Хуэфэщэн зыус
Республикэм и гъуазджэм, щэнхабзэм хэлъхьэныгъэ хуащIу илъэс куэд щIауэ хуэлажьэхэм ящыщщ ЦIыхубэ творчествэмкIэ щэнхабзэ методикэ центрым и унафэщI, сурэтыщI Iэзэ Жылэ Анатолэ.
Адыгэм и сурэтыщI нэхъ Iэзэхэм ящыщщ Анатолэ, ауэ щыхъукIи къыхэгъэщыпхъэщ ар нэхъ гугъуу къалъытэ графикэ жыпхъэм иту зэрылажьэр. Тхыдэр, эпосыр, IуэрыIуатэр, литературэр и лъабжьэу абы и Iэдакъэ къыщIэкIа дэтхэнэ лэжьыгъэми мэгъу къару зэрахэлъыр уазэрыIуплъэу зэхыбощIэ.
Ди лIыхъужьым хужиIа фIэкI умыщIэуну, «Куууэ къыщоузым, хуэфэщэн боус», — сатырхэр зи Iэдакъэ къыщIэкIа Бещтокъуэ Хьэбас и усэ едзыгъуэхэм, «Мывэ лъэхъэнэ» роман-мифым и нэгу къыщIагъэхьа теплъэгъуэхэр гъэщIэгъуэну итхащ Жылэм. Ар зыцIыху дэтхэнэми хужыIэнущ абы къызэрымыкIуэу зэфIэкI ин Тхьэшхуэм къыбгъэдилъхьами, и цIэр сыт хуэдизу яIэтами, ар и лъэпкъым хуэпсэу цIыху къызэрыгуэкIыу сыт щыгъуи къызэрынэжыр.
Бещтокъуэ Хьэбас, Пхъэш МуIэед, Лохвицкий Михаил, Гоголь Николай, Къэзанокъуэ Жэбагъы, Конфуций сымэ я тхыгъэхэр фIыуэ илъагъу къудей мыхъуу, абыхэм я IэдакъэщIэкIхэм сурэт гъэщIэгъуэнхэр хуищIащ Анатолэ. Уеблэмэ, иужьреитIым (Жэбагъырэ Конфуцийрэ) я тхыгъэхэм щIэлъ гупсысэр зэрызэщхьыпсыр къыхегъэщ ди псэлъэгъум. Жылэм жеIэ Конфуций и IущыгъэхэмкIэ Китайр нобэр къыздэсым зэрыпсэур, и зэфIэкIкIэ абы зыкIи къыпимыкIуэт акъыл зыбгъэдэлъа Жэбагъы и жыIэгъуэхэмрэ хъыбархэмрэ зымыщIэу къытхэтыр нэхъыбэщ.
Анатолэ фIыуэ къыгуроIуэ щэнхабзэм и зы Iыхьэ кIуэдмэ, нэгъуэщIхэри здихьынкIэ шынагъуэ зэрыщыIэр. Арагъэнщ ар абы и дэтхэнэ унэтIыныгъэми теубгъуауэ, гулъытэншэ имыщIу щIегугъур. Литературэм, гъуазджэм, лъэпкъ IэщIагъэхэм къызэрымыкIуэу гулъытэ ин хуещI, зэрегъапщэ, зэпелъыт, утыку кърехьэ абы. Ар зи унафэщI ЦIыхубэ творчествэмкIэ унэм самодеятельнэ ансамблхэм, сурэтыщIхэм, уэрэджыIакIуэхэм, джэгуакIуэхэм щадолажьэ, республикэм къыщызэрагъэпэщ дауэдапщэхэм жыджэру хэтщ.Псалъэм папщIэ, мы гъэм, КъардэнгъущI Зырамыку къызэралъхурэ илъэси 100 щрикъум ирихьэлIэу пасэрей уэрэдыжьым и фестиваль щIыналъэхэм щрагъэкIуэкI, абыхэм нэхъыфIу къыщалъытахэр республикэпсо фестивалым кърагъэблэгъэну я мурадщ.
Жылэр зи унафэщI IуэхущIапIэм къыдигъэкIащ пасэрей адыгэ уэрэдыжьхэм я нотэхэри ягъусэу щызэхуэхьэса тхылъ. Уэрэдыжьхэм я псалъэхэр зэхуэзыхьэсыжар КъардэнгъущI Зырамыкущ, макъамэхэр зытхыжар Зеущэ Iэуесщ. Отаров Омар къызэралъхурэ илъэс 95-рэ щрикъум ирихьэлIэу абы жиIэу щыта балъкъэр уэрэдыжьхэр щызэхуэхьэса уэрэдылъэ дунейм къытрагъэхьащ. И бжыгъэкIэ мащIэми IэщIагъэлIхэм къызэрымыкIуэу къахуэщхьэпэну абыхэм къыдагъэкIащ адыгэ къафэ лIэужьыгъуэхэм я хабзэхэмрэ я мыхьэнэхэмрэ щызэпкърыха тхылъ, Къэзанокъуэ Жэбагъы и хъыбархэр адыгэбзэрэ урысыбзэкIэ щызэхуэхьэса къыдэкIыгъуэ хьэлэмэт, гъэм и зэманхэр къызытещ махуэгъэпс. Зи гугъу сщIа тхылъхэм я купщIэр щIигъэхуабжьэу ит сурэтхэр зи Iэдакъэ къыщIэкIар Жылэ Анатолэщ.
КъыдэкIуэтей щIэблэм я гугъу щищIкIэ Анатолэ къыхегъэщ абыхэм куэдкIэ зэращыгугъыр. Ар щогуфIыкI щIалэгъуалэм щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ гулъытэ хэха хуащIым и мызакъуэу, езыхэми а унэтIыныгъэхэр зэрырагъэфIэкIуэн Iуэхухэр зэралэжьым.
«Щхьэж и зэфIэкI и дунейщ», — жиIауэ щытащ Къэзанокъуэ Жэбагъы, Жылэ Анатолэ и акъылымрэ и зэфIэкIымрэ къагъэщI дуней телъыджэр еншэщ, ар псэ къабзагърэ гу хубагъкIэ псыхьащ. Арагъэнщ абы и IэдакъэщIэкIхэм ящIэлъ нэрымылъагъуу къарум и щэхури.
Щомахуэ Залинэ.
