Хэт хэкупсэр?
Кавказ Ищхъэрэм ГъуазджэхэмкIэ и къэрал институтым щекIуэкIащ «Ди Хэкур Урысейрщ» зыфIаща зэхыхьэр. Ар СКГИИ-м, КъБКъУ-м, КъБКъАУ-м КъБР-м Граждан жылагъуэ IуэхущIапIэхэм ядэлэжьэнымрэ лъэпкъ IуэхухэмкIэ и управленэр я гъусэу щэкIуэгъуэм и 3-м къызэрагъэпэща Iуэхугъуэт.
ЦIыхубэ зэкъуэтыныгъэм и махуэм ирихьэлIэу, студентхэм яIущIащ Къэбэрдей-Балъкъэр мэкъумэш университетым и проректор Щыхьмырзэ Мухьэмэд, КъБР-м Граждан жылагъуэ IуэхущIапIэхэм ядэлэжьэнымрэ лъэпкъ IуэхухэмкIэ и управленэм и унафэщIым и къуэдзэ Гергоков Жамболэт, тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор Къущхьэбий Анзор, КъБР-м и Iэтащхьэм и Администрацэм щIыпIэ политикэмкIэ и управленэм и лIыкIуэ Шыпш Аслъэн сымэ, нэгъуэщIхэри.
«ЦIыхубэ зэкъуэтыныгъэм и махуэм и мыхьэнэр абы и фIэщыгъэм къыджеIэ. Псом хуэмыдэу иджырей зэманым хуэдэу абы нэхъ дыщыхуей щыIэкъым. Лъэпкъхэр зэкъуэтмэ, зым адрейм пщIэ хуищIмэ, дунейми мамырыгъэ щыIэнущ, — жиIащ Кавказ Ищхъэрэм ГъуазджэхэмкIэ и къэрал институтым и проректор, зэIущIэр езыгъэкIуэкIа Эфендиев ФуIэд.
Я Iуэху еплъыкIэр нэхъ жыджэру утыку къызэрырахьэным щIалэгъуалэр зэпымыууэ хущIэкъумэ, ди къэкIуэнум фIы и лъэныкъуэкIэ зэрызиузэщIынур къыхагъэщащ Щыхьмырзэ Мухьэмэдрэ Шыпш Аслъэнрэ.
— ЦIыхубэ зэкъуэтыныгъэм и махуэр зэрыдгъэлъапIэрэ куэд щIакъым, ауэ абы купщIэшхуэ иIэщ. ГуфIэгъуэ махуэм дызэкъуигъэувэу аращ. Къэбгъэлъагъуэмэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым и закъуэ лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэу 100-м нэблагъэ щопсэу, щэнхабзэ центру 20 щолажьэ. Шэч хэмылъу, ди республикэм хузэфIэкI къигъанэркъым абыхэм я тхыдэмрэ хабзэмрэ яхъумэжыным теухуауэ, — къыхигъэщащ Гергоков Жамболэт. Апхуэдэуи абы дыщIигъуащ Урысейм и къулеягъыр апхуэдиз лъэпкъыр зэгурыIуэ-зэдэIуэжу зэрыщызэдэпсэуфыр арауэ къызэрилъытэр.
ЕджакIуэхэм зэIущIэм зыхуагъэхьэзырат: ЦIыхубэ зэкъуэтыныгъэм и махуэр къызэрыунэхуам, хэкупсэхэм Урысейр зыхуагъадэм, нэгъуэщIхэми ятеухуауэ къэпсэлъащ. Езанэ курсым щеджэ Асановэ Лейлэ къызэрилъытэмкIэ, Хэкур фIыуэ лъагъун хуейщ, апхуэдэ гурыщIэр унагъуэмрэ адэ-анэмрэщ быным яхэзылъхьэфынур. «Хэку лъагъуныгъэр гугъэмрэ фIэщхъуныгъэмрэ епхащ. Псом япэу дэтхэнэ цIыхуми къытохуэ къыщалъхуа щIыналъэм и къекIуэкIыкIар ищIэну. Урысейм, зэрытщIэщи, тхыдэ къулей иIэщ. Дауэ узэрыримыпагэнур абы и нэгу щIэкIахэм яужькIэ, и лъэр быдэу зэригъэувыжыфам. Зэман нэхъ гугъухэми хэкупсэу укъэнэфын, уи щIыналъэм ифIри и Iейри дэбгуэшыфын хуейщ. Хэкур фIыуэ щIалъагъур ар зэрыкъулейр аракъым, атIэ ар узэрейрщ», — жиIащ Лейлэ.
ЗэIущIэм кърихьэлIа дэтхэнэми «хэкупсэ» псалъэр къызэрыгурыIуэр жиIащ. Хэти жиIащ абы Хэкум хуиIэ лъагъуныгъэр зэрилъабжьэр, нэгъуэщIым къыхигъэщащ ар щIыналъэм хуищIэф IуэхуфIхэр зэрыарар, языныкъуэхэми нэхъ тэмэму къалъытащ хэкупсэр жэуаплыныгъэ хэлъу къэралым бгъэдэтыф цIыхурауэ. «Хэкур фIыуэ плъагъунущ ар зэрыщыIэ къудейм щхьэкIэ. НэгъуэщI щIыналъэ укIуэрэ абы ущымыпсэуфу псэкIэ гугъу узэрехьым къегъэлъагъуэ уи Хэкур уэ пщыщ Iыхьэу зэрыщытыр», — къыхигъэщащ зым.
«Хэкупсэм къикIыр сыт, жытIэу мыпхуэдэ зэхыхьэ гуэрым дыщыщIэупщIати, 10-нэ классым щIэс зы еджакIуэм жиIат: «Ар ущыукIытэращ. Хамэ щIыпIэ ущыIэу уи хэкуэгъум емыкIу ищIауэ плъэгъуамэ, абы и пIэкIэ уэ ущыукIытэрщ», — дыщIигъуат абы. ИкъукIэ сфIэтэмэмщ а гупсысэр», — къыхигъэщащ Гергоков Жамболэт.
Кавказ Ищхъэрэм ГъуазджэхэмкIэ и къэрал институтым культурологиемкIэ и кафедрэм и унафэщI, философие щIэныгъэхэм я кандидат Шаваевэ Маринэ тепсэлъыхьащ еджапIэ нэхъыщхьэм щIэсхэм волонтер гуп къызэрагъэпэщауэ, псапэ зыпылъ Iуэхухэм жыджэру зэрыхэтыр, абыи зы лъэныкъуэкIэ хэкупсэхэр къызэригъэлъагъуэр. «Ди институтым щIэс студентхэр ядолажьэ зи узыншагъэм сэкъат иIэ сабийхэм. «Твой дар» зыфIэтща гупжьейм апхуэдэ сабийхэр кърашалIэ икIи ди еджакIуэхэр хущIокъу абыхэм зэрызрагъэужьыным. Къэфэным, уэрэд жыIэным, сурэт щIыным къищынэмыщIауэ, драмэ гупжьейми цIыкIухэм щадолажьэ. Мы Iуэхур зэрызэтедублэрэ илъэсих хъуащ, и мыхьэнэри нэрылъагъущ. И щхьэ закъуэм емыгупсысу, и гъунэгъуми зыгуэр хуэзыщIэфырщ цIыху хэкупсэ хъужыр, зэкъуэтыныгъэм лъабжьэ езыгъэщIыр», — къыхигъэщащ Шаваевэ Маринэ.
БАГЪЭТЫР Луизэ.
