Мы махуэхэм
Гъатхэпэм и 28, щэбэт
Балъкъэр лъэпкъым и къэщIэрэщIэжыныгъэм и махуэщ. 1957 гъэм гъатхэпэм и 28-м СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым Указ къыдигъэкIащ балъкъэр лъэпкъыр зрагъэкIа щIыналъэм къэкIуэжыну хуит щIыным теухуауэ. КъБР-м и Президентым 1994 гъэм гъатхэпэм и 25-м Iэ зыщIидза унафэм ипкъ иткIэ гъатхэпэм и 28-р республикэм щагъэлъапIэ.
«ЩIым и Сыхьэт» зыфIаща акцэр ирагъэкIуэкI. Дыкъэзыухъуреихь дунейм хуэсакъын, абы и хъугъуэфIыгъуэхэр зэгъэзэхуауэ къэгъэсэбэпын зэрыхуейм цIыхухэм иджыри зэ гу лърагъэтэн мурадкIэ ар къызэрагъэпэщ 2007 гъэ лъандэрэ. Абы хэтхэм нобэ щIыпIэ зэманымкIэ сыхьэт 20-рэ дакъикъэ 30-м уэздыгъэхэр ягъэункIыфI икIи ар зы сыхьэткIэ ягъаблэркъым.
Азербайджаным лъэпкъ шынагъуэншагъэмкIэ и органхэм я лэжьакIуэхэм я махуэщ
Сербием и Конституцэм и махуэщ
1776 гъэм Москва Театр Иныр къызэрагъэпэщащ. Меценат цIэрыIуэ Урусов Пётр 1776 гъэм гъатхэпэм и 28-м къыIэрыхьащ актёр гуп къызэригъэпэщыну хуит зэращIыр икIи спектаклхэр, махуэшхуэхэр, нэгузыужьхэр егъэкIуэкIыным текIуэдэну мылъкури зэрыхухахыр къыщыгъэлъэгъуа тхылъ. Абы Урысейм и унафэщI Екатеринэ ЕтIуанэм и Iэ щIэлът.
1797 гъэм Нью-Гемпшир (США) дунейм щыяпэу щызэпкъралъхьащ пхъэм къыхэщIыкIа зэрыжьыщIэ машинэ. Ар зи IэдакъэщIэкI Бриггс Натаниэль абы щыхьэт техъуэ тхылъ иратащ гъатхэпэм и 28-м.
1837 гъэм Чикагэ (США) къалэ хъуащ. Нью-Йоркрэ Лос-Анджелесрэ яужькIэ арат цIыху нэхъыбэ щыпсэур.
1891 гъэм Лондон (Инджылыз) щызэхэтащ атлетикэ хьэлъэмкIэ япэ дунейпсо чемпионатыр.
1910 гъэм франджы инженер Фабр Анри дунейм щыяпэу псым телъэтыкIри уэгум ихьащ абы хуэщIа кхъухьлъатэкIэ.
1930 гъэм Константинополь, Ангорэ къалэхэм я иджырей тыркуцIэхэр — Истамбылрэ Анкарарэ — фIащащ.
Урыс тхакIуэ, драматург, жылагъуэ лэжьакIуэу щыта Горький (Пешков) Максим къызэралъхурэ илъэси 152-рэ ирокъу.
Совет кхъухьлъатэзехуэ-штурман, Совет Союзым и ЛIыхъужь Расковэ Маринэ къызэралъхурэ илъэси 108-рэ ирокъу.
Театрми киноми я урысей актёр, СССР-м и цIыхубэ артист, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь Смоктуновский Иннокентий къызэралъхурэ илъэс 95-рэ ирокъу.
Совет кхъухьлъатэзехуэ-космонавт, авиацэм и генерал-майор, Совет Союзым тIэунейрэ и ЛIыхъужь Губарев Алексей къызэралъхурэ илъэс 89-рэ ирокъу.
Совет кинорежиссёр, актёр, сценарист, УФ-м и цIыхубэ артист Митта (и унэцIэ дыдэр Рабиновичщ) Александр и ныбжьыр илъэс 87-рэ ирокъу.
КъШР-м и къэрал лэжьакIуэ, тхакIуэ, усакIуэ Псыхэмыхьэ Мусэ къызэралъхурэ илъэс 80 ирокъу.
«Советская молодежь» газетым и редактор нэхъыщхьэу щыта, УФ-ми КъБР-ми щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ Къардэн Мухьэмэд къызэралъхурэ илъэс 66-рэ ирокъу.
Урысей фигуристкэ, 2014 гъэм Сочэ щекIуэкIа Олимп Джэгухэм дыщэ медаль къыщызыхьа Бобровэ Екатеринэ и ныбжьыр илъэс 30 ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 12 — 14, жэщым градуси 3 — 4 щыхъунущ.
Гъатхэпэм и 29, тхьэмахуэ
Урысейм IэщэкIэ ЗэщIэузэда и Къарухэм я юридическэ IэнатIэм и лэжьакIуэм и махуэщ
Китайм щагъэлъапIэ ЩIалэгъуалэм я махуэр
1730 гъэм Москва и уэрамхэр къагъэнэхуу щIадзащ.
1873 гъэм Толстой Лев «Анна Каренина» романыр тхын щIидзащ.
1886 гъэм зэхалъхьащ иджы дунейм щынэхъ цIэрыIуэ дыдэхэм ящыщ хъуа «Кока-Кола» псы лIэужьыгъуэр.
1891 гъэм Урысейм и император Александр III унафэ ищIащ дуней псом щынэхъ кIыхь дыдэ Транссыбыр гъущI гъуэгур ухуэным теухуауэ.
1911 гъэм Санкт-Петербург къалэм къыщызэрагъэпэщащ Урысейм и Олимп комитетыр.
1998 гъэм Португалием и къалащхьэ Лиссабон къыщызэIуахащ Европэм щынэхъ кIыхь дыдэ лъэмыжыр — Васко да Гамэ и цIэр зыфIащар. Ар ирагъэхьэлIат «Эксро-98» дунейпсо выставкэр къыщызэIуахым. Абы метр 17185-рэ и кIыхьагъщ, метр 31-рэ и бгъуагъщ.
Урысей пащтыхь, Пётр Езанэм и адэ Романов Алексей (1645 — 1676 гъэхэм къэрал унафэр зыIэщIэлъа, Сабыр дыдэ цIэ лейр зытеIукIауэ щытар) къызэралъхурэ илъэс 391-рэ ирокъу.
США-м и 10-нэ президенту щыта Тайлер Джон къызэралъхурэ илъэс 230-рэ ирокъу.
Совет кинорежиссёр, актёр, политик, жылагъуэ лэжьакIуэ цIэрыIуэ, публицист, УФ-м и цIыхубэ артист Говорухин Станислав къызэралъхурэ илъэс 84-рэ ирокъу.
КъБР-м щIыхь зиIэ и артист Ало Руслан и ныбжьыр илъэс 74-рэ ирокъу.
Тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор, Осетие Ищхъэрэ — Аланием, Осетие Ипщэм, КъБР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ Дзидзоев Валерий и ныбжьыр илъэс 70 ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 12 — 13, жэщым градуси 6 — 7 щыхъунущ.
Гъатхэпэм и 30, блыщхьэ
США-м щагъэлъапIэ дохутырым и махуэр
Испанием Удзхэм я махуэр щагъэлъапIэ
Палестинэм ЩIыр хъумэным и махуэм теухуа дауэдапщэхэр щокIуэкI
Урысей вулканологхэм я махуэщ. 1956 гъэм Камчаткэм «къыщыушащ» Безымянный вулканыр икIи абы мафIэрэ гъуэзрэ кърихуу хуежьащ. Аращ урысей IэщIагъэлIхэм зи щытыкIэр и кIэм нэсу япэу яджа вулканыр.
1856 гъэм иухащ 1853 — 1856 гъэхэм екIуэкIа Кърым зауэр. Абы теухуа зэгурыIуэныгъэм Париж Iэ щытрадзащ Урысейм, Инджылызым, Франджым, Тыркум, Сардинием, Австрием, Пруссием я лIыкIуэхэм.
1867 гъэм Урысейм и пащтыхь Александр ЕтIуанэм и унафэкIэ Аляскэ щIыналъэмрэ Алеут хытIыгухэмрэ США-м доллар мелуани 7,2-кIэ иращауэ щытащ.
1970 гъэм япэу ягъэлъэгъуащ Мотыль Владимир триха «Белое солнце пустыни» фильмыр. Иджыпсту ар ящыщщ УФ-м и мызакъуэу, нэгъуэщI къэрал куэдми щыцIэрыIуэ фильмхэм.
1981 гъэм США-м и президент Рональд Рейган яукIыну хэтащ. Вашингтон дэт «Хилтон» хьэщIэщым къыщыпсэлъауэ къыщIэкIыжрэ пэт, Рейганрэ абы щIыгъуа цIыхуищымрэ кIэрахъуэкIэ зыгуэр къеуэри, плIыри уIэгъэ ищIауэ щытащ.
1981 гъэм СССР-р япэ дыдэу «гъэмахуэ зэманым» техьауэ щытащ.
1987 гъэм Лондон щекIуэкIа аукционым Ван Гог и «Дыгъэгъазэхэр» сурэт цIэрыIуэр доллар мелуан 50-кIэ щащащ.
Голландием щыщ сурэтыщI, дунейм щынэхъ цIэрыIуэ дыдэхэм хабжэ Винсент Ван Гог къызэралъхурэ илъэси 167-рэ ирокъу.
Совет авиаконструктор щэджащэ, академик, генерал-полковник, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь цIэр щэнейрэ зыхуагъэфэща, Сталиным и цIэр зезыхьэ саугъэтыр блэнейрэ зрата Ильюшин Сергей къызэралъхурэ илъэси 126-рэ ирокъу.
Олимп Джэгухэм бэнэкIэ хуитымкIэ я чемпион Аталай (Нагъуэ) Мэхьмуд къызэралъхурэ илъэс 86-рэ ирокъу.
УэрэджыIакIуэ, КъБР-м щIыхь зиIэ и артист Дэбагъуэ Хьэсэн къызэралъхурэ илъэс 79-рэ ирокъу.
Актёр, РСФСР-м и цIыхубэ артист Толубеев Андрей къызэралъхурэ илъэс 74-рэ ирокъу.
ТхакIуэ, публицист, жылагъуэ лэжьакIуэ цIэрыIуэ, ЩIДАА-м и академик, УФ-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, КъБР-м, АР-м, КъШР-м щIыхь зиIэ я журналист, «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд и ныбжьыр илъэс 74-рэ ирокъу.
КъБР-м и къэрал Музыкэ театрым и уэрэджыIакIуэ, УФ-м щIыхь зиIэ и артист Хъупсырджэн Албэч и ныбжьыр илъэс 64-рэ ирокъу.
КъБР-м и къэрал, жылагъуэ лэжьакIуэ Бажэ Дотий и ныбжьыр илъэс 62-рэ ирокъу.
«Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэм и япэ къуэдзэ, КъБР-м щIыхь зиIэ и журналист ЖьэкIэмыхъу Маринэ къыщалъхуа махуэщ.
Футболист цIэрыIуэ, олимп чемпион Михайличенкэ Алексей и ныбжьыр илъэс 57-рэ ирокъу.
Жылагъуэ лэжьакIуэ, спортым и мастер, УФ-м щIыхь зиIэ и тренер Къардэн Хьэсэн и ныбжьыр илъэс 47-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык уфауэ щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 13 — 14, жэщым градуси 7 — 8 щыхъунущ.
