ЦIыхубэ уэрэдгъэIу
Къэбэрдей-Балъкъэрми Къэрэшей-Шэрджэсми я цIыхубэ артист, зи уэрэд жыIэкIэр куэдым фIыуэ ялъагъу, профессиональнэ музыкэм и купщIэмрэ и щытыкIэмрэ нэсу къызыгурыIуэхэм я плъапIэ Мэремыкъуэ Хъусен и пшыхь дахэ иджыблагъэ Профсоюзхэм щэнхабзэмкIэ я унэм щекIуэкIащ. Ар теухуат уэрэджыIакIуэм и ныбжьыр илъэс 65-рэ, и творческэ гъуэгуанэр илъэс 45-рэ зэрырикъуам.
Бгъэжьнокъуэ Заурбэч щIакIуэрэ сурэт дахэкIэ Хъусен хуоупсэ. Пшыхьыр къызэIузыха композитор, ди республикэм и цIыхубэ артист ХьэIупэ ДжэбрэIил и ныбжьэгъуфIым теухуауэ жиIэн и куэдт, хъуэхъу псалъэхэм деж щегъэжьауэ и зэфIэкIымрэ и цIыхугъэмрэ ехьэлIа гукъэкIхэм деж щыщIэкIыжу.
— Зауэ нэужьу Ленинград консерваторэм студие ягъэкIуауэ щытащ. Мис абы къикIыжахэращ ди гъуазджэр лъагапIэм тезыгъэувар. Абыхэм ящыщщ, уэрэджыIакIуэхэм я гугъу пщIымэ, зи утыку итыкIэр зыми пхуемыгъэщхьыну Къуэдзокъуэ Владимир, теплъэкIи зэфIэкIкIи зыхэтым къахэщхьэхукIыу щыта Шэру Иринэ, ПащIэ Ахьмэд, Бэгъуэт Светланэ, Бэрэгъун Владимир. КъыкIэлъыкIуэу зи макъ Къэбэрдейм хэIуар Мэремыкъуэ Хъусенщ, — жиIащ ДжэбрэIил. — Илъэс куэд щIауэ соцIыху сэ ари, и щхьэр течауэ жысIэфынущ: Хъусен уэрэджыIакIуэ мыхъуамэ, щIым телэжьыхьынут, ар дахащэу къохъулIэри; е хьэрычэтыщIэ Iуэхуми хэзэгъэнущ, щIэкIыпIэри щIыхьэпIэри къыгуроIуэри. Ауэ, ди насыпти, Хъусен уэрэдым, макъамэм дахьэхащ, иджы лъэпкъ гъуазджэм абы и зэчийр къыхолыдыкI.
Апхуэдэуи ДжэбрэIил къыхигъэщащ Мэремыкъуэм игъэзэщIа уэрэд щэ бжыгъэхэр лъэпкъым зэрихъугъуэфIыгъуэр, композитор къэгъэнауэ, абы зи IэдакъэщIэкI имыгъэIуа зы уэрэдуси зэрыщымыIэр. «Лъэпкъым хуэгъэзауэ ар псэемыблэжщ, ижьымкIэ Iэбэми, сэмэгумкIэ Iэбэми къызыхихын иIэщи, ар щызу къегъэсэбэп. Лъэпкъыр мыгъуагъэ псом пыIузышын къарууэ къысщохъу сэ абы и гуащIэр. ЖысIэм и щыхьэт наIуэ хъунуи си гугъэщ абы и дискхэу дунейм къытехьэным хуэхьэзырхэр», — жиIащ ХьэIупэм. ДжэбрэIил ехъуэхъуащ пшыхьыр къызэзыгъэпэщахэми, абы кърихьэлIахэми, Хъусен и унагъуэми.
КъыкIэлъыкIуэу утыкум къихьащ ХьэтIохъущокъуэ Къазий и цIэр зезыхьэ Адыгэбзэ хасэм и лIыкIуэхэу Аброкъуэ Беллэрэ Табыщ Муратрэ.
— Уэрэдрэ макъамэкIэ дыкъэзыгъафIэ Мэремыкъуэ Хъусен щэнхабзэм къыщищта лъагапIэр нобэм къэсыху зыми иубыдыфакъым, сыт щхьэкIэ жыпIэмэ ар зыми ещхькъыми. Сэ сыщылажьэ Къэбэрдей-Балъкъэр радиом и хъумапIэм хэлъхэм я фIыпIэр Хъусен и IэдакъэщIэкIхэрщ жысIэмэ, сыщыуэнукъым икIи езгъэлеинукъым. Абы щIэлъ уэрэд 300-м щIигъур гъащIэм и сыт хуэдэ лъэныкъуэми, лъэпкъым и сыт хуэдэ гурыгъу-гурыщIэми, гукъеуэ-гуфIэгъуэми къыдэщIу, лъэпкъым и гум, и псэм къипсэлъыкIыу апхуэдэщи, зэпымыууэ къыдогъэсэбэп. И макъым и лъэщагъым и закъуэкъым цIыхухэр къызэрихьэхур, атIэ лъэпкъым и гущIэр зэрызыхищIэми куэд дыдэ елъытащ. ЩIалэгъуалэр зыдэплъеин нэхъыжьыфIхэр, Хъусен хуэдэхэр диIэху, лъэпкъым и псэр кIуэдыну къыщIэкIынкъым, Тхьэм фIыгъуэ къытхуищIэ, — жиIащ Беллэ.
— Дыщэр дыщэпс хуэныкъуэкъым жиIэу адыгэм псэлъафэ къыддогъуэгурыкIуэ, — къыпищащ Табыщ Мурат. — И лъапIэныгъэр и лэжьыгъэкIэ, и пщIэнтIэпскIэ къилэжьыжауэ, лъэпкъыпсэу, сыкъызыхэкIахэр сыткIэ згъэгуфIэн, сыткIэ згъэгушхуэн жиIэу утыкум илъэс куэд хъуауэ итщ Мэремыкъуэ Хъусен. И уэрэдхэм дыкъыщIэтэджыкIащ жыпIэмэ ущыуэнукъым, хабзэм, бзэм, цIыхугъэм, адыгагъэм ятеухуауэ абыхэм псалъэу хэлъхэр къытхипщэкIэрэ ар сытым дежи ди ущиякIуэщ, зыгуэр къытхэкIыну пIэрэ жыпIэу угупсысэххэнумэ, ар ущиещ. Езы Хъусенщи, цIыхугъэ защIэу зэхэлъщ.
И пшыналъэр бзэрабзэу, ар имыгъэбгъунлъэу, лъэпкъыр имыгъэукIытэу, дахэу зэрылъэлъу, езыр узыншэу, и бын и гуфIэгъуэ илъагъуу, зыхуейм гуфIэгъуэкIэ теплъэу, лъагъуэу хишар гъуэгушхуэрэ бгъуэуэ псэуну Мурат ехъуэхъуащ зи махуэр зыгъэлъапIэм.
АдэкIэ утыкур хуит хуащIащ КъШР-м щыщ хьэщIэм, Урысейм щыпсэу адыгэхэм я Лъэпкъ щэнхабзэ автономием и унафэщI Уэхъутэ Александр.
— Зэгуэрым Адыгэ Республикэм щыщ сурэтыщI гъэщIэгъуэн Бырсыр Абдулыхь и гъэлъэгъуэныгъэ ди республикэм къыщыхузэIутхат. Абы и IэдакъэщIэкIхэр ягъэщIагъуэу цIыхухэм зэрызэпаплъыхьым зыкъомрэ сыкIэлъыплъа иужь, IэпщIэлъапщIэм сыдэгушыIащ: «Абдулыхь, уэ сурэт зэрыпщI кистыр сиIамэ, сэ нэхъыфIыжу сщIынт», — жысIэри. Абы ещхьу, Хъусен, уи макъыр сиIамэ, дэгъуэу уэрэд схужыIэнут. ГушыIэр къэбгъанэмэ, сэ срогушхуэ, срогуфIэ адыгэ лъэпкъым, Хъусен хуэдэ цIыху дахэхэр къызыхэкIам, сыкъызэрилъ- хуам.
Александр юбилярым иритыжащ Даур Жагъфаррэ Шыд Юрэрэ композитор гъуэзэджэ, пасэу дунейм ехыжа Даур Аслъэн теухуауэ ятха тхылъымрэ зи унафэщI IуэхущIапIэм и щIыхь тхылъымрэ.
Мэремыкъуэ Хъусен и махуэ лъапIэмкIэ ехъуэхъуну къекIуэлIар куэд хъурт. Дауи, псоми псалъэ ялъысакъым, ауэ илъэс куэд щIауэ къыдэгъуэгурыкIуэу, къыдэлэжьауэ, нобэми пэжкIэ къыбгъэдэту, фIыуэ ялъагъуу, гуапэу я гум илъу цIыху зыбжанэ къэпсэлъапIэм къихьащ. Абыхэм ящыщщ Хъусен къыщалъхуа Ислъэмей къуажэм и администрацэм и тхьэмадэм и къуэдзэ Чып Владимир, Къэбэрдей-Балъкъэр радиом и лэжьакIуэхэу Гъурф Беллэ, Тэтрокъуэ Астемыр, Багъэтыр Нинэ, Къудащ Iэсият сымэ, Урысейм и сурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм хэт, КъБР-м и цIыхубэ художник Бгъэжьнокъуэ Заурбэч, ШащIэ Алик къеджащ сурэтыщI КIыщ Мухьэдинрэ абы и щхьэгъусэ Мосс Жаклинрэ къабгъэдэкI хъуэхъу тхылъым.
Пшыхьым кърихьэлIахэм я гукъыдэжыр къиIэтащ Хъусен игъэзащIэу цIэрыIуэ хъуа, фIыуэ ялъэгъуа уэрэдхэм. Апхуэдэуи ар ягъэдэхащ КъБР-м и цIыхубэ артистхэу Думэн Мурадинрэ Къуныжь Алимрэ, Налшык къалэм ЭстрадэмкIэ и театрым (и унафэщIыр Думэн Мурадинщ), Хъусен уэрэдрэ макъамэкIэ ехъуэхъуащ «Кабардинка» къэрал академическэ ансамблыр, пшынауэ, шыкIэпшынауэ, бжьамияпщэ, пхьэцIычауэ Лэкъун Анатолэ, Еуаз Зубер, Увыжхэ Анзоррэ Муратрэ зыхэт «Адыгэхэр» гупыр, КъБР-ми щIыхь зиIэ артистхэу Шэрджэс Iэсият, Тхьэгъэлэдж Светланэ, Къэзан Сэтэней.
Европэр къызэхэзыкIухьагъащIэ Къэзаныр Налшык къэкIуэжат пшыхьым хэтын мурадкIэ. Абы жиIащ и адэм и ныбжьэгъуу, унагъуэкIэ къакIэлъыкIуэу щыта Мэремыкъуэ Хъусен и гъусэу уэрэд жиIэныр зэрыцIыкIурэ зэрихъуэпсапIэр. Ар пшыхьым къыщехъулIащ Урысей Федерацэм къыщацIыхуа ди лъэпкъэгъу пщащэм: Хъусен и гъусэу «Дыкъыздэгъафэ адыгэ къафэ» уэрэдыр жиIащ.
ИСТЭПАН Залинэ.
Сурэтыр Толгуров Камал трихащ.
