Лъостэн Владимир и вагъуэр
Къэралпсо мыхьэнэ зиIа щIэныгъэлI, зэман кIыхькIэ КъБКъУ-м и ректору лэжьа, республикэр, ди лъэпкъыр зэрыгушхуэ цIыху щэджащэ Лъостэн Владимир Чэлимэт н къуэм и гъащIэр уафэхъуэпскIым ещхьу нэхурэ гукъинэу щытащ. Дунейм къыщытехьэм къэунэхуауэ щыта а вагъуэр лъэхъэнэкIэрэ щIэблэм яхуоблэ, щIэныгъэм и нурыр дэтхэнэми лъигъэIэсу.
Лъостэныр 1931 гъэм Шэрэдж щIыналъэм хыхьэ Аушыджэр (Дыгъужьыкъуей) адыгэ къуажэм къыщалъхуащ. Налшык курыт еджапIэ №2-р ехъулIэныгъэкIэ къиуха нэужь, Москва дэт бгылъэ институтым щIэтIысхьащ. Къыхиха IэщIагъэр и псэм къыдыхьэу зэрыщымытым щIэхыу гу лъызыта щIалэщIэм и еджэныр нимыгъэсу абы къыщIэкIыжащ икIи къыкIэлъыкIуэ илъэсым и студент хъуащ Ломоносовым и цIэр зэрихьэу Москва дэт къэрал университетым и философие факультетым. А лъэхъэнэм наIуэ къэхъуакIэт Владимир къызэгъэпэщакIуэ зэфIэкI лъагэхэр зэрыкъуэлъыр.
ЩIэныгъэ нэхъыщхьэ зэзыгъэгъуэтауэ республикэм къэзыгъэзэжа Лъостэныр япэщIыкIэ КПСС-м и Къэбэрдей обкомым и къудамэхэм ящыщ зым инструктору, иужькIэ партым и Прималкэ райкомым и етIуанэ секретару ягъэуващ. Лэжьыгъэм хуэIэижьу гу зылъата IэщIагъэлIым мыгувэу къыхуагъэфэщащ партым и Тэрч щIыналъэ комитетым и япэ секретарь къулыкъур, итIанэ Тырныауз вольфрам-молибден комбинатым и парткомым и секретарь къалэныр. 1961 — 1969 гъэхэм Лъостэным и щIэныгъэм щыхигъэхъуащ Жылагъуэ щIэныгъэхэмкIэ Урысей Академием. Философие щIэныгъэхэм я кандидат хъуа нэужь, философиемкIэ абы и кафедрэм и егъэджакIуэу, и унафэщIу лэжьащ.
Владимир щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым и директору щагъэувам щыгъуэ, абы лэжьыгъэм «бэуэкIэщIэ» хилъхьауэ щытащ. Апхуэдэу IуэхущIапIэм пыщIэныгъэщIэхэр хуиIэ хъуат Адыгеймрэ Къэрэшей-Шэрджэсымрэ нэмыщI, Кавказыр зыджу къэралым ис нэгъуэщI щIэныгъэлIхэми. Ди республикэм щIэныгъэм нэхъри зыщегъэужьыным сыт щыгъуи хущIэкъурт Лъостэныр. Москва, Санкт-Петербург, нэгъуэщI къалэшхуэхэм я еджапIэ нэхъыщхьэхэм я аспирантурэхэм я щIэныгъэм щыхагъэхъуэну КъБКъУ-р къэзыуха щIалэгъуалэ лъэрызехьэхэр игъакIуэрт. Ди щIыналъэм хиубыдэ дэтхэнэ зы жылагъуэми я тхыдэр джын щIадзауэ щытащ Владимир и жэрдэмкIэ. Ар езыри жыджэру хэтт апхуэдэ къэхутэныгъэ лэжьыгъэхэм. ЛэжьэкIэщIэм и фIыгъэкIэ институтыр зэман кIэщIым къриубыдэу езым хуэдэ IуэхущIапIэхэу Кавказ Ищхъэрэм щыIэхэм я нэхъыфI хъуащ.
Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и ректору щагъэува 1973 гъэм Лъостэн Владимир и ныбжьыр зэрыхъур илъэс 42-рэт. Ауэ щIыхь лъагэрэ жэуаплыныгъэ инрэ зыпылъ апхуэдэ къулыкъу мытыншым пэрыхьа адыгэ щIалэр къыщыдзыха къэхъуакъым. Илъэс 21-кIэ ирихьэкIащ абы а къулыкъур. А лъэхъэнэм къриубыдэу нэхъ наIуэж къэхъуащ Лъостэным зэчийуэ бгъэдэлъым и инагъыр, иIэ щIэныгъэм и кууагъыр. Республикэм и еджапIэ нэхъыщхьэр езым хуэдэхэм фIыкIэ къахэщ ищIащ. Абы къыщызэригъэпэщащ докторантурэ, кандидат, доктор диссертацэхэр пхыгъэкIынымкIэ совет щхьэхуэхэр. А лъэхъэнэм щIадзащ техникэ лъэрызехьэхэр университетым щыгъэувынми. Фундаментальнэ, прикладной къэхутэныгъэхэм гулъытэ лей зэрахуищIар, 80 гъэхэм и пэщIэдзэм физикэ, химие, полимер технологие, экологие къудамэхэр ефIэкIуэнымкIэ университетым къыпэджэжащ.
Апхуэдиз лэжьыгъэшхуэм ехъулIэныгъэфIхэри къыпэкIуащ икIи 1980 гъэхэм и пэщIэдзэм КъБКъУ-м Лъэпкъхэм я зэныбжьэгъугъэм и орден къэрал дамыгъэ лъапIэр къыхуагъэфэщауэ щытащ. Университетыр Кавказ Ищхъэрэм щIэныгъэмкIэ, щэнхабзэмкIэ, егъэджэныгъэмкIэ и IуэхущIапIэ нэхъыфIхэм хабжащ.
Профессор, щIэныгъэлI, егъэджакIуэ, гъэсакIуэ ахъырзэманым и къалэнхэм дэщIыгъуу жылагъуэ мыхьэнэ зиIэ лэжьыгъэшхуи кърихьэлIэу щытащ. Ар мызэ-мытIэу СССР-м, КъБР-м я Совет Нэхъыщхьэхэм я депутату хахащ. Илъэс зыбжанэкIэ республикэм и Совет Нэхъыщхьэм и тхьэмадэм и къуэдзэу щытащ, «Хэку» зэгухьэныгъэм и Къэбэрдей-Балъкъэр къудамэм, республикэм и вузхэм я ректорхэм я советым я унафэщIу лэжьащ. Апхуэдиз зэфIэкI зыбгъэдэлъа Лъостэным къэралым дамыгъэ лъапIэ куэд къыхуигъэфэщащ. Абыхэм ящыщщ Бэракъ Плъыжь, «ЩIыхьым и дамыгъэ» орденхэр, медаль, щIыхь тхылъ зыбжанэр. КъБР-м, Адыгэ Республикэм щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ цIэ лъапIэхэр абы зэрихьэрт, ИнформатикэмкIэ дунейпсо академием и академикт.
ТАМБИЙ Линэ.
