Шэху уэздыгъэхэр нэхущым къоблэ
ХьэтIохъущокъуэм и цIэр зезыхьэ Налшык жыг хадэм ит МафIэ мыужьыхым деж мэкъуауэгъуэм и 22-м и нэхущым цIыху куэд щызэхуэсат.
ПэкIур теухуат Хэку зауэшхуэм зэрыщIидзэрэ илъэс 72-рэ зэрырикъум. 1941 гъэм, мэкъуауэгъуэм и 22-м и пщэдджыжьым, сыхьэти 4-м совет къэралыгъуэм нэмыцэ зэрыпхъуакIуэхэр уащхъуэдэмыщхъуэу къытеуауэ щытащ.
Хэку зауэшхуэм хэкIуэдахэр ягу къагъэкIыжын папщIэ, нэху къатемыщхьэ щIыкIэ зэIущIэм щызэхуэсащ республикэм и министерствэ зэмылIэужьыгъуэхэм я унафэщIхэр, ветеран, щIалэгъуалэ, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм, «Урысей зэкъуэт», «Захуагъэм тет Урысей», коммунист партхэм я лIыкIуэхэр, еджапIэ нэхъыщхьэхэм щеджэ студентхэр, нэгъуэщIхэри.
Зауэ макъамэхэмкIэ къызэIуаха зэхыхьэр ирагъэкIуэкIащ Къалэн куэд зыгъэзащIэ Къэбэрдей-Балъкъэр щIалэгъуалэ центрым и лэжьакIуэхэм. Утыкум къиува щIалэмрэ пщащэмрэ Хэку зауэшхуэр зэрыщIидза щIы-кIэр къызэхуэсахэм ягу къагъэкIыжащ, бийм пэщIэувэу абы текIуэныгъэ къыщихьын папщIэ, совет цIыхубэм хьэзабу ишэчар зыхуэдизым и гугъу ящIащ.
Ветеранхэм я Налшык къалэ советым и тхьэмадэ Абдуллаев Мустэфа пэкIум къекIуэлIахэм нэхъыжь псалъэкIэ захуигъэзащ.
— Япэрауэ, нобэрей пэкIур къызэзыгъэпэщахэм фIыщIэ ин яхуэфащэщ, — жиIащ абы. — Нобэ хуэдэ пщэдджыжьыпэ къабзэм жей IэфIым хэт цIыхухэр щыпсэу къэралым фашистхэр хьэщхьэрыIуэу къытезэрыгуащ. Апхуэдэ зауэ щIэдзэкIэм зыхуигъэхьэзырыну хунэмыса къэралым щыпсэу цIыхухэр бэлыхьлажьэм хэхуат. Абыхэм ягъэвар зыхуэдизыр пхуэIуэтэнукъым. Зауэ гущIэгъуншэм хэкIуэдахэм пщIэ яхуэтщIынщ жызыIэу мыбы къекIуэлIа псоми Тхьэм фи гъащIэм къыфхупищэ!
АдэкIэ псалъэ иратащ КъБР-м и ДОСААФ-м и унафIэщI МацIыхъу Хъусен.
— ПщIэ зыхуэтщI, ныбжьэгъухэ! — захуигъэзащ абы пэкIум къекIуэлIахэм. — Сэ хуабжьу срогуфIэ илъэс зыбжанэ хъуауэ мыбдеж къыщызэхуэсым елъытауэ, мы гъэм къекIуэлIахэр куэдкIэ зэрынэхъыбэм. АбыкIэ фIыщIэ яIэщ республикэм щылажьэ щIалэгъуалэ зэгухьэныгъэхэми. Ахэр жылагъуэм и нобэрей гъащIэм къыщаIэт Iуэхугъуэхэм жыджэру хэтщ.
МацIыхъум пэкIум къекIуэлIахэм ягу къигъэкIыжащ Хэку зауэшхуэр нэмыцэ-фашист зэрыпхъуакIуэхэм къызэрагъэхъеяуэ щыта щIыкIэр. А зэманым и пэ къихуэу, ер зи гум къихьэу, бий зыкъытхуэзыщIа нэмыцэхэм тIасхъэщIэх куэд къыткIэщIаутIыпщхьат. Ар щхьэусыгъуэ хуэхъуащ фашистхэм ди щэхухэр нэхъ пасэу зэрагъэщIэным, зауэм и пэ дыдэм хьэщхьэрыIуэу удын хьэлъэхэр ди дзэхэм кърадзыным. Апхуэдэ щIэдзэкIэм совет экономикэр гугъуехь тIуащIэм хидзащ.
— Нобэ мы дыздэщытым и деж сыхьэти 9-рэ дакъикъэ 20-м щедгъэжьэнущ Къэбэрдей-Балъкъэрым и къалэхэмрэ къуажэхэмрэ къызэхэзыкIухьыну автомобиль зекIуэр, — къыпищащ и псалъэм адэкIэ МацIыхъум. — Ахэр щыIэнущ Нарткъалэ, Май, Тэрч, Прохладнэ, Бахъсэн, Шэджэм къалэхэм. И пщэ далъхьа къалэныр зэфIигъэкIа нэужь, автомобиль зекIуэр 115-нэ шу дивизэм и фэеплъу Налшык къыдыхьэпIэм деж щытым къекIуэлIэжынущ.
КъБР-м цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэмкIэ, жылагъуэ, дин зэгухьэныгъэхэмкIэ и министр Къумахуэ Мухьэдин пэкIум къекIуэлIахэм захуигъэ-защ:
— Нобэ ди къэралым щыпсэу дэтхэнэ зыми зыщигъэгъупщэ хъунукъым совет зауэлIхэмрэ фронтым хуэлэжьахэмрэ зэрахьа хахуагъэр зыхуэдизыр, — жиIащ абы. — Ди адэжьхэм зэрахьа лIыгъэр щIэблэм я дежкIэ щапхъэ мыухыжщ. Абы къыхэкIкIэ, нобэ псэухэм апхуэдэ гуауэ дяпэкIэ къэмыгъэхъуныр ди къалэн нэхъыщхьэщ.
АдэкIэ псалъэ иратащ республикэм спортымрэ туризмэмкIэ и министр АфIэунэ Аслъэн:
— Совет къэралыгъуэм и тхыдэр зэрыщыту къапщтэмэ, нобэ дигу къэдгъэкIыж махуэр нэхъ гуауэ дыдэхэм ящыщщ, — жиIащ абы. — Мыбы къекIуэлIэну мурад зыщIахэм, хэти къехьэлъэкIауэ къыщIэкIынщ, хэти «нэху мыщу сыкъызэфIэувэну хэт сызезыхуэр» жиIагъэнщ. Ауэ ди адэжь-анэжьхэм апхуэдэ сыхьэт бжыгъэ дыдэм къатепсыхауэ щыта гуауэр уи нэгу къыщыщIэбгъэувэжкIэ, Iуэхум нэгъуэщIу уегупсысу щIыбодзэ. Жэрдэм къыхызолъхьэ, зауэм гугъуехьрэ хьэзабу къихьыр зыхуэдизыр цIыхухэм ящымыгъупщэн папщIэ, илъэс къэс нобэ хуэдэ махуэм и нэхущым, УФ-м ис цIыху псоми зэхахыу, фашистхэр къыщыттеуа сыхьэт бжыгъэ дыдэм ирихьэлIэу, тхьэгъуш къэгъэджэн хуейуэ.
Утыку къихьащ КъБР-м егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министрым и къуэдзэ Геккиев СулътIан:
— Фи пщэдджыжь фIыуэ! — захуигъэзащ абы къызэхуэсахэм. — Мамыру дызэрыпсэур зи фIыщIэр зыщыдгъэгъупщэ хъунукъым. Ди къэралым и дэнэ щIыналъи хуэдэу, дэ шэху уэздыгъэхэр пыдгъэнэнущ. Сэ къызбгъэдэкIыу фIыщIэ лей яхуэсщIыну сыхуейт нобэрей Iуэхугъуэр къызэгъэпэщыным зи гуащIэ хэзылъхьа IэнатIэ псоми я унафэщIхэм.
Хэку зауэшхуэм хэкIуэдахэм зы дакъикъэкIэ яхуэщыгъуа нэужь, пэкIум къекIуэлIахэм удз гъэгъахэр фэеплъым тралъхьащ. «Тщыгъупщакъым» псалъэр къикIыу зэхагъэува шэху уэздыгъэхэр щIалэгъуалэм пагъэнащ. Ар зэфIэкIа иужь, зауэм хэкIуэдахэм папщIэ зэхуэсым къекIуэлIахэм дыуэ ящIащ.
Тхыгъэри сурэтхэри КЪУМАХУЭ Аслъэн ейщ.
