Зи уэрэдхэм дунейр зэлъащIыса Сэмэгу Гуащэнагъуэ
Урысей Федерацэмрэ Адыгеймрэ я цIыхубэ артисткэ, композитор, уэрэджыIакIуэ цIэрыIуэ Сэмэгу Гуащэнагъуэ псэужатэмэ, мы махуэхэм и ныбжьыр илъэс 90 ирикъунут. Лъэпкъ щэнхабзэм хэлъхьэныгъэ ин хуэзыщIа, и гъуэгу щыпхызышыжа а бзылъхугъэм хуэдэщ «и IэщIагъэм къыхуигъэщIат» зыхужаIэр.
Сэмэгу Гуащэнагъуэ Тохъутэмыкъуей щIыналъэм хыхьэ Псэйтыку къуажэм 1928 гъэм къыщалъхуащ. 1950 гъэм егъэджакIуэ IэщIагъэр зригъэгъуэта иужь IэнатIэ зэмылIэужьыгъуэхэр ирихьэкIащ. Римский-Корсаков и цIэр зэрихьэу Ленинград дэт консерваторэм щезыгъаджэхэм ящыщ Мейкъуапэ къэкIуауэ зэфIэкI зиIэхэр къыхахыу зэрыщыIэр зэхэзыха Гуащэнагъуэ тегушхуэри, адыгэ уэрэдыжь зыбжанэкIэ абыхэм я пащхьэ ихьащ. Гъыбзэ гъэIуныр къызэрымыкIуэу къызэрехъулIэм и закъуэкъым консерваторэм щезыгъаджэхэм гу зылъатар, адыгэ хъыджэбзым макъ лъэщ зэриIэр шэч къызытумыхьэжынт.
И насып къихьри, Сэмэгу Гуащэнагъуэ Ленинград дэт консерваторэм еджакIуэ ягъэкIуащ. Пщащэм къыхуащIа дзыхьыр игъэпэжри, ар «5» защIэкIэ къиухащ. ЩIэныгъэм хуэпабгъэ уэрэджыIакIуэ ныбжьыщIэм композитор IэщIагъэм и щэхухэми нэIуасэ захуищIыну иужькIэ мурад ищIащ икIи Тбилиси дэт консерваторэм адыгэ макъамэр куууэ щедж, абы хэлъ щхьэхуэныгъэхэм гулъытэ хэха яхуищIу.
1963 гъэм дунейм къытехьащ Гуащэнагъуэ и япэ тхылъыр, «Гупсысэхэр» зы-фIищар, зэхуихьэсыжа уэрэдхэр зэрытыр. Сэмэгум и творчествэр фIыуэ зылъагъухэр хуабжьу щыгуфIыкIат 1968 гъэм абы къыдигъэкIа «Гъатхэм и макъхэр» тхылъым. 1976 гъэм абы къыкIэлъыкIуащ «Уигу сызэрилъыр сощIэ» уэрэдылъэр.
Адыгэхэм дежкIэ мыхьэнэшхуэ иIэщ 1998 гъэм лъэпкъ уэрэдыжьхэм ятеухуауэ Сэмэгум къыдигъэкIа тхылъыщIэм. Пасэрей уэрэдхэр екIуу зыгъэзащIэхэм я сурэтхэмкIэ гъэдэхат ар. Бэрэтэрэ Хьэбидэт, Уджыхъу Гуащэхъурей, Сэмэгу Рахьмэ, сымэ, нэгъуэщIхэми я сурэтхэм ущеплъым деж, лъэпкъ гъуазджэм и тхыдэм уриплъэж хуэдэщ.
Адыгэхэм я щэнхабзэм теухуауэ Сэмэгу Гуащэнагъуэ и Iэдакъэ къыщIэкIа уэрэдхэм дунейр зэлъащIысащ, уеблэмэ, хуабжьу ди гуапэ мэхъу ахэр нэгъуэщI лъэпкъхэм ящыщхэми, ягу ирихьым и мызакъуэу, зэрагъэзащIэр. Абы и уэрэдхэм зэ едэIуэгъуэкIэ цIыхухэр итхьэкъуу зэрыщытам и хъыбар куэд къаIуэтэж.
Сэмэгу Гуащэнагъуэ щIалэгъуэм, гухэлъ къабзэм, дуней дахэм къищынэмыщIауэ, гум хыхьэу нэпсыр къезыгъакIуэ гъыбзэхэри иIэщ.
Адыгейм и композиторхэм я тхьэмадэ Къэгъэзэж Байзэт и псалъэхэмкIэ си тхыгъэр сухыну сыхуейт: «Ди республикэм щызэхашэ гуфIэгъуэ дауэдапщэ щIагъуэ къанэркъым Гуащэнагъуэ и уэрэдхэр щамыгъэзащIэу. Ар езыр къытхэмытыжми, и Iэужь дахэмкIэ сыт щыгъуи тщIыгъущ».
Щомахуэ Залинэ.
