Абыкъу Данэ псоми ятокIуэ
Ди къэралым и щыхьэр Москва щэбэт кIуам, мазаем и 3-м, щекIуэкIащ Ментальнэ арифметикэмкIэ етIуанэ Урысейпсо зэпеуэхэр. Абы хэтащ «ALOHA Mental Arithmetic» дунейпсо програм-мэм щыгъуазэ, абыкIэ зызыгъасэ математик ныбжьыщIэу 200-м щIигъу. Москва ирагъэблэгъахэм, ди гуапэ зэрыхъущи, яхэхуащ ди республикэм щыщу цIыху 18.
ТекIуэныгъэм и музейм къыщызэрагъэпэща зэхьэзэхуэм хэт ныбжьыщIэхэм къапэщылът дакъикъи 5-м къриубыдэу арифметикэ лэжьыгъэ 70 ящIыжыну. Ауэ щыхъукIи, есэпыр щащIкIэ, абыхэм къагъэсэбэп хъунутэкъым тхылъымпIи, ручки, зэрыбжэ Iэмэпсымэ гуэри. НыбжьыщIэхэм есэпыр зэращIыр гукIэщ, IэпэкIэщ, хуей хъумэ, Iэпэ счёт (абакус) къагъэсэбэпу аращ. Абыхэм бжыгъэхэр зэхалъхьэн, зэхахын, ягъэбэгъуэн, ягуэшын хуейт.
Зэпеуэм къигъэув а къалэн псоми ехъулIэныгъэ иIэу пэлъэщащ ментальнэ арифметикэм зэрыцIыкIурэ дихьэх Абыкъу Данэ. Ар Налшык дэт гимназие №14-м и 2-нэ классым щоджэ. ЦIыхум и акъылымрэ бгъэдэлъ творческэ зэфIэкIымрэ есэпкIэ зезыгъэужь а программэр къэзыгъэIурыщIэфхэм я щIыналъэпсо зэпеуэм япэщIыкIэ хэтащ Данэ. Хъыджэбз Iущыцэ цIыкIур абы пашэ щыхъуахэм яхэхуащ, къихьыпхъэ балли 100-м щыщу 99-р зыIэригъэхьэфри. ЕсэпымкIэ апхуэдэ зэфIэкI лъагэ зыбгъэдэлъ Данэ къэралпсо зэпеуэм кIуэну гупым хагъэхьащ икIи ди республикэм и щIыхьыр Москва щиIэтащ. Пщащэ цIыкIур урысейпсо зэпеуэм жыджэру хэта къудейкъым, атIэ зыхэта гупым (сабийхэр гуэшауэ щытащ я ныбжьрэ «ALOHA Mental Arithmetic» программэмкIэ здынэса лъагапIэмрэ елъытауэ) япэ увыпIэр къыщихьащ. А текIуэныгъэм и щыхьэту Данэ къыхуагъэфэщащ «ALOHA Mental Arithmetic» дунейпсо зэгухьэныгъэм и дамыгъэрэ щIыхь тхылърэ.
Фигу къэдгъэкIыжынщи, «ALOHA Mental Arithmetic» зэгухьэныгъэм и къудамэхэр щолажьэ дунейм и къэрал 40-м нэсым. Ижь-ижьыж лъэхъэнэхэм Японием къыщызэрагъэпэщауэ щыта щIэныгъэ унэтIыныгъэм лIэщIыгъуэ блэкIам и 90 гъэхэм зиIэтыжащ икIи дуней псом щызэбгрыкIащ. Абы гъащIэщIэ езытыжу цIэрыIуагъи къыхуэзыхьыжа Ло Мун Сун жылагъуэр къыхуреджэ 2018 гъэм Москва щригъэкIуэкIыну дунейпсо зэпеуэм хэтыну. Абы ягъэкIуэнущ Урысей Федерацэм и цIыхухэу «ALOHA Mental Arithmetic» зэпеуэхэм къыхэжаныкIахэр. Нэгъабэрей апхуэдэ зэхьэзэхуэу Малайзием щекIуэкIам хэтащ ди къэралым щыщу цIыхуи 7. Ди гуапэ зэрыхъущи, дэтхэнэми абы къыщыхуагъэфэщащ дамыгъэ лъапIэхэмрэ кубокхэмрэ.
Ди лъахэгъу адыгэ пщащэ цIыкIум дохъуэхъу и иджырей текIуэныгъэмкIэ. Данэ дахэ, ноби хуэдэу дунейр уи щIэщыгъуэу, Мэлычыпхъу и щIэблэу уIущу, узыхыхьэм уефIэкIыу, уи къэкIуэнур дахэу, уи насыпыр изу, узыншагъэр уиIэу, уи пщIэр лъагэрэ уи псэр къабзэу, щэныфIэу, акъылыфIэу, уи адэ-анэу Болэтрэ Джамилэрэ, укъызыхэкIа лъэп-къыр, къыбдалъхуахэмрэ уи нэхъыжьхэмрэ уи пщIэмрэ щIыхьым-рэ иригушхуэу, адыгэ пщащэм и щапхъэщ къыпхужаIэу куэдрэ Тхьэм уигъэпсэу. Мы гъэм и бадзэуэгъуэм Москва щекIуэкIыну дунейпсо зэпеуэм урагъэблагъэу ехъулIэныгъэ лъагэхэр абыи щызыIэрыбгъэхьэну ди гуапэщ.
ЖЫЛАСЭ Маритэ.
