Адэ-анэхэм папщIэ Монтессори Мария и чэнджэщ пщыкIубгъу
ЗэзыдзэкIар Кърымщокъал Маринэщ
Итальянкэ Мария Монтессори етIощIанэ лIэщIыгъуэм и педагогикэм
хэлъхьэныгъэшхуэхэр хуищIауэ щытащ. И къэралым и тхыдэм япэ дохутыр
цIыхубзу хэувэри, и гъащIэ псор сабийхэм яхуэлэжьэным триухуащ. Абы
къызэригъэпэщащ сабийхэр сыт и лъэныкъуэкIи зыужьыныгъэрэ
зэкIуныгъэрэ яхэлъу къэхъун папщIэ зихуэдэ щымыIэ системэ, зэхигъэуващ
адэ-анэхэм папщIэ гъэсэныгъэмкIэ фIыгъуэшхуэ зыпылъ чэнджэщ щхьэпэ
кIэщIхэр. КъызэрыгуэкIыу, итIанэми Iущагъышхуэ къахэщу.
Абыхэм ящыщу зыбжанэ нэхъ мыхъуми фытетмэ, фи сабийхэмрэ фэрэ
куэдкIэ нэхъыфIу фызэхущытынущ, езыхэри зигу илъ цIыху зэтету
къэтэджынущ.
Мис ахэр:
1. Сабийр илъагъум егъасэ.
2. Сабийм ныкъусаныгъэ къыхуагъуэтреймэ - дагъуэ къилъыхъуэу йосэ.
3. Сабийм щIэх-щIэхыурэ щытхъумэ – фIыр къилъагъуу йосэ.
4. Сабийм биеныгъэ ирахмэ – зауэрей мэхъу.
5. Сабийм пэжыгъэкIэ бгъэдэтмэ – захуагъэ зыхелъхьэ.
6. Сабийм щыдыхьэшхреймэ – щтэIэщтаблэ, тегушхуэныгъэншэ мэхъу.
7. Сабийр шынагъуэм пэIэщIэу къэхъумэ – дзыхь иIэу къотэдж.
8. Сабийм куэдрэ и напэ трахмэ – къуаншэу зибжыжу йосэ.
9. Сабийм арэзы дэхъуреймэ – и щхьэ игъэлъапIэу йосэ.
10. Сабийм хуагъэгъуреймэ, зыхащIыкIмэ – шыIэныгъэ зыхелъхьэ.
11. Сабийр ягъэгушхуэреймэ – игурэ и щхьэрэ зэтелъу къохъу.
12. Сабийр ныбжьэгъугъэм щIапIыкIрэ адрейхэр къызэрыхуэныкъуэр
зыхищIэмэ –
дунейм лъагъуныгъэр къыщигъуэтыфу йосэ.
13. Сабийм Iей хужывмыIэ – зэхихыуи, зэхимыхыуи.
14. Сабийр фIым хуэузэщIыным фелIалIэ, иужькIэ Iейм зыужьыныгъэ
щимыгъуэтыжын хуэдэу.
15. Сабийм зыкъыфхуигъазэмэ сыт щыгъуи жиIэм фыщIэдэIуи жэуап ефт.
16. Щыуагъэ зыIэщIэкIа сабийм пщIэ хуэфщIи, и щыуагъэр асыхьэту е
иужькIэ
зэригъэзэхуэжынщ.
17. Зыхуейр къэзылъыхъуэ сабийм фыдэIэпыкъуну фыхьэзыру фыщыт,
псори
къэзыгъуэтам и дежкIэ нэрымылъагъуу фыщыт.
18. Сабийм япэкIэ имыщIар евгъащIэ. Абы щыгъуэм фи хъуреягъыр гулъытэ,
тэмакъкIыхьыгъэ, щэхугъэ, лъагъуныгъэкIэ вгъэнщI.
19. Сабийм зыщыхуэвгъазэкIэ сыт щыгъуи фIы евгъэлъагъу – фэ фIыуэ
фхэлъым и
нэхъыфIыр зыхевгъалъхьэ.
