Си анэшхуэм срогушхуэ
Адэ-анэм я лейуэ гуапагъэкIэ узыIэпызышэр, укъызыкъуэгушхукIыр анэшхуэрщ, адэшхуэрщ. Ахэрщ чэнджэщэгъу, ущиякIуэ нэс пхуэхъур, сытым щыгъуи къыпщхьэщыжыр. Абыхэм IэфIыгъэрэ гуапагъэу зыхыуагъащIэр уасэ зимыIэщ. Апхуэдэщ сызэрыгушхуэ си анэшхуэ Мыкъуэ (Пщыгъусэ) ХьэIишэт.
Мыкъуэ ХьэIишэт. 1977 гъэ Сыт хуэдэ зэманми егъэджакIуэ IэщIагъэр пщIэ зиIэщ. КъэкIуэнум фIыкIэ узыщыгугъ щIэблэм щIэныгъэ, цIыхугъэ, хьэл-щэн дахэ яхэлъхьэныр лэжьыгъэ тыншкъым. Ар пхузэфIэкIын папщIэ зэфIэкIышхуэ уиIэн хуейуэ къыщIэкIынщ. Ауэ а лэжьыгъэ мытыншыр къызэхъулIэ цIыхухэри куэдщ. Абыхэм ящыщщ еджакIуэ IэщIагъэр зи псэм хэлъ, илъэс 47-кIэ ди Псыгуэнсу къуажэ дэт курыт еджапIэ №1-м хьэлэлу щылэжьа нобэ зи гугъу фхуэсщIыну ди нэхъыжьыфIри.
1942 гъэ бзаджэм халъхуат си анэшхуэр. Ар ящыщщ адэм и IэфIыгъэрэ гуапагъэрэ зыхэзымыщIа сабийхэм. Абы и адэр Хэку зауэшхуэм ираджэри къигъэзэжакъым. Сыт хуэдэ гугъуехьхэр игъэвами, ар къызыхуэна и анэ Кускэ ипIащ, игъэсащ, щIэныгъэ иригъэгъуэтащ.
ТекIуэныгъэкIэ иуха Хэку зауэшхуэм и гугъуехьхэр мащIэу къызэранэкIауэ, мамыр гъащIэр щызэтеувэж лъэхъэнэм ныбжьыщIэр къуажэ школым кIуэри, ар 1960 гъэм къиухащ. А илъэс дыдэм ар Налшык дэт культпросветучилищэм щIэтIысхьащ. Илъэсищ дэкIри, ар ехъулIэныгъэхэр иIэу къиухауэ, Псыгуэнсу дэт школым макъамэмкIэ егъэджакIуэу уващ. Зи щIэныгъэм адэкIи къыпызыщэну, зезыгъэужьыну хущIэкъу цIыхубзым къыкIэлъыкIуэу 1967 гъэм педколледжыр къиухащ.
1979 гъэм РСФСР-м ПросвещенэмкIэ и министерствэм къищтащ макъамэмкIэ композитор Кабалевский Дмитрий и нэIэм щIэту ягъэхьэзыра программэщIэр. Си анэшхуэм и зэфIэкIым зиужьыным ар лъабжьэ хуэхъуауэ жыпIэ хъунущ. А программэщIэм теухуа зэдауэри куэдт, ауэ ХьэIишэт зэпкърыхауэ щыгъуазэ зищIри, абыкIэ лэжьэну мурад ищIащ, икIи къигъэув мардэхэм и гуапэу теуващ. Абы фIыуэ къыхихамкIэ ар ядэгуашэрт и лэжьэгъухэм, районым, республикэм и егъэджакIуэхэм. Школым пшыхь гъэщIэгъуэнхэр, зэIущIэхэр, семинар щхьэпэхэр щригъэкIуэкIын фIэфIт.
КъБАССР-м ПросвещенэмкIэ и министерствэм программэщIэм лъэпкъ макъамэ хэгъэхьэныр къыщищтэм, республикэм и макъамэ щэнхабзэ материалхэмкIэ «Родные мелодии» хрестоматие къыдагъэкIащ. Абы къыщыхьа япэ классым и программэр къыхихри, си анэшхуэ ХьэIишэт ар адыгэбзэм къригъэтIэсащ. Ди бзэкIэ зэридзэкIа уэрэд 15 хигъэхьат а хрестоматием.
ЦIыху емызэшыжым и лэжьыгъэм къыпэкIуащ щIыхь, фIыщIэ тхылъхэр. ИужькIэ «ЦIыхубэ просвещенэм и отличник» дамыгъэр къыхуагъэфэщащ. 1983 гъэм «ЕгъэджакIуэ нэхъыжь» цIэр къыфIащащ. Илъэс куэдкIэ хьэлэлу и IэнатIэр зэрырихьэкIам папщIэ 1988 гъэм «Лэжьыгъэм и ветеран» медалыр къыхуагъэфэщащ.
ЕгъэджакIуэу щытыну къэзылэжьыр гу къабзэрэ псэ хьэлэлрэ зиIэ цIыхурщ. Апхуэдэущ си анэшхуэр къызэрацIыхури. ЕгъэджакIуэхэми, еджакIуэхэми фIыуэ къалъагъу, къуажэдэсхэми пщIэ къыхуащI. Абы иригъэджахэм ящыщ куэд и лъагъуэм тригъэувэн хузэфIэкIащ. Макъамэм дригъэхьэхахэм яхэтщ зи гъащIэр абы езыпхахэр. Псалъэм папщIэ, пшынауэ хъуащ Къэзанш Хъусен. Ар щеджащ пшынауэ цIэрыIуэ Къуэдз Абубэчыр и деж. Иджырей щIалэгъуалэм ящыщ Къэзанш Ильянэ Налшык дэт ГъуазджэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ институтыр къиухащ, телевиденэм лэжьэн щыщIидзащ.
Сэ срогушхуэ си анэшхуэм. Абы и чэнджэщхэр, сызригъэдаIуэ хъыбархэр, езым и гукъэкIыжхэр зыпэсщI щыIэкъым. Сэ схуэдэу ар фIыуэ ялъагъу адрей и пхъурылъху цIыкIухэми. Ар зи псэр псынэу къабзэ, зи бзэр щабэ, щIэблэр зыущий, зыгъэгушхуэ нанэ Iущабэщ. Апхуэдэщ пщIэ зыхуэтщI ди адэшхуэри. Анэшхуэм я нэхъ IэфIым, дадэ Борис къыпкъуэту, гуфIэгъуэмрэ дэрэжэгъуэмрэ ущымыщIэу, дыбдэгушхуэу куэдрэ утхуэпсэуну ди гуапэщи, ди нэхъыжьхэм Тхьэр узыншагъэрэ гъащIэ кIыхькIэ къыфхуэупсэ.
Хьэсанэ Iэдэм.
