Мы махуэхэм
Мазаем и 13, гъубж
Радиом и дунейпсо махуэщ
1830 гъэм дунейм къытехьащ Урысей къэралыгъуэм и законхэр щызэхуэхьэса тхылъхэр. Ахэр том 45-рэ хъурт.
1842 гъэм урысей пащ-тыхь Николай Езанэм Санкт-Петербург — Москва гъущI гъуэгур ухуэным теухуа унафэм Iэ щIидзащ. ЗэрагъэхъыбарыжымкIэ, а гъуэгур зыхуэдэнур картэм щыщритхъэм, Николай иIыгъ къэрэндащыр тхылъымпIэм телъ и Iэпэм жьэхэуэри, ар къитхъыхьащ. ЛэжьакIуэ жыIэдаIуэхэм а щIыпIэм деж, апхуэдэ дыдэу, къэгъэшыпIэ иIэу ящIауэ щытауи жаIэж. А гъуэгум ар езыгъэщIа пащтыхьым и цIэр зэрихьэу щытащ 1923 гъэ пщIондэ.
1859 гъэм Москва япэ цIыхубз гимназие къыщызэIуахащ.
1895 гъэм дунейпсо кинематографым и лъабжьэр ягъэтIылъащ — Люмьер зэкъуэшхэу Луирэ Огюстрэ ящIа, кино зэрытрах япэ аппаратым и патент къратащ.
1924 гъэм РСФСР-м хыхьэу къызэрагъэпэщащ Ипщэ-КъуэкIыпIэ областыр. Иджыпсту ар Ставрополь щIыналъэрщ.
1943 гъэм совет зауэлI-альпинистхэр Iуащхьэмахуэ и щыгум дэкIащ икIи нэмыцэхэм абы щагъэува я бэракъхэр кърадзыхыжри, СССР-м и ныпыр щагъэувыжащ.
1943 гъэм советыдзэхэм Новочеркасск (Ростов область) къалэр хуит къащIыжащ.
1945 гъэм советыдзэхэм Венгрием и къалащхьэ Будапешт нэмыцэ-фашист зэрыпхъуакIуэхэм къыIэщIагъэкIыжащ.
1972 гъэм зэхуащIыжащ Японием и Саппоро къалэм щызэхэта ХI ЩIымахуэ Олимпиадэр.
1980 гъэм США-м щыщ Лейк-Плэсид къалэм къыщызэIуахащ ХIII ЩIымахуэ Олимп джэгухэр. Олимпиадэр мазаем и 24-м зэхуащIыжащ.
1984 гъэм Черненкэ Константин КПСС-м и ЦК-м и Секретарь нэхъыщхьэу хахащ.
1988 гъэм Калгари (Канадэ) къыщызэIуахащ ХV ЩIымахуэ Олимп джэгухэр. Абы щыгъуэщ фристайл, шорт-трек спорт лIэужьыгъуэхэмкIэ япэ олимп зэпеуэхэр щекIуэкIар. Олимпиадэр мазаем и 28-м зэхуащIыжащ.
Урыс тхакIуэшхуэ Крылов Иван къызэралъхурэ илъэс 249-рэ ирокъу.
Кавказым и тхыдэр зыджа, адыгэхэм куэдрэ ятетхыхьа, жылагъуэ лэжьакIуэ Щербинэ Фёдор къызэралъхурэ илъэси 169-рэ ирокъу.
Урыс уэрэджыIакIуэ цIэрыIуэ, Совет къэралыгъуэм и япэ цIыхубэ артист Шаляпин Фёдор къызэралъхурэ илъэси 145-рэ ирокъу.
Къэрал лэжьакIуэ, политик Лъостэн Чэлимэт къызэралъхурэ илъэси 110-рэ ирокъу.
СурэтыщI, КъБР-м щэнхабзэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Гъыдэ Валерэ и ныбжьыр илъэс 73-рэ ирокъу.
СССР-м щIыхь зиIэ и тренер, УФ-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Тарасовэ Татьянэ и ныбжьыр илъэс 71-рэ ирокъу.
Режиссёр, Адыгэ Республикэм и лъэпкъ театрым и художественнэ унафэщI, УФ-м и цIыхубэ артист Кукэнэ Мурат и ныбжьыр илъэс 68-рэ ирокъу.
Израилым щыпсэу дзэ къулыкъущIэ, жылагъуэ лэжьакIуэ, Рихьэние къуажэм щыIэ Адыгэ музейм и унафэщI Хъун Щэукъуий и ныбжьыр илъэс 64-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык уфауэ, къешх-къесу щыщытынущ. Махуэм хуабэр градуси 2, жэщым щIыIэр градуси 2 — 1 щыхъунущ.
Мазаем и 14, бэрэжьей
ЗэгуэкIуахэм я дунейпсо махуэщ
Тхылъхэр саугъэт щIыным и дунейпсо махуэщ
Компьютерхэр зэпкърызылъхьэхэм, ахэр зэтезыухуэхэм я махуэщ
1848 гъэм зэращIылIа мамырыгъэ зэгурыIуэныгъэм ипкъ иткIэ Мексикэм Техас штатыр США-м иратащ.
1918 гъэм «ЛэжьакIуэхэмрэ мэкъумэшыщIэхэмрэ я социалистическэ Флот Плъыжьым теухуауэ» унафэр ЦIыхубэ комиссархэм я советым къыдигъэкIащ. СССР-м и Дзэ-Тенджыз Флотыр къыщызэрагъэпэща махуэу ягъэлъапIэу щытащ.
1918 гъэм Совет Урысейр григориан махуэгъэпсым техьащ.
1943 гъэм советыдзэхэм Ворошиловград, Дон Iус Ростов къалэхэр фашистхэм къыIэщIагъэкIащ.
1945 гъэм США-м и кхъухьлъатэхэм Прагэ къалэм лагъымхэр щрадзыхащ. Iуэхур зэхагъэкIа нэужькIэ наIуэ къызэрыхъуамкIэ, кхъухьлъатэхэр здэкIуэр Дрезден къалэрт, ауэ гъуащэри Прагэ щхьэщыхьауэ арат. Абы щыгъуэ мамыру псэу цIыху 701-рэ хэкIуэдауэ, 1184-рэ уIэгъэ хъуауэ щытащ.
1952 гъэм Норвегием и къалащхьэ Осло къыщызэIуахащ VI ЩIымахуэ Олимп джэгухэр. Ахэр мазаем и 25 пщIондэ екIуэкIащ.
1988 гъэм Ленинград ЩIэныгъэхэмкIэ и академием и библиотекэм мафIэсышхуэ дыдэ къыщыхъуащ. Абы хисхауэ щытащ тхылъ мелуаниплI.
2005 гъэм иджыпсту цIыху куэд дыдэм къагъэсэбэп хъуа YouTube сервисыр къызэрагъэпэщащ.
Кавказым и тхыдэдж, адыгэхэм куэдрэ ятетхыхьа генерал-лейтенант Потто Василий къызэралъхурэ илъэси 182-рэ ирокъу.
Франджы сурэтыщI цIэрыIуэ Моне Клод къызэралъхурэ илъэси 178-рэ ирокъу.
Урысей еджагъэшхуэ, физико-математикэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор, СССР-м и Къэрал саугъэтым и лауреат Капицэ Сергей къызэралъхурэ илъэс 90 ирокъу.
Экономикэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор, 1997 — 2000 гъэхэм Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэу щыта Акъбащ Борис къызэралъхурэ илъэс 86-рэ ирокъу.
УэрэджыIакIуэ цIэрыIуэ, дунейпсо зэпеуэ куэдым я лауреату щыта Герман Аннэ къызэралъхурэ илъэс 82-рэ ирокъу.
Совет актёр, кинорежиссёр, УФ-м и цIыхубэ артист Ерёменкэ Николай къызэралъхурэ илъэс 69-рэ ирокъу.
КъБР-м промышленностымкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, политик Атэлыкъ Анатолий и ныбжьыр илъэс 67-рэ ирокъу.
УФ-м и Къэрал Думэм и депутат, «Захуагъэ здэщыIэ Урысей» фракцэм и унафэщI Миронов Сергей и ныбжьыр илъэс 65-рэ ирокъу.
Техникэ щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор Батыр Умар и ныбжьыр илъэс 64-рэ ирокъу.
«Советская молодежь» газетым жэуап зыхь и секретарь, КъБР-м щIыхь зиIэ и журналист Къардэн Маринэ къыщалъхуа махуэщ.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык уфауэ, къешх-къесу щыщытынущ. Махуэм хуабэр градус 1 — 2, жэщым щIыIэр градуси 2 — 1 щыхъунущ.
