И бзэр IэщIэкIмэ, лъэпкъыр щыIэжкъым
Мэзкуу къалэм щекIуэкIащ «Бзэ политикэ: урысей- псо Iуэху» зэIущIэ. Лъэпкъ IуэхухэмкIэ федеральнэ агентствэм къызэригъэпэща а зэхуэсым куэд кърихьэлIащ: Парламентым и палатитIми я депутатхэр, егъэджэныгъэмкIэ министерствэм и лIыкIуэхэр, Урысейм ЩIэныгъэхэмкIэ и академием и къудамэ-хэм я еджагъэшхуэхэр, щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ я лэжьакIуэхэр, нэгъуэщIхэри. Зытепсэлъыхьар мыхьэнэшхуэ зиIэ Iуэхущ: Урысейм и лъэпкъхэр зэрыпсалъэ бзэхэр къегъэлынырщ.
IэщIагъэлIхэм я псалъэхэм ятепщIыхьмэ, мы зэманым УФ-м щызокIуэ бзэ зэмылIэужьыгъуэу 150-рэ хуэдиз. АрщхьэкIэ абыхэм ящыщ куэдым кIуэдыжынкIэ шынагъуэ къакIэщIэзэрыхьащ. Щхьэусыгъуэхэр мащIэкъым: зэрырагъэджэну тхылъхэр яхурикъуркъым, езы бзэр зезыхьэ лъэпкъхэр хокIуэдэж. Апхуэдэ щытыкIэ здэщыIэр Урысейм и закъуэкъым — нэгъуэщI къэралхэри гу- гъуехьхэм Iуоуэ. Дауи, арауэ къыщIэкIынущ 2019 гъэр Зи щIыпIэм щыпсэуж лъэпкъхэр зэрыпсалъэ бзэхэм я илъэсу ООН-м щIигъэувари. Абы ипкъ иткIэ, УФ-м урысейпсо Iуэхуу 70-м нэблагъэ щрагъэкIуэнущ, щIыналъэхэм ахэр куэдкIэ щынэхъыбэнущ.
Пэжщ, 2018 гъэри абы и лъэныкъуэкIэ Iеякъым: бзэхэм ятеухуа закон къащтащ, ахэр хъумэным егъэщIылIа фонд къызэ-рагъэпэщащ. Ар къызыхэкIри гурыIуэгъуэщ: къэралым димыIыгъмэ, бзэхэм зыщIагъэкъуэфынукъым. Мы лэжьыгъэр бгъэIэпхъуэ хъунукъым. ЗэфIэгъэкIын хуей къалэнхэр куэдщ икIи тыншкъым: лъэпкъхэр нэгъуэщIхэм яхозэрыхь, я бзэхэр яджыным хухах сыхьэтхэр ягъэмэщIащ, егъэджакIуэхэр, тхылъхэр къомэщIэкI. КIэщIу жыпIэмэ, анэдэлъхубзэхэм я пщIэр йохуэх.
УФ-м егъэджэныгъэмкIэ и министрым и къуэдзэ Синюгинэ Татьянэ къелъытэ федерацэм хыхьэ дэтхэнэ лъэпкъми езым и бзэр сабий садхэм къыщыщIэдзауэ вузхэм нэ- сыху яджынымкIэ Iэмал иратын хуейуэ. АрщхьэкIэ сыт и лъэныкъуэкIи егъэджэныгъэ Iуэхум къезэгъ тхылъхэр щыIэкъым. Ахэр зыгъэхьэзырынухэри плъагъуркъым.
Къэрал Думэм Узыншагъэр хъумэнымкIэ и комитетым и унафэщIым и япэ къуэдзэ Тумусов Федот жиIащ:
— Езым и унагъуэм и анэдэлъхубзэмкIэ щызэмыпсалъэмэ, сабийм ар зригъэщIэнукъым. Мыбдежым щыегъэджакIуэ нэхъыщхьэр анэрщ. Ди еджагъэшхуэхэр егъэлеяуэ хуосакъ бзэм и къабзагъэм. Абыхэм апхуэдэ тхылъ гурыIуэгъуейхэр ятхри, сабийхэр иребгъэджэну гугъущ. Мыбдеж щынэхъыщхьэу щытын хуейр уи бзэм урипсэлъэфынырщ.
Шэшэн Республикэм лъэпкъ политикэмкIэ, печатымкIэ, информацэмкIэ и министр Умаров Джамболэти мы Iуэхум ирогузавэ.
— Урысейм и закъуэ цIыху мелуаным щIигъу щрипсалъэми, шэшэныбзэр кIуэдыжхэм хагъэхьащ. Школхэм щIэтIысхьащ урысыбзэ зымыщIэ сабийхэр. Абы щыгъуэми ди деж шэшэныбзэкIэ щрагъаджэркъым. ЛъэпкъыбзэкIэ къыдэкIыр газетитIрэ журналитIрэщ.
Мыри щIыдгъужынщ. СССР-р лъэлъэжа иужь, Урысейм бзэ 14 щыхэкIуэдэжащ. Къэралым и щIыхэм я процент 60-р зыхуэзэ щIыналъэ 28-м щыпсэур лъэпкъ цIыкIухэм ящыщхэрщ.
СлIожь, хуэм-хуэмурэ Урысей Федерацэм зыкъыщащIэж хуэдэщ: дэтхэнэ бзэри къыпхуэмылъытэн хуэдиз фIыгъуэщ. Ар къыщыхагъэщхьэхукIащ зи гугъу тщIы зэхыхьэм.
