Блэм и шэрэзыр тришэщIакIэщ. Еуэну пIэрэ?
Абы и жэуапыр зэIубз щыхъунур мы номерыр къыдэкIа иужьщ. НаIуэу зэрыщытщи, президент Обамэ Барак США-м и конгрессым зыхуигъэзащ Сирием и бийуэ зауэ Iуэхухэр зэхиублэным теухуауэ къыхилъхьа жэрдэмыр къыдиIыгъыну къыхуриджэу. ЯмыгъэIэпхъуэмэ, Iэ щаIэтынур фокIадэм и 11-рщ.
Ар дыдэмкIэ Вашингтон хохьэ «жыIэмыдаIуэхэр къэгъэIэсэным» хуэунэтIа зи чэзу зауэм. Нэхъапэм апхуэдэ «университетхэр» къаригъэухащ Иракым, Ливием, Югославием. Иджы и пIалъэр къэсащ Сирием. Сыт щыгъуи хуэдэу щхьэусыгъуи къыкъуэкIащ: Вашингтон Дамаск егъэкъуаншэ езым и ныкъуэкъуэгъухэм я бийуэ зарин газ шынагъуэр къигъэсэбэпауэ. АрщхьэкIэ илъэситI хъуауэ дуней псор зыкIэлъыплъ Сирием и тетхэм псоми ялъагъуу химие Iэщэ къигъэсэбэпауэ уегупсысыну къудейр делагъэщ: абы къокI езыхэм заукIыжу. ЕтIуанэрауэ, IэщIагъэлIхэм жаIакIэщ а Iэщэр зэрыIэрыщIыр икIи заводым зэрыщамыгъэхьэзырар. Апхуэдэу щыщыткIэ, шэч гуэри хэлъкъым иужь зэманым хуабжьу хагъащIэ оппозицэм ар зэраIэдакъэщIэкIым.
Мы Iуэху мыщхьэпэм уигу къегъэкIыж Крылов Иван и басням хэт псалъэхэр: «Уэ узэрыкъуаншэр сэ сышхэн зэрыхуейрщ!» США-м куэд щIауэ игу къыхуоплъ езым и блыгу къыщIэмыувэ икIи и щхьэ и унафэ ищIыжу псэу Сирием. Абы Израилым и щхьэ хуигъэщхъыркъым, Щам журт къэралым хуегъэув иубыда ищIхэр иритыжыну. А псом ищIыIужкIэ совет лъэхъэнэм къыщыщIэдзауэ нобэр къыздэсым ди Урысей Федерацэр къегъэныбжьэгъу, КПСС-мрэ абы пашэныгъэр щызыIыгъ Хьэрып къэщIэрэщIэжыныгъэ партымрэ зэпыщIауэ икIи дунейпсо утыкум щызэдэлажьэу къэгъуэгурыкIуащ. ТIуми я программэр зэтехуэрт: цIыхухэм мылъкур ятегуэшэн хуейщ захуагъэр и лъабжьэу.
Вашингтон и мурадхэм щIы хъурейр тIууэ ягуэшащ. Языныкъуэхэм — Франджым, Канадэм, Тыркум, апхуэдэу абы и жьауэм нэхъ быдэу щIэувэну хуей Румынием, Косовэм хуэдэхэм — даIыгъащ США-р. арщхьэкIэ лажьэ зимыIэ къэрал щхьэхуитым хьэкIэкхъуэкIагъэ кIэлъызэрахьэу зэрамыдэр жаIакIэщ Урысей Федерацэм, Китайм, Индием, Аргентинэм, Бразилием, дунейм и нэхъ муслъымэн къэралышхуэ Индонезием, ЮАР-м, Италием, ООН-м и секретарь нэхъыщхьэм, Рим и папэм…
ЦIыхухэм зэреупщIам къигъэлъэгъуащ американхэм я процент 51-р зауэ Iуэхухэм я бийуэ къызэрыувыр. Абыхэм яхэтщ 2012 гъэм екIуэкIа хэхыныгъэхэм США-м и президентым и кандидату хэта Пол Рон. «Сирием теуэныр зыгъэзахуэу зэхуахьэса псори пцIы зэфэзэщщ», — жиIащ абы.
ЗэпэщIэувэныгъэ къэхъумэ, кърикIуэнур ди нэгу къыщIэдгъэхьэнщ. Зыми шэч къытрихьэркъым абы ижь Iей дунейпсо экономикэм зэрыщIихунум. Псалъэм и хьэтыркIэ, апхуэдэхэм деж хабзэу зэрыуващи, щIыдагъэм и уасэр дэуеинущ, ауэ апхуэдэу зэрыщытынур пIалъэ кIэщIкIэщ. Асад Башар традзмэ, тетыгъуэр зыIэрыхьэнур исламистхэрщ. НэгъуэщIу жыпIэмэ, Сирием властымрэ динымрэ щызэпэщIэхауэ щытыжынукъым: наIуэу зэрыщытщи, КъуэкIыпIэ Гъунэгъумрэ Африкэ Ищхъэрэмрэ иджыри къэс апхуэдэ къэралу къыщынэжар а зырт (Тунисым и гугъу тщIынкъым, абы и Iуэхур нэгъуэщIщ).
Псори къабжащ — къарууи ахъшэуи текIуэдэнур. АрщхьэкIэ къулейсызыгъэу къишэнур, цIыху лажьэншэу хэкIуэдэнур зыхуэдизыр жаIэн къащыгъупщащ.
Дэ махуэ къэс зэхыдох зи щIыналъэхэм США-м и дзэхэр щыIэ Афганистанымрэ Иракымрэ американхэр зэрыщыхэкIуадэм теухуа хъыбархэр. Хэбгъэзыхьмэ, Вашингтон Афганистаным къришыжыфыркъым и къарухэр. Пэжщ, США-м зигъэхьэзыр хуэдэкъым и зауэлIхэр Щам и щIыналъэм игъэкIуэну: псори ракетэхэмкIэ зэфIигъэкIыну и мурадщ. Ауэ сыт хуэдэу къыщIимыдзами, Штатхэр текIуэнукъым. Уеблэмэ, шынагъуэ ин щыIэщ мафIэсышхуэ къэлыдынкIэ. Ираным нахуэу жеIэ Сирием зэрыдэIэпыкъунур (къэралитIми нэхъыбэу щызекIуэр муслъымэн диным и шиит къудамэрщ). ЛъэныкъуэкIэ щысынукъым «Хезболлах» («Алыхьым и парт»)террорист зэгухьэныгъэ цIэрыIуэри. ЩIыдгъужынщ а къудамэм къызэщIиубыдэхэм щыщ куэд алавиту зэрыщытри. Ахэри цIэрыIуэщ лей зымыгъэгъуу, езыхэр хэкIуадэми, лагъым къагъауэурэ зилъ зыщIэжу. КIэщIу жыпIэмэ, зыми фIы хихынукъым.
Мыбдеж я гугъу щытщIын хуейщ США-м и Конгрессым Iэ Iэтыгъуэр фокIадэм и 11-м зэрырагъэхьэлIами. А махуэр Америкэм и тхыдэм хыхьащ террористхэм щIэпхъаджагъэ хьэлъэ дыдэхэр а къэралми зэрыщалэжьамкIэ. Абы хуабжьу зэгуигъэпат дуней псор. ДощIэж Нью-Йорк и Iэтащхьэм Сауд Хьэрыпым икIа шейхым доллар мелуанипщI хъу чек дэIэпыкъуэгъу папщIэу къыIихын идауэ зэрыщымытар — псомкIи къуаншэу къилъытар а къэралымрэ абы и духьэшыхэмрэт. Иджы Нобель и саугъэтым мамырыгъэмкIэ и лауреат Обамэ Барак ирогушхуэ Сирием и бий зауэ Iуэхухэм текIуэдэну ахъшэр нэхъыбэу Сауд Хьэрыпымрэ абы и гуэгъу Катарымрэ къазэрыбгъэдэкIынум. НэгъуэщIу жыпIэмэ, демократиер дуней псом щыгъэкууным хущIэкъу Вашингтон спонсор къыхуэхъуащ я нэгухэр зэIухауэ уэрамхэм дыхьэну цIыхубзхэр щыхуимыт Сауд Хьэрыпыр.
ИкIэм-икIэжым дэ, адыгэхэм, ди гур хуабжьу зыгъэгулэз нэгъуэщIи мыбы хэлъщ: Тыркум къыкIэлъыкIуэу Сириерщ ди лъэпкъэгъу хэхэс нэхъыбэ дыдэ щыпсэур (цIыху мини 120-130-рэ хуэдиз). Дэ абыхэм я фIыр дифIщ, я гуауэр ди гуауэщ.
Дыщыгугъынщ нэхъыфIым.
Шал Мухьэмэд, «Адыгэ псалъэ»
газетым и обозреватель.
ХьэфIыцIэ Мухьэмэд, Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ.
