Ныбжьэгъум и усэхэр
Бажэ Хьэсэнбий Борис и къуэр къыщалъхуари, къыщыхъуари Арщыдан къуажэрщ. ШколакIуэу ар усэ, рассказ тхыным дихьэхауэ щытащ. ЕджапIэр къиухри, абы дзэм къулыкъу щищIащ. Армэ нэужьым ухуакIуэ IэщIагъэ зригъэгъуэтащ икIи IэнатIэ зэмылIэужьыгъуэхэм щылэжьащ. Хьэсэнбий и унагъуэкIи дахэу къекIуэкIащ. Зэщхьэгъусэхэм зы щIалэрэ хъыджэбзитIрэ зэдапIащ, IэщIагъэ ирагъэгъуэтащ, унагъуэ хъужахэу мэпсэу.
Ди жагъуэ зэрыхъущи, ныбжьэгъуфIу, къуэшым хуэдэу, пэжу къыздекIуэкIа Бажэ Хьэсэнбий блэкIа зэманым иту и цIэр къисIуэн хуей хъуащ. Ар илъэс 60-м иту нэгъабэ дунейм ехыжащ. Хьэсэнбий тхыгъэ и куэдщ, икIи ахэр зы тхылъ цIыкIуу къыдигъэкIыну и гугъащ. арщхьэкIэ, уз бзаджэр къытехьэлъэри, хунэсакъым. Си дежкIэ лъапIэщ абы и IэдакъэщIэкIхэр. Мурад сщIащ Хьэсэнбий и фэеплъу абы къигъэна и усэхэр, рассказхэр щызэхуэхьэса тхылъ къыдэзгъэкIыну. НэхъапэIуэкIэ абы и тхыгъэхэр газетхэм къытехуауэ щытащ. Нобэ фи пащхьэм идолъхьэ си ныбжьэгъум и усэ Iэрамэ.
ГъукIэ Хьэсэнбий.
Бажэ Хьэсэнбий
ИстамбылакIуэ
Зэманым жаIэ гуауэр игъэхъужу,
ЛIэщIыгъуэ дыджыр гум иритхыкIыжу.
КъытфIэщIми тщигъэгъупщэжу ар зэманым,
Гур къеуэхуи имыкIыжыну къонэ.
Бгъуэтын адыгэ ихужыну и гум
Лъэпкъыр зыгъэтхьэджа Истамбыл гъуэгур,
Инэралыжьхэм я IэрыкIыу
Ахын лъы лъагъуэ кIуэцIрыкIыр?
Иджыри къэскIэ гущIэм зыкъегъазэр
Зэхехри гъыбзэу щаусар тенджызым.
Сыныншэу щыжеяхэм хым и лъащIэм
Хуэщыгъуэм яус гъыбзэри мымащIэ.
Щхьэхуитыныгъэр зи хъуэпсапIэр
Топыжьхэм ящI нэщэнэуапIэ.
ЩIалэ къуданхэм я псэугъуэу
Щаухыр гъащIэр зауэ губгъуэм.
Хыр шыугъэ зыщIа нэпсыр
КъызыщIэжар адыгэм я псэрщ.
Гъыбзэ яусхэм я ежьууэ
Сабий гъы макъхэр къехь акъужьым.
Быдзышэм и пIэкIэ анэбгъэм
Къиж лъыр мыжурэм и лъэужь уIэгъэщ.
И нэпс а лъым хэшыпсыхьыжыр,
Сабий мэжалIэм ирефыжыр.
Адыгэ тхыдэм и тхылъ дыджым
Гур игъэуфIыцIурэ дыкъоджэ.
А тхылъым ит Истамбыл псалъэр
Ди нэпсхэм яхуэхъуащ гъэжалъэ.
Хьэдэ лъэмыжу Истамбыл гъуэгур
Зэпрыдзащ ди тхыдэ гуауэм.
Зэхигъауэрт уэгуми и нэгур
Хьэдэ лъэмыжыр зи IэрыкI зауэм.
Джатэ уIэгъэр мэкIыж зэманкIэ,
Псэм щымыкIыжыр хэкум техуа дыркъуэрщ.
Къыщымысхьами, тхыдэр удынкIэ,
Къэтэджыжынущ лъэпкъым и лIакъуэр.
Сыхуейт къыщIэздзэжыну гъащIэм
Арат къыщIэздзэжамэ гъащIэм щIэуэ,
И гугъуехьыр згъэвыжыну тIуащIэу.
Гугъуехьыр нэсу зыхыумыщIэм,
ГъащIэм и IэфIыр къыпхуэмыщIэ.
СымыщIу зэи зым и жагъуэ,
Ныбжьэгъу къэсщIыжынт сиIар жагъуэгъуу.
Дэхуэх къахэкIмэ, защIэзгъакъуэу,
Нэхъ салъыгъуэзэнт си къуэшхэм.
Меданыр зэпысшынт лIэщIыгъуэу,
Дакъикъэ къэс си дэрэжэгъуэу.
Гужьгъэжьым гур езмыгъэхузу,
Сыдэплъеинт сабий псэ къабзэм.
ГукIэ Iэ ядэслъэу къуршхэм,
Мывэ къалэ сыхуэхъунт си лъахэм.
Адыгэхэр зы анэкъилъхуу
Изгъэсыжынт я лъахэм гур щыпсэхуу.
Адыгэу щикъухьам мы щIы хъурейм
СалъэIэсу, къыщыскIухьынт дунейм.
Къыдэсшэжыфтэм ахэр адэжь жьэгум,
Нэхъ хуиту бэуэжынт, мыбампIэу си гур.
Адэшхуэм и гукъеуэ
Си адэшхуэр пщIыхьэпIэу солъагъу,
Жэщ къэсыхукIи, къысхуохъу уэршэрэгъу.
ЖеIэр псори илъагъуу, зэрищIэр
ЗэрыдгъакIуэр купщIэншэу ди гъащIэр.
Нэпсеягъэм ди нэр къыщипхъуэу,
Зэман псынщIэм дыкIэлъыщIопхъуэ.
Напэншагъэр ди мымэхъашэу,
ХэтIысхьащ ди акъылым ахъшэр.
Имыгъаплъэу щхьэхуиту ди нэр,
Иубыдащ ди гупсысэр шейтIаным.
Демыплъыххэу ар зэрыикIэм,
Лъагъуныгъэр дохъуэжыр мылъкукIэ.
Къыщыушри фыгъуэныр гу лъащIэм,
Гъэр дищIащ зэрыщыту псынщIэу.
ПхуэмыIуэтэщIын хуэдизу гуауэр,
ХэкIуэдащ ди адэшхуэр зауэм.
Къуэшыншэу мылъку зэзауэм дыкъегъанэ,
Мылъку зимыIэр къэтлъытэжкъым къуэшу,
Бийри беймэ, зэрытщIым ныбжьэгъу,
ДигъэукIытэу ди гур иримыгъу.
Тедгъэзэжащ Истамбыл гъуэгум,
Мылъкум къабзагъэр ирихауэ ди гум.
Аращ жэщ къэсыхуи си пщIыхьым
Гузавэу си адэшхуэр къыщIыхыхьэр.
Вагъуэзэшибл
ЯмыIэу зэи, зэи уэгум иж,
Вагъуэзэшиблыр я гъуэгу тетыжщ.
Илъэс мин Iэджэ хъуауэ уэгум
Къеплъыхыурэ, тхуаубзыху ди гъуэгур.
КъысфIощI цIыху гъуэгури я нэIуасэу,
Я бзийхэр щIым къытрагъапсэу,
Ягъэкъуэшыныр я мыжагъуэу,
Вагъуэ пэлъытэу ЩIыр ялъагъуу.
Япэ лъэбакъуэ
Нанэ-дадэ я псэ закъуэ,
Тегушхуи, чы япэ лъэбакъуэр.
Япэ лъэбакъуэр, япэ лъэбакъуэр
Чы, дуней псор ууейщ уи закъуэ.
