ФокIадэм и 20-р Адыгэхэм (шэрджэсхэм)
Куэд хузэфIокI
Лъэныкъуэ куэдкIэ гъащIэм хуэжыджэрщ, зызрипщытым псэ хелъхьэ тенджыз ФIыцIэ Iуфэм Iус шапсыгъхэм я гъащIэр егъэфIэкIуэным куэд хуэзылэжь КIэкIыхъу Мэжид.
ПэщIэдзэ школыр абы къыщиухащ къыщалъхуа Хьэджыкъуэ къуажэм. Адыгей къэрал педагогикэ институтым физикэмрэ математикэмкIэ и къудамэм щеджащ. Дзэм къулыкъу щищIэу къигъэзэжа нэужь, математикэмкIэ егъэджакIуэу лэжьащ. ИужькIэ школым и унафэщI ящIащ.
Iуэхугъуэ куэдым ягъэпIейтей Мэжид 80 гъэхэм Сочэ къыщызэрагъэпэщауэ щыта «Адыгэ Хасэ» жылагъуэ зэгухьэныгъэм хохьэ. Сочэрэ ТIуапсырэ щыпсэу шапсыгъхэм я дежкIэ а зэманыр гугъут. Лъэпкъ щэнхабзэр хъумэным, псэукIэр емыкIакIуэу зэтеIыгъэным гуащIэшхуэ ирахьэлIэн хуей хъурт а щIыналъэр зей лъэпкъым щыщу къэнэжа мащIэм.
Адыгэ Хасэм зрипщытырт сыт хуэдэ Iуэхуми. 1945 гъэм Шапсыгъ районым Лазаревск зэрыфIащыжар тхыдэ и лъэныкъуэкIэ къуаншагъэ ину зэрыщытыр къагурыIуэрт адыгэхэм. Ауэ утхьэусыхэу ущыскIэ сыт? Я къарум къихь ящIэу щIадзащ: сабий садхэмрэ школхэмрэ анэдэлъхубзэр щрагъэджу яублэжащ: Хасэм щIэх-щIэхыурэ къызэригъэпэщырт адыгэ хабзэр, лъэпкъым къыдекIуэкI хьэл-щэнхэр, бгырысхэм я дуней тетыкIэм телъыджэу хэлъыр къегъэлыным траухуэ зэIущIэхэр.
— Шапсыгъхэм я дежкIэ а зэма-ныр сыту хьэлъэт, — игу къегъэкIыж иужькIэ Мэжид. — Адыгэ Хасэр ухуэныр егъэлеяуэ гугъуу къыщIэкIащ. Ди Iуэху еплъыкIэр цIыхухэм зыхащIыкIыным зэмани къаруи ихьащ. Сэбэпынагъ зыпылъ IуэхухэмкIэ, щапхъэхэмкIэ «къэдзэуащ» абыхэм я дзыхьыр.
Тенджыз ФIыцIэ Iуфэм щыпсэу адыгэхэм я Жылагъуэ Парламентым зэфIихащ псэукIэм, экономикэм, щэнхабзэм, спортым, егъэджэныгъэм теухуа Iуэхугъуэ куэд. КIэкIыхъу Мэжидрэ абы и гупымрэ зрапщытырт нэхъапэхэм хъуэпсапIэу фIэкIа цIыхухэм я фIэщ мыхъуу щыта Iуэхугъуэ куэдым. Илъэс куэд щIауэ Адыгэ Хасэм къыдегъэкI «Шапсугия» газетыр, Адыгэ Хасэмрэ «Шапсугия» газетымрэ я интернет-сайтыр мэла- жьэ. Илъэситхум и кIуэцIкIэ лэ-жьащ Адыгэ Республикэм и «ТВ-Шапсугия» ГТРК-р.
Иужьрей илъэс зыбгъупщIым къриубыдэу Краснодар крайм и администрацэмрэ тенджыз ФIы-цIэ Iуфэм щыпсэухэм я Адыгэ Хасэмрэ зызэщIагъакъуэурэ шапсыгъхэм я гъащIэм зыужьыныгъэ халъхьащ. Лазаревск, ТIуапсы районхэм дэт еджапIэхэр, сымаджэщхэр, щэнхабзэмкIэ унэхэр зыхуей хуагъэзащ. Иужьрей илъэсхэм къриубыдэу яхузэфIэкIа Iуэхугъуэшхуэщ Урыс-Кавказ зауэм хэкIуэдахэм я фэеплъ тенджыз ФIыцIэм и Iуфэм зэрыщаухуар. 2008 гъэм накъыгъэм и 21-м ар щагъэуващ Адыгэхэм я щыгъуэ пэкIу щызэхыхьэ хабзэ Кичмай Ин (ЩахэкIеишхуэ) къуажэм.
— Адыгэм Щыгъуэ махуэ диIапхъэщ. Абы къикIыркъым блэкIам-кIэ дыплъэу дыпсэууэ е пащтыхьыгъуэм и щIэпхъаджэхэмкIэ зыгуэр дгъэпшынэну иужь диту. Дэ дыщопсэу Урысей Федерацэм. Сыт хуэдэ лъэпкъ укъыхэкIами уи блэкIар плъытэну, пщIэ хуэпщIыну къегъэув къэрал лъэщым и хабзэм, — жеIэ КIэкIыхъум.
Адыгэ лъэпкъым и псэукIэр иригъэфIэкIуэным, и блэкIар, и хабзэр, и бзэр ищIэным гуащIэшхуэ хэзылъхьэ КIэкIыхъу Мэжид къыхуагъэфэщащ Дунейпсо Адыгэ Хасэм и щIыхь дамыгъэр.
Гъуэт Синэ.
Сурэтыр Къарей Элинэ трихащ.
