Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
Ныбжьэгъу псори ныбжьэгъукъым
(Къэхъуа)
«Къуэш егъу нэхърэ — ныбжьэгъуфI», — жиIащ пасэрейм. Ауэ ныбжьэгъур зыхуэдэр къыщыпщIэр гъащIэм гъэунэхупIэ ущригъэувэм и дежщ. Абы теухуа хъыбарщ мы си тхыгъэм зи гугъу щысщIыр.
ЗэныбжьэгъуиплI хъурт ахэр. Зэхуэзамэ, гуапэу зэбгъэдэту, зэхуэмызэмэ, зэхуэзэшу илъэс куэд лъандэрэ къызэдекIуэкIырт. Зыр философ цIэрыIуэ Алексейт, адрейр тхакIуэ-тхыдэдж Тыгъуэнт, ещанэр профессор Бэрэгъунт, еплIанэр Дизыкъуажэт, абыхэм хуэдэу щIэныгъэшхуэ бгъэдэмылъми, хабзэмрэ нэмысымрэ емыбакъуэу, ныбжьэгъу папщIэ зи псэр зытыфыну цIыху къызэрыгуэкIт.
Зэгуэрым Дизыкъуажэ колхозым и бригадиру ягъэувыну къыхуагъэлъэгъуащ. Колхоз унафэщIым абы къыжриIащ IэнатIэм пэрыувэн папщIэ и зэфIэкIыр зыхуэдэр къэзыгъэлъагъуэ щытхъу тхыгъэу щы зэригъэпэщын зэрыхуейр. Дизыкъуажэ абыкIэ къикIуэтынт: ныбжьэгъу щIыжаIэжыр апхуэдэ зы махуэтэкъэ?! Алексей, Тыгъуэн, Бэрэгъун сымэ захуигъазэри, щытхъу тхылъыр хуагъэхьэзырыну елъэIуащ.
Философым тIэкIу зрилъэфыхьащ, апхуэдэ лъэIукIэ зыкъызэрыхуагъэзар фIэмыфIыщэу жиIащ: «Мыр Iуэху цIыкIукъым, занщIэу зэфIэкIынукъым, сумыгъэпIащIэ». ТхакIуэмрэ профессорымрэ куэд дамыгъэкIыу, сыткIи арэзы укъищIу щытхъу тхыгъэхэр ягъэхьэзыращ.
Тхьэмахуэ дигъэкIри, Дизыкъуажэ философым деж телефонкIэ псэлъащ, тхыгъэр хьэзырмэ щIэупщIэну. «Iэжьэкъур щхьэ ипчрэ, укъызэмыпIэщIэкIыну бжесIатэкъэ, пхуэстхыну укъыщызгъэгугъакIэ, зыгуэр есщIэнщ. Хьэзыр хъумэ, колхоз правленэм и унафэщIым сэ естынщ, ар си цIыхугъэщи икIи сыпхуелъэIунщ Iуэхур псынщIэу зэфIигъэкIыну», — къыжриIащ абы.
МахуитI-щы дэкIауэ Дизыкъуажэ колхоз правленэм и унафэщIым хуэзауэ къыжриIащ философым и щытхъу тхыгъэр къазэрыIэрыхьар. «Сэ абы сыщIримыгъэплъыжар сыту пIэрэ?», — егупсысащ Дизыкъуажэ. ИужькIэ тхыгъэр щилъэгъуам абы и щхьэусыгъуэри къыгурыIуащ. Щытхъу тхыгъэр хъарзынэу къыщIидзами, и кIэм деж псори щызэIигъэхьэжат. «Абы и ныбжьыр хэкIуэтащ, сыт бригадиркIэ къыпхуищIэжынур?» — жиIэу итт.
Дизыкъуажэ къыгурыIуащ философым и гум фIы зэримылъыр, я ныбжьэгъугъэри абдежым щиухащ. «Ныбжьэгъур щагъэунэхур махуейщ», — щIыжаIэжари апхуэдэ зыгуэру къыщIэкIынщ.
Пщыбий СулътIан.
ФIыщIэ
Я зэфIэкIым хохъуэ
Зы зэман гуэркIэ узэIэбэкIыжмэ, ди республикэм цIыхухэм щыхуащIэ медицинэ Iуэхутхьэбзэхэм арэзы къимыщIу, гъунэгъу щIыналъэхэм щыIэ сымаджэщхэм я узыншагъэм щыкIэлъагъэплъыну кIуэуэ щытащ. Иджы, ди гуапэ зэрыхъунщи, а Iуэхум фIы и лъэныкъуэкIэ зихъуэжащ. Си щхьэкIэ сымыгъэунэхуамэ, си фIэщ мыхъункIэ хъунт нобэ а унэтIыныгъэр зыхуэкIуа зыужьыныгъэр зыхуэдэр.
Нарткъалэ дэт сымаджэщым си зэзыр узу сыщIэхуат иджыблагъэ. КъызэрыщIэкIамкIэ, мыбы я лэжьыгъэм жыджэру къыщагъэсэбэп медицинэм къыхыхьэ IэзэкIэ Iэмал зэмылIэужьыгъуэхэр. Апхуэдэу си зэзым илъ мывэр сэ хэмыхьэу лазер IэмэпсымэкIэ кърахащ. А Iэмалыр ди гъунэгъу республикэхэм щыIэ медицинэ IуэхущIапIэхэм иджыри къыщагъэсэбэпыркъым. Абы къыхэкIыу, иджы а щIыналъэхэм къикIыурэ ди деж я узыншагъэр щрагъэфIэкIуэж. Псалъэм папщIэ, сымаджэщым сэ къыздыщIэлъащ Ингушым къикIахэу Евлоев Тамерлан, Маков Iэбубэчыр, Шэшэным щыщ Мусаев СулътIан сымэ. Абыхэм щытхъу псалъэ куэд хужаIащ ди дохутырхэми медсестрахэми.
Сэ къызэIэза дохутыр Балъкъыз Валерэ зыхэт гупми сымаджэхэми пщIэшхуэ зыхуащI цIыхущ. Япэ махуэхэм къыщыщIэдзауэ сэ гу лъыстащ ар зыпэрыт Iуэхум фIыуэ хэзыщIыкI, Iэзагъышхуэ зыбгъэдэлъ IэщIагъэлI нэсу зэрыщытым.
Апхуэдэу къыхэзгъэщыну сыхуейт я лэжьыгъэр тэмэму езыхьэкI, сымаджэхэм гуапэу яхущыт медсестрахэу Албот Марьянэ, ТIэш Динарэ, Апажэ Маринэ, Даур ФатIимэ, Хъанычэ Ирэ сымэ. Абыхэм ящыщ дэтхэнэми шыIэныгъэшхуэ яхэлъу, езыхэм я къалэным къищынэмыщIауэ, сымаджэм зыкъызэрыхуагъазэ я лъэIухэри хуащIэ. Хирургие къудамэм и унафэщI Iэпщацэ Iэуес я лэжьакIуэхэр къызэрыхахым теухуауэ зыщыхуэдгъазэм, жиIащ абыхэм ябгъэдэлъ Iэзагъэм къищынэмыщIауэ, я хьэл-щэнми гулъытэ зэрыхуащIыр икIи гуапэу, шыIэныгъэ яхэлъу сымаджэхэм ябгъэдэтыну къызэрыхураджэр.
Гу лъумытэнкIэ Iэмал иIэкъым сымаджэщым и теплъэми зэрызихъуэжам. Ар сыт и лъэныкъуэкIи ирагъэфIэкIуащ. ЖыпIэнурамэ, хабзэ пыухыкIам тету мыбы Iуэхур зэрыщекIуэкIыр нэрылъагъущ. Сымаджэщым къекIуалIэ автомашинэхэм гъэувыпIэ щхьэхуэ хуащIащ, щIэупщIакIуэ къакIуэхэри сымаджэхэри зыщIэсын унэ цIыкIухэр пщIантIэм дащIыхьащ.
Нарткъалэ дэт сымаджэщым щекIуэкI зыужьыныгъэфIхэр, шэч хэмылъу, зыдэлъагъупхъэр абы и дохутыр нэхъыщхьэ Къалэбатэ Рустамщ. Зыпэрыт Iуэхум зэрыпэлъэщын щIэныгъи Iэзагъи бгъэдэлъщи, Тхьэм иригъэфIакIуэ, абы и нэIэм щIэт гупми я лэжьыгъэм и хъер ялъагъуу я IэнатIэм куэдрэ Алыхьым пэригъэт.
КъущхьэтIу Хьэутий,
Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ. Аруан щIыналъэ
Налшык дэт курыт школ №12-м и нэIэм щIэту лажьэ сабий сад №40-р егъэджэныгъэ-гъэсэныгъэ лэжьыгъэфI щызэфIах IуэхущIапIэхэм халъытэ. Сурэтым щыволъагъу садым и лэжьакIуэ пашэхэм ящыщ Середа Татьянэрэ и гъэсэн цIыкIухэмрэ. ГъэсапIэм и гуп нэхъыжьхэм ящыщ зым щыIэщ Татьянэ. Илъэс 20-м щIигъуауэ сабийхэм яхэт гъэсакIуэ Iэзэр хущIокъу и дэтхэнэ дерсри купщIафIэ, гукъинэ зэрыхъуным. Апхуэдэу Татьянэ щIэх-щIэхыурэ ирегъэкIуэкI зэIущIэ хьэлэмэтхэр, зэпеуэ гъэщIэгъуэнхэр. Аращ ар сабийхэм фIыуэ къыщIалъагъур, адэ-анэхэми пщIэшхуэ къыщIыхуащIыр. Сурэтыр Къарей Элинэ трихащ.
ЖыIэгъуэхэр
Къэгъазэ иIэкъым
Уи щхьэм хуэбгъэфэщэжыр уи фащэщ.
Акъылым щхьэкуцIым фIырыфIкIэ тIысыпIэ къыщылъысыркъым — IэпщэрыбанэкIэ къелэжь.
Делэр ныбжькIэ зэхидзыркъым.
Ахъшэм игъэделам къэгъазэ иIэкъым.
Мылъкур насып пщалъэу щытамэ, зы тхьэмыщкIэ и дыхьэшх макъ дунейм щыIунтэкъым.
Факъырэ къэзыкIухьым сыт хуэдиз хуашийми фIэмащIэнущ, къилэжьыжIауэ есэху.
Къыпщытхъуу ирагъажьэри, къыпхуэпсалъэу доувэж: ягу къихьэм елъытащ.
Гъатхэм щыгугъым щIымахуэр зыхуегъэшэч.
Гъунэгъу ди гугъэр зэрыжыжьэ, жыжьэ къытфIэщIыр зэрыгъунэгъу.
Пэжым жыIэкIэ иIэщ: къыгуэплъэфмэ, зэранщ.
Псэлъафэ гуэр зимыIэ щыIэкъым.
ЖыпIам нэхърэ жумыIам ухущIегъуэжмэ, нэхъыфIщ: хьэргъэшыргъэншэщ.
Чэнджэщ кIыхьыр Iуэху зэIыщIэщ.
Дзыгъуэр и шхыныгъуэмэ, джэдум сыт и лажьэ?
УщиякIуэ Iущым ныкъусаныгъэм къыщыщIидзэркъым.
ФIыр щыхуалэм Iейр щогъагъэ.
Зэрыхъун хъуауэ зызылъытэжам, зэIыхьэн щIидзауэ аращ.
ТхьэкIумэр сытым дежи зыгуэрым хуэдэгущ.
Щхьэщытхъур имыцIыху гуэрым тепсэлъыхь хуэдэщ.
ГъащIэр щэхущ: щхьэж нахуэ къыхуэщIыр и Iыхьэщ.
Щэху зэрабзыщIыр щхьэщ, зэраIуатэр бзэщ.
Бейтыгъуэн Сэфарбий.
Псалъэжьхэр
Зи Iуэху егугъур дыгъэм япэ къотэдж
Гъатхэм жеяр бжьыхьэм магъыж.
Вы зимыIэм шкIэ щIещIэ.
Бжьэм ууей-сысей яIэкъым, зэдолажьэри зэдошхэж.
Джэдуужьым ещхьу, щхьэнтэкум исщ.
Мыгъуащэрэ щымыуэрэ щыIэкъым.
Зи Iуэху егугъур дыгъэм япэ къотэдж.
Унэр зэращIа уэщыжьыр щIыбым щIадзыж.
Гъужа псыкъуийр уэсэпскIэ из пхуэщIыжын?
Псы къэмыжэм псыхьэлыгъуэ хыумыш.
Уэщыр яIэтыхукIэ пхъэм зегъэпсэху.
Бжьэ зэмыуам фом и уасэр ищIэркъым.
Пхъэ зыIущIым къуэщIий егъуэт.
Iуэхутхьэбзэр щIыхуэщ.
Щхьэ шэч къытепхьэрэ?
Щхьэбаринэ Къасбот къуажэ псом я унафэщIт. Ауэ ар езым и унагъуэм щыпыпхэт. Абы и фызым бжьыпэр фIиубыдати, бэуапIэ къритыртэкъым. Иджы фызым и унафэкIэ унагъуэр псэурт.
Къасбот и къуажэгъухэр а Iуэхум икъукIэ фIыуэ щыгъуазэти, щIэх-щIэхыурэ къызыпхагъэIукIырт: «Зи унагъуэм унафэ хуэзымыщIыжыф цIыхур къуажэ псом я Iэтащхьэу ягъэувауэ драгъэукI!» АпщIондэху лIыр бампIэм ихьырт. Къасбот и щхьэгъусэм иужь дыдэу иджыри зэ епсэлъэжыну мурад ищIащ.
— Сэ сылIщ, ныбжькIи зы хьэнтхъупс шынакъкIи сынэхъыжьщ. Ауэ щыхъукIэ, унагъуэм унафэщIу исын хуейр сэращ. Унагъуэм унафэщIитI ис зэрымыхъунур зыщумыгъэгъупщэ! Аращ къуажэ къэс, район къэс, область къэс зы унафэщI фIэкIа щIамыгъэуври!
— Уэри зыщумыгъэгъупщэ, тIасэ цIыкIуу сиIэ, а унафэщIхэм ящыщ дэтхэнэ зыми и пщэ дэлъ къалэныр щыхуземыхьэм деж зэрыщхьэпрагъэдзыр. Ар зыуэ. ЕтIуанэрауэ, уэ къуажэ псо щыпхузехьэфкIэ, сэ ди унагъуэ цIыкIу закъуэм и унафэ зэрысхуэщIынум щхьэ шэч къытепхьэрэ?..
Абы и ужькIэ Къасбот и IитIыр иIэтыпащ, ину хэщэтыкIри…
Дудар Хьэутий.
Зы уэрэдым и хъыбар
Зыри къигупсысыртэкъым
Усэ, поэмэ купщIафIэ куэд и къалэмыпэм къыщIэкIащ Гъубжокъуэ Лиуан. Абы и усэ зыбжанэм уэрэд къыхащIыкIащ икIи апхуэдэ зым нобэ и гугъу тщIынщ. «Лъагъуныгъэр къандес джэгукъым» — аращ абы зэреджэр. Уэрэдым и хъыбар зэхуэтхьэсыну мурад щытщIым, дэ зыхуэдгъэзащ Лиуан и щхьэгъусэ Гъубжокъуэ Ритэ. Абы къызэрыджиIамкIэ, Лиуан уэрэду иIэм лъабжьэ яхуэхъуар езым и гъащIэм къыщыхъуа Iуэхугъуэхэрщ. Зыри къигупсысу щытакъым, и ныбжьэгъухэм ядилъэгъуахэр, езым и нэгу щIэкIахэр и IэдакъэщIэкIхэм лъабжьэ яхуэхъурт. Мы уэрэдри апхуэдэу дунейм къытехьащ. Зэныбжьэгъухэр гуфIэгъуэ Iэнэм здэщысым, къандесыр зыпэщIэхуам къахилъхьэри, зэдэджэгуурэ зэпадзыжу зэжраIа псалъэхэм япкъ иткIэ Лиуан ар итхауэ щытащ.
Гъубжокъуэм и усэхэр зэрыт тхылъым композитор Тхьэбысым Умар щыхэплъэм, гу лъимытэу къэнакъым абы. Куэд дэмыкIыуи макъамэ дахэ хуитхри, езым утыкуми япэ дыдэу кърихьэжауэ щытащ. Уэрэдыр цIыхухэм ягу ирихьащ икIи зэIэпахыу куэдым ягъэзащIэ.
КIУНТIЫЩ — ХЬЭПЦIЭ Аннэ.
«Лъагъуныгъэр къандес джэгукъым»
Мастэкъуаншэ щIыкIэу,
ЗэпытIыгъщ къандес,
ЗэхуэдитI итщIыкIыу
Дэ дызэбгъэдэсщ.
Ежьу:
Лъагъуныгъэр, си псэ,
Ар мыкъандес джэгу,
ДыкъызэрыгъапцIэу
Дыздумыгъэджэгу.
КIэнфет нэхъ IэфIыр
Iэнэм къытызох,
«Хэмыту, хэмыту», —
ЖыпIэу нысIыбох
Ежьу
Уэ сыкъэбгъэпцIэну
Iэмал къогупсыс,
Сэ ди лъагъуныгъэм
Щэхуу согупсыс.
Ежьу
Къандесыр сфIэпхьыныр
СыткIэ хьэлэмэт?!
Си гур сфIэпхьэхуащи,
Ар уи анэмэтщ.
Ежьу
Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
ШатэпскIэ гъэбэкхъа кIэртIоф
КIэртIоф укъэбзар ятхьэщI, тIэкIу ягъэжэпхъри, зэпэплIимэ цIыкIуурэ яупщIатэ. ТебэкIэ тхъур къагъэплъ, абы кIэртIоф упщIэтар халъхьэ, и щхьэр зэхуэдэ ящIри тебащхьэр тепIауэ мафIэр ину блэуэ дакъикъэ ныкъуэкIэ ягъажьэ зэIамыщIэу.
МафIэр щабэ дыдэ ящIри, тебэр дакъикъэ 15 — 20 хуэдизкIэ пэшхьэкум трагъэт. Тебащхьэр трах, шыгъу траудэри, кIэртIоф жьа лъэныкъуэр зэрагъэдзэкI, шыбжий хаудэри зэIащIэ. Тебащхьэр трапIэжри, тхъуэплъ дахэ хъуху мафIэ щабэм тету ягъажьэ.
ИтIанэ хуэмурэ зэIащIэурэ шатэпс щIакIэ, тебащхьэр трапIэжри, мафIэ щабэм тету зэIамыщIэу ягъэбэкхъ дакъикъи 5 — 6-кIэ. Тебэр пэшхьэкум къытрахри джэдгын хаудэ, тебащхьэр трапIэжри, дакъикъи 5 — 6-кIэ щагъэтщ, IэфI къыщIыхьэн, мэ дахэ къыхихын щхьэкIэ.
Пщтыру яшх, пIастэ е мырамысэ хуабэ и гъусэу.
Халъхьэхэр(зы цIыху Iыхьэ):
кIэртIоф укъэбзауэ — г 200,
бжьыныху укъэбзауэ — г 20,
тхъууэ — г 60,
шатэпсу — г 150-рэ,
шыгъуу, шыбжийуэ, джэдгыну — узыхуейм хуэдиз.
«Адыгэ шхыныгъуэхэр» тхылъым къитхыжащ.
Псалъэзэблэдз
ЕкIуэкIыу:5. ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр драмэ театрым и джэгуакIуэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым щIыхь зиIэ и артист. 7. Шынагъуэу къиуа псы. 8. Лъэпкъыр дызэрыгушхуэ ди цIыху цIэрыIуэхэр лэжьащ я … Iуэхум къэрал Iуэхур япэ ирагъэщу. 9. Егъэлеяуэ нэпсей. 10. Бжьэпэ, щыхупIэ. 11. «Щихухэр иджыри мэкI» повестым цIэрыIуэ ищIа тхакIуэ. 12. Хадэм зэрилэжьыхь Iэмэпсымэ. 14. Гъатхэр къызэрихьэу жыгхэм … иратащ. 16. Жыг къагъэуам къыхах пхъэ, ухуэныгъэм къыщагъэсэбэпу. 18. Пасэрей Iэщэ. Ди зэманым абыкIэ спорт зэхьэзэхуэ ирагъэкIуэкI. 19. ГИБДД-м (полицэм) хэтхэм ар яIыгъ хабзэщ. Е сабий хьэпшып. 20. Къэралым, республикэм, лъэпкъым я блэкIа зэман. 25. Кхъухь абрагъуэхэр щызекIуэ псышхуэ. 26. ХадэхэкI. 27. Лъэпкъ Iуэхум щытепсэлъыхь зэхуэсышхуэ. 28. … вы бжьакъуэм къокI. 31. МахуэцIэ. 33. Ди лъэпкъэгъу, Урысей Федерацэм и цIыхубэ художник. 34. Зи IэнатIэм ехъулIэныгъэшхуэ къыщызыхь цIыхум ират дамыгъэ лъапIэ. 36. Лэжьыгъэ IуэхукIэ хамэ къалэ ягъакIуэ цIыхур къыщыувыIэ хабзэ унэ. 38. Литературэ тхыгъэ. 39. Емыжэхыу и пIэм ит псы. ЗыгъэпскIыпIэуи, бдзэжьей щагъэхъууи урохьэлIэ. 40. АдыгэцIэ зезыхьэ, Ставрополь щIыналъэм хиубыдэ къалэ. 42. Мэл зыхэвэ нэхърэ … зыхэпкIэ. 43. Кхъухьлъатэзехуэ, Совет Союзым и ЛIыхъужь Байсултанов … 45. Адыгэ псалъэжьым зэрыжиIэмкIэ, ар куэдрэ уэмэ, и дамэр мэкъутэ. 46. Къэбэрдей композитор цIэрыIуэ. 47. Апхуэдэ мывитI зэбгъэунэIумэ, хъуаскIэ къыхех.
Къехыу:1. Псы пэгунитI къыщахькIэ, абы фIадзэри я дамэм тралъхьэ. 2. Хъыджэбзым и дахагъэм щIалэхэр … ищIащ. 3. Езыр-езыру къыщIэж псы къабзэ. 4. Бжэр и кIуэцIымкIэ къызэрыщагъэбыдэ. 6. «ПщIащэ» псалъэр нэгъуэщIу зэрыжаIэ. 12. Пхъэ кIапэ. 13. Былымылым е мэлылым къыхэщIыкIа адыгэ шхыныгъуэ. 14. Болгарием и къалащхьэ. 15. Жыг имыту мэзыкум иIэ щIы нэщI. 16. Емынэрэ … зэрыхьэм зыгуэр къренэ. 17. Нало Заур школым щыщIэса зэманым игъуэта IэщIагъэ. 21. УмыгъэзэщIэнкIэ Iэмал имыIэу, языныкъуэ къэралхэм … ткIий щыгъэуващ. 22. Жьэгу натIэм хэщIыхьа тегъэувапIэ. 23. ХадэхэкI. 24. ПхъащIэ Iэмэпсымэ. 29. Адыгэ псалъэжьым зэрыжиIэмкIэ, зыщышынэн имылъагъумэ, кхъуэр абы докI. 30. Зауэ нэужь зэманым къуажэхэм дэта «транспорт». 31. ЩIалэщIэр … куцIрэ фо цIынэкIэ япIауэ фIэкIа умыщIэну, пелуан хъуащ. 32. Къазыхъум, гуэгушыхъум я бгъэм къытокIэ. 33. ЕуэкIыпIэ. 35. Шым хуащI «вакъэ». 37. Ди гъунэгъум и бынищми … ищхьэ зрагъэгъуэтащ. 40. Зи къудамэхэр теухъуэнщIыкIа жыг лъэдий гъум. 41. Ди гъунэгъум мэл … зэригъэпэщащ. 42. Таурыхъхэм къызэрыхэщымкIэ, а псэущхьэр хьилэшыщ. 44. Муслъымэнхэр хьэжыщI здэкIуэ … — Мадинэ.
Зэхэзылъхьар Мыз Ахьмэдщ.
ФокIадэм и 23-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу:3. Шэджэм. 6. Шылъэгу. 8. КъуанщIэ. 9. Дапхъэ. 11. Фэдэн. 13. Жей. 14. Ганэ. 16. Пшэр. 18. Ефэ. 21. Сом. 23. ГупкIэ. 24. УпщIэ. 27. Ригэ. 28. Аслъэн. 29. КIэпхъ. 32. Лэгъуп. 33. Ерыщ. 34. Шэщ. 36. Пшэ. 37. Аркъэ. 38. Шэпхъ. 39. Магъ. 41. Бжьэпэ. 43. Мурад. 46. Псысэ. 47. Лэрыгъу. 48. ЩIыхьэху.
Къехыу:1. Шэрхъ. 2. Мыщэ. 3. Шыд. 4. Къанж. 5. ПщIий. 7. Гуэн. 10. Пагэ. 12. Дерс. 15. Напэ. 17. ШыщIэ. 18. Елыркъэш. 19. ХьэIусыпэ. 20. Бумэзей. 22. Малъхъэрэ. 25. Бгы. 26. Шэд. 30. Уэркъ. 31. Быхуэ. 35. Щауэ. 36. Пхъэр. 39. Мысэ. 40. Гъасэ. 41. Бел. 42. Псыжь. 44. Урым. 45. Дыху.
