«АДЫГЭ ЩАУЭ-2019»
ЗЭПЕУЭР ЗЫХУЭГЪЭПСАР
— Адыгэ щауэм и нэмысым щIэблэр зэрыщыгъуазэр къэхутэн, адыгэ лъэпкъым зэрищIэблэр къагурыIуэрэ абы хуэфащэу псэуным къыхуеджэн;
— Адыгэ лъэпкъым и лъапIэныгъэхэм (адыгэбзэм, адыгэ хабзэм, тхыдэм, щIэнгъуазэм, щэнхабзэм, н.) я къарур зыхегъэщIэн, абыхэм дегъэхьэхын;
— Лъэпкъым къигъэщIа щэнхабзэм и дахагъыр зыхегъэщIэн;
— Лъэпкъыпсэ-хэкупсэу щIэблэр гъэсэн.
ЗЭПЕУЭМ И КЪАЛЭН НЭХЪЫЩХЬЭХЭР
— Адыгэр зэфIэкI лъагэ зиIэ лъэпкъыу къызэтенэнымкIэ абы и лъапIэныгъэхэм я мыхьэнэм щIэблэр щIэпIыкIыныр;
— Адыгэ щауэм хэлъын хуей хьэл-щэн дахэхэмрэ иIэн хуей зэфIэкIхэм-рэ зэпеуэм хэтхэм къегъэгъэнэIуэныр;
— Адыгэ лъэпкъым и лъапIэныгъэхэм (адыгэбзэм, адыгэ хабзэм, тхыдэм, гъуазджэм, щэнхабзэм, щIэнгъуазэм, н. къ.) хищIыкIыр къэпщытэныр.
«АДЫГЭ ЩАУЭ» ЗЭПЕУЭМ И КЪЫЗЭГЪЭПЭЩАКIУЭХЭР
«Къэбэрдей Адыгэ Хасэ» жылагъуэ зэгухьэныгъэр, «Адыгэ псалъэ» газетыр (ХьэфIыцIэ Мухьэмэд);
Налшык къалэ администрацэм щэнхабзэмкIэ и IуэхущIапIэр, Кэнжэ къуажэм ЩэнхабзэмкIэ и уардэунэр (Мамий Заретэ);
Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и ЩIалэгъуалэ парламентыр (Сэрахъэ Алан);
«Шэрджэс Ренессанс» жылагъуэ зэгухьэныгъэр (Жылэгъащтэ Хьэчим).
«АДЫГЭ ЩАУЭ» ЗЭПЕУЭР ЗЭРЕКIУЭКIЫНУ ЩIЫКIЭР
— Зэпеуэм и япэ екIуэкIыгъуэр бадзэуэгъуэ (июль) мазэм къуажэхэм къыщызэгъэпэщын;
— Зэпеуэм и етIуанэ екIуэкIыгъуэр шыщхьэуIум (августым) КъБР-м и къалэхэмрэ щIыналъэхэмрэ (районхэмрэ) щегъэкIуэкIын. Абы хэтынущ къуажэхэм текIуэныгъэ къыщызыхьахэр;
— Зэпеуэм и ещанэ екIуэкIыгъуэр фокIадэм (сентябрым) Налшык къа-лэ (Кэнжэ) къыщызэгъэпэщын. Республикэпсо зэхьэзэхуэм щызэпегъэуэн щIыналъэхэм, къалэхэм, щIалэгъуалэ жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм, IэщIагъэ щрагъэгъуэт еджапIэ зэмылIэужьыгъуэхэм, нэгъуэщI IуэхущIапIэхэми текIуэныгъэр къыщызыхьа щIалэхэр.
Республикэпсо зэпеуэр екIуэкIынущ фокIадэм и 19-м, Адыгэхэм (шэрджэсхэм) я махуэр щагъэлъапIэм ирихьэлIэу.
«Адыгэ щауэ» зэпеуэм хэт хъунущ зи ныбжьыр илъэс 20 — 28-рэ ирикъуа щIалэхэр.
«Адыгэ щауэ» зэхьэзэхуэм хэтынухэм тхыгъэкIэ хъыбар кърагъэщIэн (заявка), апхуэдэуи упщIэ зыбжанэм я жэуап къратын хуейщ (анкета) зэпеуэр къызэгъэпэщынымрэ егъэкIуэкIынымкIэ жэуап зыхь гупым.
Зэпеуэр егъэкIуэкIынымкIэ
жэуап зыхь гупыр:
— Мамий Заретэ — Кэнжэ къуажэм ЩэнхабзэмкIэ и унэм и унафэщI;
— Битокъу Беслъэн — Урысей Федерацэм гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ;
— Хьэмокъуэ Олег — режиссёр;
— Щомахуэ Залинэ — Къэбэрдей Адыгэ Хасэм жэуап зыхь и секретарь, тхакIуэ.
Зэпеуэр зэрекIуэкIынум, абы узэрыхэтынум теухуа упщIэхэм я жэуап щывгъуэтынущ къызэгъэпэщакIуэ гупым деж.
КъэпщытакIуэ гупым хэтхэр:
Битокъу Беслъэн — Урысей Федерацэм гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ;
Табыщ Мурат — IуэрыIуатэдж, Адыгэбзэ хасэм и тхьэмадэ;
Мэрзей Аслъэнбэч — тхыдэ щIэныгъэхэм я кандидат;
4. Къудей Аслъэн — Къэбэрдей Шууей Хасэм и тхьэмадэ;
Хьэмокъуэ Олег — режиссёр;
БатIитIэ Мухьэмэд — IэщIагъэлI, уэрэджыIакIуэ;
Сэрахъэ Алан — Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и ЩIалэгъуалэ парламентым хэт;
Жылэгъащтэ Хьэчим — «Шэрджэс Ренессанс» жылагъуэ зэгухьэныгъэм и унафэщI;
Битокъу Науркъан — «Кабардинка» къэфакIуэ гупым и къэфакIуэ пажэ.
Зэпеуэм игъэув саугъэтхэр:
— «Адыгэ щауэ» — Гран-при;
— Япэ увыпIэ;
— ЕтIуанэ увыпIэ;
— Ещанэ увыпIэ.
УнэтIыныгъэ щхьэхуэхэр:
«Си къежьапIэхэр» — утыкуихьэ (самопрезентация);
«Лъэпкъ гурыщIасэ» (творческий блок);
III. «ЩIэныгъэр акъылщ» зэпеуэ (викторина):
1.«Адыгэ хабзэ»;
2.«Адыгэ лъэпкъым и тхыдэ»;
3.ШыфэлIыфэ.
«АдыгэлIымрэ адыгэшымрэ» зэпеуэ;
«Адыгэ псалъэжьхэр» зэпеуэ;
«Адыгэ хъуэхъу» (зэхуэзыщIыж хъуэхъу).
КъызэгъэпэщакIуэ гупым я хэщIапIэр:
Кэнжэ къуажэ, Колхоз уэрам, 15 «А», ЩэнхабзэмкIэ унэ.
Телефоныр: 8-903-492-57-57.
ЩэнхабзэмкIэ унэм къокIуалIэ 23-нэ маршрутыр.
ЗЭПЕУЭМ И УНЭТIЫНЫГЪЭХЭР:
I.«Си къежьапIэхэр» — дакъикъи 2.
Зэпеуэм хэтхэм зыкъызэрырагъэцIыху къэпсэлъэныгъэ, зытепсэлъыхьым теухуа сурэт, видео гъэлъэгъуэныгъэхэр игъусэу.
Мы унэтIыныгъэм щауэхэр кIэщIу щытепсэлъыхьын хуейщ:
— къызыхэкIа лъэпкъым, унагъуэм, къызытепщIыкIа лIакъуэхэм (7-нэ лIакъуэм нэс), абыхэм гулъытэ зыхуащI лъапIэныгъэхэм, езы щауэм къызыхэкIахэм я деж щихь жэуаплыныгъэхэм;
— ягъуэта е зыхуеджэ IэщIагъэхэм;
— дэзыхьэх Iуэхухэм.
Мы унэтIыныгъэм къыщалъытэнущ:
а) къэпсэлъэныгъэр гъэщIэгъуэн зэрищIа Iэмалхэр (оригинальность);
б) зэман мащIэм къриубыдэу куэдым узэрыщигъэгъуэзэн хэкIыпIэ хьэлэмэтхэр къызэригъуэтыфар (находчивость);
в) акъыл жаныгъэ къигъэлъэгъуар (смекалка);
г) хуиту адыгэбзэр къызэригъэIурыщIэфыр.
Лъэпкъ гурыщIасэ (творческий блок) — дакъикъи 2
Зэпеуэм хэт щIалэхэм я зэчийр къыщагъэлъагъуэ Iыхьэ.
ГурыщIасэм и лIэужьыгъуэхэм ящыщу щауэхэр нэхъ дэзыхьэхыр утыкум щагъэзэщIэн, я Iэзагъыр къыщагъэлъэгъуэн хуейщ.
Щауэхэм ягъусэу къадэIэпыкъухэр утыку ит хъунущ, ягъэзащIэр ямыIэщIагъэмэ.
Къафэ (и цIэр къыжыIэн);
Уэрэдыжь (лIыхъужь уэрэд).
III. «ЩIэныгъэр акъылщ» зэпеуэ. Дакъикъи 2.
Лъэпкъ и зыпкъ мыгъэкIуэды- ным теухуа мы Iыхьэр зэпеуэм хэт щауэхэм я щIэныгъэр здынэсыр зэрагъэунэху упщIэрэ лэжьыгъэу зэхэтщ.
УпщIэхэм къызэщIаубыдэ Iуэхугъуэхэр:
Адыгэ хабзэ
— унагъуэм ехьэлIа хабзэ;
— лъэпкъым ехьэлIа хабзэ;
— нэхъыжьым ехьэлIа хабзэ;
— бзылъхугъэм ехьэлIа хабзэ;
— сабий гъэсэным ехьэлIа хабзэ (пхъу, къуэ);
— хьэгъуэлIыгъуэм ехьэлIа хабзэ;
— гущэхэпхэм ехьэлIа хабзэ;
— лъэтеувэм ехьэлIа хабзэ;
— кхъуейплъыжькIэрыщIэм ехьэлIа хабзэ;
— нэщхъеягъуэм ехьэлIа Iуэхугъуэхэр;
— гъуэгуанэм ехьэлIа хабзэ;
— гуп хыхьэным, гуп хэтыным ехьэлIа хабзэхэр;
— адыгэ Iэнэм ехьэлIа хабзэ.
Адыгэ лъэпкъым и тхыдэ
а) нарт IуэрыIуатэм къыхэщ лIыхъужьхэм я хъыбархэр: дакъикъи 2.
— Сосрыкъуэ;
— Бэдынокъуэ;
— Ашэмэз;
— Батэрэз;
— Лъэпщ;
— Уэзырмэс;
— Мэлычыпхъу;
— Сэтэней;
— КъуийцIыкIу;
— Щэуей;
— Iэдииху;
— Дахэнагъуэ.
б) адыгэ лъэпкъым и тхыдэм и напэкIуэцIхэр: дакъикъи 2.
— адыгэ къэралыгъуэхэр;
— адыгэ пащтыхьхэр;
— курыт лIэщIыгъуэхэм адыгэхэм я псэукIар;
— Урыс-Кавказ зауэ;
— ИстамбылакIуэ;
— хамэ къэрал щыпсэу адыгэхэр;
— лъэпкъым и иджырей тхыдэр (XX лIэщIыгъуэ).
в) тхыдэм щыщ лIыхъужь уэрэдыжьхэр зэпкърыхын (зэдэIуам тепсэлъыхьын — зыусар, щIаусар…) — дакъикъи 2.
— «Нартыжь уэрэд»;
— «Уэзы Мурат»;
— «Сэнджэлей»;
— «Андемыркъан»;
— «Дамэлей и уэрэд»;
— «Щолэхъу и уэрэд»;
— «Бахъшысэрей зекIуэм и уэрэд»;
— «Темрокъуэ ЛIыхъу и уэрэд»;
— «Шэджэмокъуэ Хьэсанш»;
— «Къэбэрдей жэщтеуэм и уэрэд».
ШыфэлIыфэ
а) Iэщэ-фащэм и зэхэлъыкIэр (пкъыгъуэхэр), мыхьэнэр — 1 дакъикъэ.
— щIакIуэ;
— пыIэ;
— цей;
— джанэ;
— хьэзыр;
— къамэ;
— бгырыпх;
— щхьэрхъуэн;
— джатэ;
— сэшхуэ.
б) шы Iэпслъэпс, абы и мыхьэнэр — 1 дакъикъэ.
— шхуэ;
— шхуэIу;
— шыбгъэIулъ;
— шыныбэпх;
— нахъутэ;
— уанэ;
— лъэрыгъ;
— щIопщ, къамышы;
— шыгъэцIыв;
— IумпIэ.
Шым, лIыгъэм ехьэлIа Iуэхугъуэхэр (видеоматериал — унэ лэжьыгъэ) — дакъикъи 3.
— адыгэш лъэпкъхэр;
— адыгэш цIэрыIуэхэр;
— уанэ телъхьэн;
— шым шэсын, гъуэгуанэ зэпычын.
(Видеом къыщыгъэлъэгъуэн: шы фащэм и пкъыгъуэхэр, абыхэм я фIэщыгъэр жаIэурэ шыр зекIуэм хузэщIэузэдэн — уанэ телъхьэн, шым шэсын, гъуэгуанэ зэпычын, шымрэ шумрэ я гъуэгуанэ хабзэхэр гъэзащIэурэ).
ПсалъэжькIэ зэпегъэуэн:
— «Псалъэжьныбэ» — хэт нэхъыбэ ищIэрэ? (къэувыIэр хэкIыу);
— псалъэжь щхьэхуэхэм я мыхьэнэр къэIуэтэн (зымыщIэр хэкIыу);
— къыхалъхьа псалъэжьыр и кIэм нэгъэсыжын.
ЗэхуэзыщIыж хъуэхъу — 1 дакъикъэ.
Хъуэхъур теухуауэ щытын хуейщ «Адыгэ щауэ» зэпеуэм.
Гу зылъытапхъэ:
— КъызэгъэпэщакIуэхэм хуитыны-гъэ яIэщ зэпеуэм зэхъуэкIыныгъэ халъхьэну.
— Зэпеуэм хэтхэм Iэмал имыIэу адыгэ фащэ ящыгъын хуейщ.
