Кавказым дихьэхахэр
Къэбэрдей-Балъкъэрым щекIуэкIащ «Урысейм щыщ Кавказыр зыдогъэцIыху» дунейпсо студент форумыр. Iуэхур къызэрагъэпэщащ Дунейпсо зэхущытыкIэхэмкIэ къэрал институту Москва дэтымрэ (МГИМО) Бэрбэч ХьэтIутIэ и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетымрэ зэдэлэжьэну зэращIылIа зэгурыIуэныгъэм ипкъ иткIэ. Абы щIэгъэкъуэнрэ дэIэпыкъуэгъурэ яхуэхъуащ Урысей Федерацэм и Къэрал Думэм и депутатхэу Быф Анатолийрэ Геккиев Зауррэ, университетитIым я ректорхэу Торкунов Анатолийрэ Алътуд Юрийрэ.
Форумым ипкъ иткIэ ди республикэм щыхьэщIащ къэрал 11-м щыщ студентхэр, Франджым, Италием, Болгарием, Австрием, Германием, Колумбием, Эфиопием, Узбекистаным, нэгъуэщIхэми я лIыкIуэхэу. НэхъапэIуэкIэ ахэр хэтащ икIи щытекIуащ МГИМО-м политикэ теориемкIэ и кафедрэм и доцент Ваславский Янрэ Урысей Федерацэм и Къэрал Думэм и депутатым и дэIэпыкъуэгъу, МГИМО-м и егъэджакIуэ Къаскъул Аслъэнрэ къыхалъхьа эссе зэпеуэм.
Зэхуэсым и пленарнэ Iыхьэм къыщыпсэлъащ КъБКъУ-м и проректор Къумыкъу Iэуес, Къэбэрдей-Балъкъэрым Граждан жылагъуэ институтхэм ядэлэжьэнымрэ лъэпкъ IуэхухэмкIэ и управлением и унафэщI КIурашын Анзор, МГИМО-м и егъэджакIуэхэу Ананьев Борис, Къаскъул Аслъэн, КъБКъУ-м щIалэгъуалэ политикэмкIэ и управленэм и унафэщI Лу Азэмэт, КъБКъУ-м и институтхэм я унафэщIхэу Тэмазэ Муслим, Геграев Хьэчим сымэ, нэгъуэщIхэри.
КъБКъУ-м и лъэпкъ щэнхабзэ центр- хэм ирагъэблэгъа хьэщIэ лъапIэхэм хуабжьу яфIэхьэлэмэтащ абыхэм папщIэ къызэрагъэпэща IуэрыIуатэ-этнографие концертыр.
Форумым хэтахэм Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Правительствэм и Уна-фэщI Мусуков Алий яхуэзащ. Хамэ щIыпIэхэм къикIа студентхэр тепсэлъыхьащ дунейпсо политикэмрэ къэралхэм я зэхущытыкIэхэмрэ пыщIа Iуэхугъуэхэм, ди республикэм и зэфIэкIхэм.
ХьэщIэхэм зрагъэлъэгъуащ Кавказ щIыналъэм и дахагъэр, гурэ псэкIэ зыхащIащ ди цIыхухэм жумартыгъэмрэ хьэл-щэн екIумрэ. Ахэр икъукIэ итхьэкъуащ Еропэм щынэхъ лъагэ дыдэ Iуащхьэма-хуэ, Малкэ дэт шы заводым щагъэхъу, дуней псом щыцIэрыIуэ адыгэшхэм. Студентхэм яхузэфIэкIащ абыхэм шэсыну икIи адрей шы лIэужьыгъуэхэм ахэр зэрефIэкIыр нэрылъагъу ящыхъуащ. Апхуэдэу хьэщIэхэм къыхуаIэтащ адыгэ, балъкъэр ерыскъыхэмкIэ узэда Iэнэхэр. Бысымхэм ахэр щыгъуазэ хуащIащ лъэпкъ шхыныгъуэхэр зэрагъэхьэзыр щIыкIэхэм, ахэр къызыхащIыкIхэр псори ди республикэм ейуэ зэрыщытри къыжаIащ. Бгырысхэм я хьэщIагъэ ехыкIэми хуаб- жьу дахьэхат студентхэр. Псом хуэмыдэ-жу гуапэ ящыхъуащ шууейхэр адыгэ лъэпкъ ныпыр яIыгъыу екIуу абыхэм зэрапежьар.
— Си адэ-анэм, си Iыхьлыхэм Урысейм къэкIуэну мурад ящIмэ, япэ дыдэу мы щIыпIэр зрагъэлъагъун хуейуэ чэнджэщ ястынущ, — жиIэрт Франджым щыщ Мебиус Крамер.
ХьэщIэхэм зэрыжаIэмкIэ, эссер щатхым, Кавказым теухуауэ яIа гупсысэхэр иримыкъуауэ къащыхъуащ, щIыпIэм къакIуэу псори я нэкIэ зрагъэлъэгъуа нэужь-кIэ. Ахэр хуейщ иджыри къытрагъэзэну, нэхъыбэIуэри щыIэну.
— ЛIэщIыгъуэ зыбжанэкIэ узэIэбэкIыж-мэ, тхыдэ и лъэныкъуэкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ лъэбакъуэ ячауэ щытащ бгырыс- хэм — Кавказым и лъэпкъхэмрэ Урысейм-рэ зэгухьэри, я къарур, я щэнхабзэр, я гъащIэр зы ящIауэ щытащ. Кавказ Ищхъэрэр Урысейм и ипщэ гъунапкъэу щытщи, Урысейр къэзыухъуреихь къарухэм абы щехъумэ, езы Кавказри Урысейм къехъумэ. Апхуэдэу ахэр къогъуэгурыкIуэ икIи апхуэдэщ я къэкIуэнури, — яжриIэрт хамэ щIыпIэхэм щыщхэм Москва щыщ Петровэ Елизаветэ.
Iуэхугъуэм зэхуишэсащ къэрал зэмылIэужьыгъуэхэм я лIыкIуэу нэхъ акъылы-фIэ дыдэхэу пщэдейрей дунейм и щытыкIэнур зэлъыта щIалэгъуалэм щыщхэр. Форумым и мыхьэнэр икъукIэ инщ ди къэралым и еджапIэ нэхъ пашэ дыдэхэм ящыщу къалъытэ МГИМО-м щIэс хамэ къэрал студентхэм Кавказым теухуауэ яIэ еплъыкIэр зэфIэувэнымкIэ, лъэпкъ, къэрал зэныбжьэгъугъэр гъэбыдэнымкIэ.
МЭРЕМЫКЪУЭ Элеонорэ,
филологиещIэныгъэхэм я кандидат.
