НыбжьыщIэхэр афияным щыхъумэным теухуауэ
Къэбэрдей-Балъкъэрым Наркотикым пэщIэтынымкIэ и комиссэм и зи чэзу зэIущIэр дыгъуасэ иригъэкIуэкIащ КъБР-м и Правительствэм и УнафэщI Мусуков Алий. Абы хэтащ КъБР-м и Парламентым и УнафэщI Егоровэ Татьянэ, хабзэхъумэ IэнатIэхэмрэ министерствэхэмрэ я лIыкIуэхэр, республикэм и щIыналъэхэм я унафэщIхэр, нэгъуэщIхэри.
Къэбэрдей-Балъкъэрым къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ и министр, полицэм и генерал-лейтенант Ромашкин Игорь и къэпсэлъэныгъэм и пэщIэдзэм къыщыхигъэщащ 2016 гъэм и мази 8-м къриубыдэу IуэхущIапIэм наркотикхэр хабзэм къемызэгъыу зэрызэрагъакIуэм кIэлъыплъ и IэнатIэм щIэпхъаджагъэ 755-рэ къызэрыщIигъэщар.
— Наркотик лIэужьыгъуэу килограмм 58-м щIигъу хабзэм къемызэгъыу зэрагъакIуэу къыщIэдгъэщащ, абы щыщу зы килограммрэ ныкъуэр вещество гуащIэхэм хабжэ (2015 гъэм апхуэдэ и пIалъэм килограмм 74-рэ къыIахауэ щытащ). Апхуэдэуи мы илъэсым нэхъ куууэ делэжьащ медицинэм къыщамыгъэсэбэп наркотик лIэужьыгъуэхэми цIыхухэр щыхъумэным. КъБР-м щыIэ МВД-м и учётым 2016 гъэм фокIадэм и 1-м ирихьэлIэу щытащ медицинэм къыщамыгъэсэбэп наркотик лIэужьыгъуэхэр зэзыхьэлIа, балигъ ныбжьым нэмыса цIыхуи 9. Нэгъабэ и мазийм къриубыдэу апхуэдэ хабзэншагъэ ялэжьауэ ныбжьыщIи 7 къэтхутауэ щытащ. Къыхэгъэщыпхъэщ и зэманым къыщIэбгъэщ ныкъусаныгъэр сыт щыгъуи нэхъ гъэзэкIуэжыгъуафIэу зэрыщытыр, — къыхигъэщащ Ромашкиным.
Министрым жиIащ наркотик зрамыхьэлIэн папщIэ, къыхуеджэныгъэ-къэпщытэныгъэ лэжьыгъэу 700-м щIигъу КъБР-м щыIэ МВД-м и IэнатIэм мы гъэм зэрыригъэкIуэкIар. Апхуэдэ Iуэхугъуэхэм IэщIагъэлIхэм къыхашащ цIыху мини 100-м нэблагъэ. «ЕдгъэкIуэкIа Iуэхугъуэхэм я фIыгъэкIэ, ведомствэм и учётым иттхащ хабзэ зэхуэмыдэхэр къызэпызыуда ныбжьыщIи 152-рэ», — дыщIигъуащ абы и псалъэм.
КъБР-м узыншагъэр хъумэнымкIэ и министрым и къалэнхэр зыгъэзащIэ Асанов Алим къыхигъэщащ наркологие IэнатIэм и лэжьыгъэ нэхъыщхьэ дыдэр а щхъухьыр зэзыхьэлIэхэр и чэзум, хэмытIасэ щIыкIэ къэхутэным, абы ирисымаджэхэм медицинэ дэIэпыкъуныгъэ зэрырат Iэмалыр зэпымыууэ егъэфIэкIуэным ехьэлIауэ щытын зэрыхуейр. Къэпсэлъам къихьа бжыгъэхэм ятепщIыхьмэ, 2016 гъэм бадзэуэгъуэм и 1-м ирихьэлIэу КъБР-м Узыншагъэр хъумэнымкIэ и министерствэм наркологиемкIэ и диспансерым и учётым цIыху 976-рэ щытщ, абы щыщу 98-р цIыхубзщ. Асановым жиIащ 2015 гъэм и япэ илъэс ныкъуэм еплъытмэ, а бжыгъэр проценти 7,3-кIэ мы гъэм нэхъ мащIэ зэрыхъуар.
— 2016 гъэм и япэ мазихым къриубыдэу наркомание, токсикомание узыфэр яIэу учётым ягъэува цIыху 96-м ящыщу езыр-езыру зезыгъэтхар цIыху 23-рщ (процент 24-рщ), профилактикэ и лъэныкъуэкIэ зыкIэлъыплъ цIыху 235-м ящыщу дохутырхэм езыхэм захуэзыгъэзар 5 къудейрщ. Абы къикIыращи, адрейхэр наркологхэм я деж хабзэхъумэ IэнатIэхэм я лэжьакIуэхэм ирашэлIауэ аращ, апхуэдэ щIыкIэкIэщ учётым зэрагъэувар, — жиIащ Асановым. — Къыхэгъэщыпхъэщ наркотик лIэужьыгъуэхэм ящыщу афияныр зэрынэхъ хьэлъэ дыдэр, абы цIыхур псынщIэу зэресэр. Наркоманием нэхъыбэу дишэхыр балигъ ныбжьым нэмысахэмрэ щIалэгъуалэмрэщ икIи а «хъым» ихуэхэм я бжыгъэм илъэс къэс зехъуэж. Къыхэгъэщыпхъэщ республикэм наркотикым пэщIэтынымкIэ Iуэхугъуэ зэмылIэужьыгъуэхэр зэрыщекIуэкIыр. А лэжьыгъэм хыхьэу курыт еджапIэхэм я унафэщIхэр къыхуедджэну дыхуейт еджакIуэхэм я узыншагъэм зэран хуэхъу веществохэр зэрызрамыгъэхьэлIэным нэхъ набдзэгубдзаплъэу кIэлъыплъыну, апхуэдэ зыдалъагъу къахэкIмэ, ямыбзыщIу КъБР-м Узыншагъэр хъумэнымкIэ и министерствэм и Наркологие диспансерым е районым щылажьэ наркологым хъыбар ирагъэщIэну. Апхуэдэуи щIэпхъаджагъэ ялэжьауэ хабзэхъумэ IэнатIэхэм я лэжьакIуэхэм яубыда ныбжьыщIэхэр Iэмал имыIэу Наркологие диспансерым ешэлIауэ комиссэ хэха къакIэлъыгъэплъын хуейуэ къыдолъытэ.
Егоровэ Татьянэ щIэупщIащ «Лирика» хущхъуэр дохутырым зыхуимытхахэм ар иращэ мыхъуну хабзэ къызэрыдагъэкIрэ щытыкIэм зэрызихъуэжамрэ зытепсэлъыхь Iуэхум теухуауэ НКО-хэмрэ волонтёрхэмрэ я лэжьыгъэм иIэну мыхьэнэр зыхуэдэмрэ. Асанов Алим къыхигъэщащ «Лирика»-р тыншу зэрырамыгъащэм, шэч хэмылъу, сэбэп къызэрихьар, арщхьэкIэ иджыри а хущхъуэр хуиту зыщэ уней аптекэ зыбжанэ зэрыщыIэр наркотик зэзыхьэлIэхэм къызэрагъэсэбэпыр. Апхуэдэ уней аптекэхэр къыщIагъэщмэ, хабзэхъумэ IэнатIэхэм я дэIэпыкъуэгъукIэ абыхэм я лицензэхэр къыIахыну хуитщ. «Наркотикыр зэрызэраныр къыхэщу Iуэхугъуэ зэмылIэужьыгъуэхэр езыгъэкIуэкI НКО диIэщ, апхуэдэуи мы зэманым православнэ члисэм и дэIэпыкъуэгъукIэ Благовещенкэ жылэм щаухуэ узыншагъэр щрагъэфIэкIуэж центр. Шэч хэмылъу, дэ дыщогугъ сымаджэщым зыщыкIэлъызыгъэплъхэм я узыншагъэр абдеж нэхъри щрагъэфIэкIуэжынымкIэ ар сэбэп хъуну», — дыщIигъуащ Асанов Алим.
ЗэIущIэм Iуэхум теухуауэ къыщыпсэлъащ КъБР-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ — егъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я Iуэхухэм-кIэ министр Емуз Нинэ, Шэджэм щIыналъэм и щIыпIэ администрацэм и Iэтащхьэм и къалэнхэр зыгъэзащIэ ТекIушэ Артур, Прохладнэ къалэ округым и щIыпIэ администрацэм и унафэщIым и къалэнхэр зыгъэзащIэ Тараев Игорь, Шэрэдж щIыналъэм и щIыпIэ администрацэм и Iэтащхьэм и къалэнхэр зыгъэзащIэ Муртазов Борис сымэ.
ЗэIущIэм хэтахэм къыхагъэщащ Iуэхум теухуауэ курыт школхэм лэжьыгъэ купщIафIэхэр зэрыщегъэкIуэкIыпхъэр, адэ-анэхэм нэхъ гъунэгъуу ядэлэжьэн зэрыхуейр. Мусуков Алий жиIащ наркотикым пэщIэтыныр зи пщэрылъхэм я къалэнхэр ныкъусаныгъэншэу зэфIагъэкIын щхьэкIэ ведомствэхэр зэрыщIэу зэдэлэжьэн зэрыхуейр.
БАГЪЭТЫР Луизэ.
