ХьэIупэ ДжэбрэIил: Усэр макъамэм дауэ нэсшэсыну?
Композитор цIэрыIуэ, усакIуэ ХьэIупэ ДжэбрэIил и пшыхь дахэ ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей драмэ театрым щекIуэкIащ. Ар къызэригъэпэщат ХьэтIохъущокъуэ Къазий и цIэр зезыхьэ адыгэбзэмрэ литературэмкIэ егъэджакIуэхэм я Бзэ хасэм.
ЗэIущIэр езыгъэкIуэкIар а Хасэр къызэзыгъэпэщахэм ящыщ, журналист, усакIуэ Аброкъуэ Бэллэщ. Ар кIэщIу къытеувыIащ ХьэIупэ ДжэбрэIил и гъащIэмрэ и лэжьыгъэмрэ, итIанэ езыр утыкум къригъэблэгъащ. ДжэбрэIил бзэм и щIэжьыуэм хьэщыкъ ищIа, абы и лъэщагъыр зыгъэунэхуа цIыхухэр и усыгъэмкIэ имыгъэгуфIамэ си Iуэхущ! И IэдакъэщIэкIхэр щызэхуэхьэса тетрадышхуэхэр иIыгъыу, ар къеджащ гъэм и зэманхэм, анэм, псэущхьэхэм, нэгъуэщIхэми ятеухуа, и гумрэ и псэмрэ щыщIэхэр усэбзэкIэ къыщиIуэта IэдакъэщIэкIхэм. Псалъэ гуапи дыщIигъужу, къеджащ и ныбжьэгъухэу, фIы куэд зыдилъэгъуахэу Къашыргъэ КIурацэ, Нало Заур, Тхьэгъэзит Зубер, Ацкъан Руслан, Темыркъан Юрэ, Бгъэжьнокъуэ Заурбэч, Црым Руслан, бзэщIэныгъэлI ХьэцIыкIу Рае, нэгъуэщIхэми яхуэгъэза усэхэм.
КъыкIэлъыкIуэу утыкур яуфэбгъуащ Лэскэн районым щыщ Урыху къуажэм дэт школым и еджакIуэ нэхъ цIыкIухэм. ЕгъэджакIуэр я пашэу, пшыхьым къэкIуахэм гупитIу загуэшащ, щIалэхэм — «ПсынщIэ», пщащэхэм — «Псалъэ» зыфIащыжри, псынщIэрыпсалъэ жыIэнымкIэ зэпеуащ. Бзэр зыгъэбзэрабзэ сабийхэм я ныбжьым къихутэжами ярейуэ, ХьэIупэр абыхэм ядэгуфIэрт, ядэпсалъэрт, ядэгушыIэрт. ПсынщIэрыпсалъэ къэс зы шар гъэпща и уасэти, зэхьэзэхуэр и кIэм щынэсам утыкур щхъуэкIэплъыкIэу зэщIэгъэгъат.
ХьэIупэ ДжэбрэIил и усэхэм къоджэ. ЗэIущIэр лъэпкъ макъамэ дахэхэмкIэ ягъэщIэрэщIащ пшынауэхэу Бер Мадинэрэ Джэдгъэф ФатIимэрэ, бэрэбэнауэ Атэлыкъ Алим, пхъэцIычауэ Увыж Мурат сымэ.
Литературэ пшыхьым кърихьэлIахэм Iэмал яIащ ДжэбрэIил зэрызыхуагъэзэну хуей упщIэхэр тхылъымпIэ кIапэм тратхэурэ Iэрагъэхьэну. НэхъыжьыфIым и гуапэу жэуап иритащ и сабиигъуэм, усыгъэмрэ макъамэмрэ нэхъапэу къилъытэм, зыгуэрхэм яхуэгъэза и усэхэр абыхэм къызэралэжьам, усэр акъыл зэгъэзэхуакIэ пхуэтхын-пхуэмытхыным, япэ дыдэу итха усэм, нэгъуэщI Iэджэми теухуа упщIэхэм. «Усэр макъамэм дауэ нэсшэсыну?» гупсысэр зэрызригъэхъулIэным игъащIэми зэрыхущIэкъуарт ХьэIупэм и жэуапхэм я кIыхьагъкIэ щыпхышар.
Утыкум кърагъэблэгъащ ДжэбрэIилрэ абырэ я псэр зы чысэм илъщ, жыпIэкIэ ущымыуэну и ныбжьэгъуфI, БизнесымкIэ институтым и ректор Хъурей Феликс. Абы игу зэрыгъум къытемыувыIэн лъэкIакъым: ар ХьэIупэ ДжэбрэIил и усэ тхылъ зэрыщымыIэрщ. Хъурейм жиIащ а IэдакъэщIэкIхэр ХьэцIыкIу Рае компьютеркIэ къызэрищыпар, «Эльбрус» тхылъ тедзапIэм и унафэщI Ацкъан Руслан къыдигъэкIыну зэрыхьэзырыр. Езы ДжэбрэIил и арэзыныгъэ закъуэ фIэкIа зэрыхуэмыныкъуэр ираIуэкIарэ пэт: «Абы нэхъ гуныкъуэгъуэ Тхьэм къызимыткIэ» псалъэхэм фIэкIа къыпахыфакъым. Дэри долъэIу ХьэIупэм, адыгэбзэм хэкIуэдыкIыжыпэным нэса псалъэхэмкIэ гъэнщIа и IэдакъэщIэкIхэр апхуэдэу зэзэмызэ утыку кърихьэкIэ зэфIэмыкIыу, нэхъыбэ еджэфыну цIыхухэм Iэмал яритыну.
ФIыуэ плъагъу цIыхум, абы щыгъуэми ХьэIупэ ДжэбрэIил хуэдэ нэхъыжь Iумахуэм, хужыпIэр куэдкIэ нэхъ мащIэщ къилэжьым нэхърэ. ИкIи гугъущ апхуэдэм и цIэ ипIуэну, и гъащIэм, и лэжьыгъэм утепсэлъыхьыну. Апхуэдэу щыт пэтми, абы и талантым псалъэ купщIафIэхэр къыхуагъуэтащ ищхьэкIэ зи гугъу тщIа ХьэцIыкIу Рае (ХьэIупэ ДжэбрэIил хуэгъэза и уси къеджащ), егъэджакIуэ Багъ Марьям (композиторым и гъащIэр къыщыгъэлъэгъуа хъыбар кIэщI къызэхуэсахэм я пащхьэ кърихьащ), Бзэ хасэм и тхьэмадэ, Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ институтым и лэжьакIуэ Табыщ Мурат.
ИСТЭПАН Залинэ.
