ЛэжьэкIэщIэхэм трагъащIэ
Урысей Федерацэм мэкъумэш хозяйствэмкIэ и министрым и япэ къуэдзэ Хьэту Жамболэт лэжьыгъэ IуэхукIэ Къэбэрдей-Балъкъэрым щыIащ.
Республикэм Мэкъумэш хозяйствэмкIэ и министерствэм ар щаIущIащ Мэкъумэш кIэлъыплъыныгъэмкIэ федеральнэ IуэхущIапIэм, Урысейм и Мэкъумэш центрым я щIыналъэ къудамэхэм, УФ-м Мэкъумэш хозяйствэмкIэ и министерствэм и Агрохимие службэмрэ мелиорацэмкIэ и департаментымрэ я унафэщIхэм.
Агропромышленнэ комплексым ди деж зэрызыщиужьым Хьэту Жамболэт арэзы техъуащ.
— УнэтIыныгъэ псомкIи Къэбэрдей-Балъкъэрым и мэкъумэш IэнатIэхэм ехъулIэныгъэфIхэр зэраIэр нэрылъагъущ. Псом хуэмыдэу, къыхэзгъэщыну сыхуейт щIыналъэм и АПК-м зэпIэзэрыту зэрызиужьыну Iэмалхэр республикэм и унафэщIхэм гъэхуауэ зэрызэтраухуар. Нобэ дэ къытпэщытщ Урысейм Мэкъумэш хозяйствэмкIэ и министерствэм къыщащта инвестицэ проектхэр фейдэ пылъу Къэбэрдей-Балъкъэрым зэрыщагъэзэщIэну щIыкIэр дыубзыхуну. Абы папщIэ, мэкъумэшхэкIхэм я куэдагъым и мызакъуэу, пIалъэ кIыхькIэ ахэр хъумэным, продукцэ псори егугъуу зехьэным, апхуэдэу иджырей жыг хадэщIэхэр гъэтIысыным, гъа-вэу, хадэхэкIыу, лырэ гъэшу къалэжьым хэгъэхъуэным лъабжьэ быдэ къахузэгъэпэщын хуейщ.
Къэбэрдей-Балъкъэрым къыщрахьэлIэ мэкъумэш продукцэхэр экологие и лъэныкъуэкIэ зэрыкъабзэм, абыхэм фIагъ зэраIэм, адрейхэм зэрапэхъум шэч гуэри хэлъкъым. Нэхъыщхьэращи, дэтхэнэ лIэужьыгъуэри Урысейм хуабжьу щыцIэрыIуэщ, щIэупщIэшхуэ щиIэщ, — къигъэлъэгъуащ министрым и япэ къуэдзэм.
Хьэту Жамболэт зэIущIэм къыщыхигъэщащ псынщIэу зызыужь жыг хадэ- хэм, хадэхэкI, джэшхэкI, гъавэ щIапIэхэм КъБР-м и мэкъуэшыщIэхэм жыджэру къыщагъэсэбэп инновацэ псы щIэгъэхьэкIэ Iэмалхэм хуэкIуэным пыщIа Iуэхугъуэхэм УФ-м Мэкъумэш хозяйствэмкIэ и министерствэм зэрыщыхэплъэр.
— Ди къэралым къыщIигъэкI псы зэрыщIагъэхьэ Iэмэпсымэхэр къэзыщэхухэм абы трагъэкIуадэм щыщ Iыхьэ, къэрал дэIэпыкъуныгъэ щIыкIэу, етIанэгъэ щыщIэдзауэ щхьэхуэу хухахыну я мурадщ. Ауэ нэхъыбэу тезыгъэгушхуэнур мелиорацэм пыщIа инвестицэ проектхэр зыгъэзащIэхэм Iуэхум халъхьэ мылъкур зэрыратыжынурщ. Министр Ткачёв Александр къигъэуващ абы и лъэныкъуэкIэ щIыналъэхэм я заявкэ псори зэхуэдэу зэхуагъэкIуэну. Къэбэрдей-Балъкъэрым и заявкэхэм куэдкIэ зэрыхэхъуэнур гурыIуэгъуэщ икIи, псыр зэрыщIагъэхьэ Iэмалым адэкIи зрагъэужьын папщIэ, республикэм и хадэхэкIгъэкIхэмрэ и жыггъэкIхэмрэ хуэфащэ дэIэпыкъуныгъэ ягъуэтыну дыщогугъ, — жиIащ Хьэтум.
КъБР-м и япэ вице-премьер — мэкъумэш хозяйствэмкIэ министр Говоров Сергей къызэригъэлъэгъуамкIэ, хьэцэпэцэ Iухыжыныр республикэм щызэфIэкIащ.
— Дунейм и къэхъукъащIэхэм щхьэкIэ къэмынэу, нэгъабэрей бжыгъэм нэхърэ проценти 2,3-кIэ нэхъыбэ мы гъэм мэкъумэшхэкIыу къетхьэлIэжынущ. Хьэцэпэцэу тонн мини 180-рэ къыщIэтIукIащ. Гъавапхъэ нартыхум бэкIэ дыщогугъ, ар гектар мини 153-м щызетхьащ. Уэм, уэшхышхуэм, жьапщэмрэ уэгъумрэ я зэран зэкIа хьэсэхэр хэмыту, нарт гъавэр гектар мини 141-м щыIутхыжынущ. Прохладнэ, Тэрч, Май районхэм етIуанэ хэгъуэм щыщIадзащ, дэтхэнэ гектарми ику иту центнер 65-рэ республикэм къыщытетхыну дыщогугъ. Пэублэу къызэрыдбжамкIэ, гъавапхъэ нартыхуу тонн мин щибгъум нэблагъэ хьэсэхэм къыдатынущ, — къыхигъэщащ япэ вице-премьерым.
Апхуэдэу иджырей жыг хадэщIэхэр гъэтIысыным хуэунэтIауэ зэфIагъэкIхэм къытеувыIащ. Илъэсым щыщу блэкIа мазийм къриубыдэу илъэс куэдкIэ къызыпыкIэ пхъэщхьэмыщхьэ хадэу гектар 734-рэ хасащ. Абы щыщу гектар щихым щIигъур псынщIэу хэхъуэ, щIэгъэхуэбжьауэ зызыужь лIэужьыгъуэхэм хуэдэщ.
— Дызэрыщыгъуазэщи, экономикэм и мэкъумэш IэнатIэм дежкIэ псынщIэу хэхъуэ жыг хадэхэм зегъэужьыныр щIыналъэм и агропромышленнэ кластерым мыхьэнэшхуэ зиIэ и унэтIыныгъэщ, — къигъэлъэгъуащ Говоров Сергей.
Тхьэмахуэ хъуауэ мыIэрысэ пасэхэр къыпачыжурэ, хъумапIэхэм щагъэтIылъ. ЗэрыхуагъэфащэмкIэ, пхъэщхьэмыщхьэрэ мэракIуэу тонн мини 185-м нэблагъэ мы гъэм республикэм къыщрахьэлIэжынущ. Нэгъабэ зэрыхъуар тонн мини 132-рэщ. ЗэрытраухуамкIэ, тонн мин 97-рэ зыщIалъхьэну иджырей хъумапIэу 22 етIанэгъэ и пэщIэдзэм хьэзыр хъунущ. Пхъэщхьэмыщхьэм я процент 60-м нэблагъэ абыхэм щагъэтIылъынущ.
Пхъэщхьэмыщхьэу тонн мин 350-м нэс зыщIэхуэну хъумапIэхэр 2020 гъэ пщIондэ ухуэныр къапэщыт къалэнхэм ящыщщ.
ЗэIущIэм кърикIуар щызэхилъхьэжым Хьэту Жамболэт къыхигъэщащ мэкъумэшхэкIыу кърахьэлIэм зэпIэзэрыту хэгъэхъуэныр, фIагъ хэлъу абыхэм елэжьыныр Къэбэрдей-Балъкъэрым и агропромышленнэ комплексым и унэтIыныгъэ нэхъыщхьэу зэрыщытыр.
ЩIыналъэм и АПК-м зегъэужьыным, нэгъуэщI щIыпIэхэм кърашу щыта ерыскъыпхъэхэм я пIэм иувапхъэхэр зэкIэлъыгъэкIуэным теухуа программэр гъэзэщIэным хуэунэтIауэ зэфIагъэкIхэм тепсэлъыхьащ ветеринар, фитосанитар кIэлъыплъыныгъэмкIэ федеральнэ IуэхущIапIэм Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ Осетие Ищхъэрэ-Аланиемрэ щиIэ управленэм и тхьэмадэ Абдулхаликов Рустам, Урысейм и мэкъумэш центрым и республикэ къудамэмрэ «Къэбэрдей-Балъкъэр» агрохимие IэнатIэм и станцымрэ я унафэщIхэу Блий Станислав, Беслъэней СулътIан, нэгъуэщIхэри.
ИужькIэ Хьэту Жамболэт Къэбэрдей-Балъкъэрыр Урысейм зэрыхыхьэрэ илъэс 460-рэ зэрырикъум теухуауэ Налшык, Абхъазым и утым щагъэлъэгъуа мэкъумэш-промышленнэ выставкэм еплъащ.
Дыгъужьокъуэ Iэуес.
