Гупсысэ куукIэ гъэнщIа сурэтхэр
СурэтыщI гъуазджэхэмкIэ музейм Ерчэн Исуф и IэдакъэщIэкIхэм я щхьэзакъуэ гъэлъэгъуэныгъэ иджыблагъэ къыщызэIуахащ.
Зэ IуплъэгъуэкIэ гъуабжэу, пшагъуэу къыпщыхъу сурэтхэм я купщIэр къыщыбгурыIуэр набдзэгубдзаплъэу зыпэпплъыхьа иужьщ. «Адыгэ пщащэ», «Бзухэр», «ШколакIуэ», «Адэмрэ къуэмрэ», «Зэманым и кIуэкIэр», «Щихухэр», «Мэжджыт», «Адэ-анэ», «Бгым пхыкI гъуэгухэр», лъэпкъым и Iэужь зытелъ нэгъуэщI лэжьыгъэ гъэщIэгъуэнхэмкIи гъэнщIат выставкэр.
Ерчэныр 1954 гъэм Нарткъалэ къыщалъхуащ, 1984 гъэм Пензэ дэт художественнэ училищэм щIэныгъэ щызэригъэгъуэтащ. 1991 гъэм щегъэжьауэ Урысейм и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм хэтщ, республикэм, Урысей Федерацэм, хамэ къэралхэм къыщызэрагъэпэща гъэлъэгъуэныгъэ зэмылIэужьыгъуэхэм и IэдакъэщIэкIхэр утыку къыщрихьащ. Абы и сурэтхэр коллекционер щхьэхуэхэм яхъумэ. «Сурэт къэс «къыбжаIэ» ар зыщIар зэрыгупцIанэр, зэрыфэрыщIагъыншэр, Ерчэным и дуней гъэщIэгъуэным ухашэ. Абы жеIэ бжьыхьэр плъыфэ зэмыфэгъухэмкIэ, макъ телъыджэхэмкIэ къызэрыхуэупсэр, ауэ щIыуэпсым и макъым и мызакъуэу, цIыхум и псэм жиIэми едэIуэн зэрыхуейр», — етхыж искусствовед Мэремкъул Ларисэ.
Ерчэным и япэ щхьэзакъуэ гъэлъэгъуэныгъэмкIэ ехъуэхъуащ КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министр Къумахуэ Мухьэдин, зэIущIэр къыщызэIуихым.
— Выставкэр сигу ирихьащ. КIыфI-кIыфIу щIа сурэтхэм гупсысэ куу ящIэлъщ, уеблэмэ езы сурэтыщIым щIимылъхьа гупсысэ куэд къыпхуихынущ абы. Ар сурэтыщIым и Iэзагъым и щыхьэтщ. Ерчэным и дуней лъагъукIэ гъэщIэгъуэныр дегъэцIыху, дэтхэнэми тпэгъунэгъу гуэр къыщыдогъуэт абы и лэжьыгъэхэм. Иджыри куэдрэ и IэдакъэщIэкIхэмкIэ дигъэгуфIэну си гуапэщ, — жиIащ Къумахуэм.
КъыкIэлъыкIуэу псалъэ иратащ КъБР-м и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ Темыркъан Геннадий.
— ПлъыфэхэмкIэ нэр къэзыгъапцIэ сурэтыщIхэм ящыщкъым Ерчэныр, абы и лэжьыгъэхэр купщIэкIэ гъэнщIащ. Ахэр и щыхьэту жыпIэ хъунущ Исуф философие дуней еплъыкIэ гъэщIэгъуэн зэриIэм. Абы и IэдакъэщIкIхэр куэдрэ ди гъэлъэгъуэныгъэхэм хыдогъэхьэ. Исуф и дунейр къуэпсыбэу зэрыщытыр выставкэм щынэрылъагъущ. Сурэт къэс утепсэлъыхьыныр лейуэ къысщохъу, щхьэж абы хилъагъуэнур зэщхькъыми. Выставкэр ехъулIэныгъэ иIэу къызэрызэригъэпэщам папщIэ сохъуэхъу Исуф, нэхъыбэжкIи дыщогугъ.
Искусствовед Сындыку Нелли жиIащ утыку кърахьа лэжьыгъэхэм цIыхум и щытыкIэ, гурыгъу-гурыщIэ къагъэлъагъуэу къызэрилъытэр, Ерчэным гъащIэм, гъуазджэм хуиIэ лъагъуныгъэ иным сурэт щIыным къыщигъуэт хэкIыпIэ гъэщIэгъуэнхэр выставкэр щыхьэт техъуэу къызэрилъытэр. Апхуэдэ гупсысэ куэдкIэ иджыри цIыхухэм ядэгуэшэну ар ехъуэхъуащ сурэтыщIым.
— Пэшым щыфлъагъу сурэтхэм зэман кIыхькIэ селэжьащ. Языныкъуэхэм деж си сурэтхэр фIыуэ слъагъу сурэтыщIхэм я лэжьыгъэхэм ещхь щысфIэхъу щыIэщ, ауэ Iэмал зэриIэкIэ си хъэтI зэрызиIэжыным, си гупсысэ зэрыщIэслъхьэным сыхущIокъу. Ар къызэрызэхъулIэр зыщIэр абы еплъхэращ. ЩIыбагъ быдэу сиIэ си унагъуэм сыт хуэдэ Iуэхури къызэрыздаIыгъым папщIэ фIыщIэ яхуэсщIыну сыхуейт, — захуигъэзащ Ерчэн Исуф къызэхуэсахэм.
Щомахуэ Залинэ.
