Ажэгъуэмэм и махуэ
Мэлыжьыхьым и 19-р «Ажэгъуэмэм и махуэу» 1984 гъэм япэ дыдэу Инджылызым къыщалъытащ. Иджы ар къэрал куэдым щагъэлъапIэ.
ЩIышылэм къыщегъэжьауэ мэлыжьыхьым икухэм нэсыху гъэгъа теплъэ иIэу щIы щхьэфэм адэкIи-мыдэкIи къыщыхэж къэкIыгъэ пасэ цIыкIухэр щыгъуэлэжыр гъатхэр къызэрихьар, хуабэр щIыIэм текIуэ зэрыхъуар ипэжыпIэкIэ наIуэ хъуа иужькIэщ. ГъэщIэгъуэнщ, ажэгъуэмэм латиныбзэкIэ фIаща Galanthus псалъэр «шэ къызыщIэувэ къэкIыгъэ» мыхьэнэм зэрыхуэкIуэжри.
Адыгэхэр ажэгъуэмэм и языныкъуэ лIэужьыгъуэхэм зэреджэ псалъэхэр къэтхьынщ: «ажэгъуэмэ», «ажэгъуэмэ пэж», «ажэгъуэмэ пасэ», «уэсхэкIыкI». Ар, псом нэхърэ нэхъ пасэу щIы щхьэфэм къызэрыщыунэхум къыхэкIыу, цIыхухэр нэхъ зыгъэгуфIэщ.
ЩIымахуэ уэсым и кIэкъинэ къесыгъуэу жыг лъабжьэхэм къыкIэщIэнахэр щыкIэщIэткIухьыжынум пэмыплъэу щIы щхьэфэр «къыпхызытхъ» уэсхэкIыкIыр дунейгъэдахэу къызэрыунэхум шэч хэлъкъым.
Иджырей зэманым ажэгъуэмэ лIэужьыгъуэу 20-м нэблагъэ дунейм къытенэжами аращ. А тIэкIум я нэхъыбапIэри кIуэдыжыпэным нэсащ. Абыхэм я цIэхэр Тхылъ Плъыжьым иратхащ. Къыхэгъэщыпхъэщ, мы къэкIыгъэ пасэ лъагъугъуафIэ цIыкIухэр я теплъэкIи, мэ гуакIуэу къапихымкIи зэрызэмыщхьыр. Ахэр псори зэзышэлIэжыр зыщ: дыкъэзыухъуреихь дунейм щIыIэр хуабэкIэ зэрыщызэблихъум я нэщэнэ щыпкъэу зэрыщытырщ.
Ажэгъуэмэр щIыуэпсым къызэригъэщIауэ къызэтебгъанэмэщ щыдахэри, нэхъыбэрэ щыпсэунури. Къызэрипчу, махуитI-щы дэкIакъэ — хуэлэжынущ. ИтIани, цIыхухэм яхэтщ ахэр щысхьыншэу, я лъабжьэ нэгъунэ къыдыхатхъыу, къизыфыщIыкIхэр. Арагъэнущ, ахэр илъэс къэс нэхъ мащIэ щIэхъум и щхьэусыгъуэри.
КЪУМАХУЭ Аслъэн.
