Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
Мэл кIапэ гъэвэжахуэм бжьын, бжьыныху щIэгъэжьыхьауэ
Нэхъ къызыхащIыкIыу щытар мэл кIапэ жьахуэрщ. Щэ гъэвэжахуэм псы хуабэ дагъэжэхри, шыуаным иракIутэ, хьэкум трагъэувэри, къагъэплъ, дагъэ къыщIидзу зэрыхуежьэу IупщIэ пIащIэу упщIэта бжьыныщхьэ халъхьэ, зэIащIэурэ ягъажьэ, тхъуэплъ мэхъу щыжаIэм, тыкъыр цIыкIуурэ упщIэта бжьыныху, шыбжий халъхьэ, псори зэIащIэурэ ягъажьэ тхъуэплъ дахэ хъуху. ИтIанэ псывэ тIэкIу щIакIэ, шыгъу хадзэри, зэIащIэ. Шыуаныщхьэр трапIэри, ягъэбэкхъ. Псы щIакIар щIагъэвэщIапэркъым, шыпсым хуэдэу щытын хуейщ. ПIастэм е мырамысэ хуабэм и кум иралъхьэри яшх. Сэбэп яхуохъу зи бгъэм щIыIэ хыхьахэм, жьы къызыпиубыдхэм. Трафыхьыж хабзэщ шэ хуабэ.
Халъхьэхэр (зы цIыху Iыхьэ):
Щэ гъэвэжахуэу — грамм 200
Бжьыныщхьэ упщIэтауэ — грамм 60
Бжьыныху упщIэтауэ — грамм 15
Псывэу — грамм 60
Шыгъуу, шыбжийуэ — узыхуейм хуэдиз.
Адыгэ бжьын хужьрэ форэ
Бжьын хужь укъэбзар цIыкIу-цIыкIуурэ яупщIатэ, убалъэм иралъхьэри псы къыщIэжыху, щабабзэ хъуху яуб. А бжьын убар бинт щащIэм кIуэцIалъхьэри и псыр къыщIакъузыкI. А псыр банкI гъущэм иракIэ, май фо гъэткIуа хакIэри фIыуэ зэIащIэж. А зэхэшыпсыхьар банкI гъущэм иракIэ, и щхьэр быдэу ягъэбыдэжри, мыщIыIэ дыдэ щIыпIэм щагъэув. Адыгэ бжьын хужьыр и теплъэкIэ бжьыныхум ещхьщ, ауэ бжьыныху хьэдзэм хуэдэу гуэшакъым. Бжьын фо зэхэшыпсыхьар кIэтIий уз, Iупс бзаджэ, тхьэмщIыгъу, жьэжьей уз зиIэхэм ирафыну хуабжьу сэбэпщ. Апхуэдэуи фIыуэ уегъэжей, щIыIэ зыхыхьахэми сэбэп яхуохъу. Абы цIыхум и Iэпкълъэпкъыр зыхуей витаминхэр куэд хэлъщ.
Халъхьэхэр:
Бжьын хужьым и псыу — грамм 250-рэ,
Фоуэ — грамм 300.
Къубатий Борис.
Ар пэжщ
Насыпым и купщIэ
Лэжьыгъэм зэман хухэфх — ар ехъулIэныгъэм и уасэращ.
Гупсысэр убзыхуным зэман хухэфх — ар къарум и къежьапIэщ.
Джэгуным зэман хухэфх — ар щIалэгъуэ мыухыжым и щэхущ.
Еджэным зэман хухэфх — ар щIэныгъэм и лъабжьэщ.
Диным зэман хухэфх — ар къабзагъэм ухуэзышэ гъуэгущ.
Ныбжьэгъугъэм зэман хухэфх — ар насыпым и купщIэщ.
Лъагъуныгъэм зэман хухэфх — ар гъащIэм и тыгъэ телъыджэщ.
ХъуэпсапIэм зэман хухэфх — аращ псэр вагъуэм лъэзыгъэIэсыр.
Дыхьэшхыным зэман хухэфх — гъащIэм фызыщрихьэлIэ лъэпощхьэпохэм фыблихынущ.
Дахагъэм зэман хухэфх — абы дэни фыщрихьэлIэнущ.
Фи Iуэхухэр фубзыхуным зэман хухэфх — аращ ищхьэмкIэ зи гугъу щытщIа Iуэхугъуэ 11-р зэвгъэхъулIэным и щэхур.
Брэгг Пол.
Псалъэ пэжхэр
Нэхъыжь псори тхьэмадэу ягъэтIысыркъым
Зауэми, мафIэми, псыми гущIэгъу жыхуаIэр ящIэркъым — запэщIумыгъахуэмэ нэхъыфIщ.
ЦIыхум и укIытэ псори щыгъэпщкIуар и нэращ, ар мыукIытэмэ, адрейхэм уащымыгугъыххэ.
ТхьэмыщкIэм и тхьэусыхафэр бейм фIэдыхьэшхэнщ.
Дэтхэнэ цIыхуми зегъэщIэращIэ езым тэмэму зыкъыщыхъужыху.
Гуапагъэу хуэпщIам нэхърэ нэхъыбэж гуауэ защIэу къозыщIэжыф уи ныбжьэгъухэми Iыхьлыхэми къахокI.
Псалъэ птамэ, ар гъэпэж, пэжыныгъэр ди адыгэ хабзэщи.
Сыт хуэдэ щыгъын щыптIагъэми, ар хуэфащэу щытын хуейщ уи Iэпкълъэпкъми, уи нэмысми, уи щытыкIэ псоми.
Зи быныр зыгъэсэфа адэ-анэри ягъэса бынри дыгъэм и нэхумрэ гъащIэм и IэфIымрэ зэи щыщIэнукъым.
Нэхъыжь псори тхьэмадэу ягъэтIысыркъым.
Зым фIэгубзыгъэр адрейм фIэделэщ, адрейм фIэделэр мыдрейм фIэгубзыгъэщ.
КIурашын Алий.
Интернетым дыкъыщоджэ
Мывэ лъапIэм и хъыбар
Зы хьэрычэтыщIэ гуэрым Африкэ Ипщэм налмэс (алмаз) къыщищэхуащ, джэдыкIэ кугъуэ хуэдиз хъууэ. Ар унэм нэсыжу зэпиплъыхьа нэужь, и кур къызэрычам гу лъитэри, хуабжьу и жагъуэ хъуащ. ДыщэкIым деж ихьащ мывэм ещIэн хуеймкIэ ечэнджэщыну е хуелэжьыжыну елъэIуну. IэщIагъэлIыр мывэм еплъри, и щхьэр игъэкIэрэхъуащ:
— Мы мывэр IыхьитIу зэгуэбуду, налмэс тыкъырыфI къыхэпщIыкI хъунущ, ауэ зэ еIусэгъуэм мывэр игъэщащэу, уасэ зимыIэ Iыхьэ цIыкIу-цIыкIуу зэбгрыщэщынри хэлъщ. Сэ абы сытегушхуэфынукъыми, уи мывэ чар къэщтэжи нэхъыфIщ.
ХьэрычэтыщIэр Iуэху иIэу здэлъатэ къэрал куэдым дыщэкI Iэзэхэр къыщилъыхъуащ, и налмэс къэчар тыкъыритI иригъэщIыну и мураду.
Зыгуэрым абы къыжриIащ Амстердам дыщэкI лIыжь Iэзэ дыдэ щыпсэууэ. ХьэрычэтыщIэр Амстердам кIуащ, лIыжьри къигъуэтащ. ДыщэкIыр мывэ лъапIэм еплъын зэрыщIидзэу, къыщыщIынкIэ хъуну адрейхэм къыжраIар къригъэжьащ. ЩIалэм лIыжьым и псалъэхэр зэпиудри, а хъыбарым зэрыщыгъуазэр, куэдым къызэрыжраIар, езым и деж къызэраунэтIар жриIащ.
Абы щыгъуэм лIыжьым а лэжьыгъэм текIуэдэну пщIэр къыжриIащ. ЩIалэр арэзы щыхъум, лIыжьыр, аддэ къуэгъэнапIэм къуэс, махуэ зыбжанэ фIэкIа мылэжьа щIалэщIэр къриджэри, мывэр тIууэ зэгуиудыну елъэIуащ. ЩIалэщIэм мывэр и Iэгум ирилъхьэщ, уадэ цIыкIукIэ еуэри, тIууэ зэгуигъэхуащ. ХьэрычэтыщIэм ищIэнури жиIэнури хузэхэмыхыжу здэщытым щIэупщIащ:
— Куэд щIа мыр уи деж зэрыщылажьэрэ?
— Махуищ, — итащ жэуап лIыжьым.
— Къэрал куэдым щылажьэ дыщэкIхэм яхузэфIэмыкIар щIалэщIэм дауэ зэрищIар?
— Абы ищIэртэкъым мы мывэм и лъапIагъри, и Iэр мыкIэзызу еуэри, икъутащ.
Апажэ Ахьмэд и усэ кIэщIхэр
ГъащIэм и дерсхэр
* * *
Псалъэр кIэщIрэ купщIафIэм,
Къару иIэщ, хуэдэу мафIэм.
Псалъэр кIыхьрэ кIэлъэфым,
Ещхьщ дэкупщIэ нэфым.
Хьэлэмэтыщэу лъэщщи
псалъэм и къарур,
Абы къеIуатэр гупсысэм я нэхъ куур.
Пхуэмылъытэну инщи
псалъэм хузэфIэкIыр,
Абы къыптрегъакIэр дамэ е уеукIыр.
* * *
ЩымыIэу щытми уэ нэхъ Iущ,
ЦIыхум уащIыфыр гуитIщхьитI.
Ауэ гуитIщхьитIыр сытым щыщ,
Уэ умыхъу закъуэмэ напитI!
* * *
УцIыхуу, пхэлъу пагагъэ,
Зыбгъэдэмылъым къуаншагъэ
КIэлъызепхьэным напэншагъэ —
СщIэркъым сэ щыIэу нэхъ икIагъэ!
* * *
Ещхьыну хуейкъым зыри кхъуэм,
Яхьынуи фIэфIкъым зыми кхъэм.
Ауэ упсэу нэхърэ хуэдэу кхъуэм,
НэхъыфIщ уахьыжмэ пасэу кхъэм!
* * *
Мылъку фIэкIа
зымылъагъуж тхьэмыщкIэ,
Апхуэдизу диным щхьэ уикIа?
Псори иIэу зэрыкъулейм щхьэкIэ
Уэ плъэгъуа ажалым IэщIэкIа?
* * *
«СхузэфIокIри нобэ…» — жыпIэу,
Си къуэш, узэмыкIуэкI.
ЩыкIа куэдым къащIэныжу
Мы дунейр къокIуэкI.
* * *
ЦIыху хьэлэлыр, делэм пэпщIу,
Зэи утемыгушхуэ.
Уэ уи гугъэм щыщымыIэу
КIуэцIылъщ абы гушхуэ!
* * *
КъызэритIасэм хуэдэу и акъылым
Мэпсэу дэтхэнэ зыри зэрылъэкIкIэ,
Ауэ щыпщIэжкIэ
узэрещхьыр хьэкIэмэлым,
Щхьэ уефыгъуэн хуей уэ
нэгъуэщI къофIэкIкIэ?!
* * *
Уэ лIыгъэ пхэлъмэ, умыдзыхэу,
Зэманыр гугъуми, декIуэкIыф.
Абы дапщэщи зыхуэфащэм
Хуэфащэ пщIэр лъегъэсыжыф.
* * *
Уэ нэгъуэщIым хуэпщIмэ пщIэ,
Уи щхьэщ зыхуэпщIыжыр.
Куэдми мащIэми фIыуэ пщIэм
И уасэщ бгъуэтыжынур.
* * *
Ныбжьэгъу пэжым нэщхъеягъуэр
КъыпщещIыр псынщIагъуэ.
Жагъуэгъу бзаджэм уи гуIэгъуэр
Къыщохъу дэрэжэгъуэ.
* * *
ЦIыхубзым и жьэр мыгъуэм,
УхэкIыжащ тыншыгъуэм.
Хьэгъапхъэр уи пэшэгъум,
Шыгъу дыуигъэшхынщ фошыгъум.
* * *
«Щыблэр зэуэн!» — жызыIэу
псоми ебгыу,
Фызабэ ябгэу дэсар хьэблэм,
Езыр гуузу иукIыжащи щыблэм,
Дерс яхурехъу ар къуажэ щIэблэм.
* * *
«Iуэху мыублэ блэ хэсщ», —
ЖаIэр псалъэжь пэжу.
Ди хьэблэм щIалибл дэсщ,
Ефэн яублэм зэзэуэжу.
* * *
ЛэжьэнкIэ бжьэхэм хэт япэхъун,
Ахэр мычэму фо мэлъыхъуэ.
Ауэ «дыгъужьыр» пщIауэ мэлыхъуэ,
Уи хъушэм щынэ къащIэхъуэн?
* * *
Куэд и уасэщ ныбжьэгъу пэжыр.
Пэж жызымыIэр — ар цIыху нэпцIщ.
Щэм къахэкIми зыгуэр пэжу,
Адрей бгъущIрэ бгъур — тхьэгъэпцIщ.
