Зи гугъэр мыухым мыухщ и къарур
ИпэIуэкIэ ди газетым зэрытетащи, иджыблагъэ Бахъсэн щIыналъэм щагъэлъэпIащ зи ныбжьыр илъэс 85-рэ ирикъуа, УФ-м и ТхакIуэхэм я союзым и унафэщIым и къуэдзэ, Адыгэ Республикэм и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ, АР-м, КъБР-м, КъШР-м я цIыхубэ тхакIуэ, СССР-мрэ УФ-мрэ я Къэрал саугъэтхэм я лауреат МэшбащIэ Исхьэкъ.
ТхакIуэ цIэрыIуэм и гъусэу Бахъсэн еблэгъат республикэм фIыуэ къыщацIыху, Исхьэкъ и ныбжьэгъу куэд. ГуфIэгъуэ зэIущIэм щIидзэн и пэкIэ, хьэщIэ лъапIэхэр Бахъсэн район администрацэм и Iэтащхьэ Сыжажэ Хьэсэн и хэщIапIэм щригъэблэгъащ. Сыхьэт енкIэ бысымымрэ хьэщIэхэмрэ тепсэлъыхьащ лъэпкъ Iуэхум, хэхэс адыгэхэм я Iуэху зытетым, МэшбащIэм и гукъэкIыж куэдми къызэхуэсахэр яфIэгъэщIэгъуэну едэIуащ.
Нэхущ Заурбий
Зумакулов Борис
Тау Пщыкъан
Сэхъурокъуэ Хьэутий
— Ди Бахъсэн щIыналъэм куэдрэ гуфIэгъуэкIэ къи-хьэн хьэщIэ лъапIэ, адыгэ лъэпкъым узыншэу иджыри куэдрэ хуэлэжьэн тхьэмадэ Тхьэм уищI! Быдэу уи фIэщ щIы лъэпкъым теухуауэ блэжьым и мыхьэнэм и инагъыр ди цIыхухэм зэрызыхащIэр, икIи абыхэм я фIыщIэр зэрыгъунапкъэншэр, — зыхуигъэзащ Сыжажэм тхакIуэ цIэрыIуэм.
ФIэхъус псалъэм къы-кIэлъыкIуэу къызэхуэсахэр ирагъэплъащ видеотеплъэгъуэ. Дауи, абы и лIыхъужь нэхъыщхьэр МэшбащIэрт. Фильмым щызэхуэхьэсат зэман-зэманкIэрэ тхакIуэм трахауэ щыта нэтынхэм щыщ пычыгъуэхэр, сурэт гъэщIэгъуэнхэр, цIыху цIэрыIуэ куэдым я гупсысэхэмрэ хъуэхъухэмрэ, езы Исхьэкъ и гукъэкIыжхэр. Апхуэдэу, гукъинэ ящыхъуащ Краснодар крайм и губернатор Кондратьев Вячеслав МэшбащIэ Исхьэкъ теухуауэ къипсэлъахэр.
— Абы и творчествэмкIэ зэпещIэф блэкIамрэ ди зэманымрэ, адыгэ лъэпкъым и тхыдэм узэрыщыгъуэзэн пособие ущIэлъыхъуэжын щыIэкъым абы и романхэр щIэбджыкIа нэужь, — жиIащ абы.
Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэутий псалъэ гуапэхэм-кIэ захуигъэзащ МэшбащIэ Исхьэкъ, абы теухуа пшыхьым хэтыну кърихьэлIа псоми.
— Тхыдэм и пэжыр хэплъхьэни хэпхыни щымыIэу къигъэлъэгъуэфащ МэшбащIэм. Абыхэм еджэн, ящIэлъ гупсысэхэр зэхэзыщIыкIын щIэблэ диIэну ди гуапэщ. Жьыми щIэми ягу дыхьэ тхыгъэхэм дагъэгушхуэм и закъуэкъым, атIэ ар нобэрей гъащIэм едгъапщэурэ лъагъуэ пхытшыну Iэмал къыдет, — жиIащ Сэхъурокъуэм.
УФ-м и Жылагъуэ палатэм хэт Нэхущ Заурбий псалъэ щратым къажриIащ Исхьэкърэ абырэ илъэс 40 и пэкIэ зэрызэрыцIыхуар, абы лъандэрэ я зэхуаку дэлъ ныбжьэгъугъэм хэхъуэ фIэкIа нэхъ кIащхъэ мыхъуу къызэрекIуэкIым зэрыригушхуэр, Бахъсэн районым ис цIыхухэм тхакIуэшхуэм пщIэрэ щIыхьу хуащIыр къагъэлъэгъуэну Iэмал зэрагъуэтам зэрыригу- фIэр, я гур зэIухауэ тхакIуэшхуэм ехъуэхъуну къызэрекIуэлIар.
Емрэ фIымрэ, фIыцIэмрэ хужьымрэ щызэIэпэгъу икIи щызэдауэгъу мы дунеижьым щекIуэкI Iуэхугъуэхэр, ахэр къэзыгъэщI икIи зэфIэзыхыж цIыхухэм я хьэл-щэн зэхуэмыдэхэр бгъэдыхьэкIэ зэмылIэужьыгъуэхэмкIэ IэкIуэлъакIуэу, Iэзагъышхуэ хэлъу къэзыгъэлъэгъуэфащ МэшбащIэ Исхьэкъ. Гупсысэ куу зыщIэлъ, узыгъэгуфIэ икIи узыгъэпIейтей и тхыгъэхэр утыкушхуэ ихьащ, икIи аращ МэшбащIэр псоми зэдай тхакIуэ щIэхъуар. Абы и усэхэр куэдым фIыуэ ялъэгъуащ, макъамэ щIагъэувэу уэрэд цIэрыIуэ хъуаи къахэкIащ. Дэни щыпсэу ди лъэпкъэгъухэм ящIэ, фIыуэ ялъагъу «Щопсэу адыгэр и щIыналъэм» уэрэдыр. А уэрэдри, нэгъуэщI куэди гуфIэгъуэ пшыхьым щагъэзэщIащ «Кавказ» уэрэджыIакIуэ гупым хэтхэм.
КъБР-м щыпсэу тхакIуэхэмрэ усакIуэхэмрэ къабгъэдэкIыу МэшбащIэм ехъуэхъуащ ди республикэм ис ТхакIуэхэм я союзым и унафэщI Беппаев МутIэлип.
КъБР-м и жылагъуэ лэжьакIуэ цIэрыIуэ Тау Пщыкъан и гуапэу ехъуэхъуащ тхакIуэм, икIи кIэщIу къыщызэтеувыIащ МэшбащIэм и творчествэм, абы ди лъэпкъым и тхыдэм щиIыгъ увыпIэм:
— Адыгэ лъэпкъым и тхыдэр XI лIэщIыгъуэм къыщыщIэдзауэ къыщигъэлъэгъуэжащ Исхьэкъ и тхыгъэхэм. Адыгэхэми хуэдэу, а тхыгъэхэм дуней псор щыгъуазэщ, хамэ къэралыбзэ куэдкIэ зэдзэкIауэ ахэр къызэрыдэкIам и фIыгъэкIэ. «Лъэпкъыр зэгурыIуэмэ, лъэщщ», — жаIэ. МэшбащIэм и тхыгъэхэм зыри яхэбгъуэтэнкъым зауэм, залымыгъэм къыщыхуриджэу. Ди щIэблэм а тхыгъэхэр щIаджыкIрэ абыхэм ящIэлъ гупсысэ дахэмрэ ущиемрэ къыхахмэ, ар насыпышхуэщ.
Я философиер куууэ цIыху губзыгъэ нэхъыбэ лъэпкъым къыхэхъуэхукIэ, ари лъэпкъым и лъэщагъым и нэщэнэщ. Дэ апхуэдэ насып Тхьэм къыдитащи, абы дрогуфIэ, нобэрей зэIущIэри абы и щыхьэтщ. Адыгэ псоми сохъуэхъу МэшбащIэ Исхьэкъ хуэдэ фIыгъуэ дызэриIэмкIэ, абы хуэдэ цIыху щэджащэ куэдкIэ иджыри лъэпкъым Тхьэр къытхуэупсэну ди гуапэщ! — къыхигъэщащ Таум.
Бахъсэн щIыналъэм щекIуэкIа гуфIэгъуэ зэIу- щIэм кърихьэлIахэм ящыщт ЦIыхум и хуитыныгъэхэмкIэ уполномоченнэу КъБР-м щыIэ Зумакулов Борис. Пшыхьыр зытеухуа МэшбащIэ Исхьэкъ ехьэлIа гукъэкIыжхэмкIэ ари ядэгуэшащ къызэхуэсахэм:
— Илъэс куэдкIэ узэIэбэкIыжмэ, ди щIалэгъуэ зэманым, комсомолым жыджэру хэтхэм я зэхуэс Ленинград щекIуэкIыу, сэри абы сагъэкIуат. Абы къыщызэрагъэпэща пшыхьхэм языхэзым гукIэ сыкъыщеджат МэшбащIэ Исхьэкъ и зы усэ. Ар зэхэзыхахэм ящыщ зы щIалэ къызбгъэдыхьэри къызэупщIат усэр зеймкIэ. Жэуап щестым, абы гуфIэу жиIащ езыри зэрыадыгэр, икIи и лъэпкъэгъум и IэдакъэщIэкI а зэхуэсым къызэрыщыIуам зэрырипагэр.
ГуфIэгъуэ пшыхьым кърихьэлIащ Сирием къикIыжа зэдзэкIакIуэхэу Тхьэкъуахъуэ Уэлидрэ Къумыкъу Мамдухьрэ, усакIуэхэу Джэрыджэ Арсенрэ Ацкъан Русланрэ, журналист ХьэфIыцIэ Мухьэмэд И ныбжьэгъу лъапIэм Зумакуловыр ехъуэхъуащ Хэкум фIыгъуэрэ гуапагъэрэ къыхуихьу иджыри илъэс куэдкIэ хуэлэжьэну, хуэпсэуну.
Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ, «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд и жэрдэмкIэ, 2016 гъэр Дунейпсо Адыгэ Хасэм МэшбащIэ Исхьэкъ и илъэсу игъэуващ. Бахъсэн щIыналъэмрэ тхакIуэмрэ зэпызыщIа, а зэIущIэм и жэрдэмщIакIуэ ди тхьэмадэфI ХьэфIыцIэ Мухьэмэди, усакIуэхэу Ацкъан Руслан-рэ Джэрыджэ Арсенри я ныбжьэгъу тхакIуэшхуэм хуэгъэза псалъэ гуапэхэр я куэдт а махуэм.
МэшбащIэ Исхьэкъ и зэфIэкIым щыгъуазэ дэтхэнэми егъэщIагъуэ: дэнэ кърихрэ тхакIуэшхуэм апхуэдиз зэмани къаруи? Гъуни нэзи имыIэм хуэдэщ абы и гуащIэми и зэманми. ГуфIэгъуэ пшыхьым кърихьэлIахэм я пащхьэ къыщыпсэлъа тхакIуэ цIэрыIуэм къызэхуэсахэр кIэщIу щигъэгъуэзащ и гъащIэр къызэрекIуэкIам, и тхыгъэ нэхъыщхьэхэм лъабжьэ яхуэхъуа Iуэхугъуэхэм, гупсысэ нэхъыщхьэу гъащIэм пхрихам, блэкIам къыхиха дерсхэм, нобэ иIэ дуней еплъыкIэм, и анэдэлъхубзэр и Iэпэгъурэ и лъэпкъ хабзэр и гъуэгугъэлъагъуэу зэрыпсэум. Апхуэдэу абы фIыщIэ яхуищIащ махуэшхуэр къызэгъэпэщыным зи гуащIэрэ зэманрэ езыхьэлIа псоми, ар къыдэзыIэт и ныбжьэгъухэм.
Пшыхьыр гукъинэ зыщIар, пцIы хэмылъу, Исхьэкъ и IэдакъэщIэкIхэр адыгэбзэ шэрыуэкIэ утыку щызыгъэIуа школакIуэ цIыкIухэрщ. Абрэдж Къантемыр, Iэхъуэбэч Дианэ, КъуэщIысокъуэ Эльдар, Бэрэздж Миланэ, Ахъуэхъу Руслан, Щтым Динарэ, Тембот Хьэчим сымэ удихьэхыу уэрэдхэр жаIащ, къэфащ, усэхэм къеджащ.
Уахътыншэ щIэмытми мазэм и щIагъым,
ГугъапIэм зэи лIэжын и мыгугъэ.
Зэгуэрым шэчыншэу сщыхъунущ хьэкъ мыр:
Зи гугъэр мыухым мыухщ и къарур.
Ди тхакIуэ лъапIэ МэшбащIэ Исхьэкъ мы и усэ сатырхэм хэлъ къарур езым и деж зэи щымыужьыхыу, и гугъэмрэ и къарумрэ зэпэхъуу, щIэблэм яхилъхьэ гъэсэныгъэшхуэм и нурымрэ и псапэмрэ мыкIуэщIу куэдрэ Тхьэм тхуигъэпсэу.
ЩОДЖЭН Iэминат.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.
