ФIагъымрэ шынагъуэншагъэмрэ къалъытэ
Илъэс къэс жэпуэгъуэм и 14-м Пщалъэхэм (стандартхэм) я дунейпсо махуэр ягъэлъапIэ. Ар и нэщэнэщ дунейпсо экономикэм зегъэужьыным, промышленностымрэ сатумрэ я сэбэп зыхэлъхэр пхыгъэкIыным, я зэфIэкIхэмкIэ зэхъуэжэным, технологие пэрытхэр хэIущIыIу щIыным пщалъэхэм щагъэзащIэ мыхьэнэм зэпымыууэ хэгъэхъуэным. Дуней псор пщалъэхэм тетщ. Абыхэм ди псэукIэр зыхуэдэр ягъэбелджылы, фIэщхъуныгъэмрэ шынагъуэншагъэмрэ къызэрагъэпэщ, апхуэдэу гъащIэм и лъэныкъуэ псоми ахэр лъабжьэ яхуохъу.
Я мыхьэнэр щIагъэбыдэн мурадкIэ, Пщалъэхэм я дунейпсо махуэм папщIэ, илъэс къэс къыхуеджэныгъэщIэ къыхах. Мы гъэм ар ирагъэкIуэкI «Дунейпсо пщалъэхэр зыужьыныгъэм и лъабжьэщ» къыхуеджэныгъэм щIэту.
СтандартизацэмкIэ Дунейпсо организацэхэм — МЭК-м, ИСО-м, МСЭ-м лъэпкъ, щIыналъэ пщалъэ куэдыкIейхэр зэпашэч, сату Iуэхум хэлъ лъэпощхьэпохэр зэфIах, социально-экономикэ зыужьыныгъэм зэуIуу сэбэп яхуохъу, ардыдэмкIи дунейпсо Iуэху зехьэкIэ пэрытхэр зэкIэлъагъакIуэ.
ЗыщIыпIэ дыпсэлъэну дыхуеймэ, телефон станцым занщIэу зэрызыпытщIэфынур дощIэ, сымаджэ дыхъумэ, иджырей медицинэ IэмэпсымэкIэ къыдэIэзэну дыщогугъ, автомашинэм дисмэ, рулри, гулъэфри хэту, абы и щытыкIэр тэмэму къытщохъу, дызыхуей хъыбархэр ИнтернеткIэ псынщIэ дыдэу къэдгъуэтыну къытфIощI. А фIэщхъуныгъэ псори дунейпсо пщалъэхэм къытхалъхьэ, продукцэхэм, Iуэхутхьэбзэхэм я фIагъыр, къыдэгъэхуэныгъэр, шынагъуэншагъэр, дзыхьымрэ зэдэлэжьэныгъэмрэ абыхэм къызэрагъэпэщ, зэдэрэгъуу я IэдакъэщIэкIхэр дунейпсо рынокым щыпхагъэкIыным трагъэгушхуэ. Пщалъэхэм я фIыгъэкIэ дуней псом я зэфIэкIхэмкIэ щызохъуажэ, апхуэдэу бизнесым, правительствэхэм, жылагъуэхэм я зэдэлэжьэныгъэм лъабжьэ быдэ яхуохъу. Экономикэм жыджэру зезыгъэужь Iэмалхэр къагъэсэбэп, продукцэхэмрэ Iуэхутхьэбзэхэмрэ нэхъ тыншу яIэрыхьэн папщIэ, зи Iэпкълъэпкъым сэкъат иIэхэм щытыкIэфI къыхузэрагъэпэщ.
«Къэбэрдей-Балъкъэрым и ЦСМ» ФБУ-р документхэмрэ нэгъуэщI тхылъхэмкIэ къулейщ. Апхуэдэщ лъэпкъ, дунейпсо пщалъэхэм, техникэ регламентхэм теухуахэр, щIэныгъэ-техникэ, экономикэ журналхэр, зэрыгъуазэ методикэхэр, урысейпсо классификаторхэр, нэгъуэщI куэдхэри.
Центрым, республикэм и предприятэхэм, организацэхэм я IэщIагъэлIхэр, щхьэзакъуэ хьэрычэтыщIэхэр, цIыху щхьэхуэхэр Iэмал имыIэу зыхуей щIэныгъэ-техникэ хъыбархэмкIэ, стандартизацэм, метрологием, гъэунэхуныгъэм я пщалъэ тхылъхэмкIэ къызыдогъэпэщ, ахэр зэпымыууэ зэхудогъакIуэ.
Лэжьыгъэ псоми я нэхъыбэр зыгъэзащIэр центрым метрологиемкIэ и къудамэхэрщ. Абыхэм къызэрапщ Iэмэпсымэхэм я щытыкIэр къапщытэ, фIагъышхуэ яIэу щIэуэ къагупсысахэр хэпщэнымкIэ IэнатIэхэм ядоIэпыкъу, къагъэсэбэп псыр, токыр зыхуэдизыр къызэралъытэ, коммунальнэ Iуэхутхьэбзэхэм хуэзэм къыдэзыгъахуэ иджырей Iэмэпсымэхэм я зехьэкIэм республикэм и цIыхухэр хагъэгъуазэ. Ди деж къыщызэIутха участкэм а Iэмэпсымэхэм я щытыкIэм зы махуэм къриубыдэу тыншу щыкIэлъагъэплъыф. Абы папщIэ дызыхуей псори диIэщи, зэрызэхуагъакIуэ Iэмалхэр нэгъэсауэ къагъэсэбэп. ЕрыскъыхэкIхэм, щIыдагъэхэкIхэм я фIагъыр къыщапщытэ, электротехникэмрэ радиацэмрэ щыкIэлъыплъ ди лабораторэхэр зэпIэзэрыту мэлажьэ. Техникэ, пщалъэ Iуэхухэр зэхуэгъэкIуэным, зыуэ щыт къэхутэныгъэхэр егъэкIуэкIыным, продукцэр зыхуэдэмрэ абыхэм я шынагъуэншагъэмрэ къэлъытэным хуэунэтIауэ ди IэщIагъэлIхэм куэд зэфIагъэкI. Къэбэрдей-Балъкъэрым и Правительствэм, къалэ, район администрацэхэм, Iуэхур зэхьэлIа министерствэхэм, федеральнэ кIэлъыплъакIуэ IэнатIэхэм купщIафIэу дадолажьэ.
Продукцэ къыщIэзыгъэкI, лэжьыгъэрэ Iуэхутхьэбзэрэ зыгъэзащIэ республикэм и предприятэхэм, организацэхэм зыщагъэгъупщэн хуейкъым я IэдакъэщIэкIхэр къызэрапщытэ пщалъэхэм мы зэманым мыхьэнэшхуэ зэрагъэзащIэр, абыхэм фIагъым куэдкIэ зэрыхагъахъуэр, фейдэ нэхъыбэ къызэрыпэкIуэр. Сыту жыпIэмэ, щэхуакIуэр псом япэу зэплъыр пщалъэм къызэритIасэрщ. ГОСТ-м тету ягъэхьэзыра продукцэр нэхъыфIщи, ар тегушхуауэ ящэху.
Стандартизацэм и IэнатIэм пэрыт республикэм и IэщIагъэлI псоми Пщалъэхэм я дунейпсо махуэмкIэ сохъуэхъу. Илъэс куэдкIэ узыншагъэ быдэ фиIэну, фи Iуэхухэмрэ фи мурадхэмрэ фехъулIэну, фи лэжьыгъэр дяпэкIи нэхъ купщIафIэ хъуну си гуапэщ.
ШУРДЫМ Юрэ,
«КъБР-м стандартизацэмкIэ, метрологиемрэ гъэунэхуныгъэмкIэ и къэрал щIыналъэ центр» ФБУ-м и унафэщI.
