Ислъамым и нур
Дерс
Зэи зыщывмыгъэгъупщэ!
Тунисым щыщ бзылъхугъэм дунейм тет цIыху псоми лъэIукIэ захуегъазэ лей зэрамыхьэну, Алыхьым ар зэримыгъэгъур зыщамыгъэгъупщэну. Абы къиIуэтэжа хъыбарыр гущIыхьэщ, ауэ Iэмал имыIэу дерс къызыхэхыпхъэщ.
«Си дэлъхухэ, си шыпхъухэ! Дэ къытщыщIа гуIэгъуэм хуэдэ къыфлъэмыIэсын папщIэ, лей зефхьэу щытмэ, зыкъэфщIэжи фыкъэувыIэ! Дэ леишхуэ зетхьати, Тхьэр къыдэуэжащ.
Унагъуэ хъуэпсэгъуэ дыдэу зыкъомрэ дыкъэгъуэгурыкIуащ. Си щхьэгъусэмрэ сэрэ бинитI (щIалэрэ хъыджэбзрэ) зэдэдгъуэтауэ, мылъкушхуи дбгъэдэлъу дыпсэурт, хамэ къэралхэм дыкIуэурэ зыдгъэпсэхуу, унэIутхэр диIэу… КIэщIу жысIэнщи, мылъкум дигъэудэфат. Дэ абы щыгъуэм къыдгурыIуэртэкъым а насып къомымкIэ Алыхьым дызэригъэунэхур.
Зы унагъуэ тхьэмыщкIэ гуэрым я хъыджэбз цIыкIу, илъэсипщIым итыр, унэIуту къыдатат. Гугъуехьымрэ гъащIэмрэ игъуэ нэмысу балигъ ящIа сабийт а цIыкIур. Губзыгъэт, къабзэлъабзэт, къарууфIэт икIи узыншэт. А хъыджэбз цIыкIум къилэжьым унагъуэр щыгугъыу апхуэдэт.
Пщэдджыжь нэмэзым (сыхьэтитхухэм) къэтэджу Iуэхум пэрымыхьэу ддэртэкъым. Сыхьэт ныкъуэ хэжеямэ, дубэрэжьырт. ЗыщIыпIэ деж зыгуэрым дигу иримыхь щищIами, си щхьэгъусэр абы еуэрт. Унэм лэжьыгъэу илъыр а сабийм и фэм дэтхырт. А псом ищIыIужкIи, ди бынхэр садым ишэрт икIи къишэжырт. НыбэкIи гугъу едгъэхьащ — дэ тхуэмышхыжу къэнахэр едгъэшхыу арат. Мазэ псокIэ лэжьа сабийм динар 20 етту арат. Дэ ди удыну а хъыджэбз цIыкIум ихьам къыхэкIкIэ и псантхуэм (нервым) хуэмышэчу и нитIыр нэф хъуащ. Нэфым дэ зыри къытхуищIэжыфынутэкъыми, дэтхужащ.
ГъащIэр щIэращIэу, зы гуфIэгъуэм адрейр къыкIэлъыкIуэу дыпсэурт. Зэмани дэкIащ, ди сабийхэри балигъ хъуащ. Ди щIалэм университетыр ехъулIэныгъэкIэ къиухри, езым къыдеджауэ хъыджэбз дахэ дыдэ къедгъэшащ. Куэд дэмыкIыу ди нысэр лъхуэри хъыджэбз цIыкIукIэ дигъэгуфIащ. АрщхьэкIэ сабийр нэфу къыщIэкIащ. Мис абдежым щыщIидзащ ди гъащIэм и зэIыхьэныр.
Сабийр здэдмыша къэралыгъуэ щIагъуэ къэдгъэнакъым. Мылъкуу абы тедгъэкIуэдам щIэи гъуни иIэкъым. Ауэ Алыхьым и нейр къыпщыхуамэ, сыт ухуейми щIэ – зыри и мыхьэнэкъым.
Си къуэмрэ нысэмрэ дохутырхэр зрагъэплъащ. Псоми къыжраIэрт ахэр зэрыузыншэр, иджы къалъхум лажьэ зэримыIэнур. Сытми, нысэр тедгъэгушхуэри, аргуэру сабий зригъэгъуэтащ (хъыджэбз цIыкIу). АрщхьэкIэ аргуэрри нэфу къыщIэкIащ.
СабиитIым сэбэп зэрахуэмыхъуфым и бампIэм си щхьэгъусэр ихьащ. Сэри псантхуэ уз хэсхащ. ЦIыкIуитIыр гугъу зэрехьыр зылъагъу си къуэмрэ нысэмрэ зэмызэгъыж хъуащ…
Ди унэIуту щыта цIыкIум лейуэ етхауэ хъуар мыгувэу си нэгу къыщIэувэжащ. Абы и хеягъым дызэримыгъакIуэр къыщызгурыIуэм, а хъыджэбзым зыхуэзгъэзэну мурад сщIащ.
Мазэ зыбжанэкIэ сылъыхъуами, ар къэзгъуэтащ. Абы гуапэу сэлам къызиха иужькIэ, селъэIуащ кIэлъызетхьа лейр къытхуигъэгъуну. Езым етщIа мыхъумыщIагъэхэм къыпэкIуэ тезырыр зэрытпшыныжри щыжесIэм, ди сабийхэр фIэгуэныхь хъури, гъащ.
Сэ хьэкъыу спхыкIащ Алыхьыр зэрылеймыгъэгъур. ИкIи си мурадщ ди унэIуту щыта хъыджэбзымрэ си къуэрылъхуитIымрэ сыпсэуху си къарур тыхь яхуэсщIыну.
Ди лъагъуэм фримыкIуэ, тIэщIэкIа щыуагъэм хуэдэ фэ фымыщIэ, Алыхьым къыфхуигъэгъунукъым!»
Хьэдисым къыщокIуэ: Мухьэммэд бегъымбарым (Тхьэм и нэфIыр зыщыхуам) жиIащ: «Лей зытехьам и духьэм (лъэIум) фыхуэсакъ, абы и лъэIур Тхьэм и деж нэхъ псынщIэ дыдэу нос, къабыли мэхъу».
Мы хъыбарыр къэзыIуэтэжа цIыхубзым и гъащIэр къызэрекIуэкIам девгъэгупсыси, лей зэрызедмыхьэным дыхущIэвгъэкъу. Адыгэм псалъэжьу диIэщ: «Алыхьыр хуэму маплъэри, хуабжьу мауэ». Ар зыщыдывмыгъэгъупщэ.
Дэ къытхуатх
Тхьэм хьэлэл фхуищI
Сирием къыщыхъея зауэ лыгъейм си щхьэр къыхэсхри, си адэжь и Хэкум иджыблагъэ къэзгъэзэжащ. Урысыбзэ зэрызмыщIэм къыхэкIкIэ гугъу сохь, си ныбжьыр хэкIуэтащи, бзэри схузэгъэщIэжынукъым. Ауэ мыбы сыщрохьэлIэ КъурIэныбзэм зы псалъэ хазымыщIыкIми пщIэшхуэ хуэзыщI куэдым. Апхуэдэхэм сарихьэлIа иужькIэ куэдрэ согупсыс: Iэятхэм къикIыр къагурыIуэу щытамэ, мыбыхэм сыту дин щIэныгъэлI Iэзэхэр къахэкIынут.
Псалъэм и хьэтыркIэ, зы махуэ гуэрым хадэхэкI къэсщэхуну бэзэрым сытехьат. Сызыхуейхэр къезгъэшэчу сыздэщытым, Сирием къикIыжа си цIыхугъэ гуэр къысIущIащ икIи абырэ сэрэ хьэрыпыбзэкIэ дызэпсэлъащ. Ар зэхэзыха бзылъхугъэм ищэхэм щыщ куэду хъуржыным ирилъхьэри къысхуишиящ. Абы жиIащ: «КъурIэн лъапIэм и бзэкIэ фыпсэлъауэ сэ ахъшэ къыфIысхынукъым, Тхьэм хьэлэл фхуищI!» «КъурIэным и мыхьэнэр пщIэрэ?» — жысIэу абы сыщеупщIым: «КъикIыр къызгурыIуэркъым, ауэ соджэф», — къызжиIащ.
Апхуэдэу ди лъэпкъэгъухэм КъурIэн лъапIэм пщIэшхуэ зэрыхуащIыр гуапэ сщохъу. Iиман ябгъэдэлъщи, Алыхьым иригъэфIакIуэхэ!
Абазэ Шукрия.
ПщIэну щхьэпэщ
Узыфэ куэдым я хущхъуэгъуэ
КъурIэн лъапIэм и Iэятхэр узыфэ куэдым зэрахущхъуэгъуэр иджы щIэныгъэлIхэми къахутащ.
Америкэм и Штат Зэгуэтхэм щыщ дохутыр еджагъэшхуэ Ахьмэд аль-Къадий КъурIэным и Iэятхэр сымаджэм хущхъуэ зэрыхуэхъумкIэ къэхутэныгъэ пыухыкIахэр иригъэкIуэкIащ. Абыхэм макъкIэ къыще-джэм деж щIэдэIу сымаджэхэм я гур зэрылэжьэн хуей мардэм зэрытехьэжыр, псантхуэхэр (нервхэр) зэрызэфIэувэжыр къа-хутащ.
Лэжьыгъэ пыухыкIар щрагъэкIуэкIым зыкIэлъыплъа сымаджэхэм яхэтащ муслъымэн диныр зезымы- хьэ, КъурIэным щыщу зы псалъи къызыгурымыIуэ, уеблэмэ хьэрыпыбзэ зымыщIэ куэд. Ахэр щIагъэдэIурт макъкIэ ягъэIу Iэятхэм. ИужькIэ абыхэм я Iэпкълъэпкъым ягъуэта зэхъуэкIыныгъэхэр Iэмэпсымэ, компьютер нэхъыфIхэмкIэ къапщытэжащ. КъызэрыщIэкIамкIэ, сымаджэхэм ящыщу процент 97-м узыфэхэр ящхьэщыкIащ икIи гум, псантхуэм, фэм, нэгъуэщIхэми сэбэп яхуэхъуащ.
Нидерландхэм щыщ профессор, муслъымэн диныр зезымыхьэ вандер Ховен къихутащ «Аллыхь» псалъэр хьэрыпыбзэкIэ гъэхуауэ жыIа щыхъукIэ, а псалъэм хьэрфу хэт дэтхэнэ зыри узым сэбэп зэрыхуэхъур. Ар абы щыхьэт техъуащ иужьрей IэмэпсымэфIхэмкIэ.
АфIэунэ Санэ.
