Рекордхэр зыIэщIэлъ быниблым я адэ
Иджыблагъэ Наро-Фоминск щекIуэкIа Урысей Федерацэм бэнэкIэ хуитымкIэ и чемпионатым домбеякъ медалыр къыщихьащ килограмм 92-м нэс зи хьэлъагъхэм я зэпеуэм хэта Урыш Анзор. Апхуэдэ щIыкIэкIэ ар епщыкIущанэу зэкIэлъхьэужьу (2008 - 2020 гъэхэм) къэралым и бэнакIуэ нэхъыфIищым яхэхуащ. Апхуэдэ иджыри къэс зыхузэфIэкIар Гацалов Хьэжмурат и закъуэщ (2001 - 2013 гъэхэм). Абы щыгъуэми осетин щIалэм дыдейр нэгъуэщI IуэхугъуэкIэ йофIэкI: ар быниблым я адэщ, Хьэжмурат иIэр зыкIэ нэхъ мащIэщ.
 - Сэ зэи апхуэдэу егъэлеяуэ сыкIэлъыплъакъым икIи сыбжакъым хэт дапхуэдиз медаль Урысей Федерацэм и чемпионатхэм къыщихьами, хэт сыт хуэдэ рекордхэр игъэувами. Тхыдэм сыхыхьэнуи сыхущIэкъуакъым, - жеIэ Анзор, - ауэ илъэс къэс зэхьэзэхуэхэм ерыщу зыхузогъэхьэзыр икIи текIуэныгъэхэм Iейуэ сыхущIокъу. Япэ силъэдэну сыхуейкъым, ауэ иджыри зыкъомрэ сыбэнэну си мурадщ.
Урыш Анзор 2008 гъэ лъандэрэ Урысей Федерацэм и чемпионатхэм зэпымыууэ къыщыхожаныкI. Ар тIэунейрэ къэралым и чемпион хъуащ. КъищынэмыщIауэ, плIэнейрэ етIуанэ увыпIэр иубыдащ, блэнейрэ домбеякъ медалхэр зыIэригъэхьащ. Пэжщ, япэу утыку къызэрихьэ лъандэрэ абы и теплъэм зихъуэжащ, и щхьэцыр къызэретхъухам къыхэкIыу, ауэ и зэфIэкIымрэ Iэзагъымрэ хигъахъуэ фIэкIа хигъэщIыркъым. И ныбжьыр илъэс щэщIрэ щырэ зэрыхъуар абы зыкIи къытехьэлъэркъым.
- Си адэм и щхьэцыр пасэу тхъуауэ щытащ, сэри аращ, - къыпещэ псалъэмакъым Анзор. - Урысей Федерацэм и чемпионатхэм сызэрыхэта псори нобэ хуэдэу сощIэж. Япэ дыдэу ар къыщыхъуар 2005 гъэращ, си ныбжьыр илъэс пщыкIуий ирикъуа къудейуэ.
Гацаловым и рекордым Урышым мы гъэм къытримыгъэгъэзэжыфынкIи хъунут - чемпионатым щIидзэным куэд имыIэжу и лъэгуажьэр игъэузыжащ икIи бэнэнрэ мыбэнэнрэ щызэхэкIар иужь дыдэ махуэращ. Апхуэдэу щыт пэтми, и зэфIэкI лъагэм зыми шэч къытригъэхьакъым. Кемеровэ областым щыщ Екименкэ Дмитрий япэу къыпэщIэувати, хухаха зэманыр имыух щIыкIэ 10:0-у хигъащIэ щыхъум, зэбэныр къызэтрагъэувыIащ, ди лъахэгъум и тепщэныгъэр апхуэдизу наIуэти. Ардыдэр ирищIащ Иркутск областым къикIа Иванов Юрий.
Анзор къызэтезыгъэувыIэфар зэхьэзэхуэм иужькIэ щытекIуа Жабраилов Алихъанщ. Финалым хуэзышэ зэIущIэм дагъыстэн щIалэр къыщефIэкIащ.
Домбеякъ медалым щыщIэбэным Урышыр аслъэн губжьам хуэдэт. Абы Нажмуратов Гаджи-Магомед (Дагъыстэн) щыхигъащIэри, домбеякъ медалыр зыIэригъэхьащ. Апхуэдэ щIыкIэкIэ епщыкIущанэу зэкIэлъхьэужьу къэралым и бэнакIуэ нэхъ лъэщхэм яхыхьащ. Гъэ къакIуи ар хузэфIэкIмэ, езым и рекорд щхьэхуэ игъэувыжынущ.
КъищынэмыщIауэ, Урыш Анзор Европэм и чемпион тIэунейрэ хъуащ, Лондон щекIуэкIа Олимпиадэм 2012 гъэм хэтащ, дунейпсо зэхьэзэхуэхэм ехъулIэныгъэ инхэр щиIащ. Ар УФ-м спортымкIэ щIыхь зиIэ и мастерщ, къэралым и командэ къыхэхам 2009 гъэм къыщыщIэдзауэ ираджэ.
Фигу къэдгъэкIыжынщи, 1987 гъэм щIышылэм и 27-м Анзор Псыхъурей адыгэ къуажэжьым къыщалъхуащ. Бэнэным хэзышари и япэ тренеру щытари и адэ, спортымкIэ мастер Урыш СуIэдинщ. Абы и нэIэ щIэтущ ехъулIэныгъэ инхэм хуэзышэ гъуэгу бгъуфIэм икIи кIыхьым зэрытехьар, текIуэныгъэхэм я IэфIагъ нэсри япэу къызэрищIар.
Анзор псынщIэу спортым хэзэгъащ икIи цIэрыIуэ щыхъуащ. АбыкIэ сэбэп хъуащ щIыналъэ, къэралпсо утыкухэм щIалэ дыдэу и лъэр зэрыщигъэбыдамрэ гу къылъатэу Урысей Федерацэм и командэ къыхэхам пасэу зэрыраджамрэ. ЖыпIэну ирикъунщ 2004 гъэм ар ныбжьыщIэхэм я деж Европэм и чемпион зэрыхъуар, илъэсищ дэкIа иужькIэ дунейпсо щIалэгъуалэ зэпеуэм дыжьын медаль къызэрыщихьар.
АдэкIэ Урышыр хагъэхьащ «Гладиатор» гупым икIи Тембот Анзоррэ Миндиашвили Дмитрийрэ япэщIэхуащ. Ар абы и дежкIэ лъагапIэщIэт икIи и Iэзагъым щыхигъэхъуа лъэхъэнэ телъыджэщ.
Балигъхэм яхыхьа иужькIи Анзор и ехъулIэныгъэхэм куэдрэ пигъэплъакъым. Ираным и къалащхьэ Тегеран 2009 гъэм абы фIы дыдэу зыкъыщигъэлъэгъуащ икIи Урысей Федерацэм и командэ къыхэхам хэту Дунейпсо кубокым ехьэлIа зэпеуэм домбеякъ медалыр къыщихьащ. АрщхьэкIэ Урышым и япэ текIуэныгъэ нэхъ ин дыдэхэр къыкIэлъыкIуэ илъэсращ зыхуэзар. 
2010 гъэм мэлыжьыхьым (апрелым) и 13 - 18 махуэхэм Азербайджаным и къалащхьэ Баку щекIуэкIа Европэм и чемпионатыр адыгэхэм хуабжьу тхуэугъурлащ - бэнакIуэ гъуэзэджэхэу Махуэ Билал, Урыш Анзор (тIури бэнэкIэ хуитымкIэ), Хъущт Аслъэнбэч (алыдж-урым бэнэкIэмкIэ) сымэ зыхэта хьэлъагъхэм япэ увыпIэхэр щаубыдащ. Хьэлэмэтращи, Баку щекIуэкIа Европэм и чемпионатым гуп пашэныгъэр щызыIэрызыгъэхьа Урысей Федерацэм и командэ къыхэхам дыщэ медалу 4 абы къыщихьати, 3-р зылъысар ди лъэпкъэгъухэрщ.
Адыгэ бэнакIуэхэр 2010 гъэм Европэм и чемпион хъуа къудейкъым, атIэ наIуэу къагъэлъэгъуащ я хьэрхуэрэгъухэм нэхърэ куэдкIэ зэрынэхъ лъэщыр. Абы псынщIэ дыдэу щыхьэт техъуащ зэхьэзэхуэм и япэ махуэр. Зэпеуэр зэрызэхагъэувам ипкъ иткIэ мэлыжьыхьым и 13-м зэхэкIын хуейт бэнэкIэ хуитымкIэ ди щIалитIри зыхэт гупхэм щытекIуэнур.
Дуней псом тIэунейрэ и чемпион Махуэ Билал япэ дыдэу а цIэ лъапIэр къыщихьар илъэсищ и пэкIэ Баку щекIуэкIа зэхьэзэхуэрт. Зи ныбжьыр илъэс 23-рэ фIэкIа абы щыгъуэм мыхъуа адыгэ щIалэр сыт хуэдэ зэпеуэми щытекIуэу дригъэсат. Ауэ Билал и дыщэ медалхэм апщIондэхукIэ яхэтакъым Европэмрэ Олимп джэгухэмрэ яйхэр. Абыхэм ящыщ зыр Азербайджаным щызыIэригъэхьакIэт, адэкIэ плъапIэр 2012 гъэм Лондон щекIуэкIыну Олимпиадэрат.
И ныкъуэкъуэгъухэр «имыгъэбауэу» дыщэ медалыр Баку къыщихьащ Урыш Анзори. Япэ дыдэу апхуэдэ зэпеуэхэм хэхуа Уэрыш Анзор килограмм 84-рэ зи хьэлъагъхэм я гупым телъыджэу зыкъыщигъэлъэгъуащ. Финалым и 1/8-нэ Iыхьэм ар Италием и лIыкIуэ Фасугбай Антони 6:0-у щытекIуащ. КъыкIэлъыкIуэу абы хигъэщIащ алыдж Криаридис Григориосрэ (9:0) болгар Ганев Михаилрэ (2:0) икIи лъэ быдэкIэ финалым нэсащ. Анзор абы къыщыпэщIэтащ Азербайджан бэнакIуэ лъэщ Шарифов Шариф.
Хэгъэрейхэм уатекIуэну зэрымытыншыр гурыIуэгъуэщ, ауэ ди щIалэм апхуэдэ лIыгъэ къыкъуэкIащ. ЩIэупщIэжын лъэпкъ къыхэмыкIыу Шафировыр хигъащIэри, ар чемпион хъуащ.
Гу лъытапхъэщ, Махуэ Билалрэ Урыш Анзоррэ япэ дыдэу Европэм 2010 гъэм щытекIуамэ, абы ирихьэлIэу илъэситI ипэкIэ Олимп чемпион хъуа Хъущт Аслъэнбэч алыдж-урым бэнэкIэмкIэ ар нэхъапэм тIэунейрэ къехъулIат.
 Мыгувэу, мэкъуауэгъуэм (июным) и 27-м Волгоград щекIуэкIащ бэнэкIэ хуитымкIэ Урысей Федерацэм и чемпионат. Абыи ехъулIэныгъэ щызэригъэгъуэтащ Урыш Анзор.
МазитI и пэкIэ Европэм и чемпион хъуа ди щIалэм, дауи, гугъут къэралым щекIуэкI зэхьэзэхуэм тэмэму икIи елIалIэу зыхуигъэхьэзырыну. АрщхьэкIэ абы ар къехъулIащ, ауэ зы мащIэ дыдэкIэ и кIэн къикIакъым. КIэух зэIущIэм Урышыр щыхуэзащ 2009 гъэм Европэм и чемпион хъуа осетин щIалэ Кцоев Сослъэн. Абыхэм я зэпэщIэтыныгъэр сыт и лъэныкъуэкIи зэхуэдэ хъуащ икIи финалым и япэ, етIуанэ Iыхьэми текIуар судьяхэм яхузэхэгъэкIакъым. Апхуэдэу къыщыхъум, пхъэидзэкIэ нэхъыфIыр къалъытащ. Зи насып къикIар Осетие Ищхъэрэ - Аланием и лIыкIуэращ.
ПхъэидзэкIэ къэралым и чемпионыгъэр зэрыфIахьам Урыш Анзор и лъэр щIигъэхуакъым. КъыкIэлъыкIуэ илъэсми ар Европэм щытекIуащ.
Аргуэру килограмм 84-м нэс зи хьэлъагъхэм я деж щыбэна адыгэ щIалэм Европэм и чемпион цIэр нэмыцэ щIыналъэм ехъулIэныгъэкIэ щихъумащ. Финалым нэсыхукIэ абы и хьэрхуэрэгъухэм зы балли яритакъым. ПэщIэдзэ зэIущIэм Урышым 2:0, 6:0-у щыхигъэщIащ Ирландием къикIа Долли Алекс. АдэкIэ финалым и Iыхьэ плIанэм абы зы Iэмали иритакъым поляк Балавендер Мацей - 3:0, 4:0.
Финал ныкъуэр илъэс ипэкIэ екIуэкIам ещхь хъуащ. Абы Анзор хьэрхуэрэгъу аргуэру къыщыхуэхъуащ Азербайджаным щыщ Шарифов Шариф. 2010 гъэми хуэдэу, иджыри текIуар ди щIалэращ. Ауэ абы щыгъуэм Урышым Шарифовыр Баку щыIэжу псынщIэ дыдэу хигъэщIамэ, иджы лъэхъэнитIкIэ еныкъуэкъун хуей хъуащ. Ахэр 3:0, 1:0-у зэриухам Анзор и тепщэныгъэм зыми шэч къытригъэхьакъым.
Хуабжьу гуащIэу щытащ финалыр. Абы къыщыпэщIэта куржы щIалэщIэ Марсагишвили Дато Межконтинетальнэ кубокыр къэхьыным ехьэлIауэ 2010 гъэм и жэпуэгъуэ (октябрь) мазэм Дагъыстэным и Хасавюрт къалэм щекIуэкIа зэхьэзэхуэм Урыш Анзор гугъу демыхьыщэу щыхигъэщIат. Абы ди бэнакIуэр игъэбэлэрыгъауэ къыщIэкIынущ икIи зэпеуэм и япэ лъэхъэнэр 1:4-уэ иригъэхьащ. Загъэпсэхуу къихьэжа иужькIэ, Анзор зызэтриубыдэжащ икIи 1:0-у текIуащ. Иджы псори щызэхэкIынур ещанэ лъэхъэнэрт. Ари Урышым щIагъуэу къыщIидзакъым икIи 1:3-уэ иригъэхь хъуащ. ХэкIыпIэ щыIэжтэкъыми, къэнэжа зэман мащIэм Анзор ерыщу икIи лъэщу ебгъэрыкIуащ икIи баллитIыр куржы щIалэм къыфIихьыжащ - 3:3! Апхуэдэу зэпэщIэтыныгъэр иухати, иужьу зэIущIэм ехъулIэныгъэ щызиIа Урыш Анзор, хабзэм ипкъ иткIэ, текIуауэ къалъытащ икIи Европэм и чемпион зэрыхъуам щыхьэт техъуэ дыщэ медалыр къратащ.
2010 гъэм Лондон щекIуэкIа Олимп джэгухэм хэтыну я насып къикIащ Европэм тIэунейрэ и чемпион Урыш Анзоррэ дунейм щэнейрэ щытекIуа Махуэ Билалрэ. Ахэр а лъэхъэнэм я хьэлъагъхэм я деж нэхъ лъэщ дыдэхэм ящыщт икIи куэдым хуагъэфащэрт а тIур олимп медаль нэхъыфI дыдэхэм Инджылызым и къалащхьэм щыщIэбэныну.
Псори текIуэныгъэкIэ къыпщыгугъыныр ар хуабжьу жэуаплыныгъэшхуэщ икIи зэпеуэм хэтхэм я дежкIэ Iуэхур тIуащIэу зыгъэхьэлъэщ. Апхуэдэуи къэхъуащ. Килограмм 84-м нэс зи хьэлъагъхэм я зэпеуэм Урыш Анзор япэу къыщыпэщIэхуащ Украинэм икIа Алдатов Ибрэхьим. Ди щIалэм зэхьэзэхуэм фIы дыдэу къыщIидзащ икIи япэ Iыхьэм 3:0-у щытекIуащ. ЕтIуанэм и хьэрхуэрэгъур 3:4-уэ къефIэкIами, ещанэм 4:1-уэ хигъэщIэжри, финалым и Iыхьэ плIанэм кIуащ.
АдэкIэ Урышым ныкъуэкъуэгъу къыхуэхъуар бэнэныр лъэпкъ Iуэхуу щагъэува Ираным къикIа Лашгари Эшар Насерт. Ди жагъуэ зэрыхъущи, Анзор абы пэлъэщакъым икIи 0:3, 1:3-уэ къыхигъащIэри, Олимпиадэм медалыншэу къыщигъэнащ, езы Лашгари къыкIэлъыкIуэм къызэрыщытрадзам къыхэкIыу.
Спортым щIыхь зиIэ и мастер Урыш Анзор Лондон къикIыжа иужькIи ехъулIэныгъэ инхэр щиIащ Урысей Федерацэми, Европэми, дунейпсо зэпеуэхэми. Нобэми ар ящыщщ ди республикэми къэралми я щIыхьыр лъагэу зыIэт бэнакIуэ лъэщхэм икIи дяпэкIи куэдкIэ дыщогугъ. Анзор хуабжьу фIыуэ къалъагъу къыдэбанэхэми я гъэсакIуэхэми.
- Урышыр щапхъэ къудейкъым, атIэ бэнэным, къыдэщIхэм, щалъхуа республикэм яхуиIэ лъагъуныгъэмкIэ гъащIэм купщIэ хэзылъхьэщ, - жеIэ Урысейм Спорт бэнэкIэмкIэ и федерацэм и тхьэмадэ Мамиашвили Михаил. - Илъэс куэд хъуауэ утыку итми, и Iэзагъым хигъахъуэ зэпыту ар къокIуэкI. Къэралым и командэ къыхэхам щыбанэхэм я дежкIэ ар къуэш нэхъыжь пэлъытэщ, ди дежкIэ шынэхъыщIэщ. Анзор сеплъыхукIэ къызгуроIуэ абы иужь псалъэр зэпеуэ гуащIэхэм иджыри зэрыщыжимыIар!
ЖЫЛАСЭ Заурбэч.
