КъэфакIуэ цIэрыIуэ Мысачэ Валентинэ
РСФСР-мрэ КъБАССР-мрэ щIыхь зиIэ я артисткэ, актрисэ Iэзэ, къафэм и бзэкIэ ди лъэпкъ хабзэ дахэхэр дуней псом и плIанэпэ куэдым нэзыхьэса «Кабардинка» къэрал академическэ ансамбль цIэрыIуэм яхэту утыкур зыгъэбжьыфIахэм ящыщ Мысачэ Валентинэ къызэралъхурэ фокIадэм и 25-м илъэс 75-рэ ирикъуащ.
Кемеровэ областым хыхьэ Прокопьевск къалэм 1945 гъэм фокIадэм и 25-м ар къыщалъхуащ. И унагъуэм и гъусэу 1957 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэрым къэIэпхъуэжащ. Зэрыбыным адыгэбзэр фIыуэ ящIэртэкъым, я адэр зэрыбалъкъэрым, я анэр зэрыадыгэм къыхэкIыу урысыбзэкIэ зэпсалъэрти. Ауэ, республикэм къагъэзэжа нэужь, я анэм сабийхэм анэдэлъхубзэр яригъэщIэжащ. Театрымрэ къафэмрэ зыхилъхьэ щымыIэу зи псэм хэлъ Валентинэ лъэпкъ къафэхэм зыщыхуигъасэрт Налшык и Пионерхэм я унэм. А зэманым абы и насып къикIащ «Мыщэ и къуэ Батыр», «Къанщобийрэ Гуащэгъагърэ», «Дахэнагъуэ» спектаклхэм ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым щеплъыну. Валентинэ зэрыжиIэмкIэ, лъэпкъ театрыр апхуэдизкIэ я кIуапIэти, зы спектаклым тIэу щытрагъазэ къэхъурт, япэщIыкIэ урысыбзэкIэ зэдзэкIауэ, итIанэ нэхъ гурыIуэгъуэ ящыхъун хуэдэу адыгэбзэкIэ. Апхуэдэу адыгэ театрыр бынунагъуэм къахуэщхьэпащ анэдэлъхубзэр ягъэшэрыуэнымкIэ.
Актрисэ IэщIагъэм щIэхъуэпсми, Валентинэ 1965 гъэм «Кабардинка» къэрал академическэ ансамблым хыхьащ икIи абы и унафэщI Гальперин Григорий къиутIыпщыжакъым. Илъэс 20-кIэ ар ансамблым хэтащ икIи къэфакIуэ цIэрыIуэ хъуащ.
Мысачэ Валентинэ киногъуазджэми хэлъхьэныгъэ хуищIыну и насып къихьащ. Ар гукъинэжу щыджэгуащ 1991 гъэм къыдагъэкIа «Азиат» фильмым.
Мысачэ Валентинэ къикIуа гъуэгуанэм щыхущIегъуэжа къэхъуакъым икIи «Кабардинка» ансамблым щигъэкIуа зэманыр абы и гъащIэм и IыхьэфIу къелъытэ. Гупым щыхыхьагъащIэм щапхъэ хуэхъуащ зи дахагъэмрэ къэфэкIэмрэ итхьэкъуа, зи утыкIу итыкIэр телъыджэ щыхъуа Шэру Соня. Дуней псор къызэхэзыкIухьа гуп цIэрыIуэм къафэм щаIа зэфIэкIыр зи фIыщIэу Мысачэм къилъытэр къафэ лIэужьыгъуэ куэд зи фIыгъэкIэ гупым къехъулIа я художественнэ унафэщI Ульбашев Мутайщ. Мазитхум къриубыдэу абы игъэхьэзырын хузэфIэкIат цIыхубэм телъыджэ ящыхъуа ансамблым и япэ концертыр.
Гуэл ЩхъуантIэхэм я Iуфэм къыщыфэу Соттаев Къанщауэрэ Мысачэ Валентинэрэ сурэт ятрихащ Монин Евгений. Валентинэ и гугъащ ар Вэрокъуэ Владимир и фильмым хагъэхьэну. КъызэрыщIэкIамкIэ, иужькIэ а лэжьыгъэмкIэ ягъэдэхат кIэнфет пхъуантэр.
— Валя, мыпхуэдэу уви, мы фалъэр Къанщауэ хуэший, — жиIат Евгений, — игу къегъэкIыж Валентинэ. — ИужькIэ ди ныбжьэгъухэм жаIащ а сурэтыр зытет кIэнфет пхъуантэ къызэрыдагъэкIар. Ар гъэщIэгъуэн сщыхъуат, а сурэтыр Лениным и цIэр зезыхьэ проспектым щыслъэгъуа пэтми. КIэнфетыр IэфI дыдэт. НэхъапэкIэ зэтепх хъуну IэфIыкIэ зралъхьэ срихьэлIатэкъым. Ар апхуэдэу гъуэтыгъуейти, куэдрэ къыщытлъымыс щыIэт, сыту жыпIэмэ, убзыхуауэ зы бжыгъэ хэха къыдагъэкIыу арат, хьэщIэ лъапIэхэм тыгъэ хуащIыну. Дауи, абы тет ди сурэтымкIэ куэдым дыкъацIыхужырт, ауэ сыщригушхуа къэхъуакъым ттрахын и пэ и щхьэусыгъуэр къыджаIамэ, абы арэзы сытехъуэнутэкъым. Ауэ, дауэ хъуми, ди кIэнфет пхъуантэр япэ зэрыхъуар гуапэщ.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
