ЗэжраIэн мащIэ?
Ди газетым зэрытетащи, Тыркумрэ Иорданиемрэ щыщ политик ныбжьыщIэхэр, жылагъуэ лэжьакIуэхэр, хьэрычэтыщIэхэмрэ студентхэмрэ КъБР-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ Къуэдзокъуэ Мухьэмэд «Синдика» хьэщIэщым щаIущIащ.
ЗэIущIэм и пэщIэдзэу, Къуэдзокъуэм республикэм и щыIэкIэ-псэукIэм хьэщIэхэр хигъэгъуэзащ, гупыр къызэрытхуеблэгъар зэригуапэри къыхигъэщащ.
— Лэжьыгъэ зэфIэвгъэкIыным фыхуэпабгъэу ди щIыналъэм фыкъызэрыкIуам шэч къытесхьэркъым. Си фIэщ мэхъу Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэухэмрэ фэрэ дызэрызэгурыIуэнури, тэмэму Iуэху зэрызэдэтщIэфынури, — жиIащ Къуэдзокъуэм. — Къэбэрдей-Балъкъэрым цIыху мин 900-м тIэкIу щIигъун щопсэу. ЗэрыфщIэщи, Европэм щынэхъ лъагэ дыдэ Iуащхьэмахуэ бгыри мы щIыпIэрщ здэщыIэр. Республикэм лъэпкъыу 100-м щIигъу исщ, абыхэм я нэхъыбэр адыгэщ (процент 55-р). ЩIыналъэм фIыуэ зыщаужьащ мэкъумэшым, промышленностым и IэнатIэ щхьэхуэхэм. Ди республикэм щыпсэу дэтхэнэ лъэпкъми и бзэ, и хабзэ ихъумэжын папщIэ, щэнхабзэ центрхэр мэлажьэ. Апхуэдэуи лъэпкъхэм я зэпыщIэныгъэр езыгъэфIакIуэ къэрал программэ диIэщ, гулъытэ хэха яхудощI хамэ къэрал щыпсэу ди лъэпкъэгъухэм. Иужьрейм, дауи, нэхъ кIэлъыплъыр, дэIэпыкъуэгъушхуэ хъур Дунейпсо Адыгэ Хасэрщ, абы и IуэхущIапIэр Налшык дэтщ. Къыхэзгъэщынщи, хамэ къэралхэм щыIэ ди лъэпкъэгъухэм я сабий 500-м щIигъум зыщагъэпсэхуащ Къэбэрдей-Балъкъэрым. Мыхьэнэ зиIэ Iуэхухэм ящыщщ нэгъуэщI щIыпIэхэм щыпсэу адыгэхэм я щIэблэр ди еджапIэ нэхъыщхьэхэм зэрыщIэсри. БжыгъэкIэ къапщтэмэ, апхуэдэу ди республикэм иджыпсту щеджэ ныбжьыщIэхэр 200-м щIегъу.
Тыркумрэ Иорданиемрэ я лIыкIуэхэм республикэм и Правительствэм фIыщIэ хуащIащ гуапэу къызэрырагъэблэгъам папщIэ. абыхэм къыхагъэщащ УФ-м ФедерацэмкIэ и Советым хэта Къэжэр Альберт дунейм зэрехыжар хэхэс адыгэхэм ягу зэрыщIыхьар.
Тыркум щыпсэу щIалэгъуалэм къабгъэдэкIыу къэкIуа гупым къыхагъэщащ иджыпсту къыдэкIуэтей щIэблэм, зэи хуэмыдэу, хэку лъагъуныгъэр нэхъ зыхищIэ зэрыхъуар. Абы къыхэкIыуи ахэр щIохъуэпс я лъахэ къэкIуэжыну хуит зыщI дэфтэрхэр (визэхэр) нэхъ тыншу зэфIэзыгъэкI зэхъуэкIыныгъэ гуэрхэр законым халъхьэным. А Iуэхум теухуауэ яIэ еплъыкIэми Сирием щыщ ди лъэпкъэгъухэр зауэм къыхэшынымкIэ лэжьыгъэшхуэ езыгъэкIуэкIа «Пэрыт» Хасэм къуэды щIытралъхьам и щхьэусыгъуэми щIэупщIащ ахэр.
— Пэжщ, ди лъэпкъэгъухэр Хэкум къегъэблэгъэжыным жыджэру хэтащ «Пэрыт» Хасэр. Хабзэм ебэкъуауэ къалъытэу къыхухэкIа гугъу- ехьхэм и закъуэу пэщIэдгъэтынкъым, зэрытхузэфIэкIкIэ дыдэIэпыкъунущ, — жэуап итащ Къуэдзокъуэ Мухьэмэд. — Визэхэм я IуэхукIэ дыпсалъэмэ, Урысей Федерацэм иIэщ абы тегъэпса закон, къэралым и Правительствэм зэригъакIуэу. Ди республикэм и Правительствэм и еплъыкIэхэр къыдогъэлъагъуэ, ауэ, псалъэм папщIэ, къэтщтэнщ Тыркури, адрей лъэныкъуэкIи а Iуэхум къыщелэжьыпхъэщ.
Хэкум адыгэхэр къэкIуэжынымкIэ зы Iэмалщ щIалэгъуалэр къашэурэ зэкъуэш республикищым зэрыщрагъаджэр. Мы гъэм а программэр Адыгейм къыщызэтрагъэувыIауэ лIыкIуэхэм щыжаIэм, Къуэдзокъуэм къыхигъэщащ зи гугъу ящIыр Къэбэрдей-Балъкъэрым щрамыгъэфIакIуэмэ, лэжьыгъэр къагъэувыIэн мурад зэрамыIэр.
Иорданием щыщ лIыкIуэхэм жаIащ Сирием зауэр кIуэ пэтми нэхъ зэрыщызэщIэплъэм зэригъэгузавэр. Ди цIыхухэр а къэралым къызэрырашыным хухэха лэжьыгъэ щыIэ-щымыIэм ахэр щIэупщIащ.
Къуэдзокъуэм жиIащ Урысейм и цIыхуу Сирием щыпсэухэр МЧС-м и кхъухьлъатэхэмкIэ а къэралым къызэрырашыр, цIыху зы миным тещIыхьа квотэ Урысейм ди лъэпкъэгъухэм зэрахухихари къыхигъэщащ.
Псори зэгупсыс Iуэхуу къыщIэкIащ Сочэ етIанэгъэ щекIуэкIыну Олимп джэгухэм адыгэ хэгъуэгухэр зэрыхэтыну щIыкIэр. ЩIалэгъуалэм ящIэну хуейт адыгэ абы хэтынрэ хэмытынрэ. Къуэдзокъуэм жиIащ спорт зэхьэзэхуэм хэтыныр езы спортсменхэм зэрелъытар. «Ауэ щэнхабзэ Iуэхухэр къатщтэмэ, а зэхыхьэшхуэм адыгэм и тхыдэ, и хабзэ щигъэлъэгъуэнущ, ди лъэпкъ пщIантIэр здэщытыну щIыпIэр яубзыхуащ», — къыхигъэщащ абы.
ХамэщI щыпсэухэмрэ хэкурысхэмрэ зэрашэлIэн папщIэ щIэныгъэр къэгъэсэбэпын хуейуэ къалъытэ Иорданием и щIалэгъуалэм. «ЩIэныгъэ лэжьыгъэхэр дгъэхьэзырурэ дызэхыхьэ хъунущ. Иджырей зэхуэсым хуэдэхэми дыхуэныкъуэщ, дыщIызэхыхьэн Iуэху пыухыкIа гуэри щыIамэ арат», — жиIащ зым.
Къэпсалъэхэм и гугъу ящIащ хэхэс адыгэхэм я бзэр хъума хъун щхьэкIэ къэгъэсэбэпыпхъэ Iэмалхэм. Къыхагъэщащ Тыркум щылажьэ школхэм иджы адыгэбзэр зэрыщрагъэджыр (хуейхэм), университет зыбжанэми къудамэхэр къызэрыщызэIуахар. Ар къалъытауэ, лIыкIуэхэм яфIэкъабылщ абыкIэ щыIэ еджапIэхэм КъБР-м зэгурыIуэныгъэ иращIылIэу, егъэджакIуэхэр ягъэкIуэ- ныр.
Зэхуэсым къыщыхагъэщащ Урыс-Кавказ зауэм и зэранкIэ цIыхущхьэри щIыналъэри зыфIэкIуэда адыгэхэр нобэми абы зэригъэгумэщIыр. Урысейм мы Iуэхур зыгуэркIэ игъэщэбэну зэрыигъуэр жамыIэу къэнакъым.
«Дауэ мыхъуами, щIалэгъуалэри ди нэхъыжьыфIхэри къоплъэ ХэкумкIэ. Ди къарури дяпэкIэ зэтхьэлIэнур ди лъахэ дыкъэкIуэжыпэнырщ», — жаIащ хьэщIэхэм.
Къуэдзокъуэ Мухьэмэд зэIущIэм и кIэухым къыхигъэщащ Къэрал зэхущытыкIэхэмкIэ, хамэ щIыпIэ щыпсэу ди хэкуэгъухэм, дунейпсо гуманитар зэпыщIэныгъэхэм я IуэхукIэ щыIэ Федеральнэ IуэхущIапIэм (Россотрудничество) и фIыгъэкIэ екIуэкIа зэхуэсыр купщIафIэ хъуауэ къызэрилъытэр, щIалэгъуалэм акъылрэ гупсысэрэ зэрабгъэдэлъым зэрыщыгуфIыкIыр.
БАГЪЭТЫР Луизэ.
