ЗэрыщыIэр фIэщщIыгъуейми
Астрономие
ЗэрызэхэтхамкIэ, ди Дыгъэм ирагъэщхьу нэхъ къытпэгъунэгъу ды­дэр Проксимэ Центаврэ зи фIэщыгъэ вагъуэ жьэражьэрщ.
Фигу къэдгъэкIыжынщи, абы и деж 2016 гъэм астрономхэм къыщагъуэтауэ щытащ гъащIэ здэщыIэнкIэ хъуну зыхуагъэфащэ, и инагъ-и цIыкIуагъкIэ ЩIы Хъурейм хуагъадэ, нэхум зэрызидз псынщIагъкIэ ­къэдбжмэ, илъэси 4-кIэ тпэIэщIэ планетэ гъэщIэгъуэн.
Иджы, мис аргуэру, хьэршым а и ­Iэгъуэблагъэм ипэрейм ирагъэщхь планетэ щыIэнкIэ зэрыхъунур къыжаIащ Чили къэралым хьэршым къыщекIуэкIхэр щызыджу щылажьэ щIэныгъэлIхэм.
Ар дыдэм щыхьэт техъуащ Италием и Турин къалэм дэт, АстрофизикэмкIэ лъэпкъ институтым (INAF) и IэщIагъэлIхэри. А Iуэхум теухуауэ я Iуэху еплъыкIэр зыхуэдэр абыхэм иджыб­лагъэ къыщыхагъэщащ Science Alert щIэныгъэ журналым къытрырагъэ­дза я тхыгъэм.
ЗэрыкIэлъыплъа зэман кIэщIым ­къриубыдэу, щIэныгъэлIхэм къахутам и хьэлъагъыр ди ЩIы Хъурейм ейм нэхърэ хуэди 6-кIэ нэхъыбэщ, зэпха и «дыгъэм» дыдейр зэры­пэIэщIэм нэхърэ хуэдэрэ ныкъуэкIэ пыIудзащ (Марсыр Дыгъэм зэрыпэжыжьэм хуэдизу).
ПланетэщIэр хьэршым зэритым япэу гу лъызытар Чили къэралым и La Silla обсерваторием щыIэ Harps спектрографым пыщIа, зи зэпрыупIэр метри 3,6-рэ хъу телескопым ирилажьэхэрщ.
Къыхэгъэщыпхъэщ, зи гугъу тщIы къэхутэныгъэм щыхьэт техъуэн мурадыр яIэу, Италием и INAF институтым и IэщIагъэлIхэмрэ Крит хы­тIыгум щылажьэ щIэныгъэлIхэмрэ езыхэм я къарукIэ зи цIэ къитIуа Проксимэ Центаврэ вагъуэм къыпкърыкI нурым зэрыкIэлъыплъар икIи абы и Iэгъуэблагъэм етIуанэ планетэ зэрыщыIэр шэч къызытумыхьэжын Iуэхугъуэу къызэрызэдалъытар.
КЪУМАХУЭ Аслъэн.
