Адыгэхэм ятеухуауэ
Адыгэ лIыкIуэхэм я псалъэ кIыхьым кIэщIрэ къызэрыкIуэ дыдэу жэ-уап иритащ Вельяминов лIыжьым. Ар пащтыхьым и унафэм дэнэ имыунэтIми кIуэнущ. Фымыдэу фыныкъуакъуэрэ, зауэм бэлыхьу къыфхуихьынур зи мыгъуагъэр фэращи, зыри фымыгъэкъуэншэж. Ди сэлэтхэм, бгырысхэм елъытауэ, я фоч гъэуэкIэр пщIыкIэ нэхъ мыхьэнэншэу щытми, фи уэгъуэ къэс уэгъуищэкIэ дыпэджэжынущ.
Филипсон Григорий,
Кавказ зауэм хэта урыс генерал. 1873 гъэ.
* * *
Зэгъунэгъухэр зэхуэгуапэщ, Европэ къуажэдэсхэм щапхъэ яхуэхъуфын хуэдэу, губгъуэ лэжьыгъэхэр гъунэгъу зыбжанэм зэдащIэ. Зы лъапсэ гуэрым мафIэс къыщыхъуамэ, Iэщым лей къытехьамэ, бий къатеуамэ, е лъэпкъым щыщ гуэр урысхэм Iэрыубыд ящIарэ къэщэхужын хуеймэ, гъунэгъухэм нэмыщI, жыжьэ дыдэ щыпсэухэри къокIуэ, ахэр мащIэмэ, зэрылIакъуэу зэгуохьэри, унагъуэм гузэвэгъуэр щхьэщах.
Лапинский Теофил,
лыхь зыплъыхьакIуэ, 1859 гъэ.
