Пушкин Александр и усэхэр
Услъагъут сэ фIыуэ
Услъагъут сэ фIыуэ, къиплъэм сэ си гущIэм,
Иджыри хъункIэ хъунщ уэ уилъагъун.
АрщхьэкIэ урепсэу уэ ар умыщIэу —
Сыхуейкъым сэ нэщхъей уэ узгъэхъун.
Услъагъут сэ фIыуэ бзэншэу, гугъапIэншэу.
Сыфыгъуэрт зэми, зэм сыхъужырт щым.
Сэр хуэдэу пхуэгумащIэрэ пхуэпэжу
Тхьэм жиIэ уилъагъуну нэгъуэщI зым.
ЗэзыдзэкIар Бемырзэ Мухьэдинщ.
Кавказ
Си закъуэщ. Кавказым ситщ и щыгум,
Сытетщ мыл джабэ щыхупIэм и нэзым.
Къыр дзакIэ жыжьэм къытелъэтыкIри уэгум
Къихьауэ сибгъукIэ къуршыбгъэр щохуарзэ.
Псыкъелъэхэм я къыщIэжыкIэр солъагъур,
Бгыри хьэзырщ къыгуэуну шынагъуэу.
Си лъабжьэм пшэхэр щIокIуэсыкIыр Iэсэу,
А пшэм псыкъелъэр пхолъэтыкI нэрынэу,
Псы ткIуэпсхэр къаубыдыжу щIым нэмысу,
А псори къыщIаIыгъэхэр къыр пцIанэм.
Нэхъ и лъабжьэжкIэ жыглыцыр щохуэлэжыр,
Гъурц гъущэхэр щыкъуейуэ щощэщэжыр;
Абы уаблэкIым хуейр щоалэрыбгъур,
УдзыпцIэ щхъуантIэм зэщIищтауэ губгъуэр,
Къуалэбзум ягъэIу уэрэд гурыхьыр,
Абы щIэдэIуурэ къежыхьыр щыхьым.
УекIуэтэхыIуэм джабэ жьэгъум
Хэтщ унэхэр, пфIэщIыну абгъуэ.
Мэл хъушэхэр кIапсэлъэрышэу
ИрокIуэ лъагъуэ нэшэкъашэм.
Ауз зэвым къыдэжа къуршыпсыр
Щхьэхьу кIуэцIрож тафэ дыгъэпсым.
Хуит хъужащи, гуфIэжауэ Тэрчи
Къызэрегъэлъэлъыр и пхъэцIычыр;
Мэкъугъыр зэм дыгъужь нэщIауэ,
Iуфэм къеныкъуэкъуу къыдэкIыну.
Мывэ къыр нэпкъыр хухэмыгъэщIауэ,
Псыхъуэм Iэсэу доувэж толъкъуныр…
КъыдэкIынуи имыIэж гугъапIэ:
Ираубыдащи къыр пцIанэхэм гъэрыпIэм.
ЗэзыдзэкIар Уэрэзей Афликщ
Чаадаевым деж
ГугъэфIым, щIыхьым, лъагъуныгъэм
Дэ дилъэхъакъым я пцIым куэдрэ.
Бзэхащ ди сабиигъуэ дахэр —
ПщIыхь IэфIым хуэдэу,
Пщэдджыжь пшагъуэу.
Ауэ хъуэпсапIи нобэ диIэщ,
ДыщIэтми залымыгъэ джатэм,
ЩIодэIур ди псэ темыпыIэр
Ди хэкум дэ дызыхуриджэм.
Дэ дожьэ къыщысын лъэхъэнэм
Щхьэхуитыныгъэу ди псэм хуэтхьыр,
ЩIалэр и пщащэм щыхуэзэну
Дакъикъэм зэрыпэплъэм хуэдэу.
Щхьэхуитыныгъэм псэр дэплъыху,
ЩIыхь лъагэм дигухэр хуэпсэуху,
Ныбжьэгъу, еттынщ дэ лъахэм, бэм
Дахагъ — къабзагъэу хэлъыр псэм.
Уэ щIы уи фIэщ: дэ къытхуэблэнщ
Зэгуэр — и вагъуэр насып махуэм,
Урысейм и нэр къигъэплъэнщ,
Пащтыхь зылымыгъэм и къутахуэми,
Ди цIэхэр лыду тратхэнщ!
А. П. Керн деж
СощIэж нэплъэгъуэм я нэхъ лъапIэр:
Си пащхьэм уэ укъихутат.
Дахагъэм и псэу, и гугъапIэу
А напIэзыпIэм гу плъыстат.
Псэр ткIууэ, зэшу, хуэмыхьыжу
Жэщ куэдкIэ ухэтащ си пщIыхь.
Уэ уи макъ гуакIуэр мыужьыхыжу
Зэхэсхыу, къэхъуащ гъащIэр щысхь.
КIуэрт гъэхэр.
ГъащIэм и борэным
Си гугъэ IэфIхэр сфIыщIелъхьэж.
Хуэм-хуэму ущIехыжыр си нэм.
Уи макъыр уэгум ирехьэж.
ЩIыпIэ пхыдзар си хьэпст.
ФIыгъуэншэу, кIэлъэфу махуэхэр екIуэкIт, —
Нэпс симыIэжу, сыгъащIэншэу,
Лъагъуныгъэншэу сэ есхьэкIт.
Къыдоушыж псэр зэман гуапэм:
Си пащхьэм уэ укъохутэж, —
Дахагъэм и псэу, и гугъапIэу
Аргуэру си нэр ныIуоплъэж.
Къызэщоуж сигу зэгуэудыр,
Сэ си псэр гуфIэу къопсэуж,
Дахагъэр, нэпсыр, си уэрэдыр,
Си лъагъуныгъэр къоушыж.
ЗэзыдзэкIар Тхьэгъэзит Зуберщ.
