ЩIыналъэхэм щыпсэухэм я зэныбжьэгъугъэр ягъэбыдэ
Беларусь Республикэм и Бобруйск къалэм мэкъуауэгъуэм и 27 — бадзэуэгъуэм и 3-хэм щекIуэкIащ цIыхубэ творчествэмкIэ «Зэныбжьэгъугъэм и удз гъэгъа Iэрамэ» епщыкIузанэ дунейпсо фестивалыр. Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ Кавказ Ищхъэрэмрэ я цIэкIэ а зэхыхьэм зыкъыщигъэлъэгъуащ Лэскэн муниципальнэ щIыналъэм уэрэдымрэ къафэмкIэ и «Анзорей» ансамблым. Ди щIыналъэм и лIыкIуэхэм я унафэщI, Лэскэн район администрацэм и Iэтащхьэм и къуэдзэ Бажэ Дотий фестивалыр зэрекIуэкIам журналистхэм къытхутепсэлъыхьащ, ди упщIэхэми жэуап къаритащ.
ХьэщIэхэр утыку кърашэ. Япэ итхэр адыгэхэмрэ словакхэмрэщ. Бажэ Дотий къызэрыджиIамкIэ, мы зэхыхьэр къызэзыгъэпэщахэм я мурадыр лъэпкъ зэхущытыкIэхэм зегъэужьынырщ, ар гъэбыдэнырщ, къадекIуэкI щэнхабзэ, гъуазджэ хъугъуэфIыгъуэхэмкIэ зэхъуэжэнырщ.
Зэхыхьэм илъэс къэс нэхъ зеубгъу. Нэгъабэ мы фестивалым зыкъыщагъэлъэгъуащ Белоруссием, Венесуэлэм, Индием, Ираным, Китайм, Латвием, Литвам, Молдовэм, Польшэм, Урысейм, Словакием, Тыркум, Украинэм, Франджым, Эстонием щыщ артистхэм. Мыгъэрей фестивалым щIыналъэ нэхъыбэ — къэрал 16-м и гуп 31-рэ — къыхыхьащ. Урысейм щыщу абы кIуащ Владимир, Курск, Наро-Фоминск, Санкт-Петербург, Псков, Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щыщ гупхэр. Япэу мы гъэм абы къахыхьащ Бельгием, Черногорием, Куржым, Израилым, Къэзахъстаным, Германием къикIахэр.
— Къэбэрдей-Балъкъэрым икIахэр мэкъуауэгъуэм и 27-м пщэдджыжьым жьыуэ Бобруйск дынэсащ. МафIэгум дыкъызэрикIыу, къалэ администрацэм щэнхабзэмкIэ и къудамэм и лэжьакIуэхэу Уства Натальерэ Миткевич Ольгэрэ къытпежьэри, гуапэ дыдэу драгъэблэгъащ. Абы къыдаха хьэщIагъэмрэ къыткIэлъызэрахьа хабзэмрэ ятепщIыхьмэ, а щIыналъэм исхэр цIыху гуапэщ, хьэщIэм пщIэшхуэ хуэзыщIхэщ. Ар и щыхьэтщ Беларусь Республикэмрэ ди къэралым ис нэхъыжьхэмрэ нэхъапэм яку дэлъа зэхущытыкIэ дахэр иджыри зэрымыкIуэдыжам. Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и тхыдэм теухуа тхылъхэр, Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ, «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд къыдигъэкIа махуэгъэпсхэр, Белоруссием и ТхакIуэхэм, и Журналистхэм я союзхэм хэт, Дзержинск къалэм къыщыдэкI «Узвышша» газетым и редактор нэхъыщхьэ Стельмах Еленэ «Литературная Кабардино-Балкария» журналым и редактор нэхъыщхьэ Тхьэзэплъ Хьэсэн Белоруссиемрэ ди щIыналъэмрэ щыпсэухэм яку дэлъ зэныбжьэгъугъэм, зэпыщIэныгъэм, белорусыбзэмрэ адыгэбзэмрэ хэт языныкъуэ псалъэхэм я лъабжьэр зэрызэтехуэм теухуауэ къыхуигъэхьа тхыгъэхэр зэрыхуа журналым и номерхэр, саугъэтхэр бысымхэм тыгъэ щахуэсщIым хуабжьу щыгуфIыкIащ, — жеIэ Дотий. — Фестивалыр къыщызэIуахащ Бобруйск къалэм дэт, цIыху мин 12 зыщIэхуэ Ледовэ унэм. «Анзорей» ансамблым хэт щIалэхэмрэ хъыджэбзхэмрэ екIуу утыку итащ. КъищынэмыщIауэ, Бобруйск къалэм, абы и паркхэм къыщыфащ, цIыхушхуэ кърихьэлIэу. Къэбгъэлъагъуэмэ, сменитIу лажьэ промышленность псынщIэм и зы IуэхущIапIэми ди гупым концерт щитащ. Зэрагугъа дакъикъэ 40-м и пIэкIэ ар зы сыхьэтрэ дакъикъэ 20-кIэ екIуэкIащ. Абы иужькIэ Михалёвэ къалэ цIыкIуми ди къэфакIуэхэм зы сыхьэтрэ ныкъуэкIэ концерт щатащ.
Уэркъ къафэ. Лъэпкъ шхыныгъуэхэм я гъэлъэгъуэныгъэ япэ пщыхьэщхьэм къызэIуахащ. Ди щIыпIэм икIахэм абы мэлыл гъэжьа, мэжаджэ, кхъуей, лэкъум, IэфIыкIэхэм щыщу тхъурыжь, хьэлыуэ, зэкIэрыс, ижь-ижьыж лъандэрэ адыгэм къыдекIуэкI махъсымэ жыпIэми, ерыскъыхэкI лIэужьыгъуэхэр яшащ. Гъэлъэгъуэныгъэр къызэзыгъэпэщахэм шхыныгъуэхэм я IэфIагъ-гурыхьагъкIэ къапщыта нэужь, «Визитка» зыфIаща концертыр екIуэкIащ. Гупхэм зэрызэ фIэкIа абы зэрызыкъыщамыгъэлъэгъуар къэплъытэмэ, тIэунейрэ къэфа, кърихьэлIахэм Iэгуауэшхуэ зыхуаIэта «Анзорей» ансамблым и кIэн къикIауэ жыпIэ хъунущ.
Бобруйск щыIэ лъахэхутэ музейм къыщызэIуаха «От фестиваля к фестивалю» сурэт гъэлъэгъуэныгъэм епщыкIузанэу мы гъэм екIуэкI зэхыхьэм и тхыдэр къыщыгъэлъэгъуат. Псом хуэмыдэжу анзорейдэсхэм ягу ирихьат зэхыхьэм хэт гупхэм ягъэува лъэпкъ пщIантIэхэр. Абы лъэпкъхэм къадекIуэкI IэпщIэлъапщIагъэр, зэфIэкIхэр щынэрылъагъут, тхылъ гъэлъэгъуэныгъэхэр къыщызэрагъэпэщат. Узыншагъэр егъэфIэкIуэным теухуа зэхыхьэхэр, зэпеуэ, джэгукIэ гъэщIэгъуэнхэр щыIащ. Ди щIыналъэм икIа гупыр жыджэру хэтащ декоративно-прикладной гъуазджэм и «Венок в подарок фестивалю» зэпеуэми. Фестивалым и дамыгъэ нэхъыщхьэу ягъэува удз гъэгъа Iэрамэр абы хэт ныбжьыщIэхэм езыр-езыру ящIащ. «Анзорей» ансамблыр а зэхьэзэхуэм етIуанэу къыщалъытащ. Япэ увыпIэр Къэзахъстаным и гупым лъагъэсащ. Германиемрэ Тыркумрэ я артистхэр ещанэ хъуащ. Фестивалым и «Дыщэ» саугъэтыр Урысейм и «Каданс» ансамблым къихьащ. Къэзахъстаным и Караганда къалэм щыщ «Шаттык» гупым фестивалым и Гран-прир и Iэрылъхьэщ.
«Адыгэ псалъэ» газетым и хьэщIэщым къеблэгъащ Бажэ Дотий. Абы йопсалъэ ТекIужь Заретэ. — Къалэм и Iэтащхьэм лIыкIуэхэм я унафэщIхэр пресс-конференцым дригъэблэгъащ. Абы деупщIащ фестивалым ехьэлIа Iуэху гуэрхэмкIэ. КъищынэмыщIауэ, щIэныгъэ-практикэ конференци дыхэтащ. Зэхыхьэхэм нэхъыщхьэу къыщыхагъэщар лъэпкъхэм я щэнхабзэрэ гъуазджэрэ яхъумэжынымкIэ, заужьынымкIэ дэIэпыкъун зэрыхуейрщ, — жеIэ Бажэ Дотий. — Iуэху нэхъыщхьэу къыщалъытар гупхэм я нэхъыфIыр зэхагъэкIыныртэкъым, атIэ артист ныбжьыщIэхэр зэрагъэцIыхунырщ, щIыналъэ зэхуэ- мыдэхэм щыпсэухэм яку дэлъ мамырыгъэр гъэбыдэнырщ.
Фестивалым зрезыгъэхьэлIа гупхэр хэтащ мэкъуауэгъуэм и 30-м Бобруйск къалэм и махуэр щагъэлъэпIами илъэс 69-рэ и пэкIэ къалэр щхьэхуит къызэращIыжам теухуауэ бадзэуэгъуэм и 1-м ирагъэкIуэкIа фэеплъ пэкIуми. КъищынэмыщIауэ, бадзэуэгъуэм и 3-р Белоруссием и щхьэхуитыныгъэм и махуэу ягъэуващ. Дотий зэрыжиIамкIэ, къэралым, Хэкум исхэм мамырыгъэр къахуэзыхьа лIыхъужьхэр Белоруссием исхэм зэрызыщамыгъэгъупщэр IупщIщ.
— Ди республикэм щыщ зауэлI куэд Хэку зауэшхуэм и япэ мазэхэм Белоруссием зэрыщызэуам сыщыгъуазэт. Апхуэдэщ усакIуэ, макъамэтх, уэрэджыIакIуэ Къэжэр Индрис, адыгэ литературэм и классик, Бобруйск щыIэ нэмыцэIуэм 1941 гъэм гуузу илIыхьа ЩоджэнцIыкIу Алий, нэгъуэщIхэри. Бобруйск къалэм ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зэрихьэу дэт музеймрэ библиотекэмрэ зыщытплъыхьащ. ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ къалэ библиотекэм и унафэщI Чернявская Наталье, Алий и Iыхьлыхэм, и нысэ Рае захуэзгъэзащ. Ахэр тхакIуэм и гъащIэмрэ и гуащIэмрэ теухуахэм ныбжьыщIэхэм къахутепсэлъыхьащ. ИужькIэ Алий зэрыса нэмыцэIуэм дашащ, арщхьэкIэ абы дыдагъэхьакъым, археологие къэхутэныгъэхэр зэрыщрагъэкIуэкIым къыхэкIыу. Рае Къэбэрдей-Балъкъэрым и музеймрэ библиотекэмрэ папщIэ тыгъэхэр къызитащ, — къытхуеIуэтэж Дотий. — КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министерствэм, УФ-м и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм и правленэм, ЩоджэнцIыкIу Алий и благъэхэм я цIэкIэ Бобруйск къалэм и Iэтащхьэм фIыщIэ хуэсщIащ лIыхъужьхэм я фэеплъхэр зэрахъумэм, гулъытэ зэрыхуащIым папщIэ. ДэркIэ ар куэд и уасэщ.
Анзорей щыщ ныбжьыщIэхэр Бобруйск и утым къыщофэ. Бобруйск къалэ администрацэм щэнхабзэмкIэ иIэ къудамэм и унафэщI, фестивалым и къызэгъэпэщакIуэ Роскач Иринэ Къэбэрдей-Балъкъэрым икIа гупым фIыщIэ къытхуищIащ. Ансамблым хэт щIалэхэмрэ хъыджэбзхэмрэ екIуу зэхыхьэм зэрызыкъыщагъэлъэгъуам папщIэ хъуэхъу, псалъэ гуапэ куэд къажриIа нэужь, саугъэтхэр, IэфIыкIэхэр къаритри къригъэжьэжащ. Роскач Иринэ къыхигъэщащ Бобруйск къалэр щхьэхуит къызэращIыжрэ илъэс 70 щрикъум ирихьэлIэу етIанэгъи я щIыпIэм щрагъэкIуэкIыну ягъэбелджыла мыпхуэдэ фестивалым ди щIыналъэм исхэми зрагъэхьэлIэмэ зэригуапэр. Республикэм икIахэм Бобруйск, Минск къалэхэр зэрызрагъэцIыхуам, гъэлъэгъуэныгъэ зэхуэмыдэхэм зэрыхэтам, къалэхэм я архитектурэ, фэеплъ ухуэныгъэхэр зэрызрагъэлъэгъуам, щIэ куэд къызэращIам папщIэ арэзыуэ къежьэжащ. Нэхъыщхьэращи, ныбжьыщIэхэм фестивалым хэта артистхэр зрагъэцIыхуащ, я телефон бжыгъэхэр зэIэпахащ. Анзорейдэс ныбжьыщIэхэр иджы ирогушхуэ дуней псом щыщ ныбжьэгъу куэд яIэ зэрыхъуам.
Фестивалым кIуа гупым хэтащ Лэскэн район администрацэм щэнхабзэмкIэ и къудамэм и унафэщI Зыхьэ Маритэ, журналистхэр. Фестивалым кIуэнымкIэ къазэрыдэIэпыкъуам папщIэ «Анзорей» ансамблымрэ лIыкIуэхэм яхэтахэмрэ фIыщIэ хуащI КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министр Фырэ Руслан, Лэскэн район администрацэм и Iэтащхьэ Кебеков Валерэ сымэ.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
