Бзэм и къарур, IэфIыпIэр
И къару щымысхьыжу щIэблэм ядэлажьэхэм ящыщщ Налшык къалэ дэт 5-нэ курыт еджапIэм адыгэбзэмрэ литературэмкIэ илъэс 25-рэ хъуауэ щезыгъаджэ Къурмэн Эммэ.
Къурмэн Эммэ Зэрысабийрэ егъэджакIуэ IэщIагъэм щIэхъуэпса Эммэ курыт школыр къиуха нэужь КъБКъУ-м адыгэбзэмрэ литературэмкIэ иIэ къудамэм щIэтIысхьэри щIэныгъэ нэхъыщхьэ зригъэгъуэтащ. 1992 гъэм ар къиухри, илъэс 19-м иту лэжьэн щIидзауэ нобэр къыздэсым а зы щIыпIэм щолажьэ.
ЕджакIуэхэм я анэдэлъхубзэр нэхъыфIыжу зэраригъэлъагъуным, бзэм и къарур, абы и IэфIыпIэ псори зэрызахригъэщIэным, къыдалъхуа бзэм япэ зыри ирагъэщын зэрыхуэмейм, къызыхэкIа лъэпкъым хуэпэжыным щепIыкI абы еджакIуэхэр. Лэжьыгъэр сыт щыгъуи щIэщыгъуэ щыхъуу, махуэщIэм хуэпIащIэу, сабийхэм нэхъ псынщIэу яхыхьэу и щIэныгъэмкIэ ядэгуэшэну хуейуэ апхуэдэщ Эммэ.
Абы и дерсхэм къыщегъэсэбэп егъэджэныгъэм ехьэлIауэ ФГОС-м къигъэув Iэмалхэр: джэгукIэ зэхуэмыдэхэр, теплъэгъуэ щIэщыгъуэхэр, зэпеуэхэр, нэгъуэщIхэри. Егъэджэныгъэм щIэуэ къыхыхьэ IуэхугъуэщIэхэми зыщигъэгъуазэ зэпытщ Эммэ. Абы и лэжьыгъэм жыджэру къыщегъэсэбэп интернетыр, компьютерым и Iэмалхэр. Ахэр и дерсхэм лъабжьэ яхуищIурэ ди хабзэмрэ щэнхабзэмрэ, ди тхакIуэхэмрэ цIыху цIэрыIуэхэмрэ ятеухуауэ дерс зэIухахэр ирегъэкIуэкI.
Къурмэныр ныбжьыщIэхэм яхэтщ гуапэу, тэмакъкIыхьу, яхуэсакъыу, я ныбжьэгъуфIым хуэдэу я дзыхь кърагъэзу. Ар сабийхэм яхущытщ набдзэгубдзаплъэу, дэтхэнэми зэрепсэлъэн бзэ къыхуегъуэтыф, абы щхьэкIэ ныбжьыщIэхэр Эммэ къечэнджэщу, къепсэлъылIэу апхуэдэщ.
ЕгъэджакIуэми дежкIэ гуфIэгъуэ нэхъ ин дыдэр и гуащIэ зыхилъхьа, и къару зытригъэкIуэда еджакIуэр утыку ихьэу и зэфIэкIыр игъэлъагъуэрэ абы гулъытэ игъуэтмэщ. КъыжыIапхъэщ Эммэ иригъаджэхэм еджапIэми, республикэми щекIуэкI зэпеуэхэм сыт щыгъуи фIыкIэ зыкъызэрыщагъэлъагъуэр, увыпIэфIхэр къызэрыщахьыр. Апхуэдэу абы и еджакIуэхэм мызэ-мытIэу адыгэбзэмрэ литературэмкIэ республикэпсо олимпиадэхэм япэ увыпIэхэр къыщахьащ, ЩIалэгъуалэмрэ сабийхэмрэ я творчествэмкIэ республикэ уардэунэм щрагъэкIуэкI, усэ еджэнымкIэ, щIэныгъэ къэхутэныгъэ лэжьыгъэ нэхъыфI гъэлъэгъуэнымкIэ, нэгъуэщI зэпеуэхэмкIи къыхэжаныкIыу апхуэдэхэщ. Абыхэм къищынэмыщIауэ, Эммэ урок зэIуха игъэхьэзырри, «Си бзэ — си псэ, си дуней» республикэ фестиваль-зэпеуэм хэтащ, ар къэпщытакIуэхэм куэду гурыхь ящыхъуауи щытащ.
ЩIэблэр егъэджэнымрэ гъэсэнымкIэ къигъэлъэгъуа ехъулIэныгъэхэр къалъытэурэ, абы зыбжанэрэ къыхуагъэфэщащ щытхъу, фIыщIэ тхылъхэр.
Зи щIэныгъэри зи зэфIэкIри щIэблэм щIэныгъэрэ гъэсэныгъэрэ етыным тезыухуа Эммэ до-хъуэхъу зыпэрыт IэнатIэм адэкIи и къарур пэлъэщу илъэс куэдкIэ узыншэу лэжьэну.
ХЬЭРЭДУРЭ Аллэ.
