Къанокъуэ Арсен: «Сабийхэм я Iуэхур Iэпэдэгъэлэл ящIу здэнукъым»
Къанокъуэ Арсен апхуэдэу жиIащ сабийм и хуитыныгъэхэмкIэ уполномоченнэ Iуэгъуз Светланэ щыхуэзам.
КъБР-м и Iэтащхьэм щыгъуазэ зищIащ 2012 гъэм КъБР-м сабийм и хуитыныгъэхэмрэ абы и сэбэп зыхэлъхэмрэ зэрыщытетам теухуауэ Iуэгъузым жиIахэм. Къанокъуэ Арсен жиIащ а лэжьыгъэм жэуаплыныгъэшхуэ пылъу къызэрилъытэр икIи а IэнатIэм властым и нэIэ зэпымыууэ тригъэтын зэрыхуейр. Республикэм и Iэтащхьэм къызэрилъытэмкIэ, сабийхэм я хуитыныгъэхэм къащхьэщыжыным пыщIа гугъуехьхэр къыщыкъуэкIам и деж ахэр икIэщIыпIэкIэ гъэзэкIуэжа зэрыхъунум хущIэкъупхъэщ. «Уэ нэхъ мыхьэнэшхуэ зиIэ къулыкъухэм ящыщ зы пIыгъщ. ИкIи уи IэщIагъэкIэ ущыюристкIэ, быни ущиIэкIэ, егъэлеяуэ сабийм укъызэрыщхьэщыжыным ухущIэкъуну си гугъэщ. Абы и лъэныкъуэкIэ властым и органхэм я мызакъуэу, сабийхэр зэрыс унагъуэхэми адэ-анэхэми я деж унэсыну къыппэщытщ», — къыхигъэщхьэхукIащ республикэм и Iэтащхьэм.
Iуэгъуз Светланэ жиIащ властым и IэнатIэ псоми сабийм и хуитыныгъэхэмрэ абы и сэбэп зыхэлъхэмрэ къыщхьэщыжыныр, цIыхухэм щIэныгъэ нэс егъэгъуэтыныр, лей зытехьа сабийхэм я хуитыныгъэхэр зэтегъэувэжыныр зыпэрыт IэнатIэм щрагъэкIуэкI лэжьыгъэм и унэтIыныгъэ нэхъыщхьэхэм зэращыщыр. Абы къыхигъэщхьэхукIащ КъБР-м законхэр зэрыщагъэзащIэр. Абы и щыхьэтщ цIыхухэми пыухыкIауэ езыхэм я хуитыныгъэхэр дагъэкIыну зэрыхущIэкъур. «Дэ цIыхухэм нэхъыбэрэ дазэрыхуэзэным дыхущIокъу, абы папщIэ къалэхэм, районхэм докIуэ. ПхуэмыгъэзэкIуэжын мыхъумыщIагъэхэм дрихьэлIэркъым. Сабийхэм я Iуэхухэр дэгъэкIыным IэнатIэ псори, абыхэм федеральнэ IэнатIэхэри яхэту, къыхыдошэ. Иужь зэманым дэ цIыхухэм къабгъэдэкIыу лъэIу зэмылIэужьыгъуэу 152-рэ къытIэрыхьащ. Абыхэм ящыщу 100-м япкъ иткIэ зыхуэфащэ Iуэхухэр длэжьащ, сабийхэм я хуитыныгъэхэр зэтедгъэувэжын папщIэ», — жиIащ сабий омбудсменым.
Абы зэрыжиIамкIэ, япэ ирагъэщ егъэджэныгъэм, гъэсэныгъэм, медицинэ Iуэхутхьэбзэхэр дэгъэкIыным, сабий зеиншэхэр псэупIэкIэ къызэгъэпэщыным япыщIа Iуэхухэр. Республикэм мымащIэ щалэжь сабий куэд зэрыс унагъуэхэмрэ сабий зиIэ унагъуэхэм ящыщу нэхъ хуэмыщIахэмрэ мылъкукIэ ядэIэпыкъун, школакIуэхэр шхын хуабэкIэ къызэгъэпэщын, медицинэ Iуэхутхьэбзэхэм я фIагъыр къэIэтын я лъэныкъуэкIэ. АбыхэмкIэ Къэбэрдей-Балъкъэрыр Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ округым и адрей щIыналъэхэм къакIэрымыхум къыщымынэу, сабий IуэхущIапIэхэр зыхуей хуэгъэзэнымкIэ нэрылъагъуу япэ итщ. Абы и лъэныкъуэкIэ щапхъэу къэбгъэлъагъуэ хъунущ Сабийм и унэу Налшык дэтым и лэжьэкIэр. Ар утыку къыщралъхьащ сабийм и хуитыныгъэхэмкIэ уполномоченнэхэм Уфа къалэм щрагъэкIуэкIа ебланэ съездым.
Iуэгъуз Светланэ къыхигъэщхьэхукIащ сабийхэм психологхэм я дэIэпыкъуныгъэ етыным мыхьэнэ хэха зэриIэр. НыбжькIэ зэрыщIалэм къыхэкIыу абыхэм сыт хуэдэ Iуэхури куууэ зыхащIэ. Псом хуэмыдэу цIыкIухэм къатохьэлъэ унагъуэхэм илъ зэгурымыIуэныгъэр, адэ-анэхэр щызэбгъэдэкIыж къызэрыхъур. Апхуэдэ унагъуэхэр IэщIагъэлIхэм я нэIэм щIагъэтын хуейщ.
КъБР-м и Iэтащхьэм жиIащ, зэрыщыту къапщтэмэ, сабийм и хуитыныгъэхэмкIэ уполномоченнэм иригъэкIуэкI лэжьыгъэр тэмэму къызэрилъытэр икIи адэкIи нэхъ жыджэру и IэнатIэм бгъэдэтыну къыхуриджащ. «Уэ дэтхэнэ унагъуэми унэсын икIи удэIэпыкъун хуейщ. Мы Iуэхум псори зэхуэдэу тогузэвыхь. Абы къыхэкIыу сыт хуэдэ гугъуехьри и зэманым къыщIэгъэщауэ унафэ тещIыхьыпхъэщ. Апхуэдэу гу лъозгъэтэну сыхуейщ къыббгъэдэхуэ полномочиехэр гъэзэщIэным Iэпэдэгъэлэлу убгъэдыхьэ зэрымыхъунум. Мыгувэу сэ отчет къеIысхынущ балигъ мыхъуахэм я хуитыныгъэхэм къыщхьэщыжынымкIэ законодательствэр гъэзэщIэным пылъ дэтхэнэ ведомствэми и унафэщIым. Сабийм и хуитыныгъэхэр хъумэным Iэпэдэгъэлэлу бгъэдыхьэхэм яхуэздэнукъым», — жиIащ зэIущIэм и кIэухым Къанокъуэ Ар- сен.
Сабийм и хуитыныгъэхэмкIэ уполномоченнэм и докладым къыщыгъэлъэгъуа гугъуехь псори дэгъэкIынымкIэ къалэнхэр республикэм и Iэтащхьэм зыхуэфащэ IэнатIэхэм яхуигъэуващ икIи ахэр зэрагъэзащIэм хэхауэ кIэлъыплъынущ.
КъБР-м и Iэтащхьэмрэ
Правительствэмрэ я пресс-IуэхущIапIэ.
