Уэ хуитыныгъэ лъэпкъ уиIэкъым адэкIи умыдэхэну!
КъБР-м щIыхь зиIэ и артисткэ Хьэмыку Жаннэ къыщалъхуа махуэр егъэлъапIэ
Хьэмыку Жаннэ: Насыпщ зы псалъэ гуапэри дыгъэпс махуэри
ЕхъулIэныгъэ иIэу зи IэнатIэм бгъэдэт цIыхум папщIэ «Зи IэщIагъэм къыхуигъэщIа» жаIэ. Ар пщалъэ лъагэщ, цIыхум и Iэужьыр фIы и лъэныкъуэкIэ къралъытэу. Абы щыгъуэми уи лэжьыгъэмкIэ цIыхум гухэхъуэ ептмэ, анэдэлъхубзэр, лъэпкъ гъуазджэр пхъумэмэ, уи утыку итыкIэ екIум театреплъыр хьэщыкъ ищIмэ — тIэунейуэ гухэхъуэкъэ?! Апхуэдэхэм ящыщщ илъэс куэд хъуауэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрыр зыгъэбжьыфIэ, КъБР-м щIыхь зиIэ и артисткэ Хьэмыку Жаннэ. Абы и ныбжьыр накъыгъэм и япэ махуэхэм илъэс бжыгъэ дахэ зэрырикъуар къэдгъэсэбэпри зыхуэдгъэзащ. И роль гукъинэжхэмкIэ куэдрэ дигъэгуфIэну, ехъулIэныгъэ мыкIуэщI иIэну дохъуэхъу Жаннэ, ди гуапэуи и гупсысэхэм фыщыдогъэгъуазэ.
Хьэмыку Жаннэ. 1998 гъэ — Театрым уи дежкIэ иIэ мыхьэнэм, лъэпкъым хуэгъэзауэ зищIысу къэплъытэм утезгъэпсэлъыхьынут, Жаннэ.
— Сэ сыхуейт ди театрыр адыгэ лъэпкъым иджыпсту нэхърэ нэхъыфIу илъагъуну. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, театрым иIэн хуей гулъытэм, пщIэм хуэдиз игъуэтыркъым. Ар къызыхэкIыр ди IуэхущIапIэр мыхьэнэншэу, и къалэным щIагъуэу пэмылъэщу аракъым, атIэ упсэуну гугъу зэрыхъуам къыхэкIыу цIыхухэм япэ ирагъэщыр, зытелажьэр зэрынэгъуэщIырщ. Театрыр щызэфIэувэм щыIа хущытыкIэмрэ иджыпстуреймрэ зэбгъапщэ хъуххэнукъым.
Иджыри сыщIалэ дыдэу Москва дыкъыщикIыжам къызгурыIуат игъащIэкIэ театрым къулей сызэрыщымыхъунур. Къуажэ-къуажэкIэрэ ди республикэр къызэхэткIухьырт спектаклхэр щыдгъэлъагъуэуи, автобусым и пэмкIэ ис ТIыхъужь Алий, ДыщэкI КIунэ, Къаздэхъу СулътIан сымэ, адрей нэхъыжьхэми сакIэлъыплъырти сегупсысырт: «Ярэби, мыбыхэм яIэ ехъулIэныгъэм хуэди дымыгъуэтынкIэ хъунущ дэ. Мыхэр цIыхубэм фIыуэ илъэгъуащ, ди щIыналъэми нэгъуэщI щIыпIэхэми цIэрыIуэ щыхъуащ. Дэ дызыхэпсэукIын, дызыхэлэжьыхьын хуей гъащIэм щIэщыгъуэ куэд къыщожьэри, а псори лъэныкъуэ едгъэзу цIыхум я псэр къытхуэхьэхуну пIэрэ?»
ГъэщIэгъуэныщэт нэхъыжьхэм я лэжьэкIэр. Къуажэ клуб щIыIэхэм дыкIуарэ тумэнитIрэ сомитхурэ и уасэ билет ящэхуамэ, цIыхуитху фIэкIа пшыхьым къримыхьэлIами, спектаклыр утыку къитхьэн хуейуэ. Илъэс бжыгъэкIэ ямыгъэплъа пэшхэм дыщыджэгурэ сыкъыздэкIуэж общежитри щIыIэу… АтIэми нэхъыжьхэм а гугъуехьхэр кърамы-дзэми ярейт. Си жагъуэ мэхъу а зэманым щыIа клубхэм я щытыкIэм жылэ куэдым яйхэр иджыри зэрыфIэмыкIар. Пэжщ, зэкъуэтIакъуэми урохьэлIэ къэралым и дэIэпыкъуныгъэкIэ е щхьэзакъуэ мылъкум къыхэкIыу зыхуей хуагъэзауэ. Псалъэм папщIэ, сэ сыкъыщалъхуа Плановскэм и клубыр сыткIи къызэригъэпэщащ ди къуажэгъу, Налшык хьэлвэ заводым и унафэщI Къудалы Мухьэмэд. Ди гур хохъуэ абы дыщеблагъэкIэ, къабзэлъабзэщ, дахэщ, и лэжьакIуэхэр гуапэу къыпIуощIэ. Щэнхабзэм апхуэдэ бгъэдыхьэкIэ хузиIэ цIыхухэр къуажэ къэс яIамэ, шэч хэмылъу, цIыхухэри хуэпабгъэнут а IуэхущIапIэм. Армыхъумэ уи телевизорри, уи видеори, компьютерри, икIэм-икIэжым шэнтиуэ щабэри зыщIэт унэр къагъанэу мыфэмыц клуб щIыIэм щIэкIуэнур сыт, а тыншыпIэ псом ебэкъуэн хуэдэу, сыт а артистхэм гъэщIэгъуэну кърагъэлъагъуфынур?!
Токъуий Хъусенрэ Жаннэрэ. «Лъэмыж» спектаклыр. 1977 гъэ Куэдрэ сигу къокIыж зы Iуэхугъуэ. Дудар Хьэутий и «Нэчыхьытх» спектаклыр дгъэлъагъуэрт. Утыкум мыIэрысей гъэгъа итт, сэ дэкIуэну бзылъхугъэм и ролыр згъэзащIэрти, шылэ бостейрэ вакъэ пIащIэрэ сщыгъыу сценэм сыкъихьэн хуейт. Уаети, си гъусэ актерхэм яжызоIэ хуабэу сыхуэпауэ сыджэгумэ зэрынэхъыфIыр. Мазэ псокIэ махуэ къэс утыкум сыкъихьэн зэрыхуейр, сымаджэ сымыхъумэ зэрынэхъыфIыр тегъэщIапIэ сщIами, къикIаIатэкъым — Токъуий Хъусен къысхуидауэ щытакъым. Абыхэм апхуэдэ зэи ящIэнутэкъым, зэрыжаIэу, куцIыжьхэт, хуей хъумэ ялъэмыкIын щымыIэу. Къапщтэмэ, сценэр сымаджэ ущымыхъу щIыпIэщ, уеблэмэ угукъыдэмыжми, зэуэзэпсэу уохъуж. МыIэрысей гъэгъа утыкум итмэ, уи фIэщ мэхъу зэрыгъатхэр, зэрыхуабэр. БгъэзащIэ ролым узэрихьэм хуэдэ дыдэу, гъэм и зэманми уоувэ.
— Ар артистми елъытагъэнщ?
— Артистыр мыартистмэ, театрым къыщызэтеувыIэркъым. Институтыр къеух, актер IэщIагъэм и щэхухэр зрегъащIэ, IуэхущIапIэм къокIуэ, арщхьэкIэ щыгувэркъым. Артистыр артистмэ, къызыхуигъэщIар зы гугъуехь щхьэкIи IэщIыб хуэщIынукъым.
Илъэс 24-рэ фIэкIа сымыхъуу Москва сыкъыщикIыжа лъэхъэнэм щыщIэдзауэ сэ зэпымыууэ къызгурыIуэрт ди республикэм и лъэкIыныгъэри театрым хузэфIэкIынури. Иджыри зэ къытызогъэзэжри, фIыуэ тлъагъу ди нэхъыжьыфIхэм сащеплъкIэ, къыспэщылъыр наIуэ хъууэ къэслъытэрт. Автобус щIыIэ, пэш ямыгъэплъ, улахуэ мащIэ, зыхуей ущыхуэмызэ жьыгъэ… ЖызоIэри, абы пэIэщIэ зысщIыну си гугъащ, арщхьэкIэ хъуакъым — театрыр си щхьэм илът, си псэм хэлъти, арыншауэ сыпсэуфа-къым.
— Артист IэщIагъэр къызэрыхэпхам ущыхущIегъуэжа къэхъуа?
— IэщIагъэр апхуэдизкIэ фIыуэ солъагъури, ар къызэрыхэсхам сыхущIегъуэжыну зэи сигу къэкIакъым. Абы ахъшэу къыпэкIуэмрэ гугъуехьу пылъымрэ я Iуэхур щхьэхуэщ, си лъым артистыгъэр хэмылъу щытамэ, мис а щхьэусыгъуэхэм щхьэкIэ куэд щIауэ нэгъуэщI Iуэху гуэрым зеста къыщIэкIынт.
Зы интервью гуэрым къыщызэупщIауэ щытащ талантыр цIыхум бгъэдэлъу къалъхурэ ар пхузыхэлъхьэнрэ. Театреплъым илъагъур утыку кърахьа, и кIэм нагъэса лэжьыгъэрщ, аращ зыхуейри. Спектаклым мазэ бжыгъэкIэ, уеблэмэ илъэскIэ делэжьауэ, абы бэлыхь гуэр дэтшэчауэ ищIэркъым, ищIэни хуейкъым. Япэ махуэхэм щыщIэдзауэ режиссерыр зыхущIэкъум техуэ артистхэр щыIэщ, жаIэн хуей псалъэхэр яхузэмыгъащIэу псоми бэлыхь ятезылъхьэхэми, ди жагъуэ зэрыхъунщи, дахуозэ. Ар щIыжысIэращи, къэхъу щытыкIэм укъимыкIыфмэ, импровизировать жыхуаIэр пхуэмыщIмэ гугъущ, утыкум гъэпкIауэ укъинэнущ. А псом къыхэкIыу, талантыр къыбдалъхуауэ пхэлъмэ нэхъ тыншщ, еджапIэм къыщIэпхар къэбгъэсэбэпын нэхърэ.
Крон и «Къэхутэныгъэ куу» спектаклым Фырэ Русланрэ Жаннэрэ щоджэгу. 1975 гъэ «Гуащэ ябгэ» спектаклым ДыщэкI КIунэрэ ЖьакIэмыхъу КIунэрэ зы зэман щыджэгурт. КIунэшхуэ гъунэгъу фызу къекIуэкIыу арат, куэди жимыIэу, арщхьэкIэ зэгуэрым утыкум къихьэри, псори щыгъупщэжауэ къыщIэкIащ. ЖьакIэмыхъум: «ЛIо, щхьэ зыри жумыIэрэ? — щIэупщIащ, къэхъуар къыгурыIуэри, — зыри жумыIэнумэ, зызумыгъэлъагъуу кIуэж», — жиIэри щIихужащ. Зигъазэри, КIунэшхуэу плъагъур сценэм ижыжащ, ЖьакIэмыхъум къыхуэнэрати, ар къыщIэкIуар театреплъхэм гуригъэIуэн хуей хъуащ. Мис а щытыкIэ зэхуэмыдэхэм укъызэрикIын талантыр цIыхум къыдалъхуу аращ.
Куэдрэ сигу къокIыж иджыри зы хъыбар дыхьэшхэн. Щукиным и цIэр зезыхьэ еджапIэм щIэсхэм практикэ щаIэр Вахтанговым и цIэр зезыхьэ театррати, абы къыщыхъуауэ яIуэтэжа хъыбарщ зи гугъу пхуэсщIынур. Актер гуэр, ахъшэ къилэжьын хьисэпкIэ, щIыпIэ зыбжанэм щылажьэрти, театрхэр къызэхижыхь хъунт. Спектаклым и япэ актым «щаукIырт» ари, утыкум къызэрырахыжу зитIэщIыжырти щIэжыжырт, нэгъуэщI щIыпIэ кIуэну. Хузэгуэп и артистэгъухэр зэ зэгуроIуэ яукIа иужь сценэм ирамыхыжыну, апхуэдэуи ящI. Мор щылъщ, поплъэ, арщхьэкIэ и гугъу ящIыркъым. Сценэм гупышхуэ щит дакъикъэхэр къегъэсэбэпри, ямылъагъуу ипщыжыну яужь йохьэ. ЗыукIам къелъагъу ари: «А-а, уэ иджыри упсэууэ ара, мэ-тIэ», — жеIэри етIуанэу йоуэ. Абы и ужькIэ дэнэ укIуэнт?!
Си дежкIэ гухэхъуэщ зыгуэрым и псалъэм сигу къигъэкIар сценарийм сыкъытекIыу жысIэ, е згъэлъагъуэ щыхъум и деж, абы актерыр щигъэуэнщ е режиссерыр къигъэгубжьынщ жысIэу сымышынэу. Тыншщ икIи гъэщIэгъуэнщ актерым дзыхь хуэзыщI, и мизансценэр къигъуэтыжыну хуит зыщI режиссерым удэлэжьэну. Апхуэдэу сыщылажьэм гухэхъуэгъуэ согъуэт, армыхъуамэ зы къупхъэ гуэрым ткIийуэ сыщрагъэувэм и деж хуабжьу гугъу сохь. Лейуэ сыбэуэну сыхуимыту сыщыщысым егъэлеяуэ сызоныкъуэкъуж.
— Уи лэжьыгъэм гугъэзэгъэгъуэу къуитымрэ гуныкъуэгъуэу узыхидзэмрэ я гугъу къытхуэщIыт.
— Театрым сигу щызэгъэн щхьэкIэ ролыфI сщIын хуейуэ аращ. КъакIуэу къызэплъыну сщIэмэ, пщIэншэуи сыджэгунущ. Ахъшэ сыхуэмыныкъуэу аракъым, атIэ сылэжьэныр, залым цIыхур щIэзу щIэсыныр си дежкIэ зэрынэхъыщхьэрщ.
Студие щызэхуашэскIэ, геройрэ героинярэ къыхах — а амплуаитIыр зылъысыр сэрэ Фырэ Русланрэт. Социальнэ, трагедийнэ, комедийнэ лIыхъужьхэр, инженю, травести — псом щыщи диIэт, сыт хуэдэ спектаклри тхуэгъэувын щхьэкIэ. Аращ ди курсым диплом лэжьыгъэу спектакли 7 къыщIэтшэжыфауэ щытар. А лъэхъэнэм щыщIэдзауэ цIыхубз щIалэхэм, дахэхэм я ролыр згъэзащIэу сыкъэгъуэгурыкIуэми, характернэ образ сщIыну сыщIэхъуэпсырт. Калиновскэм ар щыжесIэкIэ: «Ар уэ пхуэщIынуи къыщIэкIынщ, ауэ уэ пщIыр хэт зэзбгъэтынур?» — жиIэрти идэртэкъым. ЩIалэгъуэр блэкIащ, героиняр лъэныкъуэ езу ныбжькIэ схуэкIуэ образ сщIыну сыхуейщ. Апхуэдэщ «Гулъытэншэ хъуахэр» спектаклым щызгъэзащIэ ролыр. А лэжьыгъэр апхуэдизкIэ сигу ирихьырти, сыхэмыту зэрекIуэкIа илъэситхуми ягъэлъэгъуэху сыкIуэурэ сеплъащ. Украинэм гастроль дыкIуэн хуейуэ, ЖьакIэмыхъу КIунэ ежьэ мыхъуу сэ сыхагъэхьауэ арат абы. Махуэ бжыгъэм тетрадитIым из хъу ролым «уихьэныр» гугъу дыдэт. Спектаклым хэтхэм хуабжьу гугъу зыкъыздрагъэхьащ, Къэжэр Борис, Щэрмэт Людэ, Мэшыкъуэ Феня сымэ мыхъуамэ, сщIэртэкъым сызэрыхъунур. Псом хуэмыдэу Борис. «Жэщ, махуэ жумыIэу репетицэ пщIыну ущыхуейм деж нэпсалъэ уэ» къызжиIэри сыкъыдихыжат. Унэм ущIэсу текстыр зэбгъэщIэныр мащIэщ, абыхэм жаIэр, къызэрапсэлъ щIыкIэр, къызэрысхущытыр зыхэсщIэн хуейтэкъэ?! Шэчышхуэм сиукIырт, ролым уелэжьыну апхуэдиз пIалъэ фIэкIа уимыIауэ, республикэр, театрыр утыку щипхьэну фестивалым ухэтын хуейуэ. Хьэкъыу спхыкIар зыщ: и пэм щыщIэдзауэ узыхэт спектаклым щыпщI ролым ещхьу, иужькIэ узыхыхьэжам зэи уигурэ уи щхьэрэ щызэтелъынукъым. Ауэ спектаклыр дгъэлъагъуэу Iэгуауэшхуэ щытхуаIэтам, ныбжь зиIэ лIы бжьыфIэр лъэгуажьэкIэ уву розэ гъуэжь Iэрамэшхуэр къыщызитам гугъуехь псори сщыгъупщэжат.
ИгъащIэм мыпхуэдэ роль е мопхуэдэ роль къызэфт жысIэу сылъэIуакъым, атIэми ролкIэ зи кIэн къикIахэм сащыщщ. Мис мыбы сы-джэгунт жыхуэсIэу сызыщIэхъуэпсу сызэгупсысар сысей хъуащ зэпымыууэ, зэзэмызэ фIэкIа къэмынэу. Абыхэм щыгъуэми тхыгъэр театрым къимыщтауэ аращ.
Филиппенкэ Александррэ Хьэмыку Жаннэрэ «Клад» фильмым хэтщ. 1975 гъэ
Жаннэрэ Хьэщэ Къанщобийрэ. (Къэрмокъуэ Мухьэмэд и «ИугъащIэ лъагъуныгъэм!» тхыгъэм къытращIыкIа спектакль). 1976 гъэ
ЩоджэнцIыкIу Алий и «Къамботрэ Лацэрэ» романым къытращIыкIа спектаклым Жаннэрэ Къаздэхъу СулътIанрэ щоджэгу. 1978 гъэ
Институтыр къыщыдухым ди егъэджакIуэм къызжиIат сыкъыздэкIуэж лъэпкъ театрым сызэса гулъытэм хуэдэ щызмыгъуэтынкIэ зэрыхъунур, Тхьэм и шыкуркIэ, къэхъуакъым апхуэдэ. Iэмал имыIэу сыкъэкIуэжу сызэрылэжьэн хуей илъэситIыр дэкIмэ, сыщыхуей дыдэм деж Москва згъэзэжыну Калиновскэм къызжиIами, ар къэзгъэсэбэпакъым. ИлъэсипщIым нэблагъэкIэ къызэкIэлъыкIуат ар Налшыки, зэпымыууэ къызэупщIырт зытезухуамкIэ. АрщхьэкIэ сыхутечакъым, жызоIэри, ролкIэ «сыкъызэримынар» арагъэнщ адыгэ театрыр щIэзмыбгынар…
Е унэ зиIэм демыхъуэпса, е машинэ дэгъуэ исми, дунейр зрагъэлъагъуу къэзыкIухьхэми демыфыгъуа — зыри дыхуеякъым, Iэгу тхуеуэ закъуэмэ афIэкIа. Куэдым делафэ къыдаплъырт, нобэми дафIэгубзыгъэкъым. Ауэ щыIэщ мылъку къэугъуеякIуэ театрым зыри къызэрымыкIуар зыщIэхэри.
Ди курсым щеджахэм ящыщу цIыху зытхухым ди дипломым итщ театрымрэ киномрэ нэмыщI, эстрадэми (художественнэ еджэныгъэм и мастер) дриактеру. 4-нэ курсым сыщеджэу цIыхуищ дыкъыхашри Яхонтовым и цIэр зезыхьэ союзпсо зэхьэзэхуэм дашауэ щытащ. КъэпщытакIуэ гупым хэс Токаревэ Викторие и рассказ сыкъеджати, «Мы хъыджэбз цIыкIум хуэстхами ярейщ», — жиIауэ щытат, етIуанэ увыпIэри къысхуагъэфэщат. Ауэ а жыпхъэр зэи къэзгъэсэбэпакъым, «мыбы щыцIэрыIуэкъым» жаIэри зэман куэд згъэкIуэдащ. Зыхуей хуэзэу, профессиональнэу пщIымэ, ауэтэкъым къэбгъэсэбэп зэрыхъунур. КъызэлъэIуурэ пшыхьхэм усэ сыкъыщеджащ куэдрэ, ауэ си жэрдэмкIэ зэи прозэ утыку къисхьатэкъым. Апхуэдэ гукъэкIыр япэу къыщызгъэсэбэпар Шыбзыхъуэ Басир и пшыхьырщ. КърихьэлIахэр къызэрызэдэIуамкIэ, Iуэхум фIыуэ хэзыщIыкI цIыху зыбжанэм ягу ирихьауэ къызэрызжаIамкIэ къызгурыIуащ ар зэрыгъэщIэгъуэныр, тэмэму зэрыпхуэщIынур.
— Театрым и къэкIуэнур сыт хуэдэу къэплъытэрэ?
— Иджыпсту абы сытегузэвыхьыркъым, сыту жыпIэмэ институтыр диIэщ, зэчий зыбгъэдэлъ, бзэр Iурылъу къыщIэкIыххэмэ, театрым къищтэнущ, шэч хэмылъу. Абы нэмыщI дыщогуфIыкI илъэс 20-м щIигъуауэ къэмыхъуауэ адыгэ студие Щукиным и цIэр зезыхьэ училищэм зэрагъэкIуам. Абыхэм къагъэзэжыну дапоплъэ икIи дыщогугъ театрым дэ худиIэ лъагъуныгъэм пащэну, спектакль телъы-джэ куэд ягъэувыну, уеблэмэ хьэзыру къытхуздашэжыну. ГъуазджэхэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ къэрал институтыр диIэ зэрыхъурэ ди гуп къищтэжыртэкъым а еджапIэ лъэщым, иджы студиер гъуэгу зэрытрагъэувар зи фIыгъэр Фырэ Русланщ, аращ ерыщу абы и Iуэху зезыхуар.
— НасыпыфIэу зыкъэплъытэжрэ, Жаннэ?
— НасыпыфIэ дыдэу зызылъытэжыфынур цIыху делэрщ. Ауэ насыпыр зыхэплъагъуэ Iыхьэ куэду гъащIэр зэхэлъщ. Уи сабийм и зы текIуэныгъэ цIыкIури насыпщ, уи къуэрылъхум и зы ехъулIэныгъэри насыпыфIэ узыщIщ. Насыпым и курыхыр лэжьапIэм къыщоуэлIэфынущ. И кIэм нэса спектаклым нэхърэ ар щыбгъэхьэзырым насып нэхъыбэ къыпкърыкIыу къысщохъу сэ — узыхуейр лэжьыгъэм къыхэпIущIыкIыу, псори зэпэщу, къохъулIэу. Насыпщ зы псалъэ гуапэри, дыгъэпс махуэри.
СыщынасыпыфIэ дыди насыпыншэу зыкъыщыслъытэжи куэдрэ сохуэри, къызгурыIуар зыщ: тIэуней сынасыпыншэщ, лэжьыгъэм пэIэщIэ сыщыхъукIэ. Театр Iуэху зезмыхуэрэ — сэ сы-Жаннэу зыкъысщыхъужыркъым, гъуджэм къищ теплъэ гуэру фIэкIа.
Ди ныбжьым унэса иужь узэрыпсэу къудейм, узэрылэжьэфын узыншагъэ узэриIэм, уи сабийр лъэкIэ зэрыувам насыпыфIэ удохъу. Унагъуэм уи Iуэху щытэмэммэ, лэжьыгъэри къохъулIэнущ, абы гуныкъуэгъуэ ухидзэрэ, гугъэзэгъэгъуэ къуимытрэ — уи IэнатIэри апхуэдэнущ.
Епсэлъар ИСТЭПАН Залинэщ.
Толстой Алексей и «Пащтыхьымрэ пащтыхь гуащэмрэ». 1983 гъэ
IутIыж Борис и «Тыргъэтауэ» пьесэмкIэ ягъэува спектаклым щоджэгу Дэбагъуэ Романрэ Жаннэрэ. 1992 гъэ
Актрисэу ущытыныр гухэхъуэщ икIи гугъуехьщ
Дэтхэнэ цIыхуми къыщыщIыр телъыджэу езым екIурщ
Хаксли.
Хьэмыку Жаннэ Хьэжумар и пхъур ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и актрисэ пажэщ. Щукиным и цIэр зезыхьэ театр училищэм (Москва къалэ) и адыгэ студиер къиухащ, Лениным и стипендиер къихьу еджащ. Иджыри студенткэу Художественнэ тхыгъэ къеджэхэм я союзпсо зэхьэзэхуэ Яхонтовым и цIэр зезыхьэм (Ленинград къалэ) етIуанэ увыпIэр къыщихьат Хьэмыкум. ЕхъулIэныгъэ иIэу зэреджэм папщIэ, абы къыхуагъэфэщауэ щытащ ВЛКСМ-м и ЦК-мрэ СССР-м ЕгъэджэныгъэмкIэ и министерствэмрэ я щIыхь тхылъхэр. 1989 гъэм Хьэмыку Жаннэ фIащащ «Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щIыхь зиIэ и артисткэ» цIэ лъапIэр. Кавказ Ищхъэрэм и республикэхэм я лъэпкъ театрхэм я «Утыкур гъунапкъэншэщ» етIуанэ фестивалым и лауреатщ.
Район газетым редактору илъэс куэдкIэ щылэжьа и адэм ещхьу, журналист хъуным щIэхъуэпсырт Жаннэ, зэгуэр тра-дза и тхыгъэми иригушхуэрт. АрщхьэкIэ, зэрыжаIэщи, уи натIэм къритхам уфIэкIын?! КъБКъУ-м и литературэ факультетым щIэтIысхьэну зызыгъэхьэзыр, тхылъхэр щIэджыкIыным хуэнэхъуеиншэ, Тэрч къалэ школыр фIы дыдэу къэзыуха Жаннэ Москва Щукиным и цIэр зэрихьэу дэт еджапIэм ягъэкIуэну гупым хагъэхьащ. Зи щIыбым щхьэц ухуэна IэдиитIыр едзыха адыгэ хъы-джэбзыр къалащхьэм и студенткэ хъуат. А ехъулIэныгъэшхуэм и нэр къыщхьэригъэпхъуакъым илъэс 17 фIэкIа мыхъу бзылъхугъэ цIыкIум: Iэдэбу еджэу хуежьащ, и зы хьэл-щэныфIи IэщIыб ищIакъым, сыт щыгъуи хуэдэу, щIэныгъэм хуэнэхъуеиншэти. Литературэм хуиIэ лъагъуныгъэрщ, гъащIэм набдзэгубдзаплъэу зэрыпхыплъыфырщ и IэщIагъэм — актрисэ IэщIагъэм — лъабжьэ быдэ хуэхъуар.
Жаннэ пасэу къыгурыIуащ дахагъэр Алыхьым кърита тыгъэу, адрей псори уи псэмрэ акъылымрэ гугъуехь пылъу къигъэщIын хуейуэ зэрыщытыр. Актрисэ гукъинэжу зыкъэбгъэлъэгъуэныр зэрыгухэхъуэм нэмыщI, ар икIи гугъуехьщ. Театреплъыр къызэрыпщыгугъым хуэдэу укъыщIэкIын хуейщ: абы елъагъу узигъусэри, пщIэри, зэрызыпхуапэри… ЖысIэну сызыхуейращи, актрисэ IэщIагъэм жыпхъэ пыухыкIам урегъэувэ. Абы ухуэфащэу зэпымыууэ дунейм утетыпхъэщ, ар фIы дыдэу зрегъэхъулIэф Жаннэ.
Студиер республикэм къеблэгъэжат фIым хуэпабгъэу, цIыхубэм деж щата экзаменми, зэрыжаIэщи, «тху» къыпэкIуат. Джэгурт еш ямыщIэу, къыздашэжа лэжьыгъэ псори екIуу утыкум къызэрырахьэнум пылъу. Абы лъандэрэ зэман куэд блэкIащ, ауэ абыхэм я къэкIуэжыкIар адыгэ щэнхабзэм и тхыдэм гуапэу къыхэнащ, дэри нобэр къыздэсым тщыгъупщэжыркъым. Думбадзе Нодар и пьесэм къытращIыкIа «Кукарачэ» спектаклым Ингэ и ролыр Жаннэ зэрыщигъэзэщIар, уеблэмэ щыгъа бостейр си нэгум иджыри щIэтщ. Абы щыгъуэ дыщIалэу, лъэпкъым къыдэхъу Iуэхухэм дыщыгуфIыкIыу дызэрыщытам и закъуэкъым ар гуи- мыхуж щIысщыхъуар, атIэ утыкум ита артистхэр я IэщIагъэм зэрыхуэIэижьырт, я зэфIэкIыр зэрылъагэрт.
Хьэмыку Жаннэ щыджэгуащ IутIыж Борис и «Тыргъэтауэ» пьесэм режиссер Теувэж СулътIан къытрищIыкIа спектаклым (Адисэ и ролыр игъэзэщIащ), Уильямс Теннес и «ХъуэпсапIэм и трамвай»-м (Бланш), Саган Франсуазэ и «Удзым хэт пианинэ» пьесэр и лъабжьэу Дэбагъуэ Роман игъэува лэжьыгъэм, нэгъуэщI куэдми.
Хьэмыку Жаннэ етхуанэ курсым щIэсу кином ирагъэблэгъауэ щытащ. Абы роль нэхъыщхьэр щигъэзэщIащ Воронцов Ольгерд и «Клад» фильмым, Свердловскэ киностудием 1975 гъэм щытрахам. ИужькIэ актрисэм къыхуагъэлъэгъуат Шоу Бернард и «Пигмалион» фильмым хэтыну, арщхьэкIэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым зэрыщыджэгум зэман къызэрыхудэмыхуэм къыхэкIыу ежьэфатэкъым.
МЭРЕМКЪУЛ Людмилэ.
