Афганистаным ди гущIэм зыкъыдегъазэ
Зэманыр макIуэ, гъэхэр блокI, гъащIэм гъащIэ къегъэщI. АпщIондэху- кIи фIыуэ тцIыхуу, пщIэ зыхуэтщIу тIэщIэкIахэм яхуэгъэза гупсысэхэр ди гущIэм нэхъ уэру къыщызэщIэроуэ, блэкIам дыхашэжри, я IуэхущIафэу, я шыфэлIыфэу щытар ди нэгу къыщIагъэхьэж.
Ахэр дигу къыщыдгъэкIыжкIэ, я псэхэр нэхъ гъунэгъу къытхуэхъуу къытфIощI. Иджыри аращ: советыдзэр Афганистаным къыщрашыжа махуэм — мазаем и 15-м — ирихьэлIэу а зауэ гущIэгъуншэм хэкIуэдахэр, зи узыншагъэр хэзылъхьахэр, ягъуэта фэбжь хьэлъэм ихьахэр илъэс къэс дигу къыдогъэкIыж. Сыту жыпIэмэ, а мафIэ лыгъэм и Iэужь бзаджэр ноби хэгъуэщакъым. Абы и уIэгъэр мыкIыжауэ я гум телъщ псэзэпылъхьэпIэм и курыкупсэм хэтахэми, ар зи нэгу щIэкIахэми.
Советыдзэр Афганистаным къызэрырашыжрэ мазаем и 15-м илъэс 28-рэ ирокъу. Афган зауэм зи узыншагъэр хэзылъхьахэмрэ зауэ зэпэщIэтыныгъэхэм фэбжь хэзыхахэмрэ я урысейпсо жылагъуэ организацэм и Къэбэрдей-Балъкъэр щIына-лъэ къудамэр а махуэм хуэфащэу ирохьэлIэ. Псом япэу, ар и фIыгъэщ 2013 гъэм и гъатхэпэ мазэм абы и унафэщIу хэтха, МВД-м и ветеран, милицэм и майор, зи къалэныр щIыхь пылъу Афганистаным щезыхьэкIа Былымгъуэт Беслъэн Хьэутий и къуэм. Езыр цIыху щабэщ, гущIэгъулыщ, жэуаплыныгъэшхуэ зыхэлъ, зи псалъэм тебгъуэтэж къызэгъэпэщакIуэ гумызагъэщ. «Ветеран» республикэ организацэм и тхьэмадэ Былымгъуэт Беслъэн и зэфIэкIыр а илъэс зытIущым наIуэ къэхъуащ. Псом хуэмыдэу, нэгъабэ лэжьыгъэшхуэ зэфIихащ. Къапщтэмэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым и Профсоюзхэм я зэгухьэныгъэр и щIэгъэкъуэну, Афган зауэм зи узынша-гъэр хэзылъхьахэм я бынхэу, абыхэм я щIэблэу 100-м нэблагъэ ИлъэсыщIэ псейм хуагъэхьэзыра гуфIэгъуэ Iуэхугъуэхэм хишащ. Ди къудамэм и жэрдэмкIэ, лIыхъужьыгъэм и дерс купщIафIэхэр еджапIэ куэдым щедгъэкIуэкIащ, Афганистаным къулыкъу щызыщIа цIыхубзхэр ди организацэм хэдгъэхьащ, Гъатхэпэм и 8-м зэIу-щIэ гуапэ къахузэдгъэпэщри, фэеплъ тыгъэхэр яхуэтщIащ. ТекIуэныгъэм и махуэм ди къудамэм и медалхэр Хэку зауэшхуэм хэтахэм еттащ, нэхъыжьыфIхэр дгъэлъэпIащ.
Афган зауэм зи узыншагъэр хэзылъхьахэм я урысейпсо жылагъуэ организацэр илъэс 25-рэ щрикъум ирихьэлIэу абырэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и «Ветеран» щIыналъэ къудамэмрэ я ныпхэр мэкъуауэ- гъуэ мазэм Iуащхьэмахуэ и щыгум дэт- хащ. Дагъыстэным, Шэшэным, Осетие Ищхъэрэ-Аланием, Къэрэшей-Шэрджэсым, Мэзкуу къалэм я лIыкIуэхэр а Iуэхугъуэ гукъинэжым хэтащ. Ди организацэм щыщхэр Осетие Ищхъэрэм и Беслъэн къалэм кIуащ, террористхэм зэхакъута еджапIэмрэ «МелыIычхэм я къалэ» зыфIаща кхъэмрэ щыIащ. Апхуэдэу Осетие Ипщэм и Щхьэхуитыныгъэм и махуэр дагъэлъэпIащ, республикэм и Президентымрэ зыхъумэжыныгъэмкIэ и министрымрэ яхуэзащ. Былымгъуэтыр зи тхьэмадэ ди щIыналъэ организацэм къызэригъэпэщри. Мэзкуу областым и Рузэ къалэм Лиходей Михаил и цIэр зэрихьэу щыIэ, узыншагъэр щызэфIагъэувэж центрым Афган зауэм фэбжь хэзыха ди щIалэ 30-м нэгъабэ пщIэншэу къыщедгъэIэзащ, ерыскъыхэкIыу тоннибгъу зэдгъэуIури, ТекIуэныгъэ Иныр илъэс 70 щрикъум ирихьэлIэу, Донбасс щыщ ветеранхэм яхуедгъэшащ. ГъащIэмрэ псэуныгъэмрэ дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ а Iуэху щхьэпэхэр дэгъэкIыным Беслъэн къаруушхуэ ирихьэлIащ, мы илъэсми и мурадхэр нэхъ цIыкIукъым. Афган зауэм фэбжь хэзыхахэм зэпымыууэ ялъыгъуэзэнущ, республикэм и къэрал властымрэ щIыпIэ самоуправленэмрэ я органхэр и щIэгъэкъуэну, хуэныкъуэхэм ядэIэпыкъунущ, я узыншагъэр зыхуэдэм кIэлъыплъынущ.
ХабзэфIу увауэ, советыдзэр Афганистаным къыщрашыжа махуэм ирихьэлIэу еджапIэхэм, щэнхабзэм и IэнатIэхэм дерс- гъуазэ Iуэхугъуэхэр щрагъэкIуэкI, республикэм и щIыналъэ псоми спорт зэхьэзэхуэхэр къыщызэрагъэпэщ. НыбжьыщIэ-хэр, библиотекэ лэжьакIуэхэр, щIэныгъэлIхэр, ДОСААФ-м, дзэ комиссариатхэм, политикэ партхэм, жылагъуэ организацэхэм, дин IуэхущIапIэхэм я лIыкIуэхэр, спорт школхэм я гъэсэнхэр абыхэм жыджэру хэтщ. КъищынэмыщIауэ, зэныбжьэгъугъэм, зэкъуэтыны-
гъэм, гъащIэ узыншэм я мыхьэнэм теухуа зэIущIэхэри щIэх-щIэхыурэ зэхашэ, Афган зауэм хэкIуэда ди щIалэхэр абыхэм ягу къыщагъэкIыж, я фэеплъым пщIэ щыхуащI. Къызэрагъэпэщ Iуэхугъуэхэр хуабжьу зэмылIэужьыгъуэщ. Апхуэдэщ, къапщтэмэ, «ХэкIуэдахэм я фэеплъым дыхуэпэжщ», «Афган зауэм и усыгъэ», «Ди гущIэр ноби къоузыкI», «Псэм и уIэгъэ», «Афган зауэм и джэрпэджэжхэр», «Зауэмрэ щIалэгъуалэмрэ», «Афганистаным ди гущIэм зыкъыдегъазэ» жыхуиIэхэр, нэгъуэщI куэди.
Фигу къэдгъэкIыжынщи, Къэбэрдей-Балъкъэрым щыщ офицеррэ зауэлIу 1860-рэ а псэзэпылъхьэпIэм хэтащ. Абыхэм ящыщу 55-р хэкIуэдащ, 300-м щIигъур ягъуэта фэбжьхэм ихьащ.
Афган зауэм зи узыншагъэр хэзылъхьа зауэлIищэм щIигъу ди организацэм хэтщ. Былымгъуэт Беслъэн и пщэрылъ нэхъыщхьэу къилъытэри махуэ къэс зытелажьэри абыхэм гулъытэ нэс яхуэщIынырщ, защIэгъэкъуэнырщ, я сэбэп зыхэлъхэр хъумэнырщ. «Ветеран» щIыналъэ къудамэм и тхьэмадэм фIыщIэ лей щIыхуэфащэр а къалэн мытыншыр икIи щхьэпэр гъэзэщIэным гукIи псэкIи зэрыбгъэдэтырщ, министерствэхэр, щIыналъэ администрацэхэр Iуэхум жыджэру зэрыхишэрщ, абыхэм купщIафIэу зэрадэлажьэрщ, дыгъуасэр нобэм, нобэр пщэдейм егупсысауэ зэрыпищIэрщ.
И гуащIэм хуэфащэ пщIэи къыпокIуэ. Организацэм и унафэщIу зэрылажьэ пIалъэ кIэщIым къриубыдэу Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Парламентымрэ Правительствэмрэ Къэрэшей-Шэрджэсым и Парламентым, Афган зауэм зи узыншагъэр хэзылъхьахэмрэ зауэ зэпэщIэтыныгъэхэм фэбжь хэзыхахэмрэ я урысейпсо жылагъуэ организацэм я щIыхь тхылъхэр, медаль зэмылIэужьыгъуэхэмрэ нэгъуэщI дамыгъэхэмрэ Беслъэн къыхуагъэфэщащ. Ауэ фIыщIэ псори езым и щхьэм хуихьыркъым. Былымгъуэтым къызэрилъытэмкIэ, иужьрей илъэсхэм яхузэфIэкIар я правленэмрэ организацэм хэтхэмрэ я зэхуэдэ ехъулIэныгъэщ, сыту жыпIэмэ, жэрдэмхэмрэ къалэнхэмрэ зэуIуу къызэдащтэ икIи ягъэзащIэ.
Мыри щIызгъужынут. Лэскэн щIыналъэм щыщу Афган зауэм хэкIуэда щIалип- лIым я фэеплъу мазаем и 14-м Анзорей къуажэм волейболымкIэ турнир щекIуэкIынущ. Районым и жылагъуэ псоми я командэ къыхэхахэм я зэпеуэм и къызэгъэпэщакIуэр Былымгъуэт Беслъэнщ. КъыкIэлъыкIуэну махуэм — мазаем и 15-м — Налшык и Дэшхуей хадэм дыщызэхуэсынурэ, хэкIуэдахэр дигу къэдгъэкIыжынущ, абыхэм я фэеплъым удз гъэгъахэр тетлъхьэнущ.
Локъуэ Харитон,
«Афган зауэм фэбжь хэзыхахэр» урысейпсо жылагъуэ организацэм
и «Ветеран» Къэбэрдей-Балъкъэр щIыналъэ къудамэм и правленэм хэт.
