Мы махуэхэм
Гъатхэпэм и 2, щэбэт
МафIэдзым и дунейпсо махуэщ
Индием щагъэлъапIэ гъатхэмрэ плъыфэ зэмыфэгъухэмрэ я махуэр
1796 гъэм Бонапарт Наполеон франджы армэм и унафэщIу ягъэуващ.
1855 гъэм Урысейм и император хъуащ Александр ЕтIуанэр.
1911 гъэм Пятницкий Митрофан къызэригъэпэща урыс цIыхубэ хорыр япэу утыку къихьащ — Москва концерт щитащ. Иджыпсту ар Пятницкэм и цIэр зезыхьэ къэрал академическэ урыс цIыхубэ хорщ.
1919 гъэм Москва къыщызэрагъэпэщащ финансхэмкIэ институт. Иджыпсту ар Урысей Федерацэм и Правительствэм и Финанс академиерщ.
1919 гъэм Коминтерным и япэ съездыр Москва щызэхэтащ.
1949 гъэм ЩIым и хъуреягъыр къемытIысэхыу япэ дыдэу къалъэтыхьащ. Галлахер Джеймс зэригъакIуэ кхъухьлъатэм а гъуэгуанэр сыхьэт 94-рэ 1 дакъикъэкIэ зэпичащ.
1983 гъэм дунейм щыяпэу Инджылызым щагъэлъэгъуащ компакт-дискыр.
1986 гъэм Инджылызым и пащтыхь гуащэ Елизаветэ ЕтIуанэм Канберрэ щытридзащ Австралиер я къэралым и унафэ зэрыщIэмытыжым теухуа дэфтэрым.
Грозный Иванрэ Гуащэнэрэ (Мариерэ) я къуэ Василий къызэралъхурэ илъэс 456-рэ ирокъу.
Тхыдэдж, Кавказым и этнограф, адыгэхэм куэдрэ ятетхыхьа Люлье Леонтий къызэралъхурэ илъэс 214-рэ ирокъу.
Урыс еджагъэшхуэ, щIэблэр егъэджэныр щIэныгъэр и лъабжьэу зэтеухуэнымкIэ фIыщIэшхуэ зыбгъэдэлъ Ушинский Константин къызэралъхурэ илъэси 195-рэ ирокъу.
Адыгей усакIуэ, Совет Союзым и ЛIыхъужь Андырхъуей Хъусен къызэралъхурэ илъэс 99-рэ ирокъу.
Урысей политик, Нобель и саугъэтыр зыхуагъэфэща, СССР-м и япэ икIи и иужьрей президенту щыта, жылагъуэ лэжьакIуэ Горбачёв Михаил и ныбжьыр илъэс 88-рэ ирокъу.
СССР-м и цIыхубэ артисткэ, Совет Союзым и Къэрал саугъэтыр зрата Саввинэ Ие къызэралъхурэ илъэс 83-рэ ирокъу.
Урысей модельер, сурэтыщI, къигупсыс фэилъхьэгъуэ телъыджэхэмкIэ дуней псом цIэрыIуэ щыхъуа Зайцев Вячеслав и ныбжьыр илъэс 81-рэ ирокъу.
РСФСР-м и цIыхубэ артист Богатырёв Юрий къызэралъхурэ илъэс 72-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ, уэс мащIэ къыщесынущ. Махуэм хуабэр градуси 4 — 5, жэщым щIыIэр 1 градус щыхъунущ.
Гъатхэпэм и 3, тхьэмахуэ
ТхакIуэм и дунейпсо махуэщ
ЩIыуэпс къабзэм и дунейпсо махуэщ
Сабийхэм яхуэгъэза нэтынхэр зыгъэхьэзыр телевиденэмрэ радиомрэ я дунейпсо махуэщ
ТхьэкIумэм и узыншагъэм кIэлъыплъыным и дунейпсо махуэщ
Куржым щагъэлъапIэ Анэм и махуэр
Къыргъызым и Къэрал ныпым и махуэщ
Болгарием и лъэпкъ гуфIэгъуэщ — Уэсмэнхэм я пщылIыгъэм къыщыщIэкIа, езыхэм я къэралыгъуэр щызэрагъэпэщыжа махуэщ. 1396 гъэм къыщыщIэдзауэ 1878 гъэ пщIондэ Болгариер Уэсмэн империем хыхьэу щытащ.
Японием щагъэлъапIэ Хъыджэбз цIыкIухэм я махуэр
1613 гъэм Романов Михаил Фёдор и къуэр Урысейм и пащтыхьу щыхахащ цIыхубэ лIыкIуэхэм я зэхуэс нэхъыщхьэм.
1861 гъэм Урысейм и император Александр ЕтIуанэм Iэ щIидзащ цIыхухэр ягъэпщылIу мыдэным теухуа, хуит къэхъуж мэкъумэшыщIэхэм я Iуэхур зэрыхъунур щыубзыхуа унафэм.
1863 гъэм США-м ЩIэныгъэхэмкIэ и лъэпкъ академиер къызэрагъэпэщащ.
1920 гъэм Москва Печатым и унэ къыщызэIуахащ. Иджыпсту ар Журналистым и Унэ нэхъыщхьэрщ.
1923 гъэм Америкэм къыщыдэкIащ «Time» журналым и япэ номерыр.
1931 гъэм США-м и Конгрессым къэралым и лъэпкъ гимныр къищтащ.
1991 гъэм Латвиемрэ Эстониемрэ референдум щекIуэкIащ СССР-м къыхэкIыным теухуауэ. Латвием щыпсэухэм я процент 75-м нэблагъэр, Эстонием исхэм я процент 78-м щIигъур и телъхьэ хъуат я къэралхэр щхьэхуэ хъуным.
Шотландием щыщ щIэныгъэлI, къэхутакIуэ, телефоныр къэзыгупсыса, Америкэм телекоммуникацэ IэнатIэм зыщиужьыным хэлъхьэныгъэшхуэ хуэзыщIа Белл Грейам Александр къызэралъхурэ илъэси 172-рэ ирокъу.
Совет тхакIуэ, усакIуэ, драматург Олешэ Юрий къызэралъхурэ илъэси 120-рэ ирокъу.
Философие щIэныгъэхэм я доктор, Адыгэ Республикэм щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ, Адыгейм и къэрал педагогикэ институтым и ректору щыта Ячиков Александр къызэралъхурэ илъэс 98-рэ ирокъу.
Къэрэшей-Шэрджэсым щыщ къэрал, политикэ лэжьакIуэ, щIэныгъэлI Къардэн Зэмахъшэрий къызэралъхурэ илъэс 98-рэ ирокъу.
Совет актрисэ, УФ-м и цIыхубэ артисткэ Марковэ Риммэ къызэралъхурэ илъэс 94-рэ ирокъу.
УсакIуэ, драматург Мысачэ Пётр къызэралъхурэ илъэс 89-рэ ирокъу.
Кинорежиссёр, тхакIуэ, композитор, продюсер, ЩIДАА-м и академик Къандур Мухьэдин и ныбжьыр илъэс 81-рэ ирокъу.
Совет актёр, УФ-м и цIыхубэ артист Мартынюк Георгий къызэралъхурэ илъэс 79-рэ ирокъу.
КъБР-м щIыхь зиIэ и артист Молей Алихъан и ныбжьыр илъэс 67-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ, уэс мащIэ къыщесынущ. Махуэм хуабэр градус 1 — 2, жэщым щIыIэр градуси 6 — 4 щыхъунущ.
Гъатхэпэм и 4, блыщхьэ
Белоруссием и милицэм и махуэщ
Франджым щагъэлъапIэ Анэшхуэхэм я махуэр
Китайм щагъэлъапIэ Жыг хэсэным и махуэр
1726 гъэм Урысейм щыяпэу Петербург гимназие къыщызэIуахащ. Ар ЩIэныгъэхэмкIэ академием егъэщIылIат.
1756 гъэм Сенатым и унафэкIэ Москва къэрал университетым типографие къыщызэIуахащ. Иджыпсту ар Ломоносовым и цIэр зезыхьэ МКъУ-м и тхылъ тедзапIэщ.
1818 гъэм Москва къыщызэIуахащ Минин Кузьмарэ Пожарский Дмитрийрэ я фэеплъ.
1877 гъэм США щыщ Берлинер Эмиль микрофоныр къигупсысащ.
1846 гъэм «Кавказ» газетым къытридзащ Къаз-Джэрий и «Зи щIыхьыр ин къэрал тетым и деж» письмор.
1918 гъэм Тэрч ЦIыхубэ Республикэр къэунэхуащ
1921 гъэм Абхъазым Совет властыр щагъэуващ икIи Абхъаз республикэ къызэрагъэпэщащ.
1955 гъэм Японием и «Sony» фирмэм жыпкIэ къепхьэкI хъу радиохэр къыщIигъэкIыу щIидзащ.
1986 гъэм СССР-м ЩэнхабзэмкIэ и министерствэм унафэ къыдигъэкIащ «1941 — 1945 гъэхэм екIуэкIа Хэку зауэшхуэм и Музей нэхъыщхьэ къызэгъэпэщыным теухуауэ». Ар Iэтауэ къызэIуахащ 1995 гъэм накъыгъэм и 9-м — ТекIуэныгъэ Иныр илъэс 50 щрикъу махуэм.
2012 гъэм Путин Владимир Урысейм и Президенту хахыжащ, Iэ зыIэтахэм я процент 63,6-рэ и телъхьэ хъури. Абы и пэкIи а къулыкъум Путиныр пIалъитIкIэ пэрытат.
Италием щыщ композитор, дирижёр, скрипкэм Iэзэ дыдэу еуэ Вивальди Антонио къызэралъхурэ илъэс 341-рэ ирокъу.
Франджы композитор цIэрыIуэ Мориа Поль къызэралъхурэ илъэс 94-рэ ирокъу.
Медицинэ щIэныгъэхэм я канди-дат, ЗыплъыхьакIуэ къэзыкIухьхэм я урысей зэгухьэныгъэм и президенту щыта, СССР-м и Къэрал саугъэтыр зыхуагъэфэща Сенкевич Юрий къызэралъхурэ илъэс 82-рэ ирокъу.
Совет актрисэ, РСФСР-м и цIыхубэ артисткэ Лужинэ Ларисэ и ныбжьыр илъэс 80 ирокъу.
Мэкъумэш щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъМУ-м и профессор КIуэкIуэ Тэлэдин и ныбжьыр илъэс 79-рэ ирокъу.
Дирижёр, СССР-м и цIыхубэ артист, Москва и филармонием и академическэ симфоние оркестрым и унафэщI Симонов Юрий и ныбжьыр илъэс 78-рэ ирокъу.
Физико-математикэ щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор Щоджэн Вячеслав и ныбжьыр илъэс 77-рэ ирокъу.
Радиожурналист, КъБР-м щIыхь зиIэ и журналист Хьэмту Къадир и ныбжьыр илъэс 71-рэ ирокъу.
КъэфакIуэ, уэрэджыIакIуэ, УФ-м щIыхь зиIэ и артист Моисеев Борис и ныбжьыр илъэс 65-рэ ирокъу.
Къэрал лэжьакIуэ, КъБР-м щIыхь зиIэ и юрист, Къэбэрдей-Балъкъэрым экстремизмэмрэ щIалэгъуалэ политикэмрэ пыщIа лэжьыгъэхэр щIыпIэхэм щызэгъэуIунымкIэ и министр Къуэшырокъуэ Залым и ныбжьыр илъэс 50 ирокъу.
Урысей футболист, гъуащхьэтет, УФ-м спортымкIэ щIыхь зиIэ и мастер Малафеев Вячеслав и ныбжьыр илъэс 40 ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Махуэм хуабэр градуси 2 — 3, жэщым щIыIэр градуси 5 — 4 щыхъунущ.
