КIуэкIуэ Казбек иригъэкIуэкIащ ЦIыхухэм щIэныгъэ нэхъыщхьэ егъэгъуэтынымрэ наукэмкIэ советым и япэ зэхуэсыр
КIуэкIуэ Казбек иригъэкIуэкIащ КъБР-м и Iэтащхьэм деж ЦIыхухэм щIэныгъэ нэхъыщхьэ егъэгъуэтынымрэ наукэмкIэ щыIэ советым, дызэрыт илъэсым фокIадэм и 30-м къызэрагъэпэщам, и япэ зэхуэсыр. Советым цIыху 23-рэ хагъэхьащ: КъБР-м и Правительствэм хэтхэр, цIыхухэм щIэныгъэ нэхъыщхьэ щрагъэгъуэт еджапIэхэм, щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтхэм я унафэщIхэр, республикэм и жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм я лIыкIуэхэр.
ЗэIущIэр къыщызэIуихым республикэм и Iэтащхьэм къызэхуэсахэм ягу къигъэкIыжащ къэралым и Президентым къигъэува къалэн нэхъыщхьэр — 2030 гъэм ирихьэлIэу Урысей Федерацэр щIэныгъэ къэхутэныгъэхэмкIэ дуней псом бжьыпэр щызыIыгъ къэралипщIым хабжэ хъун зэрыхуейр, абы папщIэ къагъэсэбэпыну хэкIыпIэхэм ящыщу цIыхухэм щIэныгъэ егъэгъуэтын IэнатIэр егъэфIэкIуэнри зэрыщытыпхъэр. Абы къыхигъэщащ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэм деж ЦIыхухэм щIэныгъэ нэхъыщхьэ егъэгъуэтынымрэ наукэмкIэ щыIэ советыр къыщIызэрагъэпэщар а Iуэхум хэтыну зи пщэ къыдэхуэ псори я къалэнхэм хузэщIэгъэуIуэныр, сэбэпынагъ нэхъыбэ къахьу IуэхущIапIэхэр зэдэлэжьэныр, республикэм а IэнатIэм зыщегъэужьыным хуэгъэпса къэрал унафэхэр зэхэлхьэныр арауэ зэрыщытыр.
Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм цIыхухэм щIэныгъэ нэхъыщхьэ егъэгъуэтынымрэ наукэмрэ епха и IэнатIэм абы и лъэныкъуэкIэ иIэ зэфIэкIымрэ Iэмалхэмрэ зэпкърихыу зэIущIэм къыщыпсэлъащ КъБР-м и Правительствэм и УнафэщI Мусуков Алий. Абы зэрыжиIамкIэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым щолажьэ щIэныгъэ нэхъыщхьэ щрагъэгъуэт федеральнэ IуэхущIапIэу 3, наукэм хуэгъэпсауэ 5-рэ уней еджапIэ нэхъыщхьэу зырэ. ЩIэныгъэ нэхъыщхьэ егъэгъуэтыным хузэхалъхьа программэхэмкIэ ирагъаджэ студент мин 13-м щIигъу, IэщIагъэ 246-рэ ирагъэгъуэту. Къэхутэныгъэхэр ирагъэкIуэкI унэтIыныгъэ зэхуэмыдэхэмкIэ: цIыху акъылыр здынэсым тегъэпсыхьа Iэмэпсымэхэр щIыным, робототехникэм, полимерхэм я химием, мэкъумэш IэнатIэм щыхапщэ системэщIэхэм, биомедицинэм, нэгъуэщIхэми епхахэмкIэ. Иужьрей илъэситхум патентрэ щIэ гуэр къызэрагупсысам щыхьэт техъуэ тхылъу 426-рэ къратащ ахэр зи IэдакъэщIэкIхэм, фундаментальнэ къэхутэныгъэхэм я Урысей фондым и проект 76-рэ ягъэзэщIащ.
ЗэIущIэм апхуэдэуи къыщыпсэлъащ Бэрбэч Хь. М. и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и ректор Алътуд Юрий, КIуэкIуэ В. М. и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал мэкъумэш университетым и ректор Апажэ Аслъэн, РАН-м и Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ центрым и унафэщI Нэгъуей Залымхъан сымэ.
Тепсэлъыхьащ щIэныгъэлI ныбжьыщIэхэр къэхутэныгъэщIэхэм хэтыным зэрытрагъэгушхуэну Iэмалхэм. ЩIэныгъэлI ныбжьыщIэхэм зыщIагъэкъуэн, ахэр къэхутэныгъэщIэхэр егъэкIуэкIыным драгъэхьэхын мурадкIэ, 2020 гъэм, иджы япэ дыдэу, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэм саугъэтитху игъэуващ, дэтхэнэри сом минищэ хъууэ. КъимыдэкIэ, КъБР-м щIэныгъэмрэ техникэмкIэ и IэнатIэм щатыну Къэрал саугъэтыр, сом мелуан хъур, ягъэуващ, щIэныгъэлI ныбжьыщIэхэм ират стипендием хагъэхъуащ — сом минитIым и пIэкIэ 10000 ират. ЩIэныгъэлI ныбжьыщIэхэм защIэгъэкъуэным хуэгъэза Iуэхухэм адэкIи пащэнущ.
Республикэм цIыхухэм щIэныгъэ нэхъыщхьэ егъэгъуэтын и IэнатIэм зегъэужьыным хуэунэтIа Iуэхухэм щытепсэлъыхьым КIуэкIуэ Казбек жиIащ: «Дэ диIэщ нэхъ хэкъузауэ дызыщылажьэ унэтIыныгъэ хэхахэр — псалъэм папщIэ, мэкъумэш IэнатIэр, промышленностымрэ туризмэмрэ, апхуэдэуи диIэщ дяпэкIэ зызэдгъэужьын хуейхэр — IT-технологием пыщIар. Ауэ нобэ дунейм, щIэныгъэмрэ технологиемрэ апхуэдизу псынщIэу заужьри, мы зэманым зэпIэзэрыту, адрейхэм япеуэфыну къэтлъытэ IэнатIэхэр пщэдей дызыхуэмеижу къыщIидзыжынкIэ зыхуэIуа щыIэкъым, апхуэдэу мыхьэнэшхуэ зэдмыт нэгъуэщI зыгуэрхэр япэ ищу экономикэм и IэнатIэ нэхъыщхьэу къыщIидзынкIэ хъунущ. Ди къалэныр зэманым дыкъыкIэрымыхуным, абы къыдэкIуэхэм дегупсысыным я мызакъуэу, унэтIыныгъэхэр зытелэжьэнур убзыхунырщ, IэнатIэхэр къэгъэщIэрэщIэжыным дыхэтынырщ. Экономикэм нобэ дызыщыIууэ лъэпощхьэпохэм нэхъ псынщIэу жэуап зэреттыфыну Iэмалхэр диIэнырщ».
Япэ зэIущIэм унафэ зыбжанэ къыщащтащ, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щIэм тету зегъэужьыным хуэунэтIа Iэмалхэр зэхэлъхьэным теухуахэри абыхэм яхэту.
Республикэм и Iэтащхьэм зэIущIэр щызэхуищIыжым абы кърихьэлIахэм гу лъаригъэтащ властым и республикэ органхэр щIыналъэм, къэралым я еджапIэ нэхъыщхьэхэм щекIуэкI Iуэхухэм хэт къудей мыхъуу, адэкIи зэрылэжьэну щIыкIэр абыхэм ящIыгъуу яубзыхун, япэкIэ кIуэтэн зэрыхуейм, республикэм и экономикэр мы зэманым зыхуэныкъуэхэм ятещIыхьауэ. «Дызэгъусэу зэхэтлъхьэн хуейщ зыхуэфащэ IэщIагъэлIхэмкIэ дыкъызэзыгъэпэщыну, щIэныгъэ къэхутэныгъэхэр зэредгъэкIуэкIыну политикэр, дэ зыхуэдгъэувыж ехъулIэныгъэщIэхэм дынэсынымкIэ къытхуэщхьэпэнур», — жиIащ республикэм и Iэтащхьэм.
КъБР-м и Iэтащхьэмрэ Правительствэмрэ я пресс-IуэхущIапIэ.
