ЗыкIи нэхъыфI хъунукъым
2016 — 2018 гъэхэм иIэну зыужьыныгъэм теухуауэ иджыблагъэ Банк Нэхъыщхьэм утыку кърилъхьа программэм тепщIыхьмэ, Урысейм щыпсэухэм я щытыкIэр нэхъыфI хъунукъым. КъызэрыщIэкIамкIэ, Набиулинэ Эльвирэ и нэIэ щIэт IуэхущIапIэмрэ хьэрычэтыщIэхэм я еплъыкIэхэмрэ зыкIи зэтехуэркъым. Ахэр зэгурызыгъэIуэжыфынур 2015 гъэм дуней псом и банкир нэхъыфI хъуа Набиулинэр («Euromoney» журналым къызэрилъытамкIэ) трагъэкIмэщ е щIыдагъэм и уасэр зы баррелым хуэзэу доллари 100-м хуэкIуэжмэщ. Ауэ, ди жагъуэ зэрыхъунщи, урысей экономикэм япэ Iуэхугъуэр къызэрыщымыхъунум хуэдэу етIуанэри щыфIэщщIыгъуейщ.
Инфляцэр зэтеIыгъэн
Нэхъыщхьэу, занщIэу нэм къыщIэуэр, — дэфтэрым унэтIыныгъэ, план пыухыкIахэр зэримытырщ. Зэ еплъыгъуэкIэ гурыIуэгъуэ мэхъу сомыр щIэгъэбыдэным, кредитхэр нэхъ IэрыхьэгъуафIэ хъуным, къэрал псом и финанс-экономикэ щытыкIэр егъэфIэкIуэным теухуа программэ хэха Банк Нэхъыщхьэм зэримыIэр. Абы къагъэлъэгъуам итщ IэхъуэгъуэтегъэкIыу зыхуагъэувыжа къалэн зыбжанэ. Ахэр мыпхуэдэщ:
1. Пенсэ мылъкухэр къэралым IэщIэмылъ пенсэ фондхэм зэрыхъукIэ мыгъэкIуэн (апхуэдэхэм заубгъумэ, цIыхубэм пенсэ системэм хуаIэ дзыхьыр мащIэ хъунущ, зэман кIыхькIэ къигъэсэбэпыну къэралым къыхэхъуэ мылъкуми хэщIынущ).
2. Урысей Федерацэм щыпсэухэм я гъащIэр егъэфIэкIуэн, финанс, экономикэ щытыкIэм зиужьыным лъабжьэ етын.
3. Урысей бизнесым инвестицэхэр къешэлIэным сэбэп хуэхъун.
4. Инвестицэхэр къешэлIэн щхьэкIэ, Iэмал имыIэу финанс щытыкIэ зэпIэзэрыт къызэгъэпэщыным хущIэкъун.
5. Инфляцэм ебэнын.
Ар псори фIы дыдэт, ауэ зы тхыгъэ гуэрым зыужьыныгъэм и стратегие фIэпщрэ мыхъур тебгъэуэжкIэ, ар абы щхьэкIэ стратегие хъунукъым. «Столыпин и клубым» хэт щIэныгъэлIхэу УФ-м и Президентым и чэнджэщэгъу Глазьев Сергейрэ хьэрычэтыщIэхэм я хуитыныгъэр зыхъумэ Титов Борисрэ дэфтэрым щыщIэныгъэ куэдыкIей къыщагъуэтащ. Абыхэм къыхагъэщащ, Банк Нэхъыщхьэм къигъэлъэгъуа къалэнхэм ящыщу игъэза-щIэр зы закъуэу — инфляцэм пэщIэтыну зэрыхэтрауэ зэрыщытыр. Абыи и гъэзэщIэкIэр яфIэтэмэмкъым. Инфляцэр зэтриIыгъэн мурадкIэ Банк Нэхъыщхьэм къэралым илъ ахъшэр зэригъэмэщIэным иужь итщ, къэралыр зыхуэныкъуэр ахъшэр нэхъыбэ щIын пэтми. Ахъ-шэщIэхэр тедзауэ ахэр промышленностым и инвестпроектхэм яхуэутIыпщыпхъэщ. Абы и фIыгъэкIэ IуэхущIапIэхэри къэунэухуфынущ инфляцэри нэхъ зэтеIыгъа хъунущ.
«Столыпин и клубым» хэтхэм къагъэув къалэнхэр гъэзэщIа зэрыхъун Iэмал пыухыкIахэр. Къапщтэмэ, Банк Нэхъыщхьэм игъэмащIэ хъунущ мыдрей банкхэм ярит ахъшэ щIыхуэхэм техуэ процентхэр, абы и фIыгъэкIэ кредитхэр нэхъ тынш хъунущ икIи илъэситхум къриубыдэу сом триллион 1,5-рэ къилэжьынущ. Апхуэдэу цIыхухэм яIэщIэлъ ахъ-шэр ВВП-м и процент 80 — 90-хэм хуэкIуэжынущ (иджыпсту ар зэрыхъур процент 45-рэщ, Китайм ар процент 200-м щыноблагъэ). Инфляцэм и гугъу пщIы хъуххэнукъым, абы и пIэкIэ инвестицэхэр къызэретшэлIэн зэман кIыхькIэ ят кредитхэм техуэ процентхэр нэхъ мащIэ, сомыр нэхъ быдэ щIыпхъэщ. Абы езыр-езыру инфляцэри игъэмэщIэнущ. ГъэщIэгъуэнращи, Банк Нэхъыщхьэм и лэжьыгъэхэр зыхуэунэтIар абы къыпэщIэуэущ зэрыщытыр.
Зыгуэрым зэхегъэзэрыхь
Банк Нэхъыщхьэм зыхуигъэувыжа къалэнхэр ипэжыпIэкIэ абы и къалэнхэм хэткъым. Ар гукъеуэшхуэщ: къэралым и IуэхущIапIэ нэхъыщхьэхэм ящыщ зыр зэлэжьыр нэгъуэщIщ. «Инфляцэ дыдэр нэхъыбэ зыщIыр монополистхэм ягъэув тарифхэращ, армыхъумэ Банк Нэхъыщхьэм и политикэракъым», — жеIэ «Деловая Россия» эксперт зэгухьэныгъэм хэт Голубовский Дмитрий. УФ-м и Банк Нэхъыщхьэм и къалэныр инфляцэм ебэнынракъым, атIэ валютэм и щытыкIэр зегъэкIуэнырщ.
Экономикэр, шэч хэмылъу, Iуэхугъуэ тыншкъым. Абы псори щызэхэухуэнащ, псынщIэу зыщехъуэж икIи зэрыхуагъэфэща планым тету зэи ирикIуэркъым. Аращи къэхъунур нэхъапэкIэ къыпхуэщIэнукъым. Дыщыгугъынщ дуней псом и банкир нэхъыфIым а щытыкIэ гугъур зэпIэзэрыт ищIыжыфыну.
Хомерики Леонид.
«Труд»
