Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
Тхыгъэ кIэщIхэр
Лъэпкъыр зыхуэдэр къэпщIэну ухуеймэ…
«Сэ поэзиер фIыуэ слъагъуркъым», — жызыIэ урохьэлIэ. Ауэ ар пэжкъым. Езы поэзиер аращ апхуэдэ цIыхур «фIыуэ зымылъагъур», сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, абы и лъагагъым нэс заIэтыфыркъым апхуэдэ цIыхухэм я гурыщIэм, я гупсысэм, зэхэщIыкIым. Поэзием фIыуэ илъагъур ар къызыгурыIуэрщ, зи псэмрэ зи акъылымрэ утIыпщауэ зыгъэлэжьэф цIыхурщ.
* * *
Япэ итахэм пщIэ яхуэщIын хуейщ, къалэжьауэ щытмэ. Ар цIыху обществэм и хабзэхэм ящыщщ. Ауэ уи япэ ита псори (тхакIуэхэр, художникхэр, нэгъуэщIхэри) уэр нэхърэ сыткIи нэхъыфIу, абыхэм я IэдакъэщIэкIхэр узылъэмыIэсын лъагапIэм нэсауэ къэплъытэныр щыуагъэщ. Абы щыхьэт тохъуэ Пикассо и псалъэхэр: «Уэ япэу зыгуэр уолэжь, ауэ уи яужькIэ зыгуэрым ар уэ зэрыпщIам нэхърэ нэхъ дахэу ещI».
* * *
Лъэпкъыр зыхуэдэр къэпщIэну ухуеймэ, абы и IуэрыIуатэм: хъыбарыжьхэм, таурыхъхэм, шыпсэхэм, эпосым щыгъуазэ зыщI. Псы къабзэм хэлъ мывэхэр къызэрыхэщым хуэдэу, абыхэм къахощ а лъэпкъыр зыщIэхъуэпсыр, абы насыпу къилъытэр, и мурадхэр, и хабзэхэр. Лъэпкъ куэдым я фольклорым нэхъыбэу къыхэщыр ахъшэщ, абы ехьэлIащ я гъащIэ псор. АтIэ фыхэплъэт ди адыгэ IуэрыIуатэм, нарт хъыбархэм. Абыхэм ахъшэ гугъу хэткъым, хэтыр лIыгъэ зехьэн, лIыхъужьу щытын, захуагъэм тетын, нэгъуэщIу цIыхур зыIэт, зыгъэфI — мис ахэращ.
* * *
ГъащIэм и щэхур къэпщIауэ къэплъытэу ухъуамэ, кхъыIэ, къысхуэгъэгъу, зы чэнджэщ уэстынущи: Iэмал имыIэу дохутыр зэгъэплъ.
Къагъырмэс Борис.
Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
Къэб шыпс
Къэбыр ятхьэщI, ялъэщIыжри, IупщIэурэ зэгуауд, жылэхэр кърах. Къэб IупщIэхэр и фэр къыдэгъэзеяуэ шыуаным иралъхьэ, псы щIыIэ тIэкIу щIакIэри, и щхьэр тепIауэ хьэзыр хъуху ягъавэ. Къэб вар шыуаным кърахыжри, тебэшхуэм иралъхьэ, и хуабагъыр градус 25 — 30 хъуху ягъэупщIыIу. И кур бжэмышхкIэ кърах, кIэструл лам иралъхьэри, къэбыр зэрагъэва псыр хакIэурэ фIыуэ зэхапIытIэ. Ар иримыкъумэ, псы гъэва хуабэ хэкIэн хуейщ. Тыкъыр къыхэмынэжыху къэбыр япIытI, итIанэ шыбжиипс хакIэ, фIыуэ зэIащIэри, и щхьэр тепIауэ хуабапIэм ягъэув. Къэвэн щхьэкIэ жэщитIрэ махуитIкIэ щагъэт. КъимыкIыу, пщIыпщIу къовэ. ИтIанэ мафIэм трагъэувэри, дакъикъэ 15-кIэ къагъэкъуалъэ. ИужькIэ кхъузанэкIэ яз, фошыгъу халъхьэ, зэ къагъэкъуэлъэжри, зэIащIэ, кхъуэщыным иракIэри, и щхьэр щхьэщыпхыкIауэ щIыIапIэм ягъэув. Къэб шыпсыр щIымахуэ шхыну щытащ. Ар сырын хуейщ, арыншамэ, псынщIэу зэкIуэкIынущ.
Яшхыну къыщащтэкIэ шыпсыр зэIащIэ. Ар шэ е шатэ хакIэурэ, бжэмышхкIэ яшх, щIакхъуэ, чыржын, мэжаджэ, лэкъум и гъусэу. Шыпсыр пIащIэ дыдэ ящIыркъым. Ар шэкIэ е шатэкIэ зэIыпхыж хъууэ щытын хуейщ.
Шыбжиипсыр зэрагъэхьэзырыр: шыбжий сыр тхьэщIар тIу-щыуэ зэпаупщIри, псы къавэм халъхьэ. И щхьэр трапIэри, мафIэ щабэм тету дакъикъи 10 — 15-кIэ ягъавэ. ЯпIытIри, кхъузанэ щабэкIэ языж.
Халъхьэхэр (цIыху тIощI Iыхьэ): фошыгъуу — г 100, жылэ зыхэмылъ къэбу — г 2500-рэ, къэбыр зэрагъэвэну псыуэ — г 1150-рэ, шыбжий сыр гъэгъуауэ — г 20, шыбжийр зэрагъэвэну псыуэ — г 800, псы гъэва упщIыIужауэ — г 460-рэ.
ШатэкIэ
гъэжьа хьэиуэ
Хьэиуэ хъуам и фэм тет цы щабэр тралъэщIыкIри, псы щIыIэкIэ ятхьэщI, итIанэ тIу-щыуэ, IупщIэ-IупщIэу яупщIатэ, и жылэ быдэр сэкIэ кърагъэж. Тебэм зы сатыру иралъхьэри, щIимыгъэнапэу шатэ щIакIэ, хьэкулъэм ирагъэувэри, тхъуэплъ дахэ хъуху ягъажьэ.
Хуабэу Iэнэм трагъэувэ. ЩIакхъуэ, лэкъум дашх. Къэуатщ, витамин куэд хэлъщ. Нэхъ щагъэхьэзырыр бжьыхьэмрэ щIымахуэмрэщ. Хьэкулъэм щрагъэувэкIэ фо щызыхуи, фошыгъу тезыуди щыIэщ.
Халъхьэхэр: хьэиуэу — г 225-рэ, шатэу — г 150-рэ.
«Адыгэ шхыныгъуэхэр»
тхылъым къитхыжащ.
Ди сурэт гъэтIылъыгъэхэр
Лъэпкъ музейм къыщызэIуах ХьэфIыцIэ Мухьэмэд къызэригъэпэща еплъыныгъэр. Ар теухуащ адыгэ цIыху щэджащэхэм. 2009 гъэ.
Псалъэжьхэр
Бгыр IэмалкIэ якъутэ
Акъылыр Iуэхум и лъапсэщ.
Бысымыр хьэщIэм и IуэхутхьэбзащIэщ.
Гуащэ мыхъу жьантIакIуэщ.
Гъуэмылэр гъуэгум щыхьэлъэкъым.
Гъунэгъу щIы кIапэ нэхърэ, жыжьэми — губгъуэ.
Зи ныбэ изым гуныкъуэгъуэ ищIэркъым.
ЗылъэкI и джатэ кIыхьщ.
Бгыр IэмалкIэ якъутэ.
Зышэчым тралъхьэ, зыхьым тракъуэ.
Насып зиIэм шыIэ иIэщ.
Пщы зыфIэпщым пщылI къыпфIещ.
Ди хъуреягъкIэ
Гъуэгум къыщыхъуар
ЩIымахуэу умыщIэну, хуабэт дыгъэгъазэ мазэр. Уеблэмэ вакъэ хуабэ щамыгъагъыжыфу, туфлъэкIэ къыдэкIахэми уащрихьэлIэрт уэрамхэм. Уэсыр сфIэфIыщэуи жысIэфынутэкъым, ауэ, а гъэм сэр дыдэри сызыхуигъэзэшат!
Медицинэ колледжым сыкъыщIэкIыжри, махуэхэр кIэщI зэрыхъуам сигъэпIащIэу, тхылъымпIэ Iуэху гуэрхэр зэхэзгъэкIын хуейти, Лениным и цIэр зезыхьэ проспектымкIэ сунэтIащ…
Зы сыхьэт сыщыгувагъэнщ сыздыIухьами. Арати, пшапэр зэхэуэу щIидзащ. Къуажэм сыкIуэжынути, вокзал лъэныкъуэмкIэ кIуэ маршруткэм ситIысхьэри, бэзэрым деж сыкъыщикIащ, зыгуэр къэсщэхуну. Гъуэгур зэпызупщIауэ сыздэкIуэм, си щIыбагъымкIэ Iэуэлъауэшхуэ щызэхэсхащ. Псори къэувыIауэ зы лъэныкъуэ гуэркIэ плъэрт. КъызэрыщIэкIымкIэ, зы нанэ цIыкIу, щIакъуэ баш иIыгъыу, имычэзууэ гъуэгур зэпиупщIыну техьауэ арат. Абы игъэгужьея шофёрым псынщIэу гулъэфым трикъузэри, «жьэхоуэ иджы!» жыпIэну, нанэм и пащхьэ дыдэм къыщыувыIащ. Абы и ужь иту къакIуэ машинэми триIуэнтIыкIри, къэувыIащ. Е гузавэу и щхьэр джэрэза е къэщта — нанэр къызэфIэмэхащ. Ар зылъэгъуа, жьэхэуэ пэта шофёрыр къижри, нанэм бгъэдэлъэдащ, дэри абыкIэ дунэтIащ. Хэт «ДэIэпыкъуэгъу псынщIэм» псалъэрт, хэти аптекэм жат, хэти къэмыувыIэххэу и гъуэгу икIужырт. Нанэр къищтауэ машинэм зыхь щIалэм мыдрей абы и ужь ита шофёрыр бгъэдэлъэдауэ йоIунщI:
— ПщIэнур сыт уэ Iейм? Уэращ жыхуэсIэр?!
— Зиунагъуэрэ, мы сIыгъыр умылъагъуу ара?! IукIи, сымаджэщым сыгъашэ! — жиIащ нанэр зи IэплIэм илъ щIалэм.
Нанэм зыкъищIэжат, ауэ кIэзызырт, яутIыпщыну лъаIуэрт. Нанэр имыгъэуву машинэм иригъэтIысхьэри, мыдрейм жиIэр здыжиIэм, езыри итIысхьэжащ. ИтIысхьэжам бжэр хуригъэщIрэ! Арати, машинэр гъуэгум тригъэкIуэтри, щIалэр къикIащ:
— Е, зиунагъуэрэ, узыхуейр сыт?
— Сызыхуейр — тэмэму къэжыхь е къыумыжыхьыххэ! КъыбгурыIуа?!
— ЕзбгъэгъэукIынут фызыжьыр, Тхьэр зыгъэпэжын?!
— ЩыземыкIуэжыфкIэ, къимыпщэпщыхьу унэм щIрырес!
— Iэу! Ар дауэ жыIэкIэ?
Ауэрэ, «ДэIэпыкъуэгъу псынщIэр» къэсри, нанэр Iуашащ: «Сыхуея мыгъуэкъым… Алыхьым щхьэкIэ къысхуэвгъэгъу…», — жиIэурэ. Дэри хуэмурэ дыкъызэбгрыкIыжащ.
«Бын имыIэмэ-щэ? Хуэщэхуэн, къедэхэщIэн, хуабэу зыгъэшхэн и унэм щIэмысмэ-щэ? Уэ узэрыхъунур пщIэрэ, абы и ныбжь унэсмэ?» — иджыри си тхьэкIумэм итт щIалэ губзыгъэм и псалъэхэр…
Алыхьым и фIыщIэкIэ, унэми узыншэу сынэсыжащ. Сыкъызэрыгувам иригузэва си анэр къыспкърыупщIыхьырт кIыфI сыщIэхъуамкIи, жесIэжащ гъуэгум къыщыхъуа хъыбарыр. Си анэр хэгупсысыхьауэ щыст и нэр плъызу. Сыбгъэдыхьэри, IэплIэ есшэкIащ. Къызэплъщ, Iэ къыздилъэри, а зэрыхэгупсысыхьам хуэдэурэ къипсэлъащ: «Я Алыхь, нанэми гущIэгъу къыхуэщIи, дэри гущIэгъуншэхэм дащыхъумэ…»
Шорэ Маринэ.
ГушыIэхэр
Ди дежкIэ тIури яшх
Хъуэжэ зы унагъуэ гуэрым еблагъэри, унэгуащэм елъэIуащ:
— СыгъуэгурыкIуэщ, сымэжэлIащ, тIэкIу сыбгъэшхатэмэ арат, — жиIэри.
— Сыт, си тIасэ, нэхъ къэпщтэн: кхъуейжьапхъэ хьэмэрэ шху къыпхуэсхьынур? — жиIэри, гуащэр нэпсей гуэру къыщIэкIынти, къеупщIыжащ Хъуэжэ.
— Уэлэхьи, ди анэ, ди дежкIэ кхъуейжьапхъэри яшхри, шхури трашхыхьыжмэ! — щыжриIэжым, гуащэр укIытэри, пщэфIапIэмкIэ щIыхьащ, Хъуэжэ шхын къыхуихьыну.
ДыIэпхъуэркъэ?
Хъуэжэ мылъкуу иIэр зэщIакъуауэ, дыгъуакIуэхэр дэкIыжу щилъагъум, и тепIэнщIэлъын тIэкIур къищтэри, якIэлъыкIуащ.
Ар дыгъуакIуэхэм щалъэщIыхьэм:
— Дэнэ укъикIа, сыт укъыщIыткIэлъыкIуэр? — жаIэри, къеупщIащ.
— ДыздэвгъэIэпхъуэм сынокIуэ, — зыфIимыгъэIуэхуу жэуап итащ Хъуэжэ.
— Дэнэ? Дауэ? Сыт щхьэкIэ? — щIэупщIащ мыдрейхэр.
— Сэ сыткIэ сщIэн, фэ фымыщIэмэ? Фэракъэ дызыгъэIэпхъуэр? — жиIэу хьэпшыпхэмкIэ и Iэр ишийуэ уващ Хъуэжэ.
Къуажэхьхэр
Мэкъур дзэкIэ зезыхьэ
ЩIым едзэгъу гъурыджэ,
Гъурыджэ гъуджафэ.
Мэкъур дзэкIэ зезыхьэ,
Ауэ езыр Iыхьэншэ.
Унэ лъэгум щызекIуэ,
ЗемыкIуэфыр къезыхьэкI.
Унагъуэм ирах,
НэгъуэщI щIыпIэ щашхыж.
Пшагъуэм и зэман,
Зэман зэшыгъуэ.
Дыщэ кIанэ куэдыкIей,
Ауэ зыми имей.
ЖЭУАПХЭР:
Вабдзэ. Гуахъуэ. Гущэ. Гъуэмылэ. Бжьыхь. Вагъуэ.
Зэхэзылъхьар
Щоджэн Леонидщ.
Жанхъуэтхьэблэ хъыбархэр
«Умыпапщэ, ТIкIам!» — жаIэрт
Ди гъунэгъу Дол ТIкIам граждан зауэм щыгъуэ Къатхъэн Назир и дзэм хэту тIэкIурэ зэуат. И адэ Уэрыши езы ТIкIами Совет властыр щыувам щыгъуэ япэу абы еувэлIахэм ящыщт. Ауэ Совет властым иригъэкIуэкI политикэр игу иримыхьу, и бий хъужат. Колхоз яухуэну зэпхыжаIыкIыу щыщIадзам, ар зымыдэ Чэрты Исмел и хъыбар щэхуу зэрахьэрт.
ТIкIам зы пщыхьэщхьэ къэмынэу си адэ къуэш Нухь деж кIуэурэ хъыбару зэхихар хуиIуатэрт. Чэртым и шуудзэр куэд дэмыкIыу къакIуэу, Совет властыр икъутэну жиIэрт. Сэ сыцIыкIуу, си адэ къуэшым и къуэ Щыхьым сыдэджэгуу абыхэ я унэм сыщыщIэсым деж, ТIкIам си адэ къуэшым хуиIуатэ хъыбархэм сыщIэдэIурт, ауэ зыри къызгурыIуэртэкъым.
ТIкIам и цIэ дыдэр Хьэжпагуэт, ауэ абыкIэ зыри емыджэу, псори зэреджэр ТIкIамт. Ар пащIэшхуэ зытет лIы гъум кIэщIт, лIы пхъашэт. ШитI — зыр пцIэгъуэплъу, адрейр къарэу — иIэти, тIури икIи шыгушт, икIи уанэшт. И шым ныкъуэлъахъэ ирилъхьэрт, шэсырт, къамышымкIэ фIыуэ хэуэрти, шым лъэмыкIыу, кIуэр хуабжь иригъэщIырт. И шитIри апхуэдэу игъэсати, шэсамэ, кIуэр хуабжьу къажыхьырт.
ТIкIам фыз къыщишам щауапIэ здэкIуэжауэ щы-тар си адэ къуэш нэхъыщIэ ТIутI дежти, ар хуабжьу игъэблагъэрт.
ДэнэкIэ хьэгъуэлIыгъуэ, ефэ-ешхэ къыщыхъуами, кIуэрт, уэрэд куэд ищIэрти, жиIэн фIэфIт.
Зы бжыхь фIэкIа дяку дэмыту ТIкIамрэ дэрэ дызэбгъэдэст. Сэ абы фIы дыдэу сыкъилъагъурт.
ТIкIам ящыщт-тIэ колхозым хыхьэн зымыдахэм.
Си къуэш Мурид парткомти, шэджагъуэм шхэну къыдыхьэжауэ ТIкIам къриджащ.
— ТIкIам, дэ игъащIэ лъандэрэ дызэбгъэдэсщ, зэкъуэшым хуэдэу, ди ерыскъы зэIурылъу дызэдопсэу. Си жагъуэ мэхъу цIыху псоми ящIэр ядэпщIэну узэрыхуэмейр. Сыт колхозым ущIыхэмыхьэр? — жиIащ.
— Колхозым дэрэ дызэзэгъынукъым, Мурид. Сэ сылэжьэнущ, адрейхэм зыщIрагъэхынущ, сэ ар схуэшэчынукъым! — жиIащ ТIкIам.
— Хьэуэ, колхозым учётчик иIэнущ, щхьэж къилэжьар итхыу. Гъэм и кIэм деж щхьэж къилэжьар иратыжынущ, — жиIащ мыдрейм.
— Хьэуэ, Мурид, сыхыумыгъэзыхь, япэщIыкIэ сеплъынщ абы хыхьахэр зэрыпсэум, итIанэ сэри сыхыхьэнщ, — жиIащ ТIкIам.
— Хъунщ, плъагъунщ колхозхэтхэр фIыуэ зэрыпсэунур. Дэ трактор диIэщ, гуэ-дзыIуэ машинэ диIэщ. Уэ уи шитIымкIэ увэфынукъым, уи закъуэ гугъу уехьынщ, — жиIа щхьэкIэ, ТIкIам имыдэу щIэкIыжащ.
Жэщ гуэрым, ТIкIам гъуэлъыжауэ здыхэлъым, Къэзанш Бэчмырзэ яхэту и ныбжьэгъу зытIущ зэрегъэфауэ блэкIыжхэрти, «ТIкIам, ТIкIам!» — жаIэурэ джахэщ. «СагъэтIысыну къэкIуащ!» — жиIэщ, джанэ пцIанэу къыщIэжри, ТIкIам нартыху хадэм нэху щыху хэсауэ щытащ. Пщэдджыжьым, епIэщIэкIыу шхэщ, кIуэри, колхозым хыхьащ.
Ауэ, хыхьа щхьэкIэ, абы колхозыр илъагъу хъуртэкъым.
Бригадэм лажьэу щыхэтми, ефэ гуп щахэсми, щизакъуэми, «колхоз» жаIамэ, ТIкIамыр ину папщэрт. Ар зэхэзых псоми: «Умыпапщэ, ТIкIам!» — жаIэрт. Ар псэлъафэу къахуэнащ си къуажэгъухэм.
Дол ТIкIам Хэку зауэшхуэм и пэкIэ дунейм ехыжащ.
КъардэнгъущI Зырамыку.
Псалъэзэблэдз
ЕкIуэкIыу: 5. Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэ тхакIуэ, композитор. 7. Iэ телъхьэпIэ зиIэ шэнт щабэ. 10. Шым и фэ, и теплъэ. 11. Къум щIыIэжьым къинэу Сосрыкъуэ къригъэла нартхэм ящыщ зы. 12. Район, псыежэх. 13. Аргъынэ кIыхьыр и …, шынакъ кIы гъуанэр и щIасэщ. 15. Купсэ кIыхь зиIэ удз; цIыхум яшх. 16. НэкIум иIэ зэлъагъэ. 21.Бын. 22. ИбгъэкIыжа фыз … 23. Адыгэ бзылъхугъэ уэрэджыIакIуэ Iэзэ … ФатIимэ. 24. Емыгупсысу Iуэху гуэрхэр къезыхьэжьэ акъыл псынщIэ. 25. … цIыкIу бжьакъуэшхуэ. 27. Щхьэл мывэр зэкIэрэхъуэкI гъущI яе. 32. Дунейм ехыжам щхьэкIэ жаIэ: «… нэху Тхьэм кърит!» 35. … апщий! 36. Псыежэх, къуажэ. 37. Уд фызыжьыр кхъузанэкIэ псыхьэ зыгъэкIуа щIалэ Iущ цIыкIу. 38. КхъуакIэ кIыхь зыIут IэлъэщI.
Къехыу: 1. Нартыху гъэлыгъуа хьэжыгъэ. 2. … уадэр Iэтыгъуейщ. 3. Хьэлу, хьэтыкъ, чыржын, … 4. ЩIалэм … Iугъуэр дрегъэхуей. 6. Къэралым и командэ къыхэхам хэту а зырщ дуней псом и чемпион щэнейрэ хъуа футболисту щыIэр. 8. Гречихэ къэкIыгъэм адыгэбзэкIэ зэреджэр фщIэрэ? 9. Адыгей Республикэм и япэ президент … Аслъэн. 13. … цIэрыIуэ, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь Пащты Салимэ. 14. Нэхъапэм адыгэм зэрахьэу щыта лэгъупыр, гуэгуэныр а гъущIым къыхащIыкIырт. 17. Шхыныгъуэ: кхъуейлъалъэ, кIэртIоф, лы е нэгъуэщI ерыскъыпхъэ дэлъу ящIу. 18. Къыщалъхуар мыхъуу, нэгъуэщI щIыпIэ кIуауэ щыпсэу цIыху. 19. БгитI зэхуаку. 20. Муслъымэн дин лэжьакIуэхэм нэхъапэм ящыгъыу щыта щыгъын щIыIутелъ. 26. Адыгэ композитор. 28. КъэкIыгъэм и гъэгъам щыщ зы тхьэмпэ цIыкIу. 29. Хамэ унагъуэ пIалъэкIэ ирата щIалэ цIыкIум и гъэсакIуэ. 30. Гъавэ кърахьэлIэжам щыщу тхьэмыщкIэхэм ират Iыхьэ. 31. … фIэIэфIыр нэм фIэдахэщ. 33. Мэлыц щабэ. Е … бостей. 34. ЩэкI кIапэ.
Зэхэзылъхьар Мыз Ахьмэдщ.
ЩIышылэм и 18-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу:3. ТIыгум. 4. Азэн. 6. ЯтIэкъуэ. 7. Гъэузи. 11. Хон. 12. Тхьэрыкъуэ. 15. Соку. 18. Пшэр. 19. Тулэ. 21. Сэхъу. 24. Лъабзэ. 25. Шыдыгу. 27. ХущIэ. 29. Лъахъш. 33. Есэп. 35. Гудзэ. 36. Ажэгъуэмэ. 37. Япэ. 40. Къургъакъ. 42. КъуэщIий. 43. Къару. 44. Тафэ.
Къехыу:1. IумпIэ. 2. Къуаргъ. 3. ТIатIэ. 5. Назэ. 8. Бохъшэ. 9. Еру. 10. Щоблэ. 13. Хьэху. 14. Къуэгъу.16. Гур. 17. Ит. 20. Гъубж. 21. Сэху. 22. Хъушэ. 23. «Адэ». 26. Вабдзэ. 28. Дзэхупс. 30. Шэ. 31. Быж. 32. Сом. 33. Ем. 34. Кугъуэ. 38. Арыкъ. 39. Щимэ. 41. Къауц. 42. Къунтх.
