Шэт Ирмэ: Дохутыру сылэжьэныр куэд щIауэ си хъуэпсапIэт
Иджырей зэманым къэрал къулыкъущIапIэхэм бзылъхугъэ нэхъыбэ щылажьэ хъуащ. Шэч хэмылъуи, ар къызыхэкIыр я акъылкIи я зэфIэкIкIи ахэр утыкушхуэм ихьэфыну зэрыщытыр жылагъуэм наIуэщ зэрыщащIыфырщ. Абы и лъэныкъуэкIи ди республикэм и мащIэкъым зэрыгушхуэн бзылъхугъэ щыпкъэхэр. Ахэр зыпэрыт IэнатIэхэм я пщэ къыщыдэхуэ къалэнышхуэхэр тэмэму зэрызэфIахыным, дзыхь къахуэзыщIахэм я пащхьэ щахь жэуаплыныгъэр нэсу зыхащIэрэ цIыхубэр къазэрыщыгугъым хуэдэу къазэрыхущIэкIыным хущIэкъуу апхуэдэхэщ. Абыхэм ящыщщ мы гъэм и пэщIэдзэм КъБР-м узыншагъэр хъумэнымрэ курортхэмкIэ и министр къулыкъур зыхуагъэфэща Шэт Ирмэ Мухьэмэд и пхъур.
Шэт Ирмэ Ирмэ Налшык къалэ къыщалъхуащ. Курыт еджапIэр къиуха иужь, ар щIэтIысхьащ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и медицинэ факультетым. ИужькIэ Москва кIуэри, абы ординатурэм и щIэныгъэм щыхигъэхъуащ.
— Си адэ-анэр медицинэм зыкIи пыщIакъым, ауэ сызэрыцIыкIурэ ахэр щIэхъуэпсырт сэ дохутыр сыхъуным, — жеIэ Ирмэ, и IэщIагъэр къыщIыхихам и щхьэусыгъуэм и гугъу щищIкIэ. — Сыкъэзылъхуахэр апхуэдэу къызэрысщыгугъыр пасэу зыхэзыщIа сэри, а IэщIагъэр зэзгъэгъуэтыныр си хъуэпсапIэ хъуащ.
Медицинэм и унэтIыныгъэхэм ящыщу нэхъ куууэ иджынур, IэщIагъэ хуэхъунур къыщыхихым, неврологием тригъэщIащ.
– Абы сыщIыдихьэхар а унэтIыныгъэмкIэ зэфIагъэкIар нэхъ мащIэу, щIэныгъэ и лъэныкъуэкIэ къэхутэныгъэ нэхъыбэ щыпхуегъэкIуэкIыну зэрыщытырщ, — жеIэ Шэтым. — Щапхъэ схуэхъуащ икIи нобэ си IэщIагъэм гъуазэу щызиIэщ си егъэджакIуэ, невролог, нейрофизиолог, РАМН-м и член-корреспондент, медицинэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор, УФ-м узыншагъэр хъумэнымкIэ и министр Скворцовэ Вероникэ. Ар гъащIэм и сыт хуэдэ лъэныкъуэкIи узыдэплъеин, зи Iуэху еплъыкIэ зиIэж цIыху телъыджэщ.
Москва дэт сымаджэщхэм ящыщ зым и къудамэ зэхуэмыдэхэм щылэжьащ Ирмэ, иужькIэ аспирантурэм щIэтIысхьэжри, щIэныгъэ Iуэхум нэхъ куууэ зритащ. Апхуэдэу щытми, сымаджэхэм якIэлъыплъынри IэщIыб ищIакъым. Иджыпстуи зэрыхъукIэ и IэщIагъэ нэхъыщхьэм – дохутырым — зэрырилэжьэным хущIокъу, езым и нэIэм щIэту зэIэзэ сымаджэхэр иIэщ.
— Дэтхэнэ дохутырри хуэныкъуэу щытщ зэрыхузэфIэкIкIэ сымаджэм зэрыдэIэпыкъуным, — жеIэ Ирмэ. — Ар IэщIагъэр къыхэзыхахэм я лъым хэтщ жыхуиIэм хуэдэщ. Уи зэфIэкIыр, уи Iэзагъэр зыгуэрым сэбэп хуэбгъэхъурэ, сымаджэм нэплъэжыгъуэ ептыжыфмэщ, уи IэщIагъэм арэзыныгъэ къыщыпхуихьыфынур. Мыбдежым къыщыхэзгъэщыну сыхуейт зи IэщIагъэм хуэмыIэкIуэлъакIуэ дохутырхэм ятеухуауэ екIуэкI псалъэмакъхэм егъэлея зэрыхэлъыр, ди медицинэ лэжьакIуэхэм куэду яхэтщ Iэзагъышхуэ зыбгъэдэлъхэр, Гиппократ и тхьэрыIуэм хуэпэжхэр. Си щхьэкIэ сыхущIэкъунущ иджырей гупсысэкIэ зиIэ, и IэщIагъэм хуищI пщIэр зи IэзагъкIи зэфIэкIкIи наIуэ къэзыщIыф дохутырхэм я медицинэ зэгухьэныгъэ лъэщ республикэм иIэным.
Дзыхь къыхуащIа лэжьыгъэм япэ махуэхэм щыщIэдзауэ и гуи и пси етауэ пэрыхьащ Ирмэ. Лэжьэгъуэ махуэм щIидзэнум иджыри сыхьэт бжыгъэ иIэу и IэнатIэм пэрохьэ ар. Махуэр къыщIедзэ медицинэ сайтхэм щIэуэ къралъхьахэр зригъащIэу, дэфтэрхэм хэплъэу. ЗэрыхъукIэ махуэ къэс районхэм языхэзым и сымаджэщхэм макIуэ, абыхэм я лэжьыгъэр зэрекIуэкIым нэхъ гъунэгъуу щыгъуазэ зыхуещI. Шэтым гулъытэ нэхъ зыхуищIхэм ящыщщ медицинэ лэжьакIуэхэм я Iэзагъэм хэгъэхъуэныр икIи абы и лъэныкъуэкIэ щIэх-щIэхыурэ щIэныгъэлI цIэрыIуэхэр зыхэт конференцхэр, семинархэр къызэрегъэпэщ.
— Республикэм узыншагъэр хъумэнымрэ курортхэмкIэ и министр къулыкъур къысхуагъэлъэгъуэныр зыкIи сызыпэмыплъа Iуэхущ, — жеIэ Ирмэ. — Сэ доктор диссертацэр зэрыстхыным зыхуэзгъэхьэзырырт, абы и ужькIэ дохутыру сылэжьэну си мурадт. Арат илъэс куэд лъандэрэ сызыхуэкIуэ хъуэпсапIэр. АрщхьэкIэ апхуэдэу зыкъыщысхуагъазэм, сыкъыщыхъуа щIыналъэм, республикэм узыншагъэр хъумэнымкIэ и IэнатIэр егъэфIэкIуэным си гуащIэрэ си зэфIэкIрэ хуэзгъэлэжьэну Iэмал къыщызаткIэ, ар къэзмыгъэсэбэпыныр къызэремызэгъым си гупсысэр хуэкIуащ. Сэ апхуэдэ дзыхь къыщысхуащIакIэ, ар схузэфIэкIыну икIи си къалэну зэрыщытыр къызгурыIуащ. Си адэ-анэми си щхьэгъусэми Iуэхур къыщыздаIыгъым, сытегушхуэри, сыпэрыуващ IэнатIэм. Сызэрылэжьа зэман мащIэм куэдым щыгъуазэ сыхуэхъуну сыхунэсащ. Республикэм сэ сызэрикIрэ илъэс 15 мэхъури, абы лъандэрэ фIыуэ зихъуэжащ. Си лэжьыгъэкIэ Урысей Федерацэм и хэгъуэгу куэдым сыщыIэну къысхуихуащи, абыхэм езгъапщэкIэрэ, шэч къытезмыхьэу схужыIэнущ, ди республикэм узыншагъэр хъумэнымкIэ и IэнатIэм фIыуэ зэрызиужьар. Пэжщ, иджыри зэфIэгъэкIыпхъэхэр мащIэкъым, ауэ гугъуехь гуэр узыщримыхьэлIэ зы IэнатIи щыIэкъым. Нэхъыщхьэращи, тхузэфIэмыхын Iуэху щыIэу слъагъуркъым. Республикэм и Iэтащхьэм Iуэхур къызэрыздиIыгъыр си дежкIэ куэд и уасэщ, абы узыншагъэр хъумэн IэнатIэм къыщытпэплъэ Iуэхухэр ехъулIэныгъэ диIэу зэрызэфIэтхыфынумкIэ гугъэшхуэхэр къысхелъхьэ.
ЩхьэщэмыщI Изэ.
