Зырамыку къиIуэтэжа гушыIэхэр
Сыгъуэгыурэ къэсшащ
Партым зыгуэр хагъэхьэрт.
И биографиер яжриIащ, къызэреупщIхэм жэуап яритащ. Ауэ зыгуэр къэпсалъэри жиIащ:
— Фыз куэд къызэрыпшам и хъыбарыр къыджеIэт.
— Сытхъэжу къэсша уи гугъэ, сыгъуэгыурэ къэзмышам, тхьэр согъэпцI, хъун къахэмыкIыурэ! — жиIащ кандидатым.
Бзэм и быдагъыр
ЩIалэжьым нысащIэ дахэ къишащ.
Ауэ щIалэжьыр есати, мыдыгъуэу хъунутэкъым. Ти-и-и, и нысащIэм и бзэр быдэрэ тIасхъэрэ игъэунэхун мурад ищIащ.
ЩIалэжьым и кIэстум жыпым джэдыкIитI ирелъхьэри, и нысащIэм деж щIохьэж. И кIэстумыр пелъэри мэгъуэлъыж.
Пщэдджыжьым жьыуэ нысащIэр къыщолъэтри къыщIож. ЛIыжь-фызыжьыр зыхуей хуегъазэ, мэпщафIэ, пщIантIэр епхъэнкI, псы къехь. АпщIондэху щIалэжьри къотэдж, и жыпым илъ джэдыкIитIыр пIэм щIелъхьэри, къыщIокI.
Апхуэдэурэ екIуэкIыурэ, тхьэмахуэ дэкIащ.
НысащIэм зэригъэщIэгъуэнур ищIэркъым.
Я гъунэгъуми езым хуэдэу нысащIэ цIыкIу къашауэ ар я пщIантIэм щыIэуэлъауэрт.
Бжыхьыр я зэхуакуу, нысащIэ цIыкIум зыхуигъазэри:
— Ей, уи лIыр кIэцIрэ? — жиIэри еупщIащ.
— Ар сыт, на-гущэ, а жыпIэр? Апхуэдэ къэхъурэ? — къеупщIыжащ.
Жэщым и лIым жриIэжащ:
— Алыхь, ди гъунэгъу нысащIэм и лIыр кIэцIу жеIэм, — жиIэри. Ар зыжриIа щIалэр пщэдджыжьым лэжьакIуэ кIуэуэ гъунэгъу «кIэцIыр» щилъагъум…
— Ей, укIэцIу жари! — къегуори, блэкIащ.
ЩIалэжьыр къыщIыхьэжри и нысащIэм жриIащ:
— Сэракъым, дахэ, кIэцIыр! КIэцIыр уэращ! Сэ уи бзэм и быдагъыр згъэунэхуауэ арат!..
Гугъу зригъэхьыну хуеякъым
Анэм зы къуэ закъуэ иIэти, щIым нимыгъэсу ипIырт: дрихьеймэ — гъущIэрт, кърихьэхмэ — щIытэрт, дыгъэ тримыгъапсэу, тегужьеикIауэ, жиIэ псори хуищIэу, Iуэхуи-дэлъи иримыгъащIэу, лIыпIэ иувэху ипIауэ, анэр къытехуэри лIащ.
Къуэ гъэфIэныр, арати, гъэпкIауэ къэнащ.
Анэр щыпсэуам, зэрыжытIауэ, и къуэр пщэдджыжьым къигъэтэджырти, и напэр хуитхьэщIырт, ихуапэрт, Iэнэм бгъэдигъэтIысхьэрти, и жьэм жьэдилъхьэурэ игъашхэрт. Анэр лIэуэ ахэр имыгъуэтыж щыхъум, щIалэр зы махуи, махуитIи, махуищи езым и хьэрычэткIэ псэуащ, арщхьэкIэ жыжьэ хунэхьэсакъым.
— Алыхьыр согъэпцI, сыкъэтэджу, зыстхьэщIу, зысхуапэу, сышхэу — апхуэдиз гугъуехь стелъу сызэрыпсэунум сыхуейм! — жиIэри, щIалэжьым зыпилъэжащ.
Аращ гугъуехьым къыщIэгъэтэджэн щIыхуейр.
Зэрыхъум елъытащ
И фызыр куэдрэ мылъхуэу щысауэ, щIалэжьым къуэ къыхуалъхуат.
И ныбжьэгъухэр гуфIакIуэ къыхуэкIуауэ къехъуэхъурт.
Зы къуэ щхьэкIэ сынохъуэхъунукъым, тIу-щы уиIэн хуейщ, — жиIащ къэкIуахэм ящыщ зым.
— Уэлэхьэ, ар фIы хъумэ, сэ схурикъунмэ, ауэ бзаджэ хъумэ — жылэм зэрыщыту тхурикъунщ, — жиIащ адэм.
Узэджэр къокIуэ
ТIу шыгум ису здэкIуэм, япэкIэ плъэхэри — зы лIыжь тхьэмыщкIэ гуэр хьэлъэ телъу кIуэрт.
— Мобы дызэрыщIыхьэу, сивгъэтIысхьэ жиIэнурэ къыдэлъэIунущ. Сэ сымаджэ зысщIынщи сигъуэлъхьэнщ. Уэ сымаджэ илъщ жыIи, къыумыгъэтIысхьэ, — жиIэри, язым щIакIуэ зытрипIэри шыгум игъуэлъхьащ.
Шыгур жэуэрэ, хьэлъэ зытелъ лIыжьым щIыхьащ.
— КхъыIэ, сигъэтIысхьэ, щIалэфI, хьэлъэ стелъщ, псапэ хъунщ! — жиIащ лIыжьым.
— Уэлэхьэ, мыхъуну, тхьэмадэ, сымаджэ хьэлъэ илъщ! — жиIэри, шым хэуэри блэжащ.
— Алыхьым узыншэ ищIыж! — жиIащ лIыжьым.
Куэд ямыжу, шыгухур и гъусэм еджащ:
— Дыкъыблэжащ а сымаджэ зыщIэпщIам, тэджыж! — жиIэри.
АрщхьэкIэ къэтэджыжыртэкъым.
ЩIакIуэр трихрэ еплъмэ, — «сымаджэр» лIат.
Къигъэшыжауэ къыщыблэжыжым лIыжьыр шыгухум еупщIащ:
— Щхьэ къэбгъэкIэрэхъуэжа, тIу?
— Сымаджэр лIащ! — жиIащ шыгухум.
— Алыхьым гущIэгъу къыхуищI! — жиIащ лIыжьым.
Пощтым фошыгъу къишэу пIэрэ?
Пасэм щыгъуэ щIалэхэр хъыджэбзаплъэ кIуэуэ щытащ.
Апхуэдэ хъыджэбзаплъэ кIуа щIалэжьыр, зэплъыну хуея хъыджэбзым фIэкIа дэмысу ирихьэлIащ.
КъызыхуэкIуа хъыджэбзри бзаджэжьт: фошыгъу хэмылъу, шеибжьэ къыхутригъэувэри, къыщхьэщыувэжащ.
ЩIалэжьыр еIубри, — шейм фошыгъу хэлътэкъым.
«Зу, зу, зу» жригъэIэу шейбжэмышхымкIэ зэIищIэу щIидзащ.
А зэманым пощтыр зезышэ шыхэм уэзджынэ якIэрыщIауэ щытащ, зэрыпощтыр ящIэн щхьэкIэ.
ЩIалэжьым щимыгъэтыжыххэу стэканыр «щигъэпсалъэм», хъыджэбзым жиIащ:
— Пощтыр къэса си гугъэщ.
ЩIалэжьри бзаджэжьти:
— Фошыгъу къишамэ еупщIыт а пощтым, — жиIащ.
Хъыджэбзыр щIэкIри фошыгъу къыхуихьащ.
Зиш яужь къинэм си мылъкур ейщ
Я адэр щылIэм, и къуитIым уэсят къахуищIащ:
— Фи шитIыр къызэдэвгъажи, зиш яужь къинэм си мылъкур ейщ, — жиIэри.
Адэр лIэри щIалъхьэжащ, мылъкур зыгуэрым лъысын хуейтэкъэ…
Адэм и уэсятыр ягъэзэщIэну я шы зырызым шэсри губгъуэм дэкIащ.
Зэбгъуроувэри, яшхэр ирагъэлъ, дэтхэнэри хуейщ и шыр иужь къинэнуи, къыжьэдакъуэж.
Апхуэдэу, щхьэж и шыр иужь къыхуимыгъанэу куэдрэ пылъауэ, шыхэми тхъурымбэр къайтIэтIэхыу зэхаукIауэ, зы шу гуэр блэкIыу ар илъэгъуащ. Апхуэдэу щIащIым щыщIэупщIэм, Iуэхур зыIутыр къыжраIащ.
— ФишхэмкIэ фызэхъуажи фыкъызэдэжэ, делэжьитI! — жиIэри, шур блэкIащ.
Япэ джалэм ущIэмынакIэ
ЛIыжьыр уэрамым здрикIуэм, шыщхьэ къупщхьэжь щылъым игъэлъэпэрапэри, джэлащ.
Уэршэру уэрамым дэс щIалэ гупым ар щалъагъум, зэщIэдыхьэшхащ ину.
— Фымыдыхьэшх, цIапIэ къом, си ныбжь фынэсмэ, сэ схуэдэ фыхъунущ, абы фыфIэкIыжмэ, мыбы хуэдэ фыхъунущ! — жиIэри, щхьэ къупщхьэр яригъэлъагъури, лIыжьыр и гъуэгу теувэжащ.
Шыц уэсыр къесу узэрысым уимыкI
ХьэщIэмрэ бысымымрэ зэбгъэдэсу махуэр кIуащ. «ХьэщIапIэрынэр емыкIущ» жыхуаIэрати, бысымым и жагъуэт хьэщIэр жэщ къинэну.
Ауэ дунейр къызэрызэIыхьам къыхэкIыу, хьэщIэми гъуэгу техьэжын таучэл ищIыртэкъыми, зигъэхъейртэкъым.
— Къысхуэгъэгъу, си хьэщIэ, сыщIэкIынщи дунейм и щытыкIэм сыкъеплъынщ, — жиIэри, щымыхъум, бысымыр щIэкIащ. Зыкъиплъыхьщ-зыниплъыхьри, къыщIыхьэжащ.
— Дуней дэгъуэщ, уафэ лъащIэри нэхущ, хьэщIэихуж уэсщ, — жиIащ бысымым.
— ГъэщIэгъуэныр къызжепIаи, си бысым, — и дамитIыр дришейри, хьэщIэр щIэкIащ. Зыкъиплъыхьщ-зыниплъыхьри, къыщIыхьэжащ.
— «Шыц уэсыр къесу узэрысым уимыкI!» — жиIащ пасэрейм, си ныбжьэгъужь, — жиIэри тIысыжащ.
Сыт щыIэ абы нэхъыфI?!
Я адэр лIэуэ телът, и къуэжьхэр щхьэщытт, Iыхьлыхэри благъэхэри зэхуэсат.
— Ей, сэ фэ къыфхуэзгъанэри!.. — къыхэщэIукIырт адэр.
— ЖыIэ, ди адэ, сыт къытхуэбгъанэр? — еупщIырт и къуэхэр.
— Ей, сэ фэ къыфхуэзгъанэри!.. — аргуэру жиIэрт адэм.
— Ди адэм къытхуигъанэр къыщIыджимыIэр хамэ щIэтщи аращ. ФыщIэкI! — унафэ ящIщ абыхэми, езыхэм нэмыщI адрей псори пэшым щIагъэкIащ.
— ЖыIэ иджы, ди адэ, сыт къытхуэбгъанэр? — щIэупщIащ зэшхэр.
— Мы дуней нэхур къыфхузогъанэ, хуэмыху къом! Сыт щыIэ абы нэхъыфI?! Дахэ-дахэу абы фытет, фымыуцIэпIу.
Къамэм сыщыхуей хъунур сэ сщIэрэ?
Дизыкъуажэ нэмэз щищIкIэ и къамэр зэи зыкIэрихыртэкъым. Иджыри арати, къамэр кIэрыщIауэ нэмэзлыкъым тест.
— Ан-на, нэгъуэщI мыхъуми, нэмэзыр пщIыху къамэр зыкIэрыпхмэ, сыт къэхъун? — жиIащ фызым, хуэмышэчыжу.
ЛIым сэлам нэужьым жэуап итыжащ:
— Мы нэмэзым сыщытес дакъикъэрамэ сщIэрэ сэ къамэм сыщыхуей хъунур?
Нысэгъукъуэ нэхърэ, тIуанэ къуибгъу
Автобусым ису фызитI зопсалъэ:
— Ан-на, мащIэ щIа дызэрызэрымылъагъурэ! Дауэ фыщыт псори дызыщIэупщIэнкIэ?
— Алыхьыр фIыкIэ къыпщIэупщIэ! Ди щытыкIэр Алыхьым къузэритынщ.
— Иджыри фызэхэс уи нысэгъум фэрэ?
— АтIэ мыгъуэ, ар Алыхьым къыстрилъхьа бэлыхьщ.
— Бын дапщэ уиIэ?
— ЦIыкIуибгъу сиIэщ, тхьэ!
— Алыхьым къыпхуигъэхъу! Уи нысэгъум-щэ?
— И щхьэ матэ хуэдизу зы къуэжь иIэщ, тхьэ, лъагъугъуей хъужауэ, — жиIащ.
