Къэралыр шэсыпIэ щIихьэ Iуэхухэр зэрыщытауэ къигъэнэжынущ
Жылагъуэм кIуэ пэтми зиужьыным хуэгъэпса социальнэ шэсыпIэхэм я лъабжьэ нэхъыщхьэщ икIи нэхъ мыхьэнэшхуэ зиIэхэм ящыщщ цIыхухэр пенсэкIэ къызэгъэпэщыныр, сыту жыпIэмэ абы пыщIащ мылэжьэфхэм я сэбэп зыхэлъхэр. Урысейм щопсэу жьы хъуауэ, ныкъуэдыкъуагъэ зыбгъэдэлъу, зыпIыжынухэр зыщхьэщымытыжу цIыху мелуан 46-м нэблагъэ. Абы къыхэкIыу икъукIэ куэд зыгъэгузавэщ Урысей Федерацэм пенсэ зэрыщагъэув щIыкIэм зэхъуэкIыныгъэхэр хэлъхьэным теухуа Iуэхур.
ЗэрытщIэжщи, а Iуэхум ехьэлIа псалъэмакъхэр 90 гъэхэм къежьауэ щытащ. А зэманым сэ республикэм лэжьыгъэмрэ цIыхухэм социальнэ и лъэныкъуэкIэ къащхьэщыжынымкIэ и министру сылажьэрти, си нэгу щIэкIащ властым и IэнатIэ зэхуэмыдэхэмрэ граждан жылагъуэм и IуэхущIапIэхэмрэ щекIуэкIа зэдауэхэр. А псалъэмакъхэр зэми тIэкIу нэхъ щIэужьыхэжырт, ауэ иужькIэ нэхъри зэщIэплъауэ кърахьэжьэжырт. ЩыIэт цIыхур пенсэм щагъакIуэ ныбжьыр гъэIэпхъуэным и телъхьэхэри, апхуэдэ Iуэху еплъыкIэм ткIийуэ пэщIэтхэри. Япэхэми етIуанэхэми, езыхэм къызэралъытэмкIэ, къахьырт я Iуэху еплъыкIэр зэрыпэжым щыхьэт техъуэ бжыгъэхэр, щапхъэхэр. АрщхьэкIэ Iуэхури зэдэуэным фIэкIыртэкъым.
Иджы ди зэманым Урысей Федерацэм и Правительствэм Къэрал Думэм къыщыхилъхьащ цIыхур и ныбжькIэ пенсэм щагъакIуэ пIалъэм хуэм-хуэмурэ хэгъэхъуэным теухуа законопроектыр. НаIуэ зэрыхъуащи, а проектым щыхэплъащ Къэрал Думэм социальнэ Iуэхухэр зи нэIэ щIэт и комитетым, абы арэзы щытехъуэри, япэ къеджэгъуэу къащтэну къыхалъхьащ. Конституцэм къызэригъэувым тету, законопроектыр щIыпIэхэм щыIэ хабзэубзыху органхэм хуагъэхьащ икIи абыхэм я нэхъыбапIэми ар даIыгъащ, абыхэм Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Парламентри яхэту. Законопроектыр Къэрал Думэм япэ къеджэгъуэу къищтащ икIи печатым къытрадзэнущ цIыхухэр трагъэпсэлъыхьын папщIэ. Шэч хэмылъу, цIыху псоми ар зэхуэдэу къащыхъунукъым. Ауэ ныбжь къэзыгъэщIа, куэди зылъэгъуа сэ жысIэфынущ Правительствэм къыхилъхьар цIыхухэр къыщIыхуэшхыдэн Iуэхуу зэрыщытыр, ауэ ар Iэмалыншагъэм къыхихауэ аращ. Дэ къызэрытлъытэмкIи, абы и лъабжьэр къэралым щыщыIэ хъуа социально-экономикэ щытыкIэр куууэ зэраджарщ, апхуэдэуи цIыху лажьэхэмрэ пенсэ ныбжьым итхэмрэ я бжыгъэр кIуэ пэтми нэхъ зэпэгъунэгъу зэрыхъурщ.
Дэ, цIыхухэм я хуитыныгъэхэм къащхьэщыжхэм, гу зылъыттаращи, къэралым пщэрылъ зыщещIыж пенсэ ныбжьым нэсахэмрэ пенсэ щысхэмрэ социальнэ и лъэныкъуэкIэ яIэу щыта шэсыпIэ псори къахуигъэнэжыну, къимыдэкIэ, лэжьапIэншагъэр гъэмэщIэным хуэгъэза хэкIыпIэхэр къилъыхъуэнущ, экономикэр щIэуфауэ щытыным нэхъри ткIийуэ пэщIэтынущ, цIыхур IэнатIэ зэрыIутыр ябзыщIу абы щэхуу улахуэ зэрыратыр къимыгъэхъуным яужь итынущ. Апхуэдэуи мы Iуэхум икъукIэ къыщыщхьэпэнут, я ныбжьыр пенсэ кIуэгъуэ хъуами, абыхэм а пIалъэр хуагъэIэпхъуэну езыхэр щIэлъэIун хуэдэу Iуэхур зэтеубла хъуамэ, цIыхухэм IэнатIэ езытхэм зи ныбжьыр пенсэ кIуэгъуэм нэблэгъахэр лэжьапIэ къащтэным я фейдэ зэрыхэлъыр хьэкъ ящызыщI Iэмал гуэрхэри къэгупсысамэ. Къэралым апхуэдэуи и къалэнщ и цIыхухэм социальнэ, медицинэ, псэупIэ-коммунальнэ Iуэхутхьэбзэхэр яхуэщIэныр егъэфIэкIуэным гулъытэ хуищIыну, нэгъуэщIу жыпIэмэ, «дыжьын ныбжьым» нэсахэм я псэукIэр тынш ящыщIыным хуэгъэза Iуэхугъуэхэр зэфIигъэкIыну.
Жьы хъуа цIыхур псэун папщIэ зрикъун пенсэ тэмэм абы хуэгъэувыныр ящыщщ социально-экономикэ хуитыныгъэхэм икIи Урысей Федерацэм, социальнэ къэралыгъуэ зэфIэзыгъэувэм, и къалэнщ ахэр ипэжыпIэкIэ къызэригъэпэщыну.
ЗУМАКУЛОВ Борис,
ЦIыхум и хуитыныгъэхэмкIэ уполномоченнэу
Къэбэрдей-Балъкъэрым щыIэ, профессор.
