Сыт нанэхэр щIэIэфIыр апхуэдизу?
Анэ лъагъуныгъэм нэхърэ нэхъ ин, нэхъ хуабэ, нэхъ кIэншэ сыт щыIэ? «Зыри», — жыпIэми ущыуэнукъым. Дунейм гугъу ехьу укъытрегъэхьэри, жэщ-махуэ имыIэу къыпщхьэщысщ, уимыгъагъыу, угукъыдэмыжмэ, къоIэзэу, уигъашхэ-уихуапэу, узыхуей ухуимыгъэныкъуэу. Анэм и Iэхэр къодэхэщIамэ, шынагъуэ псори пщхьэщыкI къыпфIощI, уи гур мэпсэху, IэфIу уожей. Мы дуней псор къызэхакIухьамэ, уи анэм хуэдэ ямыгъуэтын къыпфIощI, урогушхуэ, уогуфIэ.
«Анэр нэм хуэдэщ» — жеIэ псалъэжьым. Сыт апхуэдэу щIыжытIэр? Нэр уимыIэмэ, уи гъащIэр кIыфIыгъэщ, щIыIэщ, IэфIыншэщ. Анэр уимыIэжми аращ…
Анэр апхуэдизу IэфIщ. Анэшхуэр-щэ? «Ярэби, си анэм нэхърэ нэхъыфIыжу сыкъимылъагъуу пIэрэ си нанэм?» — жысIэу сыщегупсыса куэдрэ си гъащIэм къыхэхуащ. Си анэшхуэ Хьэчим Марие (Люся) цIыху псэ хуабэт, Iущт, нэхут. Щапхъэ зытрахт, куэдым чэнджэщэгъу яхуэхъурт.
Си нанэ… Сыту сыпхуэныкъуэ… ФIымрэ Iеймрэ схузэхэзыухуэнщIыкIыу, си къэкIуэнур дахэ хъуным щIэхъуэпсу псэуа си нанэ. Хъыбарыбэу уи гу щабэм куэдрэ сыхуозэш иджы… ЗыщIыпIэкIэ укъыкъуэкIын сфIэщIу, дыщ пщIантIэр къызэхызокIухь.
Гъатхэ жыг тIэпIам теса уэсу, къыстохьэлъэ нанэншэ гъащIэр. Анэ сыкъэзылъхуам хуэдабзэу, зи псэр къысщхьэщыта си нанэ… Нэхулъэр къызэкIэщIитхъыхукIэ сызыдэуэршэрыфу щыта, ину сыбэуэн сышынэу зи хъыбархэм сыщIэдэIуу сыкъэхъуа си нанэ… Сыту сыпхуэныкъуэ, сыту сыпхуэзэшрэ. Уи псалъэхэр си гум щобауэ нобэми, уи чэнджэщхэр къысщхьэпэу сопсэу.
Нэхъыжь зыщIэмыс нэмыс щыпсэуркъым. Адэшхуэ, анэшхуэ, адэ, анэ… Ахэр дэсыхукIэ жьэгум псэ хэтщ. Ахэр зыщхьэщымыт щIэблэр щапхъэншэу къонэ. Щапхъэ зибэ щыуагъэ и мащIэщ. Аращи, хабзэри, щапхъэри, дахэри, гуапэри къыщежьэр нэхъыжьым и дежщ. ГъащIэм игъэIуща нэхъыжь жьыщхьэ махуэхэм я чэнджэщ ущIэдэIуу щытмэщ, гукъеуэр мащIэрэ зэфIэкIыр куэду ущыпсэуфынур. Тхьэ закъуэм солъэIу ди нэхъыжьыфIхэр, щхьэмахуэхэр сытым щыгъуи куэду къытщхьэщытыну, нэхъыщIэхэр абыхэм ящIэдэIуфын, пщIэ яхуэзыщIын дыхъуну, ди адэ-анэхэр, адэшхуэ-анэшхуэхэр куэдрэ къытщхьэщытыну, тхуигъэузыншэну, ягу демыуэу я жьауэ дыщIигъэтыну.
Дэтхэнэми, сфIощI, сэ схуэдэу нанэр ялъагъуу. Мы усэ цIыкIури нанэхэм тыгъэ яхузощI.
Сыт нанэхэр щIэIэфIыр апхуэдизу?
Тщхьэщымытыжми, ноби сыхуозэш.
Сыдыхьэжамэ, гуфIэр нэхэм щIэзу,
КъысфIощI иджыри къыщIэжын
и пэш.
Сопсэу иджы, сыпэплъэу и лъэ макъ,
Зэхэсх къысфIэщIу, къохъур
сыкъыщыскIэ.
СыщIэдэIун сыхуейщ и псалъэмакъ,
ЗынесшэкIауэ, щIыIэм сыкъисыхукIэ…
Iэ зэлъа цIыкIухэм щабэу ба яхуэсщIу,
Ар къысхуэгуфIэу тIэкIу сыбгъэдэсынт,
Псалъэншэу лъагъуныгъэр псэм
зыхищIэу,
Нэ гуапэ цIыкIухэм бэрэ
сыщIэплъэнт…
Сыт нанэхэр щIэIэфIыр апхуэдизу?
Тщхьэщымытыжми, ноби сыхуозэш.
Сыдыхьэжамэ, гуфIэр нэхэм щIэзу,
КъысфIощI иджыри къыщIэжын
и пэш…
ДЗЭГЪАЩТЭ Ринэ,
КъБКъУ-м и студенткэ.
