Тхыдэр и гъуэгу тоувэж
Ди къэралым къыщыхъуащ иужь зэманым зи мыхьэнэкIэ зыми пхуемыгъэпщэну Iуэхухэр.
Путин Владимир
Гъатхэпэм и 18-м УФ-мрэ Кърым Республикэмрэ Кремлым Iэ щытрадзащ Урысей Федерацэм Кърым Республикэмрэ Севастополь къалэмрэ къыхэгъэхьэным теухуа унафэм. Ар щIагъэбыдащ УФ-м и Президент Путин Владимир, Кърым Республикэм и Къэрал Советым и Iэтащхьэ Константинов Владимир, Министрхэм я советым и унафэщI Аксёнов Сергей, Севастополь и псэукIэ-щыIэкIэр къызэзыгъэпэщ советым и унафэщI Чалый Алексей Iэ зытрадза тхыгъэхэмкIэ.
ИпэIуэкIэ Путин Владимир Къэрал Думэм и депутатхэм, ФедерацэмкIэ Советым хэтхэм, Урысейм и щIыналъэхэм я унафэщIхэм, цIыхубэм я лIыкIуэхэм я пащхьэм къыщыпсэлъащ. Абы занщIэу жиIащ: «Гъатхэпэм и 16-м Кърымым референдум щекIуэкIащ демократие пщалъэхэмрэ къэралхэм зэдащта хабзэхэмрэ нэсу тету. IэIэтым хэтащ хэхакIуэхэм я процент 82-м щIигъу. Процент 96-р къэуващ Урысейм къыгухьэным и телъхьэу. Бжыгъэхэр шэч гуэр уэзымыгъэщIщ. Мы зэманым Кърым хытIыгу ныкъуэм щыпсэу цIыху мелуанитIрэ мин 200-м ящыщу мелуанрэ мин 500-м нэсыр урысщ, мин 350-р украинщ, мин 290-300-м хуэдизыр кърым тэтэрщ. Референдумым къигъэлъэгъуащ абыхэм Урысейр я плъапIэу зэрыщытыр».
УФ-м и Iэтащхьэм къыхигъэщхьэхукIащ Украинэм къыщыхъуахэр лъэпкъ зэхэгъэж зыщIхэм, цIыху залымхэм я Iэужьу зэрыщытыр. Псом япэуи удын зрадзыну я гугъар урысыбзэм ирипсалъэхэр нэхъыбэу щыпсэу Кърымырт. Абы къыхэкIыу Кърымымрэ Севастополь щыпсэухэмрэ Урысейм зыкъыхуагъэзащ я хуитыныгъэхэмрэ я гъащIэмрэ яхъумэну къелъэIуу, — къыхигъэбелджылыкIащ УФ-м и Президентым. — ЗэрыгурыIуэгъуэщи, дэ Кърымри абы щыпсэухэри тхьэмыщкIагъэм къыхэднэфынутэкъым. Къэхъуар Лъэпкъ Зэкъуэтхэм я Зэгухьэныгъэм и Уставым нэсу зэрезэгъыр къыхигъэбелджылыкIри, УФ-м и Iэтащхьэм ягу къигъэкIыжащ Iуэхур зэрыщытар. Мы щIыпIэм исар кърым тэтэрхэрщ. АрщхьэкIэ, 1783 гъэм Урысейм къизэуа иужь, ар империем хуабжьу хэзэгъащ. Лъэныкъуэхэм я зэхуаку дэлъакъым зэныкъуэкъу гуэри. 1954 гъэм КПСС-м и ЦК-м и япэ секретарь Хрущев Никитэ къыхилъхьэри, а хытIыгур Украинэм иратащ, щIратын щхьэусыгъуэ гуэри щымыIэу.
Абы щыхьэт тохъуэ тхыдэр. Япэрауэ, а зэманым абы нэхъыбэу щыпсэур урысхэрт (кърым тэтэрхэр зауэ нэужьым я лъахэм ирагъэкIат), украинхэр щымащIэ дыдэт. ЕтIуанэрауэ, щIыналъэр езы Украинэм бзэкIи, щэнхабзэкIи, экономикэкIи пыщIатэкъым, ауэ а зэманым абы зыри игъэпIейтеякъым — Совет Союз абрагъуэм къыхэнэжырт, дэтхэнэ республикэм щыщми.
АрщхьэкIэ СССР-р щылъэлъэжым, а Iуэхур ягу къеуэу хуежьащ куэдым. Псом хуэмыдэу Кърымым щыпсэу урысхэм. Абы щыщ украинхэми я нэхъыбэм езыхэм я анэдэлъхубзэу къалъытэр урысыбзэрщ.
Iуэхур ягъэзэкIуэжыфыну щытащ СССР-р щылъэлъэжым. Абы щыгъуэм Украинэм и Iэтащхьэ Кравчук Леонид сакъыпэурэ Ельцин Борис къеупщIат: «СлIожь, Кърымри къытхуэвгъэнэжрэ?» «Къэвгъэнэж!» — жэуап иритыжащ Ельциным. Ар а зэманым власть фIэкIа зыри хуейтэкъым.
Мис апхуэдэурэ екIуэкIащ зи гугъу тщIы хытIыгум егъэщIылIа Iуэхур. Иджы, икIэм-икIэжым, Кърымым езым и Хэкум къигъэзэжащ. Дауи, ар я гуапэ хъунукъым куэдым, ауэ тхыдэр зэгуэр езым и гъуэгу тоувэж.
ШАЛ Мухьэмэд.
