Дол Маринэ и щапхъэ
Налшык къалэ дэт поликлиникэ №3-м и дохутыр нэхъыщхьэ Дол Маринэ и гъащIэр тыхь хуищIащ цIыхум и узыншагъэр хъумэным. Зыпэрыт IэнатIэм щихь жэуаплыныгъэр нэсу зыхищIэрэ адэкIи зэрыригъэфIэкIуэным хущIэкъуу ирехьэкI абы и лэжьыгъэр. И Iуэху бгъэдыхьэкIэм щыгъуазэ ухуэхъуамэ, гу лъумытэнкIэ Iэмал иIэкъым а бзылъхугъэм и IэщIагъэр фIыуэ зэрилъагъум. Дэнэ а лъагъуныгъэр къыщежьэр жыпIэмэ, Маринэ къызыхэкIа унагъуэрщ.
Курыт школ нэужьым ар щIэтIысхьащ КъБКъУ-м и медицинэ къудамэм. Апхуэдэ щIыкIэкIи пщащэр ирикIуащ адэ-анэм, Балъкъэрхэ Антонрэ Цоцэрэ, я лъагъуэм: ахэр тIури медицинэм и лэжьакIуэт. И адэр «Чайка» санаторэм и рентген IэнатIэм щылажьэрт, и анэр «Грязелечебница» IуэхущIапIэм и бальнеофизиотерапевтическэ къудамэм щыIэт. Апхуэдэу щапхъэ хуэхъуащ и адэ къуэш, РСФСР-м щIыхь зиIэ и дохутыр, КъБАССР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, медицинэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор, «Налшык» курортым зегъэужьынымкIэ, ар дуней псом цIэрыIуэ щыхъунымкIэ лэжьыгъэшхуэ езыгъэкIуэкIа Балъкъэр Мухьэмэд.
— Абыхэм я лэжьыгъэм хуаIэ бгъэдыхьэкIэр сэ сытым дежи згъэщIагъуэрт — шыIэныгъэ яхэ-лъу сымаджэхэм ябгъэдэтт, я къалэныр жэуаплыныгъэшхуэ пылъу ягъэзащIэрт. ЛъэIукIэ закъыхуэзыгъазэхэм зэрахузэфIэкIкIэ сытым щыгъуи ядэIэпыкъухэрт, абыхэм иратыжа гупсэхугъуэм езыхэм дэрэжэгъуэ къаритырт, — жеIэ Маринэ. — Си нэхъыжьхэм IэщIагъэ яхуэхъуам хуаIэ бгъэдыхьэкIэр щыслъагъум, цIыхухэм сэбэп яхуэхъумэ, абы къаритыж гукъыдэжыр си нэгум щыщIэкIым, дохутыр сымыхъун схузэфIэкIакъым.
КъБКъУ-м и медицинэ къудамэр къиуха нэужь, Долым «Терек» санаторэм неврологыу лэжьэн щыщIидзащ. ИужькIэ илъэси 10-кIэ къалэ клиникэ сымаджэщ №1-м щылэжьащ. Дохутыр IэщIагъэм къыдэкIуэу, абы фIы дыдэу хэзэгъауэ ирихьэкIащ а сымаджэщым и профкомым и тхьэмадэ къулыкъури.
2003 гъэм щегъэжьауэ 2011 гъэ пщIондэ Дол Маринэ лэжьащ «Капитал медицинское страхование» ЗАО-м и унафэщIым и къуэдзэу. Мы зэманым ар цIыху мин 54-м медицинэ Iуэхутхьэбзэхэр щыхуащIэ къалэ поликлиникэ №3-м и дохутыр нэхъыщхьэщ. Жылагъуэ Iуэхухэми жыджэру зыкъыщегъэлъагъуэ Маринэ. Апхуэдэу ар Налшык къалэ и ЦIыхубзхэм я советым и президиумым илъэс зыбжанэ хъуауэ хэтщ. 2013 гъэм а жылагъуэ IуэхущIапIэм Долым къыхуигъэфэщауэ щытащ «И IэщIагъэм фIы дыдэу зэрыхищIыкIым папщIэ» унэтIыныгъэмкIэ «Илъэсым и бзылъхугъэ» цIэ лъапIэр.
Зи унафэщI поликлиникэм и лэжьыгъэр тэмэму зэтеухуауэ екIуэкIыным гулъытэ хуищI зэпытщ Маринэ, фIагъ лъагэ зиIэ медицинэ Iуэхутхьэбзэхэр цIыхухэм яхуэщIэным хуэунэтIауэ IэнатIэм щIэуэ къыхыхьэ псоми зэрызыщигъэгъуэзэным хущIокъу.
— Сэ сызэреплъымкIэ, дохутыр IэщIагъэр псом нэхърэ нэхъ гугъущ, — пещэ Маринэ. — ЦIыху гъащIэр зи IэмыщIэ илъым ихь жэуаплыныгъэр куууэ зыхищIэу, и зэфIэкIрэ и щIэныгъэрэ къигъэсэбэпу жэщ-махуэ имыIэу сымаджэм зэрыдэIэпыкъуным хущIэкъуу щытыпхъэщ. Ди къалэн нэхъыщхьэр цIыхухэм яхуэтщIэ медицинэ Iуэхутхьэбзэхэм я фIагъым хэдгъэхъуэнырщ, мыхьэнэшхуэ идот гъащIэ узыншэ ирахьэкIыну къыхуедджэнми. Поликлиникэм и лэжьыгъэр адэкIи зэредгъэфIэкIуэным зэрыгупу ди гуащIэ хыдолъхьэ. ЕхъулIэныгъэ дыщиIэнур гупыр зэкъуэту зы Iуэхум дытелажьэмэщ.
Бзылъхугъэм и насыпыр зэпхар унагъуэрщ. Маринэ унагъуэ дахэ иIэщ. АбыкIэ бзылъхугъэм зыдэплъеин иIэт: къызыхэкIа Балъкъэрхи къызыхэхуа Долхи щапхъэ зытраххэм хуэдэт.
Балъкъэрхэ Антонрэ Цоцэрэ зыцIыхухэм куэдрэ фIыкIэ я гугъу ящI. ЗэрыжаIэмкIэ, къэхъуакъым абыхэм Iуэхутхьэбзэ щхьэкIэ зыкъыхуэзыгъэзауэ зыгуэр щагъэщIэхъуа. Езым я Iуэхур къагъанэрти, и щхьэ къезыхьэлIам зэрахузэфIэкIкIэ дэIэпыкъурт. Я цIыхуфIагъым гъунэ иIэтэкъым. Дэтхэнэми гуфIэгъуэрэ дэрэжэгъуэкIэ яхуэупсэу, я гуапагъэр япэ иту пежьэу апхуэдэт. Антон щыпсэуа унэм и пщIантIэм щыдыхьэжкIэ, абы джэгуу дэт сабийхэр ар зэралъагъуу гуфIэу къыпежажьэрт. Абыхэм ящIэрт дэтхэнэ зым щхьэкIи абы и жыпым сытым дежи IэфIыкIэ зэрилъыр. ЦIыху гу къабзэт ар. Псори фIыуэ илъагъурт, езыми апхуэдэу гуапэу къыхущытыжт.
— Хабзэшхуэрэ нэмысышхуэрэ щызекIуэрт сыкъызыхыхьа Долхэ я унагъуэм. ЗэхэщIыкIышхуэ яIэт си гуащэ-тхьэмадэм. Си гуащэр апхуэдизкIэ цIыху Iущти, и щхьэгъусэм хуищI пщIэмрэ абы къызэрыдекIуэкIымрэ сымыгъэщIэгъуэн слъэкIыртэкъым. Абыхэм яку дэлъа зэхущытыкIэ дахэр сэ щапхъэ схуэхъуащ. Ди щIалэ цIыкIухэм ябгъэдэлъ гъэсэныгъэм и лъабжьэр зыгъэтIылъар ахэращ.
Маринэрэ зи IэщIагъэкIэ инженер и щхьэгъусэ Анатолэрэ я унагъуэм хуагъэфэщауэ щытащ УФ-м и Правительствэм и УнафэщI Медведев Дмитрий и щхьэгъусэ Светланэ Унагъуэм, лъагъуныгъэм, пэжыгъэм я урысейпсо махуэм и щIыхькIэ игъэува «Лъагъуныгъэмрэ пэжыгъэмрэ папщIэ» дамыгъэ лъапIэр. Ар и щыхьэтщ Долхэ унагъуэ лъэщым и щапхъэу зэрыщытым.
Дэтхэнэ зы унагъуэми и къулеягъэ нэхъыщхьэр абы къихъуэ щIэблэращи, абыкIи зэщхьэгъусэхэм Тхьэр къахуэупсащ. Я щIалэ нэхъыжь Азэмэт КъБР-м и Суд Нэхъыщхьэм щолажьэ. Астемыр «Капитал медицинское страхование» IуэхущIапIэм программисту щыIэщ.
— ЦIыхум и гъащIэр зэрызэфIэувэр куэдкIэ елъытащ абы и унагъуэм, къэзыухъуреихьхэм, — жеIэ Маринэ. — Нобэ дэ дрогушхуэ зи лъэпкъыр фIыуэ зылъагъу, абы и хабзэхэр зылъытэ ди щIалэхэм. Абыхэм къагуроIуэ лэжьыгъэр, ерыщу Iуэхум пэрытыныр дэтхэнэ зы ехъулIэныгъэми и лъабжьэу зэрыщытыр. Дэ дызыщIапIыкIар аращ, ди бынхэми ар гъуазэ яхуэхъуащ.
Мазаем и 6-р Дол Маринэ къыщалъхуа махуэщ. И гъащIэ гъуэгуанэр IуэхуфIхэмкIэ, ехъулIэныгъэхэмкIэ гъэнщIауэ, и унагъуэ жьэгум узыншагъэ, насып, гуфIэгъуэ, дэрэжэгъуэ дэлъу, зэщхьэгъусэхэм я щIэблэм я гуфIэгъуэ куэд ялъагъуу псэуну дохъуэхъу.
ЩхьэщэмыщI Изэ.
