Сабий садхэр къощIэрэщIэж
Урысей Федерацэм и щIыпIэ псоми 2007 гъэм и щIышылэ мазэ лъандэрэ щылажьэ «Анэм и мылъку» къэралпсо программэм хэпщIыкIыу ирегъэфIакIуэ ди хэкум щыщыIэ демографие щытыкIэр. Абы лъандэрэ блэкIа зэманым къриубыдэу унагъуэ куэдым зрагъэгъуэтащ сабий етIуанэ (ещанэ, …), къэрал дэIэпыкъуныгъи ягъуэтащ. Программэр къыщыхалъхьа япэ илъэсым къалъхуа цIыкIухэм я нэхъыбапIэр мы гъэм япэ классым кIуащ. Абыхэм къакIэлъыкIуахэр сабий садхэм макIуэ, ахэр къагъэщIэрэщIэжу, «къагъэпсэужу».
Ди республикэм и щIыпIэ псоми мы зэманым къыщызэIуахыж сабий садхэр, щIэхэри щаухуэ. Апхуэдэу зэтегъэкIа мэхъу гъэсапIэхэм кIуэну хуейхэм я чэзур. Къэбгъэлъагъуэмэ, Дзэлыкъуэ куейм нэгъабэ лъандэрэ лэжьыгъэшхуэ щокIуэкI сабий садхэм зи кIуэгъуэ цIыкIухэм апхуэдэ Iэмал етыным ехьэлIауэ. Район администрацэм и пресс-IуэхущIапIэм и лэжьакIуэ Бжьахъуэ — Къунаш Маринетэ хъыбар къызэрыдигъэщIамкIэ, 2012 гъэм щIыпIэм и сабии 100-м апхуэдэ Iэмал ягъуэтащ. Куейм хыхьэ школи 6-м 2013 — 2014 гъэ еджэгъуэщIэм и пэщIэдзэм аргуэру къыщызэIуахащ сабии 160-рэ зыщIэхуэн гуп щхьэхуэхэр. Сэрмакъ дэт курыт школ №1-м, Дзэлыкъуэкъуажэ и курыт еджапIэ №1-м, Малкэ дэт курыт школ №2-м, Дзэлыкъуэ курыт еджапIэм школ кIуэгъуэ ныбжьым нэмысахэм щадэлажьэ я IэнатIэхэм щIэуэ къыщызэрагъэпэщащ псори зэхэту сабии 100 зыщIэхуэн гупхэр. КъищынэмыщIауэ, Къэсейхьэблэ дэт курыт школ №1-рэ Сэрмакъ дэт курыт школ №2-рэ яIэ пэш нэщIхэм къыщызэIуахащ цIыкIу 60-м щадэлажьэ хъуну гупхэр.
Жылагъуэм, адэ-анэхэм, щIэблэм я дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ Iуэхугъуэ хъуащ апхуэдэ IэнатIэщIэхэр лажьэу зэраутIыпщар. Абы теухуа гуфIэгъуэ зэхуэсым къеблэгъат куейм, къуажэхэм я унафэщIхэр, егъэджакIуэхэр, гъэсакIуэхэр, адэ-анэхэр, Iуэхум хэлIыфIыхьа хьэрычэтыщIэхэр, нэгъуэщIхэри. Сэрмакъ дэт курыт школым къепха сабий гъэсапIэр къыщызэIуахым ирихьэлIэу, абы къыщызэрагъэпэщащ псапащIэ акцэ: цIыкIухэм зэрыджэгу хьэпшып зэмылIэужьыгъуэхэр куэду хузэхуахьэсащ. Сабийхэми ялъэкI къагъэнакъым: абыхэм гуфIэгъуэм кърихьэлIахэр ягъэгуфIащ я уэрэдхэмрэ къафэхэмкIэ. ИужькIэ хьэщIэхэми хэгъэрейхэми къаплъыхьащ зыхуей псомкIи екIуу къызэгъэпэща сабий пэшхэр.
Жэпуэгъуэ мазэм и пэщIэдзэм ирихьэлIэу Дзэлыкъуэ районым иджыри къыщызэIуахынущ сабий 220-рэ зэкIуалIэ хъуну гъэсапIэхэр. А Iуэхур зэфIэкIыным ирахьэлIэ бюджет ахъши хьэрычэтыщIэхэм къабгъэдэкI мылъкуи. Лэжьыгъэр зэрекIуэкIыр сыт щыгъуи и нэIэм щIэтщ район администрацэм и Iэтащхьэ Шэт МэчрэIил. Абы зэрыжиIэмкIэ, Къэсейхьэблэ зэман благъэм щаухуэнущ цIыкIуи 140-рэ зыщIэхуэну сабий гъэсапIэ.
ЖЫЛАСЭ Маритэ.
