Зэманым фагъуэ имыщIыф лэжьыгъэхэр
ЩIышылэм и 16-м СурэтыщI гъуазджэхэмкIэ музейр щIэращIэт, цIыхухэр щыпэкIурт. Абы къыщызэIуахырт КъБР-м и цIыхубэ сурэтыщI Абей Виктор и гъэлъэгъуэныгъэ.
УФ-м щIыхь зиIэ и сурэтыщI ТхьэкIумашэ Михаил и псалъэ. СурэтыщI цIэрыIуэм и гъащIэмрэ и гуащIэмрэ теухуа псалъэ гуапэхэр музейм и унафэщI Ремхен Еленэ жиIа иужькIэ, япэу утыкур хуит хуищIащ Къэбэрдей-Балъкъэрым щэнхабзэмкIэ и министр Къумахуэ Мухьэдин. Ар кIэщIу тепсэлъыхьащ зи гуащIэ емыблэжа IэщIагъэлIым и Iэужь дахэм, и зэфIэкIым, хуащIу щыта пщIэмрэ и фэеплъыр зэрагъэлъапIэмрэ.
— Зи къалэмыпэмкIэ гъуазджэм и дахагъэмрэ и телъыджагъэмрэ цIыхухэм я деж нэзыхьэс сурэтыщI гъэщIэгъуэнт Виктор, — жиIащ абы. — И фэеплъыр зыщымыгъупщэн, ар зыгъэлъэпIэфын дыхъуну си гуапэщ.
КъыкIэлъыкIуэу псалъэ иратащ ЦIыхум и хуитыныгъэхэр хъумэнымкIэ КъБР-м уполномоченнэу Зумакулов Борис.
— КъБР-м и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм и унафэщIу щыщыта илъэсхэм нэхъыбэу къысхуихуащ Виктор сыхуэзэну, сепсэлъэну. Си гуапэт ди дэтхэнэ зэIущIэри, абы деж щIэ куэд къыщыпщIэну, удэуэршэрыну уасэ иIэтэкъым. ЩIэныгъэшхуэ иIэт, цIыху зэпIэзэрытт. Нобэ дэ къытхуэнар абы и IэдакъэщIэкI гъэщIэгъуэнхэмрэ цIыхухэм я гукъэкIыжхэмрэщ. Мис ахэр щыIэху Виктор псэущ, дэ къытхэтщ, — къыхигъэщащ Зумакуловым.
Ди республикэм и цIыхубэ художник ТхьэкIумашэ Михаил къытеувыIащ Абей Виктор и гъащIэм и къекIуэкIыкIам, Сталинград къыщалъхуа, абы къыщыхъуа щIалэр, сымаджэ хъуа и адэр Налшык къэкIуэжыну зэрыхуейм къыхэкIыу, къэIэпхъуэжауэ зэрыщытам. Апхуэдэуи жиIащ дэтхэнэ и зы лэжьыгъэ щхьэхуэри скульптурэ нэс зэрырикъур, щIэлъ гупсысэкIи, къиIэт IуэхугъуэкIи зэрыкупщIафIэ, зэрыкуу дыдэр.
— Сэ си насып къихьащ Абей Виктор сригъунэгъуну, — жиIащ къыкIэлъыкIуэу псалъэ зрата, КъБР-м и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ Темыркъан Геннадий. — ЦIыху гъэщIэгъуэнт ар. Языныкъуэхэм къащыхъурт «папцIэIуэу», зыхуейр щхьэтепхъуэ темылъу зэрыжиIэфым щхьэкIэ. Ауэ пцIы зыхэмылъыр зыщ: езым елъыта зыгуэр хъуамэ, пэжыр и гъуазэмэ — къыпхуикIуэтынутэкъым. КъБР-м и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм щиунэфэщIаи УФ-м и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм и секретариатым щыхэта илъэсхэми къэхъуакъым абы и жыIэм цIыху щыфIэмылIыкIа. ЩIэныгъэшхуэрэ зэфIэкI инрэ зэрыбгъэдэлъыр арат, шэч хэмылъу, и псалъэм пщIэшхуэ щIиIэр.
ЗэIущIэм и кIэухыу псоми фIыщIэ псалъэкIэ захуигъэзащ ди республикэм и цIыхубэ сурэтыщI, Абейм и щхьэгъусэ Болэт Людмилэ. Абы фIыщIэ яхуищIащ гъэлъэгъуэныгъэр къызэзыгъэпэща, а Iуэхум зыкърезыгъэхьэлIа псоми. «Дэ тхузэфIэкIар ди унагъуэ гъэтIылъыгъэхэр музейм къыIэрыдгъэхьэн тIэкIурщ, адрей лэжьыгъэ псор зыщIари къызэзыгъэпэщари мы IуэхущIапIэмрэ ЩэнхабзэмкIэ министерствэмрэщи, Тхьэм фигъэпсэу яжызоIэ, — къыхигъэщащ Людмилэ. — Ди гуапэ зэрыхъунщи, музейм и гъэтIылъыгъэхэм куэду хэлъщ Виктор и лэжьыгъэхэр. Абы сэ хуабжьу сыщогуфIыкI, сыту жыпIэмэ абыхэм гъащIэ нэхъ яIэщ нэхъыбэм зэралъагъуфым, утыку нэхъ зэрихьэфым къыхэкIыу.
Къэзгъэзэжынут Абейм и лэжьыгъэу музейм и блынхэр зыуфэбгъуахэмкIэ. Абы и Iыхьлыуэ зэIущIэм зыкърезыгъэхьэлIахэм сурэтым къищхэр къызэрацIыхумкIэ, зэрытепсэлъыхьымкIэ къыбощIэ, къэгупсыса мыхъуу, дэтхэнэри гъащIэм къызэрыхихар, и нэгу щIэкIам къазэрыпкъ-
рыкIар. «СурэтыщIым и лъэщапIэм», «Репетицэ», «ПсыхуэлIэ», «Кулиевым и сурэтыр», «Бжьыхьэ», «МыIэрысей», «Унагъуэ», «Автопортрет», нэгъуэщIхэри, музейхэр, гъэлъэгъуэныгъэхэр зи кIуапIэхэм мызэу-мытIэу ялъэгъуащ. АтIэми, «мыбы сыщыгъуазэщ» жыпIэу зы лэжьыгъэми ублэкIыфыркъым, укъызэтрегъэувыIэ дакъикъэ бжыгъэкIэ. Ар зэлъытар плъыфэхэрауи, къыщыгъэлъэгъуахэм я пэжагъ нэIурытагърауи е нэгъуэщIуи жыпIэ хъунущ. Зыми пцIы хэлъкъым, ауэ нэхъыщхьэр, сэ къызэрысщыхъумкIэ, псэ зэрахэтырщ, зэманым фагъуэ щIэмыхъукI зэчийкIэ зэрыгъэнщIарщ, сурэтыщIым и гъащIэ Iыхьэшхуэ ахэр зэрыхъурщ, уеблэмэ абы и дунейр на-Iуэу уэзыгъэлъагъу защIэу зэрыщытырщ. ЖыпIэнурамэ, ахэр Абей Виктор и дунейщ.
ИСТЭПАН Залинэ.
Сурэтхэр Толгуров Камал трихащ.
