Олимп хъуэпсапIэхэм дыпагъэкIрэ?
Зыми и унафэм щIэмыт Допингым пэщIэт дунейпсо агентствэм (ВАДА) и комиссэм блыщхьэ кIуам Торонтэ къалэм (Канадэ) щищIа докладым иджыри зэ наIуэ ищIащ Урысейм и спортсменхэм я нэхъыбэм я ехъулIэныгъэшхуэхэр гъэпцIагъэкIэ къызэрахьар.
Макларен Ричард зи Iэтащхьэ ВАДА-м и комиссэм и лэжьыгъэр нэхъыбэу зыхуэунэтIар 2014 гъэм Сочэ щекIуэ-кIа щIымахуэ Олимп джэгухэм щызэрахьа допинг хьэгъэщагъэхэрат. «Допинг» (doping) инджылыз псалъэм къокI «наркотик зэхьэлIэн» жиIэу, нэхъыбэу къыщагъэсэбэпри спортырщ. Апхуэдэу йоджэ цIыхум и зэфIэкIыр хэпщIы-кIыу хагъэхъуэн папщIэ спортсменхэм хущхъуэ зэхэлъ щрахьэлIэм и деж.
ЩыщIэныгъэ, зэтемыхуэ куэд хэлъми, Макларен и докладыр лагъым къэуам хуэдэ хъуащ икIи урысей спорт- сменхэр дунейпсо зэхьэзэхуэхэм зэман кIыхькIэ къыхагъэкIынымкIэ щхьэусыгъуэ хъуфынущ. Апхуэдэу яукъуэ-диякIэщ ВАДА-ми, нэгъуэщI спорт зэгухьэныгъэ зыбжа- нэми. Абы къокI тхьэмахуитI дэкIмэ, Бразилием и Рио-де-Жанейрэ щыIэну гъэмахуэ Олимп джэгухэми Урысей Федерацэм и спортсменхэр хэмытыну. А гурыщхъуэр нэхъри щIигъэбыдэжащ Дунейпсо Олимп Комитетым (МОК) и Iэтащхьэ Бах Томас. ИкIэщIыпIэкIэ абы зэхуишэсащ гъэзэщIакIуэ гупым и зэIущIэр. Зытепсэлъыхьынур, дауи, ВАДА-м и комиссэм и докладым къыщыгъэлъэгъуа Iуэхугъуэхэм яхуэфэщэн унафэ ятещIыхьынырщ.
Илъэсым нэблэгъащ урысей спортсменхэм зыубгъуауэ допинг къызэрагъэсэбэпым теухуа псалъэмакъыр къызэрежьэрэ. ЯпэщIыкIэ Степанов зэщхьэгъусэм (зыр тренерщ, адрейр спортменкэщ) Германием щытрагъэха фильмым щыжаIащ ди къэралым и спортсменхэм я ехъулIэныгъэхэм я лъабжьэр допинг зэрызэрахьэлIэрауэ. Ар щIигъэбыдэжащ Допинг Iуэхугъуэхэр къыщIэгъэщынымкIэ Мэзкуу лабораторэм и унафэщI Родченков Григорий. ЩIымахуэ кIуам ар США-м кIуэсащ икIи езыр я пашэу зэрахьа Iуэхугъуэхэр къанэ щымыIэу дунейпсо утыку кърихьащ. Абы фIэкIыпIэншэу наIуэ ищIащ допинг-пробэхэр яхъуэжу, къыщIагъэщахэр щIэх-щIэхыурэ щIахъумэу зэрыщытар… урысей спортым и Iэтащхьэхэм я унафэкIэ. А псори иджы пхуэбзыщIыжынутэкъым.
Зыми и унафэм щIэмыт (пэжу пIэрэ?) Макларен зи пашэ ВАДА-м и комиссэм и къалэныр игъэзэщIащ. Абы къы-щIигъэщащ спортсменхэм Урысейм допинг зэрызыщрахьэлIэм егъэлеяуэ зэрызэриубгъуар. АдэкIэ нэгъуэщIхэр Iуэхум къыхыхьащ. Докладым къеджэн яухри, дакъикъэ зыбжанэ дэкIауэ арат ВАДА-м официальнэу тхыгъэ щызэбгригъэхам Урысейр Рио-де-Жанейрэ щыIэну Олим-пиадэм къыхэгъэкIын хуейуэ. МОК-м и президент Бах Томас ар напIэзыпIэм диIыгъащ.
Мы Iуэхум нэхъ набдзэгубдзаплъэу бгъэдыхьэну, лажьэ зимыIэ спортсменхэм лей къытрамыгъэхьэну къыхуриджэу дунейпсо спорт зэгухьэныгъэхэм захуигъэзащ Урысей Федерацэм и Президент Путин Владимир. Макларен и докладым къыщыгъэлъэгъуа къулыкъущIэ зыбжанэми абы и унафэкIэ я къалэнхэр щхьэщахащ.
АрщхьэкIэ аркъудейхэмкIэ мы зэрыхьзэрийр пхуэгъэсэбырыжынукъым. ХэIущIыу зэрыхъуамкIэ, допинг зэрахьэлIауэ къызэрыщIэщар щIэхъумэнымкIэ Урысейм къэрал программэ (?!) зэрыщызэхалъхьэрэ блэкIа илъэси-тхум къриубыдэу щIауфащ спортсмен 421-рэ, спорт лIэужьыгъуэ 20-рэ дунейпсо федерацэ 18-рэ къызэщIаубыдэу. Абы уфIэкIыфынукъым. Нэрылъагъущ Урысейм и спортсменхэм я нэхъыбэм допинг зэрызрахьэлIэр. Нэхъ Iеижращи, ахэр къэрал къулыкъу лъагэхэр зыIыгъхэм щIахъумэ. ВАДА-ри, МОК-ри, адрей спорт IэнатIэхэри а псом фIэкIыфынутэкъым. Урысейм къыхуэнэжыр зигъэкъэбзэжынуращ. Абы папщIэ дунейпсо зэхьэзэхуэ инхэм пIалъэкIэ къызэрыхагъэкIынуми шэч хэлътэкъым. Жагъуэ тщыхъур а Iуэхугъуэр апхуэдизу дызыпэплъа гъэмахуэ Олимп джэгухэм и пэ къызэрихуарщ. Гугъэ псори щыIэт адыгэ щIалэ- хэу Махуэ Билал, Джэду Iэниуар, Мудрэн Беслъэн сымэ абы ехъулIэныгъэфIхэр щызыIэрагъэхьэну. АрщхьэкIэ узыхэтым я фэ къуамыплъынкIэ Iэмал иIэкъым. КъищынэмыщIауэ, хэт къуаншэми захуэми къэнэжа тхьэмахуитIым зэрыпхузэхэмыгъэкIынур гурыIуэгъуэщ икIи допинг зрахьэлIауэ ди щIалэхэм зэи гурыщхъуэ къыхуамыщIами, псоми я зэхуэдэ тезырыр яхьын хуейуэ къахукъуэкIыфынущ.
Дыгъуасэ Женевэ (Швейцарие) щызэхэтащ Дунейпсо Олимп Комитетым и гъэзэщIакIуэ гупым и зэIущIэ. Абы щытопсэлъыхь Урысей Федерацэм и спортсменхэр дызыхуэкIуэ Олимп джэгухэм зэрыхэтыну щIыкIэм е зэрыщыту къызэрыхагъэкIынум. Псалъэмакъыр хуабжьу кIыхьлIыхь хъуащ икIи иужькIэ махуитI-щыкIэ зэпагъэуащ. Апхуэдэу щыт пэтми, ди къэралыр езым и фIэфIыныгъэкIэ Олимп джэгухэм мыкIуэным теухуауэ журналистхэр щеупщIым УФ-м и Президентым и пресс-секретарь Песков Дмитрий жиIащ: «Урысейм Олимпиадэм зыхуегъэхьэзыр. Дэ дрибийщ олимп зэщIэхъееныгъэр зэкъуэудыным икIи зыгуэркIэ зэран хуэхъуным».
Дыпэплъэнщ Iуэхум адэкIэ кърикIуэнум. АрщхьэкIэ иджыпстуи нэрылъагъущ США-мрэ КъухьэпIэмрэ ди къэралым къращIылIа политикэ, экономикэ текъузэныгъэхэм иджы спортри къызэрыхагъэхьар. Абы зыми и фейдэ хэ-лъу пхужыIэнукъым, ауэ дэри зыми фIэгъэнапIэ щIедгъэщIын щыIэкъым. Спортым щытекIуэн хуейр нэхъ лъэщхэращ, атIэ я къарур зыгъэбатэ хущхъуэхэр зэзыхьэлIэхэракъым.
Жыласэ Заурбэч.
