ФIыгъуэшхуэщ лъэпкъхэр зэгурыIуэныр
Дыгъэгъазэм и 17-м Налшык щызэхэтащ «Лъэпкъ, щэнхабзэ зэхущытыкIэхэр ефIэкIуэн папщIэ жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм я мыхьэнэр» щIэныгъэ-практикэ конференцыр. Ар къызэIуихащ икIи иригъэкIуэкIащ Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэутий.
ЗэIущIэм хэтащ КъБР-м и Iэтащхьэм и Администрацэм и унафэщI Къуэдзокъуэ Мухьэмэд, Администрацэм ЩIыналъэ политикэмкIэ и къудамэм и Iэтащхьэ Къуэжей Артём, КъБР-м Граждан жылагъуэ IуэхущIапIэхэм ядэлэжьэнымрэ лъэпкъ IуэхухэмкIэ и управленэм и унафэщI КIурашын Анзор, УФ-м и Жылагъуэ палатэм хэт Нэхущ Заурбий, ДАХ-м дэлажьэ Нэхъыжьхэм я советым и тхьэмадэ, АР-м, КъБР-м, КъШР-м я цIыхубэ тхакIуэ МэшбащIэ Исхьэкъ, ДАХ-м и Советым хэт, Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ, «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд, щIэныгъэлIхэр, жылагъуэ лэжьакIуэхэр, студентхэр, Адыгэ, Къэрэшей-Шэрджэс, Осетие Ищхъэрэ-Алание республикэхэм, Ставрополь, Краснодар крайхэм щылажьэ Адыгэ Хасэхэм я тхьэмадэхэр.
Япэу къэпсэлъа Сэхъурокъуэ Хьэутий къызэхуэсахэм я пащхьэ ирилъхьащ лъэпкъхэм я зэхуаку дэлъ зэхущытыкIэр егъэфIэкIуэ- нымкIэ, щIыналъэм мамырыгъэ-рэ зэгурыIуэныгъэрэ илъынымкIэ къэрал унафэщIхэр, жылагъуэ, дин, щIэныгъэ, егъэджэныгъэ IэнатIэхэр зэдэлэжьэным мыхьэнэшхуэ зэриIэр.
— Лъэпкъхэмрэ абыхэм я щэнхабзэмрэ я зэхущытыкIэм иужьрей зэманым куэд топсэлъыхь, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, абыхэм я зэбгъэдэтыкIэм куэдкIэ елъытащ ди жылагъуэм и къэкIуэнымрэ ди Хэкум и зыужьыныгъэмрэ, — жиIащ Сэхъурокъуэм. — Зи гугъу тщIы Iуэхур гъэкIуэтэнымкIэ къэралымрэ жылагъуэмрэ я зэфIэкIхэр зэ- щIагъэуIуэн папщIэ щIапхъэхэр наIуэу къыщыгъэлъэгъуащ Къэрал лъэпкъ политикэм епхауэ 2025 гъэ пщIондэ зэфIахыну яубзы- хуам, Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм 2025 гъэ пщIондэ социально-экономикэ зыужьыныгъэу игъуэтын хуейм.
Сэхъурокъуэ Хьэутий къыхигъэщащ лъэпкъ зэхущытыкIэхэр нэхъри ефIэкIуэн папщIэ жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм мыхьэнэшхуэ зэраIэр, дэтхэнэми и лъэпкъ щэнхабзэ центрхэр зэрыщIэу зэрызэдэлэжьапхъэр.
— Ди республикэм ижь-ижьыж лъандэрэ илъщ апхуэдэ хабзэ — зэгухьэныгъэ зэмылIэужьыгъуэхэр зэдэлажьэкIэрэ лъэпкъхэр зэпэблагъэ зэхуащIу, — къыпищащ адэкIэ тхьэмадэм. — Лъэпкъ, дин зэгурымыIуэныгъэ здэщыIэ щIыналъэхэрщ экстремизмэм зыщиубгъури. Зы хъуэпсапIэ уиIэу узэгурыIуэу абы ухуэкIуэмэ, Iэмал имыIэу IуэхуфI къыпэкIуэнущ. Абы щхьэкIэ жылагъуэ зэгухьэныгъэхэр егу- гъун хуейщ щIалэгъуалэм я псэкупсэ, хэкупсэ гъэсэныгъэм хуэгъэпса Iуэхухэр пхыгъэкIыным, радикальнэ гупсысэхэм жылагъуэр зыщIемыгъэщтэным хуэунэтIа лэжьыгъэ егъэкIуэкIыным, нэгъуэщIхэми.
Лъэпкъ, щэнхабзэ зэхущытыкIэхэр ефIэкIуэн папщIэ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щекIуэкI лэжьыгъэ пыухыкIахэм тепсэлъыхьащ КъБР-м Граждан жылагъуэ IуэхущIапIэхэм ядэлэжьэнымрэ лъэпкъ IуэхухэмкIэ и управленэм и унафэщI КIурашын Анзор.
Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ институтым и унафэщI, тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор Дзэмыхь Къасболэт и къэпсэлъэныгъэр триухуащ Кавказ Ищхъэрэм цивилизацэ лъэхъэнэм зэрызиужьам, илъэсищэкIэ (1917 — 2017) екIуэкIа зэдэлэжьэныгъэмрэ зэгурыIуэныгъэмрэ. Лъэпкъхэм я зэхущытыкIэр ефIэкIуэн, щIалэгъуалэр зэгурыIуэн папщIэ КъБКъУ-м и Iуэху бгъэдыхьэкIэм-рэ абы щекIуэкI лэжьыгъэмрэщ университетым и проректор, тхы-дэ щIэныгъэхэм я кандидат Къэжэр Артур зытепсэлъыхьар. ЩIалэгъуалэм лъэпкъ зэхэгъэж ямыIэн папщIэ сэбэп хъу Iуэхугъуэхэм къытеувыIащ Къэбэрдей-Балъкъэр автомобиль гъуэгу колледжым и унафэщIым и къуэ-дзэ, тхыдэ щIэныгъэхэм я кандидат Мыкъуэжь Арсен.
Ставрополь щыIэ Адыгэ щэнхабзэ центрым и тхьэмадэ Шыбзыхъуэ Юрэ и гугъу ищIащ фейдэ къегъэщIыным пымыщIа жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм я къалэн нэхъыщхьэмрэ езыр зи унафэщI гупым и лэжьыгъэмрэ.
— Ставрополь дэт щэнхабзэ центрыр 2005 гъэм къызэрагъэпэ- щауэ щытащ абы дэс адыгэхэр зэрыIыгъынымкIэ, еджакIуэ кIуа щIалэгъуалэр зэщIэгъэуIэнымкIэ, бзэр, щэнхабзэр, хабзэр яIэщIэмыхунымкIэ сэбэп хъун папщIэ, — пищащ Юрэ. — Апхуэдэ Iуэхухэр и гъуазэу центрыр крайм къыщызэрагъэпэщ махуэшхуэхэм, зэIущIэхэм, конференцхэм хэтщ. Ди центрыр хагъэхьащ «Ставропольем ис лъэпкъхэр Кавказым и мамырыгъэм и телъхьэщ» зэгухьэныгъэм. Ар икъукIэ хъарзынэщ лъэпкъхэм къалъыкъуэкI зэгурымыIуэныгъэхэр гъэзэкIуэжынымкIэ, центрхэм я Iуэху дэгъэкIынымкIэ, лъэпкъ зэхущытыкIэхэр егъэфIэкIуэнымкIэ. КъищынэмыщIауэ, лъэпкъ зэгухьэныгъэ псоми лэжьапIэ пэш Ставрополь дэт Зэныбжьэгъугъэм и унэм щыдиIэщ. Абы ди щIалэгъуалэр щызэхуос, щызопсалъэ, Iуэхугъуэ зэмылIэужьыгъуэхэр къыщызыдогъэпэщ. Псом хуэмыдэу дэ дадо- лажьэ еджапIэ нэхъыщхьэхэм, адыгэ зэрыс республикищым къикIа студентхэр ди нэIэ щIэтщ, еджэнымкIи дадоIэпыкъу, лъэпощхьэпо ирихьэлIэмэ, сэбэп дахуохъу.
Шыбзыхъуэм къыхигъэщащ лъэпкъ жылагъуэ зэгухьэныгъэхэр къэрал къулыкъущIапIэхэм ядэлажьэмэ, нэхъыбэ зэралъэкIыр, я центрыр Ставрополь крайм и унафэщIхэм я нэIэ щIэту къызэрекIуэкIыр.
Лъэпкъ зэхущытыкIэхэр ухуэным анэдэлъхубзэм щигъэзащIэ мыхьэнэр къыхэщу къэпсэлъащ КъБР-м ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм ЛъэпкъыбзэхэмкIэ и къудамэм и унафэщI Табыщ Мурат. Жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм яIэ мыхьэнэмрэ лъэпкъ зэгурыIуэныгъэр ухуэн зэрыхуеймрэ купщIафIэу тепсэлъыхьащ Осетие Ищхъэрэ-Аланием и Мэздэгу районым щыIэ Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Дербит (Мудар) Валерий. Апхуэдэу я Iуэху еплъыкIэхэр къагъэлъэгъуащ Адыгэ, Шэрджэс, Шапсыгъ Хасэхэм я тхьэмадэхэу ЛIымыщокъуэ Рэмэзан, Аслъэн Алий, КIэкIыхъу Мэжид сымэ.
ЗэIущIэм хэтахэм къыхалъхьа Iуэхухэр щызэхуэхьэса резолюцэ къащтащ.
НэщIэпыджэ Замирэ.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.
