Еш зымыщIэ
ЩIэблэм щIэныгъэ, гъэсэныгъэ ябгъэдэлъхьэным, цIыхубэр гъуэгу махуэ тешэным телэжьэныр жэуаплыныгъэ ин зыпылъ Iуэхугъуэщ. ЕгъэджакIуэ IэщIагъэ мытыншым ирилэжьэфынухэр сыт и лъэныкъуэкIи гъащIэм хэзэгъа, гудзакъэ зыхэлъ, цIыху тэмакъкIыхьхэращ.
Нобэ зи гугъу сщIынур зи лэжьыгъэм зи гуащIэ куэд езыхьэлIа, щIэныгъэ куу зыбгъэдэлъ, зи IэщIагъэм хуэIэижь, Налшык дэт лицей №2-м и унафэщI, Урысей Федерацэмрэ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэмрэ щIыхь зиIэ я егъэджакIуэ, УФ-м и цIыхубэ егъэджакIуэ, тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор Мэлбахъуэ Борис Къасболэт и къуэрщ.
Борис 1945 гъэм щIышылэм и 21-м къалъхуащ. Школыр пашэхэм яхэту къиуха нэужь, Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым щIэтIысхьэри, тхыдэмкIэ и къудамэр ехъулIэныгъэхэр иIэу къиухащ. Борис и псэм фIэфIу зригъэгъуэта IэщIагъэм ирилэжьэн зэрыщIидзэрэ зы махуи и къарум щысхьакъым, нобэр къыздэсми а IэнатIэм пэрытщ. Абы и щыхьэтщ 1995 — 2000 гъэхэм «Школ нэхъыфI» урысейпсо зэпеуэм лауреат зэрыщыхъуар. 2015 гъэми УФ-м щынэхъыфI дыдэу къалъыта лицей 500-м хиубыдащ ар зи унафэщIыр.
ГурыIуэгъуэщ гъащIэр и пIэм зэримытыр, абы махуэ къэс зэрызиужьыр. Мы лицейри сыт и лъэныкъуэкIи иджырей гъащIэм езэгъ программэхэмкIэ мэлажьэ. Абы унэтIыныгъэ псомкIи щIэныгъэм зыщрагъэужь.
— Борис и щхьэ щытхъужынукъым, ущытхъууи фIэфIкъым, ауэ гупыр дрогушхуэ апхуэдэ унафэщIым, сыту жыпIэмэ, абы дэтхэнэ зыми бгъэдыхьэкIэ къытхуегъуэт, цIыху щабэщ, зэпIэзэрытщ, КъБР-ми УФ-ми фIы и лъэныкъуэкIэ дыкъыщыхощ, ар и фIыгъэщ унафэщIым и гумызагъагъэмрэ жэуаплыныгъэ пылъу сыт хуэдэ Iуэхури егъэджакIуэхэм абы зэрыдаIыгъымрэ, — жаIэ Мэлбахъуэм дэлажьэхэм.
Коллективым и мызакъуэу, Борис къыхуэарэзыщ и гъэсэнхэри, абыхэм я адэ-анэхэри. ЕпщIанэ классым и еджакIуэхэм жаIэ Мэлбахъуэр зэрыпсэ къабзэр, я Iуэху зыIутым щIэх-щIэхыурэ щыгъуазэ зэрызищIыр, дэтхэнэ зыми и къэкIуэнум зэригъэпIейтейр. «Дэ а псори псэкIэ зыхыдощIэ», — жаIэ ныбжьыщIэхэм.
Нобэ мыбы щолажьэ УФ-мрэ КъБР-мрэ щIыхь зиIэ я егъэджакIуэхэр, щIэныгъэхэм я докторхэр, кандидатхэр, цIыхубэ егъэджакIуэхэр.
Адыгэм псалъэжьу диIэщ: «Куэд къэзыгъэщIа нэхърэ куэд зылъэгъуа» жиIэу. Мы лицейм «къигъэщIари» мащIэкъым, ауэ илъэгъуар нэхъыбэжщ. Абы лэжьэн щIидзащ епщыкIубгъуанэ лIэщIыгъуэм икухэм. 1860 гъэм уэркъхэм я бынхэмрэ (щIалэ цIыкIухэмрэ), урыс къулыкъущIэхэм я щIалэ цIыкIухэмрэ щрагъаджэу щытащ мыбы, хъыджэбз цIыкIухэри щрагъаджэ школ иужькIэ пащIыхьащ. 1920 гъэм щIалэхэри хъыджэбзхэри зэхэсу щеджэ курыт школу нобэ КъБКъУ-м и медицинэ факультетыр здэщыIэм деж щытащ. Хэку зауэшхуэр къыщыхъейм, а школым госпиталь щылэжьащ, зауэ нэужьым ар ягъэIэпхъуащ Сталиным и цIэр зезыхьэу щыта уэрамым. 1985 гъэм зи гугъу тщIы лицейр проектыщIэкIэ яухуэжащ. НобэкIэ мыбы щIэсщ еджакIуэ 2054-рэ.
Зи гугъу тщIы IуэхущIапIэм лэжьэн зэрыщIидзэрэ куэдым абы щIэныгъэ къыщIахащ. ЕджапIэр зэрыгушхуэхэм ящыщщ абы щеджахэу Совет Союзым и ЛIыхъужь, полковник Стеблинский Сергей, альпинист цIэрыIуэу щыта, СССР-м спортымкIэ и мастер Тенишев Шакир, КъБР-м щIыхь зиIэ и артисткэ Хьэкъул Розэ, КъБР-м щIыхь зиIэ и журналист БищIо Анатолэ, филологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор Ахъуэхъу Еленэ, нэгъуэщI куэди.
— Ди щIэблэм я ехъулIэныгъэращ дэркIэ насыпыр, ахэр зыхущIемыгъуэжын лъагъуэ дахэ гъащIэм щыхашыну аращ дэ ди хъуэпсапIэри, дащогугъ абыхэм фIыкIэ, — жеIэ Мэлбахъуэм.
ПщIэ зыхуэтщI Мэлбахъуэ Борис и ныбжьыр илъэс 70 зэрырикъум ипкъ иткIэ дохъуэхъу узыншагъэ быдэ иIэну, гукъеуэншэу, зытелажьэ щIэблэм я ехъулIэныгъэм иригушхуэу куэдрэ псэуну.
АФIЭУНЭ Лусаннэ.
