Ахэр тщыгъупщакъым
Къэбэрдей-Балъкъэрым и Лъэпкъ музейм къыщызэIуахащ «Етхуанэ хыр къыхыдох» зыфIаща гъэлъэгъуэныгъэ. Налшык аэроклубыр мы гъэм илъэс 80 зэрырикъум ар теухуащ.
Выставкэр къыщызэIуахым кърагъэблэгъат Хэку зауэшхуэм и ветеран, кхъухьлъатэзехуэ Колесников Алексейрэ Щхьэлыкъуэ къуажэм илъэс куэдкIэ егъэджакIуэу щылэжьа, жылэм щыщу зауэм хэта лIыхъужьхэм ятеухуауэ тхылъ зыбжанэ къыдэзыгъэкIа Коммодов Геннадийрэ. Нэхъыжьхэр кърихьэлIахэм ядэгуэшащ Хэку зауэшхуэм ехьэлIауэ щхьэж иIэ гукъэкIыжхэмкIэ.
«Зауэр гущIэгъуншэт, арщхьэкIэ ди цIыхухэри хахуэт», — жиIащ Колесниковым. Геннадий къыщыпсалъэм къыхигъэщащ езыр илъэс 12-м иту зауэр ди щIыпIэм къэсауэ зэрыщытар. Абы лIыхъужьыгъэм и щапхъэу Щхьэлыкъуэ щыщ зауэлI зыбжанэм я цIэ къриIуащ, ахэр псэемыблэжу IэнатIэ гугъум зэрыпэрытар, мамырыгъэр абыхэм къызэрытхуахьар тщыгъупщэ зэрымыхъунури жиIащ.
— ЗэуапIэм сыIухьэну си мураду тIэунейрэ унэм сыщIэкIуэсыкIауэ щытащ, арщхьэкIэ тIэуми си анэм сыкъиубыдыжат, — игу къегъэкIыж Коммодовым. — Сысабийми, сыжыджэрти, 1943 гъэм си ныбжьым зы илъэс щIызгъури, комсомолым сыхыхьауэ щытащ (илъэс 14 ухъуамэ, абы щыгъуэм ухуитт комсомолым ухыхьэну). ЩIалищ дыхъуу къалэн къытщащIащ Щхьэлыкъуэми комсомол IуэхущIапIэр зэдгъэпэщыжыну. Ар дэ тхузэфIэкIат. Щхьэлыкъуэ щыщу зауэм хэта цIыху 637-ми я цIэ-унэцIэр дгъэбелджылыжат. Абыхэм я фэеплъыр тхъумэн хуейщ, зыри зыщыдгъэгъупщэ хъунукъым.
Лъэпкъ музейм къызэIуиха гъэлъэгъуэныгъэм къыбжеIэ Налшык къалэ цIыкIум и аэроклубымХэку зауэшхуэм хэлъхьэныгъэ хуищIауэ щытар, а еджапIэр къэзыухахэм я лIыгъэр, абыхэм ящыщу цIыхуиплIым «Совет Союзым и ЛIыхъужь» цIэ лъапIэр къызэрыхуагъэфэщар. Выставкэр сурэтхэмрэ дэфтэрхэмкIэ къулейщ. Абыхэм къахощ Налшык аэроклубым и фIыгъэкIэ хъыджэбз зыбжанэ кхъухьлъатэзехуэ зэрыхъуари.
Гъэлъэгъуэныгъэм и зы дэфтэрыр: 1942 гъэм и щIышылэм, нэмыцэ зэрыпхъуакIуэхэр Кавказым къыщебгъэрыкIуэм, унафэ ящIащ аэроклу-быр Ордженикидзе (Владикавказ) гъэIэпхъуэн хуейуэ. Кхъухьлъатитхум ирагъэзэгъащ парашютхэмрэ нэгъуэщI хьэпшыпхэмрэ. Къэнахэр, кхъухьлъатэкIэ къепшэкI мыхъунухэр, республикэм и дзэ частхэм трагуэшэжащ.
ЩIышылэм и 12-м Шевченкэ Д. и унафэм щIэ-ту, цIыхуитху хъу гупыр кхъухьлъатэхэмкIэ Налшык аэродромым телъэ-тыкIри, ОрджоникидзекIэ ягъэзащ. ЩIышылэм и20-м аэроклубым и унафэщI Штыркин М. къэна У-2 кхъухьлъатэмкIэ Москва лъэтэжащ…
Зи гугъу тщIахэринэгъуэщIхэри къыщащIэнущ мы гъэлъэгъуэныгъэм зрезыгъэхьэлIэнухэм.
БАГЪЭТЫР Луизэ.
