Iэбубэчыр Нажмудин и уэрам
Жылэм папщIэ псэуащ Прохладнэ щIыналъэм щыIэ Чапаевым и цIэр зезыхьэу щыта колхозым и тхьэмадэу илъэс 22-кIэ лэжьа, лъэужьыфI къыщызына, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь Iэбубэчыр Нажмудин.
КУЭД къимыгъащIэу куэд зыхузэфIэкIа, куэди зи нэгу щIэкIа цIыхут ар. ХуэмыщIа мэкъумэшыщIэ унагъуэм Нажмудин 1928 гъэм къыщалъхуащ. ЩIалэр цIыкIуу и анэр дунейм ехыжащ. Куэд дэмыкIыу абы кIэлъыкIуэжащ и адэ Билали. Пасэу зеиншэу къэна ныбжьыщIэр Хэку зауэшхуэм и гуащIэгъуэу, 1943 гъэм, классибл фIэкIаи къимыухауэ, хадэхэкIым елэжь бригадэм и учётчикыу ягъэув. ЩIалэ щхьэкIэ икъукIэ гурыхуэт, жыIэщIэт, зыпэрыт IэнатIэми хъарзынэу пэлъэщырти, куэд дэмыкIыу Алътуд МТС-м щылэжьэну яшэ.
Нажмудин фIыуи къалъагъурт, лэжьыгъэми хъарзынэу хэзэгъат, ауэ щIэныгъэ зэримыIэр хуабжьу игу къеуэрт. Ар Прохладнэ дэт Тэрч мэкъумэш техникумым щIотIысхьэ. ЕджапIэр диплом плъыжькIэ къеух, Москва Тимирязевым и цIэр зэрихьэу щыIэ академием ягъэкIуэнуи къыжраIэ, арщхьэкIэ, абы ущеджэным текIуэдэн мылъку зэримыIэм къыхэкIыу, Алътуд МТС-м агроному егъэзэж. Зэрылажьэм хуэдэурэ, Владикавказ дэт мэкъумэш институтыр къеух. ЩIэныгъэ нэхъыщхьэ зыгъуэта щIалэщIэр Бахъсэн щIыналъэм ягъакIуэ. Нажмудин мэлажьэ Кыщпэк МТС-м и агроному, райисполкомым и мэкъумэш инспекцэм и IэщIагъэлI нэ-хъыщхьэу. А зэманым ЩоджэнцIыкIум и цIэкIэ щыIэ колхоз пэрытым и тхьэмадэу щыта Бгъэжьнокъуэ Хьэчим къолъэIури, хозяйствэм и агроном нэхъыщхьэу ешэ.
1959 гъэм и бжьыхьэм зэрахъуэкIын хуей хъуат Къэрэгъэш щызэхэт колхозым и унафэщIыр. Зауэ зэманым партизан ха- хуэу щыта, Алътуд МТС-м и унафэщIу лэжьа, Ленин орденри зыхуагъэфэща ШкIахъуэ Хьэмид и узыншагъэр зэрыхуэмыхъужым къыхэкIыу а къулыкъур щхьэщахыну щIэлъэIуати, абы и пIэм ирагъэувэн ягъуэтыртэкъым. КуэдкIэ узыщыгугъ хъуну къалъытэри, Iэбубэчыр къуажэм яшэж, колхоз тхьэмадэуи хах.
Нажмудин къыщыщIидзар цIыхухэм ядэлэжьэнырщ, мэкъумэш хозяйствэм зегъэужьынымкIэ щIэныгъэм иIэ ехъулIэныгъэхэр нэсу къэгъэсэбэпынырщ. Езыми зэфIэкI гуэрхэр иIэт. Ауэ абыхэм ар къыщызэтеувыIэртэкъым. Арщыдан Лениным и цIэр зезыхьэ и колхозым, Ставрополь, Краснодар крайхэм, къыфIэбгъэкIмэ, Мэжэрым (Венгрием) и хозяйствэ пашэхэм, и IэщIагъэлIхэр и гъусэу кIуэурэ, лэжьыгъэр къызэрыщызэрагъэпэщым щыгъуазэ зищIырт, республикэм и щIэныгъэлIхэм, еджагъэшхуэхэм ечэнджэщырт. Абы ныбжьэгъуфIу иIэт ЩауэцIыкIу Залымджэрий, КIэрэф Къамболэт, нэгъуэщI еджагъэшхуэхэр.
Iэбубэчырым апхуэдэу фIыуэ къыгурыIуэрт щIэныгъэр псом я щхьэу щытын зэрыхуейр. Ар КъБКъУ-м и ректор КIэрэф Къамболэт гуроIуэри, университетым и къудамэ хуэдэу къуажэм еджапIэ къыщызэрагъэпэщ. Абы щрагъаджэ бригадэхэм, фермэхэм, колхозым и нэгъуэщI IэнатIэ-хэм я унафэщIхэмрэ IэщIагъэлIхэмрэ, щIэныгъэ нэхъыщхьэ зэрагъуэтамкIэ дипломхэри иратыж. Ахэр зэфIэкI зиIэ, пщIэ зыхуащI, лэжьыгъэм и къызэгъэпэщакIуэ хъарзынэ мэхъу. Губгъуэм итхэр, фермэм тесхэр къэуат зиIэ ерыскъыкIэ, щыгъын хуабэкIэ къызэрагъэпэщащ, щIэуэ иригъэухуащ бригадэ унэхэр, Iэщыхъуэхэр щыпсэунухэр, псэуалъэ зэпэщхэр. Лэжьыгъэм и къызэгъэпэщыкIэми, лэжьапщIэм и тыкIэ-ми зэхъуэкIыныгъэщIэхэр хилъхьат колхоз тхьэмадэщIэм. Механизаторхэр гуп-гупу зэгуигъэхьат, абыхэм щIыри техникэри яритат. ЩIыр зэрызэрахьэм, гъавэу кърахьэлIэм я лэжьапщIэри елъытат. А псо- ми ехъулIэныгъэхэр кърикIуэу хуежьащ. Колхозым гъавэшхуэ кърихьэлIэ хъуащ, мелуанырыбжэ хэхъуэ зиIэхэм яхыхьащ.
А псори гулъытэншэу къагъэнакъым. А гъэ дыдэм Iэбубэчыр Нажмудин «Социа-лист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь» цIэ лъапIэр къыфIащащ. Зигури зи псэри лэжьыгъэм ета унафэщI губзыгъэм Къэрэгъэшыр дэщIэрэщIащ, цIэрыIуэ ищIащ. Къуажэм дащIыхьащ ЩэнхабзэмкIэ унэ уардэ, щыуэ зэтет школышхуэ, IуэхутхьэбзэщIапIэ, сабий сад зыбжанэ, гаражышхуэ, мехмастерской, щхьэл, хьэмэм, шхапIэ, щаутIыпщащ алэрыбгъу къыщыщIагъэкI цех, гъэш завод, бабыщ комплекс, Iус зэхэлъ зыгъэхьэзыр цех, IуэхущIапIэ, псэупIэ унэ зыбжанэ, нэгъуэщI куэд. Къэрэгъэш дащIыхьа фэеплъым хуэдэ республикэм къыщыгъуэтыгъуейщ.
Iэбубэчырыр жылагъуэ-политикэ лэжьыгъэми жыджэру хэтт. Ар плIэнейрэ КъБАССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и цIыху-бэ депутату хахащ, КПСС-м и обкомым куэдрэ хагъэхьащ. ЛIыхъужьым и Дыщэ Вагъуэм нэмыщI, Нажмудин къратащ Лениным и ордену тIу, ГуащIэдэкI Бэракъ Плъыжь орденыр, медаль зыбжанэ, фIащащ Къэбэрдей-Балъкъэрым щIыхь зиIэ и агроном, щIыхь зиIэ и нар-тыхугъэкI цIэ лъапIэхэр.
Апхуэдиз зыхузэфIэкIа лIым къигъэщIар мащIэщ. Iэбубэчыр Нажмудин 1984 гъэм и ныбжьыр илъэс 56-м иту дунейм ехы-жащ. Ауэ ноби къэрэгъэшдэс куэдым я гум IэфIу илъщ абы и фэеплъ нэхур. Нажмудин и щхьэгъусэ Татьяни илъэс зыбжанэ хъуа- уэ псэужкъым. Ауэ адэ-анэм я щIыхьыр яхъумэ я бынхэм — Маринэ, Руслан, Мадинэ сымэ.
Iэбубэчыр Нажмудин псэужатэмэ, мы махуэхэм и ныбжьыр илъэс 90 ирикъунут. ЛIы щэджащэр зыхуэпсэуар цIыхухэрщ. Илъэс 20 и пэкIэ а лIы щэджащэм и цIэр фIащащ къуажэм и уэрам нэхъыщхьэм. Ари абы и фэеплъ нэхущ.
Иналыкъу1616уажэ.
