Мамыру дыпсэуныр зи къалэнхэр
КъБР-м щыIэ МВД-м и лэжьакIуэхэм къэрал псом и гъусэу ягъэлъапIэ къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ IэнатIэхэм я лэжьакIуэм и махуэр. Къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ органхэр къызэгъэпэщынымрэ ар зэфIэувэнымрэ ди Хэкум и тхыдэм къыгуэхыпIэ имыIэу пыщIащ.
Урысей Федерацэм Къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ и министерствэм и тхыдэр 1718 гъэм къыщожьэ. Пащтыхь Пётр Езанэм а зэманым жылагъуэ хабзэр зыхъумэну полицэ Урысейм къыщызэригъэпэщауэ щытащ.
1917 гъэм къэхъуа Октябрь революцэм и ужькIэ махуищ нэхъ дэмыкIыу РСФСР-м Къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ и ЦIыхубэ комиссариатым (НКВД) къыдигъэкIащ «Рабочэ милицэм и IуэхукIэ» унафэр икIи полицэр рабочэ милицэ хъуащ. Ар щIэдзапIэт къэралыщIэм хабзэр щыхъумэным и лъэныкъуэкIэ щекIуэкIыну лэжьыгъэшхуэм. Езы махуэр 1962 гъэ лъандэрэ ягъэлъапIэ, а илъэсым фокIадэм и 26-м СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым къыдигъэкIа Указым ипкъ иткIэ.
Зи гугъу тщIы махуэм и тхыдэм мыри щIыдгъужынщ. СССР-р лъэлъэжа нэужь, абы и фIэщыгъэм зихъуэжащ — Урысей милицэм и махуэ. 2011 гъэм гъатхэпэм и 1-м «Полицэм и IуэхукIэ» законыщIэм къару игъуэтащ, икIи, Урысей Федерацэм и Президентым а гъэм жэпуэгъуэм и 13-м къыдигъэкIа Указ №1348-м ипкъ иткIэ, щэкIуэгъуэм и 10-р — УФ-м Къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ и IэнатIэхэм я лэжьакIуэм и махуэу ягъэуващ.
ФIы куэд яхужыпIэфынущ хабзэхъумэхэм. Абыхэм ди къэралым и лъэхъэнэ псоми лъэужыфI къыханащ, лIыхъужьыгъэ нэскIэ гъэнщIауэ. Мыри къыхэдгъэщыпхъэщ: революцэм и ужькIэ гуащIэрыпсэухэм я гугъащ Граждан зауэр иухрэ псэукIэщIэ зэтраухуэмэ, щIэпхъаджагъэ псори кIуэдыжыну икIи милицэм къэралыр хуэмеижыну. АрщхьэкIэ а псори гугъэ къудейуэ къыщIэкIащ. Абы и закъуэкъым: щIэпхъаджагъэ зэралэжь IэмалыщIэ куэд къагупсысырт. апхуэдэ хьилагъэхэр сэтей къащIын, бзаджащIэхэр яубыдын папщIэ хабзэхъумэхэм щIэныгъэ яIэн, лIыгъэ яхэлъын хуейт. Зэманым къигъэлъэгъуащ абыхэм ар зэрахузэфIэкIар.
Урысей къэралыгъуэм и хабзэхъумэ IэнатIэм щIыхь зиIэ и хабзэхэм пащэу, КъБР-м щыIэ МВД-м и лэжьакIуэхэми я къалэныр хьэлэлу ягъэзащIэ. ЩIэпхъаджагъэм пэщIэтынымкIэ, жылагъуэ хабзэр республикэм къыщызэгъэпэщынымкIэ къэралым дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ Iуэхугъуэхэр зэфIах. Куэдрэ къэхъуащ абыхэм я IэнатIэм пэрыту я псэр щата. Апхуэдэхэм я лIыгъэмрэ хахуагъэмрэ къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ IэнатIэхэм пэрыувэ лэжьакIуэщIэхэм я щапхъэщ.
Ди полицэр и махуэшхуэм IущIащ жэуаплыныгъэ зэрахьыр, я лэжьыгъэр къазэрыщыхъур нэхъыщхьэу къэзыгъэлъагъуэр цIыхухэм къыхуащI дзыхьыр, ахэр щIэпхъаджагъэхэм щахъумэныр зэрыарар зыхащIэу.
Къэрал кIуэцIIуэхухэмкIэ IэнатIэхэм я лэжьакIуэхэм, мы зэманым лажьэхэми, я ныбжьым елъытауэ IэнатIэм IукIыжахэми, я махуэмкIэ дохъуэхъу. ЕхъулIэныгъэрэузыншагъэрэфиIэнудигуапэщ.
