ДзэлI зэкъуэшхэр
Налшык къалэ дэт Балъкъэр драмэ театрым мазаем и 12-м щызэхэтащ Афганистаным советыдзэхэр къызэрырашыжрэ илъэс 25-рэ щрикъум ирихьэлIэу къызэрагъэпэща фэеплъ-зэхыхьэ. Ар иригъэкIуэкIащ «ДзэлI зэкъуэшхэр» («Боевое братство») зэгухьэныгъэм и Къэбэрдей-Балъкъэр къудамэм и унафэщI Гугу Хьэсэнбий.
Зэхыхьэм и япэ Iыхьэм, Афганистаным щекIуэкIа зауэм хэкIуэдахэм я цIэхэр къыщраIуащ, абыхэм я сурэтхэр пэшышхуэм щагъэува экраным кърагъадзэурэ, дэтхэнэри ягу къагъэкIыжащ. Абы иужькIэ МВД-м и Жылагъуэ советым хэт, «Хэку» («Родина») урысейпсо партым и Къэбэрдей-Балъкъэр къудамэм и тхьэмадэ, Афганистаным щызэуа генерал-лейтенант Щоджэн Хьэчим, зэрафIэкIуэдрэ зэман куэд дэкIами, зауэм хэкIуэдахэр зыщымыгъупщэ я Iыхьлыхэм яхуэщыгъуащ. Абы къыхигъэщащ хэкупсэу, зауэ IэнатIэм здыпэрытым псэемыблэжу зи къалэныр зыгъэзэщIа апхуэдэ щIалэхэр зыпIахэм, зыгъэсахэм пщIэ мыкIуэдыж къызэралэжьари.
— Дэ дыцIыхущ, — жиIащ Щоджэным. — Ауэ щыхъукIи цIыхугъэ нэс къэдгъэлъэгъуапхъэщ. ИкIи, я интернациональнэ къалэныр ягъэзащIэу, къызыщхьэщыжа къэралым и щхьэхуитыныгъэм щIэзэун папщIэ, зи щхьэ хэ-зылъхьахэр щIэх-щIэхыурэ дигу къэдгъэкIыжыпхъэщ. Си щхьэкIэ къызолъытэ, мыпхуэдэ къэрал дызэрыщыпсэур насыпышхуэу! Сыту жыпIэмэ, абы хузэфIокI ди псэукIэм зэрызихъуэжым емылъытауэ, Афганистаным щызэуахэр хэкулI нэсу зэрыщытам и щыхьэту сытым дежи къэувыну. ИкIи къытщIэхъуэ щIэблэм я дежкIэ, апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкIэм сэбэпынагъэшхуэу къишэр къэлъытэгъуейщ.
КъыкIэлъыкIуэу, Щоджэн Хьэчим, «ДзэлI зэкъуэшхэр» урысейпсо зэгухьэныгъэм и унафэщI генерал-полковник Громов Борис и унафэкIэ, Афганистаным советыдзэхэр къызэрырашыжрэ илъэс 25-рэ зэрырикъум теухуауэ, зауэм хэкIуэдахэм папщIэ ягъэхьэзыра юбилей медалхэр абыхэм я Iыхьлыхэм яритащ.
— Сыздэпсалъэм, согузавэри, сызэIонэ, — и гур къызэфIэзэрыхьауэ жиIащ КъБР-м ЦIыхум и хуитыныгъэхэр хъумэнымкIэ и уполномоченнэ Зумакулов Борис. — Ар гъэщIэгъуэнщ. Мыпхуэдэ зэIущIэхэм зэи сыкъыщымыпсэлъа хуэдэ! Ауэ сыщIэпIейтейр гурыIуэгъуэу къыщIэкIынщ. СыщыIащ сэ абы: дигу къэдгъэкIыж щIалэхэр здыщыхэкIуэдам. Хэкур къыщеджэм, «хьэуэ» къыхамыгъэкIыу икIи замыгъэпщкIуу, ахэр зауэ IэнатIэм пэрыуващ. Абы щхьэкIи фIыщIэ лей яхудощI. «ПщIэншэу щызэуащ, псыхэкIуадэ хъуащ», — жаIэу, сыт хуэдиз псалъэмакъ мышу кърагъэкIуэкIами, ахэр ди къэралми, жылагъуэми зэращымыгъуэпщэнур, сыт хуэдиз зэман дэкIами пщIэ зэрыщыхуащIынур, абыхэм я фэеплъ мыкIуэдыжым дяпэкIи гулъытэ хэха зэрыхуащIынур, Афганистаным щыхэкIуэда зауэлIхэм я Iыхьлыхэм захедгъэщIэну дыхуейщ.
УФ-м и ДОСААФ зэгухьэныгъэм и Къэбэрдей-Балъкъэр къудамэм и тхьэмадэ Iэщын Юрэ, зырызыххэу къыдишурэ, Афганистаным щекIуэкIа зауэм уIэгъэ щыхъуа, фэбжь зэмылIэужьыгъуэхэр хэзыха цIыху 65-м УФ-м ЗыхъумэжыныгъэмкIэ и министерствэм къыбгъэдэкIа юбилей медалхэр яритащ. Къыхэгъэщыпхъэщ, мыпхуэдэ нагъыщэхэр а зауэм хэта псоми зэрыратынур. Ахэр цIыху 1800-м нызэрохьэс.
— Афганистаным щыкIуэдахэм я гугъу щащIым, сыщалъхуа Старэ Шэрэдж къуажэм къыдэкIа щIалэхэм я унэцIэхэри си тхьэкIумэ къиIуащ, — жиIащ Iэщыным. — Абыхэм щхьэкIэ си гур узу, къыхэзгъэщыну сыхуейт, а къэралым щекIуэкIа зауэм зи щхьэ хэзылъхьа псоми апхуэдэу сазэрыхущытыр.
Зэхыхьэр здекIуэкIым, псалъэ иратащ Балъкъэр драмэ театрым и режиссер нэхъыщхьэ Атмурзаев Магомет.
— Иужьрей зэманым, къытрагъэзэжурэ, Афганистаным щекIуэкIа зауэм щытепсэлъыхьыжкIэ, абы хэкIуэдахэм хуэфащэ пщIэ хуащI хъужауэ къызолъытэ. Абы щхьэкIэ согуфIэ, — жиIащ Атмурзаевым. — ИпэжыпIэкIэ, абыхэм я щхьэ щIыхалъхьар, дэ къэнахэр мамыру дыпсэун, ди Хэкур ефIэкIуэн щхьэкIэщ.
Афганистаным щызэуахэм я Къэбэрдей-Балъкъэр зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ, КъБР-м и Парламентым хэт Тхьэгъэлэдж Тимур къыщыпсалъэм къыхигъэщхьэхукIащ ветеранхэм защIэгъэкъуэным хуэгъэзауэ яхузэфIэкI къызэрамыгъэнэнур.
— Хэку зауэшхуэм и ветеранхэм хуагъадэу, абы щыIахэм «Зауэм хэта» цIэр хуагъэфэщэн зэрыхуейрэ зэманыфI дэкIащ, — жиIащ Тхьэгъэлэджым. — Къэралым къыбгъэдэкIыу, хэкIуэдахэм я унагъуэ къэс дэIэпыкъуныгъэу сом мелуаным нэблагъэ иредгъэтын ди мураду къызэрекIуэкIри куэд щIащ. КъищынэмыщIауэ, псэупIэ и лъэныкъуэкIэ, зы цIыхум хуэзэу хурикъуну ди къэралым къыщалъытэ метр зэбгъузэнатIэмкIи ветеранхэм я унагъуэхэр къызэгъэпэщыпхъэщ.
И псалъэм и кIэ къихуэу, Тхьэгъэлэджым зэхыхьэр къызэзыгъэпэщахэм фIыщIэ ин яхуищIащ. Абы иужькIэ, къызэхуэсахэм Налшык къалэ и Дэшхуей жыг хадэм Афганистаным щызэуахэм я фэеплъу итым деж удз гъэгъахэр щагъэтIылъащ.
Нобэ, сыхьэт 15-м, Къэбэрдей-Балъкъэр Лъэпкъ музейм Афганистаным советыдзэхэр къызэрырашыжрэ илъэс 25-рэ зэрырикъум теухуа гъэлъэгъуэныгъэ къыщызэIуахынущ.
КЪУМАХУЭ Аслъэн.
Сурэтыр Толгуров Камал трихащ.
