Псалъэхэм я мыхьэнэр
ВакIуэ гъукIэ. Лэжьыгъэм, жылагъуэ зэхэтыкIэм епха терминщ. ВакIуэ дэкIынухэр япэм дзейуэрэ зэгухьэу щытащ. Апхуэдэхэм деж, жылэм гъукIэу дэсыр зэгухьа гупхэм трагуашэрт. Вэн-сэныр зэфIэкIыху, гъусэ зыхуэхъуа гупым и Iуэху фIэкIа гъукIэм ищIэртэкъым, абы хэтхэм я Iэмэпсымэхэр зыхуей хуигъазэу ядэлажьэрт. Абы пэкIуэу гъукIэм и унагъуэм и щIы Iыхьэри хуавэрт, жылэри хутрасэрт. Апхуэдэу гупым ядэлажьэ гъукIэм «ВакIуэ гъукIэкIэ» еджэрт. Вэн-сэныр зэфIэкIа иужь, гъукIэхэр я щхьэ хуэлажьэу щIадзэжырт.
ВакIуэдэкI (ВакIуэдэкI махуэ). Мэкъумэш лэжьыгъэм ехьэлIа псалъэщ. Япэ зэманым адыгэхэм пасэу щIадзэрти зыхуагъэхьэзырырт гъатхэм вакIуэ зэрыдэкIынум: зэрывэну Iэмэпсымэхэм кIэлъыплъхэрт, дзейуэ зэгухьэхэрт, гъукIэхэр зытрагуашэрт, н.къ. ИтIанэ махуэ гуэр хахырти, псори зэуIуу лэжьыгъэм зэдыщIадзэрт. А махуэм «ВакIуэдэкIкIэ» еджэрт.
ВакIуэ дзажэ. Лэжьыгъэм, адыгэ шхыныгъуэхэм епха терминщ. ВакIуэ щыдэкIкIэ здахь гъуэмылэм щыщ Iыхьэщ. Гъатхэм деж ерыскъыр къаймэщIэкIырт, абы къыхэкIыу вакIуэ дэкIхэм я гъуэмылэри нэхъыбэрэ зрагъэкъун хуей хъурт. ИтIанэ вэныр нэхъ лэжьыгъэ тыншу ябжырт, псалъэм папщIэ, мэкъуауэным нэхърэ. Мэкъуауэм хэт цIыхухъухэм лы нэхъыбэ ирагъэшхырт. ВакIуэ гъуэмылэр адрейхэм къыхрагъэщхьэхукIыну фIаща цIэщ.
ВакIуэихьэж. Мэкъумэш лэжьыгъэм ехьэлIауэ адыгэхэм ящIу щыта махуэшхуэщ. Зэдэууэ вэным зэрыщIадзам хуэдэу, псоми зэгъусэу ар яухырт. И Iуэху хуэмыхъуу зыгуэр яужь къинамэ, абы и щIы Iыхьэри хуавэрт. Апхуэдэу гъатхэ вэныр зэфIэкIа нэужь, гуфIэгъуэ зэхыхьэ ящIырт, ефэ-ешхэ, джэгу, шыгъажэ хуэдэхэр хэту. Абы «ВакIуэихьэжкIэ» еджэрт.
ВакIуэ къурмэн. Лэжьыгъэм ехьэлIа адыгэ хабзэщ. Гъатхэ вэн-сэным зыхуэгъэхьэзырыныр зэфIэкIа нэужь, лэжьыгъэм щIамыдзэ щIыкIэ губгъуэм тхьэлъэIу щащIырт. Абы щыхъуахъуэхэрт мэкъумэш илъэсыр угъурлы яхуэхъуну, вагъэбдзумэ махуэ иралъэну, гъавэ бэв къахуэкIыну, жылэр дунейм и къэхъукъащIэ шынагъуэхэм щихъумэну. Апхуэдэ тхьэлъэIум «ВакIуэ къурмэнкIэ» адыгэхэр еджэрт. Ар зэрыкъуажэу зэхыхьэуи, хьэблэ-хьэблэкIэрэ е дзей зэрыщIа гупкIэрэ ирагъэкIуэкI хъурт.
ВакIуэ махъсымэ. Лэжьыгъэм, шхыныгъуэхэм епха псалъэщ. Дзейуэ зэгухьауэ вэхэм я унагъуэм чейкIэ махъсымэ ящIырти, губгъуэм щыIэхэм хурагъашэрт. Абы «ВакIуэ махъсымэкIэ» еджэрт.
Думэн Хьэсэн.
Зыгъэхьэзырар ЩХЬЭЩЭМЫЩI Изэщ
