Насыпгуэш
Хуабэщ дунейм и щIыфэр —
Сабийр мэгуфIэ…
Хадэм тхьэмпэ удзыфэр
Къызэрыщыфэ!
Уафэри вагъуэ бынырщ
ЩIэнасыпыфIэр!
ГупсысэкIи IуэхущIафэкIи нахуэ ТыIэщыж Милэ щапхъэу къахуэпхь хъунущ щIалэгъуалэми, уеблэмэ нэхъыжьыIуэхэми.
Милэ щIэныгъэ нэхъыщхьэ щызригъэгъуэтащ КIуэкIуэ Валерий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр мэкъумэш университетым — фи- нансхэмрэ кредитхэмкIэ къудамэр къиухащ. Зыщеджа факультетым щIэс студентхэм я советым и унафэщIу щытащ жыджэрагърэ хэлъэтрэ зиIэ пщащэр. Студент гъащIэм и фIыпIэри и гугъуехьри нэсу зыхищIащ. А зэманым епха гукъэкIыжхэр пщащэм и дежкIэ уасэншэщ. IэщIагъэр езым къыхимыха пэтми, ар и гум дыхьащ.
ТыIэщыж Милэ — IэщIагъэр си адэ-анэм къысхухахащ. Сэ езыми иужьым зыхэсщIащ ар си гъащIэм зэрысхуепхынур, сызэрыхэзэгъэнур. Сыдихьэхыу седжащ. Университетым ныбжьэгъу къыщысхуэхъуахэр ноби си гъащIэм хэтщ, цIыхубэм папщIэ езгъажьэ Iуэхухэр къыздаIыгъщ, гушхуэныгъэ къысхалъхьэ, — жеIэ абы.
ТыIэщыж Милэ Налшык къалэ дэт онкологие диспансерым и бухгалтерщ. И лэжьыгъэ IэнатIэмкIэ арэзыщ, псом хуэмыдэу щогуфIыкI цIыхугъэрэ зэхэщIыкIрэ зыхэлъ унафэщI, лэжьэгъухэр зэриIэм.
Гуапагъэр зи гум щызэтрихьа цIыхур лэжьапIэ IэнатIэ къудейкIэ къэувыIэркъым. Сабиипсэм нэхъ къабзэ зэрыщымыIэр нэсу зыхэзыщIэ Милэ абыхэм я гъащIэм гурыфIыгъуэ хилъхьэнырщ зи ужь итыр. Сабий ныкъуэдыкъуэхэм папщIэ къызэригъэпэщащ псапащIэ фонд. Апхуэдэ хьэл-щэн дахэр унагъуэм щигъуэта гъэсэныгъэм и Iэужьу къыщIэкIынущ.
— Дызэрысабийрэ дызыхуагъасэр аращ — псапэ щIэн, сэбэп хъун. Ди анэм хабзэ тхуищIауэ, зауэм хэкIуэдахэм я фэеплъхэм Майм и 9-м удз гъэгъахэр тетлъхьэрт, ветеранхэм дехъуэхъурт, фIыщIэ яхуэтщIырт, — жеIэ езым.
«Лэгъупыкъум нэхърэ нэхъ лъагэу» — аращ Милэ къызэригъэпэща, сабий сымаджэхэм я псапащIэ фондым фIащар. Уафэм нэс гурыфIыгъуэ сабийхэм зэрызыхащIэм и нэщэнэщ ар.
— Сыщеджэм дублат а псапащIэ Iуэхур. Сабий унэхэм дыкIуэрт, зэрыхъукIэ гулъытэ яхуэтщIырт. Нэхъ иужьыIуэкIэ, цIыхубэ IуэхущIафэхэм сыхэзышар Байсиев Темыржанщ — сымаджэхэм донор къахуэлъыхъуэным сыдригъэхьэхащ. Гериев Расул, Мальцевэ Ольгэ сыми чэнджэщ куэд къызатащ. Иужьым сэр-сэру сыхуэкIуащ сабийхэм сэбэп сахуэхъун гупсысэм. Абыхэм сыкъахьэхуащ псэ къабзагъэкIэ. ЯпэщIыкIэ сыпэрыуващ волонтер лэжьыгъэм. 2012 гъэм гъатхэпэм и 27-м фондыр къызэIусхащ. Си закъуэу къызэзгъэпэщыжащ. «Ар Iуэху джэгукъым. Пхуэгъэкъаруунукъым. Зумыпщыт», — арат къызжаIэр сыкъэзыцIыхухэм. Ауэ щыхъукIи, сыкъикIуэтакъым. Си гупсысэр сабий сымаджэхэм я деж щыIэт.
Куэдрэ сегупсысащ фондым фIэсщынум. Сабий дерматолог Щомахуэ Анзорщ фондым и цIэр фIэзыщар. Си гуащIэм къизгъэтIэсэну сызыхуей псори зыхэслъэгъуа а псалъэхэм сэри арэзы сытехъуащ, — жеIэ Милэ.
Пщащэм и фондым лышх узыфэ зыпкърыт сабийхэм защIегъакъуэ ахъшэкIи, хьэпшыпкIи, хущхъуэкIи. Ахэр щогуфIыкI сыт хуэдэ гулъытэми. Фондым и унафэщIым и нэIэ щIэт сабийхэм щIэх-щIэхыурэ къахузэрегъэпэщ нэгузыужь программэхэр.
Милэ фIыщIэ яхуещI и лэжьыгъэм гу лъызытэхэм:
— Къэбэрдей-Балъкъэрми гъунэгъу республикэхэми я уэрэджыIакIуэ пажэхэр щIэх-щIэхыурэ къытхуоблагъэ. Сэри сабийхэми къыдбгъэдэкIыу фIыщIэ ин яхузощI Быштэ Азэмэт, Мэремыкъуэ Резуан, ЦокIыл Азэмэт, Гуэнгъэпщ Артур, Жаникаев Эльдар, Дзыбэ Мухьэмэд, Газаев Алим сымэ. Сабийхэр абыхэм ящогуфIыкIри, гухэхъуэгъуэр я гум къыщопкI. Дэтхэнэми уэрэджыIакIуэхэм къахиубыдыкIащ щапхъэ зытрихыну, зэщхь хъуну зыщIэхъуэпс. Я зыхуэпэкIэхэм, я увыкIэ-зекIуэкIэхэм зрагъэщхь, зыпащIыж. Ахэр фондым ди ныбжьэгъу уэрэджыIакIуэхэрщ, сытым дежи зэман къагъуэт гулъытэ хуэныкъуэхэм папщIэ, IэнэщIуи зэи къытхыхьэркъым. Республикэм щагъэлъапIэ махуэшхуэхэр сабийхэм гукъинэж ящызыщIыр ахэращ. Мазаем и 14-м Жаникаев Эльдар къезгъэблэгъат. АрщхьэкIэ, Iуэху блэкI къыслъыкъуэкIри, дыщызэгурыIуа зэманым сэ сыхущIыхьэжатэкъым. ЗэIущIэм пэплъэ сабийхэр дгъэщIэхъункIэ Iэмал зимыIэт. Эльдар и ныбжьэгъухэр зыщIигъури, Iуэхур езым къызэригъэпэщыжауэ щытащ. Мис апхуэдэ хъыбар гукъинэхэр сиIэщ а щIалэхэм ятеухуауэ. Езыхэм нэсу къагурыIуэжу си фIэщ хъуркъым псапэу къахьым и куэдагъыр — зи псэ нэхъ къабзэ дыдэхэр насыпым Iуагъаплъэ. Апхуэдэ зы зэIущIэм гъэсэныгъэ мыхьэнэуэ иIэри Iуэтэгъуейщ. Зызымыгъэхъеиф сымаджэхэми дэрэжэгъуэ халъхьэри, къотэджри утыкум къохьэ, къофэ. ХьэщIэхэр мэкIуэжри, щхьэж и IэнатIэ пэрохьэж, гъащIэ архъуанэм хохьэж. Ауэ сабийхэм ахэр куэдрэ ящыгъупщэркъым. Я нэхэм зы нур гуэр къыщIех. Сахоплъэри, согупсыс: «къыпхуэныкъуэм удэIэпыкъуныракъэ насыпыр!». Апхуэдэ дакъикъэхэрщ сызыхэт Iуэхур фIыуэ сэзыгъэлъагъур.
Милэ и нэIэ щIэт сабийхэр зэщхькъым. Зэмыщхьу мэпсалъэ, мэдыхьэшх, мэджэгу, мэгуфIэ. Сабий къэс псоми къахэзыгъэщ хьэл-щэн гуэр къахелъагъукI пщащэм. Зым и дыхьэшхыкIэр фIыуэ елъагъу, адрейм и псэлъэкIэр… ещанэм зэрыджэгу хьэпшыпхэм щыщыгуфIыкIкIэ иIэ щытыкIэр.
ТыIэщыжым Фондыр игъэлэжьэнымкIэ сэбэп къыхуохъу Интернетыр. Абы куэд къыщыподжэж. Ди республикэм и мызакъуэу, нэгъуэщI щIыпIэхэм щыпсэухэри къыдоIэпыкъу.
— Москва, Владивосток, Дагъыстэным, Осетие Ищхъэрэ-Аланием, Шэшэным ахъшэ къытхурагъэх махуэшхуэхэм ирихьэлIэу. Интернетым илъ хъыбархэр зылъагъухэр къыщIэупщIэурэ, сысейм ещхьу фонд къызэрагъэпэщыну гупыж зыщIахэри щыIэщ, — къыддогуашэ ди псэлъэгъур.
ТыIэщыж Милэ и проектыр щигъэлъэгъуащ илъэс къэс екIуэкI «Мэшыкъуэ» щIалэгъуалэ зэпеуэм. ЕхъулIэныгъэ къызэрихьам и мызакъуэу, абы къыщицIыхуа куэд ныбжьэгъу къыхуэхъуащ. Уеблэмэ, хъыджэбзым и Iуэху бгъэдыхьэкIэм гу лъызыта эксперт Габисов Алан езым и гупым иригъэблагъэри, абыи и зэфIэкI щеплъыжащ.
Ди республикэм и Iэтащхьэу щыта Къанокъуэ Арсен Милэ и фондым хуищIа гулъытэр Интернетым ит хъыбар гъуэзэджэхэм ящыщ зы хъуауэ тхьэмахуэкIэ зэIэпахыу кърахьэкIат. Республикэ сабий сымаджэщым онкологиемкIэ и къудамэм щIэлъ сабийхэм я деж кIуэри, я Iуэху зыIутыр зригъэщIащ. Сом мелуан фондым хилъхьащ. Иджыпсту а ахъшэмкIэ сымаджэщыр зыхуей хуагъазэ.
— Къанокъуэ Арсен и гулъытэр куэдым щапхъэ яхуэхъуащ. Абы тхыгъэ куэди дэIэпыкъуныгъи къыкIэлъыкIуащ. Къысхуохуэ сызыпэрыт Iуэхум сызыщыхуэзэ лъэпощхьэпохэм сыкъыщагъэувыIэ дакъикъэхэр, гупсысэхэр зэтрихьэурэ сыкъыщалъахъэ. Ауэ, итIани, мис апхуэдэ зы Iуэхугъуэм гугъэ къысхелъхьэж. Къысхелъхьэжри, адэкIэ сокIуэ, Iуэхум пызощэ, — жеIэ Милэ.
Iуэхугъуэ куэдым зезыпщыт Милэ и гур зэригъэнщIыжри сабийхэм я гуфIэгъуэрщ:
— ГъащIэм щынэхъыщхьэр уи псэм и гъунэгъу цIыхухэм укъаухъуреихьынырщ. Сэ сыкъэзыухъуреихь сабийхэр псэ къабзэхэщ. Абыхэм я узыншагъэщ сызыщIэхъуэпсыр, — жиIащ насыпгуэш пщащэ Iэдэбым.
Гугъуэт Заремэ.
