Дохутыр, щIэныгъэлI, жылагъуэ лэжьакIуэ
КъБР-м щIыхь зиIэ и дохутыр, медицинэ щIэныгъэхэм я кандидат, Аруан район сымаджэщым и дохутыр нэхъыщхьэу (70 — 90 гъэхэм), КъБР-м и Парламентым и депутату (I — II зэхуэсыгъуэхэм) щыта Лъэпщокъуэ Хьэжысмел СулътIан и къуэм и ныбжьыр илъэс 80 ирокъу.
Илъэс 80-р зы цIыху гъащIэкIэ мащIэкъым, ар зи гугъу тщIы лIым IуэхущIафэ дахэрэ лэжьыгъэ щхьэпэкIэ гъэнщIауэ къикIуа гъуэгуанэм хуэдэмэ. Къыхиха гъащIэ гъуэгум Лъэпщокъуэ Хьэжысмел хуишащ узыншагъэр хъумэн IэнатIэм и гъурри и цIынэри фIыуэ зыщIэ IэщIагъэлI нэс хъуным, апхуэдэ щIыкIэкIи цIыху куэдым сэбэп яхуэхъуным.
Лъэпщокъуэм илъэс 34-рэ тыхь хуищIащ медицинэ IэнатIэм: Осетие Ищхъэрэ къэрал мединститутыр къыщиуха 1962 гъэм терапевту лэжьэн щIидзэри, Аруан район сымаджэщым и дохутыр нэхъыщхьэу илъэс зыбжанэкIэ щытауэ, 1996 гъэм пенсэм кIуащ.
ЦIыхухэр дэзыхьэх хьэл-щэн дахэ куэд зыбгъэдэлъ Хьэжысмел псынщIэу Iуэхум хэзэгъат. Сымаджэхэм еIэзэным къыщыдэхуэ зэманыр и мащIэ дыдэми, Лъэпщокъуэр щIэныгъэ лэжьыгъэмрэ медицинэр ипэкIэ зыгъэкIуатэ IэмалыщIэхэм лъыхъуэнымрэ хуабжьу дахьэхырт. Зэрылажьэм хуэдэурэ, 1975 гъэм абы кандидат лэжьыгъэр Москва И. М. Сеченовым и цIэр зэрихьэу дэт медицинэ институтым щыпхигъэкIащ. Ар теухуат жьэжьейм ирищIэ мывэхэр къызэрыхах щIыкIэщIэхэм. Къыхэгъэщыпхъэщ, кIуэцI узыфэхэр ультразвук IэмалхэмкIэ къэхутэныр Къэбэрдей-Балъкъэрым щызэтеублэныр Лъэпщокъуэ Хьэжысмел и жэрдэму зэрыщытар.
Сыт хуэдэ Iуэху къримыхьэжьэми, Лъэпщокъуэр зригъуазэр зыщ: медицинэ щIэныгъэмрэ дохутыр IэнатIэмрэ зэпэгъунэгъу щIауэ, щIэуэ къежьэ Iэмалхэр сымаджэм и хущхъуэгъуэ хэлъу къэгъэсэбэпынырщ. Къапщтэмэ, дунейпсо медицинэр зытегъэпсыхьыжар а Iуэхур гъэзэщIа зэрыхъунырщ.
Лъэпщокъуэ Хьэжысмел Аруан куей сымаджэщым и унафэщIу щыщыта лъэхъэнэм къуажэ амбулаторэщIэу 6, сымаджэ 80 щIэхуэу уз зэрыцIалэхэм щеIэзэ отделенэрэ гъуэлъыпIэ 60 зыщIэхуэ гъэлъхуэщрэ районым къыщызэIуахауэ щытащ. Дохутыр нэхъыщхьэм гулъытэ хэха зыхуищIхэм ящыщт и лэжьакIуэхэм псэукIэ зэIузэпэщ яIэныр, щIэгузавэ Iуэхушхуэ я щIыбагъ дэмылъу ахэр я къалэнхэм бгъэдыхьэн папщIэ. Лъэпщокъуэм и жэрдэмкIэ Аруан районым щаухуащ дохутыр IуэхущIапIэхэм щылажьэхэм папщIэ фэтэр 12-у зэхэт псэупIэ унитI. Апхуэдэу ар хущIэкъурт сымаджэщым щылажьэ псори зэгурыIуэу, зэдэIуэжу, зэрыгъэгушхуэу, зэхуэфIу зэрызэкъуэтыным. Дохутыр нэхъыщхьэм хузэфIэкIырт къыдэлажьэхэр езым хуэдэу гъащIэм хуэнэхъуеиншэ, сымаджэхэм яхуэгумащIэ, лэжьыгъэм хуэ- жыджэр ищIын.
Лъэпщокъуэ Хьэжысмел Iыхьэ лейуэ и гуапэт IэщIагъэлI ныбжьыщIэхэм, медицинэм хуэлэжьэныр къыхэзыхахэм сыт хуэдэ IуэхукIи ядэIэпыкъуну. Ди къэралми нэгъуэщI щIыпIэ куэдми щыцIэрыIуэу, медицинэмкIэ еджагъэшхуэхэу Пытель Антонрэ Юрэрэ, СССР-м и Къэрал саугъэтым и лауреат, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь Лопаткинэ Аннэ сымэ я гъэсэн Лъэпщокъуэр дохутырхэм я къэралпсо зэхыхьэхэм, щIэныгъэ конференцхэм кIуэрт икIи нэIуасэ къыхуэхъурт зи IэщIагъэм фIыуэ хэзыщIыкI, узыфэ зэмылIэужьыгъуэхэм еIэзэ дохутыр куэд. Апхуэдэ зэпыщIэныгъэфIхэр къигъэсэбэпурэ ар ядэIэпыкъуащ ди щIыпIэм щыщ сымаджэ куэдым.
Хьэжысмел и цIыху щIыкIэм, хьэл-щэным, дуней тетыкIэм щхьэхуэу я гугъу пщIымэ, ар къызэрымыкIуэу къэухь нэху, гу къабзэ зиIэ, зэпымыууэ щIэм лъыхъуэ, фIыр зи IэрыкI цIыху гъуэзэджэщ, къэзыухъуреихьхэри езым ещхь защIэ ещIыф. Абы иригъэджа, дохутыр IэщIагъэм хигъэгъуэза куэд щолажьэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и къалэхэми районхэми, дэтхэнэ зыми а лIым и цIэр фIыкIэ зэрыжиIэфынуми шэч къытедмыхьэу.
И гъащIэм щыщу зы махуи зы сыхьэти Iуэхуншэу игъэкIуакъым Хьэжысмел. Узыншагъэр хъумэн IэнатIэм щыпэрыта илъэсхэм езым и дохутыр Iэзагъэми къыдэлажьэхэм я зэфIэкIми зэрыхигъэхъуэным хущIэкъуащ, уеблэмэ лэжьыгъэм и пIалъэу зэхуихьэсахэр медицинэм епха законыщIэхэр къэунэхуным лъабжьэ хуищIащ. КъБР-м и Парламентым и депутату щыщыта лъэхъэнэм, Лъэпщокъуэм и жэрдэмкIэ икIи и нэIэм щIэту къащта законхэр нобэми мэлажьэ. Депутату щытыху, Хьэжысмел хэлIыфIыхьащ республикэм и дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ, медицинэ IэнатIэр езыгъэфIэкIуэн Iуэхухэр зэфIэхыным, хэхакIуэхэм зэрызыкъыхуагъазэ упщIэ жэуапыншэу къызэримыгъэнэным хущIэкъуу лэжьащ.
Парламентым и зэIущIэхэм мызэ-мытIэу Лъэпщокъуэм къыщиIэтащ цIыхухэм (псом хуэмыдэу ветеранхэмрэ ныкъуэдыкъуэхэмрэ) уасэ щIамыту хущхъуэ яIэрыхьэным, узыншагъэр хъумэн IэнатIэм мылъку зэрыхухах щIыкIэм, нэгъуэщI Iуэхугъуэхэми я зэфIэхыкIэм теухуа псалъэмакъхэр. Налшык къалэ дэт эндокринологие центрыр къызэIуахыныр зи жэрдэму щытари а медицинэ IуэхущIапIэр лажьэу яутIыпщыху гумызагъэу ядэIэпыкъуари Лъэпщокъуэ Хьэжысмелщ. Узыфэр хэмытIасэу щагъэбелджылы икIи щагъэхъуж апхуэдэ IуэхущIапIэ республикэм иIэн хуейуэ къилъытэу лъэIукIэ КъБР-м а лъэхъэнэм и Президенту щыта КIуэкIуэ Валерэ зыщыхуигъазэм, Лъэпщокъуэм и жэрдэмым гъуэгу игъуэтащ. ИкIи зи гугъу тщIы медицинэ IуэхущIапIэр Къэбэрдей-Балъкъэрым къызэрыщызэIуахар икъукIэ щхьэпэу къыщIэкIащ: узыфэр щыуагъэншэу къэзыхутэ Iэмэпсымэ лъэщхэр щызэхуэхьэса, эндокринологиемкIэ IэщIагъэлI лъэрыхьхэр щылажьэ центрым и фIыщIэкIэ ди цIыхухэм Iэмал яIэщ узыфэ зэмылIэужьыгъуэхэр хэмытIасэу ягъэхъужынымкIэ, и чэзум фIэмыкIыу дэIэпыкъуэгъу ягъуэтынымкIэ.
Лъэпщокъуэ Хьэжысмел пэжым иригъуазэ, захуагъэм тет, сыт хуэдэ Iуэхуми еплъыкIэ пыухыкIа хузиIэ цIыхущ. Жэуаплыныгъэ лъагэ зыхэлъ лэжьакIуэшхуэщ, гу хьэлэлщ, зэпIэзэрытщ, и дэIэпыкъуэгъу хуэныкъуэу зыкъыхуэзыгъазэ дэтхэнэ зыми зыщIигъэкъуэну хьэзырщ, сыткIи уи дзыхь зэбгъэз хъуну ныбжьэгъущ, къыхиха IэщIагъэм хуэпэж дохутырщ, сыт и лъэныкъуэкIи щапхъэ зытрах цIыху щыпкъэщ Хьэжысмел. И щIэныгъэри, и зэфIэкIри, и псэм и хуабагъри цIыхухэм зэралъигъэсыным хуэпабгъэу къогъуэгурыкIуэ ар, къикIуа гъащIэ гъуэгуанэр зэрыгъэнщIа Iуэхухэмрэ ар къэзыухъуреихьхэм зэрахущытымрэ тепщIыхьмэ. Ар зыхущIэкъуари цIыхухэм я узыншагъэр хъумэнымрэ егъэфIэкIуэнымрэщ, аращ абы ди лъахэгъухэм я фIыщIэ мыухыжыр къызэрилэжьар.
И ныбжьыр здынэса илъэс бжыгъэ дахэмкIэ сехъуэхъуу, сыхуейщ Лъэпщокъуэ Хьэжысмел зыхуэзгъэзэну: гъащIэм хууиIэ гукъыдэжыр мыужьыхыу, уузыншэу, уи цIыхуфIагъым фIыуэ къыпэкIуэр уи нэгу щIэкIыу, жылагъуэм и зэIузэпэщым зэпымыууэ хуэбгъэлажьэ уи акъылыр жану куэдрэ дяпэ Тхьэм уригъэт, Хьэжысмел! Уэ урищапхъэщ IэщIагъэлI гумызагъэм, цIыху нэсым, жылагъуэ лэжьакIуэм, щIэм хуэпабгъэ щIэныгъэлI емызэшыжым. УкъызыхэкIа лъэпкъымрэ ущалъхуа щIыналъэмрэ уи зэфIэкIым хэмыщIу иджыри ухуэлэжьэну сынохъуэхъу!
Дадэ Суфадин.
