Фейруз — ливан цIыхубэм и анэ
Фейруз цIэмкIэ дуней псом къыщацIыху хьэрып адыгэ уэрэджыIакIуэ бзылъхугъэм и цIэ дыдэр Хьэддад Нухьэдщ.
Нухьэд 1935 гъэм щэкIуэгъуэм и 21-м Ливан къэралым хыхьэ Джебэл Алэрз щIыпIэм къыщалъхуащ. Абы и адэ Уади Щамым къикIри Бейрут къэIэпхъуати, типографием хьэрфхэр къищыпу щылажьэрт, и анэ Лизэ сабииплIыр зыхуей хуэзыгъазэ унэгуащэт.
Нухьэд илъэсипщI фIэкIа хъуатэкъым и макъ къызэрымыкIуэмкIэ зыщIэс еджапIэм къыщыщацIыхуам. Куэдрэ утыку кърашэ хъыджэбз цIыкIум гуфIэгъуэ пшыхьхэм я зым кърагъэблэгъа Бейрут консерваторэм и егъэджакIуэм гу къыщылъитэри, музыкэм хуеджэну чэнджэщ къритащ.
Уэрэд жыIэныр а зэманым IэщIагъэу ялъытэртэкъым, псом хуэмыдэу цIыхубзым дежкIэ. Нухьэд и адэми зыкъомрэ зрилъэфыхьащ, и пхъур консерваторэм щIигъэтIысхьэн имыдэу. ИужькIэ, и дэлъхур и гъусэу кIуэмэ, щеджэну хуит ищIащ. И адэращ Нухьэд япэу радио тыгъэ къыхуэзыщIауэ щытар.
Пщащэм и гъащIэм зихъуэжын щыщIидзар абы и уэрэд жыIэкIэр Ливан радиостанцым и унафэщI Руми Хьэлим зэхиха нэужьщ. Абы гу лъитащ адыгэ хъыджэбз цIыкIум и макъыр зэрылантIэм, европей уэрэд гъэIукIэри, къуэкIыпIэ жыIэкIэри къызэрыхуэщтэм. Руми пщащэр радиостанцым и уэрэджыIакIуэу игъэувщ, езыми уэрэд зыбжанэ хуитхыжри, «Фейруз» (уафэрыху-бирюза) цIэ лейри къыхуигупсысащ.
Куэд дэмыкIыу, Фейруз радиостан-цым щылажьэ Рэббани зэкъуэшитIыр — Ассирэ Мансуррэ зэригъэцIыхуащ. Хъыджэбзым егуэкIуа Асси Фейруз щхьэкIэ уэрэд зэхилъхьэн щIидзэри, 1955 гъэм щIалэмрэ хъыджэбзымрэ унагъуэ зэдаухуащ, Фейрузи и щхьэгъусэм зэрихьэ алыдж чыристаныгъэр къищтащ.
УэрэджыIакIуэм и гъащIэр махуэшхуэ защIэу екIуэкIыу къыпфIощI. Фейруз сабииплI ипIащ: Зияд езым ещхьу уэрэд- жыIакIуэщ икIи композиторщ, Римэ сурэттехщ икIи режиссёрщ. И зы пхъур сабийуэ дунейм ехыжащ, адрей щIалэм, сымэджа нэужь, и Iэпкълъэпкъым сэкъат игъуэтащ.
Япэ концертышхуэр Фейруз щитар 1957 гъэрщ. Ар Баальбек щекIуэкI музыкэ фестивалым и зы Iыхьэ хуэдэу арати, Ливаным и президентым и мылъкукIэ къызэрагъэпэщат. Абы къыкIэлъыкIуащ цIыхубзыр щыджэгуа опереттэхэмрэ концертышхуэхэмрэ. Хуэм-хуэмурэ адыгэ пщащэр фIыуэ ялъагъуу, хьэрып дунейм игъащIэм щамылъэгъуа уэрэджыIакIуэу къалъытэ хъуащ.
Апхуэдэу зэрыцIэрыIуэм хуэдэу, 1969 гъэм Ливан телевиденэм мазихкIэ Фейруз къагъэлъэгъуэну хуимыту унафэ къыщыдагъэкIауэ щытащ. Ар къызыхэкIар езы уэрэджыIакIуэм Алжирым я президентыр Ливаным къыщыкIуам щыгъуэ, абы и щIыхькIэ екIуэкIа концертым уэрэд щыжиIэн зэримыдарт. А Iуэхум уэрэджыIакIуэм и пщIэр нэхъри иIэта фIэкIа, къыхуаIэ лъагъуныгъэм кIэригъэхуакъым. Фейруз зыхуигъэфэщакъым зы цIыху закъуэм щхьэкIэ, ар президенту щытми, утыку къихьэныр. Абы зэрызилъытэжыр цIыхубэм и уэрэджыIакIуэут. Апхуэдэ дыдэу Фейруз и хьэлыр Ливаным граждан зауэ щекIуэ-кIа зэманми къигъэлъэгъуащ. Абы идакъым зы къэралым щыщ зэкъуэш зэпэувыжахэр тригъэууэ утыку итыну.
Фейруз уэрэд щыжимыIа къэралрэ концерт гъэлъэгъуапIэ цIэрыIуэрэ дунейм къытена къыщIэкIынкъым. Абы и пщIэр наIуэ къыщыхъупащ зауэ къыщыхъея Сирием концерт щитыныр къыхуимыдэу, Ливаным и парламентым унафэ къыщыдигъэкIам. Къигъэгугъахэр къимыгъэпцIэжын папщIэ, гъуэгу теува уэрэджыIакIуэм цIыху 7000 Сирием и гъунапкъэм деж къыщыпежьауэ щы-тащ, и уэрэдхэр жэщи махуи дэнэ лъэ-ныкъуэкIи къыщеуэу.
Чэрим Марианнэ.
