Ольмезов Мурадин и дуней телъыджэр
Гъатхэпэм и 20-м зи ныбжьыр илъэс 70 ирикъуа балъкъэр усакIуэ, тхакIуэ, драматург, зэдзэкIакIуэ Iэзэ Ольмезов Мурадин творчествэми гъащIэми щикъару илъыгъуэу жыпIэ хъунущ.
Гупсысэ куу зиIэ тхакIуэщ ар. Мурадин и зэфIэкI къуэпсыбэр дыгъафIэ лъэныкъуэмкIэ игъазэ, щIым и IэфIыр, дунейм и дахэр зэрызэщIишэным, абыкIэ цIыхухэм зэрадэгуэшэным хущIэкъу зэпытщ. Ольмезовым нэхъуеиншэу дунейр фIыуэ зэрилъагъур и сабий усэхэми балигъ тхыгъэхэми IупщIу къахощ. Балъкъэр лъэпкъым мы зэманкIэ и тхакIуэ нэхъыфIу къалъы-тэ Мурадин нэхъ жанр гугъухэу драматургиемрэ сабий литературэмрэ хуэIэижьщ.Усыгъэм и бзэкIэ цIыкIухэмрэ сабиигъуэмрэ хэлъ дахагъэ псори къыдбгъэделъхьэ. Абы и тхыгъэхэр балъкъэр литературэм и хэлъхьэныгъэфIщ.
Ольмезов Мурадин драматургием щиIэ ехъулIэныгъэхэм лейуэ утепсэлъыхьын хуейкъым. «Княгиня Гошаях» пьесэр республикэм и къэрал саугъэ-
тым и лауреат хъуащ, КъБР-м и режиссёр нэхъыфI Фырэ Руслан ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым щигъэуващ абы и «Унэ лъапIэ» пьесэр. А Iуэхугъуэхэр Мурадин и зэфIэкI лъагэм и щыхьэту къэплъытэ хъунущ.
Ольмезовым и усыгъэр образхэмкIэ бейщ, псалъэ лей къимыгъэсэбэпу гъащIэр кууэ зыхыуегъащIэ. И творчествэмкIэ жиIэну зыхуейр ди лъэпкъхэм ижь-ижьыж лъандэрэ къадекIуэкI хабзэр, бзэр, щIыхьыр хъумэн зэрыхуейрщ. Шэч хэмылъыжу езыр абы и хъумакIуэ нэсхэм ящыщщ.
Гъатхэпэ мазэм дунейм псэщIэ къыхохьэж. А лъэхъэнэм къалъхуащ балъкъэр лъэпкъ литературэр къэзыгъэщIэрэщIэжа Ольмезов Мурадини. Абы и цIэм хуэфэщэн увыпIэ щиубыдар усакIуэ нэхъыфIхэм я деж и закъуэкъым, атIэ Урысейм и лъэпкъ литературэми хуэфащэу хэуващ. Ар яхэтщ лъэпкъ щэнхабзэм и пщIэр къэIэтыным зи къалэмыр хуэ-зыгъэлэжьахэм.
Моттаевэ Светланэ.
Ольмезов Мурадин 1949 гъэм къыщалъхуащ Къэзахъстаным хыхьэ Эрна-зар къуажэм (1944 гъэм и адэ-анэр хэкум ирагъэкIат). 1958 гъэм, и унагъуэм дэщIыгъуу, щIалэщIэм къигъэзэжащ. Пасэу литературэм гу хуэзыщIа Мурадин Горький Максим и цIэр зезыхьэ Литературэ институтыр къиухащ. Зэман гуэркIэ ар щылэжьащ Iуащхьэмахуэ и бгы-лыжэ туризмэ IэнатIэм. ИджыкIэ ар балъкъэрыбзэкIэ къыдэкI «Минги Тау» литературэ-художественнэ журналым жэуап зыхь и секретарщ.
Ольмезовым и Iэдакъэ къыщIэкIа тхылъ 19-м ящыщ зыбжанэ бзэ зэмылIэужьыгъуэхэмкIэ зэдзэкIауэ дунейм къытехьащ. Абы балъкъэрыбзэм къригъэзэгъащ Омар Хайям и рубаи тхыгъэ цIэрыIуэхэр (Налшык, 2002). Ар хэтащ ди къэралым и тхакIуэ ныбжьыщIэхэм я VIII зэхыхьэм (Москва,1984 гъэ). Сабий литературэм хуи-щIа хэлъхьэныгъэм папщIэ 1991 гъэм КъБАССР-м и Госкомиздатым и саугъэтыр къыхуагъэфэщауэ щытащ. Гъуазджэмрэ литературэмрэ хуищIа хэлъхьэныгъэр къалъытэри, 2000 гъэм КъБР-м и Къэрал саугъэтыр къратащ. 2003 гъэм Париж щекIуэкIа «Кавказ — гора языков» дунейпсо театр фестивалым, тырку лъэпкъхэм я усыгъэм и X, XI дунейпсо фестивалхэм хэтащ (Бишкек, 2012; Къэзан, 2015). Абы и Iэдакъэ къыщIэкIа «Тахир и Зухра» пьесэр «Сцена без границ» фIэщыгъэм щIэту лъэпкъ театрхэм я II фестивалу Кавказ Ищхъэ-рэм щекIуэкIам нэхъыфIу къыщалъытащ. Апхуэдэуи «Eurodram-2014» (Париж-Мадрид) дунейпсо зэпеуэм и лауреатщ.
Мурадин и IэдакъэщIэкIхэр тырку, серб, хорват, франджы бзэхэмкIэ зэрадзэкIащ.
Дельвиг А. и цIэкIэ «За верность Слову и Оте- честву» фIэщыгъэм щIэту 2012 гъэм ирагъэкIуэкIа зэхыхьэм литературэмкIэ урысейпсо лъэпкъ премием и финалист щыхъуащ.
Къыхэгъэщыпхъэщ абы и «Изнанка тишины» («Унэ лъапIэ») пьесэр Кавказ Ищхъэрэм и театр зыбжанэм щагъэувауэ цIыхухэм яфIэфIу зэреплъыр.
Ольмезов Мурадин Урысейм и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэми хэтщ.
ЦIыху цIэрыIуэхэм
къыхужаIахэр
УсакIуэ щIалэ Ольмезов Мурадин балъкъэр литературэм гугъэфIхэр уагъэщIу къыдэжа и къудамэщIэхэм ящыщщ. Шэч лъэпкъ хэмылъу, зэман дэкIмэ, абы усакIуэфI ды-дэ къищIыкIынущ. Апхуэдэ гугъэ дегъэщI а щIалэ-щIэм къигъэлъагъуэ зэфIэкI иным.
Кулиев Къайсын,
усакIуэ. 1972 гъэ
* * *
Апхуэдэ куэдрэ къэхъу хабзэкъым, ауэ, Ольмезовым и Iэрытххэм я подстрочник зыбжанэ щIэзджыкIа иужь, икIэщIыпIэ-кIэ а усэхэр зэздзэкIыну сетIысылIат.
Ольмезовым усакIуэр зыхуеину псори бгъэдэлъщ — гъащIэ и пIалъэ ещIэ, акъыл жан иIэщ, гупсысэ, зэхэщIыкI и бэщ. Абы и усэхэм лъэпкъ гупсысэр ящIэлъщ, ауэ щыхъукIи, дунейм къыщекIуэкI хабзэхэри Iумпэм ищIыркъым. Хуабжьу си гуапэщ апхуэдэ усакIуэ къызэрысцIыхуар, ар литературэм жэуаплыныгъэ бгъэдэлъу, пщIэ хуищIу бгъэдэтщ.
Старшинов Николай,
Горький Максим и цIэкIэ щыIэ Къэрал саугъэтым и лауреат.1985 гъэ
* * *
Мурадин и творчест- вэм дыщытепсэлъыхькIэ, щхьэхуэу и гугъу сщIыну сыхуейт абы къызэрымыкIуэу Iэзэу дыкъэзыухъуреихь дунейм и сурэт телъыджэхэр и IэдакъэщIэкIхэм зэрыщитхыр. Абы и сабий тхыгъэхэр гъэщIэгъуэну зэхэухуэнащ. ТхакIуэм, нэхъыжьыфI и хьэлу, я Iэпэр иIыгъыу и щIэджыкIакIуэхэр дунейм хегъэгъуазэ, ирегъэцIыху. Балигъхэмрэ сабийхэмрэ я дунеитIыр гъэщIэгъуэну зэпещIэф Мурадин.
Джанхотов З.,
филологие щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и егъэджакIуэ. 2012 гъэ
* * *
Сыту куэд дыдэ тфIэкIуэдынут хамэбзэкIэ тха литературэм нэIуасэ зыхуэтщIыну Iэмал димыIамэ. Ди насыпщи, зэдзэкIакIуэхэр щыIэщ. А гупсысэхэр Iэджэрэ си щхьэм къокI Ольмезовым и усэхэм сыщеджэкIэ. Куэд дыдэкIэ нэхъ фагъуэ, мыхьэнэншэ, тхьэмыщкIэ хъунут си гъащIэр абы и верлибрхэр къэзмыцIыхуамэ. А усэ кIэщIхэр гупсысэ куукIэ гъэнщIащ.
Мурашовэ Л.,
усакIуэ. 2014 гъэ
