Эрдогъан Тайип Истамбыл и мэжджытышхуэм нэмэз щещI
Тыркум и президент Эрдогъан Тайип бадзэуэгъуэм и 24-м азэн къыщыджащ, КъурIэным щыщ Iэят къыщеджащ, иужькIэ жумгьэ нэмэзри щищIащ Истамбыл къыщызэIуахыжа мэжджытышхуэм. Иужьрей илъэс 86-м къриубыдэу апхуэдэ Iуэху а уардэунэм япэу къыщыхъуауэ аращ.
СОФИЕ Щихъым и цIэр зезыхьэ музейм, нэхъ пасэм муслъымэнхэм я тхьэ елъэIупIэу щытам, аргуэру мэжджыт статус игъуэтыжыным теухуа псалъэмакъыр къызэрежьэрэ куэд щIащ. Апхуэдэу щытми, абы яужь ихьэу ар зэрызрагъэхъулIэрэ куэд щIакъым. Абы теухуа унафэ Тыркум и къэрал Советым къищтащ 2020 гъэм бадзэуэгъуэм и 10-м, а махуэ дыдэми Эрдогъан Iэ тридзащ указым. А псом ипэIуэкIэ, мэкъуауэгъуэм и 5-м, Тыркум и президентым и дэIэпыкъуэгъухэм пщэрылъ ящи-щIауэ щытащ кърахьэжьа Iуэхум хэплъэу, музейр мэжджыт зэращIыжым ехьэлIа зыхуэфащэ документхэр ягъэхьэзырыну.
Советым хэт псоми зэдэарэзыуэ Iэ яIэтащ 1934 гъэм министрхэм я кабинетым ищIа унафэр — чыристанхэм я тхьэелъэIупIэр музей щIыныр щыубзыхуар — къутэжыным и телъхьэу. Абыхэм я Iуэху еплъыкIэм и лъабжьэр а уардэунэр Мехмед Фатихь сулътIаным и мылъкуу зэрыщытарщ. ИужькIэ ар муслъымэнхэм я фондым иритащ. «Апхуэдэу щыщыткIэ, а мылъкум министрхэм унафэ тращIыхьыну хуитакъым, абы я Iуэху хэлътэкъыми», — щыжаIащ Тыркум и къэрал Советым. Уеблэмэ, абыхэм шэч къытрахьэ унэр музей щIыным теухуа тхылъым я къэралыгъуэм и къызэгъэпэщакIуэ Ататюрк Кемаль Iэ щIидзауэ, тхыдэджхэм тегъэщIапIэ ящI дэфтэрым телъыр абы и Iэр армырауи трагъэчыныхь.
Арати, Эрдогъан мэжджытыщIэм муслъымэнхэм нэмэз щащIыну хуит зыщI указым Iэ щIидзам и мызакъуэу, езыр кIуэри абы азэни къыщыджащ. Президентым щIыгъуащ къэралым и Правительствэм хэт къулыкъущIэхэри. Апхуэдэ щIыкIэкIэ къэралым и пашэм щIигъэбыдащ езым ищIа унафэр. Абы хамэ къэралхэм щыщ куэд арэзы темыхъуэми, ари къридзакъым Тыркум и унафэщIым.
Софие Щихъым и цIэр зезыхьэу щыта уардэунэм и тхыдэм къызэрыхэщымкIэ, ар яухуат 537 гъэм икIи илъэс куэдкIэ щытащ чыристанхэм я тхьэелъэIупIэу. 1453 гъэм тырку сулътIаным и дзэхэм Константинополь къалэр яубыда нэужь, ар мэжджыт ящIащ икIи Уэсмэн къэралыгъуэм и текIуэны-гъэм и дамыгъэхэм ящыщу къалъытэ хъуащ.
Ататюрк Кемаль къэрал унафэр Iэрыхьа нэужь, абы иригъэкIуэкIа политикэм и лъабжьэр динымрэ къэралыгъуэмрэ зэпэщхьэхуэу щытынырти, абы уардэунэр музейуэ къалъытэну къыхилъхьащ икIи иджыри къэс абы тету къекIуэкIащ.
Мэжджытым мэрем нэмэзыр щащIыну къекIуэлIат цIыху минхэр, ауэ, дауи, а псори абы щIэхуакъым икIи я къалэныр мэжджыт бжэIупэм деж щагъэзэщIащ.
