Кином нэхъ IэмалыфI бгъуэтын?
Мы гъэм, жэпуэгъуэм и 15 — 20-хэм, документальнэ киномрэ теленэтын щхьэхуэхэмрэ ятеухуа «Зэныбжьэгъухэр» VII фестиваль зэIухар Черкесск къалэ щекIуэкIынущ. Зэхьэзэхуэр къызэгъэпэщынымкIэ щIэгъэкъуэн мэхъу Урысей Федерацэм ЩэнхабзэмкIэ и министерствэр, УФ-м ФедерацэмкIэ и Советыр, УФ-м и Президентым Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм щиIэ лIыкIуэм и аппаратыр, Урысейм и Журналистхэм я зэгухьэныгъэр, Къэрэшей-Шэрджэс Республикэм и Правительствэр, Кавказым ис лъэпкъхэм я Урысей конгрессыр.
Фестивалыр зэхаублащ 2007 гъэм. Илъэс къэс щэкIуэгъуэм и пэщIэдзэм ар Сочэ къалэ щокIуэкI. Мы гъэм Iуэхур щызэхаублэ Къэрэшей-Шэрджэсым и къалащхьэм.
«Зэныбжьэгъухэр» фестивалыр сэбэп мэхъу кино тезыххэмрэ телевиденэ нэтын зыгъэхьэзырхэмрэ я зэфIэкIым хагъэхъуэнымкIэ, Iуэху еплъыкIэ щIэщыгъуэхэр къащIэнымкIэ. Зэпеуэм гъунэгъу зэхуещI, щIэныгъэкIэ, гупсысэкIэ зэхъуэжэну Iэмал ярет кинематографистхэм, телевиденэм и лэжьакIуэхэм, щэнхабзэм пыщIахэм.
Фестивалым и къэпщытакIуэ гупым хэтынущ урысейм щэнхабзэмрэ гъуазджэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэхэр.
Творческэ гупсысэкIэ зиIэ щIалэгъуалэм я гугъэхэр ягъэнэIуэну Iэмал иратын, щIыналъэ, урысейпсо, дунейпсо зэпеуэхэм ахэр хашэн папщIэ, Къалэн куэд зыгъэзащIэ щIалэгъуалэ центрым зэгурыIуэныгъэ ирищIылIащ проектыр къызэзыгъэпэщахэм. Абы папщIэ лъэныкъуитIри хэту пресс-конференц екIуэкIащ. ЗэIущIэр къызэIуихащ КъБР-м щыIэ ЩIалэгъуалэ центрым и унафэщIым и къуэдзэ, «ЦIыхухэм жэрдэм ящIынымкIэ комитетым» хэт Къагъырмэс Арсен.
— Илъэс зыбжанэ хъуауэ щIыхь пылъу екIуэкI лэжьыгъэр нэхъри едгъэфIэкIуэн папщIэ дытепсэлъыхьынущ абы пыщIа Iуэхугъуэхэм, зэгурыIуэныгъэ зэдухылIэнущ, я псалъэ зэхыдагъэхынущ мыбы и къызэгъэпэщакIуэхэм, — жиIащ Арсен.
Iуэхум сэбэпынагъыу пылъым и гугъу ищIащ фестивалым и унафэщI, кинодокументалист Багъэтыр Ильяс.
— Иджыпсту дыхоплъэ зэпеуэм къагъэхь лэжьыгъэхэм. НобэкIэ къытхуагъэхьащ кино 40-м щIигъу, абыхэм ящыщу фестивалым щыбгъэлъэгъуэну яхуэфащэу 18 къыхэтхащ. Зэпеуэм Кавказ Ищхъэрэм щыщ цIыху нэхъыбэ хэтмэ, нэхъ къыдощтэ. Ди жагъуэ зэрыхъущи, лэжьыгъэ мащIэ дыдэщ Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ Ингуш Республикэмрэ къытхуагъэхьар. Ахэр Iуэхум къыхыхьэну дащогугъ. Фестивалым иIэщ унэтIыныгъэу 8. Абы хэтынущ зэманкIэ сыхьэтым къитIасэ, иужьрей илъэсищым къриубыдэу траха лэжьыгъэхэр. Си гуапэ хъунут, етIанэгъэ зэпеуэр КъБР-м щедгъэкIуэкIыфамэ. Кавказым ущрохьэлIэ кино тепхыну зыхуэфащэ Iуэхугъуэ зэмылIэужьыгъуэ куэд. Мыбы щыпсэу цIыхухэм я шыфэлIыфэр, хьэл-щэныр, IуэхущIафэхэр къэбгъэлъэгъуэныр сыт и уасэ! Хъуэпсэгъуэщ абыхэм образхэр къатепщIыкIыну. Иужьрей зэманым Кавказым Iейуэ трагъэIукIар мащIэкъым. Ар щIэпхъумэж хъунущ фIымкIэ. Ди жэрдэмри абы папщIэ Iэмал хъарзынэу къызолъытэ.
КъБР-м щыIэ ЩIалэгъуалэ центрым и унафэщI Къэшэж Тимур къыхигъэщащ фестивалым и сэбэп къызэрыдэкIынур.
— Кавказым и теплъэ дахэр, тхыдэм мыхьэнэ ин щызыгъэзэщIа, зи цIэр уардэу абы къыхэна цIыху щэджащэхэм я хъыбар гъэщIэгъуэнхэр, ди щыIэкIэ-псэукIэм дахэу хэлъыр дуней псом щыбгъэлъэгъуэну Iэмал хъарзынэ къует зэхьэзэхуэм. Зи гупсысэхэр щэнхабзэм пыщIа щIалэгъуалэ жыджэр диIэщ. Сыхуейт ахэр Iуэхум къыхыхьэу, я зэфIэкI ягъэунэхужыну, щIыналъэм и щIыхьыр тIэтынымкIи сэбэп хъуну. Аращ зэгурыIуэныгъэр щIызэтщIылIэри.
Конференцым хэтащ КъБКъУ-м журналистикэмрэ режиссурэмкIэ и къудамэм и студентхэри. ЩIалэгъуалэр щIэдэIуащ еджапIэми гъащIэми къащыхуэсэбэпыну чэнджэщхэм.
Гугъуэт Заремэ.
