ГъэшхэкIхэм фахуэсакъ
ГъэшхэкI ерыскъыхэр узыншагъэмкIэ сэбэпышхуэу зэрыщытым и хъыбар дэтхэнэ зыми и сабиигъуэм щегъэжьауэ зэхихащ. Шэджагъуэ нэужьхэм и деж шху гъэпцIагъащIэ зы стэкан уефэныр сыт и уасэ — ерыскъыр гъэткIунымкIи, фэр дахэу щытынымкIи, Iэпкълъэпкъыр узыфэхэм пэщIэтынымкIи ар икъукIэ сэбэпщ. АрщхьэкIэ, иджыпсту куэдрэ зэхыдох гъэшхэкI лIэужьыгъуэ куэдым къэуат ящIэмылъу жаIэу. Ар къызыхэкIыр тыкуэным щIэлъ а ерыскъыгъуэхэм бифидобактериекIэ зэджэр зэрыхэмылъырщ.
ЦIыхум и Iэпкълъэпкъыр тэмэму лэжьэн щхьэкIэ бифидобактерием хуэныкъуэщ. Медицинэ псалъалъэм зэритымкIэ, бифидобактериер – ар узыфэ зэрыцIалэхэм япэщIэту цIыхум и кIэтIийр хэщIапIэ зыхуэхъу микроорганизмщ. Бифидобактериер пхуримыкъумэ, уи кIэтIийр тэмэму лэжьэнукъым: ерыскъыр тэмэму пхуэмыгъэткIуу хъумэ, цIыхум и Iэпкълъэпкъым и дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ витаминхэр къыIэрымыхьэмэ, абы узыфэ зэхуэмыдэ куэд къигъэхъеинущ.
Бифидобактериехэр куэдрэ щылъкъым — я щхьэр гъэбыдауэ щIыIалъэм мазитI нэхъыбэ щыпхуэхъумэнукъым. Абы къыхэкIыу ахэр тыкуэнхэм щащэнкIэ хъунукъым. Иджыпсту тыкуэнхэм щIэлъыр къызэрыгуэкI шхухэмрэ йогуртхэмрэщ. Пэжщ, ахэри кIэтIийм ерыскъыр зигъэткIунымкIи сэбэпщ. Ауэ ар зи фIыщIэр бифидобактериехэракъым, атIэ нэгъуэщI ерыскъыгъуэхэми (псалъэм папщIэ, къэбыстэ фIэIум, анэ быдзышэм) куэду узыщрихьэлIэ лактобактериехэрщ.
Бифидобактериехэм хуэдэу, лактобактериехэми я зэхэлъыкIэм мымащIэу ущрохьэлIэ пробиотикхэм. Пробиотикхэр — микроорганизмщ, ирагъэкIуэкIа къэхутэныгъэхэм къызэрагъэлъагъуэмкIэ, ди узыншагъэмкIэ ахэр сэбэпышхуэщ. Псалъэм папщIэ, Iэпкълъэпкъыр узыфэхэм пэщIэтынымкIэ, цIыхум и дежкIэ зэраныгъэшхуэ зиIэ бактериехэр кIэтIийм къыщызэтемыувыIэнымкIэ, фэр дахэу щытынымкIэ, псантхуэ узыфэхэр къэмыгъэхъеинымкIэ.
Лактобактерием и препаратхэр лъатэ, кIэтIий узыфэхэр гъэхъужынымкIи къагъэсэбэп, апхуэдэу къахутащ лъыдэуей зиIэхэм я дежкIэ ар зэрыщхьэпэр.
Тыкуэнхэм щIэлъ йогуртхэм цIыху Iэпкълъэпкъым дежкIэ сэбэпынагъ лъэпкъ зимыIэ, ерыскъым IэфIагъ, мэ дахэ къезыгъащтэ пкъыгъуэ куэд халъхьэ. Абы къыхэкIыуи, ахэр щIэх-щIэхыурэ уи шхыныгъуэм хыумыгъэхьэмэ нэхъыфIщ.
Верлановэ Ольгэ,
Россельхознадзорым и Къэбэрдей-Балъкъэр референт центрым и къудамэм и дохутыр.
