Урысейм ис лъэпкъхэм я литературэ
ЩэкIуэгъуэм и 3-м «Урысейр – нобэ» хъыбарегъащIэ агентствэм и IуэхущIапIэм щекIуэкIащ «Урысейм ис лъэпкъхэм я литературэ» антологием и лъэтеувэр. Иджы тхылъ еплIанэ утыку къизыхьа проектым и мыгъэрей къыдэкIыгъуэр драматургием хухахащ. Пьесэ 72-рэ зэрыхуа тхылъым ирагъэуващ Урысейм ис лъэпкъ 40-м къыхэкIа тхакIуэхэм я IэдакъэщIэкIхэр. Хуабжьу дыщогуфIыкI зи гугъу тщIы антологием адыгэ усакIуэ-драматургхэу IутIыж Борис, Шыд Юрий, Къаныкъуэ Заринэ, Бемырзэ Зураб сымэ я тхыгъэхэр зэрихуам.
«ЩIыналъэ щхьэхуэхэм щыщ тхакIуэхэм я фIыгъэкIэ дэ Iэмал догъуэт ди къэралым щыпсэу лъэпкъхэм я псэукIэм щыгъуазэ зытщIыну, абыхэм я тхыдэр зэрызэфIэува щIыкIэр къэтщIэну, — жиIащ презентацэм къыщыпсэлъа, ГИТИС-м и режиссёр Заславский Игорь. — Дэ иджыри дыщIохъуэпс абыхэм я зэхуаку телелъэмыжхэр щызэпрытшу, а щIыналъэхэм щатха пьесэхэм студентхэр къедгъаджэурэ цIыхухэм зэхедгъэхыну. Ди къэралым щыщ тхакIуэхэм я Iэдакъэ къыщIэкIа а тхыгъэхэр дэIэпыкъуэгъушхуэ яхуэхъунущ бгъэув хъуну пьесэхэр къызэмэщIэкI лъэпкъ театрхэми».
Лъэпкъ зэкъуэтыныгъэм и махуэм ирихьэлIэу, «Урысейм ис лъэпкъхэм я литературэ» проектым и къызэгъэпэщакIуэ гупым Президентым и саугъэтыр иратащ.
«Президентым и саугъэтыр яхуэфащэ дыдэу зрата ди къызэгъэпэщакIуэхэм сохъуэхъу, — щыжиIащ интернет IэмалкIэ ирагъэкIуэкIа зэIущIэм Къаныкъуэ Заринэ. — Иужьрей илъэс тIощI-щэщIым мыбы хуэбгъэдэн Iуэху зэфIэхыкIэ си нэгу зэрыщIэмыкIамкIи щыхьэту сыкъоув. И зыубгъукIэкIи, и зэфIэхыкIэкIи, зрагъэувэ жыпхъэмкIи Iуэху нэгъэсакIэ узэджэфын проектым и лэжьыгъэр тхылъыр къызэрыдэкIым деж щиухыркъым, тхакIуэхэр фестивалым щызэхуешэсри, зэпсэлъэну, зэрыцIыхуну Iэмал ярет. Адыгэхэм ещхьу, зи бзэр кIуэдыжхэм хабжэ лъэпкъхэм я дежкIэ абы и уасэр къыпхуэмылъытэнщ».
Щхьэж утыку кърихьа и пьесэм тепсэлъыхьыну Iэмал щратым, я псалъэхэр зэпэджэжрэ зы лъэпкъ къызэрыбгъэдэкIар наIуэу, екIуу икIи купщIафIэу я гупсысэхэр утыку кърахьащ зыми щIэрыщIэу къегъэцIыхужын хуэмей адыгэ лIыкIуэхэм.
Антологием ихуа езым и пьесэм тепсэлъыхьыным ипэ къихуэу, Къаныкъуэ Заринэ и гугъу ищIащ адыгэ драматургием и лъабжьэр зыгъэтIылъа Шортэн Аскэрбии, драмэри, комедиери, трагедиери зэхуэдэу къызэхъулIэу щыта IутIыж Бориси. КъызэрыщIэкIымкIэ, антологием ихуащ Борис и «Кушыкупщ» пьесэр, Шортэным ейр проектым и сайтым къралъхьэну я мурадщ.
«Мы антологиер къызэрыдэкIыр щIыналъэ пхыдзахэм бэуапIэ щызымыгъуэт лъэпкъ литературэхэм я дежкIэ дэIэпыкъуэгъушхуэщ, — дахэу иришэжащ Бемырзэ Зураб и псалъэри. — Литературэм зыщIэгъэкъуэн зэрыхуейм утепсэлъыхьмэ, псом хуэмыдэу ар хуэфащэщ лъэпкъ щхьэхуэхэм я драматургием. Ар лъэпкъ театрхэм япыщIа зэпытщи, зым удэIэпыкъумэ, адрейми сэбэп ухуохъу».
«Сэ си лэжьыгъэм и гугъу сщIымэ, — къыпищащ Зураб, — ар шэрджэс хъыбархэм къыхэзыкIа тхыгъэу аращ. Шэрджэс хъыбархэр щыжысIэкIэ, абы къызэщIызогъэубыдэ нобэ КъБР-м ис къэбэрдейхэри, КъШР-м щыщ шэрджэсхэри, Адыгэ республикэм ис адыгэхэри, Краснодар щыпсэу шапсыгъхэри. Адыгэ-шэрджэсхэр псори зы лъэпкъым дыщыщщ. Ди бзэри, ди IуэрыIуатэри, ди блэкIари, ди нобэри, ди пщэдейри зыщ».
ГъэщIэгъуэну мы Iуэхум нэгум щIигъэкIыр сыт жыпIэмэ, «анэдэлъхубзэкIэ фытхэ» жытIэу хэдгъэзыхь ди усакIуэ-драматургхэм я лэжьыгъэхэм гъуэгу ягъуэтын папщIэ, езыхэр урысыбзэкIэ зыдэIэпыкъужын хуей зэрыхъум щыхьэт узэрытехъуэрщ. БгъэдыхьэпIэ зыхуэдмыгъуэтыххэхэм язщ литературэм елэжь IуэхущIапIэхэр бзитIу зэрызэгуэтым къыхэкIыу, анэдэлъхубзэ щхьэхуэр зыузэщIыпIэ зэримыхуэр. Ара къыщIэкIынщ и щхьэусыгъуэр лъэхъэнэм дэбгъуэн щыщымыIэм дежи, лъэпкъ литературэм и зыужьыныгъэр уней къалэну къызэрынэм.
Чэрим Марианнэ.
