Путин Владимир: Дызытет лъагъуэр и плъыфэкIэ хужьым пэгъунэгъу хъуащ
Урысей Федерацэм и Президент Путин Владимир махуэку кIуам теленэтын занщIэмкIэ жэуап яритащ ди къэралым и цIыхухэм кърата упщIэхэм.
УФ-м и «Первый», «Россия 1» канал нэхъыщхьитIым зэгъусэу къызэрагъэпэща теленэтын занщIэм щIи-дзэн ипэ редакцэхэм къагъэхьа упщIэхэм я бжыгъэр мелуанитIым щIигъуат.
Мы гъэм «хьэщIэщым» кърагъэблэгъакъым депутатхэр, жылагъуэ лэжьакIуэхэр, актёрхэр, Президентым цIыху нэхъыбэм я упщIэм жэуап яритын щхьэкIэ. Мы илъэсыр волонтёрхэм яхухэхауэ зэрыщытым къыхэкIкIэ, ахэр куэду студием щылэжьащ. МахуипщIым къриубыдэу абыхэм зэрагъэзэхуащ къэрал Iэтащхьэм къыхуагъэхь упщIэхэр, уеблэмэ езыхэм Iуэху нэхъ тыншхэр зэфIагъэкIащ.
Теленэтын занщIэр езыгъэкIуэкIа Кондрашов Андрейрэ Клейменов Кириллрэ зэрыжаIамкIэ, УФ-м и Президентыр и къулыкъум зэрыпэрыувэжрэ иджы япэу иригъэкIуэкI теленэтын занщIэм щIэ куэд халъхьами, упщIэхэм я нэхъыбэм захъуэжакъым, ахэр теухуат узыншагъэр хъумэным, псэупIэ зэIузэпэщ яIэным, хьэрычэт Iуэхум, улахуэм, пенсэм, нэгъуэщIхэми. Ауэ япэ увыпIэр зыубыдар иужьрей зэманым бензиным и уасэм зэрыхэхъуаращ. Теленэтын занщIэм видеозэпыщIэныгъэкIэ хэтащ, хэлэжьыхьащ вице-премьерхэр, федеральнэ министрхэр, хэгъэгу Iэтащхьэхэр.
Нэтыным и пэщIэдзэм Клейменовым Путин Владимир зыхуигъэзащ:
— ИлъэситI ипэ дызэрыкIуэ лъагъуэр хужь хьэмэрэ фIыцIэ жаIэу къыщоупщIам, уэ жыпIауэ щытащ тIуми зэкIэ зэрыщымыщыр. Нобэ сыт хуэдэ жэуап ептынт а упщIэм?
— УпщIэм сыпэплъат, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, а пIалъэм къриубыдэу едгъэкIуэкIа лэжьыгъэм кърикIуам и гугъу тщIын хуейщи. Иджыпсту дызытет лъагъуэр и плъыфэкIэ хужьым пэгъунэгъу хъуащ. Абы къокI дэ гъуэгу захуэм дытету. Сыт апхуэдэ гугъэ дэзыгъэщIыр? Ар псом япэу экономикэм щыдиIэ ехъулIэныгъэхэрщ. Апхуэдэ дыдэу заужь промышленностымрэ мэкъумэш IэнатIэмрэ. Тхыдэм щыяпэу инфляцэр дгъэмэщIащ, ар, шэч хэмылъу, зыужьыныгъэм и нэщэнэщ. Нэхъыщхьэу ущыгуфIыкIыу къыхэбгъэщ хъунущ цIыхухэр нэхъ гъащIэ кIыхь зэрыхъуар. Апхуэдэуи улахуэр процент 1,9-кIэ, нэхъыбэ хъуащ. Ар цIыху къэс и щхьэкIэ зыхимыщIагъэнри хэлъщ, ауэ бжыгъэхэм къагъэлъагъуэ Iуэхур зэрефIакIуэр. Сэ сыт щыгъуи жызоIэ, куэдрэ дычэнджэщэну зэман дызэримыIэр. Дэ къалэну зыхуэдгъэувыжахэм сом триллиони 8 текIуэдэну худогъэфащэ, ар къыздитхынури дощIэ!
Иджырей ПравительствэщIэр зэпIэзэрыту, лэжьыгъэм и пIалъэр ищIэу языныкъуэхэм къалъытэу щытми, ар зыужьыныгъэщIэхэм пэмылъэщыну къызыщыхъухэри зэрыщыIэр тележурналистхэм щыжаIэм, Путиным игъэбелджылащ а псалъэмакъым езыри зэрыщы-гъуазэр, Правительствэм хэт псори зэрихъуэкIрэ къалэныщIэхэр яхуигъэувын щIидзамэ, абы илъэситI зэрытекIуэдэнур, апхуэдиз зэман зэрыщымыIэр дыщIигъуащ.
Къызэрыхэдгъэщащи, нобэ цIыхубэр нэхъ зыгъэпIейтейхэм ящыщщ гъэсыныпхъэм и уасэр зэрыхэхъуэр. Санкт-Петербург щыщ щIалэ бензин уасэр щIыхэхъуэм щIэупщIати, Путин Владимир жиIащ:
— Фэ гу лъыфтауэ щытын хуейщ а Iуэхум теухуауэ Правительствэм унафэ зыбжанэ къызэрищтам. Энергоресурс IэнатIэр тэмэму зэрызэрамыхьэм кърикIуащ ар. ЩIыдагъэ-газ компание нэхъ инхэм дагурыIуащ акцизыр ягъэмэщIэну. КъищынэмыщIауэ, бжьыхьэм нэгъуэщI Iэмалхэри къэдгъэсэбэпынущ зэпIэзэрыты- ныгъэм дыхуэкIуэн щхьэкIэ. Сэ сыкIэлъыплъынущ а Iуэхур Iэпэдэгъэлэл ямыщIы-ным.
Президентым и псалъэ-хэм къыпищэу видеозэпыщIэныгъэмкIэ псалъэмакъым къыхыхьащ энергетикэмкIэ министр Новак Александр. Абы жиIащ дызэрыт зэманым бензиным и уасэм хэхъуэныр къызэрагъэувыIар, къэралыр зрикъун гъэсыныпхъэ къэралкIуэцI рынокым зэриIэр, Iуэхум и хэкIыпIэхэр иджыпсту зэраубзыхур. Вице-премьер Козак Дмитрий цIыхухэр къигъэгугъащ уасэм и нэIэ тетыну. Компанием и унафэщIхэм зэрагурыIуар ямыгъэзащIэу щытмэ, мы Iуэхур Къэрал Думэм къызэрыщаIэтынур жиIащ Козак.
Теленэтын занщIэм щылэжьа волонтёрхэм зэхуахьэса упщIэхэм ящыщт КъуэкIыпIэ Жыжьэм щыIэ гугъуехьхэр — щIы Iыхьэхэр зэрагуэшым хэлъ щхьэхуэныгъэхэр, щIалэгъуалэм лэжьыгъэ зэрамыгъуэтым къыхэкIыу нэгъуэщI щIыпIэхэм зэрыкIуэр, кхъухьлъатэ билетхэм я уасэхэм цIыхухэр зэрыпэмылъэщыр. Путиным жиIащ кхъухьлъатэ билет уасэхэм папщIэ субсидие зэрыщыIэр, ауэ абы иджыри хэплъэжауэ зэгъэзэхуэн зэрыхуейр, а щIыналъэм кхъухь, автомобиль ухуэныгъэхэр къызэрыщагъэщIэрэщIэжынур, щIэныгъэр, егъэджэныгъэр зэрырагъэфIэкIуэнур.
Латвием щыпсэу урысхэр Путиным къелъэIуащ урысыбзэр яджыныр къызэрыпаубыдым щхьэкIэ санкцэ гуэрхэр къигупсысыну. Абы и жэуапу къэрал Iэтащхьэм жиIащ санкцэхэр зы лъэныкъуэм къигупсыскIэ, къыхилъхьэкIэ Iуэхур зэрызэфIэмыкIыр, атIэ нэхъ гугъуж зэрыхъур. Абы цIыхухэр къигъэгугъащ ди хэкуэгъухэм захъумэжынымкIэ зэрадэIэпыкъупхъэ Iэмалхэр яубзыхуну, а къэралым и унафэщIхэм абыхэм ятеухуауэ епсэлъэну.
ТхакIуэ Прилепин Захар щIэупщIащ, украин властхэм футболымкIэ чемпионатым ирихьэлIэу къагъэхъуну жыхуаIэр къызэрыщыхъум.
— ЗэпэщIэувэныгъэм Iуэхур нэмысыну си гугъэщ, — жиIащ Путин Владимир. — Апхуэдэ зыгуэр къэхъуххэу щытмэ, Украинэ къэралыгъуэр зэрыщыту гугъуехь хэхуэнущ. Зыри къэхъунукъым. Яхуэгъэшынэнукъым Донбассыр, ЛНР-мрэ ДНР-мрэ я цIыхухэр. Дэ республикитIми дадоIэпыкъу, дяпэкIи дадэIэпыкъунущ. ЩIыпIэмрэ абы ис цIыхухэмрэ ууейуэ къэплъытэу абы IэщэкIэ уахэуэныр сэ къызгурыIуэркъым. Аргуэру ОБСЕ-м и лIыкIуэхэм жаIэ властым хабзэм пщIэ зэрыхуимыщIыр. Украинэм щыщу нэхъ зыхэзыIэтыкIхэм я щхьэ Iуэхур дяпэкIи япэ ирагъэщмэ, цIыхубэр яхъунщIэмэ, абы фIы кърикIуэнукъым. Дэ иджыри дытелэжьэнущ Минск зэгурыIуэныгъэхэм тету мамырыгъэм Iуэхур хуэдгъэкIуэным.
Гасанов Хъусейн Instagram-мрэ YouTube-мрэ зэхуащIыным теухуа псалъэмакъхэр къызэрекIуэкIыр, абы блогерхэр зэрыригузавэр жиIати, Путиным къыхигъэщащ зэкIэ зыри зэхуащIыну зэрызамыгъэхьэзырыр, ауэ цIыхухэм я шынагъуэншагъэм езыри зэрыригузавэр, иджырей технологиехэр къагъэсэбэпурэ лъэпощхьэпохэм ебэкъуэн зэрыхуейр.
Узыншагъэр хъумэн IэнатIэм и гугъу щащIым, нэхъыбэу зытрагъэщIар лышх узыфэр къэхутэным, гъэхъужыным, хущхъуэхэр гъуэтыгъуафIэу щытыным теухуауэ ди медицинэм и Iэмалхэращ.
— Ар ди гугъуехь нэхъыщхьэхэм ящыщу жыпIэ хъунущ, — жиIащ Путин Владимир. — Дэ дызэлIалIэхэм ящыщщ ди цIыхухэр нэхъыбэрэ псэуныр. Ар къыдэхъулIэнукъым, сымаджэхэр зэрыдгъэхъужын IэмалыщIэхэр къэдмыгупсысмэ. Адрей IэнатIэхэм елъытауэ, онкологиемкIэ нэхъ иужь дыкъонэ. Псом япэр узыр хэмытIасэ щIыкIэ къэхутэныр аращи, дэ ар процент 30-кIэщ къызэрыдэхъулIэри, процент 50 — 70-м нэгъэсын хуейщ. Сабий гемотологиер процент 90-кIэ зэрагъэхъужыфыр узыщыгуфIыкIынщ. ДяпэкIэ химие терапиер ди къэрал хущхъуэхэмкIэ ящIыным дыхуэкIуэнущи, а программэр ягъэхьэзыр, онкоцентрыщIэхэр духуэнущ, щыIэхэр IэмэпсымэхэмкIэ къызэдгъэпэщынущ. 2024 гъэ пщIондэ а Iуэхум сом триллион тедгъэкIуэдэнущ.
Путиным и псалъэхэм къыпищэу, УФ-м узыншагъэр хъумэнымкIэ и министр Скворцовэ Вероникэ жиIащ лышх узыфэр къэхутэным теухуауэ цIыхухэм зэракIэлъыплъыну щIыкIэр щыгъэбелджыла программэ зэраублар, а узыфэр нэхъ псынщIэу къэгъэнэIуэнымкIэ ар сэбэпышхуэ зэрыхъунур.
ЩIалэгъуалэм, лэжьакIуэ къызэрыгуэкIхэм, зи узыншагъэм сэкъат иIэхэм къабгъэдэкIахэм сыхьэтиплIым щIигъукIэ жэуап яритащ къэрал УнафэщIым, апхуэдэуи езыр дэIэпыкъуну къигъэгугъахэри, икIэщIыпIэкIэ унафэ зытрищIыхьыну иубзыхуахэри, министрхэм, губернаторхэм пщэрылъ ящищIахэри щыIэщ.
Теленэтын занщIэм Iуэхугъуэ куэдым щытепсэлъыхьащ. Абыхэм ящыщщ мы упщIэ-жэуап кIэщIхэри:
— ПщIэнур щумыщIэхэм деж сыт пщIэр?
— Щыуагъэм и уасэр инщ. СщIэнур щызмыщIэхэм деж Iуэхум согупсысри, хэкIыпIэр къызогъуэт.
— Уи щхьэ ущыщыдыхьэшхыж къыпхуихуэрэ?
— ЩIэх-щIэхыу, куэдрэ къысхуохуэ апхуэдэ.
— Жэуап зумытыфын упщIэ щыIэ?
— Апхуэдэ упщIэ къыщыкъуэкIкIэ, жэуапыр къызолъыхъуэ си лэжьэгъухэр си дэIэпыкъуэгъуу.
— Уи адэм и сыт хуэдэ чэнджэщ уи бынхэм я быныжхэм ептыжынт?
— ПцIы бупс зэрымыхъунур.
— Президенту ущытыным сыт пфIигъэкIуэдыр?
— Уи щхьэ Iуэхухэр ебгъэкIуэтэкIын хуей мэхъу. Ауэ узыпэрыт Iуэхум мыхьэнэшхуэ зэриIэр щызыхэпщIэкIэ, ар къыпфIэIуэхужкъым.
— Мэздэгу и гъуэгухэм я Iеягъымрэ уэ къэралым зричын хуейуэ зи гугъу пщIы зыужьыныгъэмрэ зэхуэхьыгъуейщ…
— Пэжщ, гъуэгухэр ди щыщIагъэщ. Ауэ зыужьыныгъэр щIызэдгъэхъулIэр апхуэдэ щыщIэныгъэхэр дгъэзэкIуэжын щхьэкIэщ.
— Кърым лъэмыжым уикIын щхьэкIэ ахъшэ щIэпту хъуну жаIэ?
— Хьэуэ, лъэмыжыр пщIэншэу щытынущ.
Путин Владимир теленэтыным и кIэухым фIыщIэ яхуищIащ Iуэхум хэта псоми. «Сэ сощIэ жэуап зэста упщIэхэм нэмыщI къэнахэр нэхъыбэж зэрыхъур. Ауэ а псоми дыхэплъэнущ, зэпкърытхынущ, Правительствэр абыхэм елэжьынущ» — жиIащ къэрал УнафэщIым.
НэщIэпыджэ Замирэ.
