Адыгэ тхьэIухуд Жамырзэ Фелицие
Я дахагъкIэ, акъылыфIагъкIэ, зэфIэкI лъагэкIэ, гъэсэныгъэкIэ дунейр зытхьэкъуа адыгэ пщащэхэм ящыщщ «2013 гъэм Австралием и тхьэIухуд» цIэ лъапIэр зыхуагъэфэща Жамырзэ (Джамирзе) Фелицие. Нэ удзыфэ пIащэ зиIэ пщащэ сырыхум и дахагъэм, утыку итыкIэм къэпщытакIуэ гупыр занщIэу итхьэкъуат. А лъэхъэнэм Австралием газетрэ журналу къыдэкIам и япэ напэкIуэцIхэр зыгъэдахэр ди лъэпкъэгъум и сурэтт.
Зэкъым, тIэукъым адыгэ пщащэхэм дунейр зэратхьэкъуар. Тырку кином и арист нэхъыфIу иджыкIэ къалъытэ хъыджэбзхэр къызыхэкIам ущIэупщIэмэ, я нэхъыбэм адыгэлъ ящIэтщ. ТхьэIухуд зэпеуэ дунейм щащIу адыгэ пщащэ хыхьэмэ, Iэмал имыIэу пашэныгъэ щеубыд. Щхьэщытхъуагъэкъым сызыхуэкIуэр, атIэ иджыри зэ согушхуэ, икIи согуфIэ. ДыкIуэдыжу жызыIэхэм, лъым и къарум узэрытемыкIуэнур яжесIэну сыхуейщ.
Адыгэр дунейм зэрыщикъухьам уигъэгумэщIми, мыпхуэдэ щхьэусыгъуэ дахэхэмкIэ къыхэжаныкIхэм, абы и пщIэр зэраIэтыр шэч къызытумыхьэжынщ. Ахэращ лъэпкъым и нобэрей тхыдэр зытхыр.
Фелицие къызыхэкIа лIакъуэр япэу Хэкужьым ирахуахэм яхэтащ. Хъыджэбзым жеIэ мы зэманкIэ Австралием щыпсэу адыгэ мащIэм я зэхуэсхэм Iэмал зэриIэкIэ зэрыкIуэр.
Зэпеуэм хагъэхьэн и пэ, къэпщытакIуэ ткIийхэр хъы-джэбз 200-м хэплъэри, къыхахащ Фелицие. «Ахэри сэ схуэдэу зэпеуэм хэтыну щIэхъуэпсырт, ауэ зи насып кърихьэкIар сэращ. Къыхэзгъэщыну сыхуейт «Австралием и тхьэIухуд — 2013» зэпеуэм дахагъэр щаIэтым и мызакъуэу, псапащIэ къалэни зэригъэзащIэр. Уи дэIэпыкъуныгъэ хущIэкъу цIыхухэм зэрызащIэбгъакъуэм, абыхэм яхуэпщI гулъытэм куэд елъытащ. Уеблэмэ, а дэIэпыкъуныгъэр зэ-тIэу пщIэуэ щыбгъэтыж хъунукъым, ар зэпыу имыIэу ебгъэкIуэкIын хуейуэ къигъэувырт зэпеуэм», — жеIэ пщащэм.
Жамырзэхэ я пхъум и интервьюхэм я зым щыжеIэ и лэжьыгъэ, ехъулIэныгъэ псоми я щхьэу псапащIэ Iуэхухэр зэригъэувыр. Абы кърит гупсэхугъуэм хуэдэ нэгъуэщI зыми зэрыщимыгъуэтыр. Фелицие зыхэт псапащIэ зэгухьэныгъэм, программэ зэмылIэужьыгъуэхэр къыхалъхьэкIэрэ мылъку зыбгъэдэлъхэр драгъэхьэхри, ахъшэ храгъалъхьэ. А IуэхущIапIэм къегъэщIылIа псапэхуэлажьэхэм (волонтёрхэм) а ахъшэмкIэ ерыскъы куэду къащэхури, унэншэхэмрэ хуэныкъуэхэмрэ трагуашэ. Абы къищынэмыщIауэ, унагъуэ хуэмыщIахэм кIуэурэ, нэхъ зыхуэныкъуэхэр хуахь. Балигъ ныбжьым нэмыса сабий гугъусыгъухэм папщIэ щIэх-щIэхыурэ спорт зэхьэзэхуэхэр къызэрагъэпэщ. Фондым и псапэхуэлажьэхэм зи ныбжь хэкIуэтахэм я нэIэ трагъэтщ, абыхэм я Iуэху зытетым щыгъуазэщ, зыхуей хуагъазэ. Ахэр Жор Плъыжь IуэхущIапIэм долажьэ, абыхэм къызэрагъэпэщ дауэдапщэхэм хэтщ, яхузэфIэкI хуащIэу.
Хэкум, адэжь щIыналъэм теухуауэ гупсысэ гъэщIэгъуэн иIэщ Фелицие: «Ди къуэпсхэм, лъэпкъым и тхыдэм куууэ сыщыгъуазэщ, си адэшхуэмрэ адэмрэ къызжаIэжу щыта хъыбархэм дапщэщи си тхьэкIумэр тегъэхуауэ, сфIэгъэщIэгъуэну седаIуэрт. СедаIуэрти, сыдахьэхырт. Иджы сэ куэдрэ согупсыс икIи сохъуапсэ адэжь щIыналъэм сыкIуэжыну. Ауэ щыхъукIи, ар зэрызэгъэхъулIэгъуейм сегъэнэщхъей. ГъащIэм, дунейм нэхъуеиншэу сазэрыхущытыр, дэнэкIи сынэсу сызэресам, къэралым сызэрыхэсыхьам саутIыпщыркъым, апхуэдэ дыдэу Хэкум ехьэлIа гупсысэхэми саIыгъщ. Арагъэнщ адыгэмэ къызыкIэрих псоми апхуэдизу сащIыхуэнэхъуеиншэр. Псалъэм папщIэ, сэ Австралием щыпсэу адыгэхэм я зэхуэсхэм сыкIуэрейщ, ди лъэпкъэгъухэм сахыхьэн сфIэфIщ. Сытым хуэдэу си гуапэ хъуат «Австралием и тхьэIухуд» сыщыхъуам ахэр къызэрызэхъуэхъуар. Къыхэзгъэщынууи сыхуейт си лъэпкъэгъухэр сытым дежи къыскъуэту, къезгъажьэ Iуэхухэр къыздаIэту зэрыщытыр.
КъызэрымыкIуэу сегъэгумэщI си анэдэлъхубзэр зэрызмыщIэм, сэ зыуэ сохъуапсэри абы срипсалъэну!.. А бзэ телъыджэр Iурылъу ди щIыналъэм щыбгъуэтынур мащIэ дыдэщ, абы и зэранкIэ бзэр ди деж щыкIуэдыжынкIэ хуэIуа щыIэкъым. Ауэ щыхъукIи, сэ сыадыгэ пщащэщ! Срипагэу дэни щыжызоIэ сызэрыадыгэр, лъэпкъ иным сыкъызэрыхэкIар»
ЖыпIэнуракъэ, Фелицие адыгэу зыкъилъытэми зыкъимылъытэми сыт фIыгъуэу хэлъыр, ауэ уи гуапэ хъур цIыхум я нэхъыбэр къызыфIэзыгъэщIыж ехъулIэныгъэ иныр зыIэрызыгъэхьар зытет лъагапIэм и щхьэжу и къуэпсхэр зэригъэувырщ, лъакъуэ зыбжанэкIэ Iэбами лъым къыхэна къабзагъырщ. А и ехъулIэныгъэ псом къищынэмыщIауэ, Фелицие щыпсэу къэралым щыжурналист пэрытщ.
Жамырзэ (Jamirze) унэцIэр Австралием щыцIэрыIуэщ. Унагъуэм я нэхъыжь Ахъмэтэч Адыгейм и къуажэ нэхъыжьхэм ящыщ Пщыхьэлыкъуей къыдэкIащ, абы и щхьэгъусэр урысщ.
Хэку зауэшхуэм и лъэхъэнэм ахэр нэмыцэ зэрыпхъуакIуэхэм гъэру яубыдри, куэд я нэгу щIэкIащ. НэмыцэIуэм къикIыжа иужькIэ Италием кIуэри, абы щызэрышащ, итIанэ Сирием щыпсэу я лъэпкъэгъухэм деж Iэпхъуащ, нэхъ иужькIэ АвстралиемкIэ яунэтIащ.
Зэщхьэгъусэхэм бын 11 зэдагъуэтащ (щIалихрэ хъыджэбзитхурэ). Адэ -анэр ящхьэщымытыжми, зэрылъху-зэрыпIыр зэрыIыгъщ, нэхъыжьхэм кърагъэжьа Iуэхур ирагъэфIакIуэ. Унагъуэм я фирмэм и унафэщIыр Александрщ (зэкъуэшхэм я нэхъыжьщ). D‘Jamirze Family Enterprise фирмэ иныр ди къэралым и мызакъуэу, дуней псом щыцIэрыIуэщ, абы гуманитар, Iуэхузехьэ зэпыщIэныгъэхэр IуэхущIапIэ, цIыху щхьэхуэ куэдым яхуиIэщ.
Зэкъуэшхэр зыбжанэрэ къэралым къэкIуам и мызакъуэу, я къуэпсхэр къыщежьэ Адыгейм щыIащ, АР-м, КъБР-м и Iэтащхьэхэм яхуэзэри зэдэлэжьэну зэгурыIуауэ щытащ.
Жамырзэхэ псапащIэ Iуэхухэм хуэжыджэрщ, Ермэлым щIыр щыхъеям щыгъуэ, я сабийхэм куэд дыдэкIэ ядэIэпыкъуащ. Чернобыль гузэвэгъуэшхуэ къыщыщыхъуам, дуней хъурейр зэпызыупщIа «Руслан» кхъухьлъатэм текIуэдэнур езыту хущхъуэхэкIрэ ерыскъыхэкIыу тон мин 75-рэ къезыгъэшар ди лъэпкъэгъухэрщ. Фелицие и адэ Виктор ди къэралыр щытыкIэ гугъу щиувам щыгъуэ гуманитар дэIэпыкъуныгъэ мызэ-мытIэу къригъэшащ.
Шэчыншэу, адыгэну хуейр дэнэ щIыпIи щыадыгэнущ!
Щомахуэ Залинэ.
