Путин Владимир лэжьыгъэ IуэхукIэ хуэзащ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий
Путин Владимир лэжьыгъэ IуэхукIэ хуэзащ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий. ЗэIущIэм щытепсэлъыхьащ щIыналъэм и социально-экономикэ щытыкIэмрэ абы щыщыIэ гугъуехьхэмрэ. Щхьэхуэу и гугъу ящIащ Къэбэрдей-Балъкъэрыр дуней къэхъукъащIэ къызэрымыкIуэхэм япэщIэтынымкIэ и программэм.
Путин Владимир: Юрий Александрович, хабзэ зэрыхъуам тету, япэ упщIэр республикэм щыIэ социально-экономикэ щытыкIэм теухуащ. ЕтIуанэр — сэ сыщыгъуазэщ дуней къэхъукъащIэ къызэрымыкIуэхэм къаша гугъуехьхэр гъэзэкIуэжыным хуэгъэпса программэ зэрыщыIэм. А Iуэхуми дытепсэлъыхьынщ.
КIуэкIуэ Юрий: Псом япэрауэ, социально-экономикэ, жылагъуэ политикэ щытыкIэхэр ди нэIэ щIэтщ. Республикэм и экономикэ зыужьыныгъэм кърикIуахэм я гугъу тщIымэ, иужьрей илъэсищым ди экономикэм зэрызиужьыр нэрылъагъущ.
Уеблэмэ, мы гъэм и мазибгъум кърикIуахэм къызэрагъэлъагъуэщи, дызыщыгъуазэ гугъуехь мымащIэми, Урысейм ику иту щыщыIэ мардэхэм дынэсащ икIи а бжыгъэхэм дытетщ.
Накъыгъэ указхэм я гугъу тщIымэ, шэч хэмылъу, къалэн псори зэфIэдгъэкIащ. КъимыдэкIэ, иужьрей илъэсищым дэ федеральнэ министерствэхэм быдэу дапыщIауэ дылэжьэн хуей хъуащ икIи зи школ кIуэгъуэ мыхъуа сабийхэм яхухэха IуэхущIапIэхэм кIуэнымкIэ иджыри цIыкIу минийм щIигъум апхуэдэ Iэмал еттащ. Апхуэдэ щIыкIэкIэ, илъэсищ ныбжьым къыщыщIэдзауэ илъэсибл хъу цIыкIухэм школым мыкIуэ щIыкIэ ягъуэтын хуей щIэныгъэм теухуа къалэныр процентищэкIэ дгъэзэщIащ.
Апхуэдэ дыдэщ МФЦ-хэм ятеухуа Iуэхури, цIыхухэм я Iуэхухэр абыхэм къанэ щымыIэу щызэфIагъэкIыу (Уи указхэм зэрыщыубзыхуам хуэдэу) Iуэхур зэтедухуащ. НэгъуэщI лъэныкъуэ-кIэ зэкIэ и кIэм нэдмыгъэса гуэрхэри щыIэщ, ауэ илъэсым и кIэухым ахэри зэфIэдгъэкIынущ.
Иджы, Владимир Владимирович, цIыхухэм я шынагъуэншагъэр къызэгъэпэщыным, щIэпхъаджагъэм ебэныным теухуауэ — ди дежи, зэрыщыту, щIэпхъаджагъэу щалэжьым зэрыкIэрыхур щынэрылъагъущ, абы щыщуи, нэхъ дызыщыгуфIыкIырщи, щIэпхъаджагъэ хьэлъэу, хьэлъэ дыдэу ялэжьри нэхъ мащIэ мэхъу.
Терроризм, экстремизм унэтIыныгъэ зиIэхэм я лъэныкъуэкIэ — мыбдежми, зыхуэфащэ федеральнэ къулыкъущIапIэхэм, хабзэхъумэ IэнатIэхэм, Терроризмэм пэщIэтынымкIэ лъэпкъ комитетым и лэжьыгъэм хыхьэу, Iуэхум жыджэру яужь дитщ, нэгъуэщIу жыпIэмэ, зэхъуэкIыныгъэхэр щыIэщ. Дэ дызэдегугъуурэ ди лэжьыгъэр зэтедухуащи, абы кърикIуэхэри нэрылъагъущ, цIыхухэми ахэр зыхащIэ.
Владимир Владимирович, етIуанэ упщIэм теухуауэ — зи гугъу сщIыр къызэрымыкIуэ щытыкIэхэм, дуней къэхъукъащIэхэм, мы гъэм и шыщхьэуIум и 15-м — фокIадэм и 1-м ди деж къыщыхъуахэм, къаша ныкъусаныгъэхэр гъэзэкIуэжыным теухуауэ пщэрылъ къытщыпщIахэрщ. А Iуэхум пыщIа псоми Уэ фIыуэ ущыгъуазэщи, абыхэм къытезгъэзэжынкъым.
Къалэн къытщыпщIахэм ящыщу — апхуэдэ щытыкIэ дяпэкIэ къэмыгъэхъуным хуэгъэзауэ зэфIэгъэкIыпхъэр убзыхуным и лъэныкъуэкIэ — Правительствэм, Урысей Федерацэм и Правительствэм и комиссэм иубзыхуахэр дгъэзащIэу, министерствэхэмрэ ведомствэхэмрэ я гъусэу икъукIэ дегугъуу дылэжьащ дэ а махуэ 40-м.
ИкъукIэ щIэгъэкъуэнышхуэ мы IуэхумкIэ къытхуэхъуащ Бгы лъагэ геофизикэ институтыр. Ар УФ-м ЩIыуэпс хъугъуэфIыгъуэхэмрэ экологиемкIэ и министерствэм и Росгидрометым и щIэныгъэ центр нэхъыщхьэщ, ахэри а Iуэхум егугъуащ.
Дэ ахэри ди гъусэу дыхуэкIуащ республикэм и географие щытыкIэри къэлъытауэ Iуэхум елэжьын зэрыхуейм теухуа унафэм. А гугъуехьхэр щIына-лъэ куэдым ехьэлIащ нобэ, зи гугъу сщIыр дунейм къыщыхъу къызэрымыкIуэ щытыкIэхэрщ.
Путин Владимир: Пэжу, фи деж мылхэр къыщыткIурэ?
КIуэкIуэ Юрий: НтIэ.
Мыбдежым зи гугъу щысщIыр Iуащхьэмахуэ лъапэ и закъуэкъым. Ар Дзэлыкъуэ, Бахъсэн, Прохладнэ щIыналъэхэрщ — уегупсысмэ, ахэр тафэ щIыпIэхэу къыпщыхъунущ. Абы къыхэкIыу мыбдежым псоми яхьэлIа Iуэху бгъэдыхьэкIэ, абы щыгъуэ Уэри зэ-рыжыпIауэ, щыIэн хуейщ.
Дэ чэнджэщхэр зэхэтлъхьащ, япэщIыкIэ абыхэм Правительствэмрэ а Iуэхум елэжь ведомствэхэмрэ дыщытепсэлъыхьри. Сэ сынолъэIунут, Владимир Владимирович, Къэбэрдей-Балъкъэрым къызэрымыкIуэ щытыкIэхэм щапэщIэтынымкIэ и программэ къуэдзэр Урысей Федерацэм и цIыхухэмрэ щIыналъэхэмрэ къызэрымыкIуэ щытыкIэхэм ящыхъумэнымкIэ къэрал программэм тхухагъэхьэным теухуауэ.
Путин Владимир: Фелэжь абы.
КIуэкIуэ Юрий: Долэжь икIи, апхуэдэ Iэмал щыIэмэ, дыхуейт абы теухуа пщэрылъхэр Уэри яхуэпщIыну.
Путин Владимир: Мылылъэхэр зэрыткIур наIуэ къэхъуа, пэж дыдэу?
КIуэкIуэ Юрий: НтIэ, ар нэрылъагъущ.
Владимир Владимирович, ар къэхутэным теухуа лэжьыгъэшхуэ ирагъэкIуэкIащ. Уэри уощIэж, 2000 гъэм ди деж апхуэдэ къыщыщыхъуам, абы щыгъуэ, иджыпстуи хуэдэу, цIыхухэр хэкIуэдауэ щытащ. Абы щыгъуэ Уэ къалэн ящыпщIри, псори дызэдэIэпыкъуурэ духуауэ щытащ километррэ ныкъуэрэ зи кIыхьагъ кIэнауэ. Аращ иджыпсту Тырныауз къалэри абы и инфрастуктурэри къезыгъэлар.
Къэхъуфыну шынагъуэм и пэ ищу лэжьат IэщIагъэлIхэр икIи ятIэпсыр зэрыщыту абы кIуауэ жыпIэ хъунущ — метрибл и кууагъщ километррэ ныкъуэрэ хъу а кIэнауэми, абы дэз хъуат ятIэр.
Путин Владимир: Ар сыту куэдыщэ хъурэт?
КIуэкIуэ Юрий: Ар тонн мелуан бжыгъэ хъурт, икъукIэ ятIэшхуэ къехащ. ЕтIуанэуи къехащ, япэр дгъэкъэбзэжа къудейуэ. Абы щыгъуэ Уэ унафэ яхуэпщIри, дэ жыджэру къыддэIэпыкъуащ ЗыхъумэжыныгъэмкIэ министерствэри МЧС-ри.
ЖысIэну сыхуейщ Уи уполномоченнэ лIыкIуэу Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм щыIэм и аппаратми Правительствэми быдэу дапы-щIауэ дызэрылэжьар, Медведев Дмитрий Анатолий и къуэми зыкъытщIигъэкъуащ, дэ Уи унафэкIэ щхьэхуэуи дызэIущIащ.
Владимир Владимирович, дуней щытыкIэм щIы хъурейм нэрылъагъуу зыщехъуэж, IэщIагъэлIхэри а Iуэху еплъыкIэмкIэ арэзы зэдохъу. Къэбэрдей-Балъкъэрым а проектым сэбэпынагъыу къыщихьым деплъын щхьэкIэ ди деж къыщыхэтлъхьэмэ, ар КъуэкIыпIэ Жыжьэми, дунейм и щытыкIэм а щIыналъэми зыщехъуэж, абыи къыщыбгъэсэбэп хъуну ди гугъэщ.
Путин Владимир: Абыи девгъэплъ.
