«Адыгэ лъэпкъым и хъугъуэфIыгъуэ»
Апхуэдэ цIэ лъапIэр иджыблагъэ зэрыхуагъэфэщамкIи и илъэс 80 гъуэгуанэмкIи «Кабардинка» къэфакIуэ гупым ехъуэхъуу Лъэпкъ библиотекэм и лэжьакIуэхэм зэхыхьэ гуапэ ирагъэкIуэкIащ. Абы ирагъэблэгъа къэфакIуэ нэхъыжьхэм («Кабардинка»-р зыIэтахэм) я нэгум нурыр къищырт, зыр-адрейм щыгуфIыкIырт, абыхэм уахэплъэнри гухэхъуэт.
Ефэнды Джылахъстэн и псалъэ. 1933 гъэм щегъэжьауэ лъапэ махуэ зыча «Кабардинка»-м гугъуехь куэди къызэринэкIащ. Сыбыр щIыIэр, вагон мыплъхэр, Африкэ жьэражьэр, мазиплI-мазих гъуэгуанэ кIыхьхэр а псори яшэчащ ди къэфакIуэхэм. «Абыхэм я гъащIэр къафэ-джэгуу яхь», — жызыIэм къыгурыIуэкъым а утыкум щытлъагъу дахэр къагъэщIыным къаруушхуэ зэрытрагъэкIуадэр. Нобэ «Кабардинка» жаIамэ, лъэпкъым къигъэщIа фIыгъуэхэр ди нэгу къыщIоувэ. Абы и къафэхэм адыгэ хабзэри щэнхабзэри къыщигъэлъэгъуащ, адыгэм ди щхьэр лъагэу дэзыгъэлъагъуж ансамбль хъуащ.
«Лъэпкъ гъуазджэм «къафэм» нэхъ дахэ иIэу сщIэркъым», — жиIащ зэгуэр балеринэ цIэрыIуэ Улановэ Галинэ. ЦIыхубз Iущым и псалъэхэм лъабжьэ хуэхъуар, дауи, къэфакIуэ гупым и япэ артистхэм, музыкантхэм, унафэщIхэм я лэжьыгъэрщ. Ашуровхэ Тэнэхьумрэ Падацуррэ, Атэлыкъ Аслъэнджэрий, Къэнэмэт Марие, Исаков Арон, Къашыргъэ КIурацэ, Рахаев Екъуб, Дашу Хьэшыр, Нартокъуэ Мухьэмэтджэрий, Дыкъуэ Заудин, Блэнауэ Быцэ, нэгъуэщI куэдми я цIэ къыпхуиIуэнущ ансамблым и тхыдэр езыгъэжьауэ. Псом хуэмыдэу гупым дежкIэ купщIафIэт 1957 гъэр. Ар епхат Къэбэрдейр Урысейм зэрыгухьэрэ илъэс 400 зэрырикъур Iэтауэ Москва зэрыщагъэлъэпIамрэ ЩIалэгъуалэмрэ студентхэмрэ я VI дунейпсо фестивалым и дыщэ медалыр ансамблым къызэрихьамрэ.
Союзхэм я унэм и Колоннэ пэшым я Iэзагъыр щагъэлъэгъуат Шэру Соня, Къашыргъэ Билал, Дыкъуэ Заудин, Тутыкъу СулътIанджэрий, Дашу Хьэшыр, Ульбашев Мутай сымэ. КъэфакIуэ 30-м щIигъум я зэфIэкIыр орденкIэ, медалкIэ, щIыхь тхылъкIэ къалъытат абы щыгъуэм. Соттаев Къанщауэ, Алэкъей Мухьэмэд, ДзыхьмыщIхэ Къэралбийрэ Зарэрэ, Щоджэн Володя сымэ, абыхэм къакIэлъыкIуа щIалэгъуалэм республикэм, къэралым и пщIэр яIэтащ.
Лъэпкъ фащэмрэ гъуазджэмрэ дахэу утыкушхуэхэм изыхьэ ансамблым папщIэ, псалъэ гуапэ куэд жызыIэн зэхыхьэм кърихьэлIат.
Ефэнды Джылахъстэн: «ФIыщIэ зыхуэсщI къэфакIуэ гупщ «Кабардинка»-р. КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министр IэнатIэр къыщысхуагъэфэща илъэсым къыщыщIэдзауэ сэ абы и ехъулIэныгъэм набдзэгубдзаплъэу сыкIэлъыплъу, уеблэмэ сыдэлажьэу сыкъекIуэкIащ… Утыкур дахагъэмрэ телъыджэмрэ хуэщIащ. А фIагъхэр «Кабардинка»-м и артистхэм я шыфIэлIыфIэ нэхъыщхьэщ сыт щыгъуи. Антарктидэм къищынэмыщIа, дунейм нэгъуэщI и зы щIы кIапэ къэнакъым абы и къафэр щамылъэгъуа. Къэрал 68-рэ — ар мащIэ?! СогуфIэ сыкъызыдэгъуэгурыкIуа къэфакIуэ гупым и нэхъыжьыфIхэр нобэ солъагъури, сохъуэхъу лIыгъэрэ зэфIэкIкIэ гъэнщIа я гъащIэм адэкIи мыдзыхэу пащэну, абыхэм я гъуазджэм иджы ирикIуэ щIалэгъуалэм ИлъэсыщIэр угъурлы яхуэхъуну си гуапэщ.
ХьэфIыцIэ Мухьэмэд: Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ, «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ: «Кабардинка»-м илъэс 80-кIэ адыгэм ди теплъэр, ди щыIэкIэ-псэукIэр, зэхэтыкIэр игъэлъагъуэу дуней псом къыщикIухьащ, лъэпкъым и пщIэр иIэтащи, Тхьэм жиIэмэ, абы адэкIи дыщогугъу и зэфIэкIкIэ, ехъулIэныгъэкIэ зытригъакIуэ щымыIэну. «Адыгэ лъэпкъым и хъугъуэфIыгъуэ» цIэ лъапIэр ансамблым фIэщыныр иджыблагъэ къыхэтлъхьэри, Дунейпсо Адыгэ Хасэм ар къыддиIыгъащ, абы дрогушхуэ… Ди тхакIуэ-усакIуэхэр дуней псом къыщамыцIыхунри хэлъщ, ауэ «Кабардинка»-р зэ ежьамэ, адыгэр зэрыщыIэр зыгуэрым ящыгъупщэныр ялъэкIынукъым. Ар щыIэху, псэунщ адыгэ лъэпкъри.
Шэру Валентинэ: Нобэрей зэхыхьэм и хьэщIэ къэфакIуэ нэхъыжьхэм сахэплъэри, сигу къэкIыжащ си анэр, дысабийуэ абы ансамбль цIэрыIуэм и концертхэм дызэришэу щытар. Ар къафэ гъуазджэрт щыпсэур, абы нэхъ лъапIэ иIауэ сщIэжкъым. Къысщыхъурт «Кабардинка»-м къыщыфэ цIыхубзым нэхъ дахэ щымыIэу, ар икIи пэжт. А зэманым щегъэжьауэ къэфакIуэ гупым хуэсщIа лъагъуныгъэм нобэр къыздэсым зыкIи зихъуэжакъым.
ХьэIупэ ДжабрэIил: КъБР-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ: ИгъащIэм сыкъэфэфакъым, ауэ а гъуазджэр «Кабардинка»-м щигъэлъагъуэкIэ си нэпсыр къекIуным хуэдэу пагагъэ зыхызегъащIэ. ЦIыху гъуэзэджэ куэдым зэфIагъэуващ ансамблыр. Ахэрщ лъэпкъым и налкъутыр, лъэпкъым и дамыгъэр!
Алэкъей Мухьэмэд, Мысачэ Валентинэ, Мэмбэт Хьэсэн, ДзыхьмыщI Къэралбий, Къуэдз Михаил, Жабоевэ Ленэ сыми, «Кабардинка»-м нэгъуэщI и къэфакIуэ пажэхэми я гъуэгуанэ дахэр ягу къагъэкIыжащ, зэман щIагъуэ дэкIауи къыпщымыхъуу ахэр къызэдэфащ, сурэт зытрагъэхащ. Абыхэм гуапэ ящыхъуащ «Кабардинка»-м мы зэманым хэт щIалэгъуалэм ягъэлъэгъуа я къафэхэри «Нал цIыкIу», «Кавказ пшэплъхэр» сабий ансамблхэм я утыку итыкIэри.
БАГЪЭТЫР Луизэ.
