Хьэлэл мардэр
«Дыщэ щхьэмыж» агроконцерным и хэщIапIэм накъыгъэм и 8-м къыщызэIуахащ Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм зихуэдэ щымыIэ IуэхущIапIитI — лымрэ шэ щIэмыхумрэ щелэжьыну комбинатхэр.
КъБР-м и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ Къуэдзокъуэ Мухьэмэд IуэхущIапIэщIэхэр къызэIуех (сэмэгумкIэ етIуанэщ). Абыхэм иращIэкIа гуфIэгъуэ зэIущIэм хэтащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и унафэщIхэр, Хэку зауэшхуэм хэтахэр, Налшык лы комбинатым щылэжьахэр, тылым и ветеранхэр, министерствэхэм, ведомствэхэм, жылагъуэ, политикэ организацэхэм я лIыкIуэхэр, республикэм и муслъымэнхэм я IуэхущIапIэм и нэхъыжьхэр, ирагъэблэгъа хьэщIэхэр.
— ПщIэ зыхуэтщI ныбжьэгъухэ! Нэхъ пасэу дыпежьауэ дэ догъэлъапIэ псоми ефIэкIыу икIи нэхъ нэхуу ди Хэку лъэпкъыбэм и тхыдэм игъащIэкIэ хыхьа ТекIуэныгъэм и Махуэр. Фигу къэзгъэкIыжыну сыхуейт Налшык лы комбинатым и лэжьакIуэхэм ящыщу Хэку зауэшхуэм хэкIуэдахэм я фэеплъыр нэгъабэ накъыгъэм и 8-м агроконцерным и пщIантIэ екIум къызэрагъэIэпхъуар. ЩIэрыщIэу къызэIуахыжа сыным ди щхьэхуитыныгъэм папщIэ зи псэр зытахэм я цIэхэр дыщэпскIэ тетхащ, «МафIэ мыужьыхыж» хузэщIагъэнащ. Фронтым Iутахэм къагъэлъэгъуа лIыгъэмрэ хахуагъэмрэ захудогъэщхъ, нэхъ гущIэгъуншэ дыдэу цIыхум и тхыдэм хыхьа лъыгъажэ зауэм и бэлыхь псори зыгъэва, зи фэм дэкIа ди нэхъыжьыфIхэм фIыщIэ мыухыж яхудощI. А мафIэ лыгъэм зи щхьэр хэзылъхьахэр зэи тщыгъупщэнукъым, — къыхигъэщащ зэIущIэр езыгъэкIуэкIа, Налшык къалэ округым и щIыпIэ администрацэм и Iэтащхьэм и къуэдзэ Дол Анжелэ икIи гуфIэгъуэ пэкIур къызэIуихын папщIэ, республикэм и вице-премьер Къуэдзокъуэ Мухьэмэд псалъэ иритащ.
— Дэ хабзэфIу къыддокIуэкI махуэшхуэхэм ехъулIэныгъэщIэкIэ дыпежьэу. Ноби апхуэдэ щхьэусыгъуэ дахэкIэ дызэхыхьауэ, иджырей IэнатIэщIэхэр къызэIудох, — жиIащ абы. — Лымрэ шэ щIэмыхумрэ щелэжьыну комбинатхэр зыухуар «Дыщэ щхьэмыж» агроконцернырщ. Ар жыджэру зызыужь бизнес IуэхущIапIэщ. Абы хохьэ зэфIэкI зыбгъэдэлъ мэкъумэш IэнатIэу 26-рэ. Агроконцерным цIыху 600-м щIигъу IэнатIэкIэ къызэрегъэпэщ. Нобэ ди нэгу щIэкI Iуэхугъуэр республикэм и зыужьыныгъэм и зы Iыхьэщ. Иужьрей зэманым абы и лъэныкъуэкIэ гъунэ хъарзынэхэр итлъауэ къыдолъытэ. Ди унэтIыныгъэ нэхъыщхьэхэр хэхауэ зытещIыхьар иджырей технологие нэхъ лъагэ дыдэхэрщ. Аращ а Iуэхум гулъытэшхуэ щIыхуэтщIыр, — жиIащ Къуэдзокъуэ Мухьэмэд. — КомбинатыщIэхэм Iэщ гъэхъуным нэхъри зрагъэужьынущ, инновацэ агропромышленнэ комплексхэр республикэм къыщызэгъэпэщыным лъабжьэ хуэхъунущ. «Дыщэ щхьэмыж» агроконцерным и унафэщIхэм, и лэжьакIуэхэм, иджырей IэнатIэщIэхэр ухуэным зи гуащIэ хьэлэл хэлъ псоми фIыщIэ яхузощI, ди ветеранхэмрэ мы зэIущIэм кърихьэлIахэмрэ ТекIуэныгъэм и Махуэ лъапIэмкIэ сынывохъуэхъу, мамыр гъащIэрэ зэIузэпэщ псэукIэрэ фиIэну си гуапэщ. Мы Iуэху дахэм Тхьэм фIы къытхудигъакIуэ!
Къызэхуэсахэм гуапэу ехъуэхъуащ Шэшэн Республикэм и Правительствэм и УнафэщIым и къуэдзэ Хакимов Хьэсэн.
— ПщIэ зыхуэтщI ветеранхэ, ди къуэшхэ, ди шыпхъухэ! Нобэрей махуэр фи республикэм и тхыдэм Iуэхушхуэу, угъурлыуэ зэрыхыхьэнум шэч хэлъкъым. Къэбэрдей-Балъкъэрым Iэщ гъэхъуным зэпIэзэрыту зыщеужь, былым лъэпкъыфIхэр къэгъэхъуным гулъытэ хъарзынэ щегъуэт. А лэжьыгъэфIым хуэфащэу икIи пызыщэу иджы къызэIуфх инновацэ комплексыщIэхэм зэрыщыту Кавказ Ищхъэрэм дежкIи мыхьэнэшхуэ яIэнущ. Сыту жыпIэмэ, мы предприятэхэм я IэдакъэщIэкI зэмылIэужьыгъуэхэр, фIагъышхуэ зиIэ ерыскъыхэкIхэр абыхэм яIэрыхьэнущ. Шэшэным и Правительствэм къыбгъэдэкIыу ТекIуэныгъэм и махуэ лъапIэмкIи, нобэрей IуэхугъуэмкIи псоми сынывохъуэхъу, — захуигъэзащ хьэщIэм зэхуэсахэм.
Къэбэрдей-Балъкъэрым и Профсоюзхэм я федерацэм и унафэщI Амщокъуэ ФатIимэт къызэригъэлъэгъуамкIэ, «Дыщэ щхьэмыжым» и IэнатIэхэм лэжьыгъэр хъумэным пыщIа хабзэхэмрэ зэхущытыкIэхэмрэ тэмэму щагъэзащIэ. Езы агроконцерным и жэрдэмкIэ, пэщIэдзэ профсоюз организацэхэр я лъабжьэу, инновацэ предприятэхэм я реском къызэрагъэпэщынущ икIи я федерацэм къудамэщIэу хыхьэнущ.
КъБР-м и Муслъымэнхэм я дин IуэхущIапIэм и тхьэмадэ Дзасэжь Хьэзрэталий къыхигъэщащ комбинатхэм гъэшымрэ лымрэ ислъамым и хабзэм тету зэрыщелэжьынур, ерыскъыхэкI псори хьэлэлкIэ дызэджэж мардэм къитIасэу зэрыщагъэхьэзырынур икIи тыкуэнхэм куэду зэрыщащэнур, агроконцерным и къэпщытакIуэ-кIэлъыплъакIуэ гупым Iимамхэм ящыщ зэрыхагъэхьар.
— Налшык лы комбинатым и пщIантIэм дашу Хэку зауэшхуэм хэкIуэдахэм я фэеплъыр мыбдеж къызэрыфхьам папщIэ фIыщIэ ин фхудощI. Абы лэжьакIуэхэр зэкъуигъэувэнущ, Iуэхум тригъэгушхуэнущ, зи псэр зытахэр щапхъэ яхуэхъунущ. Нобэ щхьэусыгъуэ дахэкIэ дызэхыхьащ. Апхуэдэу екIуэкIмэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым къыхуагъэфэща ордениплIым етхуанэри къахэхъуэным хуэIуа щыIэкъым. «Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь» цIэ лъапIэр къыдахыжащ. Фи зэфIэкIым ар къыпэкIуэну си гуапэу ТекIуэныгъэм и махуэмкIи, къаруушхуэ зэфхьэлIа IэнатIэщIэхэмкIи сынывохъуэхъу. Тхьэм псоми фIы къытхудигъакIуэ, — къыхигъэбелджылыкIащ ветеранхэм я Налшык къалэ советым и унафэщI Абдуллаев Мустэфа. Абы къыхилъхьэри, Хэку зауэшхуэм хэкIуэдахэм я фэеплъым зэхуэсахэр дакъикъэкIэ хуэщыгъуащ.
Налшык лы комбинатым и лэжьыгъэр илъэс тIощIым щIигъукIэ зыунэтIа Къуэжей Iумэтджэрий, КъБР-м Мэкъумэш хозяйствэмкIэ и министерствэм деж щыIэ жылагъуэ советым хэт Щомахуэ Юрэ сыми къагъэлъэгъуащ Iэщ гъэхъуныр республикэм нэрылъагъуу зэрыщызэтеувэжыр, ар зыужьыныгъэм и хэкIыпIэфIу зэрыщытыр икIи мы Iуэху щхьэпэр къыдэхыным, пхыгъэкIыным, екIуу, нэгъэсауэ зэтеублэным хэлIыфIыхьахэм фIыщIэ хуащIащ, я мурадхэр къайхъулIэну, дяпэкIи нэхъыбэж къахузэпищэну ехъуэхъуащ.
Налшык къалэм и курыт школ №28-м и еджакIуэхэм зэIущIэм хуагъэхьэзыра программэр ягъэлъэгъуа нэужь, «Дыщэ щхьэмыж» агроконцерным и унафэщI IутIыж Арсен псалъэ къыIихащ. ЗэIущIэм кърихьэлIахэм фIыщIэ яхуищIри, ар кIэщIу къытеувыIащ лымрэ гъэшымрэ щелэжьыну комбинатхэр илъэсищ иримыкъум зэрызэфIагъэувам, ухуэныгъэ, монтаж, коммуникацэ лэжьыгъэхэр фIагъ лъагэ яIэу и пIалъэм зэрызэфIагъэкIам, IэнатIэхэм щызэтраухуа Iэмэпсымэ псори Евросоюзым и пщалъэхэм сыт и лъэныкъуэкIи зэрапэхъум.
— Я щытыкIэкIи, Iуэхум зэрыхуэщIакIи мы комбинатхэм ефIэкIыныгъэшхуэхэр яIэщ. Ахэр Къэбэрдей-Балъкъэрым зэрызиужьыну программэ зыубгъуам и зы Iыхьэщ. Ди мурадхэр зэдгъэхъулIэн щхьэкIэ, хэхауэ зытетщIыхьыр иджырей технологие нэхъ лъагэ дыдэхэрщ. Нобэ къызэIутх предприятэхэр, къызэрыхагъэщащи, Кавказ Ищхъэрэ щIыналъэм щыяпэщ, лэжьэкIэщIэм тещIыхьащ, фIагъышхуэ зиIэ лыхэкIхэр, гъэшхэкIхэр щыдгъэхьэзырынущ, — къыхигъэбелджылыкIащ IутIыж Арсен.
ПэкIу нэужьым зэхуэсахэм я Iэгуауэм щIэту данэ лентI плъыжьыр зэпаупщIри, комбинатыщIэхэр къызэIуахащ, зыхуэдэм еплъащ, я лэжьэкIэнум зыхагъэгъуэзащ.
Проектхэм сом мелуан 824-рэ къыщагъэсэбэпащ. Гъэш комбинатым илъэсым шэ щIэмыхуу тонн мин 16-м щелэжьыфынущ, продукцэ лIэужьыгъуэ 17-м щIигъу щагъэхьэзырынущ. Лы комбинатыр илъэсым былымылу тонн мин 15-м, джэдкъазылу тонн мин 24-м елэжьыным тещIыхьащ. ЛыхэкI ерыскъы лIэужьыгъуэ 20-м щIигъу къыщыщIагъэкIынущ. Лэжьыгъэхэр зэрекIуэкIым лабораторэхэр ткIийуэ кIэлъыплъынущ.
— Псори зытетщIыхьыжыр цIыхухэрщ, абыхэм я узыншагъэр хъумэнырщ, егъэфIэкIуэнырщ. Абы къыхэкIыу, дгъэхьэзыр лыхэкIхэмрэ гъэшхэкIхэмрэ я фIагъым гулъытэшхуэ хуэтщIынущ, — къыхигъэщащ агроконцерным и унафэщIым IэнатIэщIэхэр щаригъэлъагъум.
Ветеранхэм тыгъэхэр хуащIащ. Налшык паркым и оркестрымрэ КъБКъУ-м и «Амикс» ансамблымрэ гуфIэгъуэ зэхыхьэр ягъэбжьыфIащ.
Гу зылъытапхъэ:
Къэбэрдей-Балъкъэрым нэгъабэ былымылрэ джэдкъазылу тонн мин 85-рэ, гъэшу тонн мин 444-м щIигъу къыщалэжьащ. Мэкъумэш хозяйствэм зегъэужьыным теухуа Къэрал программэм ипкъ иткIэ, 2015 гъэм ирихьэлIэу а бжыгъэхэр, зэрызэкIэлъыкIуэм хуэдэу, тонн мини 101-м, тонн мин 470-м нагъэсыну я мурадщ.
Хьэжыкъарэ Алик.
