Си лъэпкъэгъухэр щопсэу адэжь лъахэм
Адыгэ псоми я шу пашэ
Урысей Федерацэмрэ хамэ къэралхэмрэ (Иордание, Сирие, Тырку, Израиль, Германие, Голландие, США, Абхъаз) щыIэ адыгэ жылагъуэ зэгухьэныгъэ 17 къызэщIэзыубыдэ Дунейпсо Адыгэ Хасэм къызэрилъытэмкIэ, къыпхуэмылъытэн хуэдизу куущ МэшбащIэ Исхьэкъ адыгэ, урысей лъэпкъ щэнхабзэм я мызакъуэу, дунейпсо литературэми яхуищIа хэлъхьэныгъэр.
УФ-м и ТхакIуэхэм я союзым и унафэщIым и къуэдзэ, Адыгэ Республикэм и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ, АР-м, КъБР-м, КъШР-м я цIыхубэ тхакIуэ, СССР-мрэ УФ-мрэ я Къэрал саугъэтхэм я лауреат, Шолоховым, Островскэм я цIэкIэ щыIэ литературэ саугъэтхэр зрата, Дунейпсо Адыгэ Хасэм и саугъэт нэхъыщхьэр зыхуагъэфэща МэшбащIэ Исхьэкъ Адыгэ Республикэм, Кавказ Ищхъэрэм, Урысей Федерацэм я щэнхабзэм увыпIэшхуэ щызыубыд тха- кIуэщ, усакIуэщ. Абы и IэдакъэщIэкIхэр къыщацIыху Кавказым, Урысейм, КъуэкIыпIэ Жыжьэмрэ Гъунэгъумрэ щыIэ къэралхэм. МэшбащIэм и тхылъхэр инджылызыбзэкIэ, испаныбзэкIэ, нэмыцэбзэкIэ, китаибзэкIэ, франджыбзэкIэ, хьэрыпыбзэкIэ, тыркубзэкIэ, чеххэм, лыхьхэм, болгархэм я бзэхэмкIэ зэрадзэкIащ. 1953 гъэ лъандэрэ абы къыдигъэкIа тхылъхэм я тиражыр мелуани 3-м щIигъуащ. Иужьрей мазийм Мейкъуапэ къыщыдэкIащ Исхьэкъ и тхыгъэхэр щызэхуэхьэса, том 17 хъу тхылъхэмрэ (адыгеибзэкIэ) том 20-у зэхэтхэмрэ (урысыбзэкIэ).
МэшбащIэ Исхьэкъ къалэм къызэрищтэрэ лъахэмрэ лъэпкъымрэ я IэфIагъыр, я дахагъыр хъуэпсэгъуэу къегъэлъэгъуэж, умыгъэщIэгъуэн плъэкIыркъым гухэлъ пшыналъэмрэ прозэ купщIафIэмрэ щыщIэныгъэншэу къызэрехъулIэри.
Абы и IэдакъэщIэкIхэр лъэпкъпсо зыщIэпIпIыкI хъун защIэщ, и дэтхэнэ тхыгъэри адыгэм и тхыдэ куущ. Исхьэкъ и романхэм къыхэщыр блэкIа жыжьэм и лъэужьым и закъуэкъым, атIэ къэкIуэнум хуэкIуэ гъуэгури IупщIу къыхобелджылыкI.
И тхыгъэхэм я закъуэкъым ди шынэхъыжьым дызэригъэгушхуэр. Ар ноби къытхэтщ и жэрдэмымрэ и псалъэ Iущымрэ лъэпкъым къыхуэсэбэпу. Дунейпсо Адыгэ Хасэм и Нэхъыжьхэм я советым и тхьэмадэу къызэрыддэлажьэрэ дэ дгъэунэхуащ ар хэкупсэу, жылагъуэм къыщыхъу демократие зэхъуэкIыныгъэ- хэм псынщIэу хэзагъэу, къызыхэкIа и лъэпкъымрэ къыщалъхуа и хэкумрэ я зыужьыныгъэмрэ зэкъуэтыныгъэмрэ папщIэ и псэр итыну хьэзыру дунейм зэрытетыр. Гу къабзэкIэ зыхещIэ абы лъахэм къыщыхъу псори. Литературэми гъащIэми щекIуэкIыу хъуам гудзакъэ иIэу якIэлъоплъ. Нэхъыщхьэращи, и акъыл жанымрэ и псалъэ Iущымрэ и чэзум къигъэсэбэпы- фу, сыт хуэдэ Iуэхуми и хэкIыпIэр псынщIэу къигъуэтыфу, езым и дуней тетыкIэмрэ и цIыхугъэмрэ нэхъыщIэхэм щапхъэ тхуэхъуу ди япэ ит нэхъыжьыфIщ.
МэшбащIэм и ныбжьыр илъэс 85-рэ зэрырикъур къэтлъытэри, ДАХ-м и унафэкIэ 2016 гъэр абы и илъэсу дгъэуващ. Къэбэрдей-Балъкъэрми, Къэрэшей-Шэрджэсми, Адыгейми щагъэлъапIэ абы и махуэшхуэр, еджапIэхэм, щэнхабзэ IуэхущIапIэхэм зэIущIэ гъэщIэгъуэнхэр щокIуэкI.
Исхьэкъ и зэфIэкIымрэ адыгэм и цIэр жыжьэ зэригъэIумрэ дагъэгушхуэм и закъуэкъым, атIэ абы и тхыгъэхэм дерс къыхыдох, блэкIар ди нэгу къыщIэдгъэхьэжыфын хуэдизу къытхуеIуатэ, ар ди нобэрей гъащIэм едгъапщэурэ лъагъуэ пхытшыфыну Iэмал къыдет. Иджыри тхуэузыншэну, и IэдакъэщIэкI куэд дунейм къытехьэну, шу пашэу ди япэ итыну дыхуохъуахъуэ!
Сэхъурокъуэ Хьэутий, Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ.
И псэр пIейтей зэпытщ
Зы тхакIуи усакIуи щыIэу къыщIэкIынкъым къызыхэкIа лъэпкъыр, абы и тхыдэр, и къэкIуэнур и гум щимыгъафIэу. МэшбашIэ Исхьэкъи и гущIэ пшыналъэщ и лъэпкъ мащIэр, абы теухуауэ усэ куэди иIэщ. Ар усакIуэ гу пцIанэщ икIи гукIи псэкIи поджэжыф дунейм къыщыхъу-къыщыщIэ псоми, ди ЩIы хъурейм и къэкIуэнум папщIи и псэр пIейтей зэпытщ. Къытригъэзэжурэ, усакIуэр куэдрэ тотхыхь мамырыгъэм, цIыхугъэм, гуапагъэм, дахагъэм.
Сэ къызэрысфIэщIымкIэ, Исхьэкъ и лирическэ усэ нэхъыфI дыдэхэм ящыщщ «ЩIалэ цIыкIухэм шы щагъэпскIыр псыхъуэм» жыхуиIэр. Абы щызэхэухуэнащ мамырыгъэм и IэфIагъри, дызытет дунейм и дахагъри, сабиигъуэм и къабзагъри. А усэм сыдихьэхри, илъэс зыбжанэ ипэкIэ зэздзэкIауэ щытащ ари, нэгъуэщI усэ зыбжани.
Джэрыджэ Арсен,
КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ.
МэшбащIэ Исхьэкъ и усэхэр
Адыгэхэр
Си лъэпкъэгъухэр я лъахэм щопсэу,
Дыадыгэщ дэ жаIэу защIэжу,
ЩыгуфIыкIыу дыгъэпсым, уэшх ткIуэпсхэм
ЖумартагъкIэ я гущIэр пэджэжу.
Си лъэпкъэгъухэр я лъахэм щопсэу,
Я уэрэди я хабзи ящIэжу.
Къуэ къахэхъуэм — нэхъыжьхэр упсэу —
Фоч хуагъэуэрэ жыг хухасэжу.
Си лъэпкъэгъухэр я лъахэм щопсэу,
Леймыгъэгъухэщ насып щыщIэбэнкIэ,
Адэжь лъахэм и щIыхь яхъумэжу
ИраIащ я щIы кIапIэр ялъ пщтыркIэ.
Ауэ къафэу щIадзамэ си къуэшхэм,
ПфIощIыр хъуаскIэ я лъэгум къыщIих.
ХьэгъуэлIыгъуэ къэхъуамэ, уанэшхэр
Къагъуэтыжыр, я къами щIамых.
Къамэ дзэпкъхэм ящIэжыр иджыри
Бийр кIэзызу я пащхьэ щитар,
А зэманым гулэзт щIыри псыри,
МафIэ лыгъэт ди лъахэр зыщтар.
Иджы ди щIыр хэлъыжкъым гын Iугъуэм,
Уэрэд папщIэу фиижкъым шэ макъ.
Фоч ягъауэу зэхэпхым — гуфIэгъуэщ:
ЛIыгъэ уиIэм, щэхуж уи уэнжакъ.
Си лъэпкъэгъухэр щопсэу адэжь лъахэм,
Дыгъэм, уэшхым щыхуауэ я нэфI,
ЯпI я бынхэри, гъуэгу щытеувэм
Къалэн щащIыр: «ЦIыху напэр хъумэф».
ЩIы хъурей
Уэ уокIэрахъуэ, уокIэрахъуэ,
Уи гъуэгум щыму хыбогъэщI.
Уи щIыгум Iуэхуу щызэрахъэр
ПлъагъухукIи, дауи, уи гур хощI.
Нэхущ бзыхьэхуэу, кIыфI пычахуэу
Зэхэлъу, си щIыу ЩIы хъурей,
ПщылI щIыфэм телъ удын чэтхъахуэу
Уэ птелъи дыркъуэу куэдыкIей.
УщокIэрахъуэ уэ уэгу щIэншэм,
ЛIэщIыгъуэ Iэджэ щIэтщ уи нэгу,
Ауэ иджыри ехь фочышэм
Сэлэт щIэзэухэр хамэ жьэгу.
Сыт щыгъуи хуэдэу, ноби лIыхэм
ЩIыр явэ, фызхэм япI я бын,
Уэ упхолъэтыр вагъуэ лъахэм,
Ущымщ, къыптехуэми удын.
Сыт нобэ уэ уи узыншагъэ,
Уи щIыфэр узкъэ, ЩIы хъурей?
Уэ Iэщэ-фащэу къыпщатIагъэр
Слъагъуху, си щIылъэ, согужьей.
Уэ уокIэрахъуэ, уокIэрахъуэ,
Уи лIаи псэуи уахуэсакъщ.
Сэри бдызолъэ си Iэ пхъашэр,
Сэ щIэншэу уэркIэ сыхьэщыкъщ.
Сэ уи макъ минхэм сыщIодэIур,
Зэрызэхэсхми хэлъкъым шэч.
Сакъыу кIэрахъуэ, сынолъэIур,
Си ЩIы хъурей, си щIы бэшэч.
Гуапагъэ
Сыту фIыт, цIыху гуапэу, зы пIэм диту
Дыпсэуам, тхэмыту хущIегъуэж.
Ауэ сыт, ди гугъэм и ужь диту
Къыдожыхьыр жытIэу: «ДыхокIыж».
Тщогъупщэжри щхьэж хузэфIэкIынур,
Дыдожажьэ мурад нэпцI къэджам.
ЗыкъэтщIэжым, кхъухь борэным пхыкIыу,
Хьэлъэу щIыдодзэж Iуэху етхьэжьам.
Къохъу къыщыдбж илъэскIэрэ ди гъащIэр,
Къохъу дакъикъэр дэ къыщидмыдзэж,
Ауэ зэман блэкIым я нэхъ мащIэм
ПфIыздихьам имыIэ къэгъэзэж.
Къыдожыхь, аращи, дэ дыпIащIэу —
ДыблокIыфри ди яужь къинам,
ДыхуеплъэкIми, гу лъыдмытэ зытщIу,
ХыдогъэщIыр гъуэгу къытпэщытам.
Ди лIэщIыгъуэм ещхьу, тепыIэншэу,
Дэ допIащIэ, тщIам демыфыгъуэж.
Ауэ кIасэу къыдощIэжри, кIэншэу
Гуапагъ тхэмылъам дыхущIогъуэж.
Насып
Сыт къыщытлъытэр дэ насыпу гъащIэм? —
Хэт хуигъэпса а упщIэм жэуап пэж!
Ауэ хуIужым дызыпэплъа хьэщIэм,
Бжэм, дауи, насыпыфIэу зелъытэж.
Жыг щхъуантIэр насыпыфIэщ,
жьыр емынэу
Щыятэм, борэн пхъашэм къелыфам,
Гуэдз жылэр — вагъэ лъабжьэм
къыщIэмынэу
Къуэпс лъэчу гъатхэ губгъуэ къиувам.
Ауэ зымыщIэм дэнкIэ жьыр къыщепщэм
КъыфIощI насыпыр уафэм къехуэхын.
Абы щогъупщэ: бгы щыгу тыншу къапщтэм
ЛIым дежкIэ насып ини къимыхьын.
Сыт къыщытлъытэр дэ насыпу гъащIэм? —
Ар сщIэркъым ноби, ауэ сщохъур хьэкъ:
БлэкIыфым хамэ гуауэ зыхимыщIэу
Езым щиIэнкъым гъащIэм насып лъэпкъ.
ЩIалэ цIыкIухэм шы
щагъэпскIыр псыхъуэм
УеплъкIэ зыщыбгъэнщIкъым а телъыджэм —
Дыгъэпс джанэ щыгъщ ди псыхъуэ ныджэм.
ЩIалэ цIыкIухэм, псым узэрыдыхьэу,
Уанэш гуп щагъэпскIыр зэрызехьэу.
ТкIуэпсхэр къочэ, къочэ дыжьын гулъу,
Шым я сокухэр псым елъэс псырылъэу.
Шы джабэхухэр тхьэхущ, пшэ хужь Iэрамэу,
Уафэ щIыхури хэлъщ архъуанэм пцIанэу.
Дыгъэр къищу джафэщ шагъдий щIыфэр,
МафIэ бзийуэ маблэ я соку псыфыр.
Драпхъейуэ ткIуэпсхэр налкъут щыгъэу,
ЩIалэ цIыкIухэм шы ягъэпскI
хъуэпсэгъуэу.
Хъыджэбз цIыкIухэр къоплъэ
бжьэпэм тету,
НэIурыт защIыну тIэкIу укIытэу.
Жьыбгъэми щехъумэ джабэ нэкIум
ЩIалэ цIыкIухэм щаха щыгъын тIэкIур.
УаIуплъамэ, игъэгуфIэу и псэр,
ХагъэпскIыхьыр шыхэр псы абджыпсым.
ЩIалэ цIыкIухэр шагъдий псыфхэм я бгым
Исщ пцIанабзэу, тхьэхэм хуэдэу пагэу.
Ридадэ
Ди унэишэщ нобэ — хьэгъуэлIыгъуэщ,
Лыдыжу уафэм щызэщIонэ вагъуэр,
Уэрэдыр мэIур жыжьэ дыдэ,
Уэредэ-ридадэ!
Гур кIэлъопхъэрыр а уэрэдым,
ЛIэщIыгъуэ куэдкIэ йокIуэтыжри,
Зэманыр къыщохутэжыр и пасэрей унэм.
Щызыхыумыхт а унэм — «уэридадэ»,
Iурт уэрэд папщIэу «Ридадэ, о Ридадэ»…
Ридадэ, Ридадэ, ди шынэхъыжь,
КъуэкIыпIэ пшэплъым
кIуэцIрокIыр лъы лъэужь,
Уи дзэр зауэм къикIыжащ хэщIыншэу,
Уи дзэр зауэм къикIыжащ
уэрыншэу, Ридадэ!
О Ридадэ, Ридадэ…
ЛIыхъужь хабзэу утеувэу щIакIуэ кIапэм,
Ущызауэм уемыпцIыжу напэм,
ЩIакIуэ кIапэм теджэла уи хьэдэр
Пэплъэххакъым напэншагъэ дыдэ.
Иджы уэ зэи вагъэбдзумэр
Щумыхьыжыну гъатхэ губгъуэм,
Техьэлъэу гуауэр я унагъуэм,
Адыгэр лъахэм щыпхуэщыгъуэрт…
Пасэрей адыгэ лIыхъужь щылъху,
КIэсэгъу лъэпкъ щхьэхуитым и къуэ пажэ,
Фыплъэт: жьыми щыгъуэурэ зеущэху,
ЗауэлI нэсыр хьэдэу къытхуашэжыр.
О Ридадэ, Ридадэ, ди шынэхъыжь,
Пщэдджыжь пшэкIэплъым
пхокIыр лъы лъэужь.
Уи дзэр зауэм къикIыжащ хэщIыншэу,
Уи дзэм къытхуигъэзэжащ
уэрыншэу, Ридадэ!
О, Ридадэ, Ридадэ…
ЩIэплъыпIэм адэкIэ Iуащхьэжьым
зы Iуащхьэжьыр
Къыпоувэж, сатыру зэдекIуэкIыу.
Илъэсхэр блокI, зэманыр ирагъэкIрэ
Тщагъэгъупщэжу гъэпцIагъэм и
гужьгъэжьыр.
ЛIэщIыгъуэ дапщэ блэкIа, махуэ дапщэ!
Уэрэдыжьым ноби и щIалэгъуэщ,
ГуфIэгъуэкIэ зэхишэу дауэдапщэр,
Уэридадэр щоIу ди хьэгъуэлIыгъуэм!
Чэщей лулэ
Чэщей лулэ, жыIэж я хъыбар
ЛIэщIыгъуэ Iэджэ зи ныбжь хъуэпсапIэхэм.
ТекIуэныгъэхэм гуфIэгъуэу щагъэхъам,
ХэщIыныгъэм къигъэна лъы жапIэхэм.
Тепсэлъыхьыж я хьэкъущыкъум, джыдэхэм,
Иджыри къэскIэ гъуэгум телъ гу лъагъуэм,
ЦIыхупсэ къабзэм, щхъухьзехьэ
псалъэ дыджым,
Псым хуэдэу нэпсыр зыщIэзыф
къум пшахъуэм.
Си чэщей лулэ, си гухэлъ уэрэд,
ЖыIэжыт псори, пцIы къыхыумыгъэхьэу.
Ноби зыбохьэр уэ гукъэкIыж куэд,
Iугъуэмэ IэфI Iэрамэу къытщхьэщыпхьэу.
Ди нэхъыжьыфIхэм я кхъэ Iуащхьэжьхэу
Бгы лъагъуэ зэблэдзахэм къатенахэм,
Драхьеяуэ ахэм Iэщхьэлъащхьэр,
ИралъэщIэкIыу я пщIэнтIэпсыр,
Лэжьыгъэу яIэтар жыIэж, пцIы умыупсу.
ЖыIэж гуапагъэр щыкуэда щхьэ къупщхьэм
ЩызекIуэгъахэр, дунейм щIэгупсысу.
Зауэжьхэмрэ лIыхъужьхэмрэ я гугъу,
Мы дунеижьу ноби къэс зэхэлъым гугъуу,
Дызыщыпсэум, иджыри тфIэщIэщыгъуэу
ЖыIэжыт я хъыбархэр, зы щIумыгъуу.
Удз тхьэмпэу хэджэгухьхэм дыгъэпс уэрым
Уащхьэщыгъуэлъхьащи, шылэ хъару,
Мы ди щIыналъэм щагъэхъар зэгуэрым,
КъытхуэIуэтэжыт псоми я хъыбарыр.
Чэщей лулэ, ноби мы ди гъащIэм
ПцIыIуэпцIышэхэр щыхъуркъым
нэхъ мащIэ.
Къэхъуми ахэм дыкъыщыхагъащIэ,
Я ажалзехьэ гъуэгур зэIудощIэ.
Чэщей лулэ, си уэрэд пшыналъэ,
Псори къэIуэтэжыт пцIы хэмылъу.
Ахэм ноби уи Iугъуэ пшэ хъар пIащIэр
Ящхьэщылъщ, лIэщIыгъуэхэр зэпищIэу.
ХьэкIув щхьэдэхыпIэм
тежыхьа лIэщIыгъуэ
Плъэт: ХьэкIув щхьэдэхыпIэр
ижыхьащ и пIэм,
ДаIуэт: щымщ щхьэдэхыпIэр,
Зэгуэр псыгъуэ лантIэу къыхэжа чэщейри
Мывэм хэтщ щыму, уафэм дэплъейуэ.
КъыщещI къуэкIыпIэм
пшэкIэплъ щхъуэкIэплъыкIэр,
И бзий зэмыфэгъухэр аузым къыдикIэу.
Еплъыт, лъыкъым нобэ изыIэр а пшэплъыр,
Уафэ джабэр дыгъэшхуэм и
гуащIэм егъэплъыр.
ЛIэщIыгъуэ бжыгъэхэр и ныбжьу,
Бгым къыкъуоужри щIэрыпсу акъужьыр,
Гынымэ гуащIэр иджыри зэрихьэу,
Нобэр къыздэсым мыкIыж уIэгъэжьыр
Къэзыхь пшэ Iэрамэр кърелъхьэр
си пащхьэм.
Зэманым лIэщIыгъуэу зэхилъхьэж гъэхэр,
Хозэрыхьыжыр ди тхыдэ кIыфIыгъэхэм.
Мылылъэ къуршыжьыр зи псыпэ къежьапIэ,
Къуршыпсым щыгъупщэркъым нобэм къэс:
ЗауэлIым зэгуэрым къыщIэхури и напIэм,
Къыхэхуэгъащ мы псы щIыIэм нэпс ткIуэпс!
Акъужь къабзэ
Хэшыпсыхьауэ фи макъамэр си лъым,
ФыкъыхоIукIыр, бгырыс пшыналъэхэ,
ЦIыхугъэ нэсым фрипщалъэу,
Мазэ бзийхэр шыкIэпшынэ налъэу.
Къуршыщхьэ тхъуар зыхуеплъых удзыпцIэм
Хэджэгухь пщащэ нэ фIыцIэм
И дыхьэшх макъыу къызэрылъэлъыр
Къоджэрэзэхыр къырым псыкъелъэу.
КъыхоIукIыжыр бгым телъ уэс къабзэм
ЛъэгущIэт ящIахэм яуса гъыбзэр,
ГъэпцIагъэкIи топкIи яхуэмышынэу,
ЗауэлI лIыхъужьу хэкум къинахэр.
Къурш пэлъытэу, къахуэмыланджэу,
Хэку хуитыныгъэм дыкъыхураджэу,
Зэхызох иджыри къызэрыджэр.
ГъэпцIагъэкIэ къытранахэр ныджэм
Ноби хамэщIхэм щолъэуджыджэ.
Бгырыс пшыналъэу си гущIагъщIэлъхэ,
Зи макъамэ пэжыр акъужь къабзэ!
Дыгъэ бзийхэр хэухуэнащи фи лъым,
СыводаIуэр, гущIэм зыкъигъазэу!
Къуршыпс къиуауэ зэм фожэхыр,
Зэм фыуэшх щабэ укIытэхщ…
КъуэкIыпIэ пшэплъу зэщIэвгъаплъэ,
Си лъынтхуэм хэтщ бгырыс пшыналъэр!
Си адыгэбзэ —
си анэдэлъхубзэ
Зыгуэрхэм куэдрэ, къеджэу уазым,
Ирагъэщхьыф анэдэлъхубзэр
ЯупIэщIыжакIэ гъуаплъэ щайм,
Щысхьыншэу игъукIыж псыкъуийм,
УкъытекIыжмэ бэзэрым,
Уимыхьыфыну жыжьэ дыдэ
ЖаIэф, я напIэри мыхуадэу,
Уагъэкъуэншэжу, яхуумыдэм.
Си адыгэщIу, сыщалъхуа щIыналъэ,
КъысIурыплъхьащи уи бзэр си пшыналъэу:
СедэIуэфынущ бзур зэрыбзэрабзэм,
Макъамэр зэригъэIум акъужь къабзэм,
Гуапагъэу гъащIэм щызыхэсщIэ псор,
КъызэрысщIэр къысIурыплъхьа бзэрщ.
Вагъэбдзумэр щызохьыр адэжьхэм я
хьэсэм,
ЩIыгулъ пшэрым псалъэ жылэхэр хэссэу.
Псалъэм псалъэр пызгъэувэжрэ — сатырхэр
Зэхэслъхьэжу адыгэбзэ усэу.
Хьэгъэудж Мыхьэмэт
ЩаIуэтэжкIэ тхыдэм и хъыбар,
СыщедаIуэкIэ бзум и уэрэд,
КъыщешхкIэ гъатхэ уэшх дызыпэплъар,
Си гум укъокIыр, Мыхьэмэт.
ЩхъуэкIэплъыкIэу зэщIигъаблэу щIыгур,
Пшынэ Iэпэу джэгумэ дыгъэ бзийр,
ГуфIэу зызэIуихмэ пщащэ нэгум,
Мыхьэмэт, уэ укъокIыжыр си гум.
IупщIу хызолъагъуэр уи пшыналъэм
Си илъэс блэкIахэм я сурэт,
Сабиигъуэм и макъ зэрылъэлъыр,
Къурш щхьэ хужьхэр. Уэри — Мыхьэмэт.
Еуэ пшынэм, еуэ тегушхуауэ,
ЩIалэ хъужа гур ирихужьауэ,
Уи макъ лъэщкIэ къыхэбдзэм уэрэд,
СедэIуэнт семышу, Мыхьэмэт!
Шыщхьэмыгъазэу уанэшыр зэщIэплъэу,
Хэлъэдауэ Шыхулъагъуэм,
ирижэу уафэгум,
Вагъуэхэр хъуаскIэу и лъэгу къыщIэлъэлъу,
Мыхьэмэт, къыщIегъэхьэр си нэгу
уи пшыналъэм!
Щыблэр губжьауэ зэрыщыуэм щыгум,
ТекIуэныгъэ гугъум къикIуа гъуэгум
Я гугъу къысхуэщI,
уафэхъуэпскIыу си лъым,
Мыхьэмэт, къыхэгъэхьэ уи пшыналъэр!
Узэрихьэлу, къэгъэушыж адыгэр,
Къызэригъэушым ещхьу щIылъэр дыгъэм.
Лъагъуныгъэ макъамэу,
зэман къакIуэм и джакIуэу,
Мыхьэмэт, уи уэрэдыр къысхуокIуэ!
Джэгум лъэгум щремыщIэ еш,
Пшынэм зэи гъыбзэ хремыш.
Уи ужь къихъуэ ныбжьыщIэхэм уэрэд
Пхуаусынущ уэ, Мыхьэмэт!
Усэхэр къэбэрдей диалектым къизыгъэзэгъар
УЭРЭЗЕЙ Афликщ.
Шолохов Михаил и цIэкIэ щыIэ саугъэтыр кърата нэужькIэ тхакIуэ Ларионов Арсенийрэ Шолохов Михаил ипхъу Шолоховэ Мариерэ я гъусэу зытригъэха фэеплъ сурэт. Москва, накъыгъэм и 28, 1997 гъэ
