Нобэрэ пщэдейрэ
ШыщхьэуIум и 11, гъубж
1845 гъэм Урысейм щыяпэу Петербург щащIащ бахъэкIэ лажьэ мафIэгур. Ар трагъэувауэ щытащ Петербургрэ Москварэ зэпызы-щIэ гъущI гъуэгум.
1928 гъэм Москва къыщызэIуахащ Япэ союзпсо спартакиадэр.
1959 гъэм Москва къыщызэIуахащ «Шереметьево» аэропортыр. Абы япэу къыщетIысэхащ Ленинград къилъэтыкIа Ту-104 кхъухьлъатэр.
1973 гъэм СССР-м и телевиденэ нэхъыщхьэм игъэлъэгъуэн щIидзащ серие куэд хъу «Семнадцать мгновений весны» фильмыр. Семёнов Юлиан и повестыр и лъабжьэу ар игъэуват режиссёр Лиозновэ Татьянэ.
1979 гъэм Днепродзержинск къалэм пэмыжыжьэу уэгум щызэжьэхэуащ Ту-134 кхъухьлъатитI. Абыхэм иса цIыхуи 178-р иукIащ, Ташкент къалэм и «Пахтакор» командэм щыщ футболист 17-ри абыхэм яхэту.
КъБР-м и цIыхубэ артист, УФ-м щIыхь зиIэ и артист Къаздэхъу СулътIан къызэралъхурэ илъэс 86-рэ ирокъу.
Пакистаным и президенту щыта Мушарраф Первез и ныбжьыр илъэс 77-рэ ирокъу.
Медицинэ щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор, РАЕН-м и член-корреспондент, КъБР-м щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Елгъэр Анатолий и ныбжьыр илъэс 75-рэ ирокъу.
Экономикэ щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъМУ-м и профессор ДзыхьмыщI Иринэ къыщалъхуа махуэщ.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ, пIалъэ-пIалъэкIэрэ уэшх къыщешхынущ. Хуабэр махуэм градус 23 — 24-рэ, жэщым градус 17 — 18 щыхъунущ.
ШыщхьэуIум и 12, бэрэжьей
ЩIалэгъуалэм я дунейпсо махуэщ
Каспий тенджызым и дунейпсо махуэщ
Урысейм и Дзэ-Хьэуа Къарухэм я махуэщ
Таиландым щыпсэухэм ягъэлъапIэ анэм и махуэр
1851 гъэм США-м щыщ дэрбзэр Зингер Исаак Iэрыгъадэ машинэщIэ къигупсысащ. Махуэ 11 къудейкIэщ ар зэрелIэлIар иужькIэ езыр дуней псом цIэрыIуэ щызыщIа, и цIэр зезыхьэ а Iэмэпсымэр зэпкърилъхьэным.
1865 гъэм Инджылызым щыщ хирург Листер Джозеф операцэ зэрищI Iэмэпсымэхэмрэ и Iэхэмрэ микробхэр кIэригъэкъэбзыкIын щхьэкIэ япэу къигъэсэбэпауэ щытащ фенол (карболовая кислота) жыхуаIэр. Операцэ нэужьым уIэгъэхэр е екIуэурэ илIыкIхэм я бжыгъэр абы и фIыгъэкIэ хуэдищкIэ нэхъ мащIэ хъуауэ щытащ.
1953 гъэм СССР-м дунейм щыяпэу водород бомбэ игъэунэхуащ.
1981 гъэм IBM компанием къыщIигъэкIащ цIыхум щыхуей щIыпIэм деж щигъэуву къигъэсэбэпыным тещIыхьа компьютерыр.
1985 гъэм «Японием и авиалинэхэм» я «Боинг 747» кхъухьлъатэр Оцутакэ бгым еуащ. А гузэвэгъуэм цIыху 520-рэ хэкIуэдат, 4-р къелат. Кхъухьлъатэ къехуэхыу апхуэдиз цIыху зэуэ щыхэкIуэда абы фIэкIа къэхъуатэкъым.
2000 гъэм Баренцевэ тенджызым дзэ зыгъэсэныгъэхэр щекIуэкIыу щIилъэфащ «Курск» псыщIагъырыкIуэ кхъухьыр. Абы иса цIыхуи 118-ри хэкIуэдащ.
2013 гъэм цIыхухэр пIэщIэгъуэкIэ зыхуей хъу Iуэхутхьэбзэхэм зэрыщIэупщIэ телефон номерым — 112-м — лэжьэн щIидзащ.
ХыдзэлI, къэхутакIуэ цIэрыIуэ Беринг Витус къызэралъхурэ 339-рэ ирокъу. Абы и экспедицэхэм къыщихутахэм мыхьэнэшхуэ яIащ дунейм и картэр зэхэгъэувэнымкIэ. И лэжьыгъэшхуэхэм папщIэ фIыщIэ зэрыхуащIэр къагъэлъагъуэу абы фэеплъ куэд хуагъэуващ, и цIэр щIыпIэхэм фIащащ. Абыхэм ящыщщ Ищхъэрэ Мылы-лъэ хымрэ хы Щэхумрэ зэпызыгъэщхьэхукI псыдэжыпIэр.
Химие щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор Бырхьэм Михаил къызэралъхурэ илъэс 90 ирокъу.
Къэрал лэжьакIуэ, КъБР-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэу щыта, УФ-м щIыхь зиIэ и ухуакIуэ Тыркуин Анатолий къызэралъхурэ илъэс 76-рэ ирокъу.
Франджым и президенту щыта Олланд Франсуа и ныбжьыр илъэс 66-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 26 — 27-рэ, жэщым градус 19 — 20 щыхъунущ.
