Зи Iэужьри зи фэеплъри лъапIэ
«Гъавэу, нэгъуэщI мэкъумэшхэкIыу къалэжьым, къэралым иращэм хэгъэхъуэным хуэунэтIауэ 1973 гъэм екIуэкIуа Союзпсо социалист зэхьэзэхуэм къыщихьа ехъулIэныгъэ иным, зыхуигъэувыжа къалэнхэр гъэзэщIэным къыщигъэлъэгъуа зэфIэкIым къыхэкIыу, Къэбэрдей-Балъкъэр АССР-м щыщ Аруан районым Лениным и цIэр зэрихьэу щызэхэт колхозым и зве-ном и унафэщI Iэрэмысэ Ахьмэд Къамболэт и къуэм Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь цIэр фIэщын».
1973 гъэм дыгъэгъазэм и 9-м абы теухуауэ «Правда» газетым къытехуа хъыбарым, арщыдандэсхэм я мызакъуэу, республикэм и цIыху псори гушхуэныгъэкIэ IущIат. Ар Ахьмэд и гуащIэ хьэлэлым къыпэкIуа пщIэшхуэт, ордениплI зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и тхыдэ къулейм дыщэпскIэ хатха напэкIуэцI угъурлыт.
Сабиигъуэ тынш иIакъым лIыхъужьым. И адэр дунейм щехыжам илъэс пщыкIуплI ирикъуа къудейт. Гъаблэт, цIыхухэр мэжэщIалIэт, щыгъыныджэт. Зи щхьэгъусэр зыщхьэщыкIа Залихъэ псэху ищIэртэкъым, и закъуэу къыхуэна сабиитхур ихъумэн, къигъэхъун щхьэкIэ, мывэ зэпихыну хьэзырт. А псор зылъагъу щIалэ цIыкIум и щхьэм Iэджэ щызэригъэзахуэрт, гугъуехьхэм псэкIэ балигъ дэхъурти, жэщи махуи губгъуэм ит анэм хуищIэфынум егупсысырт. ИлъэсипщI фIэкIа мыхъуу, и адэм пщIакIуэ здишэу, лэжьыгъэм кIэлъигъэплъу зэрыщытар игу къыщыкIыжкIэ, и псэр щIымкIэ еIэрт. Ар щыхуиIуатэм, и анэ Залихъэ щIалэм пэрыуакъым, и мурадыр хуигъэдэхащ.
Апхуэдэ щIыкIэкIэ Iэрэмысэр щIалэ дыдэу гъавэгъэкIхэм яхохьэ икIи, нэхъыжьхэм я чэнджэщкIэ, Бахъсэн къалэм механизацэмкIэ дэт еджапIэм щIотIысхьэ. Къиухыным куэд имыIэжу, и къуажэгъу, колхозым и мэкъумэш бригадэм и унафэщI Къущхьэ Хьэбалэ абы къыжреIэ:
— Правленэм и зэIущIэ екIуэкIащ. МеханизацэмкIэ еджапIэм къыщIэкIхэм техникэщIэхэр иратыну унафэ щыIэщи, умыбэлэрыгъ, экзаменхэр тэмэму зэфIэгъэкIи, лIы хуэдэу къэгъэзэж, лэжьыгъэшхуэ къыппоплъэ.
Хьэбалэ зэрыжиIам хуэдэу, механизатор щIалэр тракторыщIэм трагъэтIысхьэ, езыми а дзыхьыр егъэпэж. Колхозым и тхьэмадэ Тэрчокъуэ Къамболэтрэ агроном нэхъыщхьэ Кабалоев Мурадинрэ абы и лэжьыгъэм кIэлъыплъырт, IэнатIэ нэхъ гугъухэр, жэуаплыныгъэ зыпылъхэр дзыхь хуащIырт, пщэрылъхэм зэрехъулIэр къапщытэрт. Механизатор жыджэрым мурадыфIхэр хуаIэти, и IуэхущIафэмрэ и зэфIэкIымрэ зэпалъытырт. Ахэр щыуакъым — зэращыгугъауэ къахуэщIэкIащ, колхозым и тракторист нэхъ Iэзэ дыдэхэм ящыщ щыхъуам, илъэс 24-м зэрыщIигъуа щыIэтэкъым. А илъэсым, 1957 гъэм, звено щхьэхуэ къызэрагъэпэщри, Iэрэмысэм IэщIалъхьащ. Абы и дежкIэ ар гъэунэхуныгъэшхуэт. Япэ махуэхэм а къалэным мащIэу Iэнкун дэхъуами, мурадыфIхэр зи плъапIэ гъавэгъэкI щIалэр, игурэ и щхьэрэ зэтелъу, Iуэхум еувэлIащ.
Къэбэрдейр Урысейм зэрыгухьэрэ илъэс щиплI щрикъу гъэр Iэрэмысэм и гупым хуэугъурлыт. Абы и щIыхькIэ зэхаубла зэхьэзэхуэм ехъулIэныгъэфI къыщахьащ — гектари 180-м щызэрахьа нартыхум дэтхэнэми хуэзэу ику иту центнер 60 къытрахащ. Ар звеном и япэ текIуэныгъэт. ЩIалэхэр тогушхуэри, я хьэсэм къыхагъахъуэ икIи къыкIэлъыкIуэ илъэсым яIыгъа гектар 240-м къекIуэкIыгъуэ къэс нарт гъавэу центнер 81-рэ кърагъэт, республикэм и нартыхугъэкI пашэхэм я ЩIыхь пхъэбгъум Ахьмэд и цIэр иратхэ.
Колхозым и агроном нэхъыщхьэ Кабалоев Мурадин нэхъ лэжьыгъэ гугъухэмрэ щIэуэ къащтэхэмрэ Iэрэмысэм и гупым и пщэ дилъхьэрт. Республикэм щыяпэу нартыху напIэхэр зэпэплIимэу тезысар а щIалэхэрщ. IэмалыщIэм иIэ ефIэкIыныгъэхэр щIыпIэ куэдым щызэлъэщIысати, плъакIуэхэр я куэдт. Иджы Арщыданым и губгъуэхэм семинар-зэIущIэхэр, еджэныгъэхэр щрагъэкIуэкIырт. Осетие Ищхъэрэм, Шэшэн-Ингушым, Къэрэшей-Шэрджэсым, Украинэм щыщ гъавэгъэкIхэр къахуеблагъэрт, звеном и лэжьэкIэм куууэ зыхагъэгъуазэрт. КъищынэмыщIауэ, илъэс тIощIырыпщIым нэмыса щIалэгъуалэм я зэфIэкIыр гъащIэ зылъэгъуа нэхъыжьхэм ягъэщIагъуэрт икIи я ехъулIэныгъэм иригушхуэрт. Мэкъумэш IэнатIэм зегъэужьы- ным хуищIа хэлъхьэныгъэшхуэм папщIэ, Арщыдан къуажэм щызэхэт колхозым 1967 гъэм накъыгъэм и 21-м СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым и УказкIэ Хэкум и дамыгъэ нэхъ лъапIэ дыдэр — Ленин орденыр къыхуагъэфэщащ. Къэралым къыбгъэдэкIа пщIэм я гуащIэ хьэлэлкIэ пэджэжу, хозяйствэм и мэкъумэшыщIэхэм а илъэсым гъавэшхуэ — гектар 2520-м дэтхэнэми хуэ- зэу центнер 53,6-рэ къытрахащ. Ахьмэд и звеном зэрихьа хьэсэхэм къекIуэкIыгъуэ къэс центнер 71-рэ къыщIиIукIащ. Ар республикэм щынэхъ бжыгъэфIт.
Iэрэмысэр лэжьакIуэшхуэт, механизатор щIалэхэм я егъэджакIуэт, я ущиякIуэт. А псом къыдэкIуэу, СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и депутатти, Iэджэми хунэсын хуейт. А къалэнышхуэхэм зымащIэкIи къапимыкIуэту къэгъуэгурыкIуа, щIым и къарур, и къэуатыр хъумэным, къэралым и лъэщагъымрэ и къулеягъымрэ хэгъэхъуэным зи гуащIэ хьэ-лэл хэзылъхьа, республикэм и цIэфI жезыгъэIа Iэрэмысэ Ахьмэд и IуэхущIафэу щытар лъэпкъыр зэрыгушхуэ щапхъэ наIуэщ, щIэблэр фIым хуэзыгъэуш дерс узыншэщ. Аращ арщыдандэсхэр абы и Iэужьхэм щIахуэсакъыр, и фэеплъыр щIафIэлъапIэр.
ХЬЭЖЫКЪАРЭ Алик.
