БлэкIам ухегъэплъэж
Адыгэ Республикэм и къалащхьэ Мейкъуапэ иджыблагъэ къыщыдэкIащ хэхэс гъащIэр зи натIэ хъуахэм я щIэблэ, Хэкужьыр псэупIэ зыхуэхъужа Едыдж Нихьаи и Iэдакъэм къыщIэкIа «Къэгъэзэгъу» тхылъыр.
Едыдж Нихьаи Нихьаи 1945 гъэм Тырку Республикэм и Анталие къалэм епха Елэмэ къуажэ цIыкIум къыщалъхуащ. 1953 гъэм абы я унагъуэр Анталие къалэм къэIэпхъуащ. Анкара щыIэ институтыр 1970 гъэм къиухри, Элазыгъ тырку къалэм дэт колледжым нэмыцэбзэр илъэситIкIэ щригъэджащ. ИужькIэ Анталием игъэзэжри, зыхуеджа IэщIагъэмкIэ абы илъэс 23-кIэ щылэжьащ. Пенсэм кIуа иужь, зэрыцIыкIурэ и псэм щигъафIэ адэжь щIыналъэм 1995 гъэм къэIэпхъуэжащ и унагъуэр и гъусэу, абы лъандэри Налшык щопсэу. Нихьаи и щхьэгъусэ Шукрэн Шыкуэхэ япхъущ. Зэщхьэгъусэхэм шхапIэ ягъэлажьэу, я щхьэ Iуэху дагъэкIыжу мэпсэу. ЩIэблэ дахи яIэщ абыхэм: япхъу Тамерис Цейхэ я нысэщ, бынищ къыщIэхъуащ, я щIалэ Едыдж Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и экономикэ факультетым щрегъаджэ, унагъуэщ, зы щIалэрэ зы пщащэрэ иIэщ.
Тыркум щыIэ адыгэ къуажэ 800-м ящыщ зыщ Анталием къегъэщIылIа Елэмэ жылэ цIыкIур. Зи сабиигъуэр абы щыкIуа Нихьаи мы тхылъым къыщигъэлъэгъуэжащ къуажэм щыIэ псэукIэр, дэлъ хабзэр, ар а щIыпIэм деж зэрытIыса щIыкIэр, къыщребжэкI дэс лIакъуэхэр, я гугъу щещI жылэм и цIэр фIыкIэ зыгъэIуа щIэныгъэлIхэмрэ IэщIагъэлIхэмрэ.
Апхуэдэу тхылъым къыщыбгъуэтынущ лъэпкъ тхыдэр къызыхэщыж хъыбар гъэщIэгъуэнхэр, уэрэдхэр, усэхэр. Тхылъым итщ уэрэдхэм я нотэхэр, ахэр мы къыдэкIыгъуэм зэрихуэным хуэдэу игъэхьэзыращ Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ Къэбэрдей-Балъкъэр институтым и лэжьакIуэ, тхыдэ щIэныгъэхэм я кандидат, макъамэр зыдж ГъукIэ Анжелэ.
Нихьаи зэхуихьэсыжащ хэхэс адыгэхэм яхъума IуэрыIуатэр, таурыхъхэр, къуажэхьхэр, псалъэжьхэр, псалъэ шэрыуэхэр, щIагъыбзэхэр, джэгукIэхэр. Адыгэ шхыныгъуэхэм я гъэхьэзырыкIэхэри ящыгъупщэжакъым хамэ щIыпIэ щыпсэу ди лъэпкъэгъухэм. ГъэщIэгъуэныращи, мыбдежым Едыджым щапхъэу къыщихь шхыныгъуэхэр нобэ хэкурысхэм нэхъ ящыгъупщэж хъуахэм ящыщщ. Ар и щыхьэтщ хэхэс гъащIэр зи натIэ хъуахэм къызыхэкIамрэ зыщыщымрэ ящымыгъупщэн щхьэкIэ сыт хуэдэ Iэмалри къызэрагъэсэбэпыр. Абы и зы щапхъэщ нобэ дэ къэдмыгъэсэбэпыж псалъэ куэд хэхэс адыгэм зэрахъумари. Апхуэдэ псалъэхэри зэхуихьэсыжащ тхылъыр зи IэдакъэщIэкIым.
КъыдэкIыгъуэм ихуа хъыбархэмрэ тхыгъэхэмрэ ящIыгъу сурэт гъэщIэгъуэнхэм куэд къыбжаIэ: абыхэм Елэмэ жылэм и блэкIами ухегъэплъэжри, и нобэми ущегъэгъуазэ.
«Зи блэкIар зымыщIэм, къэкIуэн иIэкъым», — жеIэ адыгэ псалъэжьым. Абы и лъэныкъуэкIэ лъэпкъ тхыдэм и зы лъэхъэнэм ухэзышэж къыдэкIыгъуэщ Едыдж Нихьаи и тхылъыр.
ЩхьэщэмыщI Изэ.
