Ди адэжь лъахэр къэщIэрэщIащ
Сочэ щекIуэкI ЩIымахуэ Олимп Джэгухэм ди республикэм щыщу ирагъэблэгъахэм яхэтащ Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэутий. Илъэгъуахэр къызэрыщыхъуам, ди адэжьхэм я лъахэм щекIуэкI Олимпиадэм адыгэхэм я дежкIэ иIэ мыхьэнэм, нэгъуэщIхэми ар щытепсэлъыхьыжащ иджыблагъэ екIуэкIа пресс-конференцым.
— Сэ вжесIэжынухэм я нэхъыбэр зэхэфхащ, флъэгъуащ, фыкъеджащ, ауэ фэри фощIэ, а Iуэхум ухэту зыхэпщIэр куэдкIэ зэрынэхъ плъыфэбэр, уи гукъыдэжыр къызэриIэтыр, гурыщIэ къызэрымыкIуэ къузэритыр. Спартакиадэ, зэхьэзэхуэ, зэпеуэ, махуэшхуэ куэдым сыщыIащ сэ, 1980 гъэм ди къэралым щекIуэкIа Олимпиадэри слъэгъуащ, ауэ иджырей Олимп Джэгухэм нэхърэ нэхъ телъыджэрэ, нэхъ къызэгъэпэщарэ, нэхъ Iуэхугъуэ гурыхьрэ слъэгъуакъым. Олимпиадэр къыщызэIуах пшыхьыр дэтхэнэ зым дежкIи гуимыхужт. Гугъущ ар псалъэкIэ къыпIуэтэжыну. Абы лъэпкъхэм, дин зэмылIэужьыгъуэхэм ящыщу, фэкIэ зэхуэмыдэу, я щэнхабзэхэр зэщхьэщыкIыу къыщызэхуэса цIыху къомыр псэкIэ зэкъуигъэувэрэ гукIэ зэришалIэу щыIа къару нэрымылъагъур умыгъэщIэгъуэн плъэкIыртэкъым.
КъБР-м и лIыкIуэхэр гуп-гупурэ кIуащ XXII ЩIымахуэ Олимп Джэгухэр щекIуэкI щIыпIэм. Сэ «Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и ныбжьэгъухэмрэ ар къэзыухахэмрэ я ассоциацэм» хэт, хамэ къэрал щыпсэу ди лъэпкъэгъухэм срагъусащ. Фэ фызэрыщыгъуазэщи, ахэр мазэ зыбжанэ ипэ Краснодар крайм и губернатор Ткачев Александррэ УФ-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ Козак Дмитрийрэ ирагъэблагъэри, щыIащ а щIыналъэм, зыщаплъыхьащ адэжь хэкум, зрагъэлъэгъуащ Олимпиадэм зэрызыхуагъэхьэзырыр. Гуапэу къаIущIа къэрал къулыкъущIэхэм псалъэ екIуи къыжраIауэ щытащ, а лъахэр я адэжь хэкуу зэрыщытыр, жэрдэм зиIэхэр сыт щыгъуи къэIэпхъуэжыну, зыгъэпсэхуакIуэ къэкIуэну зэрыхуитыр, Олимпиадэм щхьэкIэ ящI ухуэныгъэхэр Урысейм и Ипщэ щIыналъэм зезыгъэужь Iэмалу зэрыщытыр къыхэщу.
Сочэ дыщынэсам япэ дыдэу згъэщIэгъуар зыщ — апхуэдиз цIыхур зы щIыпIэ дежи щызэтримыхьэу тыншу зэблэкIыу, зэплъыныр гъунэжу, зэрызэпсалъэр гуапэу Олимп паркым къызэрыщакIухьырт. А паркым щагъэува «Адыгэ унэр» абы дэт нэхъ гъэщIэгъуэн дыдэхэм ящыщт. Лъэпкъ унэм къыщIэIукI адыгэ пшыналъэм къигъэувыIэрт хамэ къэрал куэдым къикIа спортсменхэр, хьэщIэхэр, къэрал къулыкъущIэхэр, волонтерхэр. Ахэр унэм щIыхьэрти, зыщагъэгъуазэрт ди адэжьхэм я IэщIагъэхэм, адыгэхэм нобэ яIэ щыIэкIэ-псэукIэм. А унэр Олимп паркым и жьантIэм дэтт, щIыналъэ хъарзыни иубыдрэ псоми къахэлыдыкIыу. СызэреплъымкIэ, абыкIэ гурыIуэгъуэ хъуащ УФ-м и унафэщIхэм адыгэхэм къытхуаIэ щытыкIэр икIи щыхьэт техъуащ Олимп Джэгухэр къыщызэIуаха стадион нэхъ ин дыдэм «Фыщт» зэрыфIащар. Ахэр къыдгурыIуэу, къытхуащIэмкIэ дахуэарэзыуэ щытын хуейщ ди къэралым и унафэщIхэм.
Зи гугъу сщIы «Адыгэ унэм» уи гур щыхэхъуэрт. Абдеж зэпыу имыIэу къыщыфащ «Кабардинка» къэрал академическэ ансамблыр, Апэнэс Астемыр, Бэрэгъун Марьянэ, Теппеев Алим, Къэзан Сэтэней сымэ. ДрихьэлIат Сидней дыщэ медаль къыщызыхьа Къардэн Мурат и гъусэу унэм ныщIыхьа олимп чемпион Карелин Александр къытехьэу адыгэ къафэ къызэрыфам.
Дэ Сочэ и Iэшэлъашэм щыIэ адыгэ жылэхэм дыщыIэну, абы шапсыгъхэр зэрыщыпсэур зэдгъэлъагъуну дыхунэсащ. ИкIи ди нэкIэ тлъэгъуащ Олимпиадэм и фIыгъэкIэ унэщIэхэр, школыщIэхэр, поликлиникэщIэхэр яухуауэ, яIахэри къызэрагъэпэщыжауэ дахэу, тыншу зэрыпсэур. Шапсыгъ тхьэмадэхэм дахуэзащ, хьэрычэтыщIэ лъэрызехьэхэм депсэлъащ. Абыхэм яхэтщ Къуэбыдэ и курыкупсэм деж хьэщIэщ хъарзынэ щызиIэ щIалэхэри.
Абы щыдагъэлъэгъуащ метри 9 зи бгъуагъ тюльпан жыгыр, чэщей (самшит) мэзыр, дыщыIащ Сочэ дэт Лъэпкъ музейм. Абы щIэлъщ ди адэжьхэм къащIэна хьэпшып зэмылIэужьыгъуэ куэд.
Дэ дахуэзащ УФ-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ Козак Дмитрий, Краснодар крайм и губернатор Ткачев Александр, абы и къуэдзэ Хьэту Жамболэт, Краснодар крайм щэнхабзэмкIэ и министрым и къуэдзэ КIэрмыт Мухьдин, ДАХ-м и вице-президент, Сочэ и унафэщIым и дэIэпыкъуэгъу Чэчыхъу Мэжид, нэгъуэщIхэми. Абыхэм псоми къыхагъэщащ Олимп Джэгухэм адыгэхэм увыпIэ хэха зэрыщаубыдыр.
НобэкIэ ди зэхуаку къыдэхъуа зэхущытыкIэр, дуней псом дыкъызэрыщацIыхуар, олимп ухуэныгъэ ящIахэр, тенджыз ФIыцIэ Iуфэр зи лъабжьэ уэсыщхьэ бгыщхьэхэр телъыджэ зэращыхъуар — ар зы махуэ, зы илъэс зэпыщIэныгъэкъым, атIэ Урысейм и щIыгум, ди адэжьхэм я лъахэм щекIуэкI Iуэхугъуэшхуэр дяпэкIэ илъэс куэдкIэ фIыгъуэ къызыпэкIуэну лъэбакъуэщ. Дэ дригушхуэ хъунущ апхуэдэ зыгъэпсэхупIэ лъэщ дяпэкIэ дызэриIэнум, Iэмал гъуэзэджэхэр къыщызэгъэпэща щIыналъэм дызэрисым.
Пэжщ, апхуэдэ Iуэхухэр къыщепхьэжьэхэм деж жагъуэгъуи къыкъуэкIынущ, къофыгъуэни бгъуэтынущ. Ар и лъабжьэу лъакъуэпэщIэдз къыпхуэзыщIын уи гъуэгу къытехьэнущ. Ди къэралым и президент Путин Владимири зэрыжиIащи, «адыгэ Iуэхур» апхуэдэ щIыкIэкIэ къэзыгъэсэбэпыну иужь ихьаи щыIащ, ауэ абыхэм я лъэр занщIэу щIау-дащ.
Iуэхум и купщIэр и кIэм нэсу къызыгурымыIуэ гуэрхэри щыIэщи, абыхэм зэхащIыкIыркъым Сочэ щекIуэкI Олимпиадэм адыгэхэм я дежкIэ мыхьэнэуэ иIэр, ди адэжь лъахэр къызэрагъэщIэрэщIар, ар зи адэжь хэку, дэнэ къэрали щыпсэу ди къуэшхэр сыт щыгъуи къихьэжыну зэрыхуитыр.
Дунейпсо Адыгэ Хасэм псори къыхуреджэ акъыл хэлъу екIуэкI Iуэхум бгъэдыхьэну, нобэ къэралым и гупэ къызэрытхуигъэзар зэхащIыкIыну. Пасэрей адыгэхэм жаIэу щытащ: «Зэманым декIур лIыфIщ». Ди блэкIар тщымыгъупщэу, ди тхыдэр ди гъуазэу мы зэманым дыдэгъуэгурыкIуэн хуейщ, къытхуащIэ фIыр зэхэтщIыкIыу ди гъунэгъу лъэпкъхэм дагурыIуэу.
НэщIэпыджэ Замирэ.
Сурэтыр Къарей Элинэ трихащ.
