
ДофI догъэлъапIэ
IэщIагъэмрэ лэжьыгъэмрэ хуэпэж
Урысей Федерацэм щэнхабзэмкIэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, пщIэрэ щIыхьрэ иIэу Музыкэ къэрал театрым и хормейстер нэхъыщхьэ къулыкъум илъэс куэдкIэ пэрыта, профессор, республикэм и музыкэ гъуазджэр зэфIэувэным хэлъхьэныгъэфIхэр хуэзыщIа, КъБР-м и Парламентымрэ Правитель- ствэмрэ, республикэм и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым, ЩэнхабзэмкIэ и министерствэм, Щэнхабзэм и лэжьакIуэхэм я Урысей Профсоюз зэгухьэныгъэм и Комитет нэхъыщхьэм и президиумым, Украинэм и КП-м и Винницкэ обкомым я щIыхь тхылъхэр, «Музыкэ театрхэм я спектаклхэм я урысейпсо фестивалым щиIэ ехъулIэныгъэм папщIэ» дипломым и япэ нагъыщэр, «И лэжьыгъэфIым папщIэ» медалыр, фIыщIэ тхылъхэмрэ саугъэт лъапIэхэмрэ зыхуагъэфэща Бицу Юрэ ди гуапэу зыхуэдгъэзащ и гъащIэмрэ гуащIэмрэ тедгъэпсэлъыхьыну.
— Юрэ, умыгъэщIэгъуэн плъэкIыркъым укъыщалъхуа Аушыджэр къуажэм а зэманым музыкэм щыхурагъаджэ еджапIи, абы хуезыгъэджэну щIэныгъэ зиIэ цIыхуи дэ- мыс пэтми, макъамэм удихьэха зэрыхъуар. Абы ухуеджэным, ар уи гъащIэ псокIэ Iэпэгъу пхуэхъуным сытыт и къежьапIэр?
— Си адэ Мурат хьэгъуэлIыгъуэхэми ныбжьэгъухэмрэ благъэхэмрэ я зэхэсхэми цIыхубэ уэрэдыжьхэр екIуу щигъэзащIэрт, Iэнэм пэрысхэм ягу дыхьэу. Си анэ Гуащэгъагъ адыгэ пшынэр дахэу игъэбзэрабзэу щытащ. Дауи, си адэ-анэращ макъамэм сыкъыхуэзыгъэушауэ икIи сыдезыгъэхьэхауэ къэслъытэр. Классикэ музыкэр зищIысыр сымыщIэми, радиом Моцартрэ Бетховенрэ я макъамэхэр къыщиткIэ сытемэхауэ седаIуэрт. Курыт еджапIэм и самодеятельностым жыджэру сыхэтт, уэрэдхэр жысIэн, пластинкэхэм седэIуэн сфIэфIт. ЕджапIэр къэдухын гъунэгъу хъуауэ, иужьрей дерсхэм ди егъэджакIуэр къытхэупщIыхьырт хэт сыт хуэдэ IэщIагъэ зригъэгъуэтыну щIэхъуэпсми. Абы ирихьэлIэу радиом къит макъамэ дахэм апхуэдизкIэ ситхьэкъуати, си тхьэкIумэр тегъэхуауэ седаIуэрт, егъэджакIуэмрэ си классэгъухэмрэ жаIэр зэхэзмыхыу. СызэрытегупсысыкIам гу лъызыта егъэджакIуэр набдзэгубдзаплъэу къызэплъри: «Бицум къыхиха IэщIагъэр жэуапыншэуи гурыIуэгъуэщ!» — жиIат.
1957 гъэм, курыт еджапIэ нэужьым, зыми ямыщIэу, Жылокъуэ Мухьэмэдин и чэнджэщкIэ, Налшык и Музыкэ училищэм и дирижёр-хор къудамэм сыщIэтIысхьащ, нотэр зищIысыр сымыщIэу. Си насып кърихьэкIри, егъэджа- кIуэфIхэм — Хьэсанэ Мусэ, Пахомов Николай, КIуэкIуэ Майе сымэ — сапэщIэхуащ. ИлъэсиплIкIэ абы сыщеджащ икIи музыкэ щIэныгъэ сиIэ зэрыхъуамрэ макъамэ гъуазджэр нэхъыфIыжу зэрыслъэгъуамрэ зи фIыщIэр ахэращ. 1961 гъэм къэралым и гъуазджэ еджапIэ нэхъыфI дыдэхэм ящыщу къалъытэм — Москва Гнесинхэм я цIэр зезыхьэ музыкэ-педагогикэ институтым си щIэныгъэм щыпысщащ. Москва къалэр, институтыр, Театр Иным и спектаклхэр, Станиславскэмрэ Немирович-Данченкэмрэ я цIэхэр зезыхьэ музыкэ театрымрэ опереттэмкIэ театрымрэ я лэжьыгъэхэр куэдкIэ къысщхьэпащ. УэрэджыIакIуэ гуп нэхъыфIхэм я концертхэм сыкIуэрт, хорым и лэжьакIуэхэм саIущIэрт, абыхэм я дерсхэм зрезгъэхьэлIэрт, сечэнджэщыну сфIэфIт. Урыс икIи европей хор гъуазджэм куууэ зыхэзгъэгъуэзащ, хорым папщIэ ятхахэм къадэкIуэу, опереттэхэм хэт хорхэри зджащ.
Си диплом лэжьыгъэр адыгэ цIыхубэ уэрэдыжьхэм тезухуащ. Абы щыщIэздзащ лъэпкъ уэрэдыжь- хэр зэхуэсхьэсыжынымрэ абыхэм сахэлэжьыхьыжынымрэ. Адыгэ уэрэдхэм я ежьухэмрэ я художественнэ мыхьэнэхэмрэ, абыхэм къаIуатэмрэ зэрызаужьымрэ джыным сыдахьэхащ икIи къалэн зыщысщIыжащ адыгэ уэрэдхэм ябгъэдэлъ дахагъэр, абыхэм я IукIэр хъумэным, зы мащIэкIэ нэхъ мыхъуми, хэлъхьэныгъэ хуэсщIыну. «Мэлыхъуэм и гъыбзэ» уэрэдыжьыр си анэм жиIэу стхыжащ икIи ар фэеплъ хуэсщIащ. Уэрэдыр зэзгъэзэхуэжат хорым хэтхэм ягъэзэщIэфын хуэдэу.
— Гнесинхэ я институтыр къэбухыу Налшык къэбгъэзэжа нэужь, лэжьыгъэм узэрыпэрыхьам и гугъу уэзгъэщIынут.
— 1967 гъэм Москва сыкъикIыжри, сыщеджа Музыкэ училищэм егъэджакIуэ лэжьыгъэм сыщыпэрыхьэжащ. Макъамэ IэщIагъэ зэзыгъэгъуэт щIалэгъуалэр къыхуезджэрт щалъхуа щIыпIэр фIыуэ ялъагъуну, лъэпкъ щэнхабзэмрэ хабзэхэмрэ зэрыдезгъэхьэхыным сыхущIэкъурт. ЕгъэджакIуэм дэплъей еджакIуэхэм ар я щапхъэщ, гъащIэм и лъапIэныгъэу къилъытэхэр яфIэгъэщIэгъуэнщ.
1968 гъэм мазаем и 28-м Музыкэ къэрал театрыр къызэIуахащ икIи абы и балетыр илъэсрэ ныкъуэкIэ лэжьауэ, 1969 гъэм IуэхущIапIэм и лэжьакIуэ- хэм къыхэхъуащ ГИТИС-р, Москва Гнесинхэ я цIэр зезыхьэ Музыкэ педучилищэр, Ленинград, Саратов, Тбилиси консерваторэхэр къэзыуха уэрэджыIакIуэхэр.
Композитор Листов Константин и «Севастополь- ский вальс» опереттэр Москва къикIыжахэм къыздашэжащ. КъБАССР-м ЩэнхабзэмкIэ и министерствэм и лъэIукIэ, абы и режиссёрыр ГИТИС-м щыIэ ди студием и унафэщI, режиссёр цIэрыIуэ Ансимов Георгийт. Театрым и хор икIэщIыпIэкIэ къызэрагъэпэщын хуей хъуащ, а лэжьыгъэр ягъэувын щхьэкIэ. Абы щыгъуэщ театрым хормейстер нэхъыщхьэу сыщагъэкIуар. 1969 гъэм бадзэуэгъуэм и 15-м щIэздзэри, хорым и артистхэр чэзууэ къыхэсхащ. Нотэ щIэныгъэ зиIэ яхэмытми, зэпеуэм я зэфIэкI щеплъыжыну къэкIуа щIалэхэмрэ хъыджэбзхэмрэ я нэхъыфIхэр, утыкум итыну ху- щIэкъухэр къыхэсхащ. ТхьэмахуитIым къриубыдэу гупыр зэзгъэуIури, уэрэд жыIэным хуэзгъэсащ. Абыхэми сащысхьакъым, сэри сызыщысхьыжакъым. Хор партиехэр нотэ зымыщIэхэм макъкIэ къаубыдурэ жаIэфын хуейт. Уэрэд гъуазджэм хуаIэ лъагъуныгъэр абыхэм къадэIэпыкъуащ. «Севастопольский вальс» опереттэр зыгъэува Ансимовыр къыщыкIуам, абы и хор партиехэр зэдгъащIэрт, дызэкъуэту лэжьыгъэм яужь дитт.
Опереттэр 1969 гъэм жэпуэгъуэм и 11-м утыку къитхьащ. Театреплъхэр абы гуапэу къыIущIащ, пэшышхуэм тIысыпIэ нэщI имыIэжу. Абы къыпэкIуа гукъыдэжым театрым и лэжьакIуэхэм дамэ къыттригъэкIауэ оперэ, балет, опереттэ жыпIэми, лэжьыгъэщIэхэм дытрагъэгушхуащ. Ленин Владимир илъэси 100 зэрырикъур щагъэлъапIэм ирихьэлIэу, ЩоджэнцIыкIу Алий и «Ма-
динэ» поэмэм ХьэхъупащIэ Хьэжбэчыр къытрищIыкIа либреттэр и лъабжьэу, композиторхэу Балэ Мухьэдинрэ Къардэн Хьэсэнрэ зэдатха «Мадинэ» оперэр дгъэлъэгъуащ 1970 гъэм мэлыжьыхьым и 18-м. Адыгэхэм я музыкэ тхыдэм къриубыдэу япэ оперэт ар. Гъуазджэр фIыуэ зы- лъагъуу республикэм ис дэтхэнэри абы щыгуфIыкIащ. ГъэщIэгъуэныратэкъэ, район, къуажэ пхыдзахэм щыпсэухэм щыщ къакIуэурэ еплъырт абы. Ноби си пщIыхьхэм хэтщ дызыгъэгушхуауэ, ди пщIэр зыIэтауэ щыта а лэжьыгъэр. Хорым жыджэру хэтащ уэрэджыIакIуэ цIэрыIуэхэу Къуныжь Алим, Мэремыкъуэ Хъусен, Пщыгъуэш Юрэ, Къардэн Мухьэмэд сымэ, нэгъуэщIхэри.
Театр лэжьыгъэм щIыгъуу егъэджакIуэ IэщIагъэри зэпымыууэ есхьэкIащ. Музыкэ училищэмрэ Кавказ Ищхъэрэм ГъуазджэхэмкIэ и къэрал институтымрэ илъэс куэдкIэ сыщылэжьащ дирижёрхэр згъэхьэзыру. КъищынэмыщIауэ, къэхутэныгъэ лэжьыгъэхэм сыдахьэхыу сыкъекIуэкIащ, цIыхубэ уэрэдхэм сахэлэжьыхьыжащ, хорымрэ уэрэджы-
IакIуэ ансамблхэмрэ ягъэзэщIэн хуэдэу, республикэм и уэрэдусхэм я Iэдакъэ къыщIэкIа тхылъхэми сыхэлэжьыхьыжащ. 1996 гъэм «Эльбрус» тхылъ тедзапIэм къыщыдэкIащ «Обработки народных песен для хора» си лэжьыгъэр. Абы хэзгъэхьащ цIыхубэм фIыуэ ялъэгъуа «Андемыркъан», «Мэлыхъуэм и гъыбзэр», «Истамбыл гъуэгур», «Нысашэ уэрэд», «Кавказ къуршхэр», «Мой город Нальчик», нэгъуэщI уэрэдыжьхэр. Бицу Анатолэрэ сэрэ зэдэттхащ «Песня об Аушигере», «Приди, приди» уэрэдхэр. КъищынэмыщIауэ, хорым, уэрэджыIакIуэхэм, художественнэ самодеятельностхэм хэтхэм папщIэ уэрэди 100-м нэблагъэ стхыжащ.
— Музыкэ театрым щывгъэлъэгъуа лэжьыгъэхэм ящыщу сыт хуэдэхэр нэхъ гукъинэж пщыхъуа?
— Зым и ужьым адрейр иту, пIалъэ кIэщIым къриубыдэу театрым щыдгъэлъэгъуащ Модуньо и «Чёрный дракон», Верди Джузеппе и «Опера из опер», «Травиата», Штраус Иоганн и «Летучая мышь», «Цыганский барон» опереттэхэр, Дунаевский Исаак и «Вольный ветер», Легар Франц и «Цыганская любовь», Александров Борис и «Свадьба в Малиновке», Рахманинов Сергей и «Алеко», Чайковский Пётр и «Евгений Онегин», Молэ Владимир и «Дахэнагъуэ» оперэхэр, нэгъуэщIхэри.
— Хабзэ зэрыхъуауэ, театрым и лэжьакIуэхэр нэгъуэщI щIыналъэхэм ирагъэблагъэурэ зыкъыщагъэлъагъуэ. Фэ дэнэ щIыпIэ фыщыIэну къыфхуихуа?
— Урысейм и щIыналъэ куэдым ди гупыр драгъэблагъэурэ зыкъыщыдгъэлъэгъуащ Ереван, Астрахань, Новочеркасск, Новороссийск, Луганск, Новгород, Псков, нэгъуэщI къалэхэми.
КъищынэмыщIауэ, ехъулIэныгъэхэр диIэу нэгъуэщI щIыналъэхэм зыбжанэрэ щедгъэкIуэкIащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и гъуазджэм, щэнхабзэм, литературэм я махуэхэр. Апхуэдэ Iуэху дахэхэр мызэ-мытIэу Москва, Винницэ, Дон Iус Ростов, Липецк къалэхэм, гъунэгъу республикэхэм гукъинэжу къыщызэдгъэпэщащ Бэрэгъун Владимир, Темыркъан Борис, Теувэж СулътIан, Тхьэзэплъыж Ислъам сымэ дызэгъусэу. Апхуэдэ дыдэуи ди республикэм и нэгъуэщI лъэпкъхэм я артистхэр къедгъэблагъэурэ я махуэхэр щIэщыгъуэу щрагъэкIуэкIащ. А гуфIэгъуэ зэхыхьэхэр уасэншэт лъэпкъхэм яку дэлъ зэныбжьэгъугъэр гъэбыдэнымкIэ.
— Ди республикэм и махуэшхуэхэр гъэлъэ-пIэнми жыджэру фызэрыхэтар куэдым ящIэж, Юрэ.
— 1971 гъэм фокIадэм и 1-м дгъэлъэпIащ Къэбэрдей-Балъкъэр Республи-кэр къызэрызэрагъэпэщрэ илъэс 50 зэрырикъур. Абы хуагъэпса гуфIэгъуэ концертышхуэм ди къаруи зэфIэкIи демыблэжу етхьэлIащ. Республикэм «Октябрь революцэ» орденым и ещанэ нагъыщэр къыхуагъэфэщат. Апхуэдэ ехъулIэныгъэ СССР-м и союз республикэхэм яIэтэкъым. Ар къыщратыну яубзыхуа пIалъэр къэблагъэрт. ГуфIэгъуэ махуэшхуэр «Спартак» стадионым щагъэлъэпIэнут, Геттуев Максим и псалъэхэмрэ Молэ Владимир и макъамэмрэ зыщIэлъ «Си лъахэу Къэбэрдей-Балъкъэр» уэрэдымкIэ къызэIуахыу. ЦIыху мин бжыгъэ хъу хорыр (радиомрэ телевиденэмрэ я хорыр, Музыкэ театрым, музыкэ, культпросвет училищэхэм, республикэм и художественнэ самодеятельностхэм я хорхэр къызэщIиубыдэрт) пщэрылъ къысщащIат. Репетицэхэр щрагъэкIуэкIым махуэ къэс сыкIуэурэ уэрэдыр зэрагъэзащIэм сыкIэлъыплъащ, хуей хъумэ, зэхъуэкIыныгъэ гуэрхэр хэслъхьэу. Уэрэдыр макъиплIкIэ зэгъусэу жыIэн хуейт, дэтхэнэ макъри дагъуэншэу, иужькIэ зэгъусэу къэIун щхьэкIэ. Абыи нэхъ тедгъэщIащ. Уэрэдыр жаIэн яуха нэужьи цIыху миным щIигъум я макъ жьгъырур Налшык къалэ и щIыпIэ куэдым дакъикъэ бжыгъэкIэ джэрпэджэжу щызэхэпхырт. Ди хьэщIэхэм гъэщIэгъуэн ящыхъуат дгъэхьэзыра программэр, псом хуэмыдэу хорым и зэфIэ-кIыр ину къалъытат. Ауэ ар зи фIыщIэр си закъуэтэкъым, хормейстер нэхъыщхьэу сыщытами. А Iуэху дахэр къыхэзылъхьахэми, зыщIрамыгъэхыу лэжьа дэтхэнэми ди зэхуэдэ фIыщIэт. А махуэ лъапIэр ноби куэдым ягу къинэжащ.
Адыгэ щэнхабзэм и дунейпсо фестиваль 1991 гъэм и гъэмахуэм Налшык щекIуэкIащ. Абы хэтащ дуней псом щикъухьа адыгэхэм я лIыкIуэхэр. Хорым щхьэкIэ стхыжа «ИстамбылакIуэ» гъыбзэр фестивалым щагъэзэщIащ, кърихьэлIахэм я нэпс кърагъакIуэу.
— Юрэ, узыншагъэ уиIэу, уи щхьэгъусэ Мариерэ уэрэ фи щIэблэм я гуфIэгъуэ куэд флъагъуу фыпсэуну дынывохъуэхъу!
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
Бицу зэкъуэшхэр: Георгий, Бабий, Юрий, (щысхэщ), ПIотIэ, Анатолэ щытхэщ).1970 гъэ
Хормейстер нэхъыщхьэ
Музыкэ театрыр къыщызэIуаха зэманым япэ дыдэу Юрэ къыхуагъэфэщащ жэуаплыныгъэ ин зыпылъ хормейстер нэхъыщхьэ къулыкъур.
Музыкэ театрым и лэжьыгъэхэм увыпIэфI щызыубыд хорыр Юрэ езыр-езыру къызэригъэпэщащ икIи уэрэджыIакIуэхэр иригъэджэжащ. Нотэ зыщIэхэм я дежкIи къалэн тыншкъым дуней псом и композитор лъэщхэм я Iэдакъэ къыщIэкIа, макъиплIу зэхэкIыу хорым и уэрэджыIакIуэ-хэм ягъэзэщIэн хуей партиехэр. А лэжьыгъэхэр ехъулIэныгъэ яIэу, оперэм зэрыхэтым хуэдэу, игъэхьэзырырт Бицу Юрэ, языныкъуэхэр хорым зэригъэзэщIэным хуэдэу нотэм иригъэзагъэу щыхэлэжьыхьыжи щыIэу. Хорым зиужьурэ профессиональнэ зэрыхъуар зи фIыщIэр аращ. Абы Юрэ и зэфIэкIрэ къаруушхуэрэ ирихьэлIащ, и IэнатIэм гукIи псэкIи зэрыбгъэдэтым и щапхъэу лэжьащ сытым щыгъуи.
Адыгэ уэрэдыжьхэр зэманым декIуу нотэм къызэрыригъэзэгъэжар уасэншэщ. «Обработки народных песен для хора» и лэжьыгъэр республикэм и хорхэмрэ уэрэджыIакIуэ ансамблхэмрэ ноби я дэIэпыкъуэгъущ. Сыт хуэдэ Iуэхугъуэ пщэрылъ къыщащIми, нэгъуэщI щIыпIэхэм зыкъыщагъэлъэгъуэн хуей хъуми, Юрэ и лэжьэгъухэм я чэнджэщэгъут икIи гъуэгугъэлъагъуэт. Профессиональнэ хор дирижёру, щIэныгъэ зыбгъэдэлъу республикэ гъуазджэм япэ дыдэу къыхыхьахэм ящыщщ Бицур. Абы КъБР-м и театр гъуазджэм зригъэужьащ, хэлъхьэныгъэшхуэ хуищIащ.
ПщIэшхуэрэ нэмысрэ къыхуащIу, хьэл-щэн дахэ зыбгъэдэлъ цIыхуфIу и лэжьэгъухэм яхэтащ республикэр зэрыгушхуэ Бицу Юрэ. Иджыри илъэс куэдкIэ Тхьэм ди япэ иригъэт!
ЖЫРЫКЪ Заур,
КъБР-м гъуазджэхэмкIэ
щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ,
композитор.
Уэрэдыпсэ адыгэ щIалэ
ЦIыхум и IэщIагъэр Тхьэм къыдигъэщIу къалъытэ. Абы и лъэныкъуэкIэ Бицу Юрэ къызыхуигъэщIар, дауи, музыкэрт.
КъБР-м и Музыкэ театрым и япэ унафэщIу щы-та Хьэсанэ Мусэрэ Шейблер Труворрэ къыхащыпыкIащ республикэм и нэхъ тхьэкIумафIэ, макъамэр нэхъ зигу изубыдэф щIалэгъуалэр. Ди искусствэм зезыгъэужьар абыхэм музыкэм хуащIа хэлъхьэныгъэрщ. Я цIэр къипIуэмэ — ахэр Бэрэгъун Владимир, Бэгъуэтыж Светланэ, Iэщнокъуэ Розэ, Гъэсашэ Наталье, Бицу Юрэ, Молэ Владимир сымэщ. Юрэ сэ нэхърэ тIэкIу нэхъыжьт — ещанэ курсым сыщыщIэтIыс-хьам, абы еджапIэр къиухат. ИужькIэ ар щоджэ Москва Гнесинхэм я цIэр зезыхьэ и институтым.
Профессиональнэ музыкэ IэщIагъэр лIэужьыгъуэ куэду зэщхьэщокI. Юрэ хорым и дирижёрт. Лъэпкъым насып диIэти, Бицу Юрэ хуэдэхэр адыгэм къыдитащ. Псэемыблэжу зи IэщIагъэм зы цIыху бгъэдэту срихьэлIамэ, ар Бицу Юрэщ. Москва Гнесинхэм я цIэр зезыхьэ и институтыр къиуха нэужь, Налшык и Музыкэ театрым и хормейстер нэхъыщхьэу пенсэм тIысыжыху щылэжьащ. Опереттэ, оперэ, комедие жыпIэми, театрым щагъэува лэжьыгъэм хорым зыкъыщигъэлъагъуэмэ, абы и зэфIэкIым гу лъыумытэнкIэ Iэмал иIэтэкъым. «Профессионал» жыхуаIэм хуэдэу, и лэжьыгъэм псэемыблэжу бгъэдыхьэрт.
Юрэ дирижёр къудейтэкъым, цIыхубэм къахэкIа уэрэд куэди зэхуихьэсыжурэ итхыжащ. КъигъэщIэрэщIэжа адыгэ уэрэдыжьхэр къыдигъэкIын и пэ къысхуихьри, си гуапэу пэублэ псалъэ хуэстхат. Ар композитор IэщIагъэм хуемыджами, цIыхубэ уэрэдхэм щыхэлэжьыхьыжым, композиторым къигъэсэбэпын хуей гъэпсыкIэр, макъ зэщIэжьууэхэр телъыджэу къехъулIащ. Бицу Юрэ итхыжа уэрэдхэр Мэремыкъуэ Хъусен игъэзащIэу щыIэщ. Абыхэм ущедаIуэкIэ апхуэдизу гукIи псэкIи зыхыбощIэри, уи щхьэфэцыр мэтэдж.
Уэрэдыпсэу къэхъуа адыгэ щIалэм уэрэд къэс щхьэхуэу пкърилъхьэфар си щхьэкIэ схузэфIэмыкIынкIи хъунт. И IэщIагъэм апхуэдизкIэ хуэIэзэщи, и пэ иту ищIэрт хорым папщIэ зыхэлэжьы-
хьыжа и уэрэдхэр зэрагъэзэщIэну щIыкIэр. Адыгэм къыдалъхуа дахагъэ гуэр дунейм къытенэнумэ, Бицу Юрэ адыгэ уэрэдхэм яхилъхьэжа псэр къэнэнущ. Си гъащIэм сроплъэжри, срогушхуэ Юрэ хуэдэу зэфIэкI зиIэ музыкант ди лъэпкъым къызэрыхэкIам. ЗэрытщIэщи, мы дунейм зыми къигъэзэжыркъым. Псори токIуэдыкIыжри, уэрэдыр къонэ! Юрэ куэдрэ Тхьэм тхуигъэпсэу, и уэрэдхэр щIыгъуу!
ХЬЭIУПЭ ДжэбрэIил,
УФ-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ,
КъБР-м и цIыхубэ артист,
КъБР-м и Композиторхэм
я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ.
ИстамбылакIуэ
Мэлыхъуэм и гъыбзэ
Дирижёр
Си къуэш Бицу Юрэ хузотх
ТIэкIу сыныпщытхъуну уэ
Iэджэрэ сигу къокI,
Ауэ жысIэу: «Хъунукъым,
Хъунукъым!» — йокIуэкI.
Щытхъу уэ пхэмызагъэ,
Ухуэмей пщIэ лей,
Уащыщ пэтрэ вагъуэм
Езыдзам пкIэлъей.
ДиIэщ лъэпкъым тхылъу
Гъуазджэм хухаха,
Къыхэнэну тхыдэм
Уи цIэр зратха.
А тхылъым уэр папщIэ
Итыр мэхъу си фIэщ:
«Музыкант щэджащэ,
Хор дирижёр лъэщ».
Уэ Темыркъан Юрэ
ПсэкIэ урикъуэшщ, —
IэкIэ хьэуам уэри
Музыкэр къыхош.
УощIэр уэ и щэхуу
Уи IэщIагъэм куэд:
ЖогъэIэф гупышхуэм
Зыжьэу зы уэрэд;
А уэрэдыр нэхъри
ИщIу нэхъ гунэс,
Композитор Iэзэу
Ежьу къогупсыс.
ЖыпIэу «хорым папщIэ»
Узэлэжьыжа
Уэрэдыжьхэм я пщIэр
Уэ къэпIэтыжащ.
«Мэлыхъуэм и гъыбзэм»
Щхьэфэцыр еIэт,
И ежьу гуузым
Абы — уи псэр хэтщ.
Уэ «ИстамбылакIуэр»
ЩIэрыщIэу бгъэIуащ.
Уи нэпсхэр хым хоткIуэ,
Абы уедэIуам…
ДиIэгъат хорышхуэ,
Дэнэ здэкIуэжар?
УнафэщI хуэмыхухэм
ЯгъэкIуэдыжа?
Хорырт уэрэдыжьхэм
Яхэзылъхьэр псэ…
Ари хэтщ уэ, сощIэ,
УщIэнэщхъей псом.
Си къуэш гупсысалэ,
Си къуэш псэлъэгъуей,
Уеплъых защIэщ щIылъэм,
Нотэ тет нэхъей.
Сэри сыхагъаплъэу
Гупсысэ си куэдщ,
Ауэ си гум псалъэщ
Илъри — схуэмыубыд.
… Хъунукъым, жысIэххэурэ
СфIощIыр сыпщытхъуа,
Зи щхьэр езыхьэхыурэ
Зи пщIэр лъагэ хъуа!
Бицу Анатолэ,
КъБР-м и цIыхубэ
усакIуэ.
Бицу Юрэрэ и лэжьэгъухэмрэ. 2009 гъэ
