Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
Псалъэ пэжхэр
Адыгэ и хьэщIэ быдапIэ исщ
Гур кIуэдмэ, лъэр щIэкIыркъым.
Быдэ и анэ гъыркъым.
Бысымыр хьэщIэм и IуэхутхьэбзащIэщ.
АдрыщIым ущIэдэумэ, мыдрыщIыр къыплъысынщ.
Акъыл зиIэм шыIэ иIэщ.
Банэ хуэдэу зэхэплъхьэр данэ хуэдэу зэхэпхыжынщи, данэ хуэдэу зэхэплъхьэр банэ хуэдэу зэхэпхыжынщ.
Бэлэрыгъым гъатхэр къыхуэлъэщ.
Адыгэ и хьэщIэ быдапIэ исщ.
Гугъэ нэпцIыр щхьэгъэпцIэжщ.
Бгъащхъуэ гушхуар жьындум жьэхэхуэри ишхащ.
Бгъуэ егъапщи, зэ пыупщI.
ГужьеигъуафIэ унэхъугъуафIэщ.
Бзаджэ гъусэм мысэ уещI.
Гунэс ямыщI саугъэт умыщI.
АкъылыфIэм делэми бзэ къыхуегъуэт.
Бзылъхугъэ пшэрыхь хущанэ.
Биижь умыгъэблагъи, уи адэ и благъэжь умыбгынэ.
Бийр къыпщытхъурей хъумэ, умыбэлэрыгъ.
Блэр мэжей жыпIэу и кIэм утемыувэ.
Губгъуэм ущымыкъэрабгъэ, унэм ущымылIыхъужь.
Гъуэгужьрэ фызыжьрэ умыбгынэ.
Бэрэ хашэ иш фIокIуэд.
БгитIыр зэIущIэркъым, цIыхуитIыр зэIуощIэ.
Гъуэгум лъыхъуэркъым — щIоупщIэ.
Анэм лъэгу щIэтын зыхуэщI.
АхъшэмыбжзэIахыркъым.
Фи лъэIукIэ аргуэру тыдодзэж
КъБР-м щыпсэу лъэпкъхэр
(2012 гъэм и кIэухым тещIыхьауэ)
1. Адыгэхэр (къэбэрдейхэр) — 490.453-рэ.
2. Урысхэр — 193.155-рэ.
3. Балъкъэрхэр — 108.577-рэ.
4. Абазэхэр — 418-рэ.
5. Абхъазхэр — 102-рэ.
6. Авархэр — 425-рэ.
7. Агулхэр — 22-рэ.
8. Адыгейхэр — 524-рэ.
9. Азербайджанхэр — 2063-рэ.
10. Алеутхэр — 1.
11. Алтайхэр — 3.
12. Американхэр — 9.
13. Хьэрыпхэр — 207-рэ.
14. Ермэлыхэр (армянхэр) — 5002-рэ.
15. Ассирийхэр — 55-рэ.
16. Афганхэр — 21-рэ.
17. Башкирхэр — 151-рэ.
18. Белорусхэр — 696-рэ.
19. Болгархэр — 218-рэ.
20. Британхэр — 13.
21. Бурятхэр — 4.
22. Мэжэрхэр (венгрхэр) — 9.
23. Вьетнамхэр — 2.
24. Гагаузхэр — 29.
25. Бгырыс журтхэр — 124-рэ.
26. Алыджхэр (грекхэр) — 222-рэ.
27. Куржыхэр (грузинхэр) — 1545-рэ.
28. Аджархэр — 2.
29. Мегрелхэр — 1.
30. Сонэхэр (сванхэр) — 6.
31. Даргинхэр — 438-рэ
32. Губэшыхэр (кубачихэр) — 1.
33. Дунганхэр — 1.
34. Журтхэр — 835-рэ.
35. Езидхэр — 8.
36. Ингушхэр — 1271-рэ.
37. Индхэр — 6.
38. Итальянхэр — 7.
39. Ительменхэр — 1.
40. Къэзахъхэр — 249-рэ.
41. Къалмыкъхэр — 38-рэ.
42. Къэрэкалпакхэр — 4.
43. Къэрэшейхэр — 1028-рэ.
44. Карелхэр — 10.
45. Къыргъызхэр — 52-рэ.
46. Китайхэр (чынтхэр) — 14.
47. Коми — 25-рэ.
48. Коми-пермякхэр — 14.
49. Корейхэр — 4034-рэ.
50. Кърым тэтэрхэр — 14
51. Къумандинхэр — 1.
52. Къумыкъухэр — 699-рэ.
53. Курдхэр (хьэмшэрийхэр) — 321-рэ.
54. Лакхэр — 1462-рэ.
55. Латышхэр — 46-рэ.
56. Лезгинхэр — 767-рэ.
57. Литовцхэр — 37-рэ.
Зыгъэхьэзырар ГъукIакъуэ Иналщ.
Чэнджэщхэр
Фор бегъымбар шхыну ябж
КIэртIофым къыхэщIыкIа шхыныгъуэ куэд зышхыр пшэр мэхъу.
Тэрчдэсхэм хьэлыуэ щащIынум и деж шыуан кIуэцIыр джэдыкIафэкIэ къралъэщIыкI, хьэлыуэр щащIкIэ кIэримысхьэн щхьэкIэ.
Iэщышхуэ, Iэщ цIыкIухэм ял гъэвар щашхкIэ, адыгэхэм бжьыныху шыпсым пIастэ ирагъэпщIыркъым, ирагъэпщIыр лыращ.
Фор бегъымбар шхыну ябж икIи сыт хуэдэ узыфэми и сэбэпу къалъытэ.
ЩIалэ къыхуалъхуамэ, фокIэ пщауэ хугу хьэжыгъэ яшхырт, щIалэр гъур мэхъу жаIэрти.
Къэлэрыр сыр дыдэ-мэ, зы дакъикъэ-дакъикъитI хуэдизкIэ ягъэвэпхъ.
Лъыр зи мащIэ цIыхум щынэ цIыкIу хуаукIырти и тхьэмщIыгъур хуабэу кърахырт, тыкъыр цIыкIуурэ яупщIатэрти, имыгъэныщкIуу ира-
гъэгъэлъэтэхырт. Хуэмышхыу Iумпэм ищIмэ, ягъэвэпхъырт.
Дэ къытхуатх
Джэдыгухэр
Цыбанэ зигъэкIэрахъуэу гъуджэм бгъэдэтт. Ар щатэрт, папщэрт, зэ ижьымкIэ, зэм сэмэгумкIэ зыщигъазэкIэ цыпхыдзэм ещхь и щIыб гъуджэм къищыр илъагъурти, и ни и пи къихьыртэкъым.
— Е сыцыфIэкъым, е сыплъыфэкъым, — жиIащ абы икIэм-икIэжым, губжьа-губжьауэ.
Мастэ-Iуданэр зэи зымыгъэтIылъ анэр къуэм еплъри зыри жимыIэу Iуданэр къищтащ, шэцыкуэ IэщIэлъым тришэну. Цыбанэ хуэмышэчыжу анэм бгъэдохьэри:
— Мы си джэдыгу фаджэм хуэдэ иIэу зы псэущхьи мы мэзым щIэскъым. НэгъуэщI схуэбдыфынукъэ? — жриIащ.
Анэм жиIэнIауэ хунэмысу, зыгуэр къэджащ:
— Ей, гъунэгъур фыщIэс! — жери.
Анэр щIэкIмэ, Бажэ къыщытщ.
— Къеблагъэ, Бажэ, сыт ухуейт? — щIэупщIащ ар.
— Джэдыгу здынущи, кхъыIэ, хъунумэ, зы мастэ къызэт, — жиIащ Бажэ.
— Сыт, на, щIозмытынур?! Тхьэ, цыджан мастэм нэхърэ нэхъ папцIэмэ сысейр икIи сабын фIыцIэм зэ хэпIумэ, сыт хуэдэ фэми тыншу хыхьэнумэ, — ар жиIэри маститI иритри гъунэгъур игъэкIуэтэжащ.
ЕтIуанэ махуэм Цыбанэ джэгуну хуейм ихьащ. Бажэрэ Мэзыхьэрэ я джэдыгу щIэрыпсхэр зыр зым хуигъэщIэгъуэжу гъэхъунэм итхэт.
— Еплъыт, еплъыт зо мы си джэдыгу дахэм! — жиIэрт Бажэ пIащIэрыпсалъэу, къригъэжьар Мэзыхьэ фIызэпиудынкIэ шынэу. — Бжьыхьэ дыгъэпсым гъуэплъ, дыщафэ ищIа тхьэмпэ хуабэхэм зызгъафIэу, сыхэджэгухьу сыхэлъын сфIэфIти, абыхэмкIэ мамэ джэдыгу дахэ схуидащ. Мастэр, пщIэрэ, къезытар Цыжьбанэращ.
— Цыжьбанэ и фIыгъэкIэ нанэ джэдыгу схуидащ. Ди гъунэгъу мэл БжьэтIей цыщхъуэ къытхуихьат. Ар нанэрэ сэрэ зэгъусэу дыпщIащ, иужьым цыпхымкIэ зэIытхыжри цыIэрылъхьэ тщIащ. Нанэ цыкIуэкIымкIэ иджащ, итIанэ Iуданэр тIууэ зэгуилъхьэри щIиджэжащ. Цыжьбанэм фIэкIа мастэ иIэу зы псэущхьи нанэ мы мэзым щIигъуэтакъым. Къеплъыт, — и щIыIутелъ щхъуафэ щIэрыпсыр игъэлъагъуэу Мэзыхьэ зыщегъэкIэрахъуэ Бажэ и пащхьэм.
Абыхэм жаIар зэхэзыха Цыбанэ и джэдыгу мастэм еплъыжри пыгуфIыкIащ.
Мэлей ФатIимэ.
Шхыныгъуэхэр
Пщагъэ зыхэлъ щIакхъуэ
Гуэдз хьэжыгъэм джэдыкIэ хакъутэ, пщагъэрэ шыгъурэ зыхэлъ псы хуабэ хакIэри, тхьэвыр япщ. Абы и щхьэм хьэжыгъэ трагъэщащэ, хуабапIэм ягъэуври сыхьэтитI хуэдэкIэ щагъэт. Тхьэв тэджар тIэкIу щIапщэ, дагъэ зыщыхуа тебэм иралъхьэ, дакъикъи 5 — 6-кIэ щагъэтри, хьэкулъэм ирагъэувэ. Абы иту ягъажьэ щIакхъуэм тебащхьэ трапIэркъым. МафIэм тетмэ, тебащхьэр трапIэ, зы лъэныкъуэр жьа иужьи, зэрагъэдзэкI. Хьэкулъэм иту ягъажьэр дакъикъэ 15 — 18-кIэ хьэзыр мэхъу. ЩIакхъуэр жьа и ужькIэ тхъуэплъ дахэ мэхъу. Абы и щхьэфэм псы щIыIэ тIэкIу щахуэри, щIэуфауэ дакъикъэ зытIукIэ щагъэт, щабэ хъун щхьэкIэ.
Халъхьэхэр:
Гуэдз хьэжыгъэу — г 500, псыуэ — г 250-рэ, пщагъэу — г 15, джэдыкIэу — 1, шыгъуу, фошыгъуу, тебэщыхуэ тхъууэ — узыхуейм хуэдиз.
Къубатий Борис.
ФщIэн папщIэ
Аруан Iуащхьэхэр
Евразием и Iуащхьэ нэхъ ин дыдэхэр здэщыIэр Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэрщ.
КъБР-м и Аруан районым щыIэ археологием и фэеплъ телъыджэхэм я лъабжьэр къыщожьэ ди эрэм и пэкIэ IV — III лIэщIыгъуэхэм икIи мейкъуапэ щэнхабзэм хохьэ.
Пирамидэхэм я ныбжьщ
— Псори зэхэту Iуащхьэхэр 50-м щIегъу, абыхэм ящыщу 3-р я инагъкIэ адрейхэм къахощ. Аруан Iуащхьэ гупым хэтхэм я нэхъ ин дыдэм и лъагагъыр метр 30, и хъуреягъым къиубыдыр диаметри 150-м щIегъу, — жеIэ тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, ЩIэныгъэмкIэ урысей академием АрхеологиемкIэ и институтым и щIэныгъэлI нэхъыжь Амиров Шахмардан. — Iуащхьэм и инагъым къегъэлъагъуэ абы щIалъхьар пщIэшхуэ зиIэ цIыхуу зэрыщытыр. Хуэбгъэфащэ зэрыхъунумкIэ, ар лъэпкъ гуэрым и унафэщIу щытагъэнущ. Абы и пщIэмрэ и зэфIэкIымрэ щыхьэт тохъуэ Iуащхьэр щIыным мылъкушхуи лэжьыгъэшхуи зэрытрагъэкIуэдар. IV — III лIэщIыгъуэхэм апхуэдэ Iуащхьэхэр здэщыIар Месопотамие Ипщэмрэ Мысыр Ищхъэрэмрэщ.
ЩIэныгъэлIхэм къызэралъытэмкIэ, Аруан Iуащхьэ-иныжьхэр Хеопс пирамидэхэмрэ Шумер пщыхэм я кхъэхэмрэ я ныбжьщ.
Лъабжьэр Кавказым къыщежьэрэ?
А зэман жыжьэм Кавказ Гупэм и тафэ щIыналъэхэм щыпсэуахэр къэралыгъуэр зэфIэувэным нэмысу щIыпIэм иIэпхъукIащ, щIыуэпсым зэхъуэкIыныгъэшхуэхэр къызэрыщыхъуам къыхэкIыу. ЗэрыхуагъэфащэмкIэ, щIыпIэ нэхъыфI къалъыхъуэу абыхэм Кавказ АдрыщIымкIэ яунэтIащ, адэкIэ Анатолиемрэ Иранымрэ кIуащ. Аруан Iуащхьэхэм я щэхухэр къызэIухынымкIэ къэхутэныгъэхэр нэгъэсауэ ирагъэкIуэкIмэ, абы тхыдэм зэхъуэкIыныгъэхэр хилъхьэнущ — Урысей щIыналъэм къэралыгъуэр щызэфIэува зэманыр илъэс минкIэ игъэIэпхъуэнущ! Адыгэ Республикэм щыIэ, метр 11 зи лъагагъ Мейкъуапэ Iуащхьэ цIэрыIуэр къыщатIым хьэпшып гъэщIэгъуэн куэд къыщагъуэтауэ щытащ. Ахэр псори Эрмитажым щахъумэ. АтIэ абы нэхърэ хуэдищкIэ нэхъ ин Аруан Iуащхьэм сыт хуэдиз хьэпшып къыщIэкIынур?
— Iуащхьэ телъыджэхэр джыным щIэныгъэ, музей мыхьэнэ и закъуэкъым яIэр, — жеIэ Амировым. — Къагъуэтыну хьэпшыпхэм жылагъуэ мыхьэнэи яIэнущ, абыхэм щэху куэд къызэIуахынущ икIи, шэч хэлъкъым, мейкъуапэ щэнхабзэм хуаIэ еплъыкIэм зэрызригъэхъуэжынум.
Фэеплъ телъыджэхэр къахутэн щIадзэнущ фокIадэ мазэм. Абы щрагъэкIуэкIыну археолог лэжьыгъэхэм пасэрей Iуэху бгъэдыхьэкIэхэм къищынэмыщIауэ, иджырей технологие Iэмалхэри къыщагъэсэбэпынущ. Iуэхум зэманышхуэ текIуэдэнущ, нэхъ мащIэ дыдэу илъэси 4 — 5-кIэ абы лэжьыгъэхэр щекIуэкIынущ.
Экспедицэр федеральнэ, щIыналъэ IуэхущIапIэ зыбжанэм я зэфIэкI зыхалъхьэну щIыналъэ проектышхуэу щытынущ. Псом хуэмыдэу абы лэжьыгъэшхуэ халъхьэнущ ЩIэныгъэхэмкIэ урысей академием АрхеологиемкIэ и институтымрэ Пушкиным и цIэр зезыхьэ СурэтыщI гъуазджэхэмкIэ къэрал музеймрэ. Экспедицэм и пашэу щытынущ дунейпсо археологием щыцIэрыIуэ, ЩIэныгъэхэмкIэ урысей академием и член-корреспондент Мунчаев Рауф. Iуэхум хэтынущ къэралым и хэгъуэгу зэмылIэужьыгъуэхэм щыщ щIэныгъэлIхэр, къэхутакIуэхэр. Аруан Iуащхьэхэм я щэхухэр къызэIуахынущ щIыгулъыр зыджхэм, археозоологиемкIэ, дендрохронологиемкIэ, антропологиемкIэ IэщIагъэлIхэм.
Евдокимовэ Еленэ.
«Аргументы и факты»
Ди сурэт гъэтIылъыгъэхэр
Зеикъуэ щылажьэ колхозым и хьэщIэщ урыс тхакIуэ цIэрыIуэ Пришвин Михаил.1936 гъэ
ЩIэджыкIакIуэм и усэ
Дыщэм ефIэкI дыжьын
Олимп джэгушхуэхэр щызэхашэм,
Лъэщ и лъэщыжхэр къыхашат.
Къэрал зырызкIэ хъуахэм пашэ
Псыгуэнсу щIалэри хэхуат.
Ар и хъуэпсапIэт Джэду Толэ,
Спорт школыр къыщызэIуихам.
Жыжьаплъэт пасэм а лъэпкъ дахэм
«Джэду» унэцIэр фIэзыщар.
Жаншэрхъ зыгъажэ нартхэм пасэм
ЯIауэ жаIэж джэгукIэ куэд.
А лъыр щызокIуэ ноби ди пкъым,
ЛIэужьыр бжьиблщи, ар мыкIуэд.
ЩIохъуэпс медалхэм, псори бланэщ,
ЛIыгъэншэ ахэм яхэмыт.
Хэт дежкIи ар гъэунэхупIэщ,
Нэхъ IэмалыфI дунейм темыт.
Узбек пелуанми а хъуэпсапIэр
Бразилие жыжьэм къыздихьат,
АдыгэлI нэс щыхуэзэм япэу,
И гугъэр хихыжын хуей хъуат.
Медалыр ейуэ къыщыхъужу,
Къихьат утыкум Барроуз Джордан.
Джэдуми и щхьэм пщIэ хуищIыжти,
Иретыр кIэщIу абы уз.
Азербайджаным къыщыхъуауэ,
Лъэрыхьт Гасанов ДжэбрэIил.
Ар Iэниуар къыгурыIуауэ,
Абыи къыхуегъуэт Iэмал.
Спорт зэхьэзэхуэр зыщIыр дахэ
Зэрыхэмытырщ лъы гъэжэн.
ИтIани къохъур умыщIэххэу
Iэпэтеуд къыщыхэкIын.
Мис а щытыкIэм, зэрымыщIэу,
Ди пелуаныр иуват —
Лъы къыщIэлъадэм имыгъаплъэу
И нэ лъэныкъуэр зэхуищIат.
Иран щIалэщIэу къыпэщIэтым
ИщIэжт насыпу къеуэлIар,
Джэдур аслъэнми, щыщхьэхуитым,
Спорт хабзэм нобэ ар ипхат…
Сыт хуэдэ гъущI къыхэщIыкIами,
Медаль къэпхьыным пщIэшхуэ пылъщ.
Дыжьыныр нобэ къытхуэпхьами,
Ди дежкIэ ар дыщэ пэлъытщ!
ШэрЫIужь Аслъэн.
Псалъэзэблэдз
ЕкIуэкIыу:1. Емыгупсысу Iуэху гуэрхэр зэрызыхъэ, зи щхьэм имыт цIыху псынщIэ. 4. … зэхэуэгъуэм былымыр къуажэм къыдыхьэжащ. 8. УимыIыхьлы, уимыблагъэ. 9. Адыгэ унагъуэхэм нэхъапэIуэкIэ яIащ … лъакъуищ. 10. АдакъэщIэрэ … пIастэрэ. 11. Пхъум и етIуанэ «анэ». 12. Дунейр щыщIыIэм зэманым жыгхэм, унащхьэхэм трещIэ. 13. Зил къыпщIэмыузым уи … хуумыIуатэ. 14. Гукъеуэ зиIэр псалъалэщи, … зиIэр тIэхъуалэщ. 15. Узэрыбэуэну хьэуар къыщомэщIэкI, дунейм и хуабэгъуэ зэман. 17. Жыг къэтIэпIам и нэщэнэ. 19. Хадэм зэрилэжьыхь Iэмэпсымэ. 20. ЩIэгъэкъуэн, сэх. 21. Гъатхэр къызэрихьэу жыгхэм … иратащ. 24. ПщафIапIэ къэс хьэкъущыкъухэм ящIыгъуу ари щIэлъщ. 25. Танкым ит Iэщэ. 26. Зыщышынэн имылъагъумэ, … Iуащхьэм докIуей. 27. УэрэджыIакIуэ Iэзэу щыта, Къэбэрдей-Балъкъэрым щIыхь зиIэ и артист … Борис. 30. Закон къэзыщтэ Къэрал … 33. Псы, гъэш зэрызэрахьэ кумбыгъэ. 34. Уафэ лъащIэм къыщызыджэдыхь «бжьэхуц» гуартэ. 35. Iэпслъэпс. 36. … и щIагъ нанэ щыIэкъым. 37. Псы Iуфэ нэпкъ лъагэ. 38. Фызыр мэтхьэусыхэ: «Си лIым ефэн-ешхэнрэ … джэгунрэ фIэкI Iуэху иIэкъым».
Къехыу:2. Хьэ домбей бэлацэшхуэ. 3. Къамэ, джатэ, … 4. Унагъуэ ихьа нысащIэр и дыщ япэу зэрашэжым апхуэдэу йоджэ. 5. Макъамэ къызэрыкI адыгэ Iэмэпсымэ. 6. Связисту щыта, Совет Союзым и ЛIыхъужь адыгэлI. 7. Дэрбзэр хьэпшып. 14. Журналист, «Кабардино-Балкарская правда» газетым и редактор нэхъыщхьэ. 16. Египетым адыгэхэр зэреджэу щытар. 18. Языныкъуэ пхъэщхьэмыщхьэхэм ярылъ тыкъыр. 22. Узыфэхэм зэреIэзэ «хьэмбылу». 23. Мы псалъэр пычыгъуитI мэхъу: япэр — Iэщ цIыкIу, етIуанэр: адыгэ генерал, тIури зэхэплъхьэжмэ — гъатхэм пасэу къэлъэтэж къуалэбзу. 28. Сосрыкъуэ бзаджагъэкIэ хигъэщIа и ныкъуэкъуэгъу. 29. Адыгэм нэхъапэм диIа лIы Iущ, хъыбар, псалъэжь куэд къытхуэзыгъэна Къэзанокъуэ … 31. ЦIыхубзхэм зэрызагъэдахэ хьэпшып цIыкIу. 32. ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ театрым и джэгуакIуэ, «Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэ артисткэ» цIэр мы гъэм зыфIаща.
Зэхэзылъхьар Мыз Ахьмэдщ.
ШыщхьэуIум и 20-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу:1. Лъей. 7. Гуэдз. 9. КIэрыхубжьэрыху. 10. Пхъу. 11. Къул. 12. Бжы. 13. ЦIэ. 14. Уэ. 15. Нэд. 17. Гущэ. 19. Гъудэ. 20. Боз. 21. Банэ. 24. Къурыкъу. 25. Псыжь. 27. Къамэ. 28. ЩIапIэ. 30. Къанж. 34. Псыхуабэ. 35. Тегеран. 38. Епэр. 41. Хьэпс. 42. Балэ. 43. Къарэ. 44. Аркъэ. 47. Бадзэ. 49. Къуий. 50. Туф. 52. Тас. 54. Уае. 55. Егъу. 56. Яе. 57. Афэ. 58. Цы. 60. Ер. 61. ТхьэмщIыгъуныбэ. 62. Вэгъу. 63. Кхъуей.
Къехыу:1. ЛъэпхъуамбыщIэ. 2. Джэдыгу. 3. КъыпцIэ. 4. Гъубж. 5. Iэжьэгъу. 6. ЩIыунэ. 8. Дзэлыкъуэкъуажэ. 12. Бгъэн. 16. Деур. 18. Соку. 22. Усэ. 23. Кумб. 26. ЖьэрэIурэ. 27. Къэлътмакъ. 29. ПIастэ. 31. Абазэ. 32. Шхуэ. 33. Без. 36. Белавенцев. 37. Аслъэнджэрий. 39. Къаз. 40. Къру. 45. Къару. 46. Щихъ. 48. Ахъшэ. 50. Телъхьэ. 51. Фермэ. 52. Теунэ. 53. Самбэ. 59. Шыд.
