Псори иропIейтей
ПлъэкIмэ, уемыфыгъуэ Кавминводхэм. Зэгуэр къалэ-курорту зиужьын хуейуэ ягъэбелджылыуэ, IуэхуфI куэди совет зэманым щащIа Налшык ущыщу пхузэфIэкIынукъым ди къалащхьэмрэ Кавминводхэмрэ я нобэрей махуэр зыхуэдэр зумыгъэпщэн. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, куэдкIэ яужь дыкъинащ, далъэщIэмыхьэжыфынри хэлъу.
Зыбжанэрэ и гугъу тщIагъэххэщ Кавминводхэм зэрызрагъэужьыну федеральнэ программэ зэрыщыIэр, ФедерацэмкIэ Советым и УнафэщI Матвиенкэ Валентинэ и нэIэм щIэту ягъэзащIэу.
Иджы дэфтэр пыухыкIа щыIэщ «Концепция сохранения и развития особо охраняемого эколого-курортного региона РФ Кавминводы» фIащауэ.
А дэфтэрым «псы хущхъуэхэр здэщыIэ зыгъэпсэхупIэ нэхъыщхьэу ди къэралым иIэ Кавминводхэр» зэрыщыжаIар щыхьэт зэрытехъуэщи, лэжьыгъэр къыщыщIадзар КМВ-хэм я иджырей щытыкIэр къанэ щымыIэу зэхэгъэкIы-нырщ.
Япэрауэ, щIышхуэ зымыIыгъ Кавминводхэм щоп-сэу цIыху мелуан 1,2-рэ (Ставрополь крайм щыпсэум я зэхуэдитIым хуэдиз). Экологхэм къызэралъытэмкIэ, а къалэ цIыкIухэм унэ куэд щаухуэ, цIыху куэд щыпсэу зэрыхъуар псы хущхъуэхэмкIэ зэранщ (щIыр зэрызэхатIыхьым, псы къыщIэжыпIэхэр Iисраф зэрыхъум е зэрыкIуэдыжыпэм тепщIыхьмэ). Псалъэм папщIэ, «ЕсэнтIыгу №20»-р кIуэдыжыным щхьэусыгъуэ хуэхъуари аращ. ЩIыри псыри яуфIей IуэхущIапIэхэмрэ унагъуэхэмрэ къагъэсэбэп я канализацэхэм.
Iуэхур псом нэхърэ щынэхъ гугъущ Кисловодск. Мыбы и хьэблэ зыбжанэм канализацэ яIэххэкъым. Уи нэгу къыщIэбгъэхьэну гугъукъым а фIейр псымрэ щIымрэ зэран зэрахуэхъу щIыкIэр. Абы щыгъуэми, а санаторэ псоми нэхъыщхьэу къагъэсэбэпыр, цIыхухэри къызэрырашалIэр узыфэ зэмылIэужьыгъуэхэмкIэ сэбэп псы хущхъуэхэращ.
«Кавминкурортресурсы» АО-м и унафэщI Левицкий Евгений жеIэ я къалэн нэхъыщхьэр псы хущхъуэхэр яхъумэныр зэры- арар, абы къыхэкIыуи мы къалэхэм заубгъуныр къызэтегъэувыIэн зэрыхуейр. А лэжьыгъэр зэраублам и щыхьэтщ Пятигорск щыIэ «Тёплый нарзан» псы къыщIэжыпIэм и гъунэгъуу щаухуа фэтэр куэду зэтет унэр зэрырагъэкъутэжар Арбитраж судым и унафэкIэ.
Ставрополь крайм и губернатор Владимиров Владимир жеIэ Кавминводхэм къат куэду зэтет унэ дяпэкIэ зэрыщамыухуэнур. ЦIыхухэр фэтэркIэ гугъуехь хэмыхуэн щхьэкIэ зэраухуэрэ куэд щIа унэхэм къытращIыхьынымкIэ, гуащIыхьынымкIэ Iуэхур зэфIагъэкIыну зэрамурадыр (зэрытщIэщи, а лэжьыгъэр гъэщIэгъуэныщэу Москва щызэфIагъэкI, «хрущёвкэ» жыхуаIэ унэжьхэр къытращIыхьми гуащIыхьми ягъэдахэри, унэр къыпхуэмыцIыхужыну иджырей мардэмрэ дахагъэмрэ ирагъэкIу).
Владимировым къыхигъэщащ Iуэхум къыхуагъуэта бгъэдыхьэкIэщIэм теухуауэ къалэ, къуажэ цIыкIухэм я генеральнэ планхэм елэжьыжын зэрыхуейр абыхэм я администрацэхэр.
Минеральнэ псыхэм я фIагъыр хъума хъун папщIэ, абыхэм я къыщIэжыпIэхэм кIэлъыплъын хуейщ. ЗэкIэ а Iуэхур я къалэнщ Роснедр, Ростехнадзор, прокуратурэ,
КМКР-м и IэщIагъэлIхэр зэпымычу кIэлъоплъ Тамбукъан гуэлым хэлъ ятIэм. А лэжьыгъэр нэхъри ирагъэфIэкIуэныр концепцэм щыщ Iыхьэ хъуащ.
Ауэ, губернаторым къызэрыхигъэщащи, Тамбукъаным и Iыхьэр Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIыналъэм хеубыдэ, а ятIэр къэзыгъэсэбэпыну хуитри гъэбелджылауэ щытщ. Ауэ зы зэманкIэ узэIэбэкIыжмэ, Iуэху кърахьэжьауэ щытащ и лицензэр къыIахыжыну. ГурыIуэгъуэкъым ди республикэр мы Iуэхум щIемыгугъур. Тамбукъан зэрызиубгъум тепщIыхьмэ, илъэси 10 — 15 хуэдиз дэкIмэ, ар зэрыхъуну щIыкIэр, ди зыгъэпсэхупIэхэм заужьыным зэрыщхьэпэфынур иджыри къэхутауэ щыткъым, ауэ уиIэ псори зэрымызэраныр гурыIуэгъуэщ. Тамбукъан ятIэм къыхах косметикэр ящэ хъуащ, дэ къытхэмыкIыну ара хьэрхуэрэгъу яхуэхъуфын?
— Кавказ Минеральнэ Псыхэр — Урысейм и лъэпкъ хъугъуэфIыгъуэщ. Мыбы тхы-
дэ, архитектурэ, щэнхабзэ фэеплъ куэд щыIэщи, ахэр тхъумэныр, едгъэфIэкIуэныр къызэрытхузэгъэпэщым елъытащ зыгъэпсэхупIэ щIыналъэ гъуэ-
зэджэм и Iуэхур хъума зэрыхъунур. Япэрейм щыщу къэна псоми дыхуэсакъын, абыхэм я гъунэгъуу сыт ямыухуэми, архитектурэ и лъэныкъуэкIэ езэгъын хуейщ, зыми хуэддэнукъым къалэм и теплъэр игъэIеину, — жиIащ УФ-м и Президентым и КИФЩI-м щиIэ и лIыкIуэм и къуэдзэ Бабушкин Игорь.
ФщIэн папщIэ. 2019 гъэм КМВ-м федеральнэ бюджетым щыщу сом зы мелардым щIигъу къаIэрыхьэнущ. Псом япэу а ахъшэр зытрагъэкIуэдэнур еджапIэхэр, сабий садхэр, спорт, узыншагъэ IуэхущIапIэхэр зыхуей хуагъэзэнращ.
Иджыри зы къигъэхъуапIэ яIэщ мы къалэхэм — зызыгъэпсэхухэм ят налогыр. Нэгъабэ къыхэкIащ сом мелуани 185-рэ. Ар трагуэшэнущ Псыхуабэ, Есэн- тIыгу, Кисловодск къалэхэм я паркхэр ягъэдэхэным.
