Жыжьэ къыщожьэ
Дыгъэгъазэм и 9-р Хэкум и ЛIыхъужьхэм я махуэщ
Зи гугъу тщIы махуэшхуэр УФ-м и Къэрал Думэм къыщищтар 2007 гъэм щIышылэм и 26-рщ. Абы и унафэм къыщыгъэлъэгъуат: «Дэ ди япэ итахэм я фэеплъыр дгъэлъапIэ къудейкъым, атIэ Совет Союзым и ЛIыхъужьхэу, Урысей Федерацэм и ЛIыхъужьхэу, Георгий Щихъым и орденымрэ ЩIыхь орденымрэ зыхуагъэфэщахэу мы зэманым псэухэми я пщIэр къыдоIэт». 2007 гъэм мазаем и 28-м Президент Путин Владимир Iэ тридза иужь, Федеральнэ законым къару игъуэтащ.
ХьэтIэхъущокъуэ Исмел-Псыгъуэ Анзор Мудар Уэлэгъей Сергей Хьэгъундокъуэ Едыдж
ЗЭ ЕПЛЪЫГЪУЭКIЭ ныбжьышхуэ иIэ хуэдэкъым, арщхьэкIэ а гуфIэгъуэм и лъабжьэр жыжьэ къыщожьэ. 1769 гъэм урысей пащтыхь гуащэ Екатеринэ ЕтIуанэм игъэуващ империем и дамыгъэ нэхъыщхьэр — Георгий Щихъым и орденыр. АбыкIэ ягъэпажэрт лIыгъэшхуэ зезыхьа зауэлIхэр. Орденым нагъыщиплI иIэт.
1917 гъэм екIуэкIа Жэпуэгъуэ революцэм иужькIэ махуэшхуэри орденри щыIэжакъым. Иджы, мис, ди гъащIэм къыхыхьэжащ. Ар ди дежкIэ хуабжьу гуапэщ, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, адыгэхэм яхэтщ а дамыгъэ лъапIэр зыхуагъэфэща куэд.
ТхыдэмкIэ щыдгъэзэжакIэ, я цIэ къитIуэнщ абыхэм ящыщ зыбжанэм, Урысей къэралыгъуэр зэфIэгъэувэным къыпхуэмылъытэн хуэдиз хэлъхьэныгъэшхуэ хуэзыщIахэм. Мыбдежым а псоми я гугъу щытхуэщIынкъым, ауэ къыхэдгъэщхьэхукIынщ япэ урысей генералиссимус Черкасский Михаил, император Пётр Езанэр нэгъуэщI къэралхэм щыкIуэкIэ езым и пIэкIэ къигъанэу щытар, Черкасскэхэ Иванрэ Яковрэ, Урысейм и Правительствэм и УнафэщIым и къулыкъур зыIыгъахэр, дзэзешэ цIэрыIуэхэр — Ушаков Фёдор, адмиралыр, тенджыз зэхэуэ 38-м щытекIуар, полковник хахуэ ХьэтIэхъущокъуэ Исмел-Псыгъуэ, генерал-майорхэу Анзор Мудар, Хьэгъундокъуэ Едыдж, Бекович-Черкасский Тембот, генерал-лейтенант Уэлэгъей Сергей, Георгий сэлэт жорхэм я кавалерхэу Бицу Ахьмэд, Джэтауэ Уэлий, Къуэгъулъкъуэ Мысост, ХьэпцIэ Берд, Анзор Пщымахуэ, Астемыр Дэхъушокъуэ, Ахъуэхъу Кушбий, Бэждыгъу ТIитIэ, Джэрым Мусэ, Дыкъуэ Хьэзешэ, Инарокъуэ Алий, Тхьэзэплъ Исмэхьил, Хьэмыкъуэ Зэчрей, Тамбий Исмэхьил, Байзэт-Джэрий СулътIан, ПэщIэшхуэ Увжыкъуэ, Къэблахъуэ Джэмалбий, Щхьэлахъуэ Рэмэзан сымэ.
СССР-м и лъэхъэнэм нэхъ пщIэшхуэ дыдэ зыпылъу щытащ «Совет Союзым и ЛIыхъужь» цIэ лъапIэр. Псори зэхэту Совет Союзым и ЛIыхъужь цIэр фIащащ цIыху мин 12-рэ 772-м.
1992 гъэ лъандэрэ ди къэралым и дамыгъэ нэхъыщхьэщ «Урысей Федерацэм и ЛIыхъужь» цIэ лъапIэр. АбыкIэ ягъэпажэ я пщэ далъхьа къалэнхэр щагъэзащIэм хахуагъэ зезыхьахэр. Апхуэдэу къагъэщIэрэщIэжащ Георгий Щихъым и орденри. Урысей Федерацэм щыяпэу а дамыгъэр 2008 гъэм генерал-полковник Макаров Сергей иратауэ щытащ.
ИЛЪЭС къэс дыгъэгъазэ мазэм Кремлым и Георгий пэшым щрагъэблагъэ Совет Союзымрэ Урысей Федерацэмрэ я ЛIыхъужьхэр, апхуэдэуи ЩIыхь орденымрэ Георгий Щихъым и орденымрэ зыхуагъэфэщахэр. Езыгъэблагъэр Урысей Федерацэм и Президент, УФ-м IэщэкIэ ЗэщIэузэда я Къарухэм я УнафэщI нэхъыщхьэ Путин Владимирщ.
ГуфIэгъуэр Iэтауэ къэрал псом щагъэлъапIэ. Абы егъэщIылIа зэхуэсхэр щокIуэкI дзэ-хэкупсэ клуб зэмылIэужьыгъуэхэм, щэнхабзэм и IуэхущIапIэхэм. Махуэшхуэр ягъэдахэ абы и щIыхькIэ щIыпIэ зэмылIэужьыгъуэхэм щат концертхэм.
Къуэгъулъкъуэ Мысост Джатауэ Уэлий Бицу Ахьмэд Бекович-Черкасский Тембот
ШАЛ Мухьэмэд.
