Иджырей щауэ
Куэтэншы Залым щхьэкIэ «щэныфIэщ икIи губзыгъэщ» жаIэ зыцIыхухэм. Деплъынти абы щIэдзапIэ хуэхъуам.
2003 гъэм, иджыри щIалэщIэ дыдэу, Залым Сабий творчествэмкIэ республикэ унэм щекIуэкIа зэпеуэм «Мистер джен т ль мен» цIэр къыщыфIащат, щауэм хэлъын хуей хьэл-щэныр абы щыгъуэми дэплъа гъурти. ЩIалэм и адэ-анэр щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ пэжыжьэми (МуIэед ухуа кIуэщ, Раисэ пщафIэщ), мыхьэнэшхуэ ират абыхэм щIэблэр щIэпIыкIыным. Залым и къуэш нэхъыжь Руслан «Кабардинка» къэрал академическэ ансамблым илъэс куэд щIауэ къыщофэ.
Залыми и хамэкъым къафэр, ауэ абы нэхъ зытригъэщIар уэрэд жыIэнырщ. Артист хъунухэм псоми апхуэдэу къра гъажьэу къыщIэкIынщ — илъэсищ-плIы ныбжьым иту, Залым езым и «концертхэм» и благъэхэр иригъэплъу щытащ. Совет классикэм къыщыщIэдзауэ хамэ къэралхэм щыцIэрыIуэ уэрэдхэм щыщIэ кIыжу игъэзащIэрт абы. ШколакIуэ хъури, ар нэхъ пыухыкIауэ еувэлIащ макъамэмкIэ щIэныгъэ зригъэгъуэтыну. «Япэ дыдэу ди анэм сишащ Сабий творчествэмкIэ республикэ унэм щылажьэ Блашэ Владимир и деж. А махуэм сэ сызэрынасыпыфIэр къызгурыIуат. Уэрэд жыIэкIэм дыщы хуагъасэ дерсым сыкъыкIэрыхун жы хуэ пIэр сэ ажалым хуэдэу къысщыхъурт. Школ дерсхэр сымыкIуэу блэзгъэкIыфынут, ауэ макъамэмкIэ — хьэуэ», — игу къегъэкIыж Залым. Блашэм и чэнджэщкIэ Залым кIуащ Налшык къалэ дэт, ГъуазджэхэмкIэ сабий школым. «Гъуазджэ хэмкIэ школым сэ «гъащIэ гъуэмылэ» къызитащ, макъамэмкIэ щIэныгъэ къы щIэсхащ абы. А еджапIэм зэману щыз гъакIуэм хуэдизкIэ, курыт школым сы щыIэу къыщIэкIынтэкъым. Пщэдей хуэдэм сыкъызэрыкIуэнур сщIэми, пщыхьэщхьэр хэкIуэтэху абы зыщысIэжьэрт, зэманыр схуримыкъуу», — жеIэ ди псэлъэгъум.
Залым республикэ, щIыналъэ зэпеуэ куэдым увыпIэфIхэр къыщихьат. Ауэ, нэхъыщхьэрати, Залым и гъэсакIуэхэм «къапихащ» уэрэд жыIэкIэм и щэхухэм къи щынэмыщIа, гъуазджэм и тхыдэри, фортепианэ Iэмэпсымэм и еуэкIэри, макъамэмкIэ пэщIэдзэ щIэныгъэри. Абы и макъым зыщригъэужьащ егъэджакIуэ, уэрэджыIакIуэ Урыс Светланэ и дежи. А псор Залым сэбэп къыхуэхъужащ Кав -каз Ищхъэрэм гъуазджэхэмкIэ и къэрал институтым (СКГИИ) вокалымкIэ и къудамэм щыхуагъэхьэзыр курсхэм щыщIэ тIысхьэм. АрщхьэкIэ куэд дэмыкIыу Залым курсхэр къигъанэри, уэрэджыIакIуэ цIэрыIуэ, КъБР-м щIыхь зиIэ и артист Къуий цIыкIу Валерэ зыхуигъэзащ, абы и деж зыщигъасэмэ нэхъ фIакъыбылу. Ауэрэ абы къыгурыIуащ нэхъыбэжым зыхигъэгъуэзэну, къищIэну зэрыхуейр. Мыгувэуи СКГИИ-м культурологиемкIэ и къудамэм щIэтIысхьащ.
Куэтэншыр щIэныгъэм куууэ хилъэсат. Ещанэ курсым щеджэу, абы зэхихащ КъуийцIыкIу Валерэ институтым щригъэджэну зэригъэзэжыр. ЩIалэм зэрыжиIэмкIэ, а зэманым ирихьэлIэу езыми къыгурыIуэпам уэрэд жыIэныр зыхилъ — хьэ зэрыщымыIэр. «Сызыхунэса псори хыфIэздзэу, еджапIэм вокалымкIэ и къудамэм сыщIэтIысхьэжын гупсысэр зэуэ си щхьэм щыкIэрэхъуащ. Ауэ апхуэдэу зэ рысхуэмыщIэнур къызгурыIуэжри, культурологиемкIэ кафедрэм и унафэщIу а зэманым лэжьа Ахъуэхъу Еленэ сечэнджэщащ. Зэгъусэу зы унафэм дыкъытеувыIэри, культурологиемкIэ заочнэ зезгъэщIыжри, вокалымкIэ къудамэм и япэ курсым сыщIэтIысхьащ, лъэныкъуитIри схуэгъэкъарууным сыщыгугъыу», — жеIэ Залым.
Япэ илъэсыр къемыхьэлъэкIыу абы игъэкIуащ, иужьым экзамен 15 зэтрихьэ щыхъум, культуролог IэщIагъэр зригъэ гъуэтыным къытеувыIащ, икIи зэи хущIегъуэжакъым. «Сыт и уасэт Ахъуэхъу Еленэ, Тайсаев ДжэбрэIил, ЩауэцIыкIу Люд милэ, Ащхъуэт Беслъэн хуэдэ егъэджа кIуэхэм щIэныгъэ уагъэгъуэтыныр!» — жеIэ абы.
Куэтэншым еджапIэ нэхъыщхьэм дип лом плъыжьыр иIыгъыу къыщIэкIащ икIи аспирантурэм щыхигъэхъуащ и щIэныгъэм. Ахъуэхъу Еленэ и щIэныгъэ унафэщIу ар конференц куэдым хэтащ, КъБР-м и Правительствэм дэлажьэ ЩIэныгъэлI ныбжьыщIэхэм я советым, хагъэхьащ, мы гъэм абы и диссертацэ лэжьыгъэр Санкт-Петербург щыпхигъэкIыну зегъэхьэзыр.
ЩIалэм цIыху насыпыфIэу зелъытэж, и Iуэхухэр сыт щы гъуи и адэ-анэми езыгъэджахэми къыдаIыгъащи. «Нобэ къызгуроIуэж си насып кърихьэкIыурэ мы зэманым сызыхунэсар къызэрызэхъулIар. Куэд елъытащ «къыббгъурыт» цIыхухэми. Абы и лъэныкъуэкIи сынасыпыфIэу зызолъытэж», — къыхегъэщ Куэтэншым.
Уэрэд жыIэныр-щэ? — жыфIэмэ, ари IэщIыб зэи ищIакъым щIалэм. КъуийцIыкIу Валерэ и дерсхэм ноби йокIуалIэ, и зэфIэкIым хегъахъуэ. Апхуэдэуи къыхэгъэщыпхъэщ абы урысей, хамэ къэрал уэрэджыIакIуэ цIэрыIуэхэм я гъусэу зы пшыхьым зыкъыщигъэлъэгъуэну куэдрэ Iэмал зэриIар. Къэбгъэлъагъуэмэ, ар хэ -тащ «Iуащхьэмахуэ и щыгу щагъэзащIэ къафэхэр», «Womad» фестивалхэм. Абы ехъулIэныгъэфIхэр къыщигъэлъэгъуащ Топ-SMKBR хит-парадым и зэпеуищми. Псалъэм пап щIэ, «Дуэт нэхъыфI» Iыхьэм абы Пэфыф Заринэ и гъусэу («SoZARee & Kyamran» дуэтыр) япэ увыпIэр къыщихьауэ щытащ. Залым зэрыжиIэмкIэ, «SoZARee & Kyam ran»-р уэрэд жызыIэ дуэт къудейкъым, атIэ ар икIи студие цIыкIущ, Залым ныбжьы щIэхэр щигъасэу. Шэч хэлъкъым, Куэ тэншы Залым и «жьауэм» зэфIэкI зиIэ щIэб лэщIэ къызэрыщIэкIынум.
Печоновэ Наталье.
