Былымыхь Каринэ: ЦIыхур щIохъуэпс ехъулIэныгъэм
Жэпуэгъуэм и 25-29-хэм Москва щекIуэкIащ пауэрлифтингымкIэ дунейпсо чемпионат (WRPF версие). Къэрал 34-рэ зыхэта зэхьэзэхуэм ди лъахэгъухэр къыщыхэжаныкIащ. Тэрч районым хыхьэ Курп Ищхъэрэ къуажэм щыщ Былымыхь Каринэ (кг 67,5-рэ) троеборьемкIэ дунейпсо чемпионкэ хъуащ, килограмм 315-рэ къиIэтри. Абы и тренер Унэж Владимир (Мусэбий) ветеранхэм я зэпеуэм (килограмми 100-м нэсхэм) дыжьын медалыр щызыIэригъэхьащ, Хьэщпакъ Мусэ (кг 82,5-рэ) килограмм 580-рэ иIэу зэпеуэм етIуанэ щыхъуащ.
Чемпионатым дыщэ медалыр къыщызыхьэхуа Былымыхь Каринэ упщIэ зыбжанэм жэуап къредгъэтащи, ди гуапэу фыщыдогъэгъуазэ къыджиIахэм.
— Каринэ, сэ зэрысщIэмкIэ, спортым пасэу удихьэхауэ щытащ. Дигу къэгъэкIыжыт сыт хуэдэ лIэужьыгъуэрами…
— ЕтIуанэ классым сызэрыкIуэрэ, спортым сыхэту жыпIэ хъунущ. Абы щыгъуэм Тэрч къалэм сыщеджэрти, самбэмрэ дзюдомрэ щыхуагъасэ секцэм зезгъашэри, еханэ класс пщIондэ куууэ абы сыхэтащ. ГуфIэгъуэ махуэхэм епхауэ илъэс къэс районым къыщызэрагъэпэщ зэхьэзэхуэхэм увыпIэ хъарзынэхэр къыщысхьырт. Си ныбжьыр илъэс пщыкIутIым иту, дзюдомкIэ республикэ зэпеуэм япэ увыпIэр щызыIэрызгъэхьэри, Сочэ къалэм сагъэкIуауэ щытат. АрщхьэкIэ, абы си хьэрхуэрэгъум сыщыпэлъэщатэкъым, ди хьэлъагъхэр мащIэу зэрызэщхьэщыкIам къыхэкIыу. Курп Ищхъэрэ къуажэм дыIэпхъуэжа нэужь, апхуэдэ Iэмалхэр абы сызэрыщимыIам щхьэкIэ, спортыр зы зэманкIэ IэщIыб сщIын хуей хъуащ.
— Пауэрлифтингыр дауэ къыхэпха?
— Атлетикэ хьэлъэм курыт школым сыщыщIэсми сехъуапсэрт, ауэ си адэм фIэфIтэкъым, хъыджэбз цIыкIум дежкIэ ар спорткъым жиIэрти. Нэгъабэ сэ езыр сытегушхуэри, Iуэху сщIащ а спорт лIэужьыгъуэр къызэрызэхъулIэм сеплъыжыну. Къуажэ щIалэхэм школым зэрызыщагъасэр сщIэрти, си закъуэ абыхэм сахыхьэну сыукIытэурэ, зы зэмани дэкIыжащ. 2016 гъэм и дыгъэгъазэм штангэ къэIэтыным зыхуэзгъэсэн щIэздзауэ аращ, си ныбжьыр илъэс 30-м нэблэгъауэ. Сыхуейт атлетикэ хьэлъэ ехъулIэныгъэ гуэрхэр къэзгъэлъэгъуэну, арщхьэкIэ кIасэIуэ хъуауэ къызолъытэ. Илъэс 17 — 18-м ущитым уи бэшэчагъымрэ иужькIэ щIэрыщIэу къыщIэбдзэжу абы къару хэплъхьэнымрэ зэхуэдэкъым. Абы къыхэкIыу пауэрлифтинг спорт лIэужьыгъуэм зыхуэзгъэсэныр нэхъ сфIэкъабыл хъужащ. Къапщтэмэ, зыхуэзмыгъэхьэзырауэ, мы гъэм накъыгъэ мазэм а спорт лIэужьыгъуэмкIэ екIуэкIа республикэ зэхьэзэхуэм япэ увыпIэр къыщысхьащ. Абы сэ Iэмал къызитащ чемпионатхэм сыхэтыну. Нэхъ куууэ пауэрлифтингым елэжьын щыщIэздзар фокIадэращ.
— Дунейпсо чемпионатым сыт хуэдэ гугъуехьхэм ущыIууа? Сыт нэхъыбэу уигу къинэжар?
— А махуэм сызэрыгузэвам и зэран къызэкIыжауэ къысщохъу. Си чэзур къэсу утыкум сыщихьэ дыдэм, си лъэгуажьэр къызэрыщIэмыщымрэ Iэщхьэ зыпыт плIэ зэрысщымыгъымрэ судьяхэм гу лъатэри, сыкъызэтрагъэувыIащ. Къысхуагъэлъэгъуа щыщIэныгъэхэр дакъикъэм и кIуэцIым згъэзэкIуэжын хуейт, арыншамэ, зэпеуэм сыкъыпагъэхунри хэлът. Арати, абдеж сызэрыгузэвам, сызэрыпIэщIам тIэкIу сызэщхьэщихуауэ къысщохъу. Хьэлъэр къыщысIэтым и кIэм нэс сызэрымытIысам, штангэр къыщесхьэхым зэрыжьыхэзгъэуам я зэранкIэ килограмм тхурытху сфIэкIуэдащ. «ПауэрлифтингымкIэ спортым и мастер» цIэр къэсхьыну сыщIэхъуэпсами, къэсIэтын хуеям щыщу а килограмми 10-р схурикъужакъым. ДяпэкIэ абы сыхущIэкъунщ.
Езы чемпионатыр икъукIэ екIуу къызэрагъэпэщат. Апхуэдиз спортсменыр Индием, Монголием, Къэзахъстаным, Белоруссием, дунейм и щIыпIэ нэгъуэщI куэдми къипшу зэхуэпшэсыныр Iуэхугъуэшхуэщ. Спортсменхэр зэхьэрхуэрэгъуми, зыр адрейм хуэгузавэу, зэщIэупщIэу зэрыщытар сигу ирихьащ. Псалъэм папщIэ, Челябинск къикIа зы тренер си гъэсакIуэм къыбгъэдыхьэу къызэрысщытхъуар си гуапэ мыхъуу къэнакъым.
— Пауэрлифтингыр, къапщтэмэ, атлетикэ хьэлъэр, хъыджэбзым къезэгъыу къэплъытэрэ? Узыншагъэм зэран хуэхъуркъэ?
— Хьэуэ. Сэ щапхъэу къыпхуэсхьыфынущ штангэ спорт лIэужьыгъуэм ехъулIэныгъэшхуэхэр щызыIэрагъэхьауэ икIи бынунагъуэшхуэ хъужауэ куэд. Спортыр зэранкъым икIи абызеппщытыну зэи кIасэкъым. И пIалъэр пщIэн хуейуэ аращ, цIыхум и Iэпкълъэпкъыр нэхъыфI имыщIмэ, лейкъым.
— Узыхэт спортым щапхъэ ущиIэ?
— ШтангэмкIэ сыкIэлъоплъ Аккаев Хьэжмуратрэ Клоков Дмитрийрэ я ехъулIэныгъэхэм. Мис абыхэм уадэплъей хъуну къызолъытэ.
— Каринэ, адэкIэ уи мурадхэм дыщыгъэгъуазэт.
— Iэмал сиIэххэмэ, сыхущIэкъунущ адэкIи спортым зэрызыщызужьыным. ЦIыхур щIохъуэпс ехъулIэныгъэм. Сэри аращ. Мы гъэм Краснодар иджыри зы чемпионат щекIуэкIынущи, къызэхъулIэмэ, абы сыкIуэну си мурадщ. Мы зэманым нэгъуэщI щIыпIэ сыкъыщысэбэпыну къысхуэлъагъуркъым — спортращ си гъащIэр.
— Дунейпсо чемпионкэ узэрыхъуар сыт хуэдэу зыхэпщIэрэ?
— Нэхъ лейуэ гурыщIэ гуэр къызитащ жысIэм, пцIы хъуну къыщIэкIынщ. Ауэ, шэч хэмылъу, текIуэныгъэ сызэриIэр си гуапэщ. Куэдым къызжаIэрт: «Сыт мы спортыр зэрыпщIынур?» — жаIэу. Абы сэ схузэфIэкIынур сигъэлъагъужащ икIи сыхущIегъуэжыркъым. Чемпионатым къыщызэхъулIа бжыгъэр сфIэлъагэкъым, нэхъыбэж схуэIэтыну щытауэ къысщохъури, сызэгугъужынущ.
Зыкъэзумысыжынщи, сэ мащIэу сыщхьэхынэщ, абы къыхэкIыу си тренер Унэж Владимир сыт щыгъуи сытригъэгушхуэу, чэнджэщ къызиту зыкъызэрысщIигъэкъуам папщIэ фIыщIэ хузощI. Ар мыхъуатэмэ, апхуэдэ ехъулIэныгъэ сиIэну къыщIэкIынтэкъым. КъищынэмыщIауэ, чемпионатым дыкIуэн щхьэкIэ мылъкукIэ къыддэIэпыкъуахэми фIыщIэ яхузощI. Ахэр Хьэрэдурэ Заурбий, Хьэцым Заур, Жылэхьэж Алим, Къарэжь Тимур, Уэрсей Заур сымэщ.
Епсэлъар БАГЪЭТЫР Луизэщ.
