Лъэпкъ гуращэм я нэхъ дахэ
Нобэ фи пащхьэ идолъхьэ адыгэ газетхэм я 125-нэ къыдэкІыгъуэ зэхэтыр. ХамэщІ къикІыжу зи хэку къэзыгъэзэжахэм я Махуэм ирихьэлІэу «Адыгэ псалъэ», «Адыгэ макъ», «Черкес хэку», «Жьынэпс», «Шапсугия», «Нарт», «Хасэ», «Хэхэс адыгэхэр» лъэпкъ газетхэм зэгъусэу ягъэхьэзыра мы къыдэкІыгъуэм фэ фыщрихьэлІэнущ адэжь лъахэм къихьэжа ди лъэпкъэгъухэм ятеухуа тхыгъэхэм, абыхэм я гурыгъу-гурыщІэхэмрэ хъуэпсапІэхэмрэ къызыхэщхэр.
ШыщхьэуІум и 1-м илъэс 22-рэ ирокъу Адэжь Хэкум къэзыгъэзэжахэм я махуэр лъэпкъ махуэгъэпсым зэрыхэувэрэ. Абы ублапІэ хуэхъуари 1998 гъэм зауэм и мафІэ лыгъейм зэщІищта Югославие къэралыгъуэм, нэхъ пыухыкІауэ жыпІэмэ Косовэ щІыналъэм, ди лъэпкъэгъухэр кърашыжу я адэжьхэм я щІыгужь къыщрашэжа махуэращ. Абы щыгъуэ цІыху 99-рэ хъууэ япэ адыгэ гуп зэрыІыгъыр Хэкум къихьэжауэ щытащ. А лъэхъэнэрщ Адыгэ Республикэм и япэ президент Джарым Аслъэн къыхилъхьэу Къэзыгъэзэжахэм я Махуэр щыхигъэунэхукІари.
Япэ гупым цІыху 24-рэ хъу етІуанэ гупыр мазипщІ нэхъ дэмыкІыу къыкІэлъыкІуэжащ, цІыху 62-рэ хъу ещанэ гупми я къэгъэзэжыным пІалъэшхуэ дихакъым. Псори зэхэту 1998 — 1999 гъэхэм Косовэ щІыналъэм щыщ цІыхуи 185-рэ (унагъуэ 38) Адыгэ Республикэм и жылэм щыщ хъужащ. Косовэ къикІыжахэм щхьэкІэ Мейкъуапэ пэмыжыжьэу щІыгу хупачри, МахуэхьэблэкІэ еджэу къуажэу ягъэтІысыжащ. ГъэщІэгъуэн хъуну къыщІэкІынт Урыс-Кавказ зауэм иужькІэ Щхьэгуащэ псыхъуэ и Іуфэм къуажэу Іусар трагъэсыкІа е егъэзыгъэкІэ Іуахуа нэужь, адыгэ жылэ къыІумынэжауэ Махуэхьэблэр япэу къызэрытІысыжар жытІэ-мэ.
Махуэхьэблэр нобэ зытес щІыгур езы къэкІуэжахэм я фІэфІыныгъэкІэ къыхэха хъуащ. Ар ящІыху, пІалъэкІэ Мейкъуапэ дэт сабий ІыгъыпІэм, унапІэ зэхуэмыдэхэм щІагъэтІысхьэри щІэсащ. Унэхэр ипщІыхьыну ухуиту Адыгэ Республикэм и 205-нэ унафэр къыдэкІа нэужь, гектар 57-рэ хъу щІыгур хупачащ, унэ 31-рэ ипщІыхьыну хуитыныгъэ щыІэ хъуащ. Япэ унэ пщыкІуплІыр 2001 гъэм яухащ.
Къуажэ тІысагъащІэр зыхуей-зыхуэныкъуэхэмкІэ къызэгъэпэщыным я гуащІэ халъхьащ Хэкум къинауэ ис адыгэхэми. «ЗэдеІэ щІэхщи, зэдэшхэ ІэфІщ» жи адыгэ псалъэжьым. Апхуэдэу, къыхэгъэщыпхъэщ, Къэбэрдей-Балъкъэрым хыхьэ Ислъэмей къуажэ щыщ Ирыгу Мухьэмэд и мылъкукІэ къуажэм мэжджыт зэрыдащІыхьар, адыгэ хэгъэгухэм щыщ цІыхухэм щхьэж яхузэфІэкІ теухуауэ ахъшэкІэ зэрадэІэпыкъуар.
Косовэ къикІыжа адыгэхэм лъэпкъым къинахэми хамэщІ щыпсэухэми ягу къиІэтащ, я гугъапІэхэр къызэщигъэуащ. Ухэсыхьыжыным сыт хуэдиз гугъуехь пымылъми, уи адэжьхэр зэрыкІа щІыгум уи гуфІэгъуэри щыдэпхыу, уи гузэвэгъуэри зыхуей хуэбгъазэу уисыным хуэдэ щыІэкъым — къыпкъуэувэн, къыбдэзыІыгъын адыгэ цІыху щопсэури. Уи лъэпкъыщхьэ уемыІэзэмэ, ар фІы хуэзэным и ІуэхукІэ лэжьыгъэ пыухыкІахэр умыщІэмэ, гуращэм я нэхъ дахэмкІэ къепхьэжьэ Іуэхуми зыри и щхьэпэкъым. Хэку къихьэжыным и мыхьэнэр нобэ лъэпкъ тхыдэм щыщ хъуа мо Іуэхугъуэшхуэм къигъэлъэгъуащи, аращ ар адыгэм щІищтэр, абы гурэ псэкІэ щІеувалІэр.
Адыгэ Республикэм къэралыгъуэ унафэкІэ къэзыгъэзэжахэм я махуэр къащтами, Къэбэрдей-Балъкъэрми Къэрэшей-Шэрджэсми а махуэр щагъэлъапІэ.
ТАБЫЩ Мурат,
«Адыгэ псалъэ» газетым
и щІэныгъэ обозреватель,
Дунейпсо Адыгэ Хасэм и ГъэзэщІакІуэ гупым хэт.
