Зэныбжьэгъугъэм и дамыгъэ
Советыдзэм нэмыцэ-фашист зэрыпхъуакIуэхэр Сталинград деж зэрыщригъэкIуэтрэ илъэс 70 щрикъум ирихьэлIэу, Урысейм и щIыналъэ куэдми хуэдэу, ди республикэми щагъэлъэпIащ къикIуэт ямыщIэу Хэку зауэшхуэм хэта сэлэт хахуэхэм я щIыхьыр. Волгоград Къалэ-ЛIыхъужьым щекIуэкIа дауэдапщэхэм хэтащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и лIыкIуэ гуп.
А махуэшхуэм ирихьэлIэу республикэм ит еджапIэ, библиотекэ псоми щекIуэкIащ ветеранхэмрэ ныбжьыщIэхэмрэ я зэIущIэ гуапэхэр, гъэлъэгъуэныгъэ зэмылIэужьыгъуэхэр. КъБР-м ХъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэмкIэ, жылагъуэ, дин зэгухьэныгъэхэмкIэ и министерствэм телелъэмыжкIэ Волгоград зыпищIэри зэпсэлъати, щIыналъитIми я къалащхьэхэм Зэныбжьэгъугъэм и аллее щащIыну зэгурыIуащ.
«ЗауэлI щIыхьым и къалэ» цIэ лъапIэр зыхуагъэфэща Налшык и ХьэтIохъущокъуэ жыг хадэм Iуэху дахэ щалэжьащ — Волгоград областым кърашауэ пхъэхуей жыг 70 щыхасащ абы.
Зэныбжьэгъугъэм и аллеер щаубзыхум кърихьэлIа хьэщIэ лъапIэхэм яхэтт Хэку зауэшхуэм и ветеран, Сталинград деж щекIуэкIа зауэ гуащIэм лIыхъужьыгъэ щызезыхьа Щомахуэ Лъостэн. И ныбжьыр илъэс 96-рэ зэрыхъум емылъытауэ, абы бел къищтэри, жыг зыбжанэ хисащ.
«Зауэм щыщIидзам Житомир деж щыIа 315-нэ авиаполкым къулыкъу щысщIэрт. Зауэ гуащIэ куэдым илъэсым щIигъукIэ дыхэтауэ, 1942 гъэм жэпуэгъуэ мазэм и кIэхэм сэлэтих мафIэгум драгъэтIысхьэри, нэхущым Сталинград дыкъыщыщIидзащ, — игу къегъэкIыж Лъостэн. — ЩIы кIапэхэр, унэ щхьэхуэхэр нэмыцэ зэрыпхъуакIуэхэм къафIэдзэужащ, ди щхьэ нэхъыфIщ жытIакъым».
1943 гъэм щIышылэм и 18-м Щомахуэр уIэгъэ хьэлъэ хъури, Раменск дэт сымаджэщым зэман кIыхькIэ щIэлъауэ, и узыншагъэм щыкIэлъигъэплъыну Къэбэрдей-Балъкъэрым къагъэкIуэжат. А зэманым ди республикэри къэралри цIыхухъу къару хуэныкъуэт. Лъостэн зэрыхузэфIэкIкIэ лэжьащ, абы къыдэкIуэуи егъэджакIуэхэр щагъэхьэзыр курсхэр къиухыжащ. КъызэрыщIэкIамкIэ, Щомахуэм и насып хэлът егъэджакIуэ IэщIагъэм. А лэжьыгъэ мытыншым гурэ псэкIэ бгъэдэту илъэс 40-кIэ лэжьащ.
«ЦIыхухэми къэралми я хъуэпсапIэр текIуэныгъэр нэхъ гъунэгъу зэращIынырт. Совет сэлэт псоми хуэдэу, сэри, Iэмал зэриIэкIэ, си къулыкъур есхьэкIырт, хэкум хуэсщIэр сфIэмащIэу», — жеIэж дадэм.
Зэрихьа лIыгъэм и дамыгъэу Хэку зауэ орденым и япэ нагъыщэр, «Сталинград зэрахъумам», «Германием зэрытекIуам» медалхэр къыхуагъэфэщауэ щытащ. ИужькIэ къратащ «Урысейм и хэкупсэ» медалыр, юбилейхэм ирихьэлIэу къыдагъэкIа медалхэм хуэдэу 12, КъБР-м и Парламентымрэ Правительствэмрэ я щIыхь, фIыщIэ тхылъхэр.
Лъостэн жьыщхьэ махуэщ, абы и бынхэм я быныжу 13, абыхэм къатепщIыкIыжауэ 15 иIэщ.
— «Иджырей ныбжьыщIэм и гупэр дэнэкIи игъазэми и гъуэгур зэIухащ. Жэрдэм яхэлъ закъуэмэ, еджэнуи лэжьэнуи къыпэрыуэ щыIэкъым. Абыхэм я пщэ къыдэхуэр я гъащIэр щхьэузыхь яхуэзыщIа лIыхъужьхэм яхуэфащэу, абыхэм я щIыхьыр яхъумэу, нэгъуэщI лъэпкъхэм пщIэ хуащIрэ ягъэныбжьэгъуу, мамырыгъэм и телъхьэу псэунырщ. Сталинград деж лIыгъэ зэрыщызэрахьар куэдкIэ и фIыгъэщ абы хэтахэм яхэлъа гъэсэныгъэмрэ лъэпкъ зэныбжьэгъугъэмрэ. Зы анэм къилъхуа зэдэлъхузэшыпхъу хуэдэу дызэхущытащ дэ. Ди къэралыр къарууфIэ, лъэщ зыщIыр абы ис лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэхэрщ. Дэ ар къыдгурыIуэн, тхъумэн хуейщ», — дыщIигъужащ и псалъэхэм дадэ Iумахуэм.
«Сталинград деж щекIуэкIа зауэм советыдзэм щыщу мелуаным щIигъу хэкIуэдащ. Тхыдэм къызэрыхэщыжымкIэ, абы нэхъ лъыгъажэшхуэ здэщыIа зэхэуэхэм яхэтакъым. Ди дежкIэ пщIэщ икIи щIыхьышхуэщ ди щIыпIэм щекIуэкIа зауэ гуащIэм къикIуэт имыщIэу хэта лIыхъужьым нобэ дыIущIэу и Iэр дубыдыныр. Волгоград щыпсэу псоми къабгъэдэкIыу Сталинград зауэм и лIыхъужьым фIыщIэшхуэ хуэсщIыну сыхуейщ, узыншагъэ быдэ иIэну сохъуэхъу!» — жиIащ Волгоград областым лъэпкъ, къэзакъ IуэхухэмкIэ и министр Чернов Сергей.
Къыхэгъэщыпхъэщ Хэку зауэшхуэм и ветерану ди республикэм исыж цIыху 590-м ящыщу 32-р Сталинград деж щекIуэкIа зауэм зэрыхэтар.
Джэдгъэф Маринэ.
