ЦIыхубзырщ лъэпкъ хабзэм, унагъуэм я хъумакIуэр
«ЦIыхубзхэр Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэу лъэпкъхэм я хабзэхэр хъумэным, гъэбыдэным зэрыхэтыр» -практикэ конференц Налшык къалэ администрацэм иджыблагъэ щекIуэкIащ.
Дыджэш Лидие ЗэIущIэм кърихьэлIащ КъБР-м и Жылагъуэ палатэм и унафэщIым и къуэдзэ Федченкэ Людмилэ, КъБР-м и Iэтащхьэм и чэнджэщэгъу Уянаевэ Iэминат, налшык къалэ администрацэм и тхьэмадэ Хьэгъэс Залымджэрий, щIэныгъэм, щэнхабзэм я лэжьакIуэ цIэрыIуэхэр. Ар къызэIузыха ЦIыхубзхэм я къалэ советым и пашэ Дыджэш Лидие конференцым и унэтIыныгъэ нэхъыщхьэхэм къытеувыIащ. «Унагъуэм хабзэр щыхъумэным хэлъхьэныгъэшхуэ хуэзыщIыр цIыхубзырщ — анэрщ. КъытщIэхъуэ щIэблэм я бзэр ящIэу, къызыхэкIа лъэпкъым и тхыдэм щыгъуазэу къэтэджмэ, я зыужьыныгъэмкIэ мыхьэнэшхуэ зэриIэр абыхэм зыхащIэн хуейщ», — жиIащ Дыджэшым икIи къыхигъэщащ гу нэхъ зылъытапхъэхэмрэ зыгъэпIейтейхэмрэ.
— Лъэпкъ хабзэхэр блэкIар, нобэр, къэкIуэнур зэпызыщIэщ. А хабзэхэр хъумэныр зи пщэрылъ нэхъыщхьэр цIыхубзырщ, — жиIащ Хьэгъэс Залымджэрий. Къалэ администрацэм и Iэтащхьэм унагъуэм щекIуэкI лъэпкъ хабзэхэм теухуа тхыгъэ нэхъыфI гъэхьэзырынымкIэ зэхьэзэхуэм щытекIуа студентхэмрэ школакIуэхэмрэ щIыхь тхылъхэмрэ фэеплъ саугъэтхэмрэ яритащ.
Конференцым и фIэщыгъэм къыбжиIэрт жьэгум и хъумакIуэ цIыхубзым, псом хуэмыдэу анэм, адыгэхэм, балъкъэрхэм, урысхэм, республикэм щыпсэу адрей лъэпкъхэм къадекIуэкI хабзэхэм я нэхъыфIхэм щIэблэр щIэпIыкIыным къару нэ-хъыбэ ирахьэлIэн зэрыхуейр. ЗэIущIэм къыщыпсэлъар, я Iуэху еплъыкIэхэр уты ку къизыхьар щIэныгъэ, егъэджэныгъэ, щэнхабзэ IэнатIэхэм, дин, жылагъуэм дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ IуэхущIапIэхэм щылажьэ цIыхубзхэрщ.
Филологие щIэныгъэхэм я доктор ХьэкIуащэ Мадинэ и псалъэмакъыр триухуащ адыгэхэм ижь-ижьыж лъан-дэрэ къадекIуэкI хабзэ лъапIэныгъэхэм. Нэхъыжьхэм, цIыхубзым пщIэ зэрыхуащIым, хьэщIагъэу яхэлъым, нэгъуэщI зэхущытыкIэхэм ар къытеувыIащ. Конкурсым хэта еджакIуэхэм я IэдакъэщIэкIхэу щIиджыкIахэр гъэщIэгъуэн зэрыщыхъуари жиIащ. ХэкIыпIэ щыIэмэ, сайт къызэрагъэпэщрэ езыхэм хуэдэ щIалэгъуалэр абыхэм еджэну Iэмал ягъуэтмэ, гуапэ зэрыщыхъунури къыхигъэщащ.
Тхыдэ щIэныгъэхэм я кандидат Кучмезовэ Марие балъ-къэрхэм я лъэпкъ щэнхабзэм, я IэпщIэлъапщIа-гъэхэм тепсэлъыхьащ. КъБКъУ-м Урысейм и тхыдэмкIэ и кафедрэм и егъэджакIуэ нэхъыжь Варидовэ Наталье адыгэхэмрэ къэзакъхэмрэ я щэнхабзэ зэпыщIэныгъэхэм, а лъэпкъитIым яку дэлъа зэкъуэшыгъэм, я фащэхэм, нэгъуэщI куэдми зэпкърыхауэ къытеувыIащ.
ЗэIущIэм псалъэмакъ гъэщIэгъуэн куэд утыку къыщрахьащ. ЦIыпIынэ Аслъэн и цIэр зезыхьэ, КъБКъУ-м адыгэ щэнхабзэмкIэ и центрым и унафэщI Езауэ Мадинэ къызэрыхигъэщамкIэ, IуэхущIапIэм иригъэкIуэкI Iуэхугъуэхэм лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэхэм къахэкIа сту-дентхэр кърагъэблагъэ. УнэтIыныгъэ нэхъыщхьэр, уи хабзэр хъумэным къыдэкIуэу, нэгъуэщI лъэпкъхэм я хабзэми щыгъуазэ зыщIынырщ. Абы и псалъэмакъым къыпызыща балъкъэр щэнхабзэмкIэ центрым и унафэщI Кульчаевэ Жамиля анэдэлъхубзэхэр хъумэным ехьэлIа гугъуехьхэм къытеувыIащ.
ХьэкIуащэ Мадинэ Налшык къалэ округым и щIыпIэ администрацэм егъэджэныгъэмкIэ и департаментым и унафэщI, педагогикэ щIэныгъэхэм я кандидат Ачмыз Светланэ жиIащ хэкупсэу щIэблэр къэтэджынымкIэ гъэсэныгъэр сабиигъуэм къыщыщIэдзапхъэу зэрыщытыр.
Налшык Еленэ этнографие туризмэм тепсэлъыхьащ. Лъэпкъымрэ унагъуэмрэ диным щиубыд увыпIэм къытеувыIащ КъБР-м и Муслъымэнхэм я дин IуэхущIапIэм и тхьэмадэм и унафэщIым и дэIэпыкъуэгъу Амщокъуэ Анжелэрэ республикэм и православнэ члисэхэм я протоирей Бобылев Валентинрэ.
Украин, эстон лъэпкъ-щэнхабзэ центрхэм я унафэщIхэу Харенко Светланэрэ Романи Маретрэ я хабзэхэр зэрахъумэ щIыкIэм тепсэлъыхьащ.
КъБР-м и Театр лэжьакIуэхэм я союзым и унафэщI Фырэ Майе къыхигъэщащ театрым игъэув спектаклхэм еплъыну къызэхуэсхэм ди лъэпкъхэм ижь-ижьыж лъандэрэ къадекIуэкI хабзэхэр, псом хуэмыдэу бзэмрэ хабзэмрэ яхэлъ щхьэхуэныгъэхэр зэрыхалъагъуэр. КъытщIэхъуэ щIэблэр гъэсэнымкIэ театрым мыхьэнэшхуэ зэриIэри жиIащ.
«Горянка» газетым и редактор нэхъыщхьэ, усакIуэ, драматург Къаныкъуэ Заринэ и псалъэмакъыр унагъуэм щызекIуэ хабзэм теухуа тхыгъэ нэхъыфI зэпеуэм хэта еджакIуэхэм хуэгъэзат. Абы къыхигъэщащ лъэпкъ хабзэмрэ щэнхабзэмрэ нэхъ убгъуауэ щIэблэм яхэпщэнымкIэ цIыхубэ хъыбарегъащIэ Iэмалхэр къэгъэсэбэпын зэрыхуейр.
Жылагъуэ палатэм и унафэщIым и къуэдзэ Федченкэ Людмилэ лъахэм и лъэпкъхэм къадекIуэкI хабзэхэр яхъумэным теухуа жэрдэмыр ядиIыгъащ.
ЩIэныгъэ-практикэ зэIущIэм къыщаIэта Iуэхугъуэхэр къыщызэщIикъуэжым, Дыджэш Лидие хабзэхэр къэгъэщIэрэщIэжыным ехьэлIауэ лэжьыгъэшхуэ къазэрыпэщылъыр жиIащ.
Конференцым хиубыдэ Iуэхугъуэ гуапэхэм адэкIэ къыпащащ. ЯпэщIыкIэ, абы хэтахэм зыщаплъыхьащ сурэтхэр, лъэпкъ фащэхэмрэ Iэмэпсымэхэмрэ щагъэлъагъуэ Сэралъп Мадинэ зи унафэщI арт-центрым. Адыгэ фащэм, абы ехьэлIа пкъыгъуэхэм я тхыдэм теухуа псалъэмакъ гъэщIэгъуэн Мадинэ къыхуеблэгъахэм ядригъэкIуэкIащ, IуэхущIапIэм и лэжьыгъэр нэхъ зыхуэунэтIам щыгъуазэ ищIащ.
КъБР-м ЩэнхабзэмкIэ и фондым щагъэлъэгъуащ адыгэ, балъкъэр, урыс, украин, тэтэр, эстон лъэпкъ шхыныгъуэхэр. Iэнэхэр екIуу, дахэу ягъэщIэрэщIат, ерыскъы гъэщIэгъуэнхэр теплъагъуэрт. Куэд итхьэкъуат балъкъэр хъыршыным, адыгэ жэмыкуэм, чыржыным, лы гъурым, пIастэм, махъсыми щыIэт. КIэщIу жыпIэмэ, утыку кърахьа дэтхэнэ лъэпкъ шхыныгъуэми езым и гъэщIэгъуэнагъ, и щэху иIэжт.
УАРДЭ Жантинэ.
Сурэтхэр Холлаевэ Марзият трихащ.
