ЩIалэгъуэ
Щапхъэ
Гузэгъэгъуэ къозыт
КъБР-м Къалэн куэд щагъэзащIэ и центрым щIалэгъуалэ зэчиифIэхэр щолажьэ. Абыхэм ящыщщ IуэхущIапIэм и Iуэхутхьэбзэхэр цIыхухэм телефонкIэ щыхуащIэ секторым и лэжьакIуэ Серкэ Дианэ.
Мы гъэм коронавирусым зиубгъун зэрыщIидзэрэ зи Iуэхур нэхъ гугъу хъуахэм а IэнатIэр ящыщщ, сыту жыпIэмэ IэщIагъэлIхэм я нэхъыбэм я лэжьыгъэр цIыхухэм япэIэщIэу къызэрагъэпэщын хуей хъуащ. Къэбгъэлъагъуэмэ, зы махуэм къриубыдэу IуэхущIапIэм цIыху миным нэблагъэ телефонкIэ щыпсалъэ къэхъуащ.
— Иджыпсту дызэрыт щытыкIэр (коронавирусым ехьэлIауэ) къэплъытэмэ, зыкъытхуэзыгъазэхэм я Iуэхухэр зэрыхъукIэ телефонкIэ зэфIэдгъэкIыну иужь дитщ. Гугъуехьхэми, дауи, дыIуоуэ, ауэ IуэхущIапIэм и унафэщIхэр тщIыгъуу хэкIыпIэхэр къыдогъуэт. Ди лэжьыгъэр цIыхухэм дадэIэпыкъунырщ, чэнджэщ еттынырщ зытеухуари, къыдэхъулIэмэ, си гур хохъуэ, — жеIэ Дианэ.
Курп Ищхъэрэ къуажэм къыщалъхуащ Дианэ, КъБКъУ-м урысыбзэмрэ литературэмкIэ и къудамэр къиухащ. Лэжьэн зэрыщIидзэрэ и щытхъу куэд зэхэтхащ. Апхуэдиз цIыхум я упщIэхэм жэуап епту махуэ псом улэжьэныр, дауи, тыншкъым. ЛэжьапIэ нэужьым Дианэ гухэхъуэгъуэ къезытыр, и къарум хэзыгъэхъуэжыр хьэпшып зэмылIэужьыгъуэхэр зэрызэрихъэрщ. Псом хуэмыдэу абы гулъытэ зыхуищIыр сумкэхэмрэ цIыхубзхэм гъэмахуэм къагъэсэбэп пыIэ бгъуфIэхэмрэ ищIынырщ.
— Хьэпшыпхэр зэIущэн зэрыщIэздзэрэ илъэситI мэхъу. Цы IуданэкIэ зэIуща сумкэхэр зэращI Iэмалыр Интернетым къыщыслъэгъуати, сэри сехъуэпсащ апхуэдэ зыгуэрхэр си Iэдакъэ къыщIэкIыну, — дыщегъэгъуазэ Дианэ. — Iэпэхъ гуэрхэр схуэщIу щытащ курыт школым дызэрыщIэс лъандэрэ. А IэщIагъэр фIыуэ сэзыгъэлъэгъуа ди гъэсакIуэ Багъэтыр Рае абы щхьэкIэ фIыщIэ хузощI. Япэ сумкэр си шыпхъум тыгъэ хуэсщIат, къыкIэлъыкIуэу си IэдакъэщIэкIхэмкIэ си ныбжьэгъухэм сахуэупсащ. ЕплIанэу зэIусща сумкэращ си щхьэм къыхуэзгъэнэжар. А хьэпшыпхэр си Iэдакъэ къызэрыщIэкIар къыщищIэм, си ныбжьэгъу Аидэ сытригъэгушхуащ инстаграмым напэкIуэцI къыщызэIусхыу си лэжьыгъэхэр нэхъыбэм езгъэлъагъуну, зэбгрызгъэкIыну. Къапщтэмэ, цы зэрыхъэныр щIэупщIэ зиIэ, ди зэманым екIуу къыхыхьэжа IэщIагъэу къэплъытэ хъунущ. Нэхъ пасэм цы IуданэкIэ зыгуэрхэр зэIузыщэу щытар ди анэшхуэхэрамэ, иджыпсту зи щIалэгъуэ хъыджэбз цIыкIу куэдым абы зыхуагъасэ. Ар IэпщIэлъапщIагъэ къудейуэ щыткъым, атIэ хьэп- шып гуэрым ущелэжькIэ гузэгъэгъуэ къозытщ. Иджыпсту инстаграмым Iэмал къыует цIыхубз IэпщIэлъапщIэ куэд зэбгъэцIыхунуи, абыхэм я лэжьыгъэхэм зыщыбгъэгъуэзэнуи, я зэфIэкIым къыпхуэ- щхьэпэн гуэр къыхэпхынуи. Цы IуданэкIэ сыти зэрыпхъэ хъунущ — сумкэм деж къыщыщIэдзауэ щыгъыни, гъэщIэрэщIа тхьэгъухэмрэ щыгъэхэмри. Сэ си лэжьыгъэ-хэм щIэщыгъуэ гуэр зэрахэслъхьэным сыт щыгъуи сыхущIокъу. Цы Iуданэ лIэужьыгъуэ зэхуэмыдэхэр къызэрызгъэсэбэпым хуэдэу, зэIусщэ сумкэхэри зэмыщхьу зэрысщIыным иужь ситщ. Псалъэм папщIэ, иджыпсту сызэлэжь сумкэм и щIыкIэр адрейхэм куэдкIэ къащхьэщокI. ФIыщIэ ин яхузощI си Iыхьлыхэми си ныбжьэгъухэми, си Iуэху цIыкIур езгъэфIэкIуэнымрэ хьэпшыпхэр зэбгрыкIынымкIэ сэбэп къызэрысхуэхъуам пап- щIэ.
Мы зэманым ирихьэлIэу Дианэ и Iэдакъэ къыщIэкIа сумкэхэр 60-м ноблагъэ, цIыхубз пыIэу зэкIэ 4 иIэщ. Абы и IэдакъэщIэкIхэм щIэупщIэ яIэ хъуащ, уеблэмэ и сумки 5 Москва иригъэшащ.
КЪАНЩАУЭ Мэлычыпхъу.
Гъуэгу къежьапIэ
Лъэпкъым и лъыр кIуэдыркъым
Сэралъп Лалинэ и ныбжьыр илъэс 21-рэ хъууэ аращ, ауэ ехъулIэныгъэ- шхуэхэр иIэщ. Лалинэ щысабийм дэрбзэр IэщIагъэр зы хьэлэмэт Iуэхугъуэ гуэру и нэгу къыщIигъэхьэрт, езыми абы хэлъхьэныгъэ хуищIыну щIэхъуэпсырт.
Апхуэдэ IэщIагъэ зригъэгъуэтыныр абы къыщIехъулIар, и гурыхуагъэм къищынэмыщIа, и анэ Мадини (модельер цIэрыIуэр) а Iуэхум зэрыхэтыр арауэ къэплъытэ хъуну къыщIэкIынщ. Махуэ къэс щэкI зэмылIэужьыгъуэхэр къызэрыхахыр, IэдакъэщIэкIхэр зэрагъэхьэзырыр и нэгу зэрыщIэкIарщ нэхъыбэу зи гугъу тщIыр.
Лалинэ япэщIыкIэ къиухащ Налшык къалэм дэт, ДизайнымкIэ колледжыр. Абдеж дизайнер ныбжьыщIэм «и хъэтIыр» пыухыкIауэ иубзыхуащ — и IэдакъэщIэкIхэм лъэпкъ мыхьэнэ яIэу, иджырей гъащIэми къезэгъыу зэрыщытынур.
Ещанэ курсым щIэсу Лалинэ и япэ фэилъхьэгъуэхэр игъэхьэзырри, «Подиум» зэхьэзэхуэм и зэфIэкI щигъэлъэгъуэну кIуащ. Езыр щымыгугъами, абы «Pret-a-porter» унэтIыныгъэм япэ увыпIэр къыщихьащ. Зэпеуэм иужькIэ куэд дэмыкIыу нэгъуэщI зы ехъулIэныгъи хъыджэбзым къихьащ — «Русский Силуэт» зэхьэзэхуэм кърикIуар къызэщIакъуэжа нэужь, Сан-Францискэ щекIуэкI Reve Creative гъэлъэгъуэныгъэм хэтыну абы Iэмал иратащ.
— Лэжьыгъэр къызэхъулIэу сщIэмэ, абы си къарур нэхъыбэжу есхьэлIэфынущ, — жеIэ дизайнер ныбжьыщIэм. — Илъэс 17 сыщыхъум нэхъ тегушхуауэ зеспщытащ фэилъхьэгъуэхэр къэгупсысыным. Сурэт щIынми сызэрыцIыкIурэ сыдихьэхыу зэрыщытар къысщхьэпэжри, си IэдакъэщIэкI хъуну лэжьыгъэхэм тхыпхъэхэр си нэгу къызэрыщIыхьэм хуэдэу тесщIыхьын щIэздзащ. Джинс щэкIым къыхэщIыкIа курткэхэм лъэпкъ мыхьэнэ зиIэ сурэтхэр тызощIыхь: адыгэ пщащэм и теплъэр, фащэ, хьэзыр, бгъэIулъ, нэгъуэщIхэри. Псори зэхэту апхуэдэ лэжьыгъэ 250-м щIигъу сщIауэ къыщIэкIынущ. Абыхэм асыхьэту щIэупщIэ яIэ хъуащ.
Апхуэдэу Лалинэ и хьэпшыпхэр ягу ирихьу зэрызэбгрыкIым къыхэкIыу бренд зэригъэпэщащ, иджы и лэжьыгъэхэр псори инстаграмым къыщызэIуиха напэкIуэцIым щегъэлъагъуэ.
Хъыджэбз гурыхуэр егупсысащ адэкIэ зэрызиужьынуми. И зэфIэкIым хигъэхъуэн мурадкIэ Урысейм и модельер цIэрыIуэ Зайцев Вячеслав и деж зыщигъэсэну ар кIуащ.
— Зайцев Вячеслав къэсцIыхуа нэужь, си гъащIэм, си лэжьыгъэм, си еплъыкIэхэм нэгъуэщI лъэныкъуэкIэ сригъэплъыжащ жысIэмэ, сыщыуэнукъым. Ди IэщIагъэм епха Iуэхугъуэ псоми абдеж щIэрыщIэу дыщригъэлэжьыжащ икIи дызэреджам и щыхьэт дипломыр иджыблагъэ къыдатыжащ. Къыхэзгъэщыну сыхуейт Зайцевым и дерсхэр къызэрытхуэщхьэпар. Ар къыддэлажьэу дгъэхьэзыра фэилъхьэгъуэхэр 2021 гъэм и щIышылэм Зайцевым МодэмкIэ и унэм утыку къыщитхьэжынущ, — жеIэ Лалинэ.
Къэралым и модельер цIэрыIуэр илъэсым щIигъукIэ зыдэлэжьа дизайнер ныбжьыщIэ 15-м яхэхуа Лалинэ дерсхэм и зэфIэкI щеплъыжащ цIыхухъу щыгъын гъэхьэзырынымкIэ. Хъыджэбзым зэрыжиIэмкIэ, ар хущIэкъуащ адыгэлIым и лIыхъужьыгъэмрэ хахуагъэмрэ иджырей гъащIэм къезэгъ фэилъхьэгъуэхэм къыщигъэлъэгъуэну. «Генетикэ код» — аращ и лэжьыгъэм фIэщыгъэуи иритар.
— Зы щIэблэр нэгъуэщIым зэрихъуэкIыу къекIуэкIми, лъэпкъым щIэт лъыр кIуэдыркъым, лъэхъэнэ куэдым пхокI, зимыхъуэжу цIыхум догъуэгурыкIуэ. ЖысIэнуращи, зи анэдэлъхубзэр е зи хабзэр щхьэусыгъуэ зэхуэмыдэкIэ зыIэщIэхуа ди нобэрей цIыхум езым гу лъимытэжу лъэпкъым къыдэгъуэгурыкIуа Iуэхугъуэ куэд къыгурыIуэнкIэ е зыхищIэнкIэ хъунущ, — жеIэ Лалинэ. — Апхуэдэ гупсысэхэр сиIэу Зайцевым деж сыщызэ- лэжьа фэилъхьэгъуэхэр сщIащ. ИкъукIэ дерс щхьэпэхэр къыдатащ: дунейпсо модэм и тхыдэми, дэрбзэр IэщIагъэм и Iэмалхэми теухуауэ. Экзамен къэс Зайцев Вячеслав езыр къыдэдэIуащ, ди лэжьыгъэхэм яхуэфащэ гулъыти яритащ. Эскизхэм дыщелэжьым Зайцевым езгъэлъэгъуащ къэзгупсыса цIыхухъу фащэхэм щыщ зы гуп. Абыхэм яхэтт адыгэ цейм щыщ Iыхьэхэр къыщыгъэлъэгъуа фэилъхьэгъуэхэр: дамащхьэхэр щIакIуэм ейм хуэдэу щIауэ, хьэзырхэм я пIэкIэ жып щIэту, щхьэрыхъуэным ещхьу, ауэ капюшон быхъушхуэ пщампIэм телъу… ЕгъэджакIуэм ахэр нэхъ къыщыхигъэщым, япэу сытегушхуауэ аращ цIыхухъу щыгъыным селэжьыну. ИкъукIэ си гуапэ хъуащ лъэпкъ мыхьэнэ зыщIэлъ си лэжьыгъэхэр абы игу зэрырихьар. Абы нэмыщIуи, адрей ди егъэджакIуэхэми ди фащэхэр яфIэгъэщIэгъуэн хъуауэ упщIэ куэд къызатащ. Дерсхэм къаруущIэ гуэр къысхалъхьауэ къысщохъури, ар къэзгъэсэбэпу ди лъэпкъ гупсысэр иджырей фэилъхьэгъуэхэмкIэ хэIущIыIу щIыным нэхъ тегушхуауэ селэжьыну си мурадщ, — жеIэ Сэралъп Лалинэ.
Алъхъо Дыжьын.
Театр гъуазджэ
Къанкъул Ислъам: «НэгъуэщI IэщIагъэ сыщIэхъуэпсакъым»
Горький Максим и цIэр зезыхьэ Урыс къэрал драмэ театрым и актёр ныбжьыщIэ Къанкъул Ислъам и режиссёр лэжьыгъэр, «Сломанная жизнь» зыфIища кинор, 2018 гъэм утыку кърихьауэ щытащ, абы къыкIэлъыкIуащ ЩоджэнцIыкIу Алий теухуа «ЛIэгъуэджэ» фильмыр. Иджыблагъэ абы иухащ и ещанэ фильмым елэжьын. «Судьба» аращ абы фIищар. Кино Iуэхумрэ театр лэжьыгъэмрэ зэрызэдригъэкIуэкIыфым, щэнхабзэм пыщIа зэрыхъуам, нэгъуэщIхэми Къанкъулыр тедгъэпсэлъыхьащ.
— Ислъам, зэрытщIэмкIэ, иджыри уеджэу Горький Максим и цIэр зезыхьэ Урыс къэрал драмэ театрым лэжьэн щыщIэбдзащ. Абы хэтыт уезыгъэблэгъар?
— Сэ къуажэкIэ Къамылыкъуэ сыщыщщ. Ебгъуанэ классыр къэзуха нэужь, Налшык къалэм сыкъакIуэри, актёр IэщIагъэр зэрызэзгъэгъуэтыным иужь сихьащ. КъБР-м щIыхь зиIэ и артисткэ ЖьакIэмыхъу КIунэ илъэситI-щыкIэ къыздэлэжьащ. Къапщтэмэ, аращ актёр IэщIагъэм сыхэзышар, ар зэзгъэгъуэтынымкIэ сэбэпышхуэ къысхуэхъуар. Абы хуэдэ артистым уигъэсэныр си дежкIэ насыпышхуэт. ЕпщыкIузанэ классыр къыумыухауэ, еджапIэ нэхъыщхьэ ущIагъэтIысхьэнутэкъыми, пщыхьэщхьэкIэрэ седжэурэ курыт щIэныгъэ зэзгъэгъуэтащ икIи Кавказ Ищхъэрэм ГъуазджэхэмкIэ и институтым сыщIэтIысхьащ. А зэманым Кулиев Къайсын и цIэр зезыхьэ Балъкъэр къэрал драмэ театрым и режиссёр нэхъыщхьэ Атмурзаев Магомед иригъэджэну гупым сыхэхуат. ЕплIанэ курсым сынэсауэ, Урыс къэрал драмэ театрым зы роль цIыкIу щызгъэзэщIэну къысхуагъэлъэгъуащ. IуэхущIапIэм и унафэщI Николаевэ ФатIимэ а зэманым институтым дыщригъаджэрти, арагъэнщ гу къыслъызытар, зы махуэ гуэрым театрым къращIыкIри, Теувэж СулътIан игъэува «Мнимый принц» спектаклым сыхэтыну срагъэблэгъащ. А лэжьыгъэр япэу Шэшэным щагъэлъэгъуэну яшэн хуейти, СулътIан къызэдаIуэри, арэзы техъуащ сыхэтыну. А псысэм фIэкIа нэгъуэщIы-пIэ сыщымыджэгуу илъэс ны-къуэкIэ екIуэкIауэ, Теувэжым Шекспир Уильям и «Король Лир»-м къытрищIыкIа спектаклыр игъэувын щIидзащ икIи сэ абы франджы пащтыхьым и ролыр къысхуигъэфащэри, театрым и лэжьыгъэм апхуэдэурэ сыхэхьащ. Къэбгъэлъагъуэмэ, сызэрыгушхуэ нэгъуэщI роль гъэщIэгъуэн куэди абы лъандэрэ згъэзэщIэну къысхуихуащ.
— Щэнхабзэм епхауэ улэжьэну ущIэхъуэпсат?
— Актёр IэщIагъэр къызэрыхэсхам зы хъыбар гъэщIэгъуэн цIыкIу иIэщ. А зэманым егъэджакIуэхэм я зэпеуэ районхэм щекIуэкIыу щытащ. ЕплIанэ классым сыщыщIэсым, апхуэдэ зэхьэзэхуэм ди школым и егъэджакIуэхэри хэтат, уеблэмэ Дзэлыкъуэ район псом япэ увыпIэр къыщахьат. Абыхэм теплъэгъуэ дахэ дыдэ зэпеуэм хуагъэхьэзырат. Ар кассетэм тету къызэрытIэрыхьар сщIэжыркъым, ауэ абы сеплъри, запысщIыжыну сигу къэкIащ. Зы актёрым и театр жыхуаIэм хуэдэу, теплъэгъуэм цIыхуищ-плIы хэтмэ, сэ си закъуэ псоми я ролыр згъэзащIэрт. Зы махуэ гуэрым, музыкэмкIэ дерс диIэу, доскам дыкъыдэкIыурэ уэрэд зырыз жытIэн хуейти, си деж чэзур къыщысым, «сэ уэрэд схужыIэркъым, ауэ зы хьэлэмэт гуэр фезгъэдэIуэфынущ», — жысIащ. Утыкум сыкъихьэри (зызыпысщIыж егъэджакIуэхэм музыкэмкIэ дезыгъаджэри яхэтт), «си теплъэгъуэр» гукъинэж ящыхъуауэ, уеблэмэ уэзджынэр къеуа нэужьи, адрей егъэджакIуэхэри къашэурэ къызагъэплъащ. Абдеж къыщыщIэздзауэ утыку итыныр сфIэфI хъуащ. ИкIи актёр IэщIагъэм къищынэмыщIа, нэгъуэщI гуэрым срилэжьэнкIэ хъуну зэи си нэгу къысхущIэгъэхьакъым. Си Iыхьлыхэм зэрыжаIэжымкIэ, егъэлеяуэ псэлъэрейуэ сыщытащ.
— Театр гъащIэр къызэрыпщыхъумрэ бгъэзэщIа ролхэм я мыхьэнэуэ къэплъытэмрэ дыщыбгъэгъуэзамэ арат.
— Си гъащIэм театрым увыпIэ хэха щеубыд. ЗэрыжысIауэ, сыцIыкIуу а IэщIагъэр къыхэсхащи, абы сыхуэпэжщ. Театрым сыщыкIуэкIэ си гур хохъуэ. Утыку сыщихьэ дакъикъэм нэхъыщхьэ дыдэу сызэгупсысыр театрым пщIэ щIэзыту къэкIуа цIыхум ягу сызэрынэсынырщ. Утыкум сикIыжа нэужьи, згъэлъэгъуа образым и гупсысэ нэхъыщхьэр цIыхухэм зыхезгъэщIэфауэ пIэрэ жысIэу, апхуэдэущ си Iуэхум сызэрыбгъэдыхьэр. ЦIыхур театрым щIэкIуэр зы дерс гуэр, гупсысэ щIахыну яхуейуэ аращи, а фIыгъуэр ябгъэдэтлъхьэным дызэрыхущIэкъуным сэ зэпымыууэ согупсыс. Роль нэхъыфI дыдэу слъагъухэм ящыщщ Хьэмыкъуэ Олег игъэува «Алладин» таурыхъым щызгъэзэщIар. ИкъукIэ спектакль дахэ хъуащ, цIыхум я гум къинэжауэ топсэлъыхь.
Нэхъ гукъинэж ролхэм ящыщщ «Король Лир»-м франджы пащтыхьым и ролыр зэрыщызгъэзэщIари. Си гум фIыкIэ къинэжащ «Раненый камень» лэжьыгъэм сызэрыхэтар, Кулиев Къайсын и щIалэгъуэр къэзгъэлъэгъуэну Iэмал сызэриIар. Ауэ гугъут утыку укъихьэну, Кулиевым и Iыхьлыхэмрэ и ныбжьэгъуу щытахэмрэ пэшым зэрыщIэсыр, къызэроплъынур пщIэуэ. АпхуэдизкIэ сытегузэвыхьат псалъэхэр сщыгъупщэжынкIэ е образыр къызэмыхъулIэнкIи, сыджэгуу сщIэкIа нэужьщ, зыгуэр зэрысхэщIар щызыхэсщIар. Ар жэуаплыныгъэ-шхуэ зыпылъ ролщ си дежкIэ. Кулиев Къайсын зауэ IэнатIэм щыIута лъэхъэнэр Гусейнов Олег абы щигъэзэщIащ, и нэхъыжьыгъуэр Къуныжь Алим игъэлъэгъуащ. Премьерэм иужькIэ, Жангуразов Мэжид зыкъысхуигъазэри, зы псалъэ закъуэ къызжиIат: «СыкъэбгъэуIэбжьащ», — жиIэу. ИтIани, лэжьыгъэр дгъэлъэгъуэну утыку дыкъихьэхукIэ сопIейтей. Къапщтэмэ, тхыдэм епха, гъащIэм хэта образхэр згъэзэщIэну нэхъ сфIэфIщ. Утыку къисхьа ролхэр псори фIым и телъхьэ образщ. Ахэр сфIэфIу согъэзащIэ, ауэ иджы нэгъуэщI лIыхъужь лIэужьыгъуэ гуэрхэми си къару сыщеплъыжыну сыхуейт. Псалъэм папщIэ, апхуэдэщ Баратеон Джоффри пащтыхьыр.
— Кэнжэ ЩэнхабзэмкIэ и унэми урилэжьакIуэщ. Абы сыт хуэдэ лэжьыгъэ къыщепхьэлIэр?
— Кэнжэ ЩэнхабзэмкIэ и унэм «ЩIы IэмыщIэ» рассказым къытещIыкIауэ щагъэув спектаклым сыщыджэгуну БатI Залинэ сригъэблэгъауэ щытащ. ИкъукIэ сигу ирихьат езы IуэхущIапIэм я лэжьэкIэр, я зэхэтыкIэр. Нэрылъагъут пщIэр, нэмысыр, хабзэр я тегъэщIапIэу ахэр зэрылажьэр, нэхъыщхьэрати, абы Iутхэм я Iуэхум гукъыдэж хуаIэт. Уасэ иIэкъым мыпхуэдэ IуэхущIапIэ ущылэжьэну жысIэу, гупым щызэхахым, пIалъэ гуэр дэкIауэ срагъэблэгъауэ щытащ. «Маска» студиер абдеж къыщызэIутхащи, ныбжьыщIэхэм садолажьэ, спектаклхэр догъэув (мы зэманым ирихьэлIэу лэжьыгъитху диIэщ). Сабийхэр яфIэфIу абы къокIуалIэ. Сэри ныбжьыщIэхэм сахэтыну, садэлэжьэну сфIэфIщ. Ягъэ кIынукъым псори артист мыхъуми, нэхъыщхьэр — щIалэгъуалэр уэрамым дэмыту, цIыху хэтыкIэ ящIэу гъэса хъунырщ. ЩэнхабзэмкIэ унэм илъэс къэс щокIуэкI «Адыгэ пщащэ» зэпеуэр. Абы и къэпщытакIуэхэми илъэситIкIэ сахэтащ.
— Кином ехьэлIауэ щIэныгъэ щхьэхуэ уимыIэу дауэ утегушхуа а лэжьыгъэм? ЗэрытщIэщи, «Судьба» зыфIэпща фильмыр иджыблагъэ и кIэм нэвгъэсащ.
— Япэ дыдэу тесхар зытеухуауэ щытар шэшэн щIалэ цIыкIу гуэрым къыщыщIауэ щыта Iуэхугъуэщ. Абы хъыбарым седжа нэужь, апхуэдизкIэ си гум щIыхьати, цIыху нэхъы-бэм ар дауэ езгъэлъэгъуа хъунуми сегупсысу щIэздзат. АрщхьэкIэ, Iуэтэжыр згъэтIылъри, илъэс зыбжанэкIэ щылъащ. Зэгуэрым роль гуэрхэм сылъыхъуэу а рассказыр къысIэщIэхутэжащ. СфIэхьэлэмэту сыхэлэжьыхьыжри, студие къэслъыхъуащ, актёрхэр къесшэлIащ. Кинор къапщтэмэ, сызэрыцIыкIурэ сфIэфIщ. Сеплъ къудей мыхъуу, зэрытраха щIыкIэхэм гулъытэ хуэсщI зэпытщ. «Сломанная жизнь» зыфIэсща ди япэ лэжьыгъэм гугъу, дауи, дыдехьащ. Ауэ, ди гуапэ зэрыхъунщи, лэжьыгъэм теухуа щытхъу куэд зэхыдагъэхыжащ. Абы иужькIэ ЩоджэнцIыкIу Алий и иужьрей махуэм теухуа «ЛIэгъуэджэ» фильмыр тетхащ, Мысостышхуэ Пщызэбий итхыжа зы рассказым къытещIыкIауэ. НэхъапэкIэ ар утыкум щызгъэувыну сыхэтащ, ауэ абы къыщызэхъулIэртэкъым, кином нэхъ къизэгъауи къысщохъу. Фильмыр тетхынымкIэ къыддэIэпыкъуащ «Къэбэрдей-Балъкъэр» ГТРК-м и унафэщI Къэзанш Людмилэ, журналист Елъкъэн Маринэ, оператор Къанкъул Заур сымэ. Лэжьыгъэр ди щIыпIэ телевиденэм щэ къигъэлъэгъуэжащ. Фильмым Алий и ролыр щызгъэзэщIэну сыхуеятэкъым. Къапщтэмэ, и ныбжькIи сыхуэкIуэртэкъым — ЩоджэнцIыкIур илъэс 41-м дунейм ехыжащ — итIани абы и цIыху щIыкIэу щытам нэхъ хуэкIуэн щыдмыгъуэтым, нэхъ хуэфэщэну абы сызэрыхэтыным сыхущIэкъуащ.
Иджыпсту зи гугъу пщIа «Судьба» фильмым долэжь. Ди щIалэгъуалэм я гъащIэм теухуа кино тесхыну сыщIэхъуэпсырт. Абы и сценарийр зыгъэхьэзырар Кэнжэ ЩэнхабзэмкIэ и унэм и лэжьакIуэ Къуэныкъуей Залинэщ. Адыгэ щIалэр къалэ- шхуэм еджакIуэ макIуэри, и гъащIэм къыщыхъухэр абы къыщыдогъэлъэгъуэж. ЗэрыжаIэу, Iеймрэ фIымрэ иджырей щIэблэм зэхащIыкIыным хуэгъэпсауэ къызолъытэ ди лэжьыгъэр. Фильмым хэт щIалэгъуалэм щхьэж я насып яIэжщ икIи дэтхэнэми и гъащIэр къызэрекIэрэхъуэкIынур зыми ищIэркъым. Ауэ дэнэкIэ ахэр гъащIэм къыщыщIримыгъэдзми, цIыхуу къэнэжын зэрыхуейрщ фильмым и гупсысэ нэхъыщхьэр. Кинор техын духащ, ар Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIыналъэ псоми щыдгъэлъэгъуэну ди мурадщ. Фильмым хэтхэр щIэныгъэ зиIэ актёрхэращ. Роль нэхъыщхьэр ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и артист Шыпш Къантемыр егъэзащIэ, апхуэдэуи абы къетшэлIащ Щукиным и цIэр зезыхьэ Театр институтыр къэзыухахэу Джатэжьокъуэ Константин, Къуэшокъуэ Регинэ, КъБР-м и Музыкэ театрым и артисткэ Дэгу Каринэ, актрисэ ныбжьы-щIэ Къагъырмэс ФатIимэ, блогер Къанкъул Рустам сымэ. Апхуэдэуи сэри абы сыхэтщ, щоджэгу Къэбэрдей, Урыс къэрал драмэ театрхэм щыщ нэгъуэщIхэри. Къаруушхуэ хэтлъхьащ, дыщогугъ цIыхум ягу ирихьыну.
Кино техынымрэ театр утыку итынымрэ дэтхэнэр нэхъыфIу къызэхъулIэми схужыIэнукъым, ар къыдэплъхэм нэхъ зэхагъэкIыфыну къызолъытэ. Дэтхэнэ лэжьыгъэми и щхьэхуэныгъэ иIэжщ, языхэзми дэрэжэгъуэ къызет.
— Упсэу, Ислъам. Уи ехъулIэныгъэ куэдым я хъыбар иджыри Тхьэм зэхыдигъэх.
— Си гуапэщ мыпхуэдэ гулъытэ къызэрысхуэфщIар. ФIыщIэ фхузощI.
Епсэлъар Багъэтыр Луизэщ.
Уэзырмэдж и нысэ
Уэзырмэдж гъуэгу здытетым, зы шу къыIэщIэлъэгъуащ. «Шу закъуэм игу илъ псор хэт ищIэн?» — жери Уэзырмэдж гъуэгум дидзыхащ, шур блигъэкIын мурад ищIри. Шур къэсри блэкIащ, Уэзырмэдж гу къылъитакъым.
«Мыр здэкIуэр зэзгъэщIэнщ», — жери Уэзырмэдж шум и ужь иуващ. Шур къызэплъэкIакъым. Уэзырмэджи и ужь къикIыркъым.
Шум и ужь иту кIуэурэ, мэзым бланэ къыхэжауэ къилъэгъуащ Уэзырмэдж. Шум бланэр къиукIащ, бланэр зэIихауэ къызэплъэкIри, Уэзырмэдж гу къылъитащ. Гу къылъитауэ икIуэтыжынт — шум бгъэдыхьащ.
— Хьэкъуажэ! (щакIуэм ирах фIэхъус) — жери.
— ФIыкIэ ушх! — жери шум блатхьэр къишиящ. Къишия щхьэкIэ, Уэзырмэдж блатхьэр къыхуэIэтакъым. Ар щилъагъум, шум блатхьэр Уэзырмэдж и шыплIэм къыдилъхьащ.
— Уи ужь ситщи, зыгуэрым узэригъэгумэщIыр солъагъу, — жиIащ Уэзырмэдж. — Сыт пхуэсщIэфын?
— Блатхьэ зыхуэмыIэтам сыт къысхуищIэфын? — жиIащ шум. — Си шыпхъу яхьащи, и лъэужь зызохуэ.
Абы нэхъ къыфIигъэкIакъым шум: бланэм и лыр фэм кIуэцIишыхьыжщ, и шыплIэм дилъхьэри ежьэжащ.
Шум и ужь къикIыжри, Уэзырмэдж и унэ игъэзэжащ, пщIантIэм дыхьэжри, и шыр шы фIэдзапIэм къыбгъэдинащ, езыр унэм ихьэжащ: «ЩIалэм блатхьэр шыплIэм къыдезгъэхынщ», — жери. Унэм щIыхьэжауэ къаплъэмэ — и къуэм и лэгъунэм зы пщащэ къикIауэ елъагъу: лэгъунэм къыщIэкIри, пщащэм блатхьэр шыплIэм къыдихащ, зы IэкIэ иубыдри, пщэфIапIэм щIихьащ.
Унэгуащэм еджащ Уэзырмэдж:
— Дэнэ къикIа пщащэ мыр? — жери.
— Нысэ къытхуашащ, — къыжриIащ унэгуащэм. — Къыздрашар сщIэркъым.
Абдеж гъуэгум зыщрихьэлIа шур игу къэкIыжащ Уэзырмэдж.
— Сэ сощIэ къыздрашар, — жиIащ Уэзырмэдж игукIэ.
