Нэхущым и хьисэпыр
Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ центрым прикладной математикэмрэ автоматизацэмкIэ и институтым щекIуэкIащ физико-математикэ щIэныгъэхэм я доктор, ЩIэныгъэхэмкIэ Дунейпсо Адыгэ Академием и тхьэмадэ, профессор Нэхущ Iэдэм къыдигъэкIа «Нагруженные уравнения и их применение» тхылъыщIэр утыку къыщрахьэ зэIущIэ.
Нэхущ Iэдэм зи цIэр дуней псом щыIуа еджагъэшхуэщ, щIэныгъэм и унэтIыныгъэ щхьэхуэр зэфIэувэнымкIэ, зиужьынымкIэ абы и япэ къэхутэныгъэхэр лъабжьэ быдэ хъуащ. Зэчиишхуэ зыбгъэдэлъ икIи къызэгъэпэщакIуэ емызэшыжу щыт еджагъэшхуэм къызэIуихащ щIэныгъэ еджапIэ лъэщ, абы къыщIэкIахэр нобэ ехъулIэныгъэхэр яIэу щолажьэ Урысейм и хэгъуэгу зэхуэмыдэхэм я мызакъуэу, хамэ къэралхэми. ЩIэныгъэ лэжьыгъэр утыку къыщрахьэ зэхыхьэм кърагъэблэгъат Нэхущым и гъэсэнхэм ящыщу цIыху 20-м щIигъу.
Прикладной математикэмрэ автоматизацэмкIэ щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым и унафэщI, физико-математикэ щIэныгъэхэм я доктор Нэхущ Викторие зэIущIэр къызэIуиха иужь, тхылъыр зи IэдакъэщIэкIыр тепсэлъыхьащ ар зэрызэхигъэувам, абы и тхыдэм. КъызэрыщIэкIымкIэ, «Нагруженные уравнения» фIэщыгъэцIэр япэу къыщыгъэсэбэпа абы и щIэныгъэ лэжьыгъэр 1976 гъэм къыдэкIа «Дифференциальные уравнения» журналым къытехуауэ щытащ. Абы щыгъуэм щIэныгъэлI щIалэр пIащIэртэкъым и лэжьыгъэр къытригъэдзэну, атIэ нэхъыжьхэм ящыщ гуэрым ар нэхъапэкIэ иджамэ, зригъэщIэну хэтт. АрщхьэкIэ а унэтIыныгъэмкIэ ирагъэкIуэкIа къэхутэныгъэ куэдым я лъабжьэ хъуар Нэхущым и япэ лэжьыгъэрщ.
ЗэIущIэр гъэщIэгъуэну екIуэкIащ: зи акъылкIэ, щIэныгъэкIэ зэтехуэ гупым я псалъэр купщIафIэт икIи щIэщыгъуэт. ЗыIэригъэхьа ехъулIэныгъэхэм нэхърэ къэхутэныгъэщIэхэр нэхъ зыфIэгъэщIэгъуэн щIэныгъэлIым щIалэгъуалэм гу лъаригъатэрт дунейм къытехьа лэжьыгъэм къыщыгъэлъэгъуа унэтIыныгъэ щхьэхуэхэмкIэ гъэунэхуныгъэхэр зэрыпхуегъэкIуэкIынум. «Мис мы Iуэхугъуэм къэпхутэн куэд хэлъщ, уеблэмэ абыкIэ доктор диссертацэ пхуэгъэхьэзырынущ», — тригъэгушхуэрт щIэныгъэлI ныбжьыщIэхэр Нэхущым.
Монографиер Москва щыIэ «ЩIэныгъэ» тхылъ тедзапIэм къыщыдэкIащ. Абы куууэ къыщызэщIэкъуэжащ математикэ щIэныгъэхэмкIэ ирагъэкIуэкIа къэхутэныгъэхэр зыхуэдэр, адэкIэ зиужьынымкIэ щыIэ хэкIыпIэхэр.
Хужь Наталье.
