ЩIэныгъэм зи кIэн къыщикIахэр
Къэбэрдей-Балъкъэрым ЦIыхухэр егъэджэнымкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм хъыбар къызэритамкIэ, «Зыгъэпсэхугъуэ ин» зи фIэщыгъэ урысейпсо зэхьэзэхуэм щытекIуа цIыху 600-м ди щIыналъэм щыщ еджакIуих хиубыдащ: 9-нэ классым щIэс Абазэ Мурат, 11-нэ классым щеджэ Айбаз Феликс, БетIрожь Сабинэ, Кулиевэ Танзиля, Шыкъ Уэзырмэс сымэ.
«Зыгъэпсэхугъуэ инкIэ» зэджэ зэхьэзэхуэр къызэзыгъэпэщар «Урысейр зэфIэкIхэм я лъахэщ» жылагъуэ зэгухьэныгъэрщ, ауэ ар абы даIыгъауэ егъэкIуэкIынымкIэ я гуащIэр халъхьэ «ПроеКТОриЯ» хэгъэгупсо проектым, Урысейм и хэкупсэхэм я Центрым, ЕджакIуэхэм я урысейпсо зэщIэхъееныгъэм. Iуэхум зиубгъун папщIэ Урысейм ЦIыхухэм щIэныгъэ егъэгъуэтынымкIэ и министерствэр, ЩIэныгъэмрэ щIэныгъэ нэхъыщхьэмкIэ и министерствэр, ЩIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и агентствэр щIэгъэкъуэн хъуащ.
9 — 11-нэ классхэм щеджэу зэхьэзэхуэм и бжьыгъуэ зэфIэхьым нэсащ цIыху 1200-рэ хуэдиз. Абыхэм я зэфIэкIыр здынэсыр форсайт жыпхъэм иту къызэрагъэпэща зэныкъуэкъум щагъэлъэгъуэну пщэрылъ яIэти, къызэгъэпэщакIуэхэм зэакъылэгъуу къыха-
гъэщащ зыпэплъамрэ къызэрыщIидзамрэ фIыуэ зэрызэщхьэщыкIыр. Форсайтым къигъэувырт «КъэкIуэнум и къалэхэр» зи фIэщыгъэ проектым и кIуэцIкIэ езыхэр зыхуей унэтIыныгъэмкIэ я зэхэщIыкIыр, я Iуэху еплъыкIэмрэ бгъэдыхьэкIэмрэ щагъэлъэгъуэн хуейуэ. Проектыр «КъэкIуэнум и щIэныгъэр», «ХьэрычэтыщIэ лъахэ», «Гъуазджэ-Арт», «Къалэ дуней», «Узыншагъэ зэпэщ», «Волонтёрствэ» унэтIыныгъихымкIэ зэхэухуэнат. Зэныкъуэкъур и кIэм щынэблэгъам, зи лэжьыгъэрэ зи бгъэдыхьэкIэ щIэщыгъуэкIэ къэпщытакIуэхэм 9-нэ классым щеджэхэм цIыху щищ къыхахащ, апхуэдиз дыди 10 — 11-нэ классхэм щыщ ныбжьыщIэхэми къыхашащ.
Ди щIыналъэм икIыу бжьыгъуэ зэфIэхьым нэсыну зи кIэн къикIа щIалэгъуалэр зэхьэзэхуэм екIуу хэтын, я къарум къихь псори зэщIэкIуэж къыхэмыкIыу щагъэлъагъуэфын папщIэ Къэбэрдей-Балъкъэрым ЦIыхухэр егъэджэнымкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэр ядэлэжьащ. «Урысейр зэфIэкIхэм я лъахэщ» жылагъуэ зэгухьэныгъэм иригъэкIуэкI проект зэмылIэужьыгъуэхэм хэта ныбжьыщIэхэр кърашалIэри, мыпхуэдэ Iуэхугъуэхэр зэрызэхашэр, и зэблэкIыкIэ-зэфIыхьэкIэхэмкIэ уэршэр купщIафIэ къызэрагъэпэщащ, щапхъэ папщIэуи гъуэгу къызыпэщылъ щIалэгъуалэм зыузэщI лэжьыгъэхэри драгъэкIуэкIащ. Мыбдеж къыхэгъэщын хуейщ бжьыгъуэ зэфIэхьым кIуэнухэм я гъуэгупщIэри псэупIэри езы министерствэм къазэрыритар.
Мэзкуу ежьа ныбжьыщIэхэр пщIэншэрыкIуэ хъуакъым. Узэрыгушхуэн икIи узыщыгуфIыкIын хъыбар къахьыжащ: цIыхуих къыхэжаныкIащ, я цIэри фIыкIэ къыщраIуащ. 11-нэ классым щеджэу бжьыгъуэ зэфIэхьым щытекIуахэм сом мелуан зырыз къратащ, еджапIэ нэхъыщхьэ щыщIэтIысхьэкIэ, я ехъулIэныгъэхэр щызэхуэхьэса портфолиом баллитху хущIагъунущ, арыххэуи я экзаменым къитыну бжыгъэм хагъэхъуэну Iэмал яIэнущ. 9 — 10-нэ классхэм щIэс цIыкIухэм сом мин щитI-щитI иратащ, е я еджэныгъэм трагъэкIуэдэну, е зэреджэн техникэ ехьэжьахэр ирызэрагъэпэщыну. Абы къищынэмыщIауэ, зэхьэзэхуэм къыхэжаныкIахэр псори «Артек» дунейпсо зыгъэпсэхупIэм яшэну гугъэ-мурадхэри къызэгъэпэщакIуэхэм яIэщ.
«Проектыр щыдутIыпщым, — къыхигъэщащ «Урысейр зэфIэкIхэм я лъахэщ» жылагъуэ зэгухьэныгъэм и унафэщI Комиссаров Алексей, — дэ пщэрылъ зыщытщIыжар абы хэтынухэмрэ къыхыхьэнухэмрэ къызэрыхэжаныкIам теухуауэ тыгъэ еттрэ я щIэныгъэр здынэсыр къэтхутэн къудейм и закъуэтэкъым, атIэ иужькIэ къыхахыну IэщIагъэм хуэунэтIауэ Iуэхугъуэ зэмылIэужьыгъуэхэр ядедгъэкIуэкIынуи ди гугъэт. Иджыпсту дэ ди нэгу щIэкIащ сабийхэм я гъащIэр зытраухуэну я мурад IэщIагъэм хуеIэм къыщымынэу, абы теубыдауэ зэрыхуэкIуэр, уеблэмэ а IэнатIэхэм ехьэлIауэ гупсысэщIэхэр, IэмалыщIэхэр, бгъэдыхьэкIэщIэхэр къыхалъхьэну, ахэр пхагъэкIыну зэрыхущIэкъур. Сэ хьэкъыу си фIэщ мэхъу бжьыгъуэ зэфIэхьыр сабийхэм зэхьэзэхуэм и кIэух къудейуэ къащымыхъуу, текIуэныгъэхэр щыин, ехъулIэныгъэхэр щыбэ гъащIэ гъуэгуанэшхуэм и ублапIэу къызэралъытэнур. ЦIыхум и щхьэрэ и акъылкIэ къилэжьыжам хуэдэ щыIэкъым, мы зэпеуэм хэтахэм щIэныгъэкIэ дунейр къызэрахьэхуфынури нэрылъагъу хъуащ.
ШУРДЫМ Динэ.
