Унагъуэ дахэхэр утыку йохьэ
Мы зэманым къэралым щокIуэкI «Илъэсым и унагъуэ» урысейпсо зэпеуэм и щIыналъэ Iыхьэхэр. Апхуэдэ зэхыхьэ иджыблагъэ щекIуэкIащ ди республикэми. Абы къыхэжаныкIахэм ящыщщ Бахъсэн районым къикIа унагъуиплIыр: Жылаухэ, Темботхэ, Къуэдзокъуэхэ, Хъуэтхэ.
«Унагъуэр хабзэм и хъумакIуэщ» унэтIыныгъэм япэ увыпIэр яхуэфащэ дыдэу къыщахьащ Зеикъуэ къуажэм щыщхэу Жылаухэ Арсенрэ Лёлярэ я унагъуэ лъэщым. Унагъуэм исхэм илъэс куэд лъандэрэ ягъэлажьэ икIи ирагъэфIакIуэ нэхъыжьыфIу яIа Жылау Нурбий Хъудин и къуэм къызэригъэпэщауэ щыта хэкурыдж музейр. Абы щызэхуэхьэсащ жылэм и тхыдэм, и цIыху цIэрыIуэхэм ятеухуа дэфтэрхэр, сурэтхэр, хьэпшып зэмылIэужьыгъуэхэр. Егъэджэныгъэ-гъэсэныгъэ IэнатIэм пэрыту къекIуэкI унагъуэ щыпкъэр щIэблэм щIэныгъэ куу етыным, гъэсэныгъэ екIу ябгъэдэлъхьэным хуолажьэ, лъэпкъ щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ ныбжьыщIэхэр драгъэхьэх.
«УнагъуэщIэ» унэтIыныгъэм етIуанэ увыпIэр къыщахьащ ХьэтIохъущыкъуей къуажэм щыщхэу Темботхэ Хьэчимрэ Оксанэрэ я унагъуэм. Абыхэм унагъуэ зэраухуэрэ зэрыхъур илъэс 11 къудейми, я цIэхэр жылэм фIыкIэ щыIуащ, бын цIыкIуищ къащIохъуэри, зыхэтым щапхъэу щагъэлъагъуэ.
«Къуажэдэс унагъуэ» унэтIыныгъэм ещанэ увыпIэр къыщыхуагъэфэщащ Жанхъуэтекъуэ жылэм щыпсэухэу Къуэдзокъуэхэ Хъусенрэ Ленэрэ я унагъуэм. Илъэс 40-м нэсауэ зэдэпсэу зэщхьэгъусэхэм бынищ къащIэхъуащ, унагъуэм ис дэтхэнэми и зэфIэкIри и къарури къуажэм и зыужьыныгъэм ирехьэлIэ.
«БыныфIэ унагъуэ» унэтIыныгъэм къыщыхагъэбелджылыкIахэм ящыщщ Къулъкъужын Ищхъэрэм щыпсэухэу Хъуэтхэ Хьэсэнрэ Ритэрэ я унагъуэшхуэр. Зэщхьэгъусэхэм къуитху зэдагъуэтащ, абыхэм ящыщ дэтхэнэри лъэпкъ хабзэмрэ нэмысымрэ я мардэхэм тету ягъэсащ, цIыху щыпкъэхэр къахэкIащ.
Бахъсэн районым и цIэр фIыкIэ зыгъэIуа унагъуэ дахэхэм дохъуэхъу насыпрэ зэгурыIуэныгъэрэ щымыщIэу куэдрэ псэуну. Республикэм япэ увыпIэр къыщызыхьа Жылаухэ Арсенрэ Лёлярэ къэралпсо зэпеуэм хэтыну къапэщылъщи, абыи текIуэныгъэ къыщахьыну, лъагапIэщIэхэм нэсыну ди гуапэщ.
ЖЫЛАСЭ Маритэ.
