ЩIэныгъэлI гъуэзэджэр ягъэлъапIэ
Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал институтым бадзэуэгъуэм и 24-м щекIуэкIащ «Фольклор в зеркале времени» пшыхь гуапэр. Ар къызэрагъэпэщащ филологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор, КъБР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, институтым адыгэ IуэрыIуатэмкIэ и секторым и щIэныгъэлI нэхъыщхьэ Гъут Iэдэм и ныбжьыр илъэс 75-рэ зэрырикъум и щIыхькIэ.
Зэхыхьэр иригъэкIуэкIащ Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал институтым и унафэщI, тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор Дзэмыхь Къасболэт. Пшыхьым кърихьэлIахэм ар къахуеджащ Гъут Iэдэм и юбилейм ирихьэлIэу и лэжьэгъухэмрэ ныбжьэгъухэмрэ зэрызыхуагъазэ хъуэхъу тхыгъэм. Абы итщ адыгэ хабзэм тет щIэныгъэлI, егъэджакIуэ, къызэгъэпэщакIуэ IэкIуэлъакIуэм пщIэрэ творчес-кэ ехъулIэныгъэхэмрэ зэримымащIэр, щIэныгъэм хэлъхьэныгъэфIхэр зэрыхуищIыр, адыгэ тхыдэр, щэнхабзэр, IуэрыIуатэр зыхилъхьэ щымыIэу фIыуэ зэрилъагъур, жылагъуэм, республикэм еш имыщIэу зэрыхуэла-жьэр, зэгуэр щIэныгъэм щыпхиша лъагъуэр щIалэгъуалэм гъуазэ зэрахуэхъуар. Iэдэм и лэжьэгъухэм къабгъэдэкI псалъэхэм къыхагъэщащ дэтхэнэми гулъытэ зэрахуищIыр гуапэ зэращыхъур, абы и зэфIэкIхэмрэ и мурадхэр зэрызригъэхъулIэфымрэ зэрыригушхуэр, узыншагъэ быдэрэ дэрэжэгъуэрэ иIэу, и къарур мыкIуэщIу дяпэкIэ илъэс куэдкIэ жыджэру щIэныгъэм, IуэрыIуатэм, литературэджым хэлъхьэныгъэфIхэр хуищIыну. Апхуэдэу пшыхьым къыщеджащ Къэрэшей-Шэрджэс, Адыгэ, Абхъаз, Ингуш, Осетие Ищхъэрэ — Алание, Шэшэн республикэхэм, Москва къалэм, нэгъуэщI щIыпIэхэм къикIа хъуэхъу телеграммэхэм.
— Гъут Iэдэм цIыхугъэ зэрыхэлъымрэ цIыхур фIыуэ зэрилъагъумрэ сыщыгъуазэщ. Лэжьыгъэ IуэхукIи зэи укъызэримыгъэщIэхъунур дощIэри, ди дзыхь едгъэзу къалэн зэмылIэужьыгъуэхэр пщэрылъ щыдощI, — жиIащ КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министр Къумахуэ Мухьэдин. — Щэнхабзэм и лэжьакIуэхэм дигуми ди псэми къабгъэдэкIыу фIыуэ тлъагъу ди лэжьэгъум уи махуэ лъапIэмкIэ дынохъуэхъу ехъулIэныгъэр уи куэду, уи зэфIэкIхэм адэкIи хэбгъахъуэу илъэс куэдкIэ ди япэ уитыну!
Искусствоведенэм и доктор, профессор, ГъуазджэхэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ къэрал институтым (СКГИИ) и ректор Рахаев Анатолий зи махуэр зыгъэлъапIэ Гъут Iэдэм республикэм и щIэныгъэлI пашэхэм зэращыщыр иджыри зэ и гуапэу къыхигъэщри, лэжьыгъэ купщIафIэ, къэхутэныгъэ щхьэпэ куэд зи Iэдакъэ къыщIэкIа щIэныгъэлIым ехъуэхъуащ узыншагъэ, гуфIэгъуэ, ехъулIэныгъэ иIэну.
Я IуэхущIапIэм и лэжьакIуэхэм къабгъэдэкI тхыгъэм къеджащ искусствоведенэм и доктор, профессор, СКГИИ-м и проректор Ащхъуэт Беслъэн. Абы къыщыхьащ Гъут Iэдэм лъэпкъ IуэрыIуатэм хуищIа хэлъхьэныгъэхэр зэрыуасэншэр, ар джыным хэлъ Iуэху зэIумыбзхэм гулъытэ зэрыхуищIам мыхьэнэшхуэ зэриIэр, щIэныгъэлIым гъэсэныгъэ, хьэл-щэн дахэхэр зэрыдалъагъур. Тхыгъэм и кIэухым институтым и лэжьакIуэхэм Iэдэм хъуэхъу гуапэхэмкIэ зыхуагъэзащ.
Филологие щIэныгъэхэм я кандидат, институтым адыгэ IуэрыIуатэмкIэ и къудамэм и унафэщI Быхъурэ Мухьэмэд зыубгъуауэ къытеувыIащ 1975 гъэ лъандэрэ институтым щылажьэ Гъутым иджырей IуэрыIуатэмрэ литературэджымрэ теухуа и къэхутэныгъэ купщIафIэхэм, жанр зэмылIэужьыгъуэхэм хыхьэ IуэрыIуатэр жыджэру зэрызэхуихьэсыжам, ахэр хэIущIыIу зэрищIам, абы ящыщ куэд лъэпкъ IуэрыIуатэм и антологием зэрыхагъэхьам, IуэрыIуатэм ехьэлIауэ дунейм къытехьа тхылъ щхьэпэ зыбжанэм и гуащIэ зэрыхэлъым, монографие куэд и Iэдакъэ къызэрыщIэкIам, эпосым къыщыхьа художественнэ псалъэхэр зыхуэдэми гулъытэ зэры-хуищIам, ди щIыналъэм и мы-закъуэу ахэр нэгъуэщI щIыпIэхэми къызэрыщыдагъэкIам икIи зэрыщызэIэпахым, и нэIэм щIэту кандидат лэжьыгъипщI зэрыпхагъэкIам, нэгъуэщIхэми.
— Зи IэнатIэм хуэпэж, зи лэжьыгъэм щапхъэу зыкъыщызыгъэлъагъуэ, абы жэуаплыныгъэ пылъу пэрыт Гъут Iэдэм фIы- щIэ хуэфащэщ щIалэгъуалэм лэжьыгъэшхуэ зэрадригъэкIуэкIым папщIэ, — жиIащ техникэ щIэныгъэхэм я кандидат, ЩIэныгъэхэмкIэ Урысей Академием и Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ центрым и унафэщIым и къалэнхэр зыгъэзащIэ Нэгъуей Залымхъан.
— ЩIэныгъэ, егъэджэныгъэ я лъэныкъуэкIэ аушыджэрдэс цIыху щэджащэхэу, цIэрыIуэхэу Лъостэнхэ Чэлимэтрэ Владимиррэ, Бэрбэчхэ ХьэтIутIэрэ Нажмудинрэ, Къардэнхэ Баширрэ Чэлимэтрэ, ЩэрэлIыкъуэ Талъостэн, Ашэбокъуэ Леонид сымэ, нэгъуэщIхэми я IуэхущIафэ дахэхэм пызыщэщ Гъут Iэдэм, — жиIащ КъБР-м и Парламентым и комитетым и унафэщIым и къуэдзэ, республикэм и Парламентым и депутат Щхьэгъэпсо Сэфарбий. — Апхуэдэ егъэджакIуэ Iущым сызэригъэсэным, сызэрикъуажэгъум хуабжьу срогушхуэ.
Филологие щIэныгъэхэм я доктор, институтым къэбэрдей-шэрджэс литературэмкIэ и къудамэм и щIэныгъэлI нэхъыщхьэ БакIуу Хъанджэрий кърихьэлIахэм и гугъу яхуищIащ Iэдэмрэ абырэ илъэс куэд щIауэ зэрызэдэлажьэм и мызакъуэу икIи зэрызэныбжьэгъур, щIэныгъэ куу зэрыбгъэдэлъыр, лэжьыгъэм гу къабзэкIэ зэрыпэрытыр, щIипщытыкIа IуэрыIуатэмрэ литературэмрэ я фIыгъэкIэ бзэ дахэ зэрыIурылъыр, щIэщыгъуэ гуэрхэр зэпымыууэ къыпхузэIузых цIыху гъэщIэгъуэну зэрыщытыр.
ЗэIущIэм къыщыпсэлъащ тхыдэ щIэныгъэхэм я кандидат, КъБКъУ-м и проректор Къущхьэ Хъусен, филологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор, Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ центрым и унафэщIым и къуэдзэ Улаков Махъты, КъБР-м и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм и унафэщI Беппаев МутIэлип, ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ фондым и унафэщI ЩоджэнцIыкIу Леонид, «Эльбрус» тхылъ тедзапIэм и унафэщI Ацкъан Руслан, институтым къэбэрдей-шэрджэс литературэмкIэ и къудамэм и унафэщI, филологие щIэныгъэхэм я доктор ТIымыжь Хьэмыщэ, институтым къэбэрдей-шэрджэсыбзэмкIэ и къудамэм и унафэщI, филологие щIэныгъэхэм я доктор БищIо Борис, Гъут Iэдэм зыщыщ Аушыджэр къуажэм и лIыкIуэхэр, нэгъуэщIхэри.
Зэхыхьэм къыщыпсэлъахэм я гуапэу юбилярым тыгъэ хуащIащ зи лIыкIуэ IуэхущIапIэхэм къабгъэдэкI щIыхь тхылъхэмрэ саугъэтхэмрэ. Зи махуэр зыгъэлъапIэм и пшыхьым зыкърезыгъэхьэлIахэм фIыщIэ яхуищIащ икIи и лэжьэгъухэмрэ и ныбжьэгъухэмрэ захуигъэзащ къызэрыхуэупса псалъэ гуапэхэмрэ хъуэхъухэмрэ къызыбгъэдэкIахэм щэрэ мину гъэбэгъуауэ ялъысыжыну.
Тхыгъэри сурэтхэри
ТЕКIУЖЬ Заретэ ейщ.
