Къуэдзокъуэ Хьэсэн Жыраслъэн и къуэр
Зеикъуэ къуажэм щIыпIэ самоуправленэмкIэ и советым, Бахъсэн щIыналъэм и жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм хэтхэм гущIыхьэ ящыхъуащ егъэджакIуэ емызэшыж, зи IэщIагъэм фIы дыдэу хэзыщIыкIыу, гъэсэныгъэм и щапхъэу къалъытэу щыта цIыху гуапэ Къуэдзокъуэ Хьэсэн Жыраслъэн и къуэр дунейм зэрехыжар. Хьэлъэу сымэджа нэужь, и ныбжьыр илъэс 83-нэм иту ар дунейм ехыжащ мэкъуауэгъуэм и 14-м.
Къуэдзокъуэ Хьэсэн Жыраслъэн и къуэр КъБАССР-м щыщ Бахъсэн щIыналъэм хыхьэ Зеикъуэ къуажэм къыщалъхуащ 1936 гъэм мэкъуауэгъуэм и 5-м. Ар къыщыхъуащ зэгурыIуэрэ зэдэIуэжу псэу мэкъумэшыщIэ унагъуэшхуэм, щIэблэр адыгэ хабзэм щIэпIыкIыныр щагъэнэхъыщхьэу щытам.
Зэрысабийрэ абы далъагъурт пэжыгъэр, зэпIэзэрытагъыр, нэхъыжьхэм пщIэ яхуэщIыныр — ахэр зытемыкI хьэл-щэнт, апхуэдэуи щIэныгъэм хуэпабгъэрт. Псом хуэмыдэу Хьэсэн къехъулIэрт бжыгъэхэм епха щIэныгъэхэр. Зыхилъхьэ щымыIэу абы фIыуэ илъагъурт математикэмрэ физикэмрэ. Курыт еджапIэ нэужьым, 1953 гъэм ар щIотIысхьэ Къэбэрдей къэрал педагогикэ институтым икIи нэхъыфIхэм хабжэу ар къеух. Мыбдежым къыхэдгъэщынщи, 1957 гъэм КъБКъУ-р къызэIуаха нэужь, Зеикъуэ къуажэм щыщу ар япэ дыдэу къэзыухар Къуэдзокъуэ Хьэсэн Жыраслъэн и къуэрщ. Совет Армэм и дзэхэу къухьэпIэ къэралхэм щыIэхэм ящыщ зым къулыкъу щищIэу къэкIуэжа нэужь, абы лэжьэн щIидзащ. Къуэдзокъуэ Хьэсэн Жыраслъэн и къуэм и гъащIэм и къекIуэкIыкIам гъэщIэгъуэнагъыу хэлъхэм ящыщщ зыпэрыта IэнатIэхэр къыщагъэлъагъуэ и тхылъым зы тхыгъэ закъуэ фIэкIа зэримытыр — Зеикъуэ къуажэм дэт курыт еджапIэ №2.
И гъащIэр щIэблэр егъэджэнымрэ гъэсэнымрэ триухуэри, а IэщIагъэм ар илъэс 54-м нэблагъэкIэ хуэпэжащ, абы щыщу илъэс 40-кIэ Къуэдзокъуэм ирихьэкIащ жэуаплыныгъэшхуэ зыпылъ IэнатIэ — школым и унафэщIым егъэджэныгъэ-гъэсэныгъэ лэжьыгъэмкIэ и къуэдзэу щытащ. И лэжьыгъэ нэхъыщхьэм къыдэкIуэу, илъэс 26-кIэ ар пэрытащ пщыхьэщхьэкIэрэ щрагъаджэ школым и унафэщI къулыкъум.
КупщIафIэу щыта а илъэсхэм Хьэсэн и нэIэ ятетащ зеикъуэдэс ныбжьыщIэ куэдым, ахэр физикэм, математикэм дригъэхьэхыу. Абыхэм иужькIэ щIэныгъэхэм я кандидат, доктор куэд къахэкIащ. ЕгъэджакIуэ гупымрэ сабийхэмрэ ядэлэжьэхукIэ, Къуэдзокъуэм сыт щыгъуи гулъытэ хэха яхуищIащ ахэр зыхуэныкъуэхэм. Езыр цIыху щабэт, зэпIэзэрытти, дэтхэнэ зыми зэрепсэлъэн бзэи къахуигъуэтыфырт.
И лэжьыгъэфIым папщIэ Къуэдзокъуэр мызэ-мытIэу ягъэпэжащ — КъБР-м ЩIэныгъэмкIэ и министерствэм, РОНО-м, жылагъуэ зэгухьэныгъэ зэмылIэужьыгъуэхэм къабгъэдэкI щIыхь, фIыщIэ тхылъ куэд дыди къыхуагъэфэщащ. Ауэ тыгъэ нэхъ лъапIэ дыдэу абы къилъытэу щытар и еджакIуэ щэ бжыгъэхэм къыхуаIэ лъагъуныгъэрт, къыхуащI пщIэрт.
ЕгъэджакIуэ IэщIагъэм къыхуигъэщIауэ щыта а цIыху псэ къабзэм, узэщIакIуэм и фэеплъ нэхур игъащIэкIэ ди гум илъынщ.
КъБР-м ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм
я IуэхухэмкIэ и министерствэ, Бахъсэн РОНО,
Зеикъуэ къуажэм и администрацэ, Зеикъуэ дэт курыт еджапIэ №2, Дунейпсо Адыгэ Хасэ, Къэбэрдей Адыгэ Хасэ.
