КъэкIуэнум и къалэ
Роботхэр щыщыIэ, езыр-езыру къэщIэрэщIэж энергетикэ, езым я унафэ щхьэхуэ къыщекIуэкI къалэм и къалэну щытынущ къэралым и экономикэр иригъэфIэкIуэну.
Сауд Хьэрыпым и пащтыхьыкъуэ Мухьэмэд ибн Салман зэхигъэу-ващ къэралыгъуэр XXI лIэщIы-гъуэм щыщ зыщIыну къэкIуэнум и къалэм и ухуэныгъэр зэрекIуэкIынур. Абы апхуэдэу жиIащ пащтыгъуэр дуней псом щыщыIэ динхэмрэ хабзэхэмрэ яхузэIухауэ зэрыщытынур. АбыкIэ Сауд Хьэрыпым и экономикэр иригъэфIэкIуэну хуейщ икIи инвестицэхэр къришэлIэну и мурадщ.
Неом зыфIаща къалэр щаухуэнущ тенджыз Плъыжьым и Iуфэм, Иорданиемрэ Мысырымрэ я гъунапкъэхэм пэмыжыжьэу. ЗэрыхуагъэфащэмкIэ, абы зиубгъунущ километр зэбгъузэнатIэ 25000-кIэ. Проектым текIуэдэнущ доллар мелард 500. Мылъкур къабгъэдэкIынущ Сауд Хьэрыпым щыIэ «Public Investment Fund» (PIF) фондымрэ щхьэзакъуэ инвесторхэмрэ. Проектым и унафэщIу щытынущ нэхъапэм Siemens, иужькIэ Alcoa компанием и генеральнэ директору щыта Кляйнфельд Клаус.
Неомыр — Персие псы дэлъэдапIэм хыхьэ къэралхэм я япэ Iэмалкъым, щIыдагъэм къыгуэхыпIэ имыIэу епха экономикэм нэгъуэщI зыужьыныгъэ иратын мурадкIэ яухуэну къалэшхуэу къызэрырахьэжьар. 2006 гъэм Абу-Даби щрагъэжьащ Масдар къалэм и ухуэныгъэр. ЗэрытращIыхьамкIэ, абы щыпсэунущ цIыху 50000, электрокъарур езыр-езыру къэщIэрэщIэж пкъыгъуэхэм къыхахынущ. Ауэ иджыри къыздэсым къалэр яухуакъым. КъищынэмыщIауэ, илъэситI ипэкIэ Мысырым хъыбар къитащ Каир и къуэкIыпIэ лъэныкъуэмкIэ къалащхьэщIэ щиухуэну, ауэ доллар мелард 300 зи уасэ проектыр къызэтеувыIащ.
Сауд Хьэрыпри зыбжанэрэ яужь ихьащ экономикэр иригъэфIэкIуэн папщIэ къалэщIэхэр иухуэну. ИлъэсипщI ипэкIэ къызэрагъэпэщын щIадзащ пащтыхь Абдалла и цIэр зезыхьэ финанс округыр къызэгъэпэщыныр. Доллар меларди 10 зи уасэ проектыр хуэунэтIащ дунейпсо финанс зэгухьэныгъэхэр къришэлIэным, арщхьэкIэ округыр нэщIщ.
«Мегапроектхэр гъэзэщIэнымкIэ пащытыгъуэр лъэщкъым», — жеIэ «Capital Economics»-м и экономист Тьюви Джейсон. IэщIагъэлIым къызэрилъытэмкIэ, къэралыгъуэр зыхуэныкъуэ экономикэ зэхъуэкIыныгъэхэр иригъэкIуэкIыным абыхэм правительствэр къыпэраш.
Иджырей Сауд Хьэрыпым и мызакъуэу адрей къалэхэм къащхьэщыкIын хуейщ Неомныр. ЗэрыхуагъэфащэмкIэ, абы цIыхухэм нэхърэ нэхъыбэу роботхэр щыщыIэнущ икIи унэтIыныгъэ зэмылIэужьыгъуэхэм къыщагъэсэбэпынущ — узыншагъэр хъумэным къыщыщIэдзауэ шынагъуэншагъэр къызэгъэпэщыным щиухыжу. Автомобилхэр цIыхухэм зэрамыгъакIуэу, абыхэм езыр-езыру къажыхьынущ, къалэр электричествэкIэ къызэрагъэпэщынущ дыгъэмрэ жьымрэ. Пащтыхьыкъуэ Мухьэмэд жиIащ проектыр гъэзэщIэныр зэрымытыншыр: «Ухъуэпсэну тыншщ, ауэ хъуэпсапIэхэр нахуапIэ щIыныр гугъущ».
Бизнесымрэ нэгъуэщI къэрал- хэм я цIыхухэмрэ нэхъ хуэгуапэу Неомым езым и хабзэ щхьэхуэхэр щыщыIэнущ.
Сауд Хьэрыпым и экономикэр къыгуэхыпIэ имыIэу щIыдагъэм зэрепхам къызэрырагъэутIыпщын Iэмалхэм ехьэлIа зэхъуэкIыныгъэхэм ящыщ зыщ мы къалэри. УнафэщIхэм кърашэлIэну хуейщ нэгъуэщI къэралхэм я инвестицэхэр. Абы хуэунэтIа япэ лъэбакъуэхэр ячащ. Псалъэм папщIэ, адрей къэралхэм я цIыхухэм папщIэ фонд рынокым и хабзэхэр нэхъ щабэ хуащIащ. ФокIадэм Сауд Хьэрыпым япэу къыщыунэхуащ коммерческэ судхэр. Абы ипэкIэ хьэрычэтыщIэхэр тхьэусыхэу щытащ юридическэ Iуэхухэр хабзэ пыухыкIам зэрытемытым щхьэ- кIэ. Сатумрэ зыужьыныгъэмкIэ ООН-м и конференцэм къызэрыщахьамкIэ, 2016 гъэм къриубыдэу Сауд Хьэрыпым хуащI инвестицэ-хэр проценти 8,5-кIэ нэхъ мащIэ хъуащ икIи доллар меларди 7,45-м хуэкIуащ. Ар иужьрей илъэсхэм нэхъ мащIэ дыдэщ. «SoftBank»-м и генеральнэ директор Сон Масайо-си проектыр къыщагъэлъагъуэм щыжиIащ Неомыр дыгъэ энергиекIэ къызэзыгъэпэщыну «Saudi Electricity»-м абы и компанием хэлъхьэныгъэ зэрыхуищIынур.
Проектым къыщыхощ пащытхьыкъуэ Мухьэмэд экономикэм и мызакъуэу цIыхухэри нэхъ хуит зэрищIынум зэрыхущIэкъур. ЦIыхубзхэм автомобилхэр зрагъэкIуэну пэзыубыд унафэр фокIадэм зэракъутэжар абы щыхьэт техъуэхэм ящыщ зыщ.
«Ди диныр, ди хабзэ дахэхэр къызыхэщ гъащIэ тэмэмкIэ дыпсэуну дыхуейщ. Дунейм дыдекIуу, абы и зыужьыныгъэмрэ ди къэралым и зыужьыныгъэмрэ хэлъхьэныгъэ хуэтщIу», — жиIащ пащтыхьыкъуэм.
Невельский Алексей.
«Ведомости»
