Сыт и лъэныкъуэкIи щапхъэ
Аушыджэр къуажэм 1938 гъэм дыгъэгъазэм и 21-м къыщалъхуащ Жылокъуэ Мухьэмэдин. Кружок зэмылIэу- жьыгъуэхэм жыджэру хэту (къэфакIуэ, уэрэджыIакIуэ, театр жыпIэми, нэгъуэщIхэми), щытхъу тхылъхэр къыхуагъэфащэурэ школыр ехъулIэныгъэкIэ къиухащ абы.
Макъ жьгъыру дахэ зиIэ Жылокъуэм и гъащIэр гъэнщIа хъуат творческэ и лъэныкъуэкIэ. Бгъэдэлъ зэчийм гу лъатэри, и ныбжьыр щIалэ дыдэу утыку кърашат арикIи адыгэ лъэпкъым, Къэбэрдей-Балъкъэрым я пщIэр куэдрэ иIэтащ Мухьэмэдин.
Къэбэрдейр Урысейм зэрыгухьэрэ илъэс 400 зэрырикъур гъэлъэпIэным хэтыну нэхъ хьилым зыбгъэдэлъу къалъытэ щIалэгъуалэр республикэм къыщыхэшыным теухуа зэпеуэ ирагъэкIуэкIырт. ИкъукIэ цIыху куэд хэтат абы. Абы нэмыщIи, республикэм уэрэдымрэ къафэмкIэ и ансамбль зэфIагъэувэну абы и Iуэхуи зэрахуэрт. Зэпеуэм нэхъыфIу къыщалъыта щIалэгъуалэм Жылокъуэри яхэтащ. Ахэр мазищкIэ ягъэхьэзыращ, иужькIэ, 1956 гъэм щIышылэм и 3-м, КъАССР-м и хорым ар агъэхьащ. Ахэр игъэхьэзырыну а лъэхъэнэм Москва кърашат композитор цIэрыIуэ Мурадели Вано.
— Москва дыкIуэн ипэкIэ концерт программэр IыхьитIу гуэшауэ комиссэм едгъэлъэгъуат. Япэ Iыхьэр «Гибель «Варяга» уэрэдымкIэ духырт. Ар хорым жиIэн щиухам, Мурадели и нэпсыр щIилъэщIыкIыу-рэ, жиIауэ щытащ: «Къэралым и хорхэм жаIэ уэрэду сэ сызэмыдэIуа къэнауэ къыщIэкIынукъым, ауэ мыпхуэдэу псэм хыхьэу, гур игъэтIысу гъэзэщIэкIэ иджы- ри срихьэлIакъым». А уэрэдыр абы и гум апхуэдизкIэ хыхьати, зыдгъэпсэхуну ма- хуитI къыдитауэ щытащ, — игу къегъэкIыж Мухьэмэдин.
1957 гъэм Москва Iэтауэ щекIуэкIащ адыгэ щэнхабзэм и махуэхэр. Къалащхьэм и концерт гъэлъэгъуапIэ нэхъ ин дыдэхэм (Театр Иным, Совет Армэм и Театрым) зыкъыщагъэлъэгъуат ди артистхэм. А лъэхъэнэм абыхэм я дирижёру щытащ икъукIэ зэчиишхуэ зыбгъэдэлъ Орлов-Шузьм Аристарх.
1960 гъэхэм хорым и дирижёру лэжьащ Попов Василий. Гупым я солистхэт КIуж Борис, Сосмакъ Валентинэ, Беппаев Сергей, Шыгъушэ Мышэ, Шыкъ Мышэ, Жылокъуэ Мухьэмэдин сымэ.
— Урысейм и щIыпIэ куэдым зы мазэм къриубыдэу концертхэр щыттырт. Барнаул дыщыIэу концертым нэкIуауэ щытащ космонавт Титовым и адэ-анэр. А зэманым космонавтхэм ятеухуауэ уэрэд цIэрыIуэ яусауэ щытащ («Присядем, друзья, перед дальней дорогой» жыхуиIэр). Сэ ар згъэзэщIат, хорыр си гъусэу. Иджыпсту хуэдэу сощIэж: а уэрэдыр плIэнейрэ жызагъэIауэ щытащ, — жеIэ Мухьэмэдин.
Жылокъуэр 1965 гъэм Москва кIуэри, Гнесинхэм я цIэр зезыхьэ Къэрал макъамэ- педагогикэ институтым щIэныгъэ нэхъыщхьэ щызригъэгъуэтащ.
— Театр гъуазджэмкIэ къэрал институ- тым (ГИТИС) щеджэ гупымрэ дэрэ дызэгъусэу Листов Константин и опереттэ «Севастопольский вальс» жыхуиIэр 1969 гъэм Москва щыдгъэхьэзыру дыкъэкIуэжа нэужь, абыкIэ Музыкэ театрыр къызэIутхащ, балетри къытхэту, — къыпещэ и псалъэм Жылокъуэм.
Ди театрым драмэ тенор иIэтэкъым, Мухьэмэдин фIэкIаи, партие нэхъыщхьэр абы игъэзэщIэн хуей хъурт. Абы нэхърэ нэхъ насыпышхуэ солистым и дежкIэ щыIэ! Апхуэдэ зэфIэкI зэрыбгъэдэлъым папщIэ, куэдрэ роль нэхъыщхьэхэр къыхуагъэфэщащ абы. «Молодая гвардия» оперэм Кошевой Олег и партиер щы- жиIащ. Абы щыгъуэ Мухьэмэдин къыхуагъэфэщауэ щытащ 1-нэ нагъыщэ зиIэ дипломыр. Къэбэрдей-Балъкъэрым и «Мадинэ» япэ лъэпкъ оперэр щагъэувам, абы Заур и партиер, Штраус и «Летучая мышь», «Цыганский барон», Гаджиевым и «Кавказская пленница», нэгъуэщI куэд- ми роль нэхъыщхьэхэр щигъэзэщIащ Жылокъуэм.
Зи лэжьыгъэр гурэ псэкIэ езыхьэкIа Жылокъуэ Мухьэмэдин гулъытэншэу къэнакъым. Абы «КъБАССР-м щIыхь зиIэ и артист», «КъБАССР-м и цIыхубэ артист» цIэ лъапIэхэр къыфIащащ, КъБАССР-м, Адыгейм, Армением, нэгъуэщI щIыпIэхэми я фIыщIэ, щытхъу тхылъ куэд къратащ.
КъыдэкIуэтей щIэблэр фIым къыхуеджэным, абыхэм гъуэгугъэлъагъуэ яхуэхъуным и гуащIэ куэд зэрыхилъхьэм папщIэ, КъБР-м ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм фIыщIэ тхылъ къыхуигъэфэщащ Жылокъуэм. КъинэмыщIауэ, Мухьэмэдин ислъам диным зегъэубгъу-ным зэрытелажьэм ипкъ иткIэ, КъБР-м и Дин IуэхущIапIэр фIыщIэ тхылъкIэ къыхуэупсащ. Жылокъуэ Мухьэмэдин Аушыджэр дэт мэжджытым и Iимамщ, цIыхубэр фIым къыхуреджэри, узынша- гъэ иIэу и унагъуэ дахэм куэдрэ Тхьэм ящхьэщигъэт.
АфIэунэЛусаннэ.
