Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий лэжьыгъэ IуэхукIэ республикэм и щIыналъэхэм щыIащ
Дыгъэгъазэм и 7-м КъБР-м и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий Дзэлыкъуэ районым хыхьэ Псынэдахэ къуажэм щыIащ. Абы мэкъумэшхэкI жылэхэр егъэфIэкIуэным елэжьыну къыщызэIуаха «Юг-Сервис» IуэхущIапIэщIэр зригъэлъэгъуащ.
IуэхущIапIэр нэхъыбэу зэлэжьыр нартыхурщ, Урысейм и щIыналъэхэм щIэупщIэ щаIэу.
«Юг-Сервисыр» 2014 гъэм яухуэн щIадзащ, лажьэу щаутIыпщар 2017 гъэрщ. Абы лэжьапIэ IэнатIэ 21-рэ къызэригъэпэщащ, цIыхухэм я улахуэр ику иту сом мин 18 — 25-рэ мэхъу. IуэхущIапIэм щIы гектари 110-рэ иIыгъщ, лабораторэ хэтщ, зэрылажьэ Iэмэпсымэхэр ди къэралымрэ Австриемрэ щащIхэм ящыщщ. IэщIагъэлIхэр щагъасэ центр IуэхущIапIэм къыщызэIуахыну я мурадщ.
«Юг-Сервис» IуэхущIапIэр къызэрагъэпэщыным къэралым сом мелуан 18 хилъхьащ, псори зэхэту абы сом мелуани 133,8-рэ текIуэдащ. КъБР-м и Iэтащхьэм жиIащ мэкъумэш IэнатIэм зрагъэужьыным теухуауэ къэралыр цIыхухэм дэIэпыкъуэгъу зэрахуэхъум мыхьэнэшхуэ иIэу къызэрилъытэр.
«Дызыхунэсам Iуэхур къыщыдгъэувыIэнукъым. Дэ дгъэхьэзырым къищынэмыщIа, бэджэндырылажьэхэми я нартыхур къэтщэхуу зэтедублэнущ. Мы гъэм «Мэшыкъуэ» зи фIэщыгъэ нартыхум хуэдэу тонн мини 2 къэдгъэкIащ, дэ дгъэкIа жылэ Красноярск щIыналъэм едгъэшэнущ. Апхуэдэуи Башкирием, Тэтэрстаным, Къэзахъстаным, Белоруссием ди жылэхэр ящэхуну догугъэ, — къыхигъэщащ «Юг-Сервис» IуэхущIапIэм и унафэщI Шыбзыхъуэ Мухьэмэд. Абы жиIащ лэжьыгъэ псори зэтраублэмэ, илъэс къакIуэ нартыху жылэ тонн мини 5-м нэс зэрагъэтIылъыфынур.
КIуэкIуэ Юрий жиIащ мэкъумэшыщIэхэм я лэжьыгъэр псыхэкIуадэ зэрымыхъунур ящIэу щытмэ, я Iуэхум нэхъри зэрегугъунур.
КъыкIэлъыкIуэу КъБР-м и Iэтащхьэр еплъащ Псынэдахэ къуажэм щаухуэ ЩэнхабзэмкIэ унэм лэжьыгъэхэр здынагъэсам. Ар хьэзыр хъуным куэд къэнэжакъым, дыгъэгъазэм и кIэм къызэIуахыну я мурадщ.
Дзэлыкъуэ районым и щIыпIэ администрацэм и Iэтащхьэ Джатэ Руслан КъБР-м и Iэтащхьэр щыгъуазэ ищIащ унэм и пэшышхуэр цIыху 300-м зэратещIыхьар. «Дыгъэгъазэм и 25-м УФ-м мэкъумэш IэнатIэхэмкIэ и министерствэм и комиссэм ЩэнхабзэмкIэ унэр къипщытэнущ, дыгъэгъазэм и 27 — 29-хэм илъэсыщIэ зэхыхьэхэр щедгъэкIуэкIыну ди мурадщ», — къыхигъэщащ Джатэм.
КIуэкIуэ Юрий жиIащ «2014 — 2017 гъэхэм ятещIыхьауэ, апхуэдэуи 2020 гъэ пщIондэ къуажэ щIыпIэхэм зегъэужьыным и IуэхукIэ» федеральнэ программэ хэхам хыхьэу ухуэныгъэм сом мелуан 43-рэ зэрыхухахар, ар зыхуей хуэзауэ къамыгъэсэбэпыфмэ, иужькIэ апхуэдэ гулъытэ зэрамыгъуэтыжынур. Абы район унафэщIхэм яжриIащ зытращIыхьа пIалъэм ЩэнхабзэмкIэ унэр къызэIуахыну зэращыгугъыр.
Бахъсэн щIыналъэм
Бахъсэн районым хыхьэ Жанхъуэтекъуэ къуажэм КъБР-м и Iэтащхьэм щыгъуазэ зыщищIащ «Жаппуева Ж. Х.» мэкъумэш-фермер IуэхущIапIэм DeLaval фирмэм жэм кърырашыну къыщIигъэкI робот Iэмалхэр къызэрыщагъэIурыщIэм.
IэщIагъэлIхэм зэрыжаIэмкIэ, апхуэдэ Iэмэпсымэхэр къыщагъэсэбэпу Кавказ Ищхъэрэ псом щыIэр зи гугъу тщIы мэкъумэш IэнатIэм и закъуэщ. Иджырей Iэмэпсымэхэр фермэм щагъэуващ 2017 гъэм и фокIадэм къэрал субсидие къазэрыIэрыхьам и фIыгъэкIэ. ТехнологиещIэм къепщытэ гъэшым и фIагъри жэмым и узыншагъэр зыхуэдэри. Уеблэмэ дэтхэнэ Iэщми и щытыкIэр къэзыгъэлъагъуэ базэ иджы яIэщ.
Мы зэманым фермэм австрие лъэпкъхэм ящыщ жэм къашу 130-рэ тетщ. Махуэм и кIуэцIым шэ тонни 2 къыщIаш, ар Налшык шэ комбинатым яшэ. IэщIагъэлIхэр дяпэкIэ щогугъ илъэсым и кIуэцIым ику иту шэ килограмм мини 8 къашыну.
КIуэкIуэ Юрий жиIащ фермэм и зэфIэкIхэм щIыналъэм щылажьэ адрей мэкъумэш IуэхущIапIэхэри щыгъэгъуэзэн зэрыхуейр.
Iуащхьэмахуэ
щIыналъэм
КъБР-м и Iэтащхьэм зыщиплъыхьащ Урысей Ипщэм щынэхъ ин дыдэу къалъытэ, бдзэжьей щагъэхъу IуэхущIапIэм. Тырныауз дэт а IэнатIэм къыщагъэсэбэп иужьрей дыдэу къагупсыса Iэмалхэр. Хозяйствэм къызэщIиубыдэ метр зэбгъузэнатIэ мини 5-м щагъэуващ бдзэжьейхэр щагъашхэ псыгуэн 70. IуэхущIапIэм къызыхуэтыншэу и лэжьыгъэр 2019 гъэм ирихьэлIэу зэтриублэмэ, осётр бдзэжьей лIэужьыгъуэу тонн 50-рэ бдзэжьей жылэу тонни 3-рэ илъэсым яIэнущ.
IуэхущIапIэм и унафэщI Макитов Ибрэхьим зэрыжиIамкIэ, бдзэжьейр зэрагъашхэ Iэмалищ къагъэсэбэп.
КIуэкIуэ Юрий адэкIэ Тырныауз къыщызэIуихащ къалэдэсыр куэд щIауэ зыпэплъа автовокзалыщIэр. А зэхыхьэм хэтащ КъБР-м и Правительствэм, Iуащхьэмахуэ районым и щIыпIэ администрацэм я лIыкIуэхэр, къалэдэсхэр, ныбжьыщIэхэр.
Iуащхьэмахуэ районым и щIыпIэ администрацэм и унафэщI Залиханов Къанщобий къыщыпсалъэм жиIащ илъэс куэд хъуауэ цIыхухэм уэшхыр къатешхэу, уэсыр къатесэу фIэкIа транспортым щыпэплъэн гъущапIэ зэрамыIар икIи КъБР-м и Iэтащхьэм къахуигъэува къалэным зэрыпэлъэщам зэригъэгушхуэр. Апхуэдэуи абы фIыщIэ яхуищIащ унэр ухуэным зи мылъку хэзылъхьа, «Эльбрустранс» IуэхущIапIэм и унафэщI Темукуев Хьэшым, я чэнджэщкIэ зэпымыууэ закъыщIэзыгъэкъуа, КъБР-м и Iэтащхьэм инвестицэ политикэр пхыгъэкIынымрэ инновацэхэмкIэ и лIыкIуэ хэха Къармокъуэ Хьэчим, КъБР-м Транспортымрэ связымкIэ и къэрал комитетым и унафэщI Къудей Арсен сымэ.
Иджырей мардэхэм тету яухуа автовокзалым хэтщ цIыхухэр транспортым щыпэплъэ хъуну пэшитI, шхапIэ, медицинэ пэш, аптекэ, сабий цIынэ зыIыгъхэм папщIэ пэш хэха.
КIуэкIуэ Юрий къыхигъэщащ Тырныауз къыщызэIуах автовокзалымрэ бдзэжьей щагъэхъу IуэхущIапIэмрэ къалэдэсхэр зыщыгуфIыкIын Iуэхуу къэмынэу, республикэ псом дежкIи мыхьэнэшхуэ зэраIэр.
— Ди щIыналъэм зэрызиужьыр нэрылъагъущ. Къапщтэмэ, Тырныауз къалэм Iуащхьэмахуэ лъапэр къытхузэIуех, абы къыхэкIыуи ар нобэрей гъащIэм декIуу щытын зэрыхуейр зыщыдгъэгъупщэ хъунукъым. Нобэ сэ республикэм и мэкъумэш IэнатIэ зыбжанэм сыщыIащ Бахъсэн, Дзэлыкъуэ районхэм щылажьэу. Гу зылъыстаращи, ди республикэм щымащIэкъым я щхьэ Iуэху закъуэ мыхъуу, «ди лъахэр едгъэфIэкIуарэт» жызыIэхэр. Ар куэд и уасэу къызолъытэ, — жиIащ КъБР-м и Iэтащхьэм.
БАГЪЭТЫР Луизэ.
