Кином и илъэсым траухуэ
Къэбэрдей-Балъкъэр, Адыгэ, Осетие Ипщэ республикэхэм щIыхь зиIэ я артист, уэрэджыIакIуэ, режиссёр, сценарист Хъыжьрокъуэ СулътIан яхуэзащ КъБР-м и Парламентым и ЩIалэгъуалэ палатэм хэтхэм, Кавказ Ищхъэрэм ГъуазджэхэмкIэ и къэрал институтым и студентхэм. ЗэIущIэр теухуауэ щытащ мы гъэр Кином и илъэсу зэрагъэувам, иджыблагъэ Хъыжьрокъуэм и Iэдакъэм къыщIэкIа, ди щIыналъэм, Урысейм, хамэ къэралхэм я киногъэлъэгъуапIэхэм щIэупщIэшхуэ зиIэу щагъэлъэгъуа «По небу босиком» мелодрамэм.
Хъыжьрокъуэ СулътIан и псалъэ КъБР-м и Парламентым и ЩIалэгъуалэ палатэм хэт Ашэбокъуэ Залинэ зэIущIэр къызэIуихащ «По небу босиком» фильмым хэт лIыхъужь нэхъыщхьэхэм я щхьэм кърикIуэ- ну Iуэхугъуэхэм ухэзышэу ар къызэрыщIидзэ мы пэублэ псалъэхэмкIэ: «Щхьэусыгъуэншэу ди гъащIэм зыри къыщымыхъуу, цIыхум и натIэм къритхам фIэмыкIыу жаIэ. Махуэ къэс ди гъащIэм цIыхущIэхэр къыхохьэ. Языныкъуэхэр псынщIэу тпэIэщIэ мэхъу, адрейхэр гъащIэ гъусэ тхуохъу. Дапхуэдэу хъуми, зэрымыщIэкIэ дызрихьэлIэ цIыхухэм яхэтщ ди псэукIэм, гупсысэкIэм куэду зезыгъэхъуэжхэр…».
Ашэбокъуэм жиIащ республикэм и кинематографием зиужьын папщIэ иджыпсту куэд зэралэжьыр, Сокуров Александр и унафэм щIэту КъБКъУ-м къыщызэIуаха режис-сёр къудамэр нэгъабэ къызыуха щIалэгъуалэм а унэтIыныгъэм хэлъхьэныгъэ хуащIыну зэращыгугъыр, илъэс 20-м нэблагъэкIэ кино щытрамыха ди щIыпIэм Хъыжьрокъуэ СулътIан и «По небу босиком» фильмыр нэгъабэ утыку къызэрыщрахьар, нэгъуэщIхэри.
ЗэIущIэм щагъэлъэгъуащ «По небу босиком» фильмым республикэм исхэр зэреплъам, ар къазэрыщыхъуам, ягу зэрыдыхьам, зыхуиша гупсысэхэм теухуа видеонэтыныр.
ЗэIущIэр щекIуэкIым КъБР-м и Парламентым и УнафэщIым и къуэдзэ Жанатаев Сэлим къыхигъэщащ щIыналъэм и кинематографием хэлъхьэныгъэ хуэщIынымкIэ япэ лъэбакъуэ зыча Хъыжьрокъуэ СулътIан куэдкIэ зэрыщыгугъыр, а унэтIыныгъэм дяпэкIи зригъэужьыну, ехъулIэныгъэ щиIэну зэригуапэр.
КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министрым и къуэдзэ Тау Ритэ жиIащ илъэс 20-м щIигъуауэ ицIыху Хъыжьрокъуэм зэфIэкI куэд зэриIэм республикэм исхэр зэрыригушхуэр, иджыблагъэ абы утыку кърихьа «По небу босиком» фильмым гъащIэм и лъапIэныгъэхэр къызэрызэщIиубыдэр, ди къэралым и щIыналъэ зэмылIэужьыгъуэхэм щIэупщIэшхуэ иIэу зэрыщагъэлъэгъуар.
— Куэдым гъэщIэгъуэн, гуапэ ящыхъуащ Хъыжьрокъуэ СулътIан режиссёру икIи сценаристу зэрызыкъигъэлъэгъуар, Урысейм и кинотеатрхэм щIэупщIэшхуэ щызиIэ «Звёздные войны» фильмым екIуэлIа цIыхухэм я бжыгъэм «По небу босиком» лэжьыгъэм еплъахэр куэдкIэ зэрыщIигъур. ДяпэкIи республикэм, къэралым и кинематографием хэлъхьэныгъэфIхэр хуэпщIыну, уи зэфIэкIым хэбгъэхъуэну дыпщогугъ, — жиIащ Таум.
— Илъэс 20 и пэкIэ Хъыжьрокъуэ СулътIан къыщысцIыхуам республикэм ис нэхъ щIалэ жыджэр дыдэхэм ящыщу, брэйк-данс къафэ лIэужьыгъуэмкIэ гуп къызэригъэпэщауэ, уэрэди жиIэу, республикэм щекIуэкI фестивалхэм, зэпеуэхэм пашэ щыхъу зэпыту щытащ, — жиIащ КъБР-м и Парламентым и депутат Азычэ Светланэ. — Иджыблагъэ триха фильмым и гугъу пщIымэ, абы гуапагъэ, нэхугъэ къыпкърокI. Ди зэман мытыншым апхуэдэ лэжьыгъэ уи Iэдакъэ къыщIэкIыныр, дауи, ехъулIэныгъэшхуэщ. Фильм, лэжьыгъэ куэдкIэ иджыри дыбгъэгуфIэну, ди республикэм и цIэр жыжьэ бгъэIуну Тхьэм жиIэ.
Артист, режиссёр, журналист цIэрыIуэ Iусейн Олег къытеувыIащ ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и артистхэу КIэмыргуей Валентин, Шыбзыхъуэ Басир, Къуныжь Алим, Кулиев Къайсын и цIэр зезыхьэ Балъкъэр къэрал драмэ театрым и артисткэ Байзулаевэ Розэ сымэ я гъусэу фильмым щыджэгуну къызэрыхуихуам, кином и мыхьэнэм, абы зыхуиша гупсысэхэм, Хъыжьрокъуэм лэжьыгъэр къызэрехъулIам, адэкIи щIэупщIэ иIэну зэригуапэм.
ЗэIущIэм кърихьэлIа щIалэгъуалэр Хъыжьрокъуэ СулътIан и мурадыр къызэрехъулIамкIэ ехъуэхъуащ икIи жаIащ «По небу босиком» фильмыр ягу зэрыдыхьар, абы къыхэщ лIыхъужь нэхъыщхьэхэм зыхащIэ лъагъуныгъэм къаруушхуэ зэриIэр, ехъулIэныгъэ щаIэкIэ ядэгуфIэу, гузэвэгъуэ къащылъыкъуэкIкIэ ядэ-нэщхъейуэ, языныкъуэхэм и деж я нэпс къафIекIуэу зэреплъар.
ЩIалэгъуалэр зыщIэупщIахэм жэуап иритащ Хъыжьрокъуэм. Ар нэхъ зыубгъуауэ къытеувыIащ кином щыджэгунухэр къызэригъуэтам, абы ящыщ языныкъуэхэм япэу зэрырихьэлIам, адрейхэр куэд щIауэ зэригъэныбжьэгъум, фильмым и сюжетыр гъащIэм, абы хилъагъуэ лъапIэныгъэхэм, Iуэху зэIумыбзхэм къызэрыхихам, лэжьыгъэр щагъэхьэзырым зрихьэлIа гугъуехьхэм, фильмыр сыхьэтитIкIэ екIуэкIыу трахами, Москва щыщ я лэжьэгъухэм ар сыхьэт ныкъуэкIэ зэрагъэкIэщIам, нэгъуэщIхэми. Апхуэдэу къыхигъэщащ я къалэн нэхъыщхьэр — фильмыр техыным халъхьа мылъкур къегъэлэжьыжы-ныр — фIыуэ къазэрехъулIар. СулътIан жиIащ мы гъэм лэжьыгъитI къыдагъэкIыну зэрамурадыр икIи абы щIалэгъуалэр къыхуриджащ я хъуэпсапIэхэм лъэIэсыным зэфIэ-кIрэ къарууэ яIэр ирахьэлIэну, IуэхущIэхэм тегушхуэну, заужьыну.
Зэхыхьэм къыщыпсэлъащ фильмым щыджэгуахэу КъБКъУ-м гъуазджэхэмрэ хъыбарегъащIэ IэмалхэмкIэ и факультетым и декан, пародист Дым Елдаррэ КъБР-м и Парламентым и ЩIалэгъуалэ палатэм хэт АфIэунэ Къантемыррэ, КъБР-м и Парламентым щэнхабзэмкIэ, печатымрэ цIыхубэ коммуникацэхэмкIэ и комитетым и унафэщI Пащты Борис сымэ.
ТекIужь Заретэ.
