Бахъсэн Хьэсанш и гъащIэмрэ гуащIэмрэ
Бахъсэнёнкэ (Къэсейхьэблэ) къуажэм и курыт еджапIэ №3-м щекIуэкIащ УФ-м и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм хэт, КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, Бахъсэн районым и «Щэнхабзэ нэгузыужь центр» IуэхущIапIэм и методист, тхакIуэ, усакIуэ Зэгъэщтокъуэ Людэ и «Служение человечеству» тхылъым и лъэтеувэр. «Печатный двор» тхылъ тедзапIэм иджыблагъэ къыщыдэкIа а лэжьыгъэр теухуащ генерал-майор Бахъсэн Хьэсанш Барэсбий и къуэм и гъащIэмрэ гуащIэмрэ. Пшыхьыр къызэрагъэпэщащ Бахъсэн районым и «Щэнхабзэ нэгузыужь центр» IуэхущIапIэмрэ Бахъсэн къалэм, Бахъсэн, Дзэлыкъуэ районхэм я дзэ комиссариатымрэ.
Зэхыхьэ гуапэм зыкърагъэхьэлIащ КъБР-м цIыхум и хуитыныгъэхэр хъумэнымкIэ и уполномоченнэ Зумакулов Борис, Афган зауэм и ветеранхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ Тхьэгъэлэдж Тимур, Урысей ДОСААФ-м КъБР-м щиIэ къудамэм и унафэщI ЗэкIуий Мухьэжид, Бахъсэн къалэм, Бахъсэн, Дзэлыкъуэ районхэм я дзэ комиссариатым и къудамэм и унафэщI Сосналы Мухьэмэд, Бахъсэн районым щыпсэу-хэм социальнэ Iуэхутхьэбзэхэр яхуэщIэнымкIэ и ЗэзыгъэуIу центрым и нэхъыжь Къэнэмэт Юрислъам, Бахъсэн къалэ администрацэм и Iэтащхьэ Зеушэ Хьэмид, Бахъсэн Хьэсанш и ныбжьэгъухэу полковник Гапанович Андрейрэ (Москва къалэ) подполковник Битаков Къазбэчрэ (Владикав-каз къалэ), и Iыхьлыхэм, и благъэхэм, Бахъсэн лъэпкъым щыщхэм, ирагъэблэгъахэм.
Урысей гимнымкIэ ирагъэжьа пшыхьыр ирагъэкIуэкIащ Бахъсэн щIыналъэм и «Щэнхабзэ нэгузыужь центр» IуэхущIапIэм и унафэщI Тембот Хьэчимрэ Бахъсэн районым ГъуазджэхэмкIэ и сабий школым и методист Аб-рэдж Мадинэрэ. Абыхэм кърихьэлIахэм ягу къагъэкIыжащ Бахъсэн Хьэсанш и гъащIэмрэ гуащIэмрэ. Ар Бахъсэн районым хыхьэ Къызбрун III (иджы Дыгулыбгъуей) къуажэм 1959 гъэм бадзэуэгъуэм и 19-м къыщалъхуащ. И Iыхьлыхэм дзэм къу- лыкъу щызыщIа къахэмыкIами, зэрыцIыкIурэ ар а псэзэпылъхьэпIэ IэщIагъэм дихьэхырт. Курыт еджапIэр ехъулIэныгъэкIэ къызэриухыу, абы и хъуэпсапIэт дзэ училищэ нэхъыщхьэм щIэтIысхьэну. Ар къыщемыхъулIэм, зимыгъэгувэу 1976 гъэм Бахъсэн къалэм и ику ит мэкъумэш IэщIагъэ щрагъэгъуэт еджапIэ (СПТУ) №2-м щIэтIысхьащ. КъыкIэлъыкIуэ гъэм КъБАССР-м и Бахъ- сэн районым и дзэ комиссариатыр и дэIэпыкъуэгъуу, Орджоникидзе щыIэ дзэ училищэ нэхъыщхьэм щIэтIысхьащ икIи 1981 гъэм «лейтенант» цIэр иIэу ар къиухащ. Училищэ нэужьым, 1981 гъэм и фокIадэм щыщIэдзауэ абы советыдзэм яхэту ДРА-м (Джелалабад) къулыкъу щищIащ, тIасхъэщIэх взводым и унафэщIу. Ар жыджэру хэтащ Таджикистаным, Афганистаным и Кабул, Къундуз, Салангэ, Кандагар щIыналъэхэм, нэгъуэщI щIыпIэхэм щекIуэкIа зауэ гуащIэхэм икIи абыхэм зыбжанэрэ уIэгъэ щыхъуащ. Бахъсэн Хьэсанш капитан (1986 гъэ), майор (1990 гъэ), полковник (1977 гъэ) цIэхэр къыфIащащ. Хуэныкъуэхэм сыт щыгъуи дэIэпыкъуэгъу яхуэхъуу, цIыхугъэ ин зыдалъагъуу, Хэкум, цIыхухэм я къыщхьэщыжакIуэу, пщIэрэ щIыхьрэ зыхуащI къызэгъэпэщакIуэ IэкIуэлъакIуэу къэгъуэгурыкIуа зауэлI къэмылэнджэжым тIэунейрэ къыхуагъэфэщащ Вагъуэ Плъыжь орденыр, «Зэрихьа лIыгъэм папщIэ», «И хахуагъэм папщIэ» орденхэр, «Дзэ къулыкъум къызэрыхэжаныкIам папщIэ», «Зэрихьа лIыхъужьыгъэм папщIэ» медалхэр, нэгъуэщIхэри.
Бахъсэн Хьэсанш къыхиха гъуэгу мытыншым и псэ емыблэжу лIыгъэ ин щызэрихьэу, щIыхь иIэу ирикIуащ. Бахъсэн къалэм 2008 гъэм фокIадэм и 1-м къыщызэIуаха щIыхь пхъэбгъум Бахъсэн Хьэсанш и цIэр иралъхьащ. КъищынэмыщIауэ, Бахъсэн къалэ округым и Советым и унафэкIэ Бахъсэн Хьэсанш и цIэр зэрехьэ Дыгулыбгъуей къуажэм и уэрам нэхъыщхьэм. Зи гъащIэ псор къэралым къулыкъу хуэщIэным тезыухуа адыгэлIыр и адэ-анэми, и Iыхьлыхэми, и къуажэгъухэми я щхьэр лъагэу езыгъэлъагъужа цIыхущ. Абы и гъащIэмрэ гуащIэмрэ щIэблэм я щапхъэщ. Бахъсэн къалэм иужьрей илъэсхэм Хьэсанш и фэеп-лъу щрагъэкIуэкI республикэм и баскетболистхэм я зэпеуэ.
Афган зауэм и ветеранхэм я зэгухьэныгъэм къыбгъэдэкI щIыхь тхылъыр Тхьэгъэлэдж Тимур Зэгъэщтокъуэ Людэрэ «Кавказ» ансамблым и художественнэ унафэщI, макъамэтх Жылау Арсенрэ яритащ, дзэ-патриот, псэкупсэ гъэсэныгъэм, дунейм ехыжа зауэлIхэм я фэеплъыр мыгъэкIуэдыжыным хэлъхьэныгъэфIхэр зэрыхуащIым папщIэ.
ЗауэлI-интернационалистхэу Верстак Виктор, Рамазанов Александр, Молчанов Владимир, Крюков Сергей, Федотов Аркадий, Зэгъэщтокъуэ Людмилэ сымэ афган зауэм хэкIуэда зауэлIхэм, зауэлI-интернационалистхэм траухуа я усэхэм къеджащ Бахъсэнёнкэ (Къэсейхьэблэ) къуажэм и курыт еджапIэ №1-м и гъэсэнхэу районым и «Щэнхабзэ нэгузыужь центр» IуэхущIапIэм екIуалIэхэр. Дзэ вальс къэфащ Бахъсэнёнкэ къуажэм и курыт еджапIэ-сабий гъэсапIэм екIуалIэ цIыкIухэр. Апхуэдэу Хэкум, къэралым къулыкъу хуэзыщIэхэм ятеухуа уэрэдхэр жаIэу пшыхьыр ягъэдэхащ ХьэтIохъущыкъуей къуажэм и кадет школ №1-м и художественнэ унафэщI Молэ Зауррэ абы и гъэсэнхэмрэ, Бахъсэн къалэм ЩэнхабзэмкIэ и унэм и «ДжэгуакIуэ» цIыхубэ ансамблым и уэрэджыIакIуэ Мэршэнкъул Резуан, Зэгъэщтокъуэ Людэ и псалъэхэмрэ Жылау Арсен и макъамэмрэ зыщIэлъ «ФыкъэувыIэ» уэрэдыр зэдыжызыIахэу Тезхэ Лаурэрэ Алинэрэ.
Зэхыхьэр къызэзыгъэпэщахэм фIыщIэ хуащIащ абы зыкърезыгъэхьэлIахэм, Бахъсэн Хьэсанш зигу къэзыгъэкIыжахэм. Зи гъащIэм уэрэд хуэфащэ, адыгэ лъэпкъыр зэрыгушхуэ генерал-майор цIэрыIуэр и лэжьэгъухэм, къуажэгъухэм, къыдалъхуахэм, Iыхьлыхэм, благъэхэм ящыгъупщэркъым.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
