщIэкIынкIэ зэрыхъунур къальытащ. Сирием къикIа хьэщIэхэр мамыру ядопсэу урысхэми, къэбэрдейхэми, балъкъэрхэми, КъБР-м и Прохладнэ, Аруан, Бахъсэн районхэм псэукIэщIэм щыхозагъэ. Мыри гъэщIэгъуэнщ: мыбдеж Iулъхьэ къыщыIамыхын, хьэгъэщагъэхэр щызэрамыхьэн папщIэ, а унэхэр къонэж щIыпIэ администрацэхэм я мылъкуу. Абыхэм я унафэщIхэм езыхэм я щхьэкIэ жэуап яхь КъуэкIыпIэ Гъунэгъум къикIа хьэщIэхэм мыбы зыри къащыхуэмей цIыхуу закъызыщамыгъэхъун папщIэ. ЩытыкIэр щымыIей дыдэ Дамаск, апхуэдэу зауэм и мафIэм зэщIищта Алеппэ, Хомс, Къунейтрэ, Сирием и нэгъуэщI къалэхэм къикIыу Налшык къэкIуа шэрджэсхэм я нэхъыбэ дыдэм жаIэ Урысейм щыпсэуну хуейуэ. Абы и фIыгъуэм хуэлэжьэну я мураду. Езыхэм лэжьэкIэ зэращIэм шэч гуэри хэлъкъым. «Шэрджэсхэр сыт щыгъуи мамыру ядопсэу нэгъуэщI къэралхэм я властхэмрэ лъэпкъхэмрэ. Дэ дощIэ дызэрынэхъ мащIэр икIи щIыпIэ-щIыпIэхэм щызекIуэ хабзэхэм дытетын зэрыхуейр. Дэ диIэхэр узэщIыныгъэм хуэгъэпса мамыр IэщIагъэхэрщ. Абы къыдэкIуэу шэрджэсхэм я хабзэщ зэзышэлIа къэралым къулыкъу хуащIэу» — къызжеIэ Барсыдж Аднан. Зауэм щIидзэн и пэкIэ, Асад нэхъыжьым и зэманым, Сирием и дзэзешэхэм яхэтащ шэрджэс генералхэу 15 хуэдиз. Абыхэм я нэхъыбэр иджы пенсэм щысщ. Налшык къэкIуар мамыр дыдэ IэщIагъэ зиIэхэрщ: дохутырхэрщ, инженерхэрщ, ухуакIуэхэрщ, техникэ щхьэхуэхэр зезыгъакIуэхэрщ.
Студентхэр лъыгъажэм щахъумэ
Зи ныбжьыр илъэс 18 иримыкъуа сабийхэщ репатриант псоми я зэхуэдитIыр. Ахэр щоджэ Налшык и 8-нэ школым. Шэджагъуэ хъухукIэ школ программэ къызэрыгуэкIкIэ, иужькIэ урысыбзэр ядж. Сирием къикIа сабийхэр щхьэхуэу яIыгъкъым. Абыхэм класс щхьэхуэ хухахакъым -псори еджакIуэ гупхэм хагуэшащ нэхъ псынщIэу хэзэгъэн, къадеджэхэм ныбжьэгъу яхуэхъун папщIэ. Студентхэм ятеухуа Iуэхур нэгъуэщIщ. Мы зэманым КъБР-м щоджэ Сирием къикIа шэрджэсхэу 180-рэ. Абы щыгъуэми 104-р щIагъэтIысхьащ бюджет ахъшэ щхьэхуэ хухахри. Ахэр зауэм ижь зыщIихуа репатриант ныбжьыщIэхэщ. «Республикэм и унафэщIхэр ныбжьыщIэхэм ядэIэпыкъуащ щагъэхьэзыр къудамэм зы илъэс щагъэкIуэнымкIэ. Абы урысыбзэр щаджащ. Урысейм ЕгъэджэныгъэмкIэ и министерствэм Сирием къикIа шэрджэсхэм студенти 104-рэ зэрырагъэджэну ахъшэ къаритащ. Арыншамэ, Урысейм зэрыщыIэну пIалъэр зыух щIалэхэм Сирием ягъэзэжын хуей хъунут, исламистхэм я бий зауэм Iухьэнут», — къыхегъэщхьэхукI Барсыдж Арфан. Сирием къикIа ныбжьыщIэхэр Налшык и вузхэм щыхуо-джэ медицинэм, информатикэм, дизайным.
ПсэукIэщIэм хэзэгъэн папщIэ ядэIэпыкъун мурадкIэ, КъБР-м и жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм сирие шэр-джэсхэм къыхузэIуахащ урысыбзэмкIэ дерс пщIэншэхэр. «ЦIыху 32-рэ зыхэт гуп къащтащ, зэзышэлIа къэралым и бзэр зригъэщIэну зэрыхуейр жаIакIэщ нэгъуэщI цIыху 29-м. Ахэр ныбжькIэ хуабжьу зэщхьэщокI: школым щрагъэджыр зыфIэмащIэ сабийм и деж къыщыщIэдзауэ, илъэс 60-м нэблэгъам нэсу», — жеIэ Арфан. Ауэ бзэракъым нэхъыщхьэ дыдэр. Къэбэрдей-Балъкъэрым иухакIэщ Сирием зи щхьэр къыщезыхьэжьахэр зэришэлIэнымкIэ иIа квотэ псори. Мы зэманым ахэр Къэрэшей- Шэрджэсымрэ Адыгеймрэ макIуэ. ГурыIуэгъуэщ КъБР-р хэщIапIэ зыщIыну хуей псори республикэм зэрыримыгъэблэгъэфынур: зауэр щекIуэкI къэралым иджыри шэрджэс мини 120-рэ къинащ. Жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм зэрыжаIэмкIэ, абыхэм я нэхъыбэр хуейщ я адэжь хэкум къагъэзэжыну.
НэгъуэщI Iуэхущ а цIыхухэм Урысейм щаIэ статусыр зэфIэгъэувэныр. Ди къэралым къызэрыкIуэну урысей визэ куэдрэ къыIаха, иужь ахэр мэлъаIуэ пIалъэкIэ — илъэсищкIэ — ди деж щыпсэуну хуит ящIыну. ИужькIэщ пIалъэншэу щыпсэуну хуит ящIыну щылъаIуэ хъунур. Абы илъэсхэр токIуадэ.
Саакашвили и шэрджэс джэгухэр
Сирием къикIыжа шэрджэсхэм Налшык сыщепсэлъа иужь, быдэу вжесIэфынукъым: абыхэм я пщIыхьэпIэ къыхэхуэркъым шэрджэс Iуэху жыхуаIэр. Тхыдэм и Iэужь а Iуэху гугъур Саакашвили и зэманым политикэм хуабжьу хуагъэкIуащ:
«Джеймстаун фондым» щыщ и американ ныбжьэгъухэм я текъузэныгъэкIэ 2011 гъэм Куржым и президентым къилъытащ Урысейм шэр-джэсхэм я геноцид щыIауэ. Кавказым хуэгъэза американ геополитикэ мегапроектым ипкъ иткIэ, Москва информацэрэ пропагандэкIэ трикъузэн папщIэ а Iуэхур къигъэсэбэпурэ, къэрал зыбжанэм, псом хуэмыдэу «пантюркизмыр» аргуэру щызэщIэплъэ Тыркум шэрджэс национализм къыщигъэхъеящ. ЖытIэнщи, «ЩремыIэ Сочэ-2014» зэщIэхъееныгъэм нэгъуэщI къэралхэм щиIэ комитетхэм хэтыр США-мрэ Тыркумрэ щыщхэу шэрджэс зэщIэхъееныгъэм хэлэ-жьыхьхэрщ. Ипщэ федеральнэ университетым и профессор Добаев Игорь захуагъэ хэлъу къызэрыхигъэщащи, «Илъэс куэд ипэкIэ екIуэкIа Iуэхухэр (1818-1864 гъэхэм екIуэкIа Кавказ зауэр -«РГ») ягъэбатэкIэрэ, Урысейм и жагъуэгъухэр хущIокъу ди къэралым щыпсэу лъэпкъхэр зэщагъэIеину, ахэр зэкIэщIагъэкIыну, зызыужьа цIыхубэ жылагъуэ, зыуэ щыт цIыхубэм и лъэпкъ зэфIэгъэувэным и Iуэхур ялъэхъэну».
Езыхэм я дежкIэ хуабжьу гущIыхьэ а Iуэхум зыгуэрхэр зэрырисондэджэрым зэгуегъэп Сирием къикIыжу КъБР-м къэкIуэжа шэр-джэсхэр. «Сэ уэ зы бжесIэнщ,- къыхигъэщхьэхукIащ дыщызэбгъэдэкIыжым Барсыдж Арфан. — Шэр-джэсхэм хуэдэу гузэвэгъуэ хэхуэу Урысейм къэкIуа цIыхур политикэм егупсысыркъым. Нэгъабэ американхэр къызыкъуэт сайтхэм ящыщ зы къыхуеджэныгъэ къихутащ — «Фэ, шэрджэсхэм, Урысейр къыфхуейкъым, фи хэку фимыгъэкIуэжын щхьэкIэ зэран къыфхуохъу. ФыкъакIуэ Куржым. Мыбы фэ къыщывдэIэпыкъунущ, зыхуей фыщыхуагъэзэнущ». АрщхьэкIэ, уи фIэщ щIы, зы адыгэми абы зыхуигъэзакъым. Шэрджэсхэм Сирием ягъэзэжынущ. Ливаным е Иорданием кIуэнкIэ хъунщ, ауэ Куржым, узогъэгугъэ, я лъапэ ирашиенукъым.
ЖаIахэр
Бырсекъуэ Орфан, ДАХ-м и гъэзэщIакIуэ комитетым хэт,
Сирием и лIыкIуэ:
— Политикэ къару гуэрхэм Олимпиадэм и пэ къихуэу шэрджэс Iуэхур политикэ и лъэныкъуэкIэ ягъэву, Урысейм къызэрытракъузэ Iэмалу къагъэсэбэпу. Саакашвили и зэманым Куржым къилъытащ адыгэ лъэпкъым къыкIэлъызэрахьа геноцидыр. Ауэ сэ си дежкIэ мыбдеж упщIэ зыбжанэ къыщыкъуокI. Шэрджэсхэм я геноциду 19-нэ лIэщIыгъуэм екIуэкIар къилъытамэ, езым 1990 гъэхэм абхъазхэм якIэлъызэрихьа геноцидыр щхьэ къимылъытэрэ? Сыт хуэдэ жэуап абы ермэлыхэм яритынур? Сыт 20-нэ лIэщIыгъуэм геноциду Тыркум иригъэкIуэкIар къыщIимылъытэр? Сыт Саакашвили шэрджэсхэр къыщIыхихар? Абы апхуэдэ лъэбакъуэ США-м и зэгухьэныгъэ языныкъуэхэр и дэIэпыкъуэгъуу ичагъэнущ. Ахэращ мы Iуэхур къэзыIэтар. Псоми ящIэ куржыхэр лъыкIэ ди къуэш абхъазхэм зэрезэуар. Иджы мис зэуэ зыкъреIуэнтIэкIыж. Дэ, шэрджэсхэм, щIэдуфэркъым 19-нэ лIэщIыгъуэм екIуэкIа Кавказ зауэм ди лъэпкъыр хуабжьу зэрыхилъэфар. Ауэ фIы дыдэу къыдгуроIуэ ди хэкури ди гъащIэри Урысей Федерацэм зэрепхар. Шэрджэсхэм я нэхъыбэ дыдэм загъэхьэзыркъым Урысейм къыпэщIэувэну. Шэрджэсхэм я нэхъыбэм ягъэщхьэрыуэнукъым «Шэрджэс къэралышхуэ (Урысейм и бий американ зэгухьэныгъэхэм пхагъэкIыну зыхущIэкъу гупсысэщ-«РГ») къызэ-гъэпэщыным хуэдэ политикэ хьэгъэщагъэхэм. Апхуэдэ хьэгъэщагъэхэм зыдебгъэхьэхыным къокIыр зи адэжь хэку къэкIуэну Урысейм хуэлэжьэну зи мурадхэм зэран уахуэхъуу. Шэр-джэсхэм къагуроIуэ нэгъуэщI къэралхэм ятеуэну Iэмал езыт политикэ США-м щызэтриухуа зэманым ахэр нэхъ хъума щыхъунури, пIейтеиншэу щыпсэунури Урысейр зэрыарар.
Дыгъужь Аднан, Сирием къикIыжа шэрджэсхэм Налшык щаIэ общинэм и унафэщI:
— Сэ си унагъуэри, си благъэ куэди Тыркуми, Иорданиеми, ущыпсэуну зыгуэркIэ щынэхъ тынш нэгъуэщI къэралхэми Iэпхъуэфынут. АрщхьэкIэ ди Хэкум, Урысейм дыкъэкIуэжащ Урысейр гузэвэгъуэ хэхуа цIыхухэм зэрахуэгумащIэр тщIэрти. Дэ хьэлэлу Сирием дыщыпсэуащ. Иджы хьэлэлу Урысейм дыщыпсэуну икIи дыщылэжьэну дыхуейщ. Дэ политикэш-хуэм дыпэIэщIэщ, ауэ абы и зэранкIэ гузэвэгъуэ ин дыхэхуащ. Зауэр хуэгущIэ-гъуншэщ псори зыфIэкIуэда цIыхум и гум ирищIэхэм. Дэ дыхуейщ зи щхьэр къезыхьэжьахэу мыхъуу, урысей лъэпкъым щыщ Iыхьэу дыкъалъытэну. Дэ дыхуейщ ди хэкум гу къытлъитэну: ди къэкIуэнур зэIубзкъым — куэдым гражданстви, хуитыныгъи яIэкъым, зыхэпсэукIын къахуэнэжакъым.
Макарычев Максим.
