Зи гурылъ псоми хунэмыса
ГъащIэм дызыщрихьэлIэ цIыху псори ди гум къинэркъым — тщымыгъупщэр зи дуней тетыкIэкIэ, Iуэху зехьэкIэкIэ гъуазэ, щапхъэ тхуэхъуауэ щытахэрщ. Апхуэдэхэр тщIымыгъужми, мыпсэужми, ди IуэхущIафэхэр, гупсысэхэр абыхэм епхауэ куэдрэ допсэу, иджыри ди гъусэ пэлъытэу. Си дежкIи, сызэригугъэмкIэ, ар зыцIыхуу, зи ныбжьэгъуу щыта куэдым я дежкIи апхуэдэт жылагъуэ, политикэ лэжьакIуэ цIэрыIуэ, Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал мэкъумэш университетым и ректору илъэс куэдкIэ щыта, профессор, мэкъумэш щIэныгъэхэм я доктор Жэрыкъуэ Борис Хьэжмурат и къуэр.
Жэрыкъуэ Борис ини цIыкIуи фIыуэ ялъагъурт. Зи пашэ егъэджакIуэ гупым, университетым и студентхэм Жэрыкъуэм пщIэшхуэ къыхуащIырт, зэхэщIыкI лъагэ, цIыху хэтыкIэ екIу зэрыхэлъым папщIэ. Къыщалъхуа щIыпIэм, хэкум я ехъулIэныгъэр зи плъапIэу щыта щIэныгъэлI щыпкъэр хущIэкъурт еджапIэ нэхъыщхьэм, абы и лэжьакIуэхэм я цIэхэр фIыкIэ зэригъэIуным. КъэхутэныгъэщIэхэм нэхъри тригъэгушхуэу, абы егъэджакIуэхэм яжриIэ зэпытт: «Ди лэжьыгъэ купщIафIэхэм я мыхьэнэр зыхэзыщIэн хуейр, абыхэм щыгъуазэ щIыпхъэр ди университетым, республикэм щыIэ щIэныгъэлIхэм я закъуэкъым, атIэ ахэр ихьэн хуейщ къэралпсо, дунейпсо утыкухэм». Мыбдеж къыжыIапхъэщ, еджапIэ нэхъыщхьэм и лэжьакIуэхэм ябгъэдэлъ щIэныгъэ зэфIэкIхэм нэхъри хагъэхъуэн папщIэ, Жэрыкъуэм, лъэкI къимыгъанэу, Iэмал псори абыхэм къахузэригъэпэщу зэрыщытар. ЩIэныгъэлI ныбжьыщIэхэр дэIыгъыным, ахэр лъэ быдэкIэ гъэувыным Iуэхур нэсмэ, ректорым ищIэртэкъым «хьэуэ» псалъэр, апхуэдизу ар цIыху зыужьыныгъэм, зыузэщIыныгъэм и телъхьэти. «ТлъэкIыххэIамэ, дэIэпыкъуэгъу дыхъунщ. Апхуэдэу мыхъурэ — ди зэран едгъэкIынкъым», — а псалъэхэрат абы и гъуэгугъэлъагъуэр.
IуэхугъуэфI куэдымкIэ цIэрыIуэ Псыгуэнсу адыгэ жылэжьым къыщалъхуа Борис нэсауэ хэкупсэт. Абы куууэ зыхищIэрт и лъэпкъэгъухэм я мызакъуэу, балъкъэрхэри урысхэри зыгъэпIейтей Iуэхугъуэхэр. Ди лъахэм мамырыгъэ илъыным, абы щыпсэу лъэпкъхэм яку зэгурыIуэныгъэрэ зэныбжьэгъугъэрэ дэлъыным мыхьэнэшхуэ иритырт Жэрыкъуэм. Абы зэрыжиIэмкIэ, апхуэдэ и Iуэху еплъыкIэхэмкIэ езым егъэджакIуэ нэс къыхуэхъуат Къэбэрдей-Балъкъэрым и япэ Президенту щыта КIуэкIуэ Валерэ Мухьэмэд и къуэр. Лъэпкъ Iуэхум и гугъу щищIкIэ, абы къыхигъэщырт урысхэм ди щIыпIэр зэрабгынэр зэрижагъуэр. «Природообустройство» кафедрэм и лэжьыгъэм фIыкIэ тепсэлъыхьу, щапхъэу къихьу, жиIэрт а IэнатIэм лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэу 7-м къахэкIа щIэныгъэлIхэр зэгурыIуэрэ зэдэIуэжу зэрыщызэдэлажьэр.
ЦIыху телъыджэт Жэрыкъуэр. Абы хэлъ хьэл-щэнхэм я нэхъыщхьэт цIыхугъэ лъагэр, пэжыгъэр. ЗэрымыщIэкIэ зыгуэрым, ар егъэджакIуэ е студент ирехъу, IэщIэщIа мыхъумыщIагъэр зэпкърихыу, ар зи Iэужьым ткIийуэ щепсалъэкIи, Борис цIыхум и пщIэр зэи игъэлъахъшэртэкъым, ириудыхыртэкъым, атIэ екIуу, зэпIэзэрыту хущытт, хабзэм, нэмысым къыхуриджэу. УнафэщIым хэлъ апхуэдэ Iэдэбагъыр зылъагъу псэлъэгъум и нэгу щIэкI псори псэкIи зыхищIэрт икIи хущIэкъурт нэхъыфI зэрыхъуным. Жэрыкъуэр дапщэщи хьэзырт хэти дэIэпыкъуэгъу хуэхъуну, чэнджэщ щхьэпэхэр иритыну. Ар ящIэрти, абы и бжэм деж сыт щыгъуи цIыхур щыпэкIурт. Къэхъуртэкъым ректорым къыхуейуэ къэкIуа цIыху абы и деж щыщIэмыхьэфа. Зэманыр къемэщIэкIми, гулъытэншэрэ чэнджэщыншэрэ зыри зэримыщIыным иужь итт. Апхуэдэ Iуэху зехьэкIэм и хьэтыркIэ еджапIэ иным и IэщIагъэлIхэр зэдэууэ лажьэрт, зэгурыIуэрэ зэдэIуэжу, пщIэрэ нэмысрэ яку дэлъу. Республикэм, къэралым щылажьэ еджапIэ нэхъыщхьэхэм ящыщ куэдым аграрнэ университетым пыщIэныгъэфIхэр яхуиIэу зэрыщытри куэдкIэ зи фIыгъэр зи IэнатIэр хьэлэлу езыхьэкIа Жэрыкъуэ Борисщ, щIэныгъэ дунейм абы щиIа пщIэ лъагэрщ. КъБКъУ-м къыхэкIыу 1981 гъэм КъБКъМА (академием и япэ ректорыр мэкъумэш щIэныгъэхэм я доктор, профессор ФиIэпщэ Борист) хъуауэ щыта еджапIэ нэхъыщхьэм зыужьыныгъэшхуэ игъуэтащ абы Жэрыкъуэр и пашэу щыщыта илъэсхэм. Борис и унафэм щIэту абы къыфIащащ «Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал мэкъумэш университет» цIэ лъагэр, еджапIэм и пщIэр нэхъри къэзыIэтар.
ЕджапIэ нэхъыщхьэм щызэфIих лэжьыгъэхэм къадэкIуэу, Жэрыкъуэр жыджэру хэтащ республикэм, къэралым щекIуэкI жылагъуэ гъащIэм. КъБР-м и Парламентым и депутату, ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ узыншагъэр хъумэнымкIэ абы и комитетым хэту, ар и пашэт «Урысей зэкъуэт» политикэ партым и щIыналъэ къудамэм абы щиIэ лIыкIуэ гупым. Апхуэдэу Жэрыкъуэ Борис КъБР-м Мэкъумэш хозяйствэмкIэ, Егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министерствэхэм я коллегиехэм я лэжьыгъэм жыджэру хэтащ, бгъэдэлъ щIэныгъэ куумрэ зэфIэкI лъагэмрэ IэнатIэхэр егъэфIэкIуэным хуигъэпсу. УФ-м щIэныгъэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, къэхутэныгъэ лэжьыгъи 140-м щIигъу зи къалэмыпэм къыпыкIа щIэныгъэлI цIэрыIуэр мызэ-мытIэу ягъэпэжащ УФ-м, КъБР-м я министерствэ зэмылIэужьыгъуэхэм къабгъэдэкI щIыхь, фIыщIэ тхылъхэмкIэ, «Урысейм и мэкъумэш IэнатIэм и зыужьыныгъэм хуищIа хэлъхьэныгъэм папщIэ» дыщэ медалыр къратащ.
Апхуэдэт Жэрыкъуэ Борис Хьэжмурат и къуэр: зи хэкур фIыуэ зылъагъу, зэхэщIыкI куу зыбгъэдэлъ цIыху псэ къабзэт. Зи гурылъ псоми хунэмысу дунейм ехыжа щIэныгъэ лэжьакIуэ иныр зэрытщIымыгъужыр хэщIыныгъэшхуэщ мэкъумэш университетым, ди республикэм я дежкIэ. Дэ тфIэкIуэдащ зэчиишхуэ зыбгъэдэлъа щIэныгъэлI щыпкъэр, ныбжьэгъу пэжыр, хэкупсэ нэсыр. Псом хуэмыдэжу хьэлъэщ ар Борис и унагъуэм дежкIэ. Шэч хэмылъу, абы и бынхэм яхуэфащэ увыпIэ гъащIэм щагъуэтынщ, ахэр зыгъэса Борисрэ абы и щхьэгъусэ Оксанэрэ я щапхъэ дахэр гъуэгугъэлъагъуэ яхуэхъуу.
Жэрыкъуэ Борис Хьэжмурат и къуэм, Къэбэрдей-Балъкъэрым и бын пажэхэм ящыщым, жылагъуэ, политикэ лэжьакIуэ цIэрыIуэм, щIэныгъэлI щыпкъэм, и цIэр тщыгъупщэ хъунукъым. Абы и фэеплъыр хъумэным гулъытэ хэха хуэщIыпхъэщ. Езыр къытхэмытыжми, Жэрыкъуэ Борис и цIэр пэжыгъэмрэ псэемыблэжыныгъэмрэ я щапхъэ яхурырехъу къытщIэхъуэ щIэблэхэм.
АНАХАЕВ Кошкинбай,
Бгы лъагэ геофизикэ институтым и унафэщIым и къуэдзэ,
КъБР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, техникэ щIэныгъэхэм
я доктор, профессор.
