ФIы зыщIам и щытхъу кIуэдыркъым
Къэбэрдей-Балъкъэрым и журналист нэхъыжь дыдэхэм ящыщ Дыкъынэ Хьэмид Мудар и къуэр мы махуэхэм илъэс бгъущI ирикъуащ. А гъэхэр абы къызэринэкIащ гъащIэм и дерс Iущхэр и Iэпэгъуу, цIыхупсэ къулеигъэр къебэкIыу, щытхъу лейм хуэхамэу. Дыкъынэр республикэм фIыуэ къыщацIыху, бэм я гумрэ я псэмрэ дыхьа журналист набдзэгубдзаплъэщ. Ар ящыщщ лIэщIыгъуэ кIуам и тхущI гъэхэм щегъэжьауэ Къэбэрдей-Балъкъэр радиом лъэщу зезыгъэужьахэм, и IэнатIэр жыджэру, гугъэзагъэу езыхьэкIахэм.
БалигъыпIэм нэмыса зи щIалэгъуэр Хэку зауэшхуэм хиубыда Хьэмид, адрейхэми хуэдэу, щхьэх имыIэу нэхъыжьхэм ядэIэпы- къуащ, ТекIуэныгъэр къигъэблагъэу фронтым хуэлэжьащ. И адэ-анэр къыщхьэщытти, зыдэплъеинрэ зи жыIэ едэIуэнрэ иIэт. ИтIанэ Налшык Лениным и цIэр зэрихьэу дэта еджапIэ къалэ цIыкIум и гъэсакIуэхэм я дерс Iущхэри хуаб- жьу къыхуэщхьэпэрт. Къэбэрдей пединститутыр къиуха нэужь, къыщалъхуа Зеикъуэ къуажэм илъэс зыбжанэкIэ егъэджакIуэу щылэжьауэ, Къэбэрдей-Балъкъэр радиом щрагъэблагъэм, арэзы мэхъури, и унагъуэр щIыгъуу, Налшык къоIэпхъуэ.
Дызэрыщыгъуазэщи, журналистикэр гъащIэмрэ псэуныгъэмрэ къыгуэхыпIэ имыIэу пыщIащ. Абы къыхэкIыу, зэ еплъыгъуэкIэ жьгъей гуэру е мыхьэнэншэу къыпфIэщIхэри гулъытэншэ пщIы хъунукъым. IэнатIэм пэрытыхукIэ, ар Хьэмид зы махуи зыщигъэгъупщакъым.
— Нобэ кIуэрыкIуэм тету зыхуей псор микрофоным щыжаIэ щхьэкIэ, ди зэманым ар къыпхуадэ- нутэкъым. ПропагандэмкIэ, мэкъумэшымкIэ, промышленностымкIэ, хъыбарегъащIэхэмкIэ редакцэхэр, литературэ-художественнэ, щIалэгъуалэ, сабий къудамэхэр зэуIуу, зэпIэзэрыту ла-жьэрт, гъэсэныгъэ мыхьэнэшхуэ зиIэ, экономикэм, къуажэ гъащIэм, ущием, нэгъуэщI куэдми ятеухуа нэтын купщIафIэхэр ягъэхьэзырырт. Радиом и редакторхэмрэ корреспондентхэмрэ республи-кэм и щIыпIэ псори зэщIагъэхьэрт, жылагъуэхэм я щыIэкIэ-псэукIэм, щекIуэкI Iуэхугъуэхэм зыхагъэгъуазэрт, ди лъэпкъхэм я щэнхабзэм, зэхущытыкIэфIым гуапэу тетхыхьырт, — жеIэ нэхъыжьыфIым, а илъэсхэр игу къигъэкIыжу.
Тхьэр Дыкъынэм куэдкIэ хуэупсат. Зэрыакъыл жаным, гупсысэ узыншэхэр зэриIэпэгъум къадэкIуэу, гуапагъэмрэ гуакIуагъэмрэ къебэкIырти, куэд хузэблэкIырт. ЦIыху пэжт, бзэ IэфIт, ныбжьэгъукIэ къулейт. Хэти егуэпэкIыну хьэзырт. А хьэл гъуэзэджэхэр пасэу псэкIэ къищтауэ ноби мы гъащIэм къыщыдокIуэкI, къыщыхуощхьэпэ.
Къэбэрдей-Балъкъэр радиом сыщыува 1981 гъэм Хьэмид илъэс тхущIым щIигъуат, зэманыфI хъуауи мэкъумэшымкIэ къудамэр зэрихьэрт. ЛIы бжьыфIэ къекIут, фIэлIыкI иIэт, республикэм и дэнэ щIыпIи къыщацIыхурт. Къуажэ гъащIэм, колхоз-совхоз Iуэхухэм фIыуэ хищIыкIырт, и тхыгъэхэмрэ нэтынхэмрэ лэжьакIуэжьхэр щигъафIэрт, Iэщыхъуэ, гъавэгъэкI пашэхэм я зэфIэкIыр хэIущIыIу ищIырт. Гъэмахуэ лъэхъэнэм Къущхьэхъу жыжьэм кIуэрейт, гъэш фермэхэм, заводхэм, цеххэм я IуэхущIафэм гуа- пэу тетхыхьырт, Iэщыхъуэхэм епсэлъылIэрт, езыхэри къигъэпсалъэрт. Гъавэ щIэгъуэмрэ Iухыжыгъуэмрэ губгъуэр и хэщIапIэт, щIымахуэ зэманым мэкъумэш техникэр щызэрагъэпэщыж лъэщапIэхэм щыплъагъунут. МэкъумэшымкIэ къудамэм щыщыIами, пропагандэмкIэ редакцэм редактор нэхъыжьу щагъэкIуами, Дыкъынэм и къалэмыр зы махуи убзэщхъуакъым. Езыр цIыху щабэми, и щхьэм хуэткIиижт. Про- пагандэмкIэ редакцэм къалэ-нышхуэ зэригъэзащIэр щымыгъупщэу, а IэнатIэр хъарзынэу зэрихьэрт. Парт, профсоюз лэжьыгъэхэр зыхуэдэм, депутатхэм я IуэхущIафэм, къэрал властым и къудамэхэм зэфIагъэкIхэм гурыIуэгъуэу икIи зэщхьэщыхауэ тетхыхьырт, ныкъусаныгъэ, щыщIэныгъэ зыIэщIэкIхэм я щыуагъэхэр яригъэлъагъужырт, зэIущIэхэм зыщытепсэлъыхьхэм, къыщащтэ унафэхэм я мыхьэнэр IэщIагъэлIхэр щIыгъуу зэпкърихырт.
ЛэжьакIуэ пашэхэм, гуащIафIэхэм, цIыху цIэрыIуэхэм очеркыу ятриухуар щэ бжыгъэ мэхъу. Хэку зауэшхуэм и ветеранхэм, хэкIуэда зауэлIхэм, абыхэм я унагъуэхэм, а псэзэпылъхьэпIэ лъэхъэнэм къэмылэнджэжу фронтым хуэлэжьахэм ятритхыхьар нэхъ мащIэкъым. Ахэр псэкIэ зэригъунэгъур и IэдакъэщIэкIхэм IупщIу къыхэщырт. Дыкъынэм и нэтынхэм гъащIэм и плъыфэ зэхуэмыдэхэр хэплъагъуэрт. Къапщтэмэ, цIыхухэм щепсалъэкIэ, я гукъэкIыжхэр къыщригъэIуатэкIэ, и псалъэм хуэсакъырт, щаба- гъэр япэ иригъэщырт, радиом едаIуэхэм къахуэщхьэпэну, гъэщIэгъуэн ящыхъуну къилъытэхэр егугъуу къыхигъэщхьэхукIырт. Ахэр хэкур, лъэпкъыр, дыкъэзыухъуреихь дунейр фIыуэ уэзыгъэлъагъу гупсысэ узыншэхэмкIэ гъэнщIат.
СССР-м и зэманым ди гъащIэм фIыуэ хэлъар зэрыхагъэкъэбзыкIым куэд щIауэ Хьэмид егъэпIейтей, къэунэху мыхъумыщIагъэхэм и гур дыхощI.
— ДызыхэпсэукIа лъэхъэнэм гуапагъэу хэтлъэгъуар тщыгъупщэн хуейкъым. Я щхьэ Iуэхур дагъэ-кIын мурадкIэ, щыIари щымыIари зэхатхъуэурэ ди нэхъыжьхэм я блэкIам хущIэбжэхэр, ар егъэлеяуэ зыубхэр куэду къызэрыунэхур икъукIэ си жагъуэ мэхъу. Апхуэдэхэм кърадзэркъым цIыху къызэрыгуэкIым пщIэ хуащIу, зэхуэгъэдэныгъэр ягъэнэхъапэу, егъэджэныгъэр, гъэсэныгъэр, зэныбжьэгъугъэр ягъэнэхъыщхьэу зэрыщытар. Сыт хуэдэ гупсысэ мышыухэр къытхапщэну хущIэмыкъуми, мамыр гъащIэр, зэIузэпэщ псэукIэр дыхуэсакъыу тхъумэну, дгъэбыдэну ди къалэнщ, — къыхегъэщ Дыкъынэм, а лъэхъэнэр зыхуэдамрэ ди нобэр зыхуэкIуамрэ зэпишэчу.
Дыкъынэ Хьэмид къызэринэкIам зытригъэгусэркъым. Мы гъащIэм щыхузэфIэкIамкIэ арэзыуэ и илъэс бгъущIыр игъэлъэпIащи, дяпэкIи къыхузэпищэну ди гуапэщ.
Хьэжыкъарэ Алик.
