Нобэ
Кином и дунейпсо махуэщ
Кинематографым и махуэщ. 1895 гъэмдыгъэгъазэм и 28-м Люмье зэкъуэшхэу Огюстрэ Луирэ дунейм щыяпэу Париж щагъэлъэгъуащ езыхэм къагупсыса аппараткIэ траха фильм кIэщIхэр.
1869 гъэм США-м щыщ Семпл Уильям Финли ягъэныщкIу сагъыз къызэригупсысам и щыхьэт тхылъ иратащ.
1895 гъэм нэмыцэ физик Рёнтген Вильгельм цIыхум и Iэпкълъэпкъым зэпхыплъыф бзий телъыджэ къызэрызэIуихам теухуа хъыбарыр хэIущIыIу ищIащ. ИужькIэ абы рентген цIэр фIащыжащ.
1911 гъэм Урысейм щыяпэу гуэдзыр хамэ къэралхэм къишыным теухуа унафэ къащтащ, и цIыхухэр гъаблэм къригъэлын мурадкIэ.
1925 гъэм, и ныбжьыр илъэс 30 фIэкIа мыхъуауэ, дунейм ехыжащ урыс усакIуэ цIэрыIуэ Есенин Сергей.
1943 гъэм СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым и унафэкIэ къалмыкъхэр я щIыналъэм ирашри, Сыбырымрэ КъуэкIыпIэ Жыжьэмрэ я щIыналъэхэм ягъэIэпхъуауэ щытащ. Тхыдэм къызэрыхэщыжымкIэ, Къалмыкъ автоном республикэм ирагъэкIат къалмыкъ 91919-рэ
1959 гъэм Налшык къыщызэIуахащ телемеханикэ аппаратурэ къыщыщIагъэкI завод.
1968 гъэм Мейкъуапэ иIэ Зэныбжьэгъугъэм и утым «ИгъащIэкIэ Урысейм дыщIыгъуу» фэеплъыр къыщызэIуахащ.
1972 гъэм Къэзахъстаным и къалащхьэм пэмыжыжьэу къыщызэIуахащ щIымахуэ спорт лIэужьыгъуэхэмкIэ зэпеуэхэр щегъэкIуэкIыным, абыхэм захуэгъэсэным хуэгъэпса «Медео» комплексыр. Совет Союзым и мызакъуэу, дунейм щынэхъ ин дыдэхэм ящыщт ар.
1979 гъэм Москва лажьэу щаутIыпщащ лъакъуэрыгъажэкIэ къэжыхьыным хуэгъэпса трек. Олимпиадэм и пэ къихуэу ди къэралым щащIыну яубзыхуауэ щыта ухуэныгъэхэм ящыщ зыт ар.
Дзэ къулыкъущIэ, Совет Союзым и маршал Конев Иван къызэралъхурэ илъэси 120-рэ ирокъу.
Скульптор, СССР-м и цIыхубэ сурэтыщI, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь Вучетич Евгений къызэралъхурэ илъэси 109-рэ ирокъу.
Америкэ балетым и къэфакIуэ пажэу щыта Черкасская Марианнэ къыщалъхуа махуэщ.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градуси 6 — 8, жэщым 1 градус щыхъунущ.
