КIуэкIуэ Жэмалдин Нахъуэ и къуэр
Мэкъуауэгъуэм и 20-м зэуэзэпсэу лIащ филологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор, КъБР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, КъБР-м щIэныгъэмрэ техникэмкIэ и къэрал саугъэтым и лауреат, Урысейм Естественнэ щIэныгъэхэмкIэ и академием и действительнэ член («Урысей энциклопедие» Iыхьэм), ЩIэныгъэхэмкIэ Дунейпсо Адыгэ Академием и действительнэ член КIуэкIуэ Жэмалдин Нахъуэ и къуэр.
КIуэкIуэ Жэмалдин КъБР-м и Нагорнэ (иджырей Дзэлыкъуэ) районым хыхьэ Ашэбей къуажэм 1930 гъэм къыщалъхуащ.
1948 гъэм Налшык дэт педучилищэр, 1952 гъэм Къэбэрдей къэрал пединститутыр къиухащ.
1948 — 1952 гъэхэм егъэджакIуэу школым щылэжьащ, 1953 гъэм щыщIэдзауэ Къэбэрдей къэрал пединститутым урысыбзэмкIэ и кафедрэм щыIащ, 1957 гъэм щегъэжьауэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым егъэджакIуэ нэхъыжьу, доценту, профессору, филологие факультетым и декану щылэжьащ. 1971 — 2004 гъэхэм КъБКъУ-м урысыбзэмрэ бзэ щIэныгъэхэмкIэ и кафедрэм и унафэщIу, 2004 — 2013 гъэхэм бзэм и тхыдэмрэ славяныбзэмкIэ и кафедрэм и унафэщI къалэн- хэр игъэзэщIащ. Иужьрей илъэсхэм КIуэкIуэ Жэмалдин КъБКъУ-м ономастикэмкIэ, социально-политикэ, гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ и лабораторэм и щIэныгъэ лэжьа-
кIуэу щытащ.
КIуэкIуэ Жэмалдин хьэлэлу зи IэщIагъэм бгъэдэт цIыху гъэсат, гупсысэкIэ хьэлэмэт зиIэ къэхутакIуэт, дэтхэнэ лэжьакIуэми гурыIуэф цIыху вэгъзэгът. Емызэшыжу зэрыщытым, зэрыгуапэм къыхэкIыу абы и лэжьэгъухэми иригъаджэхэми пщIэшхуэ къыхуащIырт. Абы къаруушхуэ ирихьэлIэрт щIалэгъуалэм зэхэщIыкI нэс яIэу, хэкур фIыуэ ялъагъуу гъэсэным. И гъащIэ псор КIуэкIуэ Жэмалдин хуигъэпсащ Хэкум хуэлэжьэным, езыр къызыхэкIа лъэпкъым и щэнхабзэр Iэтыным.
КIуэкIуэ Жэмалдин кавказ филологиемкIэ щIэныгъэлI нэхъ цIэрыIуэ дыдэхэм ящыщт. Ономастикэм, лексикологием хиубыдэу абы игъэхьэзыра тхылъхэр — «Адыгэ (шэрджэс) щIыпIэцIэхэр», «АдыгэцIэхэр», нэгъуэщIхэри къэрал куэдым щызэлъащIысащ. КIуэкIуэ Жэмалдин жыджэру хэлэ-жьыхьащ «Къэбэрдей-шэрджэс-урыс псалъалъэ» (1957), «Къэбэрдей-шэрджэсыбзэм и псалъалъэ» (1999), «Къэбэрдей-шэрджэсыбзэ» томитI хъу тхылъыр къыдэгъэкIыным. ЩIэныгъэлIым и лэжьыгъэхэр Налшык, Москва, Софие, Киев, Одессэ, Тбилиси, нэгъуэщI къалэ куэдми къыщытрадзащ.
КIуэкIуэ Жэмалдин Нахъуэ и къуэр дэ зэи тщыгъупщэнкъым.
КъБР-м ЦIыхухэр егъэджэнымкIэ, щIэныгъэмкIэ,
щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэ
Бэрбэч Хь. М. и цIэр зезыхьэ
Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университет
Къэбэрдей-Балъкъэрым Гуманитар
къэхутэныгъэхэмкIэ и къэрал институт
«Адыгэ псалъэ» газетым и редакцэ
«Iуащхьэмахуэ» журналым и редакцэ
Дунейпсо Адыгэ Хасэ
КъэбэрдейАдыгэХасэ.
