Адыгэбзэм и пщIэр къэIэтыжыным треухуэ
Къыхиха IэщIагъэм гу къабзэрэ псэ хьэлэлкIэ бгъэдэт цIыхум и щапхъэщ Налшык къалэм и сабий сад №63-м и гъэсакIуэ икIи адыгэбзэмрэ литературэмкIэ и егъэджакIуэ, IуэхущIапIэм цIыхубэ егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и профсоюз комитетым и унафэщI Бэлэтокъуэ Ритэ.
Илъэс 40 ипэкIэ КъБКъУ-м и педучилищэм зыщыхуеджа егъэджакIуэ-гъэсакIуэ IэщIагъэм нобэр къыздэсым хуэ- пэжщ Бэлэтокъуэр. Налшык къалэм и сабий сад №63-м илъэс 14-кIэ гъэсакIуэу щылэжьа нэужь, IуэхущIапIэм и унафэщI Аброкъуэ Розэ и жэрдэмкIэ, абы пэщIэдзэ классхэм я курыт еджапIэ къыщызэIуахым, адыгэбзэмрэ литературэмкIэ егъэ-джакIуэ къалэнри пщэрылъ къыщащIащ.
— Ди сабий гъэсапIэм пэщIэдзэ классхэр щрагъаджэ школ щыхэтар гукъинэжт, сыту жыпIэмэ илъэсищ ныбжьым щыщIэдзауэ узыдэлэжьа, фIыуэ пцIыху сабийхэр ебгъэджэну нэхъ тыншт. Абы мыхьэнэшхуэ иIэт къалэм щекIуэкI зэпеуэхэм цIыкIухэр я зэфIэкI щыщебгъэплъыжкIэ, щхьэж бгъэдэлъ щIэныгъэми, зи адэ-анэ къызыдэлэжьэфынухэми ущыгъуазэт. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, пэщIэдзэ классхэр щрагъаджэ школыр иужькIэ зэхуащIыжащ, — жеIэ Ритэ.
Иджырей сабийхэм адыгэбзэр фIыуэ зэрамыщIэр, нэхъыбэр хамэбзэкIэ зэрыпсалъэр игу къызэреуэр ибзыщIыркъым анэдэлъхубзэр зи псэм хэлъ Бэлэтокъуэм. Аращ абы и дерсхэр адыгэбзэм и пщIэр къэIэтыжыным нэхъыбэу щIытригъащIэри. ЕгъэджакIуэр и IэнатIэм гу къабзэрэ псэ хьэлэлкIэ зэрыпэрытым шэч къытепхьэжыркъым и дерсхэр щригъэкIуэкI пэшым, щIэт жьэгур, тэхътэбаныр, Iэнэ лъакъуищыр, адыгэм къыдекIуэкI пасэрей хьэпшыпхэмрэ Iэмэпсымэхэмрэ щыплъагъукIэ. Ахэр я щыхьэтщ зэпымыууэ лъэпкъ хабзэр зи лъабжьэ зэIущIэ гъэщIэгъуэнхэр, классщIыб еджэныгъэхэр, дерс зэIухахэр, щIэх-щIэхыурэ зэрыригъэкIуэкIым. Апхуэдэщ нэхъ иужькIэ, къызэригъэпэща МафIащхьэтыхь махуэшхуэри.
— Уи лэжьыгъэр къохъулIэныр куэдкIэ елъытащ IуэхущIапIэм и унафэщIым къызэрыбдиIыгъым. Абы и лъэныкъуэкIэ ди унафэщI Атмурзаевэ Софият дыхуэарэзыщ. Апхуэдэу гуапэщ си лэжьэгъу гъэсакIуэхэу Шэрхъ Зерэ, ГъущIо Майе, Хьэмыз ФатIимэ, Блэнауэ Разитэ, Къэшэж ФатIимэ, Щэрмэт Лианэ сымэ сыткIи къызэрыздэIэпыкъур, — къыддогуашэ Ритэ.
ЕгъэджакIуэм къызэрилъытэмкIэ, сабийхэр нэхъ дэзыхьэх Iуэхугъуэхэрщ нэхъыбэу зытегъэщIэн хуейр. Абы и лъэныкъуэкIэ езы цIыкIухэр фIыуэ пцIыхун зэрыхуейри къыхегъэщ Ритэ. Къэбгъэлъагъуэмэ, таурыхъ уакъыхуеджэ къудейкIэ сабийхэм къагурымыIуэн-кIэ зэрыхъур къилъытэу, зэ къахуеджа нэужь тхыгъэр я гъусэу зэпкърехыж, упщIэхэр яритурэ, нэрылъагъу пособиехэр куэду зыдигъэIэпыкъуурэ. Апхуэдэурэ сабийхэр нэхъыбэу анэдэлъхубзэм дрегъэхьэх, къызэджа таурыхъым хэт лIыхъужьхэм я сурэтхэр къигъэсэбэпу-рэ. Театр теплъэгъуэхэм дахьэх цIыкIухэр егъэджэгу, лIыхъужьхэм я фэилъхьэгъуэхэр ящыгъыу. ЦIыкIухэм телъыджэ ящохъу псэущхьэхэм я ролхэр зэрагъэзащIэр. Лъэпкъ хабзэм щыщ Iыхьэхэм хегъэгъуазэ, къафэ лIэужьыгъуэхэм ирегъэдаIуэ. Уэркъ къафэм и тхыдэм щахутепсэлъыхькIэ зэмылIэужьыгъуэ джэгукIэхэр къигъэсэбэпурэ пхъэ вакъэм, пхъэцIычым, нэгъуэщI лъэпкъ Iэмэпсымэхэм я гугъу яхуещI.
— Нэхъ пасэм гупжьей 15-м нэблагъэ диIэу щытащ. Абы ящыщ зыр — театр студиер — сэрат зыгъэлажьэри, ди адыгэ тхакIуэхэм къищынэмыщIауэ нэгъуэщI лъэпкъхэм къахэкIахэми я IэдакъэщIэкIхэми гулъытэ хуэтщIырт. Апхуэдэт, псом хуэмыдэу, балъкъэр усакIуэ цIэрыIуэ Кулиев Къайсын и тхыгъэхэр. Хьэщыкъуей Олег и таурыхъ цIыкIухэм теплъэгъуэ гъэщIэгъуэнхэр къытыдощIыкI. Ди сабийхэр телевиденэми тшэурэ зыкъыщагъэлъэгъуащ, радиом и лэжьакIуэ МахуэлI Хъаджэт ди дерс зыбжанэ итхыурэ къитыжащ. Адыгэ шхыныгъуэхэр зыпщэфI Къубатий Борис мызэ-мытIэу къедгъэблагъэурэ ди гъэсэнхэр ерыскъы гъэхьэзырыкIэм кIэлъигъэплъащ, — жеIэ Ритэ. — Щомахуэ Амырхъан, ЩоджэнцIыкIу Алий, нэгъуэщI куэдым я пшыхь гукъинэжхэр къызыдогъэпэщ. Композитор икIи усакIуэ ХьэIупэ ДжэбрэIил, тхакIуэ, усакIуэ пажэхэу Нало Заур, Щоджэн Леонид, АфIэунэ Лиуан, Хьэх Сэфарбий, Хьэщыкъуей Олег сымэ къедгъэблэгъащ. Сабий уэрэд цIыкIухэр зи Iэдакъэ къыщIэкIа усакIуэ, радиожурналист Вындыжь Марии ди хьэщIащ.
Бэлэтокъуэ Ритэ республи-кэм и егъэджэныгъэ-гъэсэныгъэ Iуэхум хуищIа хэлъхьэныгъэфIхэр къалъытащ. Абы мызэ-мытIэу къыхуагъэфэщащ къалэм ЕгъэджэныгъэмкIэ и департаментым къыбгъэдэкI дипломхэр, «Си бзэ — си псэ, си дуней» зэпеуэм япэ увыпIэр къызэрыщахьам, къалэпсо, республикэпсо зэпеуэхэмрэ зэхыхьэхэмрэ и гъэсэнхэр къызэрыщыхэжаныкIам, семинархэм жыджэру зэрыхэтам щыхьэт техъуэ щIыхь, фIыщIэ тхылъхэр.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
