Лъэпкъ газетыр – унагъуэ къэс
Жэпуэгъуэ революцэ иным лъэпкъ цIыкIухэм къытхуихьащ егъэджэныгъэри щIэныгъэри. Пэжщ, апхуэдэу жыпIэмэ, иджы зи жагъуэ хъухэри щыIэщ. Ауэ, сэ къызэрыслъытэмкIэ, революцэм и ужькIэ адыгэм ди щэнхабзэм, ди щIэныгъэм, ди гъэсэныгъэм, ди экономикэм заужьынымкIэ лэжьыгъэ ин иригъэкIуэкIащ ди адыгэ газетым.
Сэ си щхьэр къэсщтэнщи, гъащIэм си еплъыкIэр куэдкIэ нэхъыфI ищIурэ къыздогъуэгурыкIуэ мы газетыр. Абы япэ дыдэ сэ сыщрихьэлIар езанэ классым сыщIэсущ — Хэку зауэшхуэр щекIуэкI лъэхъэнэращ. Жэщри махуэри я зэхуэдэу, колхозхэтхэр губгъуэм итт: вэрт, сэрт, пщIэрт, гъавэ Iуахыжырт, мэкъумылэ ягъэхьэзырырт. Дэ, нэхъыщIэхэри, гъэмахуэ зыгъэпсэхугъуэхэм деж абыхэм дадэIэпыкъурт: псы къахуэтхьырт, щIэпыр культивацэ щащIкIэ, гъавэ къыщрашкIэ шы, вы Iумпэхэр тIыгът, щывэкIэ выщхьэтесу, прицепщикыу, гъавэр элеваторым щашэкIэ, дэIэпыкъуэгъу дыхъурт.
Къэбэрдейм, къэралым щекIуэкI Iуэхугъуэхэм, зауэм ятеухуауэ «Къэбэрдей пэж» газетым тет тхыгъэхэм шэджагъуэ зыгъэпсэхугъуэм деж колхозхэтхэм къахуеджэрт бригадэ учётчикыу лажьэхэу Балъкъыз ХьэкIашэ, Къардэн Башир, Жэрэщты ЖэбрэIил, ЛIуп Хьэжсет сымэ. А зэманым телевизор щыIэтэкъым, радио кIапсэхэри нэмыцэ зэрыпхъуакIуэхэм зэхакъутауэ лажьэртэкъыми, къэралым, республикэм щекIуэкI Iуэхугъуэ-хэм ятеухуа хъыбархэр къызэрыпщIэфыну щыIэр газетым и закъуэт. Абы тет хъыбархэм, къыхуеджэныгъэхэм едэIуа лэжьакIуэхэм къаруущIэ къахэхъуауэ лэжьыгъэм щIадзэжырт.
Ди колхозхэтхэм я лэжьыгъэфIым теухуауэ сэри си тхыгъэ цIыкIу газетым къытехуауэ щытащ икIи абы лъандэрэ ар ныбжьэгъуфIу къыздокIуэкI. Си шыпхъухэу Хьэфисэт, Муслъимэт сымэ газетым Iэ традзэу щытащ а зэманым.
Газетыр нэхъ спэIэщIэу щытащ 1956, 1957 гъэхэм — студентхэр гъэмахуэ зыгъэпсэхугъуэм Къэзахъстаным дыщыщылэжьам. Абы дэнэ къыщыдгъуэтынт адыгэ газетыр, ауэ дыкъэкIуэжа нэужь университетым и еджапIэ залым сыщIэтIысхьэрти, махуитI-щыкIэ сыщIэст, сыщымыIэу къыдэкIахэр щIэзджыкIыжу. Апхуэдэу, сыкъэтыну зыщIыпIэ ноби сыкIуэмэ, унэм исхэм я къалэнщ сыкъэкIуэжыху зы газет мычэму схуахъумэну.
А псом и гугъу щIэсщIыжыр уи бзэкIэ къыдэкI газетыр уи гум къызэрыдыхьэрщ. Ауэ, ди жагъуэ зэрыхъущи, «Адыгэ псалъэ» газетыр унагъуэ мащIэ дыдэщ зэрыхьэр. Ди къуажэм адыгэ унагъуэу 700-м щIигъу дэсщи, абыхэм ящыщу унагъуэ 23-рщ «Адыгэ псалъэр» зыIэрыхьэр. «Iуащхьэмахуэ» журналыр къызыIэрыхьэри унагъуэ 20-щ. Ар емыкIукъэ?! Дэтхэнэ жылэри къащти, апхуэдэу къыщIэкIынщ зэрыщытыр.
Пэжщ, адыгэбзэкIэ къыдэкI газетми ныкъусаныгъэ гуэрхэр иIэ хъунщ: иджыпсту дыщыпсэу къэралым мыхъумыщIагъэр щыкуэдщ, ауэ газетыр абыхэм тепсэлъыхьыркъым. Къэтщтэнщ къуажэщIыр: зым гектар 20 — 200 иIыгъщ, адрейм зы щIы гектар игъуэтыркъым зэрихьэну. Газетым щылажьэхэр къуажэхэм нэхъ щIэх-щIэхыурэ кIуэуэ, цIыхухэм зыхуагъазэу я гукъеуэхэр ятхын хуейуэ къызолъытэ.
Япэм газетыр тхьэмахуэм тхуэ къыдэкIыу щытащ, иджы щэ тхылъымпIэкIэ тедзауэ, тIэу электроннэу къыдокI. МынэхъыфIу пIэрэт псори тхылъымпIэкIэ тедзауэ къыдэкIмэ? Газетым и уасэм зэрыхэхъуари цIыхухэм къохьэлъэкI. Газетыр зыIэрыхьэхэм я бжыгъэр нэхъ мащIэ хъуныр а щхьэусыгъуэхэми къыхокI.
«Адыгэ псалъэ» газетым мы зэманым, сэ сызэреплъымкIэ, лэжьакIуэфIхэр иIэщи, си гугъэщ сыт хуэдэ Iуэхугъуэхэри абыхэм яхузэфIэкIыну. Сохъуэхъу редакцэм щылажьэ дэтхэнэми узыншагъэ быдэ иIэу, и мурадыфIхэр къехъулIэу, я къалэмыр мыубзэщхъуу илъэс куэдкIэ я IэнатIэм пэрытыну.
ЛIУП Нурхьэлий,
Джэрмэншык къуажэм и Ветеранхэм
я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ.
