Амщокъуэ ФатIимэт: ЛэжьакIуэхэм къащхьэщыжыфынур профсоюз лъэщхэрщ
КъБР-м и Профсоюз организацэхэм я зэгухьэныгъэм и Советым и IХ зэIущIэ екIуэкIащ. Абы щыхэплъэжащ илъэс кIуам я лэжьыгъэм кърикIуахэм, 2013 гъэм къапэщыт къалэныщIэхэр щаубзыхуащ.
Амщокъуэ ФатIимэт и псалъэ. ЗэIущIэм кърихьэлIащ КъБР-м и Парламентым лэжьыгъэмкIэ, социальнэ политикэмрэ узыншагъэр хъумэнымкIэ и комитетым и унафэщI Жанатаев Сэлим, КъБР-м и Правительствэм и Тхьэмадэм и къуэдзэ Портэ Галинэ, Урысейм и Профсоюз щхьэхуитхэм КИФЩI-мкIэ и федерацэм и секретарь Ахъей Фаинэ, профсоюз комитетхэм я лIыкIуэхэр.
ЗэфIагъэкIахэм, къэкIуэнум я мурадхэмрэ гулъытэ зыхуэщIыпхъэ къалэн нэхъыщхьэхэмрэ и докладыр триухуащ КъБР-м и профсоюз организацэхэм я зэгухьэныгъэм и унафэщI Амщокъуэ ФатIимэт.
— 2012 гъэр мыхьэнэ зиIэ IуэхугъуэхэмкIэ гъэнщIауэ щытащ икIи Урысейм и жылагъуэ институт нэхъ инхэм ящыщ профсоюзыр политикэ гъащIэм жыджэру хэтащ. ЛэжьакIуэхэм къащхьэщыжыфынур къарууфIэ, мыхьэнэ зиIэ, демократиер зи лъабжьэ профсоюзхэрщ. Ар ящыщщ ЦIыхубэ фронтым япэу гухьахэм, жыджэру хэтащ Урысейпсо цIыхубэ фронтым и программэр гъэхьэзырыным икIи лэжьыгъэм, цIыхухэр Iэна- тIэкIэ къызэгъэпэщыным, лэжьыгъэр хъумэным теухуауэ ФНПР-м и программэм къыщыгъэлъэгъуахэр абы хагъэхьащ. КъищынэмыщIауэ, яубзыхуа «Лэжьыгъэ зэгухьэныгъэ» урысейпсо политикэ партымкIэ, абы и щIыналъэ къудамэ Къэбэрдей-Балъкъэрми къыщызэрагъэпэщащ, законхэмрэ политикэ унафэхэмрэ къыщащтэкIэ я Iуэху еплъыкIэр ягъэлъэгъуэну Iэмал ягъуэтащ. Абы мыхьэнэшхуэ иIэщ икIи дызыхуейщ, — жиIащ Амщокъуэм.
Профсоюз унафэщIым къызэригъэлъэгъуамкIэ, зыужьыныгъэм, ефIэкIуэныгъэм хуэунэтIа а Iуэхугъуэхэм къалэн къащещI хэкIыпIэ псори зэпэлъытауэ социальнэ зэпыщIэныгъэхэр организацэхэм, IэнатIэхэм, зэрыщыту республикэм щызэтраухуэныр, зэгурыIуэныгъэхэр иращIылIэныр зэтраублэну. Докладым къызэрыхэщащи, КъБР-м и Профсоюз организацэхэм я зэгухьэныгъэр зриплъэж лъэхъэнэр къриубыдащ республикэм экономикэ зыужьыныгъэхэр щекIуэкI щытыкIэм.
— Ди лIыкIуэхэр, хабзэгъэув органхэм я депутату щыткIэрэ, КъБР-м и Парламентым, щIыпIэ самоуправленэмкIэ советхэм жыджэру щылэжьащ. Профсоюзхэр хэтащ КъБР-м и Правительствэм и зэIущIэхэм икIи лэжьакIуэхэм я социально-экономикэ щытыкIэр егъэфIэкIуэныр зэрыпхагъэкIыным яужь итащ. Властым и гъэзэщIакIуэ, муниципальнэ органхэм хуаIэ пыщIэныгъэхэр зэтраухуащ. Псом япэу профсоюзхэм, цIыхухэр лэжьыгъэкIэ къызэзыгъэпэщхэм я зэгухьэныгъэхэмрэ властым и органхэмрэ зэгурыIуэныгъэхэр зэрыращIылIэным, ахэр пхыгъэкIыным. ПэщIэдзэ профосоюз организацэхэм гуп зэгурыIуэныгъэ 1687-рэ зэращIылIащ. Абыхэм къызэщIаубыдэ профсоюзым хэт цIыху мини 117,9-рэ (процент 97,1-рэ), — къыхигъэщащ профсоюзхэм я зэгухьэныгъэм и унафэщIым.
Статистикэм тепщIыхьмэ, лэжьапIэншэхэр республикэм нэхъ мащIэ щыхъуащ. 2012 гъэм КъБР-м и экономикэм щылэжьащ цIыху 350600-рэ, ипэ ита илъэсым елъытауэ мин 22-кIэ нэхъыбэ. Апхуэдэу щытми, профсоюз унафэщIыр егъэпIейтей языныкъуэ муниципальнэ куейхэм абы и лъэныкъуэкIэ щытыкIэр гугъуу къызэрыщынэжым икIи Амщокъуэ ФатIимэт къигъэлъэгъуащ профсоюзхэм властым и IэнатIэхэмрэ цIыхухэр лэжьыгъэкIэ къызэзыгъэпэщхэмрэ я деж щыпхагъэкIын хуей къалэнхэр. Абыхэм ящыщщ щыIэ лэжьыгъэ IэнатIэхэр хъумэныр, щIэхэр къызэгъэпэщыныр, лэжьыгъэ рынокыр къэрал кIэплъыныгъэм щIэтыныр щIэгъэткIиеныр, нэгъуэщI къэрал къикIыу лэжьакIуэ къакIуэхэр гъэмэщIэныр. Апхуэдэуи 2013 гъэм теухуа цIыхухэр лэжьыгъэкIэ къызэгъэпэщын республикэ программэр пхыгъэкIыныр икIи мылъку хухэхыныр, нэгъуэщIхэри.
Профсоюз унафэщIым зэрыжиIамкIэ, 2012 гъэм республикэм ику ит лэжьапщIэр сом 16423-м щынэсауэ щытащ. «МащIэу къонэж егъэ-джэныгъэм, узыншагъэр хъумэным, щэнхабзэмрэ цIыхухэр социальнэу хъумэнымкIэ IуэхущIапIэхэм я лэжьакIуэ куэдым я улахуэр. Профсоюзхэм яхузэфIэкI псори ялэжь бюджет лэжьакIуэхэм лэжьапщIэ тэмэм яIэнымкIэ. А унэтIыныгъэхэм адэкIи къыпащэнущ», — къигъэлъэгъуащ абы.
Иджыпсту КъБР-м щолэжь къэрал IуэхущIапIэхэм я лэжьакIуэхэм 2013 — 2018 гъэхэм я улахуэр зыхуэдэнум теухуа положенэщIэхэр зэхэгъэу вэным. Амщокъуэм къызэрыхигъэщамкIэ, профсоюзхэр яужь итщ егъэджэныгъэмкIэ, узыншагъэр хъумэнымкIэ, щэнхабзэмкIэ министерствэхэр зэлэжь проектхэм сом 5205-рэ нэхъ мащIэ улахуэ къызэрыщамыгъэлъэгъуэным, КъБР-м и Правительствэр хэплъэну ар къыхалъхьэну.
КъБР-м и Профсоюзхэм я зэгухьэныгъэм и унэтIыныгъэ нэхъыщхьэхэм ящыщщ лэжьыгъэ хабзэм зегъэужьыныр, абыкIэ хуитыныгъэхэр хъумэныр. Зриплъэж лъэхъэнэм республикэм и профсоюз зэгухьэныгъэм и инспекторхэм цIыхухэр IэнатIэкIэ къызэзыгъэпэщхэм лэжьыгъэ законодательствэр зэрагъэзащIэм теухуа къэпщытэныгъэ 352-рэ ирагъэкIуэкIати, ныкъусаныгъэ 329-рэ къыщIагъэщащ. Абыхэм ятеухуауэ дэфтэри 184-рэ ягъэхьэзыращ. Ныкъусаныгъэ 314-р ягъэзэкIуэжащ, цIыхуи 5 лэжьапIэм ягъэувыжащ. Профсоюзым хэт цIыху1693-м зыкъызэрыхуагъэзахэм хэплъащ, абыхэм юридическэ дэIэпыкъуныгъэ иратащ. Апхуэдэуи хэтащ гуп зэгурыIуэныгъэ 590-рэ зэхэгъэувэным.
Профсоюзхэм лэжьакIуэу къызэщIаубыдэм и гугъу пщIымэ, докладым къызэрыщагъэлъэгъуамкIэ, КъБР-м и Профсоюз организацэхэм я зэгухьэныгъэм и учетым 2013 гъэм и щIышылэм и 1-м цIыху 139305-рэ щытащ, ар 2011 гъэм елъытауэ 3015-кIэ нэхъ мащIэщ. Ар къэзыша щхьэусыгъуэхэм хохьэ предприятэхэм, апхуэдэуи егъэджэныгъэмрэ узыншагъэр хъумэнымкIэ IэнатIэхэм я лэжьакIуэхэр зэрагъэмащIэм, студентхэм я бжыгъэм зэрыхэщIым. Республикэм и профсоюзхэм я федерацэм и унафэщIым къызэрилъытэмкIэ, апхуэдэ статистикэр къызрикIуэхэм ящыщщ рескомхэм цIыхухэр къешэлIэнымкIэ лэжьыгъэ узэщIа зэрырамыгъэкIуэкIыр, профсоюз организацэхэм я Iуэхутхьэбзэхэм и фIагъым хэгъэхъуэн зэрыхуейр.
— Иджыпсту зэфIэува социально-экономикэ щытыкIэ гугъум, лэжьакIуэхэм я хуитыныгъэмрэ я сэбэп зыхэлъхэмрэ тхъумэну къегъэув. Ар къызэзыгъэпэщыфынур демократиер зи лъабжьэ профсоюз лъэщхэрщ. Дэ дыхущIэкъун хуейщ лэжьакIуэбэм къыщхьэщыжыфыну организацэ лъэщ и щIыбым къызэрыдэтыр зыхищIэу, дэтхэнэри профсоюзым къыхыхьэным хуэгъэушыным, — жиIащ Амщокъуэ ФатIимэт.
Агропромышленнэ комплексым и лэжьакIуэхэм я профсоюзым и рескомым и унафэщI Беслъэней Чэмал зыгъэпIейтейхэм ящыщ IэнатIэм IэщIагъэлIхэр зэрыхуримыкъур, лэжьапщIэр зэрымащIэр, властым хуаIэ социальнэ пыщIэныгъэр зэрылъахъшэр. «Къапщтэмэ, лэжьапщIэр, зэрыщыту экономикэмкIэ курыт лэжьапщIэм процент 46-кIэ къыкIэроху — ар сом мини 9-м нэсыркъым. Абы и лъэныкъуэкIэ муниципалитетхэм Iуэхур щынэхъ гугъущ, — къыхигъэщащ абы.
Медицинэм и лэжьакIуэхэм я профсоюз унафэщI Яськовэ Ольгэ къигъэлъэгъуащ узыншагъэр хъумэнымкIэ IэнатIэм зегъэужьынымкIэ программэр республикэм нэсу зэфIэха зэрыщымыхъуар, абы кърикIуахэри къызэрыгуэкI дохутырхэмрэ ахэр зэIэзэхэмрэ къазэрыгурымыIуэр. «ЦIыхум хуэфащэ гъащIэ къыхузэгъэпэщын — апхуэдэу щыубзыхуащ къэралым и Президентым и социальнэ унэтIыныгъэ нэхъыщхьэм, ГъащIэ узэщIар япэу къэзыгъэлъагъуэр улахуэрщ. Мыбдежым къыхэзгъэщыну сыхуейщ, узыншагъэр хъумэнымкIэ Iэ-натIэм и лэжьакIуэхэм ящыщ куэд тэмэму зэрымыпсэур, атIэ МРОТ-м хуэкIуэ лэжьапщIэмкIэ ерагъыу къэпсэууэ зэрыарар», — жиIащ къэпсэлъам.
Псалъэмакъым къыпищащ егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмрэ я лэжьакIуэхэм я профсоюз комитетым и унафэщI Карныш Сергей. Ар къытеувыIащ медикхэмрэ педагогикэ лэжьакIуэхэмрэ медицинэ къэпщытэныгъэхэр драгъэкIуэкIыныр зэрызэфIэмыкIым.
Дэтхэнэ къэралым и дежкIи мыхьэнэшхуэ иIэщ къэкIуэнур зей, куэдкIэ зыщыгугъ щIалэгъуалэм. Ахэр къэралым и цIыху нэсу зэфIэувэнымкIэ ягъуэтын хуей гулытэр зэралъэмыIэсым, зэрызыхамыщIэм гугъуехьхэр кърокIуэ, щIэблэщIэм жылагъуэ зыужьыныгъэм хуищIыфыну хэлъхьэныгъэр егъэлъахъшэ. Ерыщу, узэщIауэ я мурадхэр, зыхуагъэувыж къалэнхэр зэфIэхыным, гушхуэныгъэ хэлъу ипэкIэ зэрыкIуэтэным, зыIууэ гугъуехьхэр къызэнэкIыным и хэкIыпIэхэу къилъытэм, щIалэгъуалэр профсоюз лэжьыгъэм зэрыхэтым къызэхуэсахэр щыгъуазэ ищIащ КъБР-м и профсоюз организацэхэм я зэгухьэныгъэм и ЩIалэгъуалэ советым и унафэщI Лу Азэмэт. Профсоюз зэIущIэр Iуэху гуапэкIэ иухащ. Портэ Галинэрэ Амщокъуэ ФатIимэтрэ щэнхабзэм и лэжьакIуэхэм я профсоюзым и рескомым и унафэщI, Урысейм и цIыхубэ артисткэ Дау Марьянэ иратыжащ КъБР-м и Правительствэм и ЩIыхь тхылъыр. Республикэм и Профсоюзхэм я федерацэм и щIыхь тхылъхэр хуагъэфэщащ Бахъсэненкэ къуажэм дэт НШДС-м и унафэщI Абрэдж Хьэблацэ, Налшык къалэ дэт курыт еджапIэ №12-м и унафэщIым гъэсэныгъэ лэжьыгъэмкIэ и къуэ-дзэ Джаппуевэ Джамиля, «Ростелеком» ОАО-м и Къэбэрдей-Балъкъэр филиалым и ЩIалэгъуалэ советым я унафэщI Къардэн Вадим сымэ.
УаРДЭ Жантинэ.
Сурэтхэр Мамий Руслан трихащ.
