Зыужьыныгъэр щIэгъэхуэбжьэным хуэунэтIа хэкIыпIэхэр
Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Ю. А. республикэм и Парламентым зыхуигъэзащ
КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий Правительствэм и Унэм дыгъуасэ къыщыпсэлъащ республикэм и Парламентым Зэрызыхуигъазэм теухуауэ.
Республикэм законхэр къыдэзыгъэкI и органым и зэIущIэм хэтащ федеральнэ центрым и лIыкIуэхэр, Урысей Федерацэм и Федеральнэ Зэхуэсым и Къэрал Думэм, ФедерацэмкIэ Советым я депутатхэр, КъБР-м и Правительствэм, министерствэхэм, ведомствэхэм, Конституцэ Судым, Суд Нэхъыщхьэм, Арбит- раж Судым, хабзэхъумэ органхэм, муниципальнэ щIыналъэхэм, КъБР-м и ХэхакIуэ комиссэм, КъБР-м и Жылагъуэ палатэм, еджапIэ нэхъыщхьэхэм, цIыхухэм я хуитыныгъэхэм къащхьэщыжынымкIэ зэгухьэныгъэхэм, дин зэгухьэныгъэхэм я унафэщIхэр, политикэ партхэмрэ творческэ зэгухьэныгъэхэмрэ я лIыкIуэхэр.
Ди щIыналъэм зэман къэкIуэнум щIэгъэхуэбжьауэ зегъэужьынымкIэ унэтIыныгъэ нэхъыщхьэхэм ящыщу республикэм и Iэтащхьэм къыхигъэщхьэхукIащ цIыхухэм я псэукIэр егъэфIэкIуэныр, экономикэр, къэрал управленэр, социальнэ IэнатIэр, промышленностыр, псэупIэ-коммунальнэ инфраструктурэр къэгъэщIэрэщIэжыныр, инвестицэ лэжьыгъэм зегъэужьыныр, щIэныгъэм, егъэджэныгъэм, узыншагъэр хъумэным гу- лъытэ яхуэщIыныр, анэмрэ сабиймрэ я Iуэхур дэгъэкIыныр, законымрэ хабзэмрэ гъэбыдэныр, цIыхухэм я шынагъуэншагъэр къызэгъэпэщыныр, нэгъуэщIхэри.
Парламентым Зэрызыхуигъэзам КIуэкIуэ Юрий къыщыхигъэщхьэхукIащ Урысей Федерацэм и Президентыр хэхыным кърикIуахэм цIыхухэм жыджэрагъышхуэ къызэрыхалъхьар. Дызэрыгугъауэ, жиIащ къэпсалъэм, хэхыныгъэм икъукIэ нэрылъагъуу щытекIуащ къэралми дуней псоми къыщалъыта ди пашэ, политик губзыгъэ, лIыгъэ зыхэлъ цIыху Путин Владимир Владимир и къуэр. Абы и мурад нэхъыщхьэр къэралым и щIыхьым- рэ ефIэкIуэныгъэмрэщ, абы щыпсэу лъэпкъхэм я насыпырщ.
Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхухэм зэхэщIыкIышхуэ яхэлъу Iэ яIэтащ икIи абыхэм я нэхъыбапIэр Путин Владимир и телъхьэу, Урысейр нэхъри лъэщ щIыным и телъхьэу къэуващ.
Республикэм и Iэтащхьэр зэпкърыхауэ тепсэлъыхьащ щIыналъэм и экономикэм иджыпсту и щытыкIэм, дэтхэнэ IэнатIэми зэман гъунэгъум къриубыдэу щызэфIэгъэкIын хуейхэм. Промышленностым и лъэныкъуэкIэ къапщтэмэ, республикэм блэкIа илъэсхэм ехъулIэныгъэ нэрылъагъухэр иIащ. Мы IэнатIэм иджыпсту щагъэзащIэ инвестицэ проект инхэр, апхуэдэу IуэхущIапIэхэр къэгъэщIэрэщIэжыным хуэгъэза программэхэр.
Иджыпсту гулъытэшхуэ хуащI Тырныауз и вольфрам-молибден къыщIэхыпIэр зэтегъэувэжыным. Нобэм ирихьэлIэу щIэрыщIэу къабжыжащ а щIыналъэм щыIэ руда гъэтIылъыгъэхэр зыхуэдизыр. «Iуащхьэмахуэ къурш-руда комбинат» жэуап зэхэгъэщхьэхукIа зыхь зэгухьэныгъэ къызэрагъэпэщащ.
«Этана» промышленнэ комплексыр щызэтрагъэувэкIэ зэрызэдэлэжьэну щIыкIэм теухуа зэгурыIуэныгъэм ипкъ иткIэ абы хэтыну псоми япэ лъэхъэнэм хиубыдэ лэжьыгъэхэр ирагъэжьэнущ. Абы теухуа контрактым Iэ щIадзын хуейщ дяпэ махуэ зыбгъупщI нэхъыбэ дэмыкIыу. Абы къыдэкIуэу хьэзыр ящI «Этана» проектым и социальнэ Iыхьэри. Ар зытеухуар цIыхухэм папщIэ иджырей псэуалъэхэр щIынырщ.
КIуэкIуэ Юрий къыхигъэщхьэхукIащ республикэм промышленностым зыщегъэужьынымкIэ фонд къызэгъэпэщыпхъэу къызэрилъытэр. Ар сэбэп хъунущ мы IэнатIэм хиубыдэ IуэхущIапIэхэр къэгъэщIэрэщIэжынымкIэ, иджырей производствэхэр зэтегъэувэнымкIэ, нэгъуэщI къэралхэм къыщащэхум фIагъкIэ къыкIэрымыху продукцэ къыщIагъэкIынымкIэ.
Республикэм и экономикэм и IэнатIэ нэхъыщхьэ дыдэхэм ящыщщ агропромышленнэ комплексыр. Абы зегъэужьыным 2017 гъэм сом меларди 2-м щIигъу трагъэкIуэдащ. Ахъшэм щыщу сом мелуан 370-м нэблагъэ республикэ бюджетым къыхахащ. Апхуэдэ гулъытэм и фIыщIэщ мы гъэм гъавэ тонн зы мелуаным щIигъу къызэрырахьэлIар. ЯпэкIэ зэи къэмыхъуауэ, мы гъэм хадэхэкI тонн мин 510-рэ кърахьэлIащ, пхъэщхьэмыщхьэмрэ мэракIуэмри нэгъабэ елъытауэ процент 41-кIэ нэхъыбэщ.
Мэкъумэш IэнатIэм дяпэкIэ зегъэужьынымкIэ стратегие нэхъыщхьэр дэтхэнэ зы цIыхуми тещIыхьауэ къалэжь продукцэр нэхъыбэ щIынырщ, сырьём нэхъ куууэ елэжьынырщ. А къалэнхэр дэгъэкIыным хуэунэтIыпхъэщ ди мэкъумэшыщIэхэм я гулъытэр.
Республикэм и Iэтащхьэм КъБР-м и Парламентым Зэрызыхуигъэзам увыпIэ пыухыкIа щагъуэтащ туризмэмрэ рекреацэ комплексымрэ, транспортым, гъуэгухэм шынагъуэншагъэ къыщызэгъэпэщыным. Ухуэныгъэм и гугъу щищIым КIуэкIуэ Юрий къигъэлъэгъуащ псэупIэхэр ухуэнымкIэ къыпэщыта къалэнхэр республикэм хъарзынэу зэригъэзэщIар. КъБР-м псэупIэу метр зэбгъузэнатIэ мин 427-рэ хьэзыр щащIащ, 2016 гъэм елъытауэ ар проценти 103,5-рэ мэхъу. ПсэупIэ кхъахэхэм щIэсхэр гъэIэпхъуэнымкIэ щIыналъэ программэм ипкъ иткIэ фэтэрыщIэхэр иратащ цIыху 1735-м икIи 2013 — 2017 гъэхэм ятещIыхьа республикэ программэр нэсу ягъэзэщIащ.
Къызэхуэсахэр яфIэгъэщIэгъуэну едэIуащ республикэм и Iэтащхьэм Парламентым Зэрызыхуигъэзам экологием, псэупIэ-коммунальнэ хозяйствэм ятеухуа и Iыхьэхэм. Апхуэдэу абы къигъэлъэгъуащ социально-экономикэ зыужьыныгъэр тэмэму зэрекIуэкIыр, абы и щыхьэтщ 2017 гъэм къриубыдэу Урысей Федерацэм и Правительствэм КъБР-м саугъэту сом мелуан 774-рэ къызэрыхуиутIыпщар.
Хэхъуэхэм я хэкIыпIэхэм я нэхъыбапIэр тэмэму къэгъэсэбэпа мэхъу икIи абыхэм я хьэкъкIэ республикэ бюджетым мы гъэм сом мелуан 573-кIэ нэхъыбэ къыIэрыхьащ. Апхуэдэу щыт пэтми фадэхэкI къыщIэзыгъэкI IуэхущIапIэхэм я лицензэхэр зэрыIахыжам икIи ахэр къэувыIауэ зэрыщытым къыхэкIыу налогхэр нэрылъагъуу нэхъ мащIэ хъуащ. Апхуэдэ хэщIыныгъэр зэрырагъэкъужыным икIэщIыпIэкIэ егупсысыпхъэщ республикэм и Правительствэри муниципальнэ щIыналъэхэм я унафэщIхэри.
Къытпэщыт Iуэхушхуэхэр гъэзэщIэнымкIэ, и псалъэр щиухым къыхигъэщхьэхукIащ КIуэкIуэ Юрий, хэкIыпIэ нэхъы-щхьэр жылагъуэ хабзэр, граждан зэгурыIуэныгъэр, жылагъуэ-политикэ зэпIэзэрытыныгъэр гъэбыдэнырщ, къарурэ зэфIэкIыу диIэр зэщIэгъэуIуэнырщ.
Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Ю. А. КъБР-м и Парламентым Зэрызыхуигъэзар ди газетым и къыкIэлъыкIуэ къыдэкIыгъуэм тетынущ.
БОРЫКЪУЕЙ Анатолэ.
