Къуажэдэсхэм я псэукIэр егъэфIэкIуэныр ягъэнэхъыщхьэ
Урысейм и Жылагъуэ палатэм Кавказ Ищхъэрэ Федеральнэ университетым (Ставрополь къалэ) щригъэкIуэкIащ цIыху жыджэрхэр, мыкоммерцэ организацэхэм, бизнес IэнатIэхэм, властым и къудамэ псоми я лIыкIуэхэр зыхэта «Зэгухьэныгъэ» зэIущIэр. Абы щытепсэлъыхьащ щIыналъэм къыпэщыт къалэнхэр гъэзэщIэным цIыхухэр хузэщIэ-гъэуIуэнымкIэ лэжьыпхъэу къалъытэ Iуэхугъуэхэм. КъБР-м и Жылагъуэ палатэм и унафэщI Берд Хьэзрэталий зэхыхьэм хэтащи, абы нэхъыщхьэу зи гугъу щащIахэм дыхегъэгъуазэ.
«ЩIыналъэхэр зэхуэгъэдэн: граждан обществэм игъэзащIэ мыхьэнэр» пленар сессием УФ-м и Жылагъуэ палатэм и секретарь Фадеев Валерий къыщыхигъэщащ къулейсызыгъэр гъэкIуэдыныр я къалэн нэхъыщхьэ дыдэхэм зэращыщыр.
— ЦIыху мелуан тIощIым щIигъум псэун папщIэ нэхъ мащIэ дыдэу зыхуей хэхъуэ яIэкъым, лэжьапIэншэхэр икъукIэ куэдщ, экономикэм и IэнатIэхэр зэIумыбзщ. Апхуэдэ щытыкIэм хэкIыпIэ езэгъырабгъу къыхуэгъуэтыпхъэщ. Я IэщIагъэм ирилэжьэну Iэмал зымыгъуэт инженерхэм, я лъахэр ябгынауэ нэгъуэщI щIыпIэхэм лэжьыгъэ къыщызылъыхъуэ щIалэгъуалэм дарителъхьэщ. Политикэ пхыгъэкIакIуэхэм ящыщ куэдым абыхэм я дежкIэ къалэшхуэхэр хэкIыпIэу къалъытэ. ЦIыхухэм я зэхуэдитIыр зэхэшэпсыхьыжу дощIри, я унэм къинахэр дауэ зэрыхъунур пособие къыщратынум пэплъэн хуейуэ ара? Къалэшхуэхэм я мызакъуэу, нэгъуэщI щIыпIэхэми псэукIэ тынш щыпхузэтеухуэнущ. Абы папщIэ, IэнатIэхэм я лъэщагъыр зэхуэдэу ятегуэшэн хуейщ. НэгъуэщI зы гугъуехьи щыIэщ — ар къэралым и щIыналъэхэр зэпызыщIэ уэгу транспортыр хуабжьу зэрылъапIэрщ. Авиацэ компаниехэм хуэфащэ хэхъуэ къаIэрыхьэу цIыхухэр тыншу кърашэкIын щхьэкIэ, зыхуэфащэ IуэхущIапIэхэм жыджэру дадэлэжьапхъэщ, — къыхигъэбелджылыкIащ Фадеев Валерий.
Абы къызэрилъытэмкIэ, щIыпIэ унафэщIхэм я дежкIэ нэхъапэр къуажэдэсхэм я псэукIэр къэIэтынырщ. Псалъэм папщIэ, гъавэ бэв къыщрахьэлIэжми, зыкIи емыфIакIуэ жылагъуэхэр мащIэкъым.
ЩIыналъэхэм я щыты-кIэм, ахэр зыхуэдэм хуэгъэпса программэхэр я лъабжьэу зэпкъраха Iуэхугъуэхэр гъащIэм и лъэныкъуэ зэмылIэужьыгъуэхэм траухуащ. Апхуэдэщ АПК-м, туризмэм, къуажэхэм я щIэгъэкъуэн мыкоммерцэ организацэхэм зегъэужьыным, КИФЩI-м щIалэгъуалэ политикэр зэрыщыпхагъэкIым, федеральнэ мыхьэнэ зиIэу хэхауэ яхъумэ Кавказым и нарзаныпсхэм я эколог-курорт щIыналъэр егъэфIэкIуэным ехьэлIахэр. ЗэIущIэм и къалэн нэхъыщхьэу щытар а Iуэхугъуэхэр зэфIэхыным мыкоммерцэ организацэхэмрэ цIыху жыджэрхэмрэ халъхьэфынур зыхуэдэр, лэжьыгъэр нэхъ шэщIауэ ирагъэкIуэкIын папщIэ, зыхуэныкъуэхэр гъэбелджылынырщ.
Псалъэм папщIэ, «ЩIалэгъуалэм и пщэдейр» зэIущIэм КИФЩI-м щагъэзащIэ щIалэгъуалэ политикэм хыхьэ Iуэхугъуэхэр, къапщтэмэ, IэнатIэкIэ къызэрызэрагъэпэщыр, гъащIэм зэрыхэзагъэр, я Iэзагъэм зэрыхагъахъуэр, нэгъуэщI IэщIагъэм зэрыхуеджэр, мыхъумыщIагъэхэм зэрапэщIэтыр щызэпкърахащ. Псалъэмакъыр зи жэрдэм, Жылагъуэ палатэм социальнэ политикэмкIэ, лэжьыгъэ зэхущытыкIэхэмкIэ, профсоюзхэм ядэлэжьэнымрэ ветеранхэр дэIыгъынымкIэ и комиссэм и унафэщI Починок Наталье къыхигъэщащ Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэр Урысейм и адрей округхэм яужькIэ къызэрызэрагъэпэщар икIи социально-экономикэ щытыкIэр абы хуабжьу зэрыщыгугъур.
«ЦIыху гуапэхэр. ДэIэпыкъуэгъу хуэныкъуэ цIыху гупхэр адрейхэм яхэгъэзэгъэн» секцэм щытепсэлъыхьащ зи узыншагъэм къимытIасэ сабийхэм курыт щIэныгъэ, курыт IэщIагъэрэ щIэныгъэ ищхьэрэ зрагъэгъуэтынымкIэ щыIэ Iэмалхэм. Псом хуэмыдэу, гулъытэ хэха хуащIащ щIэныгъэ зрагъэгъуэтым и мызакъуэу, лэжьэну хуейхэр зыхуэзэ гугъуехьхэм.
Къапщтэмэ, МГПУ-м инклюзив егъэджэныгъэмкIэ и проректор Алёхинэ Светланэ къыхигъэбелджылыкIащ щIэныгъэм пэIэщIэ сабий иджырей Урысейм зэрыщымыIэр, «зэрыпэлъэщым елъытауэ, дэтхэнэ зы ныбжьыщIэри еджэну зэрыхуитыр».
«Кавказым и нарзаныпсхэм я щIыналъэм зэрызиужьым жылагъуэ кIэлъыплъыныгъэр къызэрыщызэрагъэпэщыр» секцэр нэхъыщхьэу зытраухуар зихуэ-
дэ щымыIэ а телъыджалъэм и экологие щытыкIэрщ. Кавминводхэр-бальнеологие курортщ. Ар зыхуэзэ щIыпIэм ухуэныгъэ щрагъэкIуэкIыну е Iуэху гуэрхэр щызэрахьэну хуиткъым. Арами, абы и экологиер зыхуэдэм IэщIагъэлIхэр нобэ хуабжьу егъэпIейтей, нарзаныпс кIуапIэхэр, бюветхэр (псы хущхъуэ, псынэпс ефапIэхэр), къыщIэшыпIэхэр, коммунальнэ инженер сетхэр жьы хъуащ е ахэр щыIэххэкъым.
УФ-м и Сату-промышленнэ палатэм щIыуэпсыр къэгъэсэбэпынымрэ экологиемкIэ и комитетым и унафэщIым и къуэдзэ Жуков Владислав къызэрилъытэмкIэ, Кавминводхэм я мызакъуэу, курорт-рекреацэ кластерхэр здэщыIэ Кавказ Ищхъэрэм и адрей республикэхэри апхуэдэ щытыкIэм итщ. Абы къыхэкIыу, щIыналъэ законодательствэри хэту, а щIыпIэхэм аудит къэпщытэныгъэхэр зэуIуу щегъэкIуэкIыпхъэщ.
УФ-м и Жылагъуэ палатэм экологиемрэ дыкъэзыухъуреихь дунейр хъумэнымкIэ и комиссэм и унафэщI Дударевэ Альбинэ зэрыжиIамкIэ, Урысейм и щIыналъэ псоми экологиер зыщыхуэдэр зэIухауэ хэIущIыIу щащIыну портал щхьэхуэ мыгувэу къызэрагъэпэщынущи, дяпэкIэ а Iэмалыр къагъэсэбэп хъунущ.
Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ округым хыхьэ щIыналъэхэм мэкъумэш IэнатIэм зэфIэкIышхуэ зэрыщаIэр къалъытэри, абы адэкIи зегъэужьынымрэ социальнэ политикэмрэ пыщIа Iуэхухэри зэпкърахащ. «Къуажэ узыншэ» зыфIаща зэIущIэм хэтахэм къагъэлъэгъуащкъуажэдэсхэм я гъащIэр щIым зэрепхар, нэхъыжьхэмрэ нэхъыщIэхэмрэ зэIэпахыурэ ар зэрызэрахьэр. Иужьрей зэманым а зэпыщIэныгъэр къотIасхъэ, щIалэгъуалэр къуажэм докI. Абы къыхэкIыу, къалэн нэхъыщхьэр ахэр IэнатIэкIэ къызэгъэпэщыным и мызакъуэу, псэукIэ тэмэми яIэнырщ.
«Къалэм и щытыкIэр. ЖКХ-м пыщIа гугъуехьхэмрэ къалэм и теплъэм зегъэужьынымрэ» зэIущIэм нэхъ зыгъэпIейтей Iуэхугъуэхэр щызэпкърахащ. Апхуэдэщ къалэ цIыкIухэмрэ курытхэмрэ я инфраструктурэр нэхъ пщалъэ мащIэми къызэримытIасэр, зэIузэпэщ лэжьыгъэхэр щрагъэкIуэкIкIэ цIыхухэм я сэбэп зыхэлъхэр къызэрамылъытэр, жылагъуэ жэрдэмхэр щIыпIэхэм щIагъуэу зэрыщыдамыIыгъыр, псэупIэ кIэлъыплъыныгъэр тэмэму къызэрызэрамыгъэпэщыр.
«Зэгухьэныгъэ» зэIущIэм кърикIуар зэхалъхьэжынурэ, Урысейм и Президентым Федеральнэ Зэхуэсым Зэрызыхуигъэзам хагъэхьэну хуагъэхьынущ.
КъБР-м и Жылагъуэ
палатэм и
пресс-IуэхущIапIэ.
