Хуитыныгъэр хабзэкIэ щIэгъэбыдапхъэщ
ЦIыхум и хуитыныгъэр хъумэнымкIэ уполномоченнэу КъБР-м щыIэм деж щылажьэ эксперт советым 2016 гъэм зэфIигъэкIахэр къыщызэщIикъуэж зэIущIэ КъБР-м и Правительствэм иригъэкIуэкIащ.
ЗэIущIэм хэтахэр дакъикъэкIэ яхуэщыгъуащ хы ФIыцIэм дыгъэгъазэм и 25-м хэхуа кхъухьлъатэм ису хэкIуэдахэм.
ЦIыхум и хуитыныгъэр хъумэнымкIэ уполномоченнэу КъБР-м щыIэ Зумакулов Борис жиIащ 2016 гъэр Къэбэрдей-Балъкъэрым дежкIэ купщIафIэу зэрыщытар. «Урысей Федерацэм санкцэхэр къызэрыхуагъэувам ди республикэр къарууншэ ящIакъым, промышленность, мэкъумэш IэнатIэхэм, Iэмал зэриIэкIэ, я Iуэхур ягъэкIуэтащ, егъэджэныгъэмрэ социальнэ IуэхущIапIэхэмрэ я зэфIэкIыр щIагъэбыдащ, — жиIащ Зумакуловым. — 2016 гъэм курыт еджапIэ, сабий гъэсапIэ, медицинэ, спорт IуэхущIапIэ зыбжанэ яухуащ. Жылагъуэ-политикэ щытыкIэр кIуэ пэтми зэпIэзэрыт мэхъу, цIыхухэм я шынагъуэншагъэр къызэгъэпэщынымрэ лъэпкъхэм я зэхущытыкIэр егъэфIэкIуэнымрэ зэпымыууэ ди нэIэ тетщ», — жиIащ абы.
Къэпсэлъам къыхигъэщащ цIыхухэм я хуитыныгъэр къызэрызэпаудым ехьэлIауэ зыкъызэрыхуагъазэм и бжыгъэм зэрыхэщIышхуа зэрыщымыIэр. Республикэм щыпсэухэр нэхъыбэу зыгъэпIейтейр ерыскъыхэкIхэм, электро-
къарум, газым, псэупIэ-коммунальнэ Iуэхутхьэбзэхэм я уасэм зэрыхэхъуэрщ, щIы бэджэнду къэпщтэным гугъуехь куэд зэрыпыщIарщ. Лэжьыгъэ ирагъэкIуэкIми, иджыри гугъуехьхэр щыIэщ сабий зеиншэхэмрэ зи адэ-анэ зыщхьэщымытыжхэмрэ унэкIэ къызэгъэпэщыным ехьэлIауэ.
— Ди нэIэ тыдогъэт сабий зеиншэхэмрэ зи адэ-анэ зыщхьэщымытыжхэмрэ унэкIэ къызэгъэпэща хъунымкIэ щыIэ Хабзэр зэрагъэзащIэм. АрщхьэкIэ, гугъуехьхэр мы зэманми куэдщ. 2015 гъэм апхуэдэ сабийхэм папщIэ фэтэри 118-рэ къащэхуащ, абы щыщу 90-р иратащ, 28-м я дэфтэрхэр ягъэхьэзыру аращ. Мы зэманым чэзум хэтщ ныбжьыщIэ 1400-рэ. Иджыри фэтэри 100 зэрагъэпэщыну яубзыхуауэ щытащ. Сэ сызэреплъымкIэ, мы Iуэхур щIэх ипэкIэ кIуэтэнукъым, сабий зеиншэхэм ятеухуауэ щыIэ федеральнэ президент программэр къэдмыщ- тауэ. А Iуэхум Президентыр хэту нэгъабэ Кремлым щекIуэкIа зэIущIэм дыщытепсэлъыхьауэ щытащ, — жиIащ Зумакуловым.
ЦIыхум и хуитыныгъэр хъумэнымкIэ уполномоченнэу КъБР-м щыIэм 2016 гъэм цIыху 1150-м зыкъыхуагъэзащ. Абы щыщу 313-м я гуныкъуэгъуэр тхыгъэкIэ къагъэхьащ (нэгъабэ а бжыгъэр 276-рэ хъурт), бжыгъэм и ныкъуэм нэхърэ тIэкIу нэхъ мащIэнур телефонкIэ къэ- псэлъащ. Гуп зэрыгъэхъуауэ зыкъыхуэзыгъэзахэм цIыху 40-м къыщыщIэдзауэ 100-м нэсым я Iуэху еплъыкIэр къыщыгъэлъэгъуат.
Зумакулов Борис жиIащ социальнэ Iуэхухэм епхауэ цIыхухэр зэрытхьэусыхэм и бжыгъэм хэпщIыкIыу зэрыхэхъуар (2016 гъэм цIыху 91-м зыкъыхуагъэзащ, 2015 гъэм апхуэдэ тхьэусыхафэу 53-рэ щыIауэ аращ), судым ищIа унафэмкIэ мыарэзыуэ 8, я псэупIэм ехьэлIа упщIэ зиIэу 43-рэ зэрыщыIар.
— Адрей илъэсхэми хуэдэу, дэ зыкъытхуэзыгъазэхэм чэнджэщэгъу дахуохъу, суд кIуэн хуей хъумэ, хабзэхъумэ, къэрал IуэхущIапIэ-хэм зыхуагъэзэнумэ, дэфтэр гъэхьэзырынымкIэ дадоIэпыкъу. Къапщтэмэ, зэгурыIуэныгъэ зэтщIылIауэ дадолажьэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и къэрал IуэхущIапIэ псоми, республикэм ис муслъымэнхэм я IуэхущIапIэм, урыс члисэм Псыхуабэ, Черкесск щIыналъэхэм щиIэ епархием я унафэщIхэм, нэгъуэщIхэми. Пэжыр жыпIэмэ, апхуэдэ лэжьыгъэм IуэхуфIхэр кърокIуэ, — къыхигъэщащ Зумакуловым. Апхуэдэуи абы дыщIигъуащ цIыхухэм я хуитыныгъэр зыхуэдэм фIыуэ зэрыхамыщIыкIыр, абы ехьэлIауи лэжьыгъэ пыухыкIа зэрегъэкIуэкIыпхъэр.
Къэбэрдей-Балъкъэрым цIыхухэм я хуитыныгъэр хъумэнымкIэ и уполномоченнэу щыIэр 2016 гъэм хэтащ ди къэралымрэ нэгъуэщI щIыпIэхэмрэ щекIуэкIа щIэныгъэ конференцхэм. Псалъэм папщIэ, Инсбрук (Австрие) щекIуэкIа зэхыхьэм ЦIыхум и хуитыныгъэр хъумэнымкIэ уполномоченнэу КъБР-м щыIэм щыжиIар нэмыцэбзэкIэ, инджылызыбзэкIэ, испаныбзэкIэ, урысыбзэкIэ газетхэм къытрадзэжащ. Ар хэтащ УФ-м и Президентым деж граждан, жылагъуэ IуэхущIапIэхэм зегъэужьынымрэ цIыхум и хуитыныгъэмкIэ Советым и зэIущIэм.
Псыхуабэ къэрал университетым и унафэщIым и къуэдзэ Тхьэбысым Людмилэ къыщыпсалъэм къыхигъэщащ «ЦIыхум и хуитыныгъэр хъумэнымкIэ уполномоченнэм теухуауэ» Хабзэм зэхъуэкIыныгъэ хэлъхьэн зэрыхуейр. Абы зи гугъу ищIыр уполномоченнэм и зэфIэкIыр щIэзыгъэбыдэ хабзэ зэрыщыIапхъэрщ, абы и лэжьыгъэр къэрал унафэщIым къызэрыфIэIуэхум елъытауэ щымытын папщIэ.
ЗэIущIэм къыщыпсэлъащ КъБР-м и Парламентым хабзэмкIэ и управленэм и унафэщI Хьэмыкъуэ Аслъэн, КъБР-м и Жылагъуэ палатэм и комиссэм и унафэщI Целоусовэ Анусэ, нэгъуэщIхэри. Абыхэм къыхагъэщащ цIыхухэр нэхъыбэу зыгъэпIейтей Iуэхугъуэхэм ехьэлIауэ щыIэ къэрал программэхэр зэрагъэзащIэм я нэIэ зэрытрагъэтыпхъэр.
БАГЪЭТЫР Луизэ.
