ПщIэшхуэ зиIэ IэщIагъэ
КъБР-м и Iэтащхьэ Къанокъуэ Арсен иджыблагъэ яIущIащ республикэм узыншагъэр хъумэнымкIэ и IэнатIэм и лэжьакIуэхэм. ЗэIущIэм хэтащ республикэм и Правительствэм и УнафэщI Хьэсанэ Руслан, Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэм и Администрацэм и УнафэщIым и къалэнхэр зыгъэзащIэ Къуэшрокъуэ Залым, узыншагъэр хъумэнымрэ курортхэмкIэ министр Шэт Ирмэ сымэ.
ЗэIущIэр къызэIуихри, республикэ Iэтащхьэр къызэхуэсахэм ехъуэхъуащ я махуэшхуэ блэкIамкIэ. «Дохутыр IэщIагъэм хуэдэу пщIэшхуэ зыхуэфащэ щыIэкъым, — жиIащ Къанокъуэ Арсен. — А IэщIагъэм пэрытхэрщ цIыхум нэхъ лъапIэ дыдэу иIэ узыншагъэр дзыхь зыхуащIыр. Сынывохъуэхъу фызиплъыр узыншагъэм фэ езыр фыщымыщIэу ехъулIэныгъэ, зэIузэпэщыгъэ фиIэу фи гъащIэр ефхьэкIыну».
АдэкIэ Къанокъуэ Арсен зэIущIэм кърихьэлIахэм ягу къигъэкIыжащ иджыблагъэ екIуэкIа «КъБР-м и Iэтащхьэм еупщI» программэм и зи чэзу къыдэкIыгъуэр узыншагъэр хъумэнымкIэ IэнатIэр къэгъэщIэрэщIэжынымкIэ программэр гъэзэщIа зэрыхъум, абы щекIуэкI зыужьыныгъэхэр зыхуэдэм теухуауэ зэрыщытар. ИрагъэкIуэкIа социальнэ щIэупщIэныгъэхэм къарикIуахэм тепщIыхьмэ, ди цIыхухэм я процент 85-м къалъытэ медицинэ дэIэпыкъуныгъэхэр егъэфIэкIуэныр республикэ унафэщIхэм къапэщылъ къалэн нэхъыщхьэхэм ящыщ зыуэ.
Къанокъуэ Арсен кIэщIу къытеувыIащ нобэ узыншагъэр хъумэнымкIэ IэнатIэм щызыIэрагъэхьа ехъулIэныгъэхэм, адэкIэ зэман гъунэгъум къапэщылъ къалэнхэмрэ я мурадхэмрэ зыхуэдэм.
— Мы IэнатIэр гулъытэ нэхъыбэ зыхуэтщIын хуейхэм ящыщщ, — жиIащ Къанокъуэ Арсен. — Ар егъэфIэкIуэным хуэунэтIа программэ щхьэхуэхэр зэхэлъхьауэ щыIэщ. КъищынэмыщIауэ, 2020 гъэм нэсыху узыншагъэр хъумэнымкIэ IэнатIэм зэрызиужьыну къэрал программэм и проектыр хьэзырщ. Ахэр тэмэму гъэзэщIа хъумэ, республикэм узыншагъэр хъумэн и IэнатIэм зытхуегъэужьынущ. Республикэ бюджетым къыхэкIа мылъкукIэ медицинэ IуэхущIапIэу 26-м зэгъэпэщыжыныгъэ лэжьыгъэхэр щекIуэкIащ, иджырей IэмэпсымэщIэхэмкIэ нэсу къызэрагъэпэщащ. Нобэ республикэм щIэуэ кърагъэжьауэ медицинэ IуэхущIапIэу 18 щаухуэ. Республикэ клиникэ сымаджэщым хэту мыгувэу къызэIуахынущ Лъынтхуэхэм щеIэзэ центр, абы и къудамэ щыIэнущ Прохладнэ къалэми. Лэскэн районым хыхьэ Анзорей къуажэм дащIыхь сымаджэщри и кIэм нагъэблэгъащ. Лышх узым щеIэзэ, Перинатальнэ центрхэр яухуэнущ иджырей мардэхэм тету икIи ахэр сыт и лъэныкъуэкIи зыхуэныкъуэну IэмэпсымэхэмкIэ нэсу къызэгъэпэщауэ щытынущ. Ди гугъэщ зэман гъунэгъум диализ центрхэр республикэм и районитIым къыщызэIутхыну. Абыхэм екIуалIэ сымаджэхэм дежкIэ къалащхьэм нэс къыдэкIуеиныр зэрымытыншыр псоми къыдгуроIуэ, абы къыхэкIыу а Iуэхум пыщIа гугъуехьыр нэхъ псынщIэу зэращхьэщытхыным дыхущIэкъупхъэщ.
Республикэ унафэщIыр къытеувыIащ «Къуажэ дохутыр» программэр зэрылажьэм, абы ипкъ иткIэ IэнатIэ пэрыува IэщIагъэлI ныбжьыщIэхэр Iуэхум зэрехъулIэм министрым и деж щыщIэупщIащ.
— А программэмкIэ ныбжьыщIи 136-рэ IэнатIэкIэ къызэгъэпэща хъуащ, — жиIащ Шэт Ирмэ. — Iуэхум трагъэгушхуэу, псэупIэкIэ къызэрагъэпэщын папщIэ абыхэм ирата ахъшэр нэхъыбэм къагъэсэбэпащ. Нэхъыщхьэращи, а Iуэхум и фIыгъэкIэ къуажэ пхыдзахэми зыхуэныкъуэ дохутырхэр яIэ хъуащ. Мы илъэсми абы къыпытщэну ди гугъэщ. ИджыпстукIэ къуажэхэм щылажьэ медицинэ IуэхущIапIэхэм кIуэну жэрдэм зыщIа IэщIагъэлI ныбжьыщIэу 44-рэ щыIэщ.
— Узыншагъэр хъумэнымкIэ IэнатIэм зиужьыныр, цIыхухэм ягъуэт медицинэ Iуэхутхьэбзэхэр егъэфIэкIуэныр куэдкIэ елъытащ IэщIагъэлIхэм я Iэзагъэм, зэфIэкIым, — къыпищащ псалъэмакъым республикэм и Iэтащхьэм. — ЩыIэщ зи IэнатIэм есэжахэр, зи пщэрылъыр къызыфIэмыIуэху хъуахэр, апхуэдэхэр Iэмал имыIэу зэхъуэкIын хуейщ, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, псом япэу ахэращ лэжьыгъэр ипэкIэ кIуэтэнымкIэ зэран хъур. IэщIагъэлIыр сыт щыгъуи хущIэкъун хуейщ и зэфIэкIым зэрыхигъэхъуэным, мис итIанэщ ар зыпэрыт IэнатIэм щыхуэфащэр.
АдэкIэ Къанокъуэ Арсен щIэупщIащ дохутырхэм я улахуэм хэгъэхъуэным теухуауэ УФ-м и Президентым накъыгъэ мазэм къыдигъэкIа унафэр гъэзэщIа зэрыхъум икIи къыхигъэщащ абы и лъэныкъуэкIи медицинэ лэжьакIуэ нэхъыщIэхэми лей къатехьэ зэрымыхъунур.
— Медицинэ лэжьакIуэ псоми я улахуэм хэхъуэнущ, — жиIащ Шэт Ирмэ. — Республикэм и медицинэ IуэхущIапIэ псоми улахуэ зэратыр къыщытпщытэнущ, абы и лъэныкъуэкIэ щыIэ мардэхэм ткIийуэ тету ар зэраубзыхун хуейр дохутыр нэхъыщхьэхэм ягурыдгъэIуащ. НобэкIэ абыхэм я улахуэр Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм и адрей хэгъуэгухэм ейхэм нэхърэ нэхъ лъахъшэкъым. Къапщтэмэ, Ставрополь крайм и медицинэ лэжьакIуэхэмрэ дыдейхэмрэ къахьыр зэхуэдэщ.
Узыншагъэр хъумэнымкIэ IэнатIэр къэгъэщIэрэщIэжынымкIэ программэм и фIыгъэкIэ я IуэхущIапIэхэм щыIэ гугъуехь куэд зэфIэха зэрыхъуам тепсэлъыхьащ Аллергологие, Кардиологие центрхэм я дохутыр нэхъыщхьэхэу Хутуевэ Светланэрэ Щэрдан Нодаррэ.
— Республикэм узыншагъэр хъумэнымкIэ IэнатIэр зэрыщефIакIуэр ди деж щынэрылъагъущ, — жиIащ Хутуевэ Светланэ. — Ар къэщIэрэщIэжынымкIэ щыIэ программэм и фIыгъэкIэ дэ дызыхуэныкъуэ Iэмэпсымэхэр къытIэрыхьащ, апхуэдэу центрым и поликлиникэмрэ и сымаджэщымрэ сыт и лъэныкъуэкIи зыхуей хуэзэу зэгъэпэщыжыныгъэ лэжьыгъэхэр щедгъэкIуэкIащ. Сымаджэхэр шхынкIи хущхъуэкIи хъарзынэу къызэгъэпэщащ, ди лэжьакIуэхэращи, я улахуэмкIэ арэзыуэ я къалэныр нэсу ягъэзащIэ.
Кардиологие центрым иIэ ехъулIэныгъэхэм къытеувыIащ Щэрдан Нодар. Абы и псалъэхэм къызэрыхэщамкIэ, операцэ хьэлъэхэр зэращIын IэмэпсымэфIхэр яIэщ, зыгуэркIэ сымаджэхэр къалэшхуэхэм щыIэ медицинэ центрхэм егъэшэн хуей хъуми, гугъу демыхьу а Iуэхури зэфIагъэкI, квотэхэр яIэщи.
— Ди Iуэхур тэмэму зэтеублауэ щытынымкIэ мылъкукIэ дэIэпыкъуэгъу къытхуэхъу цIыхухэр щыIэщ, — жиIащ Щэрданым. — Абыхэм я цIэхэр къитIуэу яфIэфIыщэкъым, ауэ сымаджэщым и зыужьыныгъэм ягуми я псэми къабгъэдэкIыу хэлъхьэныгъэшхуэ зэрыхуащIым папщIэ фIыщIэ яхудощI.
Абы пэджэжу республикэм и Iэтащхьэм къыхигъэщащ апхуэдэ псапащIэхэм, адрейхэм щапхъэ трахын папщIэ, я цIэхэр нэхъ ину гъэIун зэрыхуейр, уеблэмэ сымаджэщ щIыхьэпIэм и деж «МылъкукIэ зыкъытщIэзыгъакъуэхэр» жиIэу я цIэ-унэцIэхэр къэгъэлъэгъуапхъэу.
— Сэ лэжьыгъэ IуэхукIэ щIэх-щIэхыурэ районхэм сокIуэ, — жиIащ Къанокъуэ Арсен. — Апхуэдэхэм деж сыт щыгъуи сымаджэщхэм я щытыкIэр зызогъэлъагъу. Яхэтщ абыхэм фIыи Iеи. Сэ сызэреплъымкIэ, сымаджэщым и щытыкIэм къегъэлъагъуэ районым и «напэр» зыхуэдэр. Гугъуехь диIэкъым жыпIэу, ар щIэпхъумэу ущыскIэ, бзыщIаи хъунукъым, Iуэхури кIуэтэнукъым. Ар утыку къихьауэ зэфIэхын хуейщ. Фэ, дохутыр нэхъыщхьэхэр, фыхущIэкъупхъэщ фи унэтIыныгъэм щIэуэ къыхыхьэ псоми зэрызыщывгъэгъуэзэным. Фи нэIэ щIэтхэм я деж щапхъэу фыщыщытын хуейщ.
ЩхьэщэмыщI Изэ.
