ЗэгурыIуэр мэунэри…
КъБР-м Печатымрэ цIыхубэ коммуникацэхэмкIэ и къэрал комитетым и жэрдэмкIэ, «Кавказ Ищхъэрэр къыгуэхыпIэ имыIэу Урысейм епхащ» зи фIэщыгъэ «стIол хъурей» щекIуэкIащ «Кабардино-Балкарская правда» газетым и редакцэм и хьэщIэщым.
Абы кърихьэлIащ Дунейпсо Адыгэ Хасэм и унафэщI Сэхъурокъуэ Хьэутий, КъБР-м ЩэнхабзэмкIэ и фондым и Iэтащхьэ, «Налшык» телекомпанием и унафэщI Вэрокъуэ Владимир, «Алан» жылагъуэ зэгухьэныгъэм и унафэщI Беппаев Суфян, урысхэм я тхыдэмрэ щэнхабзэмрэ епха «Вече» зэгухьэныгъэм и Iэтащхьэ Канунников Анатолий, «Сябры» Къэбэрдей-Балъкъэр жылагъуэ зэгухьэныгъэм и пашэ Сидорук Павел, осетинхэм я «Ныхас» центрым и унафэщI Сугкоев Рэмэзан, щэнхабзэмкIэ «Дагъыстэн» центрым и унафэщI Сурхайханов Ибрэхьим, Тэрч-Балъкъ къэзакъ округым и атаман Шерстобитов Юрий, УФ-м и къэзакъ партым и щIыналъэ къудамэм и унафэщI Кузнецов Андрей.
ЗэIущIэр къыщызэIуихым Вэрокъуэ Владимир къыхигъэщащ:
— Дэ къэралыгъуэ лъэщым дрибынщ. Ди нэгум къыщIэдгъэхьэркъым Урысейм дыщымыпсэуныр. Сэ, псалъэм и хьэтыркIэ, сыадыгэщ, си анэр Осетием щыщщ. Си лъэпкъри ди хабзэхэри фIыуэ солъагъу. Ауэ, итIани, аракъым сэркIэ нэхъыщхьэр, атIэ Урысейм и цIыхуу сызэрыщытырщ. Хуей хъумэ, дызэкъуэту дыкъыщхьэщыжын хуейщ ди Хэкум, дэ абы дрибынщи, — жиIащ Владимир.
— Балъкъэр лъэпкъыр дрогушхуэ Урысей иным дызэрыщыщым, — жиIащ Беппаев Суфян. — 1827 гъэм щIышылэм и 11-м ди лъэпкъыр Урысейм хыхьэну щIэлъэIуати, къигъэщIэхъуакъым. Абы лъандэрэ дэ УФ-м дрицIыхущ. Урысейм гуэту балъкъэр лъэпкъым и бынхэр хэтащ къэралым и тхыдэмкIэ мыхьэнэшхуэ зиIа Iуэхугъуэ куэдым. Абыхэм ящыщ зыщ Хэку зауэшхуэм лIыгъэ щIапIэ зэрыригъэхуари.
Бэлыхь куэди ишэчащ ди лъэпкъым. Хэкум ирагъэкIри, илъэс 13-кIэ абы пэIэщIащ. Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхухэр къыткIэлъыгъыу дикIащ. Къыщыдгъэзэжами, шыгъу-пIастэкIэ къытпежьащ.
Ноби щыIэщ дызыгъэпIейтей Iуэхугъуэ. ЗэрыхъукIэ набдзэгубдзаплъэу дыкIэлъыплъын хуейщ Украинэм и политикэ щытыкIэм.
— Урысейм и цIыхухэр дыхуогузавэ Украинэм. Абы теухуауэ ди къэралым и унафэщIым и Iуэху еплъыкIэм, зыхуекIуэ Iэмалхэм сыт и лъэныкъуэкIи дрителъхьэщ. Кавказ Ищхъэрэм исхэри дызэрызэкъуэтыр къэдгъэлъагъуэу, ныбжьэгъугъэмрэ къуэшыгъэмрэ я щапхъэ дыхъумэ, ди гуапэщ, — къыхигъэщащ Сэхъурокъуэ Хьэутий.
Канунников Анатолий жиIащ Кавказ Ищхъэрэм Урысей Федерацэм увыпIэшхуэ зэрыщиубыдыр:
— СызэреплъымкIэ, Урысейр къыщыщIидзэр Камчаткэм щиIэ къуэкIыпIэ гъунапкъэм и закъуэкъым, атIэ ар къыщожьэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и ипщэ гъунапкъэми. Политикэ, экономикэ, щэнхабзэ я лъэныкъуэкIэ Кавказ Ищхъэрэр Урысейм и фIыпIэхэм ящыщщ.
Шерстобитов Юрийрэ Кузнецов Андрейрэ жаIащ я гъащIэр Урысейм зэрепхар, Кавказым и цIыхухэм хуаIэ пыщIэныгъэр зэрагъэлъапIэр.
— Сэ Кавказым сыкъыщалъхуащ, нэгъуэщI щIыпIэ сыIэпхъуэнуи зызгъэхьэзыркъым. Сесащ Кавказым ис лъэпкъхэм я гуапагъэм. Мыбдеж си псэр щотынш, — къыхигъэщащ Кузнецо- вым.
— Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм и дэтхэнэ щIыпIэми белорусхэр щопсэу, гуныкъуэгъуэ ямыIэу. Къапщтэмэ, Беларусь къэралыр Iуэхугъуэ куэдкIэ къепхащ Урысейм. Егъэджэныгъэм теухуауэ зэгурыIуэныгъэ зэухылIа яIэщ. 1996 гъэм Санкт-Петербург щызэхэтауэ щытащ къэралитIым я Парламентхэм я лIыкIуэхэм я зэIущIэ. Абы Iэ щыщIадзат Парламент Зэхуэсым теухуа зэгурыIуэныгъэм. Мэлыжьыхьым и 2-м дгъэлъэпIэнущ Урысеймрэ Беларусымрэ я цIыхубэ зэкъуэтыныгъэм и махуэр, — жиIащ Сидорук Павел.
Сурхайханов Ибрэхьим и псалъэм къыхигъэщащ Дагъыстэным и цIыхухэри Урысейм зэрыхэтым зэрыригушхуэр, абы пщIэшхуэ зэрыхуащIыр:
— Дэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэу дагъыстэнхэр, дызэрыпсалъэри дызэреджэри урысыбзэщ. Сэ щIэныгъэ нэхъыщхьэ щызэзгъэгъуэтар Москващ. Щхьэгъусэ схуэхъуари урыс лъэпкъым къыхэкIащ. Урысей къэралыгъуэр фIыуэ щIэслъэгъун щхьэусыгъуэ си куэдщ, — жиIащ абы.
ЗэIущIэм и кIэухым Вэрокъуэ Владимир кърихьэлIахэм фIыщIэ яхуищIащ къаIэта Iуэхум гулъытэ хэха зэрыхуащIам, я гупсысэхэмкIэ зэрызэдэгуэшам папщIэ.
Мырзэкъан Дисэ.
