Къамбий Лианэ: Си IэщIагъэр егъэлеяуэ фIыуэ солъагъу
«Альма-Дент» стоматологие клиникэм и дохутыр нэхъыщхьэ Къамбий Лианэ зи IэщIагъэм фIыуэ хэзыщIыкI, гукIи псэкIи и IэнатIэм етауэ лажьэ цIыху емызэшщ. Абы зыпэрыт Iуэхум зэфIэкI лъагэхэр зэрыщиIэм и щыхьэтщ клиникэм и цIэр фIыкIэ зэрыIуар. Шэч хэмылъуи, дохутырым ар къыщIехъулIэр и пщэ къыдэхуэмкIэ ихь жэуаплыныгъэр нэсу зэрызыхищIэрщ, дэтхэнэми бгъэдыхьэкIэ щхьэхуэ къызэрыхуигъуэтыфырщ, ар и нэIэм щIэт гупрауи ирехъу е зи дзэм езыгъэплъыну къакIуэхэрауи щрет. И IэщIагъэм щытепсэлъыхькIэ, клиникэм щекIуэкI лэжьыгъэр уи нэгу щыщIэкIкIэ умыгъэщIэгъуэн плъэкIыркъым а бзылъхугъэ цIыкIум хузэфIэкIыр зыхуэдизыр.
— Си IэнатIэр лэжьыгъэу къэслъытэркъым, фIыуэ слъагъу Iуэхущ ар къызэрысщыхъур, — жеIэ Къамбийм. — СызэрыцIыкIурэ дохутыр IэщIагъэм сехъуапсэрт. СызыхуеджэнумкIэ хэт къэзэупщIми, «сабий дохутыр сыхъунущ» яжесIэрт. Курыт еджапIэр къэзухри, занщIэу си тхылъхэр Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и медицинэ факультетым и «Лечебное дело» къудамэм щIэслъхьащ. IэмащIэлъэмащIэ цIыкIуу сызэрыщытым щхьэкIэ, си анэр лэжьыгъэм сыпэмылъэщынкIэ тегузэвыхьырт. «IэнатIэ гугъущ, пхузэфIэкIынукъым, жэщкIэрэ ущылажьэ къыпхуихуэнущ, ар къыптехьэлъэнущ», — къызжиIэрт. Абы щыгъуэм си щIэныгъэм хэзгъэхъуэну КъБКъУ-м и медицинэ факультетым щылажьэ, биологие щIэныгъэхэм я кандидат БецIыкIу Хьэзешэ и деж сыкIуэрт. ИкъукIэ цIыху губзыгъэт, акъылыфIэт ар. Абы сечэнджэщри, къыхэсха IэщIагъэм ифIри и Iейри зэхэхауэ къызгуригъэIуащ. Абдежым стоматологием сыхуеджэну тезухуащ икIи сыщыхущIегъуэжа къысхуихуакъым. Пэжщ, си анэм зэригугъауэ, а лэжьыгъэм зэман нэхъ мащIэ ихьынущ зэрыжиIам хуэдэу, хъуакъым. Къапщтэмэ, хабзэм къызэригъэувымкIэ, стоматологыр махуэм сыхьэти 5 лэжьэн хуейуэ аращ, нэм, тхым, щхьэ куцIым къытехьэлъэу зэрыщытым къыхэкIыу. Ауэ сэ пщэдджыжьым щыщIэдзауэ пщыхьэщхьэ хъуху лэжьапIэм сыщыIэщ. Ахъшэ нэхъыбэ къэзлэжьынщ жысIэу аракъым, куэд щIауэ сиIэ хъуэпсапIэщ си IэщIагъэмкIэ нэхъыфIу сыкъалъытэу сыхъуныр. Абы щхьэкIэ езэш уимыIэу уи Iэзагъэм, щIэныгъэм зэрыхэбгъэхъуэным ухущIэкъупхъэщ. Си зэфIэкIкIэ, си ехъулIэныгъэкIэ си анэр згъэгушхуэну сыхуейщ. ИтIанэ, нэгъуэщIуи схузэфIэкIыну си гугъэкъым, сызыпэрыт Iуэхур апхуэдизкIэ сигу ирохьри.
— Лианэ, уи лэжьыгъэр зэребгъэжьам, адэкIэ уи Iуэхур зэрызытеувам и гугъу уэзгъэщIынут.
— Университет нэужьым си щIэныгъэм щыхэзгъэхъуащ Санкт-Петербург. Си анэр Мурманск щыпсэути, абы лэжьэн щыщIэздзащ. Илъэс дэкIри Налшык къэзгъэзэжащ икIи Республикэ стоматологие центрым сыуващ. Илъэсищ хъуауэ «Альма-Дент» клиникэм сыщолажьэ.
— КъызэрыщIэбдзар балигъхэм еIэзэ стоматолог-терапевтущ. ИужькIэ сабийхэри къыпхуашэ хъуащ икIи, сызэрыщыгъуазэмкIэ, ари фIы дыдэу къохъулIэ. Абы и щыхьэтщ Инстаграмым ущиIэ напэкIуэцIым а цIыкIухэр гуфIэу къыщыхьа сурэтхэр, видео теплъэгъуэхэр, адэ-анэхэм я фIыщIэ псалъэхэр.
— Япэ илъэсиблым балигъхэращ сызэIэзар. Сыздэлажьэм, гъунэгъу пэшхэм къыщIэIукIыу куэдрэ зэхэсхырт сабийхэм я гъы макъыр. Ар си гум щIыхьэрт, цIыкIухэри сфIэгуэныхь хъурт. Хуэм-хуэмурэ сегупсысу щIэздзащ сабийхэм ар къатемыхьэлъэу пщIы зэрыхъунум. Си деж къакIуэ балигъхэри къызэлъэIурт я сабийхэм я дзэхэм сеплъыну. Пэжыр жысIэнщи, сабий стоматологием езым и щхьэхуэныгъэхэр иIэжщ, сэ а псоми сыщыгъуазэтэкъым. Ауэ сытегушхуэри, абы сыхуеджэжащ, си Iэзагъым Москва, Санкт-Петербург дэт стоматологие IуэхущIапIэхэм щыхэзгъэхъуащ, апхуэдэу а унэтIыныгъэмкIэ нэгъуэщI щIыпIэхэм къикIыурэ ди деж къакIуэ IэщIагъэлIхэм ирагъэкIуэкI зэхыхьэхэм сыщыIащ. А зэманым Республикэ стоматологие центрым къыдэкIуэу уней клиникэми сыщыIэти, абы сабийхэм еIэзэн къыщыщIэздзащ. ЗанщIэу къызгурыIуащ цIыкIухэр телевизоркIэ тебгъэу зэрыхъунур икIи ар сыщылажьэ пэшым щIэзгъэуващ. НэгъуэщI бгъэдыхьэкIэ гъэщIэгъуэнхэри къызогъэсэбэп. Ахэр мышынэу, узыр зыхамыщIэу сызэреIэзэным теухуауэ сытым дежи зы щIэ гуэр къэслъыхъуэу апхуэдэщ. Пэжщ, япэхэм гугъу сехьащ, сызэреIэзэнур сщIэ щхьэ-кIэ, сабий психологием зыри хэсщIыкIыртэкъым. Си ныбжьэгъу сабий стоматологыр къыщезджи, къысхуаша цIыкIум сызыбгъэдигъэхьэну зыкIи сыщыхэмызагъи къэхъуащ. Адэ-анэхэри, езыхэм къагурымыIуэжу, зыкъомкIэ зэран хъурт. ИужькIэ сабийхэр я закъуэу пэшым къыщIэсшэу щIэздзащ. Адэ-анэр я гъусэмэ, загъафIэ, къынтIэшынтIэ мэхъу. «Альма-Дент» клиникэм сыкърагъэблэгъа нэужь, а Iуэхум нэхъ зезгъэужьащ, сыхэзэгъауи къысщохъу.
— Сабийхэмрэ балигъхэмрэ уазэреIэзэр зэбгъапщэмэ…
— Балигъхэм уеIэзэну нэхъ тыншщ, здэкIуэмрэ абы къыщыпэплъэмрэ ящIэри. Ауэ сабийхэм уадэлэжьэну нэхъ гъэщIэгъуэнщ, дауи, бгъэдыхьэкIэ къахуэбгъуэтыфмэ. Махуэ ныкъуэкIэ балигъым убгъэдэсауэ, зы сабий къыщIыхьэмэ, абы Iэмал имыIэу зыгуэр къыбжиIэнурэ уи гукъыдэжым зэуэ хигъэхъуэнущ, узэрешари пщигъэгъупщэжу. Къыщыхъу щыIэщ сабийр къыдэтхьэхын папщIэ сыхьэтым нэблагъэкIэ депсалъэу, дыдэджэгуу дыщыбгъэдэс. Апхуэдэу дыщIелIалIэр дзэ еIэзэным щыдмыгъэшынэн папщIэщ, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, абы зэ гущтэ хэзыхар иужькIэ тыншу стоматологым деж пхуэкIуэнукъым. ЩыцIыкIум щегъэжьауэ и дзэм кIэлъыплъыжу къэгъэхъун хуейщ.
— Сыт хуэдэ ныбжьра адэ-анэхэм сабийр стоматологым деж щашэн хуейр?
— Илъэсищым щегъэжьауэ. Iэмал имыIэу къеузын хуейуэ аракъым, атIэ абыхэм я щытыкIэр зрагъэщIэн папщIэ. Нэхъыбэм сабийщ, Iухунурэ къэкIыжынущ, жаIэурэ дзэхэр ягъэкIуэд. Илъэсищ ныбжьым нэмысауэ зи дзэ къеузу къытхуашэ цIыкIухэм, ди жагъуэ зэрыхъунщи, наркоз йомыту уеIэзэфынукъым. Сабий кIийм, темыпыIэм тэмэму зыри хуэпщIэфынукъым, аращи, куэд дэмыкIыу аргуэру узым зыкъригъэщIэнущ. Щынэдзэ цIыкIухэм доIэзэ, апхуэдэурэ адэ-анэхэри сабийхэри худогъэхьэзыр адэкIи дзэхэм гулъытэ зэрыхуащIын хуейм. Сабийм зы дзэ фIэкIа Iумытми, къэгъэбзэн хуейщ. УIэгъэпхыр псыф фщIыи, абыкIэ флъэщI яжызоIэ. Сабийм и дзэр пасэу «кIуэдыныр» сыт къызыхэкIыр?! Нэхъыбэу ар зэлъытар IэфIыкIэ куэдыIуэ зэрашхырщ. ИужькIэ езы цIыкIухэри адэ-анэхэри гугъу йохьыж. Сэ сытым дежи яжызоIэ: «IэфIыкIэм тевгъакIуадэ ахъшэр сабийм и зыужьыныгъэм хэфлъхьэ».
— Иужьрей зэманым дзэм щеIэзэ уней IуэхущIапIэ-хэр куэд хъуащ. Апхуэдэу щытми, сэ зэрысщIэмкIэ, фи деж укъэкIуэн папщIэ мазэ и пэ иту зебгъэтхын хуейщ. Дауэ цIыхухэр къызэрыдэфхьэхыр?
— Псом япэрауэ, лэжьыгъэм худиIэ бгъэдыхьэкIэрщ. ЦIыхум зыхуейр къыджиIа нэужь, ар зэрыхъуным теухуауэ зэхэхауэ псалъэмакъ дыдогъэкIуэкI. НэгъуэщIу жыпIэмэ, и дзэм дызэреIэзэну щIыкIэм щыдогъэгъуазэ. Ди цIыхухэм я дзэм ахъшэшхуэ трагъэкIуэдэну хуейкъым, аращи, нэхъыбэм Iуэхутхьэбзэхэр нэхъ пуду къыщыхуащIэн къалъыхъуэ. Апхуэдэм деж зэрылажьэ Iэмэпсымэхэм, къагъэсэбэп хьэпшыпхэм фIагъышхуэ ямыIэу аращ. Сэ сыхуейкъым си деж щIэкIыжар нэгъуэщI щIыпIэ кIуэуэ сщIар зригъэгъэзэхуэжыну е щIэрыщIэу зригъэIэзэжыну. ТIэкIу нэхъ лъапIэми, Iуэхутхьэбзэ хуэтщIамкIэ цIыхур арэзы тщIымэ, нэхъ къызощтэ.
— Лианэ, унафэщI лэжьыгъэр тыншкъым, ар къаруушхуэрэ гуащIэшхуэрэ зытекIуадэщ. Абы къыдэкIуэу уэ иджыри балигъхэми сабийхэми уеIэзэу уолажьэ. Дауэ уехъулIэрэ?
— Пэжыр жысIэнщи, гугъущ, ауэ сыполъэщ. Зы щэху цIыкIу иIэщ абы (мэгуфIэ): ар си лэжьыгъэр егъэлеяуэ фIыуэ зэрыслъагъурщ. ИтIанэ, ди гупыр зэкъуэтщ, сыт и лъэныкъуэкIи дызэрыщIэу Iуэхум дыпэрытщ. Абыи куэд къысщегъэпсынщIэ. Си щхьэм сыщымысхьыжу си лэжьыгъэм зэманышхуэ тызогъэкIуадэ. Псом хуэмыдэу япэ илъэсиблым нэхъ гугъу сехьащ. Сэ зыгуэрым сызэрыхуэкIуэр сщIэжырти, абы ерыщу сыхущIэкъурт. Си деж щылажьэ дохутырхэм я лэжьыгъэм сытым дежи сыщыгъуазэщ. Дзыхь яхуэзмыщIу аракъым, атIэ клиникэм къакIуэ цIыхухэм хуащIэ Iэхутхьэбзэр зыхуэдэр сщIэну си къалэнщ. Дауэ мыхъуми, IуэхущIапIэм щекIуэкIымкIэ жэуаплыныгъэ сохь.
— КъищынэмыщIауэ, дохутыр ныбжьыщIэхэм я Iэзагъым уи деж щыхагъахъуэ.
— Еджэныр къэзыухахэм, IэнатIэм пэрыувэн и пэ, лэжьыгъэм и пIалъэ къащIэнымкIэ Iуэхум хызогъэгъуазэ. СтоматологиемкIэ терапием и Iэмалхэм, балигъми сабийми уазэреIэзэнум, хузогъасэ. Апхуэдэу и щIэныгъэм хигъэхъуа нэужь, адэкIэ лэжьапIэ увыну хуитщ. ЗанщIэу жысIэнщи, хабзэ ткIийхэр яхузогъэув. Зи Iуэху бгъэдыхьэкIэр сигу къыдыхьэхэр ди клиникэм и лэжьакIуэу къызогъэнэж.
— «Альма-Дент»-м щекIуэкI лэжьыгъэм и гугъу пщIымэ…
— Стоматологием епха Iуэхутхьэбзэ псори, дзэлым еIэзэным щегъэжьауэ имплантацэм деж щиухыжу, къыщыпхуащIэфынущ. IэщIагъэлI хъарзынэхэр щолажьэ. КъищынэмыщIауэ, косметологие пэши диIэщ.
— Стоматологым и лэжьыгъэм нэхъыщхьэр сыт?
— Дохутырым къабзагъэр япэ иригъэщын хуейщ. Сэ абы мыхьэнэшхуэ изот. ЗыгуэркIэ дзэм тэмэму уемыIэзэфами, хэкIыпIэ къыхуэбгъуэтыжыфынущ. Зы фIей гуэр Iэпкълъэпкъым хахьэмэ, узыншагъэр пхузэтегъэувэжынукъым. Абы и лъэныкъуэкIэ ди медсестрахэм ткIийуэ сахущытщ, дохутырхэми яжызоIэ темыплъэкъукIыну.
— ЦIыхухэр я дзэм зэрыкIэлъыплъынум теухуауэ сыт хуэдэ чэнджэщхэр ептынт?
— Дзэр узыхукIэ фемыжьэ. Мазих къэс дзэхэм кIэлъыгъэплъыныр мардэ пыухыкIакъым. Шэч хэмылъу, щIэх-щIэхыурэ къэппщытэмэ, нэхъыфIщ. Псори зэлъытыжар абыхэм я щытыкIэращи, мазищ къэс стоматологым и деж кIуэн хуейщ. Къапщтэмэ, тутынафэхэр — мазищ къэс, сабийхэр — мазитхум зэ. Дзэм и мызакъуэу, дзэлми гулъытэ хуэщIыпхъэщ.
— АдэкIэ сыт хуэдэ мурадхэр фиIэ?
— Дзэм щеIэзэ IуэхущIапIэ нэхъыфI дызэрыхъуным сыхущIокъу. «Дохутырыр и щхьэ хуитыжкъым», — къызжиIат си анэм. Псалъэм папщIэ, жэщым и дзэр узу си деж зыгуэр къэпсалъэмэ, си Iуэху хуэхъуххэмэ, сыдэкIынущ лэжьапIэм. Ауэ ар куэдым яхузэфIэкIынукъым. Мис апхуэдэу мыщхьэхыу къыздэлэжьэн IэщIагъэлIхэм сахуэныкъуэщ. СощIэ ар зэрыгугъур. ЦIыхухэм сэбэп яхуэхъун IэщIагъэр къыщыхэсхакIэ, зи щхьэр къызэзыхьэлIар дауэ зэрызгъэщIэхъуэнур?! Аращи, зыужьыныгъэщIэхэр си плъапIэщ.
— Упсэу, Лианэ. Уи гугъапIэхэр къохъулIэну си гуапэщ!
Епсэлъар ЩхьэщэмыщI Изэщ.
Сурэтыр Шал Александр трихащ.
