Зы лIы ныбжь ирокъу
КъБКъУ-м Темыркъан Хьэту и цIэр зезыхьэ и щэнхабзэ центрым гуфIэгъуэ тIуащIэ — университетым адыгэбзэмрэ адыгэ литературэмкIэ и кафедрэр къызэрызэрагъэпэщрэ илъэс 85-рэ зэрырикъумрэ Адыгэбзэм и махуэмрэ — щагъэлъэпIащ иджыблагъэ. Зэхыхьэ гуапэр ирагъэкIуэкIащ журналист, пародист Дзэгъащтэ Азэмэтрэ КъБКъУ-м щеджэ Къагъырмэс ФатIимэрэ.
Алътуд Юрий
Сэхъурокъуэ Хьэутий
ХьэфIыцIэ Мухьэмэд ХъутIэжь Заудин егъэлъапIэ
Зэхыхьэр къызэIуихащ филологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор, КъБКъУ-м Кавказ Ищхъэрэм щыпсэу лъэпкъхэм я литературэмрэ IуэрыIуатэмкIэ и кафедрэм и унафэщI ТIымыжь Хьэмыщэ. Абы къызэхуэсахэм ягу къигъэкIыжащ адыгэбзэмкIэ кафедрэм и тхыдэмрэ лъэпкъ тхыбзэм къызэпича гъуэгуанэ купщIафIэмрэ.
КъБКъУ-м и ректор, профессор Алътуд Юрий зэхыхьэм зыкърезыгъэхьэлIахэм фIыщIэ яхуищIащ икIи абыхэм захуигъэзащ я анэдэлъхубзэмрэ я хабзэмрэ яхъумэжыну, хуэфащэ гулъытэ хуащIыну. Ректорым къыхигъэщащ адыгэбзэмрэ литературэмкIэ кафедрэм гъуэгуанэ кIыхь икIи дахэ къызэрикIуар, щылэжьа нэхъыжьхэмрэ ноби а IэнатIэм пэрыт цIыху гуащIафIэхэмрэ пщIэрэ фIыщIэрэ зэрахуэфащэр, абыхэм я лэжьы- гъэр егъэфIэкIуэным я зэфIэкIрэ мылъкурэ зэрырахьэлIэнур.
— ЛIэщIыгъуэ зыбжанэкIэ узэIэбэкIыжмэ, жьэрыIуатэбзэкIэ Iуэхухэр зэфIэкIыу щытамэ, иджырей гъащIэм тхыбзэ уимыIэу ухэпсэукIыну гугъущ. Адыгэ тхыбзэм хэлъхьэныгъэфI хуэзыщIахэр, ноби абы зезыгъэужьхэр ди мащIэкъым. Дыщогугъ абы зезыгъэузэщIынухэр дяпэкIи куэду къытщIэхъуэну! — жиIащ КъБР-м ЩэнхабзэмкIэ и министерствэм и ЩIэныгъэ-методикэ центрым и унафэщI, сурэтыщI Жылэ Анатолэ.
— КъБКъУ-м адыгэбзэмрэ литературэмкIэ и кафедрэм и егъэджакIуэхэр узыншэу куэдрэ Тхьэм ди япэ фригъэт! Ноби сщыгъупщэркъым сезыгъэджахэу Урыс Хьэталий, Нало Ахьмэдхъан, КIуащ Тамарэ, Къэмбэчокъуэ Iэдэм сымэ. Къудамэм и лэжьакIуэхэми хуэдэу, ар къэзыухахэри дызытелажьэр анэдэлъхубзэм и Iуэхур ипэкIэ гъэкIуэтэнырщ, ар хъумэнырщ, щIэблэм яIурылъхьэнырщ. Адыгэбзэр езыгъэджу IэщIагъэлI 1000-м щIигъу республикэм диIэщ. Бзэр егъэджыным и мызакъуэу, абыхэм я къалэнщ сабийхэр хэкупсэу, къызыхэкIам гууз-лыуз хуаIэу къагъэхъуну, — къыхигъэщащ КъБР-м ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм лъэпкъ щIэныгъэхэмкIэ и къудамэм и унафэщI, ХьэтIохъущокъуэ Къазий и цIэр зезыхьэ Адыгэбзэ Хасэм и тхьэмадэ Табыщ Мурат. — Илъэс 85-р зы лIы ныбжь ирикъуу аращ. Кафедрэм къикIуа гъуэгуанэ дахэр иджыри нэхъ бгъуфIэ хъуну си гуапэщ. Къызэхуэса- хэм сызилIыкIуэ министерствэм- рэ Адыгэбзэ Хасэмрэ я цIэкIэ сынывохъуэхъу ди адыгэбзэ къулейм и гъащIэр нэхъри кIыхь хъу-ну, ефIэкIуэну, абы зезыгъэужьынухэр куэду къытхэкIыну.
ХьэкIуащэ Андрей
— Адыгэбзэм телажьэ дызэрыгушхуэ щIэныгъэлIхэр ди мащIэкъым. Псом хуэмыдэу гуапэщ си къуажэгъу Борыкъуей ТIутIэ и гуащIэм ноби пщIэ зэрыхуащIыр. Адыгэбзэр езыгъэдж, абы хуеджэ дэтхэнэми сынывохъуэхъу ди бзэм и дахагъымрэ и IэфIагъымрэ щIэблэм зэрабгъэдэфлъхьэн, ахэр къызэрыдэфхьэхын, зэрывущиин акъыл фиIэу фи IэнатIэр ефхьэкIыну, фи лэжьыгъэм и хъеррэ и пщIэрэ флъагъуу, къыхэфха IэщIагъэм фыщIемыгъуэжу, фыхуэпэ-жу фылэжьэну, — жиIащ Дунейпсо Адыгэ Хасэм и президент Сэхъурокъуэ Хьэутий. — Адыгэр дуней псом щикъухьа хъуами, хэкужьым исхэм ди бзэр тхъумэжыну ди къалэнщ.
Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ, ЩIэныгъэхэмкIэ Дунейпсо Адыгэ Академием и вице-президент, «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд игу къигъэкIыжащ КъБКъУ-м адыгэбзэмрэ литературэмкIэ и къудамэм зэрыще-джар, я курсым щIэсахэм тхакIуэ, щIэныгъэхэм я доктор, журналист жыпIэми, цIыху цIэрыIуэ куэд къазэрыхэкIар. Езыгъэджауэ щы-тахэм фIыщIэ яхуищIа нэужь, ХьэфIыцIэ Мухьэмэд и гуапэу къыхигъэщащ «Адыгэ псалъэ», «Адыгэ макъ», «Черкес хэку» газетхэм гъатхэпэм и 14-м зэгъусэу къыдагъэкIа номер зэгуэтыр Адыгэбзэм и махуэм зэрытраухуар. Апхуэдэу жиIащ ЩIДАА-м, «Адыгэ псалъэ» газетым, ДАХ-м къабгъэдэкIыу тхылъи 100 кафедрэм тыгъэ зэрыхуищIыр.
КъБР-м ЩэнхабзэмкIэ, ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэхэм, Адыгэбзэ Хасэм, ДАХ-м, КъАХ-м, ЩIДАА-м къабгъэдэкI щIыхь тхылъхэр адыгэбзэмкIэ, Кавказ Ищхъэрэм щып-сэу лъэпкъхэм я литературэмрэ IуэрыIуатэмкIэ кафедрэхэм я лэжьакIуэхэм ящыщу зыхуагъэфэщахэм иратыжащ Табыщ Мурат, Сэхъурокъуэ Хьэутий, ХьэфIыцIэ Мухьэмэд, Жылэ Анатолэ сымэ.
АдэкIэ Дзэгъащтэ Азэмэтрэ Къагъырмэс ФатIимэрэ къеджащ Тыркум щыIэ «КАФФЕД»-м и Хасащхьэм и тхьэмадэ Хьэгъундокъуэ Яшар, Къэрэшей-Шэрджэс къэрал университетым и ректор Узденов ТаусулътIан сымэ, нэгъуэщIхэми КъБКъУ-м адыгэбзэмрэ литературэмкIэ и кафедрэр къызэрызэрагъэпэщрэ илъэс 85-рэ зэрырикъумрэ, Адыгэбзэм и махуэмрэ я щIыхькIэ къагъэхьа хъуэхъу тхыгъэхэм. Апхуэдэу экранымкIэ къагъэлъэгъуащ гъунэгъу республикэхэм, хамэ къэралхэм щыпсэу ди лъэпкъэгъухэм ящыщу хъуэхъукIэ зыкъытхуэзыгъэзахэр. Апхуэдэт, псалъэм папщIэ, Тыркум щыпсэу ди лъэпкъэгъу журналист, хэкурыс адыгэхэмрэ нэгъуэщI щIыпIэхэм щыпсэухэмрэ зэпызыщIэ лъэмыжыр зыгъэбыдэну зи хъуэпсапIэ Емуз Баязыт.
Хъуажь Фахъри
Пшыхьыр зыгъэдэхахэр
Къардэн Мусэдин зэпеуэм пашэ щыхъуахэр егъэпажэ
ЦIыпIынэ зэкъуэшхэм - Оздемыррэ Идаррэ - я адэ Аслъэн и цIэр зезыхьэ стипендиер зыхуагъэфэщам иратыж. Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.
АдыгэбзэмкIэ кафедрэм и унафэщI, филологие щIэныгъэхэм я кандидат Къардэн Мусэдин къыхигъэщащ бзэм и лъабжьэр зыгъэтIылъа щIэныгъэлI нэхъыжьыфIхэм я IэдакъэщIэкIхэм ирипагэу мытIысыжу, щхьэж хузэфIэкI бзэ щIэныгъэм халъхьэну езыхэми къазэрылъысыр, зэманым къахуигъэув зэхъуэкIыныгъэщIэхэм тету, я кафедрэм и лэжьыгъэр зэраубзыхур.
— Адыгэбзэ кафедрэм цIыхуибгъу дыщолажьэ. ЕгъэджакIуэхэр жыджэру дыхэтщ Адыгэ, Къэрэшей-Шэрджэс, Абхъаз республикэхэм, Тыркум щекIуэкI конференцхэм. Студент 96-рэ диIэщ. Абыхэм ящыщу 29-р магистратурэм щоджэ. ЕджакIуэхэр къэхутэныгъэ лэжьыгъэхэм къыхыдошэ. КъищынэмыщIауэ, радиом, телевиденэм, газетхэм я лэжьыгъэм хыдогъэгъуазэ. Къэбэрдей-Балъкъэрым и радиомрэ КъБКъУ-мрэ зэращIылIа зэгурыIуэныгъэм тету, студентхэм нэтынхэр ягъэхьэзыр, нэтын зэхуакухэм дагъэувэну псалъэжьхэмрэ усэхэмрэ къоджэ. А Iуэху гуапэм дытезыгъэгушхуахэу Къардэн Аслъэнрэ Теувэжыкъуэ Марьянэрэ фIыщIэ яхуэфащэщ. Адыгэ пэжырытхэ псалъалъэр мы гъэм дгъэхьэзыращ, ди студентхэр ди дэIэпыкъуэгъуу, — жиIащ Къардэн Мусэдин.
ЗэIущIэм къыщыпсэлъащ филологие щIэныгъэхэм я доктор ХьэкIуащэ Андрей, зэдзэкIакIуэ, юрист Хъуажь Фахъри, филологие щIэныгъэхэм я кандидат УнэлIокъуэ Вячеслав сымэ.
КъБКъУ-м егъэджэныгъэ, гъэсэныгъэ лэжьыгъэхэр къызэрызэрагъэпэщым теухуа нэтынхэр экранкIэ къагъэлъэгъуащ. Зэхыхьэр ягъэдэхащ КъБКъУ-м щеджэ Дым Аслъэнджэрий, университетым уэрэдымрэ къафэмкIэ и «Амикс» театрым хэтхэу Шагъыр Астемыррэ Насып Астемыррэ, Кэнжэ къуажэм ЩэнхабзэмкIэ и унэм и лэжьакIуэхэу Вындыжь Аскэррэ ФиIэпщэ Дианэрэ, «Бзабзэ» ансамблым и пшынауэ Тхьэлыджокъуэ Сюзаннэ сымэ.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
