КъБР-м и Iэтащхьэм УФ-м и Правительствэм и УнафэщIыр щыгъуазэ ищIащ мы гъэм и шыщхьэуIум Къэбэрдей-Балъкъэрым и бгылъэ щIыпIэхэм ятIэпс къызэрыщехам къиша къызэрымыкIуэ щытыкIэм и лъэужьыр гъэзэкIуэжыным хуэунэтIауэ зэфIагъэкI лэжьыгъэхэм
Апхуэдэуи тепсэлъыхьащ дяпэкIэ къызэрымыкIуэ щытыкIэ къэмыхъун папщIэ зэфIэгъэкIыпхъэхэм
Стенограммэм щыщщ:
Медведев Д.: Юрий Александр и къуэ, республикэм и щIыналъэм шыщхьэуIум къызэрымыкIуэ щытыкIэ къыщыхъуащ, уеблэмэ ахэр зыбжанэ хъурт — сэ зи гугъу сщIыр ятIэпс къызэрехарщ. А къызэрымыкIуэ щытыкIэм и лъэужьхэр гъэзэкIуэжыным хуэгъэзауэ иджыпсту сыт зэфIэвгъэкIрэ икIи иджыри сыт хуэдэ унафэ-хэр къэщтапхъэ, абы федеральнэ IэнатIэхэри хэту?
КIуэкIуэ Ю.: ПщIэ зыхуэсщI Дмитрий Анатолий и къуэ, Уэ уи нэIэ тетщ а щытыкIэм икIи нобэ ирихьэлIэу Iуэхур зыIутыр мыращ.
Япэрауэ, дызэгъусэу делэжьурэ, Правительствэм, федеральнэ министерствэхэм, IуэхущIапIэхэм я дэIэпыкъуныгъэкIэ, дэ япэ махуэхэм тхузэфIэкIащ псынщIэу Iуэхум яужь дихьэн икIи абы и фIыгъэкIэ Iэмал дгъуэтащ щытыкIэ гугъу ихуа щIыналъэр электрокъарукIэ, газкIэ икIэщIыпIэкIэ къызэдгъэпэщыжын, гъуэгур къызэIутхыжын. Километри 4-м нэблагъэ зи кIыхьагъ газ бжьамийр пIалъэкIэ дукъуэдияуэ аращ зэкIэ. Апхуэдэу щытми, дэ абы Iэмал къыдет унэхэр дгъэплъынымкIэ икIи абы и лъэныкъуэкIэ гугъуехьхэр щыIэкъым.
Правительствэм и комиссэм ипкъ иткIэ дэ икъукIэ жыджэру дадэлэжьащ МЧС-м, ЗыхъумэжыныгъэмкIэ министерствэм — 58-нэ армэм дэ хуабжьу зыкъытщIигъэкъуащ, пIалъэкIэ ягъэува лъэмыжхэр псынщIэ дыдэу къытIэрагъэхьащ. А псом нэхъри тщагъэпсынщIэ гугъуехь нэхъыщхьэхэр цIыхухэм ящхьэщыхыныр.
Дэ уэгумкIэ щIыпIэм къитшащ цIыху минрэ щитхум нэблагъэ. Езы Iуащхьэмахуэ лъапэ щыIэ щытыкIэм и гугъу пщIымэ, цIыхухэр зэрыпсэу мардэм зыри зэран хуэхъуакъым.
Нобэ жытIэфынущ цIыхухэм Iуащхьэмахуэ лъапэ къызэрагъэзэжыр, абы цIыхухэр зэса къызэрыгуэкI щытыкIэ щыIэщ.
Федеральнэ гъуэгум (абы щыщу Iыхьий псыдзэм икъутащ) и гугъу пщIымэ, уэ пщэрылъ пщIахэм тету, «Росавтодор»-м и гъусэу лэжьыгъэшхуэ идогъэкIуэкI иджыпсту. Мы зэманым газ корпорацэхэми дадолажьэ. Абы елэжь IэнатIэхэр иджыпсту сыткIи хуэхьэзырщ газым пыщIа псори километриплIым щIигъу Iыхьэм тэмэму щыдгъэувыжыным. Гъуэгум елэжь IэнатIэхэм дагурыIуакIэщ икIи мыгувэу а лэжьыгъэ псори зэфIэкIынущ. Дэ, псалъэм къыдэкIуэу жысIэнщи, пIалъэкIэ газыр зэрахуэдутIыпщ линиери къэдгъэнэну мурад тщIащ, икIи лажьэу щыIахэри дукъуэдиижы-нущ.
КъызэрымыкIуэ щытыкIэр къыщыхъуар фокIадэм и 1-м хуэзат. Апхуэдэу щытми, дэ школхэм еджэныр къыщызэтедгъэувыIакъым, абыхэм псори яIащ — ерыскъыпхъэхэри нэгъуэщI зыхуеинухэри. Абы къыхэкIыу, сиIэ Iэмалыр къэзгъэсэбэпу, Дмитрий Анатолий и къуэ, сэ псоми фIыщIэ яхуэсщIыну сыхуейт. ИкъукIэ зэдэууэ лэжьащ псори. Сыщогугъ апхуэдэ дыдэу псынщIэу Iуэхур и кIэм нэдгъэсыну.
ЕтIуанэ Iуэхуу Уэ къыхэплъхьар: сыт адэкIэ тщIэн хуейр, сыт хуэдэ жэрдэмхэр щыIэ? МЧС-р, ТранспортымкIэ министерствэр тщIыгъуу дэ долэжь программэ хэхам. Метр миниплIым нэблагъэ и лъагагъыу щыIэ а гуэлитIым иужьрейуэ псыр къащыщхьэдэуэхар 1960 гъэрщ. Дуней щытыкIэм иужьрей илъэсхэм зэрызихъуэжыр къэплъытэмэ, абыхэм иджыри дагъэпIейтеинкIэ зыхуэIуа щыIэкъым, абыхэм тэмэму, зыхуей хуэзэу демылэжьмэ. ЯтIэпс къех хъужыкъуэмэ, жаIэу 2003 гъэм абы хуащIауэ щыта гъуэгурщ щытыкIэр нэхъыкIэм хуэзымыгъэкIуар. Тырныауз къалэщ икIи абы цIыху мин 20 щопсэу… 2000 гъэм абы къызэрымыкIуэ щытыкIэ къыщыхъуауэ щытащ. Абы щыгъуэ къалэм дэуа псыдзэм унэхэр ещанэ къатым нэсу щIигъэнат. А лъэхъэнэм къэралым унафэ щащIауэ щытащ ятIэпс къех хъумэ зэрыкIуэну гъуэгу хуэщIыным теухуауэ. Абы километр 1,5-рэ и кIыхьагъщ, метрибл и кууагъщ. Аращ иджыпстуи къалэр нэхъ къезыгъэлар. Абы къыхэкIыу къэхъункIэ хъунур къэтлъытэу, и пэ зидгъэщу дылэжьэн хуейщ дэри.
Медведев Д.: Абы иджыпсту дытевгъэпсэлъыхь, къэхъункIэ хъунум и пэ къихуэу зыхуэдгъэхьэзыру дыщытын икIи абы къыдэкIуэнкIэ хъуну гугъуехьхэр Iэмал зэриIэкIэ дгъэмэщIэн папщIэ.
ЯРОСЛАВСКАЯ Маринэ.
