Мы махуэхэм
Бадзэуэгъуэм и 13, махуэку
Къэзахъстаным шынагъуэншагъэмкIэ и органхэм я лэжьакIуэхэм я махуэщ
Черногорием и къэралыгъуэм и махуэщ. 1878 гъэм бадзэуэгъуэм и 13-м Черногориер къэралыгъуэ щхьэхуиту зэрыщытыр Берлин конгрессым къилъытащ. 1941 гъэм бадзэуэгъуэм и 13-м Черногорием къыщызэрыIэтащ фашизмэм, нацизмэм я бий цIыхубэр. А Iуэхугъуэхэрщ лъабжьэ хуэхъуар нобэ къэралым щагъэлъапIэ махуэшхуэм.
1697 гъэм Камчаткэ щIыналъэр Урысей къэралыгъуэм къыхыхьащ.
1728 гъэм урыс хыдзэлI Беринг Витус зекIуэ ежьащ. Камчаткэм и Iуфэм щыщIидзэри, абы ищхъэрэкIэ иунэтIащ. Америкэмрэ Азиемрэ яку псы дэжыпIэ зэриIэр Витус къыщихутар а экспедицэрщ. Нэхъ иужьыIуэкIэ абы Беринг и цIэр фIащауэ щытащ.
1830 гъэм Урысейм и император Николай Езанэм Iэ щIидзащ «IэщIа-гъэ щрагъэгъуэт еджапIэм теухуауэ» унафэм. Абы щыубзыхуар еджапIэ нэхъыщхьэ — иджыпсту Бауман Николай и цIэр зэрихьэу Москва дэт къэрал техническэ университетыр — къызэIухыным пыщIа Iуэхухэрт.
1882 гъэм Москварэ Петербургрэ япэ телефон станцхэм лэжьэн щыщIадзащ.
1908 гъэм Лондон IV Гъэмахуэ Олимп джэгухэр къыщызэIуахащ. Абы япэ дыдэу цIыхубзхэри щызэпеуауэ щытащ.
1923 гъэм Лос-Анджелес пэмыжыжьэ Маунт-Ли бгы нэкIум «Голливуд» псалъэ цIэрыIуэр тратхащ.
1930 гъэм Монтевидео (Уругвай) къыщызэIуахащ футболымкIэ япэ дунейпсо чемпионатыр. Къэрал 13-м я командэ къыхэхахэр хэтащ абы. Уругвайр абы чемпион щыхъуат.
1944 гъэм советыдзэхэм Вильнюс къалэр нэмыцэ-фашист зэрыпхъуакIуэхэм къыIэщIагъэкIыжащ.
1955 гъэм СССР-м къыщыдэкIащ «Иностранная литература» журналым и япэ номерыр. Зауэм и пэ къихуэ зэманым абы зэреджэу щытар «Интернациональная литература» жиIэущ.
1990 гъэм къызэрагъэпэщащ Урысей Федерацэм и Банк нэхъыщхьэр.
Театрымрэ киномрэ я актёр цIэрыIуэ Пуговкин Михаил къызэралъхурэ илъэс 94-рэ ирокъу.
Урысей актёр цIэрыIуэ, УФ-м и цIыхубэ артист Новиков Борис къызэралъхурэ илъэс 92-рэ ирокъу.
Хэку зауэшхуэм хахуэу хэта совет тхакIуэ цIэрыIуэ, РСФСР-м Горькэм и цIэр зэрихьэу щыIа Къэрал саугъэтыр зрата Пикуль Валентин къызэралъхурэ илъэс 89-рэ ирокъу.
Адыгэ усакIуэ, тхакIуэ, журналист Брай Адэлбий къызэралъхурэ илъэс 80 ирокъу.
СурэтыщI-график Пащт-Хъан Алим и ныбжьыр илъэс 45-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 23 — 26-рэ, жэщым градус 14 — 16 щыхъунущ.
Бадзэуэгъуэм и 14, мэрем
Иракым щагъэлъапIэ я революцэм и махуэр. Къэралыр зи унафэм щIэт пащтыхьыр 1958 гъэм традзри, Иракыр Республикэ хабзэм зэрытеувэр хэIущIыIу ящIащ.
Осетие Ипщэм щыIэ мамырщIэкъу къарухэм я махуэщ
1789 гъэм Бастилиер (Париж) къыщащта махуэщ. Франджы революцэшхуэм щыщIидза махуэу ягъэлъапIэ ар.
1860 гъэм Урысейм и къэрал банкыр къызэрагъэпэщащ.
1867 гъэм Инджылызым щыIэ Рэдхилл мывэ къыщIэхыпIэм Нобель Альфред япэ дыдэу щигъэлъэгъуащ къигупсыса динамитым и лъэща-гъыр.
1896 гъэм Новгород Ищхъэрэм щекIуэкIа выставкэм щагъэлъэгъуащ япэ урыс автомобилыр. Ар щызэпкъралъхьат лейтенант Яковлев Евгенийрэ гуимыIэхэр щащI IуэхущIапIэ зыгъэлажьэ Фрезе Пётррэ 1889 гъэм Петербург къыщызэIуаха завод цIыкIум.
1897 гъэм Урысей къэралыгъуэм тхьэмахуэ махуэр зыгъэпсэхугъуэу зэрыщыщытынум теухуа унафэ къащтащ.
1901 гъэм Москва къыщызэрагъэпэщащ цIыхухэр фадэм демыгъэхьэхыным хуэгъэпса зэгухьэныгъэр.
1909 гъэм къызэIуахащ Сочэ и иджырей зыгъэпсэхупIэ зэпэщхэм лъабжьэ яхуэхъуа «Кавказская Ривьера» санаторэр. ЦIыхухэм я нэгузегъэужьыпIэфIу къалъытэу ар нобэм къыздэсым мэлажьэ.
1917 гъэм Финляндием автономие игъуэтащ.
1939 гъэм Магадан къуажэр къалэ хъуащ.
1941 гъэм япэ дыдэу зауэм къыщагъэсэбэпащ БМ-13 Iэщэр, совет сэлэтхэм гъэфIэгъыцIэу «Катюша» зыфIащауэ щытар.
1945 гъэм Париж ТекIуэныгъэм и парад щекIуэкIащ. Япэ иту уэрамым ирикIуащ Франджым и ЛIыхъужь Хьэгъундокъуэ Елмэсхъан.
1956 гъэм СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм къэрал пенсэхэм ятеухуа законыр къищтащ.
1957 гъэм Налшык щекIуэкIащ СССР-м ис лъэпкъ псоми я тхакIуэ-хэм я лIыкIуэхэр зыхэта пшыхь гъэщIэгъуэн.
1965 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэрым уэрэдымрэ къафэмкIэ и «Кабардинка» къэрал ансамблыр къафэмкIэ «Кабардинка» ансамблу зэрахъуэкIащ.
1993 гъэм НТВ телеканалыр къызэрагъэпэщащ.
Адыгей тхакIуэ Щоджэн Iэюб къызэралъхурэ илъэси 113-рэ ирокъу.
Куржы тхакIуэ, Лениным и цIэр зезыхьэ саугъэтыр зрата Думбадзе Нодар къызэралъхурэ илъэс 89-рэ ирокъу.
Къэрал лэжьакIуэ цIэрыIуэу щыта, 1988 — 1991 гъэхэм КъБАССР-м и Министрхэм я Советым и УнафэщIу лэжьа Мамхэгъ Михаил къызэралъхурэ илъэс 81-рэ ирокъу.
Адыгей усакIуэ, тхакIуэ ГутIэ Сания къыщалъхуа махуэщ.
Урысей уэрэджыIакIуэ Пелагея Хановэ и ныбжьыр илъэс 31-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 23 — 26-рэ, жэщым градус 16 — 18 щыхъунущ.
