Мы махуэхэм
Накъыгъэм и 23,
щэбэт
Шылъэгум и дунейпсо махуэщ. А псэущхьэхэм я бжыгъэр дунейм мащIэ зэрыщыхъуар, ахэр хъумэным хуэгъэза Iуэхухэр икIэщIыпIэкIэ къызэгъэпэщын зэрыхуейр я тегъэщIапIэу, а махуэр США-м щагъэувауэ щытащ 2000 гъэм.
Азербайджаным щагъэлъапIэ экологиемрэ щIыуэпс хъугъуэфIыгъуэхэр хъумэнымкIэ IэнатIэм и лэжьакIуэхэм я махуэр
Таджикистаным и щIалэгъуалэм я махуэщ
1769 гъэм франджы инженер Куньо Николэ зы сыхьэтым километри 5 зыкIу япэ автомашинэр зэпкърилъхьауэ щытащ.
1879 гъэм урыс тхакIуэ цIэрыIуэ Тургенев Иван «Оксфорд университетым щIыхь зиIэ и доктор» цIэр къыфIащащ. Дуней псор къапщтэми, тхакIуэхэм ящыщу аращ а цIэр япэ дыдэу зыхуагъэфэщар.
1801 гъэм инджылыз инженер Тревитик Ричард бахъэкIэ зекIуэ автомобиль къигупсысащ. Абы зы сыхьэтым километр 14,5-рэ икIуфырт.
1904 гъэм Венэ (Австрие) къыщызэIуахащ алыдж-урым бэнэкIэмкIэ япэ дунейпсо чемпионатыр.
1949 гъэм ФРГ-м и Конституцэр (Закон нэхъыщхьэр) къащтащ. Апхуэдэ щIыкIэкIэ хэIущIыIу ящIащ Германие Федеративнэ республикэ къызэрыунэхуар.
Швецием щыщ щIэныгъэлI цIэрыIуэ, а къэралым щIэныгъэхэмкIэ и академием и япэ президенту щыта, къэкIыгъэхэр, псэущхьэхэр класс-классурэ япэу зэхэзыгъэщхьэхукIа Линней Карл къызэралъхурэ илъэс 313-рэ ирокъу.
Совет кинорежиссёр цIэрыIуэ, СССР-м и цIыхубэ артист, Хэку зауэшхуэм хахуэу зэрыхэтам и дамыгъэ куэд зыхуагъэфэща Чухрай Григорий къызэралъхурэ илъэс 99-рэ ирокъу.
Шахматист цIэрыIуэ, дуней псом и чемпион, СССР-м спортымкIэ щIыхь зиIэ и мастер, УФ-м и Къэрал Думэм и депутату щыта Карпов Анатолий и ныбжьыр илъэс 69-рэ ирокъу.
Адыгэ хьэрычэтыщIэ цIэрыIуэ, «Шиферник» ОАО-м (Краснодар) и генеральнэ директор Сагуэ Хьид и ныбжьыр илъэс 65-рэ ирокъу.
Урысей актрисэ, теленэтынхэр езыгъэкIуэкI, УФ-м щIыхь зиIэ и артисткэ Гузеевэ Ларисэ и ныбжьыр илъэс 61-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык уфауэ щыщытынущ, пIалъэ-пIалъэкIэрэ уэшх къыщешхынущ. Хуабэр махуэм градуси 9 — 10, жэщым градуси 8 — 9 щыхъунущ.
Накъыгъэм и 24,
тхьэмахуэ
Славян тхыбзэмрэ щэнхабзэмрэ я махуэщ. УФ-м и мызакъуэу, ар щагъэлъапIэ славян лъэпкъхэр щыпсэу къэралхэми.
Паркхэм я европэпсо махуэщ
Европэм щагъэлъапIэ зэгъунэгъухэм я махуэр
1844 гъэм телеграф IэмалкIэ япэ хъыбарыр зэбгригъэхащ США-м щыщ Морзе Сэмюэл. Вашингтон иригъэхри абы телеграммэ игъэхьат Балтимор къалэм.
1900 гъэм «Аврора» кхъухьыр Санкт-Петербург деж псым япэу щытехьащ. Абы метри 127-рэ и кIыхьагът, метр 16,8-рэ и бгъуагът. Крейсерыр псым щытраутIыпщхьэм кърихьэлIат Урысейм и пащтыхь Николай ЕтIуанэр.
1925 гъэм дунейм къытехьащ «Комсомольская правда» газетым и япэ номерыр.
1932 гъэм Ленинградрэ Москварэ яку дэлъ уэгу гъуэгуанэм техьащ пощтым и хьэлъэхэр зыгъэIэпхъуэ кхъухьлъатэхэр.
1956 гъэм Луганэ (Швейцарие) япэу щызэхэтащ уэрэджыIакIуэхэм я «Евровидение» дунейпсо зэпеуэр.
2003 гъэм Москва и Утыку Плъыжьым япэ дыдэу концерт щитащ «Биттлз» гуп цIэрыIуэм хэта Маккартни Пол. Абы и творчествэм дихьэххэм ящыщу цIыху мин 25-м нэблагъэ игъэгуфIащ а пщыхьэщхьэм. Концертым еплъахэм яхэтащ УФ-м и Президент Путин Владимири.
2008 гъэм Урысейр щытекIуащ уэрэджыIакIуэхэм я «Евровидение» дунейпсо зэпеуэу Сербием и къалащхьэ Белград щекIуэкIам. Ди къэралым и тхыдэм апхуэдэ къызэрыщыхъуар а зэрщ, ар зыхузэфIэкIари ди лъахэгъу, КъБР-м и цIыхубэ артист Билан Димэщ.
Урыс тхакIуэшхуэ, Нобель, Ленин саугъэтхэм я лауреат, СССР-м и Къэрал саугъэтыр зыхуагъэфэща, Социалист Лэжьыгъэм тIэунейрэ и ЛIыхъужь Шолохов Михаил къызэралъхурэ илъэси 115-рэ ирокъу.
Совет Союзым и ЛIыхъужь Иуан Хьэсэн къызэралъхурэ илъэси 102-рэ ирокъу.
Тыркум щыпсэу адыгэхэм ящыщ спортсмен, 1948 гъэм екIуэкIа Олимп Джэгухэм бэнэкIэ хуитымкIэ чемпион щыхъуа Бильге Газанфер къызэралъхурэ илъэс 94-рэ ирокъу.
Урыс усакIуэ, Нобель и саугъэтыр зрата Бродский Иосиф къызэралъхурэ илъэс 80 ирокъу.
Шэрджэс усакIуэ, тхакIуэ Анзор Мухьэмэд и ныбжьыр илъэс 80 ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык уфауэ щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 13 — 14, жэщым градуси 10 — 11 щыхъунущ.
Накъыгъэм и 25,
блыщхьэ
ЯфIэкIуэда сабийхэм я дунейпсо махуэщ
УФ-м щагъэлъапIэ Филологым и махуэр
Африкэм и махуэщ. Африкэ зэкъуэтыныгъэм и зэгухьэныгъэр къыщызэрагъэпэща махуэщ (1963 гъэм).
Иордание Хьэшимит Пащтыхьыгъуэм и лъэпкъ махуэшхуэщ — и щхьэхуитыныгъэм и махуэщ. 1946 гъэм къэралыр къыщIэкIащ Инджылызым и унафэм.
НэгъуэщIхэм я унафэм щIэт щIыналъэхэм щыпсэу лъэпкъхэм я зэкъуэтыныгъэм и махуэщ
Инджылызым щагъэлъапIэ гъатхэм и махуэр
США-м щыщ зауэлIхэу зи къалэн зыгъэзащIэу хэкIуэдахэм я фэеплъ махуэщ
1705 гъэм Пётр Езанэм унафэ къыдигъэкIащ Москва и уэрамхэр мывэкIэ къищIыкIыным теухуауэ.
1957 гъэм къызэIуахащ а зэманым СССР-м щынэхъ ин дыдэу щыта «Украина» хьэщIэщыр.
1987 гъэм «Сыбыр» мылкъутэ атом кхъухьыр Полюс Ищхъэрэм нэсащ.
Югославием и унафэщIу илъэс 35-кIэ щыта Иосип Броз Титэ къызэралъхурэ илъэси 128-рэ ирокъу.
Адыгэхэм я тхыдэр зыджа осетин щIэныгъэлI, тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор Гарданов Батрэз къызэралъхурэ илъэси 112-рэ ирокъу.
Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь, КъБАССР-м щIыхь зиIэ и егъэджакIуэ Къамбий Мухьэб и ныбжьыр илъэс 97-рэ ирокъу.
ЮстицэмкIэ къэрал чэнджэщэгъу, жылагъуэ лэжьакIуэ Ансокъуэ Мухьэрбий къызэралъхурэ илъэс 98-рэ ирокъу.
Совет космонавт, Совет Союзым тIэунейрэ и ЛIыхъужь Гречкэ Георгий къызэралъхурэ илъэс 89-рэ ирокъу.
Къэрэшей-Шэрджэсым и цIыхубэ усакIуэ Тут Михаил и ныбжьыр илъэс 88-рэ ирокъу.
ТхакIуэ, журналист, КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Тхьэмокъуэ Барэсбий къызэралъхурэ илъэс 80 ирокъу.
Молдавием и президенту щыта Воронин Владимир и ныбжьыр илъэс 79-рэ ирокъу.
Урысей актёр цIэрыIуэ Даль Олег къызэралъхурэ илъэс 79-рэ ирокъу.
Актёр цIэрыIуэ, РСФСР-м и цIыхубэ артист, СССР-м и Къэрал саугъэтыр тIэунейрэ зыхуагъэфэща Калягин Александр и ныбжьыр илъэс 78-рэ ирокъу.
Парт, къэрал лэжьакIуэ, республикэм и Парламентым и УнафэщIым и къуэдзэу щыта, КъБР-м и Къэрал чэнджэщэгъу, УФ-м щIыхь зиIэ и ухуакIуэ Бозий Натбий и ныбжьыр илъэс 70 ирокъу.
Техникэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор, Урысейм транспортымкIэ и академием и действительнэ член ЗекIуэрей Аслъэн и ныбжьыр илъэс 67-рэ ирокъу.
Урысей уэрэджыIакIуэ, актрисэ, УФ-м щIыхь зиIэ и артисткэ Орбакайте Кристинэ и ныбжьыр илъэс 49-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ, пIалъэпIалъэкIэрэ уэшх къыщешхынущ. Хуабэр махуэм градус 15 — 17, жэщым градус 11 — 12 щыхъунущ.
Накъыгъэм и 26,
гъубж
Химикым и дунейпсо махуэщ
Урысей хьэрычэтыщIэм и махуэщ
Тыркумэным щагъэлъапIэ я алэрыбгъум и махуэр
Куржым и лъэпкъ махуэшхуэ нэхъыщхьэщ — щхьэхуитыныгъэм и махуэщ
Польшэм щагъэлъапIэ Анэм и махуэр
Украинэм и къалащхьэ Киев и махуэщ
1896 гъэм Урысейм и пащтыхь тажыр щхьэратIэгъащ Николай ЕтIуанэм — иужьрей урысей императорым.
1918 гъэм Кавказ ЩIыб Федерацэр зэхэкIащ Куржы, Армение, Азербайджан республикэ щхьэхуитхэу.
1928 гъэм ФИФА-м и зэIущIэм унафэ къыщащтащ илъэсиплI къэс зэ футболымкIэ дунейпсо зэпеуэ егъэкIуэкIыным теухуауэ.
1938 гъэм ягъэтIылъащ автомобиль зыщI «Фольсваген» концерн цIэрыIуэм и лъабжьэр.
1942 гъэм Iэ традзащ совет-инджылыз дзэ зэгурыIуэныгъэм.
1945 гъэм СССР-м унафэ къыщащтащ и промышленностыр мамыр псэукIэм зэрытраухуэжыну щIыкIэр щыубзыхуауэ.
1947 гъэм цIыхум и хьэкумыр къэралым укIкIэ щащIэну зэрыхуимытым теухуа унафэ СССР-м къыщащтащ. 1950 гъэм а унафэр якъутэжауэ щытащ.
1991 гъэм Гамсахурдие Звиад Куржы Республикэм и япэ президенту хахащ.
1995 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал мэкъумэш академиер (КъБКъМА-р) къызэIуахащ. Иджы ар Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал мэкъумэш университетщ.
Археолог, тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор, Лениным и цIэр зезыхьэу щыта саугъэтым и лауреат, КъБАССР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Крупнов Евгений къызэралъхурэ илъэси 116-рэ ирокъу.
Филологие щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор Щэрдан Iэбу къызэралъхурэ илъэс 92-рэ ирокъу.
Урысей уэрэджыIакIуэ,УФ-м щIыхь зиIэ и артисткэ Варум Анжеликэ (и цIэ дыдэр Мариещ) и ныбжьыр илъэс 51-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 20 — 22-рэ, жэщым градус 13 — 14 щыхъунущ.
Зыгъэхьэзырар
ЖЬЭКIЭМЫХЪУ
Маринэщ.
