ЩIалэгъуэ
Хьэрычэт Iуэху
ГъащIэм декIуу мэпсэу
Шэджэм, Бахъсэн къалэхэм сабийхэм я зыужьыныгъэм тегъэщIауэ щылажьэ «IKALAND» клубхэр къызэрызэIуахрэ куэд мыщIами, я Iуэхутхьэбзэхэм адэ-анэхэр арэзы ещI, цIыкIухэри дехьэх.
IуэхущIапIэхэр къызэзыгъэпэща Къуныжь Заирэ 2012 гъэм диплом плъыжькIэ къиухащ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал мэкъумэш университетым «Бухгалтерский учёт, анализ и аудит» и къудамэр. Апхуэдэуи КъБКъУ-м щIэныгъэ нэхъыщхьэ етIуанэр щызригъэгъуэтащ зэдзэкIакIуэ IэщIагъэмкIэ.
Сабий клуб къызэIухыным куэдрэ егупсысакъым Къуныжьыр, уеблэмэ хьэрычэт Iуэхуми егъэджэныгъэ лэжьыгъэми зэрыпэIэщIэм къагъэувыIакъым. «СцIыху егъэджакIуэ куэдым чэнджэщ къызатырт а Iуэхум сыхэмыхьэну. «Уэ уегъэджакIуэкъым, сыт ар зэрыпщIынур?» — жаIэу. Ауэ си цIыхугъэ хьэрычэтыщIэ зыбжанэм саущиящ: «Тегушхуэ, арыншауэ зыри зэбгъэхъулIэфынукъым». Арати, сытегушхуащ, — жеIэ Заирэ.
Хъыджэбзым и Iыхьлыхэми къыдаIыгъащ и Iуэхур, уеблэмэ и анэм ахъшэ щIыхуэ къыIихри, пэш щхьэхуэ бэджэнду къищтащ, парт, шэнт зыбжанэ, доска зэригъэпэщри, лэжьыгъэр иригъэжьащ.
Бзэхэр джыныр фIыуэ зылъагъу (зэрыжытIауэ, и етIуанэ щIэныгъэр аращ зэхьэлIар) Заирэ сабийхэм инджылызыбзэр яригъащIэу щIидзащ. А Iуэхум ар иригушхуэрт, ауэ щIэх дыдэу къыгурыIуащ цIыкIухэр нэхъыбэж зэрыхуейр, ахэр къыдэпхьэхын щхьэкIэ унэтIыныгъэ зэмылIэужьыгъуэхэр къазэрыхузэгъэпэщыпхъэр. Апхуэдэу абы и Iуэхум зригъэубгъуащ, гимнастикэр, лъэпкъ къафэхэмкIэ, псынщIэу есэп щIынымкIэ дерсхэр, сабийхэм зезыгъэужь нэгъуэщI гупжьейхэр и школым епхауэ къызэIуихри.
Апхуэдэу 2018 гъэм и кIэухым къызэIуиха клубыр псынщIэу хэIущIыIу хъуащ икIи лэжьыгъэ купщIафIэхэр 2019 гъэм и щIышылэм щегъэжьауэ ирагъэкIуэкIыу хуежьащ.
— Шэч хэмылъу, лэжьыгъэм сыщыхуежьагъащIэм гугъу сехьащ си унагъуэмрэ сабийхэмрэ сакъыдэхуэу, IуэхущIапIэми зезгъэужьын хуейти. Пэжыр жыпIэмэ, зэман къыщысхудэхуэр мащIэт. Щхьэхуэу фIыщIэ яхуэсщIыну сыхуейщ си щхьэгъусэми Iыхьлыхэми сакъызэрыгурыIуам, зыкъызэрысщIагъэкъуам папщIэ, — жеIэ хьэрычэтыщIэ цIыхубзым.
2020 гъэм и мазаем Заирэ тегушхуэри, и IуэхущIапIэм и къудамэ Бахъсэн къалэми къыщызэIуихащ. АрщхьэкIэ коронавирусым зэрызиубгъум и зэранкIэ ар пIалъэкIэ къызэтригъэувыIэжын хуей хъуащ. Мы зэманым Шэджэм къалэм дэт «IKALAND» клубым унэтIыныгъэ 15-кIэ гуэшауэ зэпымыууэ сабии 150-рэ йокIуалIэ.
Псом нэхъыщхьэу Заирэ иропагэ зэфIэкI зиIэ егъэджакIуэхэр и IуэхущIапIэм зэрыщызэщIигъэуIуэфам. Гугъуехь къызыхэмыкI IэнатIэ щыIэу къыщIэкIынкъым, ауэ «IKALAND»-м и ехъулIэныгъэхэри мащIэкъым. «5» защIэкIэ еджэ зэрыхъуам, е зи ныбжьыр илъэсищ фIэкIа мыхъу я хъыджэбз цIыкIур шпагат тIысу зэрызигъэсам, е нэгъуэщIу ирехъуи, я бынхэм я ехъулIэныгъэхэм адэ-анэхэм гу щылъатэкIэ, Къуныжьым псалъэ гуапэкIэ зыхуагъазэ. Заирэ зэрыжиIэмкIэ, а дакъикъэхэм дежщ гушхуэныгъэ щызыхищIэр, и къарум щыхэхъуэр.
НэгъуэщI лъэныкъуэкIи и Iуэхум бгъэдохьэ Къуныжьыр. Псом хуэмыдэу гулъытэшхуэ хуещI ныбжьыщIэхэм я гукъыдэжыр зыхуэдэм.
— Сабийм и адэри анэри зэпымыууэ щылажьэ зэманым дыхопсэукIри, щIэблэм я «ныбжьэгъуфI» хъуар иджырей гаджетхэрщ. Нобэ ди гугъуехь нэхъыщхьэхэр къызыхэкIыр ахэрауэ къызолъытэ. Дауэ сабийр ди зэманым гъэсэн зэрыхуейр, гъащIэм имыудыныщIэн, и щхьэ зыхуей хуигъэзэжыфын щхьэкIэ?! Сабий къэс абы Iуэху бгъэдыхьэкIэ щхьэхуэ иIэщ. Езым хуейуэ телефоныр зригъэтIылъэкIрэ сурэт гуэр ищIыну гупыж ищIмэ е къэфэным, есэп щIыным дихьэхмэ, ахэращ си дежкIэ ехъулIэныгъэр», — жеIэ Заирэ.
НэгъуэщI зы гугъуехьми хегъэгупсы-сыхь Къуныжьыр. Ар унэ жьэгур сыт щыгъуи зыхъумэн хуей, ауэ я лэжьыгъэм къызэрыдэмыхуэм къыхэкIыу зи къарури зэманри унагъуэмрэ сабийхэмрэ зыхуримыкъуж анэхэм чэнджэщкIэ, псалъэкIэ зэрызыщIагъэкъуапхъэрщ. Абы и лъэныкъуэкIэ Заирэ и мурадщ «IKALAND» клубым епхауэ Анэхэм папщIэ ресурс центр къызэригъэпэщыну. Ар зэрылэжьэну программэм мы зэманым зэгъусэу йолэжь клубым и психологымрэ егъэджакIуэхэмрэ.
— Зыми и дежкIэ щэхукъым коронавирусыр зэранышхуэ зыхуэхъуахэм хьэрычэт Iуэхур зэращыщыр. Гугъущ мыпхуэдэ зэманым улэжьэну, псом хуэмыдэу ар сабийхэм ехьэлIамэ. Ауэ дыщыгугъынщ псори и пIэ иувэжыну, — дыщIегъу бзылъхугъэм.
Заирэ сабийхэр фIыуэ зэрилъагъур IупщIщ, цIыхубз насыпыр зрипхыр унагъуэрщ, и дыгъэ-щыгъэхэрщи, щIэблэм ядэлэжьэнри Iэмал имыIэу абы къехъулIэнщ.
БАГЪЭТЫР Луизэ.
Мэкъумэш IэнатIэ
ЩIым зы ептмэ, щэ къуетыж
Тэрч районым хыхьэ Курп Ипщэ къуажэм щыщ ТIымыжь Заур къиухар УправленэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ еджапIэращ (Пятигорск къалэм). 2012 гъэм лэжьэн щIидзащ «Метро» сату IуэхущIапIэм и оператору.
Мыгувэу щIалэм егупсысын щIидзащ Iуэху гуэр къызэригъэпэщын зэрыхуейм. Арати, и сабиигъуэм къыщыщIэдзауэ щыгъуазэу къызыщIэтэджыкIа IэнатIэм еувэлIащ.
— Си адэр механизатору «Ислъэмей» колхозым щылэжьащ. ЩIым телэжьыхьыным, къапщтэмэ, мэкъумэш Iуэхухэм школым сызэрыщIэс лъандэрэ абы гу хузигъэщIат. Техникэм и лэжьэкIэр, зэрызэпкърылъыр, Iуэхум и щэху псори сэзыгъэлъэгъуар аращ. Абы и фIыгъэщ сэ езым си хозяйствэ зэфIэзгъэувэныр къызэрызэхъулIар, — жеIэ Заур.
2015 гъэм ТIымыжьым МэкъумэшыщIэ-фермер IэнатIэ къызэригъэпэщащ. ГъущIыкIэ папщIэу унагъуэ пщIантIэм комбайнитI къыдэнауэ дэтти, и адэр къыдэIэпыкъури, Заур ахэр иригъэжьэжащ. Уеблэмэ лэжьэн зэрыщIидзари а тIуращ. ЩIалэм зэрыжиIэмкIэ, гъавэ Iухыжыгъуэхэм губгъуэм япэу къыщилэжьар IэщIагъэ зэрызригъэгъуэтыным хуигъэтIылъауэ щытащ.
— Иужьым щIы гектар 60 бэджэн-ду къасщтэри, гъавэрэ джэш лIэужьыгъуэхэмрэ тесщIэн щIэздзащ. Япэ илъэсым зы гектарым нартыхуу центнер 80 къытетхащ, соеу — центнер 30, сэхурану — центнер 25-рэ. КъыкIэлъыкIуэ гъэм мэкъумэш техникэхэр зэзгъэпэщащ: зы комбайн, тракторитI, автомобиль цIыкIурэ хьэлъэзешэу зырыз, — дыщегъэгъуазэ Заур.
ТIымыжьыр 2015 гъэм Урысейм и АККОР-м хагъэхьащ икIи 2018 гъэм иригъэкIуэкIа лэжьыгъэр къалъытэри, IуэхущIапIэм и ЩIыхь тхылъыр къыхуагъэфэщащ.
2019 гъэм и гъатхэпэм щIалэр хэтащ къуажэдэс щIалэгъуалэм я урысейпсо зэгухьэныгъэм Дагъыстэн Республикэм щиIэ къудамэм иригъэкIуэкIа зэхьэзэхуэм икIи япэ увыпIэр абы къыщихьащ.
Апхуэдэуи ТIымыжьыр пашэ щыхъуащ КИФЩI-м и «Фермер щIалэщIэ» зэхьэзэхуэм «IэнатIэ цIыкIу» и унэтIыныгъэм (2019 гъэм). Абде-жи саугъэт лъапIэ — мотоблок — къыщратащ.
— Сыт хуэдэ лэжьыгъэ ирехъуи, ар пфIэфIу, уи гум къыдыхьэу щытмэ, абы и гугъуехьхэри къохьэлъэкIынукъым. Ди Iуэхум нэхъ гугъуу хэлъым и гугъу пщIымэ, ар жэуаплыныгъэшхуэ зэрытхьырщ, сыту жыпIэмэ ди щIыхэм къищынэмыщIа, къуажэдэсхэм яйхэри зыдохьэ, — жеIэ щIалэм. — ЗэрыгурыIуэгъуэщи, IэнатIэ Iутыр мащIэщ, абы къыхэкIыу зыщыгугъыр щIым къытрах гъавэ закъуэрщ. Я мылъкур зыхалъхьэу хъер гуэр къыпэкIуэну цIыхухэр илъэс псом зыпэплъэр мэкъумэшращи, зэрытхузэфIэкIкIэ дадоIэпыкъу, вэным деж къыщыщIэдзауэ Iухыжыгъуэри хэту. Мы IэщIагъэр къызэрыхэсхам сыхущIегъуэжыркъым, уеблэмэ нэхъыфIыжу зэрызыдужьыным, щIэуэ зыгуэр зэрызэзгъэхъулIэным, цIыхухэм сэбэп нэхъ сазэрыхуэхъуным сыхущIэкъуу аращ.
2020 гъэр сыт и лъэныкъуэкIи гугъуу зэрыщытар зым и дежкIи щэхукъым. ТIымыжьми зэрыжиIэмкIэ, дунейр уэгъуу къызэрекIуэкIари мэкъумэш IэнатIэм зэран хуэхъуащ. Ауэ Заур и щхьэкIэ гъэр хуэIея-къым. Къэбгъэлъагъуэмэ, абы сое трищIати, зы щIы гектарым центнер 25-рэ хуэзэу къытрихащ, уасэфIи къыщIихащ. Иджыри зы комбайн АККОР-м и фIыгъэкIэ зэригъэпэщащ. АдэкIи техникэм и бжыгъэм хигъэхъуэну и мурадщ.
Заур и къуэш нэхъыщIэ Залыми комбайным иролажьэ, техникэр зыхуей хуэгъэзэн хуей хъуми защIегъакъуэ. КъищынэмыщIауэ, ТIымыжьым зэщIигъэуIуа бригадэм хэтщ тракторхэмрэ комбайнхэмрэ зезыгъакIуэхэу Шэрыхъу Арсен, Махъсидэ Iэуес, Iэпщэ Хьэжмурат сымэ.
ТIымыжьым и IэнатIэм зэрызригъэужьыным епхауэ мурад куэд иIэщ икIи щогугъ ахэр къехъулIэну. Къуажэдэсхэм я псэукIэр егъэфIэкIуэнри и плъапIэхэм ящыщ зыщ. «Сыхуейт машинно-трактор станц (МТС) къызэзгъэпэщу гъатхэ-бжьыхьэ лэжьыгъэхэр мэкъумэшым ехьэлIа Iуэхутхьэбзэхэр къуажэдэсым яхузэфIэгъэкIыныр зэтезублэну», — дыщIегъу абы.
Алъхъо Дыжьын.
ЩIэныгъэ
ЕгъэджакIуэм и дерситI зэи зэхуэдэ хъуркъым
«Куэдрэ къызоупщI сабийхэм щхьэ зэпымыууэ укъауфэрэзыхьрэ? Сыт апхуэдизу я дзыхь къущIагъэзыр?» — жаIэу. СщIэркъым сэ абы и щэхур. ФIыуэ езыхэр зэрыслъагъурагъэнщ. Сабийхэм занщIэу зыхащIэ ар…»
Сухомлинский Василий «Сердце отдаю детям» и тхылъыр гъуэгугъэлъагъуэ хуэхъуащ Дзэлыкъуэкъуажэ и курыт школ №1-м и егъэджакIуэ Хьэжнэгъуей ФатIимэ. Ар хущIокъу дэтхэнэ и еджакIуэ цIыкIуми и гу хуабагъэ ирихьэлIэну. ЕгъэджакIуэ хъуным ар щхьэусыгъуэ нэхъыщхьэ хуэхъуащ. Къыхэгъэщыпхъэщ мыхьэнэ мымащIэ зиIэ нэгъуэщI зы лъэны-къуи — ФатIимэ и анэшхуэм (Пщыунэ ФатIимэт пэщIэдзэ классхэм щIэсхэр илъэс куэдкIэ иригъэджащ) и деж къыщыщIэдзауэ а IэщIагъэр унагъуэм къазэрыдэгъуэгурыкIуэрщ. И анэ Пекъу ХьэIишэти илъэс пщIы бжыгъэ зыбжанэ хъуауэ биологиемкIэ егъэджакIуэу мэлажьэ.
— Си анэшхуэм егъэджакIуэу лэжьэн щыщIидзар Каменномост къуажэращ, зауэ нэужь илъэсхэм. Абы и дежкIэ егъэджакIуэ ухъун щхьэкIэ мащIэт махуэ ныкъуэкIэ доскам укIэрытыныр. Ар а IэщIагъэм ирипсэурт, и еджакIуэхэм я ехъулIэныгъэхэм ирипагэу. Уеблэмэ школыр куэд щIауэ къэзыухыу гъащIэ балигъым хыхьэжахэм щхьэкIи «си бынхэр» жиIэрейт. Иджы фIы дыдэу къызгуроIуэ си анэшхуэм и псалъэхэр: сыт хуэдиз ныбжь яIэ хъуами, ебгъэджахэр сыт щыгъуи уи дежкIэ сабийуэ щытынущ, — жеIэ Хьэжнэгъуейм.
И анэшхуэмрэ и анэмрэ я щапхъэращ ФатIимэ IэщIагъэр къыщыхихым къыхуэщхьэпар. 2005 гъэм ехъулIэныгъэ иIэу школыр къиуха нэужь, куэдрэ мыгупсысэу КъБКъУ-м «ПэщIэдзэ классхэм я егъэджакIуэ» и унэтIыныгъэр къыхихащ.
— Университетыр къыщыдухым, къыздеджа куэд тегушхуэртэкъым школ доскам кIэрыувэну. Сэ а дакъикъэр къысхуэмыгъэсу сыпэплъэрт, — жеIэ ФатIимэ. — Иджыри сыстуденту, физическэ щэнхабзэмкIэ егъэджакIуэу лэжьэн щIэздзащ, иужькIэ илъэскIэ Налшык къалэм и курыт еджапIэ №12-м егъэджакIуэ-къызэгъэпэщакIуэу сыщытащ. А илъэсым си зэфIэкIым хэзгъэхъуэну IэмалыфI сиIащ. ИтIанэ пэщIэдзэ классхэр къызатащ.
Хьэжнэгъуейр щылэжьащ сабий ныкъуэдыкъуэхэр щрагъаджэ Ресурс центрым епхауэ щыIэ ЩIэныгъэ-техникэ творчествэмкIэ еджакIуэхэм я щIыналъэ IуэхущIапIэми. ЯпэщIыкIэ ФатIимэ къилъытащ зэса лэжьэкIэм тету кIуэмэ, гугъуехь а Iуэхум къыхэкIын хуэмейуэ. АрщхьэкIэ езым зэрыжиIэмкIэ, «егъэджакIуэм и дерситI зэхуэдэ зэи хъуркъым».
— Ресурс центрым сыщыщыIэм цIыкIухэм япэIэщIэу (скайпкIэ) зырызыххэу садэлажьэрт. Си еджакIуэхэр зи узыншагъэм сэкъат иIэ сабийхэрати, жэуаплыныгъэ нэхъыбэ зэрысхьыр къызгурыIуэрт. Уеблэмэ абыхэм я гукъеуэри гукъыдэжри экранымкIэ зыхэсщIэрти, зэрысхузэфIэкIкIэ абыхэм щIэныгъэ зэрестым къыдэкIуэу, гулъытэ хэхаи зэрезгъэгъуэтыным сыхущIэкъурт, — жеIэ Хьэжнэгъуейм. — ИкъукIэ сфIэфIу сыдэлэжьащ дэтхэнэми. Пэжыр жыпIэмэ, цIыкIухэм сапыщIаурэ сэ езым си зэфIэкIми къэухьми хэхъуащ. Нэхъыщхьэрати, гъащIэм нэгъуэщI лъэныкъуэкIэ сеплъу, Iуэху мыхьэнэншэу къытщыхъуу щытахэм иджы гулъытэ яхуэсщIуу сыхъуащ. Абы сыщыщылэжьарщ къыщызгурыIуар зы махуэм егъэджакIуэ узэрымыхъур, атIэ а Iуэхум куэдрэ уелэжьын зэрыхуейр. Ар ещхьщ тепса жылэм асыхьэту гъавэ къузэримытым.
2016 гъэм и фокIадэм ФатIимэ Дзэлыкъуэкъуажэм и курыт школ №1-м пэщIэдзэ классхэр щригъэджэн щIидзащ. Ар и анэшхуэм и пIэ иувэжауэ жыпIэ хъунущ. 2019 гъэм абы и япэ гъэсэнхэр къыщIигъэкIащ.
Хьэжнэгъуейр илъэси 10-м щIигъуащ егъэджэныгъэ лэжьыгъэм зэрыхэтрэ икIи Iуэхуншэу щысыфхэм ящыщкъым, зэрызиужьынум зэпымыууэ йогупсыс. И мурадхэм ящыщщ абы психолог IэщIагъэри зригъэгъуэтыну зэрыхуейр.
— Си хъуэпсапIэхэм ящыщщ зи узыншагъэм сэкъат иIэ сабийхэм папщIэ школ къызэIусхыну. Апхуэдэ цIыкIухэм гулъытэ лей яIэн, я щхьэ Iуэху зэрахуэжыфу егъэсэн хуейщ. Абы щыгъуэщ гъащIэм щызиIэ фарзыр згъэзэщIауэ къыщыслъытэнур, — жеIэ ФатIимэ.
КЪАНЩАУЭ Мэлычыпхъу.
ГушыIэхэр
Шыд хэплъыхь пщIыну укъэкIуа?
* * *
ЛъэIуакIуэр экзаменаторым бгъэдохьэ:
— Иджыпсту мыбы зы щIалэ цIыкIу къыщIыхьэнущи, школыр фIы дыдэу къиухащ, адэ-анэфI иIэщ, апхуэдизкIэ нэмыс хэлъу ягъэсащи, уэлэхьи, нэхъыжь щысу цIутI пхужимыIэну. «Тхуэпсалъэркъым» жывмыIэу, моуэ зы 4 цIыкIу хуэвгъэуви, ныщIэвутIыпщыкIыж.
* * *
Университетым и щIэтIысхьэгъуэщи, зэманыр гуащIэщ. ПIащIэу кIэлындорым ирикIуэ егъэджакIуэр къуажэм къикIа лIы гуэрым къегъэувыIэ:
— Уа, щIалэфI, Шыдыр уэра?
— Сэращ.
— Шыд цIыкIур уэра-тIэ?
— Уа, тхьэмадэ, кхъыIэ, узыхуейр жыIэ, Шыд хэплъыхь пщIыну укъэмыкIуамэ.
* * *
Лекцэ зытхух къеджауэ сом 13 фIэкIа зыхуамытха лIыр директорым хуотхьэусыхэ.
— Уа, сыту мащIэ мы къызэфтыр.
— НтIэ, тхьэмахуитIым мелуан уэттын уи гугъэ?
— Хьэуэ, ардыдэри сыт, ауэ мелуанымрэ сом 13-мрэ яку зыгуэр дэлъ си гугъэщ, зиунагъуэрэ.
* * *
Экзамен тыгъуэщ. ЩIалищ зопсалъэ.
— Уа, тхыдэмкIэ хэт дызэлъэIунур мы Аслъэнбий и къуэм щхьэкIэ?
— Хьэмид.
— СочиненэмкIэ?
— Мурат.
— УстнэмкIэ-щэ?
— Хьэлимэт.
— Ахэр хъарзынэтэм, уэлэхьи, ауэ нэмыцэбзэр дауэ?
— Уэлэхьи, уи хьэтыр къэзылъагъун яхэту сымыщIэ сэ.
— Школым щиджа?
— И аттестатым 4 итщ.
— КхъыIэ-тIэ, а зымкIэ ди хьэтыр къилъагъуну езы щIалэ цIыкIум девгъэлъэIу.
* * *
Зы тхакIуэр адрейм йоупщI:
— Уи тхылъыщIэм и кIэр дауэ иуха?
— ИкъукIэ гуузу иухащ: зыми къысхудигъэкIын идакъым.
* * *
— Мы театрым щIэсу хъуам ягу щIогъу фIыуэ имылъагъум залымыгъэкIэ ират мо цIыхубз тхьэмыщкIэм, уэ щхьэ угуфIэрэ?
— А цIыхубзыр сэ си щхьэгъусэщи.
* * *
— Уа, щIалэ, мы зэIущIэр иухыху уи Iэр Iэтауэ щхьэ ужея?
— Зыри зыщIыпIи хахакъэ?
Гъуазджэ
МакъыщIэ
Алътуд къуажэм щыщщ сабий дыдэу уэрэд жыIэн щIэзыдзэу, ар IэщIагъэ зыхуэхъужа Емзэгъ Руслан. Курыт еджапIэмрэ Музыкэ школымрэ зэдэзыгъэгъуэгурыкIуа щIалэм ахэр къыщиухым «Щэнхабзэ» унэтIыныгъэмкIэ «Илъэсым и еджакIуэ» цIэ лъапIэри 2013 гъэм къыхуагъэфэщат.
И макъым япэ дыдэу Даур Иринэ иригъэдаIуэри, Руслан тегушхуэпащ ГъуазджэхэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ къэрал институтым IэщIагъэм щыхуагъэхьэзыр курсым щIэтIысхьыну. ИлъэситIым къриубыдэу и къэухьым хигъэхъуа нэужь, Емзэгъыр 2015 гъэм Бэгъуэтыж Светланэ и нэ- Iэм щIэт курсым хэхуащ.
Институтым зэрыщIэтIысхьэу, зэпеуэ зэмылIэужьыгъуэхэм жыджэру хэтын щIидзащ Руслан. Налшык къалэм щекIуэкI зэхьэзэхуэхэм къадэкIуэу, щIалэщIэр и зэфIэкI мызэ-мытIэу щеплъыжащ Москва, Санкт-Петербург, Къэзан къалэхэми. КъищынэмыщIауэ, зи узыншагъэм сэкъат иIэхэм зыщIагъакъуэу еджапIэ нэхъыщхьэм щылажьэ «Твой дар» гупжьейми ар хыхьащ. Сабийхэм ядэлэжьэн, уэрэд жыIэкIэм хуигъэсэн щхьэкIэ ар и зэман щысхьыртэкъым. «Апхуэдэ цIыкIухэм я хъуэпсапIэ нэхъ ин дыдэхэм ящыщт утыку къихьэу уэрэд щыжаIэныр. Ар къайхъулIэн щхьэкIэ сэ зыгуэркIэ сэбэп сахуэхъуфмэ нэгъуэщI сыхуейтэкъым», — жеIэ Руслан. Илъэситхум нэблагъэкIэ а гупжьейм емызэшу ар хэтащ икIи фIыщIэ тхылъ къыхуагъэфэщащ иригъэкIуэкIа лэжьыгъэм къыпэкIуэу.
УэрэджыIакIуэ ныбжьыщIэм и волонтёр Iуэхум фIэфIу пещэ. Уеблэмэ абы къратащ сымаджэхэм папщIэ мызэ-мытIэу лъы зэритым и щыхьэту щIыхь зиIэ донорым и дамыгъэр. КъищынэмыщIауэ, зи ныбжь хэкIуэтахэм щакIэлъыплъ унэ-интернатым «Во имя радости душевной» фIэщыгъэр зрита концертыр къыщызэригъэпэщауэ щытащ. «Ди нэхъыжьхэр я къару зэи щысхьыжакъым, ди къэкIуэну дахэм папщIэ. Абы къыхэкIыу иджы дэ ди къалэнщ абыхэм дахуэсакъыжыну. Сымаджэхэм гудзакъэ яхудиIэу, тхузэфIэкIкIэ защIэдгъэкъуэфу щытмэ, лъэпкъ зэкъуэт дыхъунущ, — жеIэ Емзэгъым.
2017 гъэм и зэфIэкIым хигъэхъуэн мурадкIэ Руслан журналистикэмкIэ «Акулы пера» школми щIэтIысхьэри къиухащ. КъыкIэлъыкIуэ гъэм «КъБР-м илъэсым и студент» щIыналъэ саугъэтыр («Илъэсым и творческэ цIыху» унэтIыныгъэмкIэ) къихьащ.
— Уэрэд жыIэным си макъыр зэрыхуэщIар къызыбгъэдэкIауэ къэслъытэр си анэращ. Макъ дахэ иIэщ икIи ари, сэ сэщхьу, щIэхъуэпсу щытащ уэрэджыIакIуэ хъуну, — къыхегъэщ Руслан. — Къапщтэмэ, ди лъэпкъ уэрэдхэми классикэми сыдехьэх. Иужьрейм и гугъу пщIымэ, зыхэслъхьэ щымыIэу сфIэфIщ Бетховен и IэдакъэщIэкIхэр. Апхуэдэуи КъардэнгъущI Зырамыку и уэрэдыжьхэм сыт щыгъуи сыдахьэхыу щытащ. Институтыр къыщызухым, си диплом лэжьыгъэр зытезухуауэ щытар адыгэхэм я тхыдэ-лIыхъужьыгъэ уэрэдхэрщ. Абы КъардэнгъущI Зырамыку ейхэри къыщыхэзгъэщат.
2018 гъэм Санкт-Петербург къалэм уэрэд жыIэнымкIэ щекIуэкIа «Вдохновение» дунейпсо зэхьэзэхуэм Емзэгъым щигъэзэщIащ Магомаев Муслим и «Синяя вечность» уэрэдыр икIи саугъэт нэхъыщхьэр къыщихьащ. Къэбэрдей-Балъкъэрми уэрэджыIакIуэ щIалэщIэм и зэфIэкIхэр къыщалъытащ: «Си Хэкум и макъ» фестивалым «УэрэджыIакIуэ нэхъыфI» и унэтIыныгъэм япэ увыпIэр къыщыхуагъэфэщащ. Абы къыкIэлъыкIуэу ехъулIэныгъэ къыщигъэлъэгъуащ Псыхуабэ илъэс къэс къыщызэрагъэпэщ «Дарование» дунейпсо зэхьэзэхуэм.
ЕджапIэ нэхъыщхьэр къиуха нэужь, Емзэгъ Руслан Москва дэт ЩэнхабзэмкIэ къэрал институтым и магистратурэм щIэтIысхьащ. Абы щеджэхукIи Руслан и зэфIэкI еблэжакъым: «Хэкум и пашэныгъэ», «Урысей лъэрызехьэм дрикъэкIуэнщ» зэпеуэхэм етIуанэ, ещанэ увыпIэхэр къыщихьащ, адыгэхэм я лъэпкъ уэрэдыжьхэм ятеухуа и тхыгъэр 2020 гъэм Москва къыщыдэкIа «Иджырей макъамэ-егъэджэныгъэ IэнатIэм лъэпкъ щэнхабзэхэр зэрыщызэдэгъуэгурыкIуэр» зыфIаща журналым къытехуащ.
Илъэс зыбжанэкIэ щIалэр щылэжьащ Налшык къалэм дэт, сабийхэм я нэгу зыщрагъэужь, я узыншагъэр щрагъэфIакIуэ «Лэгъупыкъу» центрым. Иджы и хъуэпсапIэщ а IуэхущIапIэм епхауэ уэрэд жыIэнымкIэ сабийхэм папщIэ студие къызэригъэпэщыну.
ДЖЫЛАХЪСТЭН Синэмис.
