ЛъэныкъуэкIэ дыкъыщеплъмэ…
Гъуэгуанэ. Аращ блэкIам нобэр, иджырейм — къэкIуэнур пызыщIэр. Ар щызанщIи щыIэщ, щынэшэкъаши къохъу, нэхъ гугъур — ар щызадэрщ. НэгъуэщIу жыпIэмэ, гъуэгуанэр цIыху гъащIэм и курыхыр къэзыпщытэж пщалъэщ.
Гъэлъэгъуэныгъэр къыщызэIуахым.
Ахматов Лиуан и лэжьыгъэхэр.
Апхуэдэ гупсысэм укъыхуегъэушыр балъкъэр сурэтыщI Ахматов Лиуан иджыблагъэ къызэIуиха и гъэлъэгъуэныгъэм («КъежьапIэ») хигъэхьа и лэжьыгъэ нэхъыщхьэм, «Гъуэгуанэ» зыфIищам. Сурэтыр ин дыдэу щIащ, къыщыгъэлъэгъуа Iуэхуми утеплъэкъукIынкIэ Iэмал иIэкъым: вы абрагъуитI зыщIэщIа гум бгы задэм деш зи щIыбагъ къытхуэгъэза лIыр. Зы тIэкIу фIэкIа хуеижкъым ар абы щхьэдэхыным икIи зэуэ лIыри, выхэри, абыхэм «якIэлъыплъ» дэри губгъуэ хуитышхуэм дыкъихутэну къыпфIощI … Егъэлеяуэ сурэт хьэлэмэтщ.
Зи ныбжьыр илъэс 55-м нэса сурэтыщIым и дэтхэнэ IэдакъэщIэкIри гъуэзэджэщ. 1993 гъэ лъандэрэ Ахматовыр Урысейм и Художникхэм я зэгухьэныгъэм хэтщ, республикэ, къэрал, урысейпсо гъэлъэгъуэныгъэхэм ирагъэблагъэу къэгъуэгурыкIуащ. Тырныауз къыщалъхуа, къыщыхъуа сурэтыщIым 2000 гъэм къыхуагъэфэщащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и Къэрал саугъэтыр. Абы и зэфIэкIым и инагъым щыхьэт техъуэжми ярейщ СурэтыщI гъуазджэмкIэ музейм Лиуан мы махуэхэм щигъэлъагъуэ и IэдакъэщIэкIхэр. Пэшым и зы плIанэпэм щыболъагъу зэхуэарэзыжу зи махуэ къалэнхэр зэфIэзыгъэкIа унагъуэм и сурэтыр. Зэрыхабзэщи, лэжьыгъэ нэхъ гугъур зи пщэ къыдэхуэ цIыхухъум и губгъуэ лэжьыгъэр кърихьэлIащ, щхьэгъусэм, пхъум я къалэныр ерыскъы Iэнэр зэтетынырщи, ари щыдолъагъу «Передышка на уборке сена» зи фIэщыгъэ сурэтым.
Къуажэ псэукIэмрэ мэкъумэш лэжьыгъэмрэ зыхуэдэр фIыуэ зыщIэ Лиуан щIэх-щIэхыурэ и IэдакъэщIэкIхэм къыщеIуатэ гуащIэрыпсэухэм я дунейр. А Iуэхум абы триухуащ «Шэджэм» зыфIища и лэжьыгъэри. Художникым и лэжьакIуэхэр езэш зымыщIэ цIыху нэжэгужэхэщ, уэрэд зэпадзыжу абыхэм мэкъу Iэмбатэхэр зэтралъхьэ.
Ахматовым и сурэтхэм я нэхъыбэм шыхэр, Iэщхэр щыболъагъу, апхуэдэуи къызыхэкIа лъэпкъым и къекIуэкIыкIамрэ и псэукIэмрэ гъукIэ лIыжьымкIэ, мэлыхъуэмкIэ, балъкъэр фызыжьым и теплъэмкIэ къегъэлъагъуэ. Гулъытэ хуещI дунейм тет дахагъэ-IэфIыгъэхэми. И пхъэщхьэмыщхьэхэр хъуэпсэгъуэщ, шыгъупIастэ зытет и Iэнэхэри берычэтщ. Пасэм цIыхубзыр пщэдджыжьыпэ къэс псыхьэ кIуэуэ зэрыщытар, апхуэдэхэм деж ар и насыпым щыхуэзэ къыщыхъу зэрыщыIар къэзыIуатэ сурэтри щIэщыгъуэщ. «Встреча у реки» — аращ фIищар Ахматовым а теплъэгъуэм. Кхъуэщын зи дамащхьэ тет хъыджэбзым щэныфIэу блегъэкI щауэр, а дакъикъэм а тIум я гум зы гурыщIэ къыщолыд. А махуэр, зэман дэкIмэ, къэунэхуну унагъуэм и къежьапIэ хъуну ущогугъ…
«КъежьапIэ». Арыххэу фIищакъым Ахматовым и гъэлъэгъуэныгъэм а цIэр. Сыт хуэдэ сурэтми укъытеувыIэмэ, ар зыгуэрым — унагъуэм, лъэпкъым, гъащIэм, гъуэгум, мамырыгъэм, лэжьыгъэм — я къежьапIэу гу лъыботэ.
Выставкэр къызэрехъулIамкIэ Ахматов Лиуан къехъуэхъуащ КъБР-м и Конституцэ судым и тхьэмадэ Гиляхов Абдулыхь, КъБР-м ЦIыхухэм я хуитыныгъэр хъумэнымкIэ и лIыкIуэ Зумакулов Борис, КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министрым и къуэдзэ Карчаевэ Аминэ, ЩэнхабзэмкIэ фондым и унафэщI Вэрокъуэ Владимир, Ингуш Республикэм щыщ сурэтыщI Сагов Багаудин, нэгъуэщIхэри.
КъБР-м и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм и унафэщI Темыркъан Геннадий къеджащ УФ-м и Художникхэм я союзым хэтхэм Ахматовым къыхуагъэхьа тхыгъэм. «СурэтыщI гъуазджэр уи псэм пэпщIу, уи лъэпкъым ухуэпэжу узэрылажьэм папщIэ, фIыщIэ пхудощI. ЕхъулIэныгъэфIхэр уиIэну, уузыншэну дынохъуэхъу», — итт абы.
Дэ къыдбгъэдэкIыуи щIыдогъу Ахматов Лиуан и IэщIагъэм хуэарэзыуэ утыку иджыри куэдрэ къихьэну дызэригуапэр.
БАГЪЭТЫР Луизэ.
