Зэныбжьэгъугъэр, зэкъуэтыныгъэр гъэбыдэнырщ нэхъыщхьэр
Дагъыстэн Республикэм и Махуэхэр Къэбэрдей-Балъкъэрым зэрыщекIуэкIым хыхьэу, а щIыналъитIым я Iэтащхьэхэу Абдулатипов Рэмэзанрэ КIуэкIуэ Юрийрэ щыIащ Бэрбэч ХьэтIутIэ и цIэр зезыхьэ къэрал университетым. Ахэр хэтащ КъБКъУ-м къыщызэрагъэпэща, «Кавказ Ищхъэрэм и щIалэгъуалэр Урысейм и щэнхабзэ къулейм зэрыхэгъуазэр» зыфIаща зэIущIэм. Ар ирагъэкIуэкIащ КъБКъУ-м и ректор, профессор Алътуд Юрийрэ Дагъыстэн къэрал университетым щэнхабзэр егъэджынымкIэ и центрым и унафэщI, профессор Абакаровэ Райганатрэ.
— ЗэIущIэм къыщаIэта Iуэхур иджырей зэманым поджэж. Гу зылъыптэращи, лъэпкъ зэхущытыкIэхэм зэхъуэкIыныгъэхэр къыщыхъуащ, экономикэ, щэнхабзэ я лъэныкъуэкIэ щIыналъэхэр нэхъ жыджэру дызэдолажьэ. Ди жагъуэ зэрыхъущи, лъэпкъхэм ди щэнхабзэхэр зэрызэщхьэщыкIыр ди зэхуаку къыдэхъуэ къаугъэхэм щIэдзапIэ щахуэхъуи дрохьэлIэ. Псом хуэмыдэу дызыгъэгузавэр дин, лъэпкъ экстремизмэм зиубгъункIэ шынагъуэ зэрыщыIэрщ. Урысей Федерацэм и Президент Путин Владимир къызэрыхигъэщащи, «терроризмэм и лъабжьэр здэщыIэр щIэблэм щIэныгъэ зэрабгъэдэмылъырщ». ЩIалэгъуалэм щIэныгъэ егъэгъуэтыныр IэмалыфIщ жылагъуэм я шынагъуэншагъэр къызэгъэпэщынымкIэ, щэнхабзэм зегъэужьынымкIэ. Абы и лъэныкъуэкIэ къэрал, социальнэ, жылагъуэ институтхэр зэкъуэувэу щIэблэм я гъэсэныгъэм егугъуныр иджыпсту къалэн нэхъыщхьэхэм ящыщщ, — къыхигъэщащ КIуэкIуэ Юрий.
КъБР-м и Iэтащхьэм студентхэм яригъэцIыхуащ философие щIэныгъэхэм я доктор, профессор, Урысейм естественнэ щIэныгъэхэмкIэ и академием и академик, дипломат, къэрал лэжьакIуэ цIэрыIуэ Абдулатипов Рэмэзан. ХьэщIэм студентхэм защыхуигъазэм къыхигъэщащ Кавказым ис лъэпкъхэр нэхъри зэгъунэгъу хъуным, абыхэм я щэнхабзэ, дин лъапIэныгъэхэр хъумэжыным телэжьэну, дин экстремизмэм зрамыгъэубгъуну щIалэгъуалэми зэракъалэныр. Абдулатиповым студентхэм я упщIэхэм жэуап иритащ икIи ахэр къыхуриджащ гуапагъэ ящIэну. ХьэщIэм КъБКъУ-м и студентхэм тыгъэ яхуищIащ «Дэ Урысейм дрилъэпкъщ. Лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэ куэд щыпсэу Дагъыстэн щIыналъэр» мультимедийнэ къыдэкIыгъуэр.
ГуфIэгъуэ зэхыхьэм щыпащащ Налшык дэт Музыкэ театрым.
— ПщIэ зыхуэтщI Абдулатипов Рэмэзанрэ Дагъыстэн Республикэм и лIыкIуэхэу абы щIыгъуу къытхуеблэгъахэмрэ фIэхъус гуапэ фызох Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэухэм я цIэкIэ. Мы махуэхэм дэ Iэмал диIэщ Дагъыстэн щIыналъэм ис лъэпкъхэм я щэнхабзэ къулеймрэ абы и цIыху IэпщIэлъапщIэхэмрэ я зэфIэкI- хэм зыхэдгъэгъуэзэну. Iуэху зэIумыбзхэр щыкуэд иджырей зэманым мыпхуэдэ зэIущIэхэм мыхьэнэшхуэ яIэщ, Урысейм ис лъэпкъхэм я зэныбжьэгъугъэр, зэкъуэтыныгъэр гъэбыдэнымкIэ, — жиIащ КIуэкIуэ Юрий, театрым щIэсхэм защыхуигъазэм. — Абы и лъэныкъуэкIэ Дагъыстэн Республикэр щапхъэщ, гъунэгъу щIыналъэхэм яхуиIэ пыщIэныгъэхэр нэхъри зэригъэбыдэмкIэ. КъищынэмыщIауэ, социально-экономикэ щытыкIэ и лъэныкъуэкIи ар хабжэ нэхъ зызыужь щIыналъэхэм, щIыпIэ дахэхэр зэрикуэдри абыкIэ сэ-бэп мэхъу. ЗэгурыIуэныгъэ, мамырыгъэ зэрылъ республикэм и ехъулIэныгъэ-хэм зэрыхигъахъуэр зи фIыгъэу къэтлъытэр абы и Iэтащхьэрщ, абы щыпсэу лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэ куэдым яку зэгурыIуэныгъэ зэрыдэлъырщ. Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ Дагъыстэнымрэ дызэпащIэ щэнхабзэ, экономикэ IэнатIэхэм, нэгъуэщI унэтIыныгъэхэми быдэу дызэрыщызэдэла- жьэм, ди цIыхубэм яку зэхущытыкIэ дахэхэр зэрыдэлъым. А псори дяпэкIэ нэхъри дгъэбыдэну ди мурадщ.
КIуэкIуэ Юрий къытеувыIащ ди щIыналъэм дагъыстэн минитхум щIигъу зэрыщыпсэум, а цIыху гуащIафIэхэм Къэбэрдей-Балъкъэрым и зыужьыныгъэм хэлъхьэныгъэфIхэр зэрыхуащIым, ди республикэм щылажьэ «Дагъыстэн» лъэпкъ-щэнхабзэ центрым къэрал, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм пыщIэныгъэ быдэ зэрыхуаIэм. Дагъыстэным и щэнхабзэ, тхыдэ фэеплъхэм я гугъу щищIым, КъБР-м и Iэтащхьэм къыхигъэщащ Дербент къалэр, и лъабжьэр зэрагъэтIылърэ илъэс минитI зэрырикъур иджыблагъэ зыгъэлъэпIар, дунейпсо хъугъуэфIыгъуэхэм ящыщу къызэралъы-тэр, зэфIэкI зиIэ цIыху цIэрыIуэхэр а щIыналъэм зэрикуэдыр.
— Республикэхэм ди зэфIэкIхэмрэ ехъулIэныгъэхэмкIэ дызэхъуэжэнымкIэ мы зэхыхьэм и мыхьэнэр зыхуэдизыр къэлъытэгъуейщ. Кавказ Ищхъэрэм и хэгъуэгухэм щыпсэу лъэпкъхэм удэзыхьэх щэнхабзэ къулей яIэщ. Нэхъыщхьэращи, ди щIыпIэхэм щыIэ Iуэху зэIумыбз куэд зэрызэфIэтхар, ехъулIэныгъэ инхэр зэрызыIэрыдгъэхьар уасэншэщ, — жиIащ Абдулатипов Рэмэзан. — Къэбэрдей-Балъкъэрым ди гуапэу дыщохьэщIэ. Фи щIыпIэ дахэхэмрэ щIыуэпс къулеймрэ защызгъэнщIыркъым. Ди республикэми ди гуапэу дапщэщи фыдогъэблагъэ.
КIуэкIуэ Юрий Абдулатипов Рэмэзан иритащ ди республикэм исхэм къабгъэдэкI саугъэтхэр. Апхуэдэу хьэщIэри ди щIыналъэм и Iэтащхьэм тыгъэкIэ къыхуэупсащ.
Музыкэ театрым къыщызэрагъэпэщат Дагъыстэн Республикэм и щIалэгъуалэ IэпщIэлъапщIэхэм я IэрыкIхэм я гъэлъэгъуэныгъэ щIэщыгъуэ. Абы хэлъщ лъэпкъ хьэпшыпхэр, Iэмэпсымэхэр, фэилъхьэгъуэхэр.
Къызэхуэсахэр ирагъэплъащ «Си Дагъыстэн» музыкэ-театр теплъэгъуэ гъэщIэгъуэным. КърихьэлIахэм пшыхьыр щIэщыгъуэ зэращыхъуар я нэгум къищу зэбгрыкIыжащ.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.
