Ялъэгъуахэм, къызэрагъэгугъахэм щогуфIыкI
«Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетыр къэзыухауэ хамэ къэрал щыпсэухэмрэ еджапIэ нэхъыщхьэм и ныбжьэгъухэмрэ я ассоциацэ» къызэгъэпэщыным, КъБКъУ-м и махуэшхуэр гъэлъэпIэным теухуауэ Налшык щекIуэкIа Iуэхугъуэхэм хэтащ адыгэ зэгухьэныгъэхэм я лIыкIуэхэу нэгъуэщI хэку зыбжанэм къикIахэр. Ахэр Краснодар крайм ирагъэблагъэри, а щIыналъэр махуищкIэ къызэхакIухьащ. А Iуэхугъэхэр зэрекIуэкIам, ди хьэщIэхэм ялъэгъуахэр къазэрыщыхъуам теухуат Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и ректор Къарэмырзэ Барэсбий и жэрдэмкIэ иджыблагъэ екIуэкIа пресс-конференцыр.
ЗэIущIэр къызэIузыха Къарэмырзэ Барэсбий журналистхэр кIэщIу щыгъуазэ ищIащ Тыркум, Иорданием, Сирием, Германием, Израилым, США-м, Хьэрып Эмират Зэгуэтхэм, Палестинэм къикIа гупхэм адыгэхэр нэхъыбэу щыпсэу щIыпIэхэр зэрырагъэлъэгъуам икIи ахэр къыщызэтеувыIа дэтхэнэ хэгъуэгуми абыхэм гуапэу къазэрыщыIущIам, ар гукъинэж зэращыхъуам.
Журналистхэм я япэ упщIэр теухуат «Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетыр къэзыухауэ хамэ къэрал щыпсэухэмрэ еджапIэ нэхъыщхьэм и ныбжьэгъухэмрэ я ассоциацэ» къызэрагъэпэщагъащIэм.
— Мы зэгухьэныгъэр сэбэп хуэхъуфыну хамэ къэралхэм щыщ студенту ди университетым къыхуэщтэнухэм я бжыгъэм хэхъуэным?
А упщIэм и жэуапу ректорым жиIащ мы зэманым университетым и лэжьыгъэр интернационализацэм хуэунэтIауэ зэриухуэр.
— Ар ди зэманым къытхуигъэув къалэн нэхъыщхьэхэм ящыщщ икIи абы и лъэныкъуэкIэ лэжьыпхъэу ди пащхьэ идгъэувэжхэр дгъэзэщIэнымкIэ щIэгъэкъуэн къытхуэхъуну къызолъытэ къызэдгъэпэща ассоциацэр, — жиIащ ректорым. — Абы зэщIигъэуIуэнущ дэнэкIи щыпсэу ди лъэпкъэгъу щIалэгъуалэр икIи сэбэп яхуэхъунущ абыхэм ящыщу ди еджапIэм щIэныгъэ нэхъыщхьэ щызэзыгъэгъуэтыну жэрдэм зыщIхэм я мурадыр къехъулIэнымкIэ.
Иорданием щыIэ Адыгэ ФIыщIэ Хасэм хэт Нэгуэр Зиуар къыщIигъуащ я адэжь щIыналъэм щеджэным щIэхъуэпс щIалэгъуалэр куэд зэрыхъур икIи апхуэдэхэм Налшык щIэныгъэ нэхъыщхьэ щызрагъэгъуэтыныр къазэрехъулIэм, шэч хэмылъу, университетым къэралщIыб IуэхухэмкIэ и управленэм и фIыгъэ зэрыхэлъыр. Зиуар зэрыжиIамкIэ, Адыгэ ФIыщIэ Хасэр хъарзынэу долажьэ УФ-м и посольствэу Иорданием щыIэм икIи хэкужьым хуаIэ пыщIэныгъэхэр нэхъри гъэбыдэнымкIэ ар сэбэп мэхъу.
Журналистхэр зыгъэпIейтейхэм ящыщт Сирием щекIуэкI зауэр. Абы щыпсэу ди лъэпкъэгъухэм иджыпсту я Iуэху зытетым щыщIэупщIэм, а къэралым къикIыжа Къущхьэ Нэдим жэуап къаритащ:
— Сирием адыгэу щыпсэур мини 100 — 120-м нэсырт. Хэхэсу хамэ къэрал дис щхьэкIэ, пщIэшхуэ къыщытхуащIырт. Зауэ гуащIэм къыхэхута ди лъэпкъэгъухэм, ди жагъуэ зэрыхъунщи, апхуэдэ гузэвэгъуэ куэд ялъэгъуащ. ПцIы хэлъкъым: дригъэшащ хэхэс гъащIэм, ди хэку дгъуэтыжауэ, мамыру дыпсэуну дыхуейщ. Урысей Федерацэм къэзыгъэзэжыфахэм я насып текIуащ, ауэ адэкIэ къэнахэм я Iуэху зытетым псори дрогузавэ. Дамаск дэт Хасэ АнэкIэ дызэджэр зэрылъэкIкIэ дэIэпыкъуэгъу яхуохъу ди лъэпкъэгъухэм, адрей къалэхэм щыпсэухэми ялъоIэс. ДэIэпыкъуэгъу нэхъыщхьэу ди плъапIэр УФ-ращ икIи дыщогугъ лей къызытехьа ди лъэпкъэгъухэм щхьэпэ яхуэхъун лъэбакъуэ Урысей къэралыгъуэм ичыну.
КъБКъУ-м журналистхэр щагъэхьэзыр и къудамэм и студент пщащэм къищIэну хуейт хамэ къэрал щылажьэ Адыгэ ФIыщIэ Хасэхэм анэдэлъхубзэр хъума хъун папщIэ ялэжьхэр. Германием щыпсэу ХьэщIэцIыкIу Аднан абы и жэуапу жиIащ балигъ хъуху езыми адыгэбзэр зэримыщIар. Абы игу къигъэкIыжащ Иорданием икIыу нэмыцэ щIыналъэр псэупIэ щищIам, адыгэбзэкIэ псэлъэф цIыху зыбжанэ къигъуэту Адыгэ Хасэ къызэригъэпэщауэ зэрыщытар. Аднан къызэрилъытэмкIэ, сабийхэр Хасэм къашэурэ бзэр ирагъащIэу зэрызэтраухуам мыхьэнэшхуэ иIэщ я анэдэлъхубзэр яIэщIэмыхунымкIэ.
Аднан и псалъэм къыпищащ Нэгуэр Зиуар:
— Си адэм жиIэрейт: «АдыгэкIэ узэджэнур анэдэлъхубзэ зыщIэракъым, атIэ а бзэр и быным Iурызылъхьэфырщ. Бзэр хъумэныр унагъуэращ зи къалэныр, ар зыщыдвмыгъэгъупщэ».
— Латин хьэрфхэмкIэ ди бзэр едгъэджу щытащ Хасэм къекIуалIэхэм, — адэкIэ къыпещэ щIэныгъэлI, Хэкужьыр куэд щIауэ псэупIэ зыхуэхъужахэм ящыщ Къумыкъу Мамдухь. — Хэкумрэ дэрэ ди зэпыщIэныгъэхэр нэхъ нахуэ хъуа нэужь, адыгэбзэкIэ къыдэкIа тхылъхэр нытIэрыхьэ хъуащ икIи Iуэхур абы нэхъ тынш къытщищIащ. Хэхэс щIалэгъуалэм ящыщу мащIэ дыдэщ анэдэлъхубзэр мы зэманым зыщIэжыр, абы икъукIэ дегъэгузавэ.
ХьэщIэхэр Краснодар крайм щыщыхьэщIам ялъэгъуахэр къазэрыщыхъуамкIэ, нэхъ ягу къинэжахэмкIэ къызэхуэсахэм ядэгуэшэну щIэлъэIуащ журналистхэр. Къумыкъу Мамдухь и жэуапым хэплъагъуэрт и нэгу щIэкIам зэрыщыгуфIыкIамрэ зэрыригушхуэмрэ.
— Шапсыгъхэм я псэукIэр нэхъапэкIи слъэгъуат, ауэ иджы сыт и лъэныкъуэкIи зэрызихъуэжам гу лъыботэ. ЦIыху мащIэ фIэкIа мыхъу лъэпкъхэр адрейхэм яхэмышыпсыхьыжу къызэтенэным хуэунэтIауэ УФ-м щыIэ программэм хагъэхьащ шапсыгъхэри. Щэнхабзэ и лъэныкъуэкIэ узэрыгушхуэн куэд ядэтлъэгъуащ абыхэм икIи щэнхабзэм лъэпкъыр къызэрихъумэфынур хьэкъыу спхыкIауэ сыкъэкIуэжащ, — жиIащ Мамдухь.
Абы и псалъэм къыпищэу ХьэщIэцIыкIу Аднан жиIащ Краснодар крайр лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэхэм я щэнхабзэр зэхэухуэнауэ, зэгурыIуэу, зэдэгъагъэу зыщаужь щIыналъэу зэрыщытыр икIи апхуэдэ нэгъуэщI зы къэрали зэрыщыхуэмызар. Лъэпкъ куэд щызэдэпсэу щIыналъэм щекIуэкI къэрал политикэр зэрытэмэмым ялъэгъуар и щыхьэту зэрыщытыр къыхигъэщащ Аднан.
Я адэжь хэкум къагъэзэжыныр зи хъуэпсапIэ ди лъэпкъэгъухэм папщIэ къэралым илэжьынухэм ехьэлIауэ Къарэмырзэ Барэсбий жиIащ гупыр Козак Дмитрий щыIущIам, а Iуэхугъуэм ехьэлIауэ программэ щхьэхуэ УФ-м къызэрищтэнур и псалъэм къызэрыхигъэщар. Апхуэдэ проект зыбжанэ мыгувэу зэхалъхьэнурэ нэхъыфIу къалъытэр къыхахынущ.
— Ар икъукIэ узыщыгуфIыкIын хъыбарщ икIи дэри къарурэ зэфIэкIыу диIэр етхьэлIэнущ ди лъэпкъэгъухэм яхудиIэ пыщIэныгъэхэр нэхъри быдэ хъуным. КъэунэхуагъащIэ ассоциацэм и къалэн нэхъыщхьэу щытынури аращ, — къыщIигъуащ Къарэмырзэм.
ЩОДЖЭН Iэминат.
