Ректорхэм я улахуэр къапщытэ
УФ-м Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министерствэм зэпилъытэн щIидзащ щIэныгъэ нэхъыщхьэ щрагъэгъуэт еджапIэхэм къапэкIуэ сэбэпынагъымрэ абыхэм я унафэщIхэм я улахуэмрэ.
Министерствэм къыщапщытэнущ ректорхэм я хэхъуэхэр икIи ирагъэпщэнущ абыхэм я нэIэ щIэт еджапIэхэм я ехъулIэныгъэхэм ар зэрепхар. Абы ехьэлIа Iуэхугъуэ- хэр илъэс къакIуэ щIадзэнущ. IэнатIэм щыщыIэ Жылагъуэ советым къыщыхагъэщащ егъэджакIуэхэм я улахуэм нэхърэ ректорхэм яйр хуэдипщIкIэ щынэхъ лъагэ щытыкIэхэр къызэпыудын хуейуэ.
Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ министерствэм «Известия»-м хъыбар къызэрыригъэщIамкIэ, IэнатIэм стратегиемкIэ, къэпщытэнымрэ хуэгъэфэщэнымкIэ и департаментым ирегъэкIуэкI щIэныгъэ щрагъэгъуэт IуэхущIапIэхэм я зэфIэкIхэмрэ абыхэм я унафэщIхэм я улахуэм и инагъымрэ щызэпалъытэ лэжьыгъэхэр. Къэпщытэныгъэхэм кърикIуахэр наIуэ щыхъунур 2018 гъэм и пэщIэдзэрщ.
«Унафэм къыщыгъэлъэгъуащ еджапIэхэм я унафэщIхэмрэ егъэджакIуэхэмрэ зэрызэкIэлъыхьын хуейр. Ауэ щIэх-щIэхыурэ унафэщIхэм улахуэшхуэIуэ зэхуагъэувыж. Ар зэIухауэ, нэрылъагъуу щытыпхъэщ», — жиIащ УФ-м щIэныгъэмрэ егъэджэныгъэмрэ зегъэужьынымкIэ и Жылагъуэ палатэм жэуап зыхь и секретарь Съедин Юрий.
Къэрал бюджет IэнатIэхэм улахуэр щыгъэувыным теухуауэ щыIэ унафэм ипкъ иткIэ унафэщIымрэ адрей лэжьакIуэхэмрэ я улахуэр хуиди 8-кIэ нэхърэ мынэхъыбэу зэщхьэщыкIын хуейуэ аращ.
Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ министерствэм и Жылагъуэ советым хэт, ЕгъэджэныгъэмкIэ уры-
сейпсо академием и академик Ямбург Евгений зэрыжиIамкIэ, ику иту ректорым къихь улахуэр хуэдипщIкIэ нэхъыбэу щытыфынущ профессорым ейм нэхърэ.
«Иджыпсту министерствэм къэпщытэныгъэхэр ирегъэкIуэкI. Абыхэм къызэрагъэлъагъуэмкIэ, профессорым и улахуэу щытыфынущ сом мин 32-рэ — ар Мэзкуу дэт курыт еджапIэм и егъэджакIуэм ейм нэхърэ нэхъ мащIэщ. Ректорым и улахуэр сом мин 300-400-ми щIигъуфынущ», — жиIащ щIэныгъэлIым.
Мэзкуу дэт Педагогикэ университетым и ректор Реморенкэ Игорь къыхигъэщащ дэтхэнэ еджапIэми езым и улахуэ гъэувыкIэ зэрыщы-Iэр. Окладым къищынэмыщIауэ, лэжьакIуэхэм къаIэрыхьэфынущ я щIэныгъэ лэжьыгъэхэр къызэрагъэсэбэпым, зэхьэзэхуэхэм зэрыхэтым папщIэ дэщIыгъуныгъэхэри.
«Ректорымрэ егъэджакIуэхэмрэ я улахуэм зэщхьэщыкIыныгъэу иIэфынур хуэдитхум къыщыщIэдзауэ хуэдийм нэблагъэщ. Нэхъыбэмэ — ар хабзэм къезэгъыркъым», — жиIащ Реморенкэ Игорь.
Я декларацэхэм тепщIыхьмэ, Урысейм и еджапIэ нэхъыщхьэхэм я ректорхэм улахуэ хъарзынэ къаIэрохьэ. Абыхэм ящыщу нэхъ къулей дыдэр Литвиненкэ Владимирщ (Санкт-Петербург дэт Бгы университетым и унафэщIыр) — 2016 гъэм абы улахуэу къихьащ сом мелуани 195,7-рэ. ЕтIуанэ увыпIэр иIыгъщ РАНХиГС-м и ректор Мау Владимир (сом мелуан 64,5-рэ), УФ-м Экономикэ зыужьыныгъэмкIэ и министерствэм къэрал щIыб сатумкIэ и академием и Iэтащхьэ Синельников-Мурылёв Сергей ещанэщ (сом мелуан 48,6-рэ). Ауэ улахуэм къищынэмыщIауэ, ректорхэм нэгъуэщI хэхъуэхэри яIэщ, псалъэм папщIэ тхылъ къыдагъэкIкIэрэ е лекцэ къеджэкIэрэ.
Илъэс къэс министерствэм къепщытэ къэралым щылажьэ еджапIэ нэхъыщхьэхэм я ехъулIэныгъэхэр. Апхуэдэу къалъытэ япэ курсым къыщIэтIысхьахэм ЕГЭ-м къыща-хьа балл бжыгъэхэр, еджапIэр къэзыухахэм лэжьапIэ зэрагъуэтыр, еджапIэм щекIуэкI щIэныгъэ-къэхутакIуэ лэжьыгъэхэр, егъэджакIуэ-хэм я улахуэмрэ щIыналъэм и экономикэмрэ зэрызэщхьэщыкIыр, нэгъуэщIхэри.
Росстатым къызэригъэлъэгъуамкIэ, 2017 гъэм и 1 кварталым Урысейм и еджапIэ нэхъыщхьэхэм я егъэджакIуэхэм я улахуэр ику иту сом мин 49,9-рэ мэхъу. Псом нэхърэ нэхъыбэ къыщалэжь Ямало-Ненецкэ автоном округым (сом мини 118,5-рэ), нэхъ мащIэ дыдэр — Дагъыстэнырщ (сом мин 25-рэ).
Президентым и накъыгъэ указ-хэм ятепщIыхьмэ, 2018 гъэм егъэджакIуэхэмрэ щIэныгъэ лэжьакIуэхэмрэ я улахуэр ику иту щIыналъэм къыщекIуэкIым нэхърэ процент 200-кIэ нэхъыбэу щытын хуейщ.
Хетагуровэ Элинэ.
«Известия»
