ЩIалэгъуэ
ЗэвгъэцIыху
«Зумба» — гъурузыщI къафэ
Къетыкъуэ Индирэ и гъащIэр къафэм епхауэ къогъуэгурыкIуэ. Езыр и IэщIагъэкIэ гъэсакIуэщ, сабий садым щылэжьащ. Иорданием илъэс зыбжанэкIэ щыпсэуати, къафэмкIэ и щIэныгъэм хигъэхъуауэ къигъэзэжащ, «Зумба» спорт къафэ лIэужьыгъуэщIэр къыздихьри.
— Индирэ, сыт уи дежкIэ къафэр зищIысыр?
— Сэ сызэрыцIыкIурэ къафэ зэмылIэужьыгъуэхэм зыхуезгъасэу сыкъогъуэгурыкIуэ. Псалъэм папщIэ, адыгэ къафэр, бальнэр, спорт къафэр фIы дыдэу слъагъурт. БалигъыпIэ сыщиувэм IэщIагъэу къыхэсхар нэгъуэщIт, ауэ къэфэныр си пкъым хэтти, Абхъазым и утым бэрэжьей къэс щызэхашэ джэгум сыкIуэрт лэжьапIэ нэужьым.
— Унагъуэ уихьа нэужь, уи щхьэгъусэм ущIыгъуу Иорданием укIуэри, илъэс зыбжанэкIэ ущыпсэуащ. Абыи къэ- фэм щыхуэбгъасэу узэрыщылэжьар сощIэ…
— Пэжу, Иорданием сыщыпсэуам Rosary Sister School италие католическэ школым бальнэ къафэхэмкIэ гъэсакIуэу сыщылэжьащ. Илъэси 4-12 хъу цIыкIухэрат сызыдэлажьэр. Гъэм къриубыдэу концерти 4 щытт къэхъурт! «Концертмейстер нэхъыфI дыдэ» дамыгъэмкIэ сагъэлъэпIауэ щытащ а школым сыщыщылажьэм. А зэманым фитнес клубми сыщыIати, аращ «Зумба»-р къыщысщIар. А къафэм зезгъэса нэужь, ар си лэжьыгъэ нэхъыщхьэ хъуащ.
— Сыт-тIэ, «Зумба»-р зищIысыр?
— «Зумба»-р фитнес къафэщ. Ар латиноамерикан, хьэрып, индие, хип-хоп къафэхэм я зыгъэзэкIэхэр щызэхэпща къафэ псынщIэщ. ЗыгъэзэкIэмрэ уи бэуэкIэмрэ зэтехуэу щытын хуейщ. Абы уи гур, лъыр егъэлажьэри, укъегъэпщIантIэ, гъур уещI. ЗэрыгурыIуэгъуэщи, уи гукъыдэжыр къэзыIэт, сыкъэфащэрэт жыпIэу уи лъэр щIэзыгъэкI макъамэхэр къыхыдохри, укъэмыфэнкIэ, умыгуфIэнкIэ Iэмал имыIэу удехьэх. Къыхэгъэщыпхъэщ «Зумба»-р къафэ лIэужьыгъуэ мыхъуу, спортым щыщу къызэралъытэр.
— Псалъэм папщIэ, сэ «Зумба»-м сыкIуэну сыхуейщ, гъур зысщIын щхьэкIэ. Сыт хуэдэ пIалъэкIэ къызэхъулIэну ар?
— Мазэ зэрыдэкIыу гу лъыптэнущ зэрызыпхъуэжам! Мази 3-4-кIэ лейуэ пкIэрылъыр пкIэрыхунущ. Абы къыдэкIуэу, уи гукъыдэжым зыкъиIэтауэ, нэхъ псынщIэ ухъуауэ, къарууфIэу ущытщ.
— Сэ зэрысщIэмкIэ, хъыджэбз цIыкIуитI зэтIолъхуэныкъуэу уиIэщ. ЩIыпIищ-плIым щылажьэ анэм и гулъытэ а цIыкIухэр щыщIэркъэ?
Пэжщ, гугъущ! Ауэ си анэмрэ си шыпхъу нэхъыщIэмрэ къыздоIэпыкъу. Ахэр мыхъуатэмэ, сщIэртэкъым сызэрыхъунур. Ауэ нобэрей гъащIэм нэгъуэщIу ухэпсэукIыфынукъым.
— ЩэнхабзэмкIэ зэфIэкI зиIэр Iуэху зэмылIэужьыгуэхэм хуэIэзэ хабзэщ. Уэ сытым удихьэхрэ?
— Сэ «Тильда» жыпхъэм ит гуащэ, зэрыджэгу хьэпшыпхэр сод… Абыи Иорданиеращ сыщыдихьэхар. Гъэлъэгъуэныгъэ зыбжанэм сыщыхэтащ, Налшык къали мастер-классхэр щызогъэкIуэкI.
— Упсэу, Индирэ. Уи щIэныгъэмрэ IэщIагъэмрэ я хъер улъагъу!
Епсэлъар Фырэ Анфисэщ.
ФIэщмыхъум и фIэщ мэхъу
Илъэсищым нэблэгъауэ КъБР-м и ЛКСМ-м и унафэщI, КъБР-м и Парламентым и ЩIалэгъуалэ палатэм хэт ФIэщмыхъу Рустам ящыщщ IэщIагъэ Iей зэрыщымы-Iэр пасэу къызыгурыIуахэм.
Рустам гъукIэщ, абы Бахъсэн къалэм щиIэщ кIыщ. И кIэм нигъэса и лэжьыгъэхэм къахегъэщхьэхукI Бахъсэн къалэм и щIыпIэ администрацэм иригъэщIа аркэр, Дыгулыбгъуей къуажэ дэлъэдапIэм таж теплъэ иIэу щагъэувар.
Рустам нэгъабэ щытекIуащ «ХьэрычэтыщIэ ныбжьыщIэхэр» зэхьэзэхуэм. Ар КъБР-м и Парламентым и ЩIалэгъуалэ палатэм хьэрычэт IуэхумкIэ, экономикэмрэ инвестицэхэмкIэ и комиссэм и унафэщIу щытащ.
Мы щIалэр зэрыжыджэрым, сытым зрипщытми ехъулIэныгъэ зыIэригъэхьэфу зэрыщытым и щыхьэтщ спортымкIэ япэ ныбжьыщIэ разряд зэриIэр, илъэсиблкIэ самбэм зэрызыхуигъэсар. Мейкъуапэ дэт спорт колледжым илъэскIэ щеджауэ, абы спортыр лэжьыгъэ зэрыхуэмыхъунур къыгурыIуэри, Къэбэрдей-Балъкъэрым къигъэзэжащ. Налшык къалэ дэт Автогъуэгу колледжым механик, электрогазосварщик (3-нэ разряд) IэщIагъэхэр щызригъэгъуэтыжащ. ГъукIэным ар щыдихьэхащ Налшык къалэ дэт Автокомбинатым зыщагъэсэну еджакIуэхэр щагъэкIуа илъэсым. Иджы Рустам и IэдакъэщIэкIыр къэпцIыхунущ гъущI куэбжэ, нэгъуэщI зыгуэр ищIами. Ахэр гъуазджэ лIэужьыгъуэм негъэс, мы Iуэхум фIыуэ хещIыкI, зэфIэкI иIэщи.
Къыхэдгъэщынщ Псыхуабэ илъэс къэс щекIуэкI «Мэшыкъуэ» щIалэгъуалэ зэхыхьэми ФIэщмыхъу Рустам зэрыщыIар, и зы проект абы зэрыщыпхигъэкIар. Ар зытриухуар цIыхухэм къадекIуэкI IэщIагъэхэм щIалэгъуалэр дихьэхын папщIэ къэбгъэсэбэп хъуну Iэмалхэрт.
ФIэщмыхъур псапэ зыпылъ Iуэхухэр къызэзыгъэпэщ волонтёрхэми ядолажьэ. Нэхъыщхьэращи, сыт хуэдэ Iуэхум зрипщытми, сэбэп зэрыхъунум хущIэкъу зэпытщ, аращ ипэкIэ щIэкIуэтэфри.
Алъхъо Земфирэ.
МафIэдз Заирэ: ГушыIэми мардэ иIэщ
Зэрысабийрэ гупжьей зэмылэужьыгъуэхэм зыщигъасэурэ утыку иту къэхъуащ, ауэ театрыр и лэжьапIэ хъуну игу къэкIыххэртэкъым нэIуасэ дызыхуэхъуа актрисэ ныбжьыщIэ МафIэдз Заирэ. Ауэ Щукиным и цIэр зезыхьэ Театр институтыр (Москва къалэ) ехъулIэныгъэкIэ къиухри, ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрыр зыгъэбжьыфIэну зи мурад щIалэгъуалэм я гъусэу абы къигъэзэжащ.
ГъащIэр
щхьэусыгъуэурэ
зэхэлъщ
КъБКъУ-м и юридическэ факультетым илъэсым щIигъукIэ щеджауэ, Заирэ зы махуэ закъуэм псоми зригъэхъуэжащ. «СыздэкIуэу щыта гупжьейхэм къыщыддэлэжьа Къэжэр Борис сыщIэупщIэну ди Къэбэрдей театрым сыщIыхьат. ЕтIуанэ махуэм ар къэпсэлъащ Щукиным и цIэр зезыхьэ театр институтым ягъэкIуа гупым щыщ зым щхьэусыгъуэ гуэркIэ къызэригъэзэжар, абы и пIэкIэ нэгъуэщI зэрылъыхъуэр къызжиIэну. Сыхуеймэ, Москва сызэрагъэкIуэнур къыщызжиIэм, Iуэхум яужь сихьащ, — жеIэ Заирэ.
Гамзатов Расул и зы усэ, Гоголь Николай «Вечера на хуторе близ Диканьки» и повестым и зы Iыхьэ, Крылов Иван и «Квартет» шыпсэр игъэхьэзырри, хъыджэбзым и зэфIэкIхэм къедэIуащ абы щыгъуэм КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министру лэжьа Фырэ Руслан.
Махуэ зы-тIу нэхъ дэмыкIыу, МафIэдз Заирэ щыхьэрым «къыщыхутащ», илъэсиплIкIэ еджэну къыпэщылъу. «Театрым и утыку зэ уихьамэ, абы укъиутIыпщыжыркъым, псэкIэ упыщIа мэхъу. Москва дыщыщыIа илъэсхэм зэман куэд щыдгъэкIуащ Вахтанговым и цIэр зезыхьэ театрым. Абы лъагъуныгъэшхуэ хуэсщIащ», — жеIэ актрисэм.
Киномрэ театрымрэ щызэригъапщэкIэ, Заирэ а тIур куэдкIэ зэрызэщхьэщыкIыр къыхегъэщ. «Ди гупым щыщ зыбжанэм фильмым хэтыну Iэмал яIащи, абыхэм нэхъ жаIэфыну къыщIэкIынщ театрымрэ киномрэ ущылэжьэныр зищIысыр. Къэбэрдей-Балъкъэрым дыкъэкIуэжа нэужь, ди телецентрым и зы лэжьыгъэ дыхагъэхьати, пэжыр жыпIэмэ, гугъу дехьащ. Кином щыболъагъу псори: щыщIэныгъэ цIыкIу пIэщIэкIами, зы щIыпIэ деж щебгъэлеями. Театрыр аракъым. Абы и утыкум укъихьэхукIэ, бгъэзащIэ ролыр пхуегъэфIэкIуэнущ. Кином узыхуэарэзыж-узыхуэмыарэзыжым емылъытауэ, а зыкъызэрыщыбгъэлъэгъуам хуэдэу къэнэнущ. Абы нэхъ гугъу удохь», — жеIэ ди псэлъэгъум.
Театрми гъащIэми къыщагъэсэбэпыфын щIэныгъэ къыщIахащ ди актёр ныбжьыщIэхэм Щукиным и цIэр зезыхьэ театр институтым. Нэхъыщхьэрати, егъэджакIуэхэр къелIэлIащ.
— Ди егъэджакIуэу щыта Сазоно-вэ Галини чэнджэщэгъуу сиIа Къэжэр Бориси зэрызэщхьэщыкIышхуэ щымыIэу жаIауэ щыта Iущыгъэ гуэрхэр си гум къинащ. ЖаIарат: «Театрым ухэтын папщIэ, уи хьэлри Iэпкълъэпкъри абы хуэбгъэпсын хуейщ». Шэч хэмылъу, а псалъэхэр сыт щыгъуи сэбэп къысхуохъу. Актёрым утыкум иту гъащIэ Iэджэ зэхуэмыдэу къепсэуф, цIыхум и фэм дигъэхуэфыр, хьэл зэмылIэужьыгъуэхэр богъэунэху. Зы мащIэкIэ а псом дазэрылъэIэсыфымкIэ ди насып кърихьэкIауэ къысщохъу. — къыхегъэщ Заирэ.
Гъунапкъэр
дэнэ деж?!
Актёр къэс нэхъыфIу къехъулIэ жанр яIэжщ. ДгъэщIэгъуакъым ди псэлъэгъу актрисэм драмэр нэхъ пэгъунэгъуу зэрыжиIар — театрым и лэжьакIуэ куэдым абы нэхъ трагъащIэ.
— ГушыIэ, драмэ ролхэм узэрелэжьыр зэи зэхуэдэкъым. Драмэм хуэхьэзыр ухъуным зэман нэхъыбэ текIуадэми, сэ сызэреплъымкIэ, гушыIэ спектаклыр къохъулIэныр сыт щыгъуи нэхъ гугъущ, — жеIэ хъыджэбзым. — ГушыIэм и гъунапкъэр пщIэуэ щытын хуейщ, пэшым щIэсыр зэ пхуэгъэдыхьэшхрэ ар уи фIэщ хъужмэ, занщIэу ебгъэлеиныр хэлъщ. Театр институтым къыщыддэлэжьа режиссёр, актёр цIэрыIуэ Любимцев Павел «Ханума» спектаклыр къыщыддигъэувым, Ханума и ролыр къызитауэ щытащ. Абы щыгъуэм сигъэIущащ: «БгъэзащIэ ролыр уипкъми уи псэми пхыгъэкI, абы и гъащIэр ууейм хуэдэу къызыщыгъэхъу», — жиIэри.
Драмэ лэжьыгъэм и щэхухэм МафIэдз Заирэ хигъэгъуэзащ гу-пым я художественнэ унафэщI Ворошиловэ Людмилэ. Распутин Валентин и «Живи и помни» повестым щыщ пычыгъуэ абы къритри, къыдеджа Жыкъуэ Назир и гъусэу игъэхьэзыращ. «Утыкум ситу сыджэгурэ къысщыщIыпарэ къызгурыIуэжыртэкъым. АпхуэдизкIэ си гум хыхьат а пычыгъуэри, Iупхъуэр зэрызэхуащIыжу сыгъат», — игу къегъэкIыж Заирэ.
Ещанэ курсым щеджэу, МафIэдз Заирэ зыхэт гупым дагъэуващ «ЩIакIуэ фIыцIэ» спектаклыр. Абы ар бажэу щыджэгуащ. КъыкIэлъы-кIуэу, Шиллер Фридрих и «Коварство и любовь» драмэм Леди Мельфорд и ролыр щигъэзэщIащ, мы зэманым Бунин Иван и рассказхэмкIэ зэхагъэува «Грамматика люб-ви» спектаклым, «ШыкъумцIий» псысэм щоджэгу.
Къэбэрдей театрым иужьрей дыдэу игъэувахэм ящыщщ югослав драматург Нушич Бранислав «Доктор философии» и пьесэм къытращIыкIа «Диплом» спектаклыр. Абы МафIэдзым Сойкэ и ролыр щегъэзащIэ. «Ар апхуэдэу лэжьыгъэшхуэкъым, ролыр щыцIыкIум и деж утыкум укъихьэу цIыхум я гум укъинэжын щхьэкIэ, уегугъупхъэщ. Уеблэмэ роль нэхъыщхьэ зыIыгъхэм нэхърэ нэхъыбэж пхуэщIэн хуейщ», — жеIэ Заирэ.
Джульеттэ хьэмэрэ
Тыргъэтауэ?
Актрисэр щIохъуэпс Къэбэрдей театрым IутIыж Борис и «Тыргъэтауэ» пьесэр щагъэувыжыну. Дехьэх Медея, Филуменэ Мартуранэ я ролхэм хуэди игъэзэщIэну.
— Сэ нэхъыбэу лIыхъужьыгъэ зыхэлъ, сыт хуэдэ къаруми пэщIэтыф, дунейр «зэрагъэдзэкIыну» зыхузэфIэкI цIыхубзхэм я ролхэрщ нэхъ спэгъунэгъур. Джульеттэ е Дездемонэ хуэдэхэм сапэжыжьэщ, — жеIэ Заирэ. Зи гугъу сщIыр романтикэ теплъэ зиIэхэм си хьэлкIи цIыху щIыкIэкIи сатемыхуэу къызэрыслъытэрщ. Ролым псэкIэ упэжыжьэмэ, абы уеныкъуэкъукIэ къикI щыIэкъым, цIыхухэм я фIэщ ухъунукъым. Ауэ псори зэлъытыжар режиссёрырщ, абы спектаклыр зэрилъагъумрэ зэригъэувынумрэщ.
Театрым
гупсысэ
щIахын хуейщ
Заирэ театрыр фIыуэ зылъагъу москвадэсхэм ящотхъу, спектаклыр екIуэкIыху я телефоныр къэзуун дэнэ къэна, зыми и псалъэ зэхэпхынукъым, зыкърахыу къэкIуэнущ жеIэри.
— Ауэ, гу зэрылъыстамкIэ, ди цIыхухэр гушыIэм, спектакль дыхьэшхэнхэм нэхъ есащ. Уеблэмэ спектаклым хэту упщIэ птамэ, жэуап къуатыжынри хэлъщ. Драмэ спектакль уеплъуи зыпхуэгъэпсэхуну, уи псэм тыншыгъуэ пхуегъэгъуэтыну къысщохъу. Узыгъэгузавэу щытам нэгъуэщIу уригъэгупсысы-жынщ е, сэ сщIэрэ, пщхьэщихынщ, — жеIэ Заирэ. — Театрым щIалэгъуа-лэ нэхъыбэ кърашалIэ зэрыхъуам сыщогуфIыкI. Сыту жыпIэмэ, ахэр гушыIэм и мызакъуэу, драмэми егъэсэн хуейщ. Зы теплъэгъуэм и щапхъэ къэсхьынщи, цIыхубзым- рэ цIыхухъумрэ зэщыхьауэ лIы къэгубжьам и щхьэгъусэм и напэр къыщрихулэкIкIэ, тлъагъур сыт?! Ар дыхьэшхэн къыщыхъуу, пэшым щIэсхэм Iэгу еуэн къахэкIынкIи хъунущ. Театрым зы гупсысэ гуэр щIахын хуейщ.
Къэбэрдей тетрым и художественнэ унафэщI Фырэ Руслан игъэувауэ «Унэ лъапIэ» спектаклыр йокIуэкI. Абы еплъахэм я гур къызэфIэнауэ, я нэпсыр щIалъэщIыкIыу щIокIыж. Режиссёрым хузэфIэкIащ нэхъыжьымрэ нэхъыщIэмрэ я зэхуаку дэлъ зэхущытыкIэм уригъэгупсысыну. Ар театрым хузэфIэкIынум и щапхъэщ.
БАГЪЭТЫР Луизэ.
Нэхъыжьхэм я псалъэ
НэхъапэIуэкIэ щIалэгъуалэм я упщIэм естыну жэуа-пым гугъу сригъэхьу щытамэ, иджы ахэр зыщIэупщIэр къызгурыIуэххэркъым.
Раневская Фаинэ.
Зы щIэблэм адрейр толъкъуным хуэдэу «къытолъадэ», нэхъыщхьэращи, зым адрейм теухуауэ зыри ищIэркъым.
Тютчев Федор.
Сыт хуэдэ къэралми и щIалэгъуалэр нэгъуэщI щIыпIэ щапIам хуэдэщ.
Сталь де Жерменэ.
Нэхъыжьхэр ямылъытэнымрэ щIалэгъуалэр фIыуэ ямылъагъунымрэ зэхуэдэ насыпыншагъэщ.
Моруа Андре.
Жьыр щIэм щIеущиер езым ещхьу щимыгъэуэну аркъудеймэ, лейуэ иремыгузавэ: щIэм жьым емыщхь щыуэкIэ иIэжщ.
* * *
ЩIалэгъуэм къелым, гъащIэ къыпоплъэ.
БейтыгъуэнСэфарбий.
Щэнхабзэ
Пшынауэр IэщIагъэ къудейкъым
ДжэгуакIуэм и макъамэ Iэмэпсымэм къарууэ хэлъар (абы и макъамэр къэIуху, зы цIыху къеIусэну хуиттэкъым е ар зэпигъэуну зыми кърикуртэкъым) щIэрыщIэу «къагъэпсэуж» жыпIэну, пшынэр зыгъэбзэрабзэ щIалэгъуалэр ди зэманым нэхъыбэ мэхъу. Абыхэм ящыщщ ди тхыгъэр зытедухуа Къардэн Тимур.
Макъамэ Iэмэпсымэхэм ар зэрыдахьэхым абы и анэм пасэу гу лъитэри, Шэджэм Езанэ къуажэм дэт Музыкэ еджапIэм игъэкIуащ.
— 5-нэ классым сыщеджэрт си анэм Музыкэ школым сыщи-шам, абдежым къыщыщIэдзауи пшынэм и макъамэм сыхэшэпсыхьыпауэ жыпIэ хъунущ. Ар зи фIыщIэу къэслъытэр илъэситхукIэ гугъу зыкъыддезыгъэхьа ди гъэсакIуэ Щадз Ларисэщ. А илъэсхэм Бах, Бетховен, Гайден сымэ я IэдакъэщIэкIхэр къэсщIат, арщхьэкIэ иужькIэ сызытемыкIыжыну къыхэсхар, дауи, ди лъэпкъ пшыналъэхэрщ, — жеIэ Тимур.
Курыт еджапIэр къиуха нэужь, Къардэн Тимур щIэтIысхьащ Щэнхабзэмрэ гъуазджэмкIэ колледжым. Абы пшынауэ ныбжьыщIэм гъунэгъу къыщыхуэхъуащ икIи къыщыдэлэжьащ Санкт-Петербург консерваторэр къэзыухыу Къэбэрдей-Балъкъэрым къэзыгъэзэжа, Кавказ Ищхъэрэм ГъуазджэхэмкIэ и институтым и профессор Шэрыб Валерэ. Шэрыбым и Iэзагъэмрэ щIалэгъуалэм щIэныгъэ зэрабгъэдилъхьэмрэ дихьэхауэ Тимур еджащ а илъэсхэм, абы ехъулIэныгъи къыпэкIуащ. 2007 гъэм Къардэн Тимур Налшык къалэ пшынэ еуэнымкIэ щекIуэкIа VI щIыналъэ зэхьэзэхуэм япэ увыпIэр къыщихьащ, «Петро-Павловские ассамблеи» дунейпсо зэпеуэми (Санкт-Петербург щекIуэкIащ) и зэфIэкI щеплъыжащ. «Ар си дежкIэ зэхьэзэхуэ къудейтэкъым. Пэжыр жыпIэмэ, утыкушхуэ япэу сихьэу арати, къызэгугъуэкIари хэлът. Ауэ согупсысыжри, дуней псом къикIыу апхуэдиз пшынауэ гъэщIэгъуэнхэр къызэкIуэлIа а зэпеуэр сэ дерсышхуэ схуэхъуат», — къыхегъэщ Тимур.
Колледжым и япэ курсым щеджэу пшынауэ ныбжьыщIэм «Джэгу, пшынэ» республикэ зэхьэзэхуэм япэ увыпIэр щызыIэригъэхьащ, Къашыргъэ КIурацэ и фэеплъ зэпеуэми екIуу зыкъыщигъэлъагъуэри, пашэ щыхъуащ. УФ-м и Президентым ищIа Унафэм и фIыгъэкIэ, 2008 гъэм Къардэн Тимур яхэхуащ щIалэгъуалэ зэчиифIэхэм защIэгъэкъуэным теухуауэ ахъшэ саугъэт зыхуагъэфэщахэм. 2012 гъэм абы етIуанэ увыпIэр къыщихьащ Лъэпкъ макъамэ Iэмэпсымэхэм еуэнымкIэ Сочэ къалэ щекIуэкIа дунейпсо зэпеуэм. Къигъэлъагъуэ ехъулIэныгъэхэм къыпэкIуэу, 2012, 2014 гъэхэм абы Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэм и цIэкIэ ят стипендиер къыхуагъэфэщащ. Къыхэгъэщыпхъэщ, Псыхуабэ щекIуэкIа «Гъэм и зэманхэр» 13-нэ дунейпсо зэпеуэми ещанэ увыпIэр абы къызэрыщихьар.
2012 — 2016 гъэхэм Тимур и щIэныгъэм щыхигъэхъуащ Кавказ Ищхъэрэм ГъуазджэхэмкIэ и институтым. Зэреджэм хуэдэурэ, «Къуршым и бынхэр» сабий къэфакIуэ ансамблым пшынауэу лэжьэн щыщIидзащ. 2015 гъэм ар зы пIалъэкIэ щылэжьащ Зеикъуэ къуажэм дэт Сабий музыкэ еджапIэм ныбжьыщIэхэр пшынэм хуигъасэу.
Пшынауэ щIалэр илъэс етIуанэ хъуауэ хэтщ Еуаз Зубер къызэригъэпэща «Бзабзэ» гупым. Ансамблым нэхъыбэу тегъэщIапIэ ищIыр лъэпкъ щIэиным щыщ пшыналъэхэмрэ къафэжьхэмрэщ. «Гупым сызэрыхэтым срогушхуэ, ди гъуазджэм и тхыдэм теухуауэ щIэ куэд къыщызощIэри. Ар, дауи, зи фIыгъэр Еуаз Зуберщ. Си щхьэкIэ сыкъапщтэмэ, иджырей макъамэхэр мыхъуу, сэ нэхъ сыдэзыхьэхыр ипэкIэ диIахэращ. Апхуэдэ куэд Еуазым зэпымыууэ «къетIэщIыжри», дыхегъэгъуазэ», — жеIэ Тимур.
Ансамблым игъэзащIэхэм ящыщщ Тыркум щыпсэу адыгэхэм нэхъ яхъума «Къафэ кIыхь», лъапэрыфэ къафэхэр. «Бзабзэ» гупым дыгъэгъазэ мазэм Налшык къалэм щита «Нанэ и къафэ» концертым нэхъыбэу хагъэхьар апхуэдэ къафэжьхэрт. «Гупым къытхэт Iэпсэ Дианэ зы махуэ гуэрым «ФыкъысхуедаIуэт, кхъыIэ, ди нанэ и къафэм», — жиIэри, и анэшхуэм зэхилъхьауэ щыта зы макъамэ дыкъригъэдэIуащ. Ар лъабжьэ хуэхъуащ ди пшыхьым. ЦIыхухэр яфIэфIу едэIуащ Иорданием щыпсэуа пшынауэ Iэзэ Тыжь Iэбидэт и къафэ зыбжанэ, Iэпсэ Дианэ игъэзащIэу. Си гуапэ зэрыхъунщи, сэри а пщыхьэщхьэм згъэзэщIащ ПщыхьэщIэ Мухьэжыр зэуэу щытахэм ящыщ къафищ».
Тимур жиIам къыхэсхаращи, пшынауэр IэщIагъэ къудейкъым.
КЪАНЩАУЭ Мэлычыпхъу.
