Апхуэдэт Табыхъу Мурат
КъэкIуэнум фIыгъуэкIэ щыгугъ, игъэтIыгъуэ мурадыфIхэр гъащIэм нэрылъагъу щыхъуным хущIэкъу, зыпэрыт лэжьыгъэр хьэлэлу езыхьэкI, адыгэ щIалэт Табыхъу Мурат. Абы зыхилъхьэ щыIэтэкъым и унагъуэр, и нэхъыжьхэр. Ар щыгуфIыкIырт куэдкIэ зыхуэхъуапсэ пщащэ цIыкIуитIым. Ныбжьэгъум хуэпэжт, адыгагъэ, нэмыс, хабзэ хэлът, цIыхум зэрегуэпэным, зэрызыщIигъэкъуэным яужь итт. Нарткъалэ дэт «ЗЭТ» заводым щылажьэрти, зыпэрыт Iуэхур хьэлэлу ирихьэкIырт, зыхэт гупым фIыуэ къалъагъурт, пщIэ къыхуащIырт. Зи бзэр дахэ, зи гур къабзэ щIалэм мурадыфIхэр и куэдтт. АрщхьэкIэ…
2012 гъэм и бадзэуэгъуэ мазэт. Мурат и ныбжьэгъум и хьэгъуэлIыгъуэти, ехъуэхъуну кIуат. Абы къыпэщылът нэгъуэщI Iуэху гуапи. Къыпэплъэ и щхьэгъусэмрэ и ныбжьэгъухэмрэ телефонкIэ зыщыпащIэм, «Сыножьэж, куэд мыщIэу сынэсыжынущ», — яжриIащ.
Мурат и автомашинэр, бзаджащIэхэм нэ зращам хагъэзэрыхьри, и тIысыпIэм къагъауэ Iэмэпсымэ къыкIэщIалъхьащ. КъэкIуэжу гъуэгу здытетым, ар къауэри и лъакъуэр пиудащ. Абы теухуа хъыбарыр къызыIэрыхьа и къуэшхэри, и ныбжьэгъухэри, и лъэпкъри кIуат а гуауэр къыщыхъуа щIыпIэм. Мурат Москва яшэри, къыщеIэзащ. НэхъыфI хъужауэ къашэжащ, зэман дэкIмэ, трагъазэу протез хуащIыну. Симыгъэгузэвэн папщIэ, къытехуа удыным, и Iуэху зытетым нэсу щыгъуазэ сищIыртэкъым, ар схуэмыгъэву зыгуэр къысщыщIыным тешыныхьу Мурат и макъыр дахэу телефонкIэ къызэпсалъэрт. Адрейхэми пэжыр сщабзыщIырт.
ФIым щыгугъ Мурат игъуэта фэбжь хьэлъэм къелакъым. Ар дунейм ехыжащ 2012 гъэм фокIадэм 7-м. Зы лъэныкъуэкIэ, и унагъуэм исыжу ар къызэрыхъуари Тхьэм и фIыщIэщ, жызоIэ. Ар кIэлъыкIуэжащ 2011 гъэм накъыгъэм и 11-м дунейм ехыжа и адэ Табыхъу Ахьмэдхъан. Псэужамэ, Мурат и ныбжьыр, адыгэм цIыхур лIыпIэ иувэу къыщилъытэ илъэс 40-р, дызэрыт 2013 гъэм фокIадэм и 21-м игъэлъэпIэнут. АрщхьэкIэ къыхузэпищакъым.
Абы и фэеплъщ къыщIэна хъыджэбз цIыкIуитIыр. Зыр школакIуэщ, адрейр сабий садым макIуэ. А цIыкIухэм я адэ Мурат и хьэл-щэныр яхэлъу къэхъумэ, фIыгъуэшхуэщи, Тхьэшхуэр сабиигъуэ IэфIкIэ, балигъ насыпыу щыIэм я нэхъыфIымкIэ, гъащIэ кIыхькIэ къахуэупсэ!
Мурат ящыгъупщэркъым и ныбжьэгъухэм. ФIылъагъуныгъэу хуаIэм и щыхьэтщ абыхэм Мурат фэеплъ хуащIа уэрэдыр. Ар зытетха дискыр сэри къысIэрагъэхьащи, си нэпсыр схуэмыубыдми, си гуапэу содаIуэ.
ЩIылъэми уэгуми
Дэ сыт щыгъуи дигу укъыщыкIынущ,
Уэ сыт щыгъуи ди гухэм ущыпсэунущ,
МураткIэ зэджэ ди ныбжьэгъур.
«Фи гъащIэр нэхурэ хуиту, гуауэм фыпэIэщIэу, фи пщIэр, нэмысыр мыкIуэду, хабзэмрэ цIыхугъэмрэ фи Iэпэгъуу, насыпыфIэу дунейм гу щыфхуэну, Мурат къимыгъэщIар Тхьэшхуэм фи гъащIэм къыфхупищэ», — яжызоIэ абы и фэеплъыр зыгъэлъапIэ, абы и унагъуэм зыщIэзыгъакъуэ и ныбжьэгъухэм.
Мурат и фэеплъыр мыкIуэдыжынщ, абы къыдалъхуахэр, фIыуэ къэзылъагъуу, къэзыухъуреихьу къыдекIуэкIа и ныбжьэгъухэр, зыхэта и лэжьэгъухэр щыIэху, псэуху.
Си дежкIэ Табыхъу зэкъуэшхэр — Мухьэмэд, Арсен, Мурат, Мартин сымэ — бын пэлъытэщ. ГъащIэр IэфI, щыз сщызыщIыр ахэрщ, я щIэблэ цIыкIухэрщ. Зэкъуэшхэр я анэ ФатIимэт и жьауэм щIэтщи, куэдрэ Тхьэм яхуигъэпсэу! Абыхэм япездзыхыркъым си дэлъхум ипхъу Джульетти.
Зи гугъу сщIа зэкъуэшхэм я адэ Табыхъу Ахьмэдхъанрэ (нэхъыбэм ар къызэрацIыхур Толэущ) сэрэ зэдэлъхузэшыпхъум драбынщ. Ахьмэдхъан 1939 гъэм Анзорей къуажэм къыщалъхуащ. 1958 гъэм Аруан МКСУ №1-м лэжьэн щыщIидзэри и ныбжь нэсу тIысыжыху и къалэныр хьэлэлу ирихьэкIащ. Абы къыхуагъэфэща гулъытэхэм, фIыщIэхэм ящыщщ КъБАССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и щIыхь тхылъыр, Правительствэ дамыгъэхэр. Ахьмэдхъан «Урысей Федерацэм щIыхь зиIэ и ухуакIуэ» цIэр къыфIащауэ щытащ.
Табыхъум и бынхэр цIыху нэсу игъэсащ, щIэныгъэ яригъэгъуэтащ. Езым ещхьу ахэр лэжьакIуэ емызэшыжщ, зыIыгъыкIэрэ цIыхугъэрэ, хабзэрэ нэмысрэ зыхэлъ, сыт щыгъуи цIыхум яхуэгуапэ адэм и фэеплъыр зыхъумэщ. ГукъэкIыжхэр си куэдщ, си гум, си псэм щыщIэ псори къэсIуэтэфынукъым, ауэ сызыгъэгумэщIыр си нэгум щIэмыкI, сыщIилъхьэжыну сызыщыгугъа, бын пэлъытэу сиIа зэкъуэшхэм пасэу яхэкIыжа Муратщ.
Си гъащIэр дакIуэ-бзакIуэу щысхьа сыщалъхуа си жылэм сыкъыщыдэIэпхъукIым, бын пэлъытэу къыздэгъуэгурыкIуэхэм я фIыгъэкIэ си псэупIэр КъБР-м и Муслъымэнхэм я дин IуэхущIапIэр здыхэт Мэжджыт нэхъыщхьэм пэгъунэгъуу къызэрыхэсхар си дежкIэ насыпышхуэщ. Пщэджыжьым си нэр къызэтесхмэ сызыIуплъэр аращ. Махуэр къыщIызодзэ Мурат и ахърэтыр нэху хъуну Алыхьышхуэм зызэрыхуэзгъазэ лъэIумкIэ, сыщыгъуэлъыжми аращ. Си зы нэмэз щIыгъуи къанэркъым ар си гум къыщымыкI.
«Адыгэ псалъэ» газетым зыщIыхуэзгъазэ си тхыгъэм мыри къыхэзгъэщыну сыхуейт. Зи къалэн зыгъэзащIэу хэкIуэда хабзэхъумэхэм я фэеплъ махуэм республикэм и Мэжджыт нэхъыщхьэм къыбгъурыт аллеем зэIущIэ щекIуэкIащ. Абы къыщызэхуэсат зи быныр, къыдалъхуар, щхьэгъусэр, ныбжьэгъур зыфIэкIуэдахэри. Абыхэми, сэри ди гущIэр къизыIуэнтIыкI гуауэр зылэжьахэм зыкъащIэжыну, гъуэгу захуэм теувэжыну Алыхьышхуэм солъэIу. Сыхуейт гъащIэм нэхъ лъапIэ зэрыщымыIэр къагурыIуэу, ди адэжьхэм къадекIуэкI хабзэр, щэныр, муслъымэныгъэр ямыгъэкIуэду ди щIалэгъуалэр зэманым декIуу къэтэджыну.
ЕРЧЭН Тамарэ.
Налшык къалэ
