Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
Псалъэжьхэр
А сигу, зыIэжьэ, а си жьэ, зыубыд
Абдж щыкъуейм лъапцIэу ухэмыувэ.
Закъуэныгъэ нэхърэ — Iэл къыбдис.
Абы бгым зыщидзыжмэ, уэ вийкIэ увэну? («Умыфыгъуэ, умыижэ» жыхуиIэщ).
Нанэм щIыгъур дадэщ.
Адыгэ и хьэщIэ быдапIэ исщ.
Гъунэгъур унэгъущ, къигъунэгъужыр гъунэгъущ.
Нэгум щIэтыр нэм хуэдэщ.
АдрыщIым ущIэдэумэ, мыдрыщIыр къыплъысынщ.
А сигу, зыIэжьэ, а си жьэ, зыубыд.
Жьы зэрымысым нэмыс илъкъым, щIэ зэрымысым насып илъкъым.
Ажалым пхъуантэ кIуэцIми укъыщигъуэтынщ. («Умыкъэрабгъэ» жыхуиIэщ).
Насыпыр фызым къыдокIуэ.
Гъатхэ дыгъэ си нысэ типси, бжьыхьэ дыгъэ сипхъу типсэ.
Къурагъыр ираупсэящ. (Къэшэгъуэ, дэкIуэгъуэ чэзур зылъыса щIалэм е хъыджэбзым хужаIэ).
КъуэфI и анэ гуфIэ щигъащIэркъым.
Ажалым умылъыхъуэ — езым укъигъуэтынщ.
Гум фIэIэфIыр нэм фIэдахэщ.
Акъыл зимыIэм насып иIэкъым.
Анэм лъэгу щIэтын зыхуэщI.
Зи щхьэ уи унэ исым и псэ уи унэ илъщ.
Зи Iуэху зыфIэмыбэрэ зи бын зыфIэмыдахэрэ щыIэкъым.
АкъылыфIэм делэми бзэ къыхуегъуэт.
ЖэмлъакъуэшкIэиукIрэ?
Ди сурэт гъэтIылъыгъэхэр
Измаил-Бей уIэгъэ хъуащ. Сурэтыр Адт Виктор ищIащ.
ГъэщIэгъуэнщ
Нобель и саугъэтыр
Ар ятын щIадзащ 1901 гъэм. Саугъэтыр зыхуагъэфащэр щIэныгъэм, щэнхабзэм я зыужьыныгъэм хэлъхьэныгъэфI хуэзыщIхэмрэ мамырыгъэр хъумэным хуэщхьэпэхэмрэщ. А саугъэтыр ят Нобель Альфред щылIа махуэм — дыгъэгъазэм и 10-м. Щатыр Швециерщ. Саугъэтыр къыхокI а фондым иIэ хэхъуэм.
Бжыгъэхэм я бзэкIэ
Тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор Бгъэжьнокъуэ Барэсбий зэритхымкIэ, илъэсищэкIэ екIуэкIа Кавказ зауэм адыгэу цIыху мелуанитIым нэс хэкIуэдащ, абы и зэранкIэ я хэкур ябгынащ цIыху мелуаным щIигъум.
КIэртIофыр къыздикIар
КIэртIофыр къыщежьауэ къалъытэр Эквадорымрэ Перумрэщ. ХVI лIэщIыгъуэм и пэхэм а къэкIыгъэ хьэлэмэтыр Испанием къашащ, итIанэ Европэ псом лъэIэсащ, фIыуэ ялъагъуу, егугъуу ящIэуи щIадзащ. Нэхъ иужьыIуэкIэ Урысейми къэсащ. Ауэ, пэжщ, абы щыгъуэ ди деж къэса кIэртIофымрэ нобэ къэдгъэкIымрэ зэщхьыжкъым, лIэужьыгъуэ куэд къагъэхъуащ, нэхъ бэви хъууэ, щIыпIэ нэхъ щIыIэхэри езэгъыу. Иджы кIэртIофыр Урысей Федерацэм и щIыпIэ куэдым фIыуэ щохъу. Ар иджы щIакхъуэ етIуанэуи ябж.
Дохъушокъуэ Синэ.
Шхыныгъуэхэр
ХьэлIамэ-кIупIинэ
Нартыху хьэжыгъэкIэ япща тхьэвым я Iэр псы щIыIэм хащIэурэ хьэтыкъ хуэдизурэ тхьэв тыкъыр къыпач, топ цIыкIу хуэдэурэ ягъэджэрэзри, абы и кум хуэзэу кумб хуащI, джэдыкIэ ихуэн хуэдэу. Ар шыгъу зыхэдза псы къэкъуалъэм халъхьэри, хьэзыр хъуху ягъавэ. ЧымчыркIэ къыхахыжри, псы щIыIэ щIагъэж. ХьэлIамэ-кIупIинэм и кум джэдыкIэ ивыкIа укъэбза иралъхьэ, шыгъу трагъэщэщэжри, хуабэу яшх. Шэ, шатэ дашх. ХьэлIамэ-кIупIинэр нэхъ зыхуагъэхьэзырыр цIыкIухэрат. ХьэлIамэ-кIупIинэм джэдыкIэ гъэва и гъусэмэ дияуэ яшхыркъым, джэшщхьэбжь уещIри.
Халъхьэхэр (зы цIыху Iыхьэ):
Нартыху хьэжыгъэм къыхэщIыкIа хупцIынэ — г 120-рэ
ДжэдыкIэу — 1
Шыгъуу — узыхуейм хуэдиз.
Тхьэв и гъусэу гъэва джэдыщIэ
Джэд гъэкъэбзар псы щIыIэкIэ ятхьэщI, ягъэгъущ, зэпкърах, шыуан лъэщIабгъуэм иралъхьэ, псы щIыIэ тIэкIу щIакIэ, шыгъу тракIутэ. Тхьэв ягъэхьэзырар лым и щIыIум сатыру тралъхьэ, шыуаныщхьэр трапIэжри, зэ къытрагъэкъуалъэ. ИтIанэ мафIэ цIыкIум тету лыри тхьэври хьэзыр хъуху, дакъикъэ 20-25-кIэ, ягъавэ. Iэнэм щытрагъэувэкIэ тхьэв вар тепщэчым иралъхьэ, абы лыр тралъхьэ, зыхэвыкIа лэпсым щыщ тракIэж. Пщтыру яшх.
Тхьэвыр зэращIыр: Гуэдз хьэжыгъэ ухуэнщIам и кур кумб ящI, абы шыгъу, джэдыкIэ хэлъу псы щIыIэ иракIэри, фIыуэ япщ. Нэхъ щабэ хъун щхьэкIэ ар хъыдан тепхъуауэ дакъикъэ 20 — 25-кIэ щагъэт. Хьэзыр хъуа тхьэвыр хьэжыгъэ зытеуда Iэнэм тралъхьэри, и Iувагъыр мм 2, и кIыхьагъыр см 55-рэ, и бгъуагъыр см 30 хъууэ хупхъэкIэ яху. Абы и щIыIум тхъу щахуэ, бжьын цIынэ, къуэнтхъурей упщIэта, шыбжий сыр плъыжь, джэдгын, бурш хьэжа тракIутэ. ИтIанэ тхьэвыр жэрумэм хуэдэу яшыхь мыгъум дыдэу, и кIапэр джэдыкIэпскIэ зэтрагъэпщIэж, и кIыхьагъыр см 2, и хьэлъагъыр г 20 — 25-рэ хъууэ сэкIэ зэпаупщI.
Халъхьэхэр (цIыхуитху Iыхьэ):
Джэдылу — г 500
Псы щIыIэу — г 230-рэ
Гуэдз хьэжыгъэу — г 350-рэ
Тхъууэ — г 50
Псыуэ — г 120-рэ
ДжэдыкIэу — 1
Бжьын цIынэу, къуэнтхъурейуэ, шыгъуу, шыбжийуэ, буршу, джэдгыну — узыхуейм хуэдиз.
Къубатий Борис.
ПщIэну щхьэпэщ
Кофе, какао, фафIэгын
Кофер Европэм къыщысар 1592 гъэрщ, япэу зыIэрыхьари франджыхэрщ. Еджагъэшхуэхэмрэ дохутырхэмрэ зэдауэрт абы и сэбэпынагъымкIэ, языныкъуэхэм ар щхъухьу, къэбгъэсэбэп мыхъуну къалъытэрт, адрейхэм щаIуэжырт ар икъукIэ сэбэпу, щхьэпэу. ИтIанэ мурад ящIащ кофер цIыхухэм я деж щагъэунэхуну. Зэгуэрым, лIитI я судыр укIкIэ ящIат. УнафэщIхэмрэ еджагъэшхуэхэмрэ зэгурыIуащ а лIитIым я деж кофемрэ какаомрэ щагъэунэхуну. Махуэ къэс а тIур стэкан щырыщ ирагъафэу щIа-дзащ, я узыншагъэм зэрызихъуэжым кIэлъыплъыну зы дохутыри ирагъэбыдылIащ. Езы дохутырыр зэфэр шейт. Апхуэдэу зэманыр кIуэурэ, лIитIым якIэлъыплъ дохутырыр илъэс 64-м иту дунейм ехыжащ, кофе ефар илъэс 70-м нэскIэ псэуащ, какао ирагъэфам илъэс 80 къигъэщIащ.
Апхуэдэ къэхутэныгъэм иужькIэ, еджагъэшхуэхэм къагуры- Iуащ кофери какаори цIыхум и узыншагъэм зэран зэрыхуэмыхъур. КъыфIэбгъэкIмэ, ахэр зыкъомкIэ зэрысэбэпыр. Нэхъ иужькIи цIыхушхуэ куэдым къагъэлъэгъуащ кофер зэрысэбэпыр.
Швед ботаник еджагъэшхуэ Линней Карл итхыжат пщэдджыжьым къызэрытэджу кофе фалъэ цIыкIу иримыфауэ зыри имыщIэфу зэрыщытар. Франджы тхакIуэшхуэ Вольтер и унэм кофе щIэмытмэ, лэжьэн щIидзэххэнутэкъым. Зы махуэ дэкIыртэкъым абы кофе фалъэ цIыкIуу 50 хуэдиз иримыфу. НэгъуэщI Франджы тхакIуэшхуэ Бальзак Оноре абы къызэрыкIэрыху щыIэтэкъым. Абыхэм тхыгъэ хьэлэмэтхэр я Iэдакъэ къызэрыщIэкIам нэмыщIи, гъащIэшхуэ къагъэщIащ.
Кофер къызыпыкIэр жыгышхуэкъым. Нэхъыбэу къыщохъу Бразилием, Индием, Индонезием, сыт щыгъуи хуабэу щыщыт щIыпIэхэм. Зы жыг цIыкIуми куэд къыпыкIэркъым — нэхъыбэу килограммитIщ. А жылэхэр къыпач, ягъэгъу, яхьэжыж. Абы мэ гурыхь, гуакIуэ иIэщ. Кофем цIыхум и Iэпкълъэпкъым дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ пкъыгъуэхэр хэлъщ. Апхуэдэщ, къапщтэмэ, кофеиныр (проценти 2,7-рэ), белокыр (процент 13), фошыгъур (проценти 8), кислота зэмылIэужьыгъуэхэр (проценти 5-м нэс), дагъэу процент 15, витамин РР-р, нэгъуэщIхэри. Кофем жейбащхъуэу, езэшауэ, ешаелIауэ, гукъыдэжыншэу щыт цIыхум тыншу икIи псынщIэу щхьэщех а хьэлъагъхэр, дэрэжэгъуэ кърет, къаруи къыхелъхьэ.
ИтIанэ мы жылэм хущхъуэгъуэ зыбжанэ къыхащIыкI. Пэжщ, кофем сабийхэмрэ зи ныбжь хэкIуэтахэмрэ емыфэмэ нэхъыфIщ. ИтIанэ мыбы зыщадзеин хуейщ зи лъыр дэуейхэм, зи гур тэмэму мылажьэхэм, зи лъатэр узхэм, зи тхьэмщIыгъум сэкъат гуэр иIэхэм.
Какао
Какаор кофем и «къуэшу» къэплъытэ хъунущ. КъызыпыкIэ жыг цIыкIухэри къапыкIэ жылэхэри зэщхьщ. Ауэ зэхэлъыкIэкIи я мэкIи зэщхьэщокI. Какаом языныкъуэхэр шоколад жыгкIи йоджэ. Абыи щхьэусыгъуэ иIэщ. Какаом шоколад къыхащIыкI. Какаор хэлъ пкъыгъуэхэмкIэ, витаминхэмкIэ кофем нэхърэ куэдкIэ нэхъ къулейщ. Къапщтэмэ, абы хэлъщ граммищэ къэс хуэзэу белокыу грамми 3,4-рэ, углеводу — грамм 92-рэ, дагъэу — грамми 2,2-рэ, кислота зэмылIэужьыгъуэу грамми 3-м нэс, витаминхэу Е — мг 5, С — мг 30, В1 — мг 0,7, В2 — мг 0,8, РР — мг 9, В6 — мг 1, В12 — мг 0,5, Н — мг 0,6, нэгъуэщI куэди.
СыткIэ сэбэп какаор? КуэдкIэ! Псом япэу, абы лъынтхуэр, псом хуэмыдэу щхьэ куцIым хэлъыр егъэкъабзэ, лъым холестериныр къыхех, гур, жьэжьейр, тхьэмщIыгъур, зэзыр тэмэму егъэлажьэ, лъатэми, кIэтIийхэми сэбэп яхуохъу, IэфIу уегъэжей. КъыкIэлъыкIуэу, гукъыдэж къует, ешаелIауэ ущытмэ, пщхьэщех. АдэкIэ, какао ефэхэм я фэр щIэх кIуэдыркъым, абы нэкIур зэригъалъэркъым, шэщIауэ, узыншэу щегъэт. Нэхъыщхьэжращи, Скандинавием щыIэ къэралхэм, псом хуэмыдэу Норвегием и еджагъэшхуэхэм къызэрахутамкIэ, какао куэдрэ ефэм и гурыхуагъэр кIуэдыркъым, уеблэмэ, еджакIуэхэм, студентхэм экзамен щатынухэм деж какао фалъэ цIыкIу ирагъафэ.
Какаор кофем иджыри нэгъуэщI зыкIэ къыщхьэщокI. Мыбы псори ефэ хъунущ, зи ныбжьыр илъэс 16-м нэмысахэри, илъэс 60-м щхьэдэхахэри. Какаом къыхэщIыкIа шоколадри пшхыну сэбэпщ. Ар зи лъыр мащIэхэм къахуэщхьэпэнущ.
ФафIэгын
ФафIэгыныр (цикорий) ищхьэмкIэ зи гугъу тщIахэм зыкъомкIэ къащхьэщокI икIи абыхэм йофIэкI. Ар ди щIыпIэхэм куэду къыщохъу. Нэхъыбэу къыщокI гъуэгубгъухэм, хадэхэм, мэкъупIэхэм. Налшык и уэрамхэми и паркхэми куэду ущрихьэлIэнущ. Езыр къэцIыхугъуафIэщ. И тхьэмпэхэр кIыхьщ, и гъэгъахэр щIыхуфэщ, къащхъуэщ. КъэкIыгъэр Iэщым яшх, абыхэм бжьэхэм фо къыхах. И лъабжьэр куууэ йокIых, быдэщ. Хущхъуэгъуэр нэхъыбэу зыхэлъри аращ.
Псом ящхьэжращи, фафIэгыным и лъабжьэм кофе къыхащIыкI, щIыпIэ хуабэхэм кърашу дызэсэжам ещхьыркъабзэщ и теплъэкIи, и IэфIагъ-дыджагъкIи. Ауэ мыр абы куэдкIэ йофIэкI. Мыбы кофеин хэлъкъым. Абы къыхэкIыу мыр гум, тхьэмщIы- гъум, Iэпкълъэпкъым щыщ нэгъуэщIхэми зэран хуэхъуркъым. Езыр уефэну гурыхьщ.
ФафIэгыным хэлъщ минеральнэ пкъыгъуэ зыбжанэ — А, Е, С, В1, В2, В12, РР, нэгъуэщI витаминхэри. Ар сэбэп хуохъу зи зэрытыпIэхэр узхэм, зи тхьэмщIыгъур, жьэжьейр, зэзыр, чэр тэмэму мылажьэхэм, зи лъатэр, кIэтIийхэр зэIыхьахэм. Псом хуэмыдэу мыр сэбэп яхуэхъунущ фошыгъу уз зиIэхэм, сыту жыпIэмэ, мыбы хэлъ инсулиныр апхуэдэ узхэм йобэн.
Урым Хьэлий.
ФщIэн папщIэ
Аруан Iуащхьэхэр
Евразием и Iуащхьэ нэхъ ин дыдэхэр здэщыIэр Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэрщ.
Археологием и фэеплъ телъыджэу КъБР-м и Аруан районым щыIэхэм я лъабжьэр къыщожьэ ди эрэм и пэкIэ IV — III лIэщIыгъуэхэм икIи мейкъуапэ щэнхабзэм хохьэ.
Пирамидэхэм я ныбжьщ
— Псори зэхэту Iуащхьэхэр 50-м щIегъу, абыхэм ящыщу 3-р я инагъкIэ адрейхэм къахощ. Аруан Iуащхьэ гупым хэтхэм я нэхъ ин дыдэм и лъагагъыр метр 30, и хъуреягъым къиубыдыр диаметри 150-м щIегъу, — жеIэ тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, ЩIэныгъэмкIэ урысей академием АрхеологиемкIэ и институтым и щIэныгъэлI нэхъыжь Амиров Шахмардан. — Iуащхьэм и инагъым къегъэлъагъуэ абы щIалъхьар пщIэшхуэ зиIэ цIыхуу зэрыщытыр. Хуэбгъэфащэ зэрыхъунумкIэ, ар лъэпкъ гуэрым и унафэщIу щытагъэнущ. Абы и пщIэмрэ и зэфIэкIымрэ щыхьэт тохъуэ Iуащхьэр щIыным мылъкушхуи лэжьыгъэшхуи зэрытрагъэкIуэдар. IV — III лIэщIыгъуэхэм апхуэдэ Iуащхьэхэр здэщыIар Месопотамие Ипщэмрэ Мысыр Ищхъэрэмрэщ.
ЩIэныгъэлIхэм къызэралъы-тэмкIэ, Аруан Iуащхьэ-иныжьхэр Хеопс пирамидэхэмрэ Шумер пщыхэм я кхъэхэмрэ я ныбжьщ.
Лъабжьэр Кавказым къыщежьэрэ?
А зэман жыжьэм Кавказ Гупэм и та-фэ щIыналъэхэм щыпсэуахэр къэралыгъуэр зэфIэувэным нэмысу щIыпIэм иIэпхъукIащ, щIыуэпсым зэхъуэкIыныгъэшхуэхэр къызэрыщыхъуам къыхэкIыу. ЗэрыхуагъэфащэмкIэ, щIыпIэ нэхъыфI къалъыхъуэу абыхэм Кавказ АдрыщIымкIэ яунэтIащ, адэкIэ Анатолиемрэ Иранымрэ кIуащ. Ар-уан Iуащхьэхэм я щэхухэр къызэIухынымкIэ къэхутэныгъэхэр нэгъэсауэ ирагъэкIуэкIмэ, абы тхы-дэм зэхъуэкIыныгъэхэр хилъхьэнущ — Урысей щIыналъэм къэралыгъуэр щыщызэфIэува зэманыр илъэс минкIэ игъэIэпхъуэнущ! Адыгэ Республикэм щыIэ, метр 11 зи лъагагъ Мейкъуапэ Iуащхьэ цIэрыIуэр къыщатIым хьэпшып гъэщIэгъуэн куэд къыщагъуэтауэ щытащ. Ахэр псори Эрмитажым щахъумэ. АтIэ абы нэхърэ хуэдищкIэ нэхъ ин Аруан Iуащхьэм сыт хуэдиз хьэпшып къыщIэкIынур?
— Iуащхьэ телъыджэхэр джыным щIэныгъэ, музей мыхьэнэхэм я закъуэкъым яIэр, — жеIэ Амировым. — Къагъуэтыну хьэпшыпхэм жылагъуэ мыхьэнэи иIэнущ, абыхэм щэху куэд къызэIуахынущ икIи, шэч хэлъкъым, мейкъуапэ щэнхабзэм хуаIэ еплъыкIэм зэрызригъэхъуэжынум.
Фэеплъ телъыджэхэр къахутэн щIадзэнущ фокIадэ мазэм. Абы щрагъэкIуэкIыну археолог лэжьыгъэхэм пасэрей Iуэху бгъэдыхьэкIэхэм къищынэмыщIауэ, иджырей технологие Iэмалхэри къыщагъэсэбэпынущ. Iуэхум зэманышхуэ текIуэдэнущ, нэхъ мащIэ дыдэу илъэси 4 — 5-кIэ абы лэжьыгъэхэр щекIуэкIынущ.
Экспедицэр федеральнэ, щIыналъэ IуэхущIапIэ зыбжанэм я зэфIэкI зыхалъхьэну щIыналъэ проектышхуэу щытынущ. Псом хуэмыдэу абы лэжьыгъэшхуэ халъхьэнущ ЩIэныгъэхэмкIэ урысей академием АрхеологиемкIэ и институтымрэ Пушкиным и цIэр зезыхьэ СурэтыщI гъуазджэхэмкIэ къэрал музеймрэ. Экспедицэм и пашэу щытынущ дунейпсо археологием щыцIэрыIуэ, ЩIэныгъэхэмкIэ урысей академием и член-корреспондент Мунчаев Рауф. Iуэхум хэтынущ къэралым и хэгъэгу зэмылIэужьыгъуэхэм щыщ щIэныгъэлIхэр, къэхутакIуэхэр. Аруан Iуащхьэхэм я щэхухэр къызэIуахынущ щIыгулъыр зыджхэм, археозоологиемкIэ, дендрохронологиемкIэ, антропологиемкIэ IэщIагъэлIхэм.
ЗэзыдзэкIар Къэбарт Мирэщ.
Псалъэзэблэдз
ЕкIуэкIыу:1. Щхьэгъусэм и къуэш. 3. «… Республикэм и ЛIыхъужь» цIэр къыфIащащ генерал Сосналы СулътIан, Къардэн Генэ, Дзэгуей Аскэр, Шорэ МуIэед, Бекъалды Феликс, ТIыхъужь Александр, Щэрдан Анзор сымэ. 7. Щыкъум яхыхьэжа лIы. 8. ЕуэкIыпIэ. 10. Зыми имылъэгъуами, апхуэдэ пэшэгъу зиIэ цIыхубз щыIэу яIуатэ. 11. ЦIыху уэд, зи къупщхьэхэр къыхэплъ. 14. …-хьэхуэ жысIэми, си унэ ныкъуэщIыр икIэм нэзгъэсыжащ. 15. УнэлъащIэм щыщ. 17. КъуэкIыпIэ Гъунэгъум щыIэ хьэрып къэрал къулейсыз. 18. Емыгупсысыщэу Iуэху гуэрхэр къезыхьэжьэ цIыху псынщIэ. 22. Губгъуэм ит Iэщыхъуэр уаеми уэлбанэми щызыхъумэ щыгъын. 23. Мэлыц щабэ. Е … бостей. 27. Жьэ бзаджэ зыщIэт цIыху. 28. Къазыхъум, гуэгушыхъум я бгъэм тет пшэрыпIэ. 29. Хьэпщхупщ шынагъуэ. 32. Зи пэр щимэу пылъыкIа мастэ пIащэ. 33. Течыгъуей, щхьэхынэ. 34. Бэрбэч ХьэтIутIэ и ужькIэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и ректору щыта.
Къехыу:1. Пхъэм къыхабзыкI бжэмышх цIыкIу. 2. Iэпкълъэпкъ екIу зиIэ щIалэ бжьыфIэ. 4. Нэхъапэм адыгэхэм абыкIэ я унащхьэр ягъэбыдэрт. 5. Гур … дыгъур ирожэ. 6. Къэбэрдейм и иужьрей пщы … Жанхъуэт Ку- шыку. 9. … пыIэ. 11. Махъсымэм халъхьэ пщагъэ. 12. Зи пхъафэр щхъуафэ-фIыцIафэ, псэуалъапхъэ къызыхах жыг. 13. Псы, гъэш зракIэ. 16. КъурIэн цIыкIу. 18. ХьэкIэкхъуэкIэр къэзыукI цIыху. 19. Къамэ Iэпщэр зэрагъэщIэращIэ дыжьын фIыцIэ. 20. Бжейм къыпыкIэ жылэ, цIыхум яшхыу. 21. Шындырхъуохэм я унэ. 24. ХадэхэкI. 25. Уэшх, уэс зыщIэт жьапщэ ин. 26. Илъэс зытIум ит шыщIэ. 30. Ефэндыхэм я нэхъыщхьэ, хеящIэ. 31. Егъэлеяуэ къэгубжь, гу-щIэгъу зыхэмылъ цIыху пхъашэ.
Зэхэзылъхьар Мыз Ахьмэдщ.
Мэкъуауэгъуэм и 22-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу:1. ЩIэжьей. 3. Абрэдж. 7. Шындэбзий. 8. Лъагъуэ. 10. Къру. 11. Хуарэ. 15. Жэпкъ. 16. Арыкъ. 19. Триполи. 21. КIэ. 22. Кхъужь. 23. Брежнев. 28. Надэ. 29. Гъэхъуж. 33. Хьэлу. 35. Пкъы. 36. Къуныжь. 37. Краснодар. 38. Жагъуэгъу. 39. Мэсей.
Къехыу:1. ЩIыIалъэ. 2. Емышэ. 4. Бзииху. 5. Джэдгъэф. 6. Пэтрэ. 9. Гъубжэ. 12. Аркъэ. 13. Епэр. 14. Брул. 17. Апажэ. 18. ГъукIэ. 20. Яжьэ. 24. Радэ. 25. Есэп. 26. Анэл. 27. Бжэн. 30. Щхьэмыж. 31. Пкъынэ. 32. Бжьамий. 34. Уардэ. 36. Къутахуэ.
