Мыхьэнэшхуэ зиIэ Iуэхухэр къыхэщу
Урысей Федерацэм и Президент Путин Владимир дыгъуасэ иригъэкIуэкIащ илъэсым и кIэм къызэрагъэпэщ хабзэ пресс-конференц иныр. Абы хэта журналистхэм я бжыгъэр мы гъэм нэхъыбэт — цIыху 1640-рэ. Иджы епщыкIущанэу екIуэкIа пресс-конференцыр Путин и ещанэ тетыгъуэм и еханэ хъуащ. Сыхьэт зыбжанэкIэ екIуэкIа зэIущIэм, дауи, къыщаIэтащ президент хэхыныгъэр къызэрыблагъэм теухуа упщIэр. Апхуэдэуи, журналистхэм Iэтащхьэм иратащ Украинэм, Сирием, КНДР-м, США-м, Олимпиадэм, санкцэхэм, экономикэм, налогхэм, мэкъумэш IэнатIэм, нэгъуэщIхэми ятеухуа упщIэхэр.
Дгъэзэжынщ япэ упщIэмкIэ. Кнорре Дарье («Говорит Москва»): «Владимир Владимирович, сыт хэхыныгъэхэм ущIыхыхьар? Сыт хуэдэ мурад уиIэр? Сыт Урысейм щхьэкIэ пщIэну уи гугъэр? Хэхыныгъэхэм ущытекIуэмэ, уи тетыгъуэ пIалъэр щиухкIэ сыт хуэдэу плъагъуну ухуейт ди къэралыр»?
— Фэ зэрыфщIэщи, зэIущIэ куэ-дым сыщытепсэлъыхьащ Урысейм и къэкIуэнур зыхуэдэнум теухуа си гупсысэм, — жиIащ Путин Влади-мир. — Иджыри зэ къытезгъэзэжынщи: къэкIуэнум дыхуэплъэу щытыпхъэщ, иджырей мардэхэм тету зыдужьын хуейщ, политикэ ухуэкIэр ди нэIэ щIэту, экономикэм и лъабжьэр технологиещIэхэмкIэ дгъэбыдэу, къыщIэдгъэкIыр хэдгъахъуэу дылэжьапхъэщ. Сэ сыхуейкъым иджыпсту, адрей канди- датхэми хуэдэу, хэхыныгъэм зэрызыхуэзгъэхьэзырыр утыку къисхьэну, ауэ унафэщIхэмрэ жылагъуэмрэ нэхъ зытелэжьапхъэм сыкъытеувыIэнщ. Ар инфраструктурэм, узыншагъэр хъумэным, егъэджэныгъэм зегъэужьынырщ. А псори къыщIызэдгъэпэщыр, шэч хэмылъу, ди цIыхухэм я хэхъуэр едгъэфIэкIуэнырщ.
Юнашев Алексей («Лайф Ньюс») упщIэ гъэщIэгъуэнкIэ зыхуигъэзащ Президентым. Абы къыхигъэщащ Путиным нэмыщI, президент хъуну хуейуэ зыкъэзыгъэлъагъуэхэр зэрыгуащIэмащIэр. «Кандидат етIуанэ» ди къэралым щIимысым и щхьэусыгъуэр сыт?», — щIэупщIащ ар.
Къэрал унафэщIым жиIащ: «Политикэ властым пэщIэтыфын къару дыщIимыIэр сыт? Куэд щIауэ къокIуэкI апхуэдэу. Абы и щхьэусыгъуэр ди щIалэгъуалэм 90 гъэхэм екIуэкIар зэрамыщIэрщ, зрагъэпщэн зэрамыгъуэтырщ. Къапщтэмэ, 2000 гъэ лъандэрэ ВВП-р — процент 75-кIэ, промышленнэ IэнатIэр процент 70-кIэ хэхъуащ, 2000 гъэм елъытауэ улахуэр хуэдищрэ ныкъуэкIэ, пенсэр хуэди 3,6-кIэ нэхъыбэ хъуащ. КъалъхуагъащIэу лIэж сабийхэм я бжыгъэр хуэди 2,6-кIэ нэхъ мащIэ хъуащ. Демографие щытыкIэр зэредгъэфIэкIуар нэрылъагъущ, иджыри абы гулъытэ игъуэтынущ.
ЦIыхур ику иту зэрыпсэур нэхъыбэ хъуащ, илъэс 65-уэ щытамэ, иджы илъэс 73-рэ хъуху мэпсэу. Граждан зауэ щытыкIэм диту илъэсипщIым нэблагъэкIэ дыпсэуащ, ди щIалэгъуалэр шэпэIудзу. Иджы ди дзэм феплъ. Къэралым и мылъку гъэтIылъар хуэдэ 30-кIэ хэхъуащ. Оппозицэм и гугъу щытщIкIэ, утыкум Iэуэлъауэу итын хуейуэ аракъым, атIэ хэкIыпIэр, нэхъыфIыр, гъуэгу захуэр ягъэлъэгъуэфынырщ нэхъыщхьэр. ИджыкIэ цIыхухэм абыхэм дзыхь хуащIыркъым», — жиIащ Путиным.
Езым зыкъигъэлъэгъуэжрэ, жылагъуэ зэгухьэныгъэм е партым къыбгъэдэкIрэ? А упщIэм и жэуапу къэрал унафэщIым жиIащ езым зэрызыкъигъэлъэгъуэжыр, ауэ и еплъыкIэр къыдэзыIыгъ, къэралым и зыужьыныгъэр дзыхь къыхуэзыщI политикэ къарухэмрэ жылагъуэ зэгухьэныгъэхэмрэ и Iуэхур къызэрыдаIыгъынур и фIэщ зэрыхъури къыхигъэщащ.
Тэтэрстаным щыщ журналистым и упщIэр теухуат анэдэлъхубзэм и Iуэхум иджыпсту куэд зэригъэгузавэм. Абы и жэуапу УФ-м и Президентым жиIащ лъэпкъ Iуэхур дэкъузауэ зэрыщымытыр, бзэм теухуауэ екIуэкI псалъэмакъхэмрэ Iуэхухэмрэ зыхуэунэтIар зыщ — Урысей Федерацэм ис сабийхэм заужьынымкIэ зэхуэдэ Iэмал яIэ-нырщ. «Анэдэлъхубзэр бгъэшэрыуэу, урысыбзэр умыщIэныр щIагъуэкъым, еджапIэ нэхъыщхьэхэм зэрыщрагъаджэр урысыбзэщи. Ауэ лъэпкъыбзэхэр егъэджыныр зыхуей хуэзэу къызэдгъэпэщын х0уейщ, бзэ зэмыщхь куэд дызэриIэрщ дэ ди къулеигъэр»,- жиIащ Путин Владимир.
Экономикэм теухуа упщIэ куэд иратащ унафэщIым. Абыхэм ящыщт «Российская газета»-м и журналист Латухинэ Кирэ и упщIэ-ри — Правительствэм сытым дежи зи гугъу ищI экономикэ зыужьыныгъэм лъабжьэ хуэхъур сыт? Ар бжыгъэ къудейуэ щыт, хьэмэрэ, трактор, компьютер, станок хуэдэхэр нэхъыбэу къыщIэдгъэкI хъуа?
Экономикэм зэрызиужьыр нэрылъагъуу зэрыщытыр, абы и унэтIыныгъэ псоми хэхъуэ зэраIэр, гъавэу къытрахыжыр проценти 3-кIэ нэхъыбэ зэрыхъуар, нэгъуэщI къэралхэм иращэм зэрыхэхъуэр, санкцэхэр къызэрызэднэкIар, ди мылъку нэхъыщхьэм инвестицэу проценти 4,2-рэ къызэрыхалъхьар, хамэ къэрал инвестицэу ди къэралым доллар мелард 23-рэ къызэрыкIуар, инфляцэр проценти 5,2-рэ фIэкIа зэрымыхъур, — жиIащ Путиным. «Абыхэм тепщIыхьмэ, Правительствэм жиIэр пэжщ. Апхуэдэу адэкIи екIуэкIмэ, гъуэгу захуэм дызэрытетым щыхьэт дытехъуэнущ», — къыхигъэщащ къэрал лIыщхьэм.
Илъэс зыбжанэ хъуауэ IэнатIэ зэмылIэужьыгъуэхэм щекIуэкI зэхъуэкIыныгъэхэмрэ зыужьыныгъэхэмрэ зэлъытар УФ-м и Президентым къыдигъэкIа накъыгъэ унафэхэрщ. Абы теухуа упщIэкIэ Путин Владимир зыхуигъэзащ Япэ каналым и журналист Верницкий Антон. Ахэр гъэзэщIа зэрыхъум арэзы къызэрищIым щыщIэуп-щIэм, Путиным жиIащ процент 93-94-кIэ а Iуэхур къызэрехъулIар, бюджет IэнатIэм щылажьэхэм я улахуэр зэрыхэхъуар, кхъахэ хъуа унэхэм щIэс куэд зэрагъэIэпхъуар, сабийхэр здагъакIуэ гъэсапIэхэмкIэ чэзум пэплъэ зэрыщымыIэжыр. ЩIыпIэ зыбжанэм иджыри гугъуехьхэр зэрыщыIэр, ауэ зэрыщыту къапщтэмэ, накъыгъэ унафэхэр арэзы укъищIу зэрагъэзащIэр игъэбелджылащ Президентым.
Пенсэ ныбжьыр хэгъэхъуэным теухуауэ къекIуэкI псалъэмакъхэм цIыхухэр хуабжьу зэрытепсэлъыхьым къыхэкIыу, абы теухуа упщIи къыщыIуащ зэIущIэм. «А Iуэхум теухуа унафэ иджыри къэтщтакъым, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, еплъыкIэ зэмыщхьхэр щыIэщ. Абы къыпэкIуэну фIыри Iейри зэхэгъэкIын хуейщ япэщIыкIэ. Нэхъыщхьэр — пенсэ кIуахэм зыкIи яжьэхэуэнукъым дяпэкIэ къэхъуну зэхъуэкIыныгъэхэр, икIи ар цIыхур къэзыгъэуIэбжьын унафэу щытынукъым. ЦIыхухэми я еплъыкIэр къэлъытауэ, фIыуэ егупсысауэ къэщтэн хуей унафэщ ар», — жиIащ Путиным.
Пресс-конференцым къэрал зэхущытыкIэхэми щытепсэлъыхьащ. Китайм, Украинэм, США-м, Польшэм, Сирием щекIуэкI Iуэхугъуэхэмрэ Урысей Федерацэм къызэрыхущытымрэ теухуа упщIэхэр къэIуащ.
Америкэм и Штат Зэгуэтхэм къикIа журналистыр щIэупщIащ УФ-м и унафэщIхэмрэ Трамп и гупым хэтхэмрэ зэрызэпыщIам, президентитIыр зэрызэхущытым. Путиным жиIащ я зэхущытыкIэр ефIэкIуэну зэрыщыгугъыр. «Дызэкъуэувэу длэжьын куэд щыIэщ», — къыхигъэщащ къэрал унафэщIым.
Ди хэкуми, хамэ къэралхэми щыщ журналистхэр зыщIэупщIэнур куэдт икIи щэ бжыгъэм псалъэ къалъымысу къэнащ. Сыхьэти 3-рэ дакъикъэ 50-кIэ екIуэкIа зэIущIэм Путин Владимир упщIэ 54-м жэуап щритащ. Жылагъуэр нэхъыбэу зыгъэгузавэ къэрал кIуэцI, къэрал щIыб политикэм теухуа упщIэ нэхъыщхьэхэр къыщыIуащ пресс-конференцым, УФ-м и Президентым абыхэм зэпкърыхауэ жэуап яритащ.
Путин Владимир къызэхуэсахэм ИлъэсыщIэ къэблагъэмкIэ ехъуэхъуащ икIи урысей прессэм къэралым дежкIэ мыхьэнэшхуэ зэриIэр къыхигъэщащ.
НэщIэпыджэ Замирэ.
