Катюшэ
(«Катюша».
Слова Михаила Исаковского,
музыка Матвея Блантера, 1938 г.)
Къэгъэгъахэщ мыIэрыси кхъужьи,
Пшагъуэ Iувхэр псым къыщхьэщыхьащ.
Пщащэ закъуэ къыпхуолъагъур
жыжьэу:
Ар Катюшэ бжьэпэм къытехьащ.
Къытехьащи, щIедзэ и уэрэдым,
ЩIалэ хахуэм щхьэкIэ иусам, —
Зи письмохэр хуэсакъыу ихъумэу,
Гурэ псэкIэ фIыуэ илъэгъуам.
Лъатэ, лъатэ, си уэрэдыр лъатэ,
Дыгъэ гъуэгукIэ си псэр схунэхьэс,
Ди къэрал гъунапкъэхэр здахъумэм,
ЗауэлI щIалэм мыр схулъэгъэIэс:
Къыппежьэнщ Катюшэ,
къэбгъэзэжмэ,
И гурылъхэр уэ къыбжиIэжынщ.
Уи IэнатIэр быдэу пхуэгъэпэжмэ,
Псалъэ ттахэр сэ схуэгъэпэжынщ.
Уи IэнатIэр быдэу пхуэгъэпэжмэ,
Псалъэ ттахэр сэ схуэгъэпэжынщ.
Къэгъэгъахэщ мыIэрыси кхъужьи,
Пшагъуэ Iувхэр псым къыщхьэщыхьащ.
Хэт мо нэпкъым къыщылъагъуэр жыжьэу?
Ар Катюшэ бжьэпэм къытехьащ.
Хэт мо нэпкъым къыщылъагъуэр жыжьэу?
Ар Катюшэ бжьэпэм къытехьащ.
IэлъэщI щIыху цIыкIу
(«Синий платочек».
Слова Якова Гольденберга (Галицкого),
музыка Ежи Петерсбурского, 1940 г.)
Си гум къокIыж: сыщебгъажьэм
ПлIэм дэлъ IэлъэщIыр пфIехуэхт.
Псалъэ къызэптырт
IэлъэщI щIыху цIыкIур
Пхъумэну къэзгъэзэжыху.
Иджы, си нэху,
Ар сымылъагъуми, къэпщтэху.
Абы си гъащIэр,
Зэрыдза тIуащIэу,
КъыпкIэрипхащ сыбэуэху.
А уи пощт-щимэр къыщыкIуэм,
СигукIэ уи макъ зэхызох,
Хьэрф зэкIэлъыкIуэм
IэлъэщI щIыху цIыкIур,
ЩIыхуу хэтхауэ, къызох.
Си пщIыхь ухэтщ,
ЖэщкIэ солъагъу уи сурэт,
Жэщ зызыуфэм,
Уи нитI щIыхуфэр
Нэхуу сэ си нэм къыщIэтщ.
IэлъэщI цIыкIу дапщэ фэеплъу
Зауэм щыдэкIхэм ята?
Ахэм я щIыхькIэ
Шэхэр мэлъалъэ,
Нэдгъэзэжынщ дытекIуау.
Дэ дилъ тщIэжынщ,
Ди лъапIэхэ, дынэкIуэжынщ.
IэлъэщI щIыху цIыкIуу
Щэхуу схуэпхъумэр
Сэ си IэкIэ уэ птеслъхьэжынщ.
IэлъэщI щIыху цIыкIуу
Щэхуу схуэпхъумэр
Сэ си IэкIэ уэ птеслъхьэжынщ.
Лизаветэ
(«Лизавета».
Слова Евгения Долматовского,
музыка Hикиты Богословского, 1942 г.)
ЗыIыгъ, Лизаветэ,
ЩIым сызэрытетыр,
Сызэрылъэрытетыр,
Уэ уи фIэщ щIы къудей.
Бий бзаджэм дытекIуэм,
Сытесу шы къекIум
СынэкIуэжынщ сэ уи дей.
Бий бзаджэм дытекIуэм,
Сытесу шы къекIум
СынэкIуэжынщ сэ уи дей.
Къыспэплъэ, си дахэ,
Плъагъунщ гъатхэ махуэу:
Фи куэбжэшхуэр схуIуахыу,
Шы къэплъар ирапхынщ.
Мы уэсыр текIыжмэ,
Ди щIыгу сынэсыжмэ,
ИгъащIэкIи дызэщIыгъунщ.
Мы уэсыр текIыжмэ,
Ди щIыгу сынэсыжмэ,
ИгъащIэкIи дызэщIыгъунщ.
Уэракъэ, си плъапIэ,
Зэпхар си гугъапIэр,
УгуфIэуукъыспежьэнщ.
Къеуэнкъэпшынауэр,
Къэфэнкъэ-тIэщауэр, —
Дэ а гуфIэгъуэмдежьэнщ.
Къеуэнкъэпшынауэр,
Къэфэнкъэ-тIэщауэр,
Дэ а гуфIэгъуэмдежьэнщ.
Уэращ, Лизаветэ,
ДунеймсыщIытетыр,
Сызэрылъэрытетыр
УэуифIэщщIыкъудей.
БийбзаджэмдытекIуэм,
СытесушыкъекIум
СынэкIуэжынщсэуидей!
БийбзаджэмдытекIуэм,
СытесушыкъекIум
СынэкIуэжынщсэуидей!
Месыр, моджабэмзыгуэркъохыр
(«Вот кто-то с горочки спустился», Народная песня
довоенного периода. Использован первый официальный вариант,
исполнявщийся Государственным академическим хором под
управлением А. В. Свешникова в 1944-1945 г.г.)
Месыр, моджабэмзыгуэркъохыр,
Аракъэ си псэрзыхьэхуар?
Абы и джанэрджэдгыныфэщ, —
Аращсэ си лъэрщIыщIэхуар.
И дамэтелъхэрдыщэумаблэ,
Мэлыд и орден бгъэмхэIуар.
Сыщыхуэзат абы дихьэблэм,
Сыт ар дикъуажэмкъыщIэкIуар?
Щхьэдиколхозымкъыщыхутэу,
Си жеймамырырстыриха?
Сыт мыупщIэжрэ-мыусэжу,
Си гъащIэм ар къыщIыхыхьар?
ГуфIэущыблэкIкIэ, сфIощIсымэхыу,
И Iэркъишиймэ — сыкъолыд.
ПсэмфIэфIтслъагъуну ар щIэх-щIэхыу,
ЩхьэмсегъэIущыр: зыубыд.
Месырмоджабэмзыгуэркъохыр,
Аракъэ си псэрзыхьэхуар?
Абы и джанэрджэдгыныфэщ, —
Аращсэ си лъэрщIыщIэхуар.
Абы и джанэрджэдгыныфэщ,
Аращсэ си лъэрщIыщIэхуар.
Биймигъэсащ
и адэжьунэр
(«Враги сожгли родную хату».
Слова Михаила Исаковского,
музыка Матвея Блантера, 1945 г.)
Биймигъэсащ и адэжьунэр,
ЗэрыунагъуэуиукIащ.
Иджы ар дэнэздэкIуэжынур? —
СэлэтырзауэмкъикIыжащ.
КIуащгъуэгущхьитIырщызэхэкIым,
Гуауэшхуэрхыхьэпауэ игу,
Къыщигъуэтащ абы губгъуэшхуэм
ЗэщIэкIэжауэIуащхьэцIыкIу.
Щхьэщытщщхьэгъусэм и кхъэмащэм,
ЛIынэпсIэщIэкIри, къежэхащ.
ЖеIэр: «КъыщIэкI, си унэгуащэ,
Плъагъурэ, уидежсыкъэкIуэжащ.
КъэбгъэхьэзыркъэхьэщIэшхыныр,
IэнэшхуэрпсынщIэукъэузэд.
Диадэ-анэмкъехъуэхъуну,
КъэкIуэнкъэнобэхьэщIэкуэд».
Зырисэлэтымкъепсэлъэжкъым,
КхъащхьэудзсысымфIэкIнэгъуэщI.
КъыхощгухэщIыржьыбгъэмакъым,
НэрздынэплъысыргубгъуэнэщIщ.
ХитIащпIэщхьагъымдежсэхмывэ,
ЗэрыхъукIэкхъэрзэлъыIуихащ.
Сэлэткъэлътмакъыригъэуври,
ШагъырхужьгуащIэркъырихащ.
«Сумыгъэкъуаншэуэ, Прасковье,
Фысхуэхъумакъым, си дуней.
Псэууэкъэнахэмфыщыдахым,
Сыкъэсыфакъымсэ фи дей.
ГуфIэгъуэмахуэу мы фадэбжьэр
КъыздэтIэтынусэсыхуейт.
АжалымсхуIуихатдикуэбжэр,
Си къэсыжыгъуэр си махуейт».
Ар жиIэу, йофэфадэгуащIэм
Урыссэлэтыр, биймтекIуар,
Нэрыгъыу, щымысхьыжугъащIэм,
ЛъэсзащIэуилъэсиплIкIэкIуар.
ИмыщIэзэрылIыхъужьдыдэр,
НэпсткIуэпсхэртоткIуэ и къэптал.
И бгъэгумхэлъщ, пэлыдудыгъэм,
Будапешт къалэм и медаль.
И бгъэгумхэлъщ, пэлыдудыгъэм,
Будапешт къалэм и медаль.
Фронтыбгъумэзым
(«В лесу прифронтовом».
Слова Михаила Исаковского,
музыка Матвея Блантера, 1943 г.)
Къегъафэщэхуужьымпхъэхуейр,
Тхьэмпэгъуэхэркъыпех.
«БжьыхьэпщIыхьэпIэ» вальс ижьрейр
Пшынауэмгумкърех.
Мэлъатэмакъыр, мэщэтэж,
ДокIуей, къохыжырщIым.
ЗауэлIныбжьэгъухэрмыпсэлъэж,
ЙодаIуэ, хъуауэщым.
ДыгуфIэугъатхэетхьэкIар
ДигувальсымкъегъэкIыж.
Дыкъыздэфар, фIыуэтлъэгъуар
ДинэгумщIэмыкIыж.
ГъатхищипэIуэкIэутыку
Дыкъафэудыздитащ.
Нэщхъейдыкъэхъут, Iэпэгъутхуэхъуар
Мыбдежщыдмыгъуэтам.
ИджыаргуэрукъоIур ар,
МакъамэрмэзымщIэзщ.
ЕдаIуэкъэскIэгугъэIэфI
ИщIащи, псэрмэплъыз.
ФIыуэтлъэгъуахэрщIэтщдинэгу,
IыхьлыхэрдигумкъокI.
Дызышэжгъуэгурахэмдеж
ЛыгъэкурыкупсэмпхокI.
Дытехьэмгъатхэм сыту фIыт,
Абы дыщыгугъынщ.
Ажалымдыкъыхихмэ, сыт,
Зыбжьыхьэуэшхтхуэгъынщ.
Мы зырдифIэщщ: сыткъэмыхъуам,
КъытхэткъымикIуэтын,
IэнатIэбзаджэкъыттехъуам
НэрыгъыуIумытын.
Аращ, ныбжьэгъухэ, и чэзум
ДиIэщэрбыдэутлъащ!
ДыкъигъэскIэжкъым дэ гъущI зум,
Топышэфиймдесащ.
Дэ дощIэрбийрзыгъэгужьейр,
Iэпщэрызауэркъос.
КъытхэткъымшынэукъикIуэта, —
Ажалялъыдогъэс.
Къегъафэщэхуужьымпхъэхуейр,
Тхьэмпэгъуэхэркъыпех.
«БжьыхьэпщIыхьэпIэ» вальс ижьрейр
Пшынауэмгумкърех.
Мэлъатэмакъыр, мэщэтэж,
ДокIуей, къохыжырщIым.
ЗауэлIныбжьэгъухэрмыпсэлъэж,
ЙодаIуэ, хъуауэщым.
Зауэгъуэгухэр
(«Эх, дороги».
Слова Льва Ошанина,
музыка Анатолия Новикова, 1945 г.)
Зауэгъуэгухэр…
Сабэлъэужь,
ПшагъуэбэкIэншэ,
ЗэщIэкIаежьужь.
Пхуэхъуэжынкъым
НатIэмкъритхар.
ЩыдухынуртщIэркъым
Гъуэгукъытхуиухар.
Къегъэхъейшырыкъумсабэр —
Зэмтафэщ, зэмгубгъуэщ,
ЕсырмафIэмудзкъэдабэр,
ШэцIывхэрмэфий.
Зауэгъуэгухэр…
Сабэлъэужь,
ПшагъуэбэкIэншэ,
ЗэщIэкIаежьужь.
Фочхэрмауэ,
Вындхэркъытхуоплъых.
Диныбжьэгъурпсэншэу
Къургъакъгъурымхэлъщ…
ПсэухэргъуэгумтетумакIуэ,
МахуакIуэу, жэщакIуэу,
И щIыналъэмдитщтеуакIуэм —
Ар дищIитхужащ.
Зауэгъуэгухэр…
Сабэлъэужь,
ПшагъуэбэкIэншэ,
ЗэщIэкIаежьужь.
Уэздыгъейлъахэм
Дыгъэрщхьэщытщ.
Анэр и къуэмпэплъэу,
Я куэбжэпэмIутщ.
КъэткIуагъуэгухэр
ДигумкъокIыж.
ТфIэкIуэдахэм я нэр
НэгумщIэмыкIыж.
ЩIыунэм
(«В землянке».
Слова Алексея Суркова,
музыка Константина Листова, 1942 г.)
ПэшхьэкуцIыкIуужьэражьэрдижьэгущ,
СагъызткIуэпсхэруинэпсукъысфIощI.
СэлэтпшынэрщIыунэмщоджэгу,
Си гупсысэммакъамэркъыдощI.
СэтейжьыбгъэмкIэщIэтщуэуимакъ,
Мэзкуууэсымуинэгуркъыхощ,
Къыстеуащиуизэшыр — сигу хощI,
Диуэрэдым и макъырхуитдощI.
Къыстеуащиуизэшыр — сигу хощI,
Диуэрэдым и макъырхуитдощI.
ДизэхуакуруэскIэншэмесей,
Борэнмакъщщызэхэпхырмыбдей.
Сынэсынууидеж — ар гъуэгукIыхьщ,
СыкIуэдынум — лъэбакъуэкъудейщ.
ЗегъэшэщIиуипшынэм, си къуэш,
Си насып щхьэрыуаркъысхуеджэж.
ДищIыунэрщхьэщIыIэукъэнэн,
Си гумилълъагъуныгъэмкъегъэплъ.
ДищIыунэрщхьэщIыIэукъэнэн,
Си гумилълъагъуныгъэмкъегъэплъ.
ПэшхьэкуцIыкIуужьэражьэрдижьэгущ,
СагъызткIуэпсхэруинэпсукъысфIощI.
СэлэтпшынэрщIыунэмщоджэгу,
Си гупсысэммакъамэркъыдощI.
СэтейжьыбгъэмкIэщIэтщуэуимакъ,
Мэзкуууэсымуинэгуркъыхощ,
Къыстеуашиуизэшыр — сигу хощI,
Диуэрэдым и макъырхуитдощI.
Къыстеуащиуизэшыр — сигу хощI,
Диуэрэдым и макъырхуитдощI.
