Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
ГъащIэм и дерс
Губзыгъэращ къуаншэр
ФIагъ мащIэ фIэкIа убгъэдэмылъми, ар зэгуэр къыпхуэсэбэпыжынущ, ауэ Iей мащIэри аращ — дапщэщми, зэ утеунэхъуэнущ.
Улъэпэрэпэныр лъакъуэ бжыгъэм и зэранкъым, акъылыр кууунри щхьэ нэхъыбэ уфIэтыным епхакъым.
ЦIыхум ущымышынэу ущыукIытэныр нэхъ тэмэмщ.
Сыт хуэдэ гъуэгу быркъуэшыркъуэ утетми, абы уэ зыдебгъэкIун хуейуэ аращ, армыхъумэ, езы гъуэгум зыкъыбдригъэкIунукъым.
Гъуэгухэр тIууэ зэщхьэщокI — фIыцIэрэ хужьрэ. НэхъыфIыр къыщыхэпхынум и деж нэхъыжьым уечэнджэщмэ нэхъыфIщ.
Хабзэншэ псори нэмысыншэщ.
Ныкъусаныгъэ гуэр зыбгъэдэмылъ щыIэкъым, ауэ ахэр яшэни къашэни къанэркъым.
Адыгэ хабзэмрэ нэмысымрэ щIапIыкIа цIыхум мылъкушхуэ къызэренэкI.
Зи унэм зыщызыгъэлIым нэгъуэщIым и деж зыщеудыгъуж.
ЦIыхуитI зэфIэнамэ, къуаншэр нэхъ губзыгъэращ.
Шы узытесыр кIуэнуми жэнуми зэлъытар уэращ.
Блэ ныкъуэукIыр и кIэмкIи къоуэнущ, умыбэлэрыгъ.
Иджырей зэманым уи жыпым иплъи, итIанэ псалъэ.
ЦIыхухэм яхузэфIокI Iэщэ Iей дыдэхэр къагупсысыну, ауэ а Iэщэм емыпхъуэу мамыру зэдэпсэуфыркъым.
Анэм и лъагъуныгъэр бын дапщэ иIэми зэхуэдэу яхуегуэшыф, фыгъуи ижи бгъэдэлъкъым, аращ ар апхуэдизу щIэбэшэчри.
ЦIыху къабзэм фIеягъ хужыпIэкIэ пхуэуцIэпIынукъым, ауэ уэ Iейуэ зыбуцIэпIыжынущ.
КIурашын Алий.
ХьэтIохъущыкъуей къуажэ.
Шхыныгъуэхэр
Лы зыдэлъ дэлэн
Пщагъэ зыхэлъ тхьэвыр IыхьитIу ягуэш: зыр — г 500, адрейр — г 300 хъууэ. Ахэр хъурей ящIри, тэджын щхьэкIэ дакъикъи 6 — 8-кIэ щагъэт. ИтIанэ Iэнэм хьэжыгъэ траудэри, тхьэв нэхъ иныр хъурейуэ, мм 7 — 8 и Iувагъыу, яху. Ар тебэ гъущэ къэплъам иралъхьэ. Абы и щIыIум лы хьэжа тралъхьэ, тхьэв кIапэр къыщIэщу. ЕтIуанэ тхьэвыр мм 3 — 4 и Iувагъыу яхури, лы хьэжам и щIыIум тралъхьэ, и лъабжьэм щIэлъ тхьэвым и кIапэр къыдраIэтейм, и щхьэм телъым и кIапэр ирашэхыурэ зэкIэрагъапщIэ. Апхуэдэу ягъэхьэзыра дэлэным и щхьэм телъым и кум гъуанэ хуащI см 2 хъууэ. Дэлэныр захуэ ящI, дакъикъи 10 — 12-кIэ щагъэт, хьэкулъэм ирагъэувэри, ягъажьэ хьэзыр хъуху, дакъикъэ 20 — 30 хуэдизкIэ. Яшх хуабэу, Iыхьэу зэпыупщIауэ. Дэлэныр щабэ хъун щхьэкIэ и щIыIум тхъуцIынэ щахуэ.
Дэлэным дэлъ лыр зэрагъэхьэзырыр: лы цIынэр г 25 — 30 хъууэ зэпаупщI, псы щIыIэкIэ ятхьэщI, лыхьэжым щIагъэкI, бжьыныщхьэ цIынэ щIыгъуу. Абы къуэнтхъурей упщIэта, шыгъу, бурш хьэжа, шыбжий сыр хьэжа, джэдгын, псы щIыIэ хакIэри, фIыуэ зэхагъэзэрыхь. ИтIанэ абы халъхьэ цIыкIунитIэу упщIэта щэ тхъурымбэ, аргуэру фIыуэ зэхагъэзэрыхьыж.
Халъхьэхэр:
Тхьэвым:
гуэдз хьэжыгъэу — грамм 500,
псыуэ — грамм 250-рэ,
пщагъэу — грамм 15,
джэдыкIэ цIынэу — 1,
шыгъуу — узыхуейм хуэдиз.
Дэлэным дэлъынур:
лы цIынэу — грамм 500,
щэ тхъурымбэу — грамми 150-рэ,
бжьыныщхьэу — грамм 200,
псы щIыIэу — грамм 250-рэ,
шыгъуу, шыбжийуэ, буршу, джэдгыну — узыхуейм хуэдиз,
дэлэн жьам щахуэ тхъуцIынэу — грамм 30.
Щынэ гъэжьэкIэ
Щынэ укIар Iыхьэ-Iыхьэурэ зэпкърах, псы щIыIэкIэ ятхьэщI, шыуаным иралъхьэ, шыгъу тракIутэ, ар зыгъэткIун псы щIыIэ тIэкIу щIакIэри, шыуаныщхьэр тепIауэ, мафIэр щабэу блэуэ псыр щIэвэщIэху къагъавэ. ИтIанэ езым къыщIидза дагъэмкIэ лыр ягъажьэ. Хьэзыр хъууэ щыхуежьэм, мыцIыкIу дыдэурэ упщIэта бжьыныщхьэр халъхьэ, шыбжий сыр плъыжь хадзэри, псори зэIащIэ, и лъабжьэм кIуа бжьыныр чымчыркIэ къыдрахьеижурэ, лымрэ бжьынымрэ хьэзыр хъуху ягъажьэ. Абы иужькIэ псы щIыIэ тIэкIу щIакIэри, и щхьэр тепIауэ дакъикъи 2 — 3-кIэ ягъэбэкхъ. Щынэр мыпшэрмэ, псыр щIэвэщIа нэужь, тхъу щIадзэри, ягъажьэ.
ЦIыху къэс пIастэ хуабэ тепщэч хутрагъэувэ, щынэл жьар и щхьэм телъу. Лэпс хуэдэу къыщIэнари пIастащхьэм тракIэ. Пщтыру яшх, шэ хуабэ трафыхьыж.
Къубатий Борис.
Фэ фщIэрэ?
Къуалэбзухэм я цIэхэр
Бородач переднеазиатский — бгъэжьакIэ, бгъэжьакIацэ.
Дрозд певчий — бзуущхъуэ, бзуупцIэгъуабжэ.
Дятел сирийский — щамжыгыуIу.
Жаворонок лесной южный — мэзуэгунэбзу.
Змееяд — тынужь.
Кеклик кавказский — къуршджэд.
Королек желтоголовый — бзущхьэгъуэжь.
Курганник — Iуащхьэбгъэ.
Бройлер — джэдтумэ.
Лунь пегий — жьецкъуэлэн.
Мухоловка-пеструшка — жьыкъанкъуэлэн.
Овсянка огородная — хадэкIырыкъ.
Оляпка кавказская — псыбзу.
Орлан долгохвост — къашыргъэкIэху.
Пеночка — цIужьомэ
Перепелятник — къашыргъащхъуэ, ныбгъуэхуэлъэ.
Попугай — дыдыкъуш
Сизоворонка — къуаргъкъащхъуэ.
Синица — цIыжьдадэ.
Скворец — бжэндэхъу.
Снегирь — бзупагуэ.Сойка — мэзкъанжэ.
Сорока — къанжэ.
Султанка — натIэплъджэд.
Удод — хьэрхьуп.
Фазан — мэзджэд.
Филин — жьынду.
Цапля — псыхэуэ.
Цесарка — шылэджэд.
Чайка — хытхьэрыкъуэ.
Чечетка — бгыкъэщ.
Щегол — жэнэтбзу.
ГушыIэхэр
Емысыфхэр-щэ?
Зы беижь гуэрым и пщIантIэм псыгуэн щригъэщIырти, ухуакIуэхэм захуигъазэри жиIащ:
— И инагъкIэ зэхуэдизу псыгуэнищ дэфщIыхь пщIантIэм. Зым псы хуабэ ивгъахъуэ, адрейм псы щIыIэ ивгъахъуэ, ещанэр нэщIу щывгъэт.
— Псы хуабэрэ щIыIэрэ зэрытынухэр къыдгуроIуэ, ауэ зыри зэрымытымкIэ сыт пщIэнур? — жаIэри ухуакIуэхэр щIэупщIащ.
Беижьым:
— Си хьэщIэхэм псым емысыф къахэкIмэ-щэ?
СынэкIуэнукъым
ЩIалэ цIыкIур курыт еджапIэм къикIыжри, къыщIыхьэжауэ и адэ-анэм захуегъазэ:
— Мамэ, папэ, пщэдей ди адэ-анэхэр тщIыгъуу дыкIуэн хуейуэ къыджаIащ, школыр зыхуей хуагъэзэжынущи, къывэчэнджэщыну.
— Сэ сынэкIуэнукъым, — жи адэм.
— Сыт щхьэкIэ? — къэуIэбжьащ щIалэ цIыкIур.
— Абы нэхърэ нэхъыфIщ гъэмахуэм Мысырым дыкIуэрэ зэрыунагъуэу зыдгъэпсэхумэ…
ДифI догъэлъапIэ
Тут Заур пщIэ къыхуащI
Урысей Федерацэм, Къэбэрдей-Балъкъэр, Адыгэ, Къэрэшей-Шэрджэс республикэхэм я цIыхубэ артист, ди хэкуэгъу уэрэджыIакIуэ цIэрыIуэ Тут Заур «Дагъыстэн Республикэм и цIыхубэ артист» цIэ лъапIэр иджыблагъэ къыфIащащ.
Мэлыжьыхьым и 21-м Дагъыстэным и Урыс театрым щекIуэкIащ артистым и концерт. КъыкIэлъыкIуэ махуэм Лак драмэ театрым абы дерс щитащ.
Хъыбар кIэщI
ФIыр къызэрыбгурыIуэщ
Мы хъыбарыр къыщыхъуар ижь зэманырщ. КхъуэщынышхуитI къищынэмыщIа, иIэшхуи щымыIэу, зы бзылъхугъэ и закъуэу псэут. Махуэ къэскIэ пхъэхьым и кIапитIым кхъуэщынхэр фIэдзауэ цIыхубзыр псыхьэ кIуэрт. Ауэ Iуэхуракъэ, зы кхъуэщыныр гъуанэти, псыр къижырт, адрейм изыбзэу псыр унэм къихьэсырт. Псыежэхыр гъунэгъутэкъыми, гъуанэ зиIэ кхъуэщыныр сыт щыгъуи ныкъуэу фIэкIа унэм къэсыртэкъым. ИлъэситIкIэ апхуэдэу екIуэкIащ, дагъуэншэ кхъуэщыныр и щхьэ хуэарэзыжу уардэу и щхьэр иIэтырт, мыдрей тхьэмыщкIэр укIытэурэ и щхьэ мыгъуагъэ хуихьыжырт, къызыхуигъэщIам и ныкъуэм фIэкIа зэрыхузэфIэмыкIыр и гуныкъуэгъуэт.
Апхуэдэурэ зэманыр екIуэкIыурэ, и дагъуэр фIыуэ къызыгурыIуэж кхъуэщыным, и сэбэпыншагъэр хуэмыхьыжу, махуэ гуэрым бзылъхугъэм зыхуегъазэ: «Си ныкъуэдыкъуагъым хуабжьу сытоукIытыхь, уэру къибгъэхъуа псыр унэм укъэсыжыхукIэ си ягъэкIэ йокIыкIыжри». Зи ныбжьыр хэкIуэта бзылъхугъэр мащIэу пыгуфIыкIри, жиIащ: «Уэ гу лъыптауэ къыщIэкIынкъым сыт щыгъуи уздэсхь лъэныкъуэмкIэ удз гъэгъа куэду къызэрыщыкIым. Уи ныкъусаныгъэм сыщыгъуазэти, сэ а лъэныкъуэмкIэ удз гъагъэм и жылэхэр щыхэссащ. Уэ махуэ къэс а цIыкIухэм псы ящIыбокIэри, гъащIэ ибот. А зэманым къриубыдэу сэ удз гъэгъахэр къыпызупщIурэ си унэм щIэзгъэувэрти, си гукъыдэжыр къаIэтырт, дэрэжэгъуэ къызатырт. Уэ а узэрыщытым хуэдэу ущымытамэ, апхуэдиз дахагъэри щыIэнутэкъым, си гукъыдэжри нэхъ мащIэнут».
Псоми щхьэхуэныгъэ яIэжщ, ахэращ зыми емыщхь, щIэщыгъуэ дызыщIыжыр. Дэтхэнэми фIагъыу бгъэдэлъыр хуэдгъэдахэрэ ар зэрыдгъэбэгъуэнум иужь диту дыкъызэдекIуэкIыпхъэщ.
Гуртуев Эльдар
Хьэсэн и сурэтхэр
Япэ классым зэрыщIэс лъандэрэ Хьэсэн сурэт щIыным дихьэхырт. Япэ- щIыкIэ абы трактор зэмылIэужьыгъуэхэр сурэту ищIу къыщIидзащ. ЦIыкIуу ухуей, ину ухуей, ауэ трактор дыдэм ещхьыркъабзэу.
ИужькIэ нэгъуэщIхэри ищIу щIидзащ. Жыгхэр, бгыхэр, адакъэжьыр, жэмыр, тхьэкIумэкIыхьыр, дыгъужьыр, нэгъуэщI куэди. Уеблэмэ зэгуэрым и къуэш Алим и сурэти ищIащ. Пэжу, езы Алим игу ирихьатэкъым.
ИтIанэ Хьэсэн и ныбжьэгъу Асхьэт и сурэтыр ракетэм ису ищIащ.
— Сэщхьщ, — жиIащ Асхьэт, щхьэгъубжэм къищым щхьэрыгъ тажым и нэ лъэныкъуэмрэ и пэмрэ фIэкIа къыщIэмыщми.
Асхьэт сурэтыр игу ирихьащ, Хьэсэни и ныбжьэгъур къызэрыщытхъуар гуапэ щыхъуащ.
КIэлъыкIуэу Мэхьмутрэ Тамарэрэ я сурэтхэри къыщIригъэдзащ. Тамарэ и Iупэхэр зэтежу гуфIэу сурэтым къищырт. Ауэ и щхьэц ухуэнар бжьакъуэ цIыкIухэм нэхъ ещхь хъуат. Тамарэ къелъэIури, Хьэсэн сурэтыр тыгъэ хуищIыжащ. Хъыджэбз цIыкIум и лъэIур абы гуфIэжут зэригъэзэщIар.
Гъатхэпэм и 8-р къэсыным махуищ фIэкIа къэмынэжауэ, Хьэсэн гукъэкI ищIар езым игу ирихьыжащ. «Сеуэнщи, мамэ и сурэтыр сщIынщи, езым тыгъэу естыжынщ. ЗыкIэ и гуапэ хъунущи ар абы!»
Унэм къызэрысыжу, Хьэсэн и Iэр егугъупэу къабзэу итхьэщIщ, шхэри, и Iуэху иужь ихьащ. Альбом щIэрыпсыр къызэгуихри, и анэм и сурэтыр ищIу щIидзащ. ЯпэщIыкIэ и нэ къуэлэнхэр, итIанэ и пэр, и Iупэхэр. И Iупэхэр къэрэндащ плъыжькIэ илащ. Мамэ и щхьэцыр папэ ейм хуэдэу фIыцIэкъым. Фом и плъыфэщ. Езым жиIащ. Апхуэдэ плъыфэр зэхэплъхьэну тыншкъым. Ауэ Хьэсэн егугъурт. Ар зэрищIри гъэпщкIуауэт.
Сурэтыр щиухам мамэ гуфIэу сурэтым къитт. Ар сыт щыгъуи дахэщ, ауэ щыгуфIэм и деж нэхъ дахэж мэхъу. Хьэзыр ищIа сурэтым еплъыжри, нэхэм нэбжьыц тIурытI къахуэту къыщыхъури, ари япищIыхьыжащ. И щIагъым кIэщIитхэжащ: «ФIыуэ слъагъу мамэ хуэсщIа тыгъэщ». Игу мызагъэу аргуэру питхэжащ: «Гъатхэпэм и 8-мкIэ сынохъуэхъу!».
Нэху къекIмэ махуэшхуэу, Хьэсэн нэхъ жьыуэ гъуэлъыжащ. Телевизор дыдэми пщыхьэщхьэм еплъу щысакъым. Ар нэхъыжьхэм гъэщIэгъуэн ящыхъуащ:
— Сыту жьыуэ угъуэлъыжрэ? — щIэупщIащ гузавэу мамэ. — Умысымаджэу пIэрэ?
— Хь-хьэуэ. Пщэдджыжь нэхъ жьыуэ сыкъэтэджыну сыхуейщи аращ. Iуэху сиIэщ.
— Арамэ, хъунщ, — жиIащ мамэ, ауэ игу мызагъэу и Iэр и къуэм и натIэм трилъхьащ, мыпщтыру пIэрэ, жыхуиIэу. ИтIанэ игу зэгъауэ щIэкIыжащ.
«СыкъимыщIамэ арат, — здыIурихым егупсысащ Хьэсэн. — Пэмыплъагъэххэу тыгъэ хуэсщIмэ…»
Ауэ пщэдджыжьым Хьэсэн къыщыушам, мамэ щIэкIакIэт. Ар фермэм жэмыш дэкIат. «Махуэшхуэми зыгъэпсэхупIэ щхьэ имыIэрэ мамэ»? — балигъ хуэдэ Хьэсэн игукIэ шхыдащ. Ауэ иужьым къыгурыIуэжащ жэмхэр махуэ къэс къэшын зэрыхуейр.
«Уеблэмэ ар нэхъыфIыххэщ. Сурэтыр адрейхэми ялъагъуу фермэм деж щестмэ, зэфIэкIакъэ».
Фермэр жыжьэтэкъым. Жэмышхэр зыщIэс унэм нэжэгужэу цIыхубзхэр щIэтт. СтIолыщхьэм удз гъэгъа тетт. Псори гуфIэрт. Хьэсэн къыщалъагъум нэхъ щэху хъуахэщ.
— А-а-а, мыр Назифэ и къуэ нэхъыжьырщ! — жиIащ жэмышхэм ящыщ зым. — КъакIуэ, Хьэсэн, къакIуэ, си псэ. Сытуи инышхуэ ухъуа! Нэгъэсауэ улIщ!
— Фи махуэшхуэмкIэ псоми сынывохъуэхъу! — жиIащ Хьэсэн зэпIэзэрыту.
— Упсэу! — къэгуфIащ хъыджэбзыр, пэшым щIэт адрейхэри нэжэгужэ къэхъуащ.
— Дэнэ щыIэ мамэ?
— Иджыпсту къэкIуэжынущ уи анэр. Жэмхэр зикI игу пыкIыркъым. Ар жэмыш пашэщ. Зыри дылъэщIыхьэфыркъым абы. Иджыри зы медаль къихьыну къыщIэкIынщ.
— ВгъэукIытащ щIалэр. Зыгуэр евгъэшхи нэхъыфIщ абы нэхърэ, — жиIащ жэмыш нэхъыжьхэм ящыщ зым.
Шэ хуабэмрэ бранычымрэ Хьэсэн игу ирихьауэ ишхырт Назифэ къыщыщIыхьэжам. И къуэр къыщилъагъум ар къэгузэващ:
— Сыт къэхъуар, щхьэ укъэкIуа?..
Хьэсэн и пIэкIэ хъыджэбз-жэмышым жэуап къитащ:
— Умыгузавэ. МахуэшхуэмкIэ къыдэхъуэхъуну къэкIуауэ аращ. Ар нэгъэсауэ лIыщ!
— Мыри сыт зэкIуэцIылъ? — щIэупщIащ мамэ.
— Мыри? Мыр … саугъэтщ. Уэ къыпхуэсхьащ.
Сурэтыр къыщалъагъум, жэмышхэр зэщIэщымащ. Хъыджэбзхэм ящыщ зыр зэ сурэтым, зэ Хьэсэн и анэм еплъырт.
— Назифэ-э! Уэщхьыркъэпсщ! Уи набдзэр нэхъ кIыхьщ, итIанэ уэ унэхъ нэкIущхьэплъщ, армыхъумэ, уэщхьщ…
Хьэсэн кIэщIитхам къыщеджам, анэм и нэпсхэр къекIуат. Пэжу ахэр гуфIэгъуэ нэпст. ЦIыхубзхэр аращ сытым щыгъуи. Ауэ ар гъакъым. И къуэр быдэу зрикъузылIэри, щэху цIыкIуу къиIущэщащ:
— Упсэу!
ЗэзыдзэкIар Мэлей ФатIимэщ.
Псалъэзэблэдз
ЕкIуэкIыу: 7. … шыдрэ. 8. Ирауд … зигъэнщIыркъым. 10. Адыгэ композитор цIэрыIуэ, Урысей Федерацэм и Къэрал саугъэтыр зыхуагъэфэща. 11. Ахъшэ: тхылъымпIэуи гъущIыкIэм къыхэщIыкIауи щыIэщ. 12. Джэдкъазым ятет цы щыбэ дыдэ. 14. Хьэуазэм и щIэщэщ. 16. Бжьэхэм я фо зэхуэхьэсыпIэ. 22. Зи нэхэм фIыуэ ямылъагъу. 24. КIуэ пэтми бжьиз зымыкIу. 25. ЦIыху псынщIэ, акъыл зэтес зимыIэ. 29. Гъавэ зэрагу унагъуэ Iэмэпсымэ. 30. Адыгэ шыпсэхэм узыщрихьэлIэ псэущхьэ хьилэшы. 31. ХадэхэкI. 32. ГъэшхэкI. 34. МахуэцIэ. 36. Къуацэ-чыцэ. 37. ЦIыху Iэсэ, зэпIэзэрыт. 41. БгитI зэхуаку. 42. Жыг … е джэдыкIэ … 46. Политикэм теухуауэ зы Iуэху еплъыкIэ зиIэ гуп зыхэт зэгухьэныгъэ. 48. Пасэрей фоч. 50. ЩIалэр къэгубжьащи, Iэжьэкъур … 51. Темыркъан Юрэ, Къардэн Мурат, IутIыж Борис сымэ я къуажэ. 52. … бесын.
Къехыу: 1. Кавказ Ищхъэрэм хиубыдэ республикэхэм ящыщ зым и къалащхьэ. 2. Шыдыгъухэм якIэлъыщIэпхъуа гуп. 3. Мынэхъыжь, мынэхъыщIэ. 4. Псы, гъэш зракIэ кумбыгъэшхуэ. 5. БжэIулъэ. 6. Макъ цIу цIыкIу зиIэ, пкIэуэ, лъэуэ къэзыкIухь псэущхьэ цIыкIу. 9. ЩIы къиуда. 13. ХадэхэкI. 15. Пхъэщхьэмыщхьэ. 17. … вы бжьакъуэм къокI. 18. Пасэрей адыгэ зауэлIым и джанэ, гъущI хъарым къыхэщIыкIауэ. 19. Унагъуэр зы-хуей хуэгъэзэныр нэхъыбэу зи пщэрылъ цIыхубз. 20. Зиусхьэн лъэпкъ. 21. Ди республикэм и гъунапкъэм къыIут къалэ. 23. Ерыскъыр цIыхум щахуримыкъу зэман, гъэ Iей. 26. Уэс зэратхъу. 27. … цIыкIу бжьакъуэшхуэ. 28. Пхъэ сахуэ. 33. ПсыпцIэ къуалэбзу пщэ кIыхь, лъакъуэ кIыхь. 35. Езыр мылъэтэфми, Iэзэу бадзэ жьэрыплъэхэр къеубыдыф. 38. Жэмтхьэлэ къуажэм къыщалъхуа адыгэ генерал. 39. Нартыху хъумапIэ. 40. Къуэш … нэхърэ, ныбжьэгъуфI. 43. Зи ныбэ изым … цIынэу къыщохъу. 44. Пасэрей Iэщэ зэрыпыджэ. 45. … махуэ — диным зэрыжиIэмкIэ, дунейм ехыжам псапэрэ гуэныхьу илэжьар щызэхагъэкI махуэ. 47. ГушыIэр … и щIасэщ. 48. Адыгэ псалъэжьым зэрыжиIэмкIэ, апхуэдэ цIыхур щыту малIэ. 49. ПщIий къызыпыкIэ жыг. 50. Адыгэ таурыхъхэм узыщрихьэлIэ домбеижь.
Зэхэзылъхьар Мыз Ахьмэдщ.
Мэлыжьыхьым и 19-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу: 5. Ухэныпэ. 6. Мыщэхупщ. 9. Бжэндэхъу. 11. Дыгъу. 12. Дэгу. 13. Назир. 14. ПIастэ. 15. Хъуп. 18. Еш. 19. Къурш. 20. Пэу. 22. ГъукIэ. 23. Къудамэ. 24. Хьэкъурт. 25. Кумб. 26. Нал. 28. Хъущт. 30. Дэ. 31. Шху. 33. Гъуабжэ. 34. Сэбэп. 36. Ужьэ. 38. Хъер. 39. Щхьэлыкъуэ. 42. ЩхьэлъащIэ. 43. Тхьэрыкъуэ.
Къехыу: 1. Бэрэгъун. 2. Гупыж. 3. Ныджэ. 4. Ахумыдэ. 5. Уэрдыхъу. 7. Щхьэгуэш. 8. Унэ. 9. Бэзэр. 10. ХъуаскIэ. 16. Псыдыуэ. 17. ЖьакIэ-мыхъу. 18. Елыркъэш. 19. Къурмэн. 21. УнэIут. 27. Акъбащ. 29. Щыблэ. 30. Дэуейщ. 32. Хуэрэджэ. 33. Гъуэншэдж. 35. ПхъэцIыч. 37. Блэ. 40. ХьэщIэ. 41. Къущхьэ.
