Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
Шхыныгъуэхэр
КIэртIоф пIастэ
Бжьыныщхьэ укъэбзар тыкъыр цIыкIуурэ яупщIатэ, шыуаным ит тхъу къэплъам хакIутэри, зэIащIэурэ ныкъуэлыбжьэ ящI. Шыбжий сыр хьэжа хаудэри, хьэзыр хъуху ягъэлыбжьэ (тхъуэплъ дахэ хъуху). ИтIанэ кIэртIоф укъэбзар халъхьэ, ар щIимыгъэнапэу псывэ щIакIэ, шыгъу хадзэри шыуаныщхьэр тепIауэ, мафIэр ешэхауэ хьэзыр хъуху, псыр щIэвэщIэху, ягъавэ. КIэртIоф вар шыуаным зэрилъу бэлагъкIэ е убалъэкIэ яущэб щабабзэ хъухукIэ. Хьэзыр хъуа кIэртIоф пIастэм бжьын гъэлыбжьар хэшыпсыхьауэ, гъуафэу, мэ гуакIуэ къыхихыу щытын хуейщ. Хуабэу тепщэчкIэ Iэнэм трагъэувэ. Дашх шатэ, кхъуей, шэ щIэмыху, шху.
Халъхьэхэр (цIыхуитху Iыхьэ):
КIэртIоф укъэбзауэ — грамм 1000
Бжьыныщхьэ укъэбзауэ — грамм 200
Тхъууэ — грамми 100
Псывэу — грамм 400
Шыгъуу, шыбжийуэ — узыхуейм хуэдиз.
Мэл тхьэмщIыгъуныбэ
Мэлым и кIэтIий гъумыр ягъэкъабзэри, псы щIыIэкIэ ялъэс, тхьэмщIыгъур бэлагъкIэ яуб, лы лъахъыцхэр къыхах, хуэтIатIэу IэкIэ япIытI, мывэ хищIамэ къыхах. Абы мыцIыкIу дыдэу зэпыупщIа щэ тхъурымбэ, бжьыныщхьэ упщIэта, шыгъу, шыбжий плъыжь, бурш, бжьыныху, джэдгын халъхьэ, псы щIыIэ хакIэри, фIыуэ зэIащIэ. ИтIанэ кIэтIий гъумыр тхьэмщIыгъумкIэ якудэ, и кIапэр папхыкI. Ар шыуаным иралъхьэ, щIигъанэу псы хуабэ щIакIэ, шыгъу хадзэри, тхьэмщIыгъуныбэр къэпщыху мафIэ щабэм тету ягъавэ. ИужькIэ лэпсым бэлагъкIэ къыхах, Iэнэм тралъхьэ, и кIапэ пыпхыкIар кърагъэутIыпщри, бэлагъкIэ и кIыхьагъкIэ телъэщIыхьурэ бахъэ пщтырыр кърагъэкI. Ар папхыкIыж, къызыхаха лэпсым халъхьэжри, хьэзыр хъуху — сыхьэтрэ ныкъуэкIэ — ягъавэ. ТхьэмщIыгъуныбэ вар бэлагъкIэ лэпсым къыхахри, тепщэчышхуэм иралъхьэ, и бахъэ пщтырыр зэрыкIуэу и Iувагъыр см 1,5 — 2 хъууэ хъурейуэ зэпаупщI. Ар щызэпагъэжкIэ зэкIэрымыщэщу, дагъэ къыщIэжу, мэ гуакIуэ къыхихыу щытщ.
Iэнэм щытрагъэувэкIэ, пщтыру тепщэчым Iыхьи
3 — 4 иралъхьэ. Фалъэ цIыкIукIэ бжьыныху шыпс гъусэ хуащI. ПIастэ хуабэ дашх. Ди зэманым тхьэмщIыгъури, тхьэмбылри, щэ тхъурымбэри лыхьэжым щIагъэкI, ауэ щэ тхъурымбэр умыхьэжу бупщIатэмэ нэхъыфIщ.
Халъхьэхэр (цIыхуиплI Iыхьэ):
КIэтIий гъум тхьэщIауэ — узыхуейм хуэдиз
ТхьэмщIыгъуу — грамм 750-рэ
Щэ тхъурымбэу — грамм 450-рэ
Бжьын укъэбзауэ — грамм 50
Бжьыныху укъэбзауэ — грамм 30
Псыуэ — грамм 220-рэ
Шыгъуу — грамм 17
Шыбжий фIыцIэу — грамми 2
Шыбжий сыр хьэжауэ — грамми 4
Джэдгыну — грамми 4.
Къубатий Борис.
Псэущхьэхэр
Опоссум
Псэущхьэ хьэлэмэт куэд щопсэу ди щIы хъурейм. Абыхэм ящыщу кIуэ пэтми нэхъыбэ цIыхум зрегъэцIыху, и псэупIэм кърешалIэ.
Зи гугъу фхуэсщIыну псэущхьэ цIыкIур дзыгъуэ лIэужьыгъуэхэм ящыщщ. Абы зэреджэр опоссумщ, адыгэбзэкIэ зэбдзэкIмэ, «хьэ хужь» къикIыу аращ. ПцIы хэмылъу, хьэм ещхь гуэрхэри хэлъщ абы и теплъэми, и хьэл-щэнми. А псэущхьэм и цыр хужьщ, и тхыцIэмкIэ щхъуафэ-яжьафэщ.
Абы и хэкуу ябжыр Австралиеращ, иджырей зэманым нэхъыбэу ущрихьэлIэри аращ. Ахэр гуп-гупурэ мыхъуу, я закъуэ мэпсэу. Опоссумым жыгыку гъуанэхэр псэупIэ ещI. И лъакъуэ цIыкIухэр кIэщIми, и кIапэр къигъэсэбэпурэ IэкIуэлъакIуэу жыгхэм допщей. Пхъафэм зыщызыгъэпщкIуа хьэпIацIэхэр и лъэбжьанэ кIыхьхэмкIэ къыдехри, ешх. МахуэкIэ и псэупIэм щожей, жэщкIэщ дунейм къыщытехьэр.
Хьэпщхупщхэм нэмыщI, мы псэущхьэ цIыкIум и Iусщ эвкалипт жыгым и къудамэхэмрэ и тхьэмпэхэмрэ, удз зэмылIэужьыгъуэхэр, фо къигъуэтми ишхынущ.
Хамэ къэралхэм куэд щIауэ унэм щаIыгъщ опоссумыр. Псом хуэмыдэу Америкэмрэ Канадэмрэ фIыуэ щалъагъу. Иужьрей зэманым ди дежи къыщацIыхуауэ, унагъуэхэм яIэ адрей псэущхьэхэм нэхърэ нэхъ яфIэгъэщIэгъуэну унэм щызыIыгъи щыIэщ.
Опоссум цIыкIур цIыхум псынщIэу йосэ. Адрей унэ псэущхьэхэм хуэдэу, гъущI хъарым щыпIыгъ хъунущ. НэхъыфIыжщ бзу абгъуэм ещхь унэ цIыкIу хуэпщIмэ. Шэч хэмылъу, ар нэхъ игу ирихьынущ, махуэкIэ абы щIэпщхьэурэ щыжеинущ. Мы псэущхьэ цIыкIур зэрыс гъущI хъарым жыг къудамэхэр, удзхэр хурагъэувэ, щIыуэпсым щыхэсым игъуэту щытахэм щамыгъэщIэн щхьэкIэ.
Унэм щаIыгъ опоссумхэми ирагъэшхыр хьэпIацIэхэрщ. Пхъэщхьэмыщхьэхэр, хадэхэкIхэр цIыкIу-цIыкIуу зэхэупщIэтауэ ират. Псым щIыгъуу пхъэщхьэмыщхьэпс IэфIхэри зэзэмызэ епт хъунущ. Зэфэ псыр махуэ къэс хъуэжын хуейщ, абы уз къызыхэкI бактериехэр химыщIэн папщIэ. Апхуэдэ дыдэуи гъущI хъарыр къабзэу зехьэн хуейщ.
Мы псэущхьэ цIыкIум хьэл хьэлэмэтыщэ хэлъщ: шынагъуэ гуэр щыIэу къыщыхъуамэ, лIа нэпцI зещIри, дакъикъэ зыбжанэкIэ зимыгъэхъейуэ щылъщ. IэщIагъэлIхэм зэрыжаIэмкIэ, а зэманым абы и щхьэ куцIыр мэлажьэ, сытри зыхещIэ.
Опоссумыр унэм щиIыгъыну мурад зыщIам ищIэн хуей куэд щыIэщ. Абы укIэлъыплъыныр бгъэшхэн къудейкIэ зэфIэкIыркъым, атIэ уепсэлъэн, удэджэгун хуейщ. Арыншамэ, а цIыкIур зэшынущ, и хьэлым зихъуэжынурэ дзакъэ-пIастхъэу щIидзэнущ. Зэрыджэгун хьэпшып цIыкIухэр игъуэтмэ, уэри утригъэунущ, мыувыIэу абыхэм ириджэгуурэ. ГъущI хъарым къибгъэкIамэ, укIэлъыплъын хуейщ, зигъэпщкIун фIэфIщи. Абыхэм я хьэлщ щыгъынхэм я жыпхэм ипщхьэурэ я щхьэ цIыкIухэм фIэкIа къимыщу исыну.
Аращи, зыщывмыгъэгъупщэ — мы псэущхьэр фIыуэ флъагъумэ, езыри ныбжьэгъу пэж къыфхуэхъунущ.
Хьэрэмэтокъуэ Цацэ.
Унэгуащэхэм папщIэ
IэфIу, теплъэ дахи иIэу
Куэдрэ щылъу зэкIуэкIыу щIэзыдза щIакхъуэм и мэр ар щахъумэ щIакхъуалъэм къыщищтэ щыIэщ. Абы щыгъуэ щIакхъуалъэр серчэкIэ ятхьэщIри, мэр мэкIуэд.
* * *
Котлетым хэфлъхьэн джэдыкIэ фимыIэмэ, фымыгузавэ.
ДжэдыкIэм и пIэкIэ лы хьэжа грамм 250-м хуэзэу кIэртIоф хьэжыгъэ бжэмышхышхуэм и ныкъуэ хэфлъхьи, котлетыр зыкIэрыщэщынукъым, IэфIи хъунущ, теплъэ дахи иIэнущ.
* * *
Кофе зэрагъавэ хьэкъущыкъум и кIуэцIыр кхъуэщыныфэ-фIыцIафэ мэхъу. Ар кIэрегъэкIыж псым лимон бзыгъэ хэлъу къэбгъэкъуалъэмэ.
* * *
Шхыныр щагъэхьэзырым кIэрисхьамэ, кIэструл кIуэцIым и лъабжьэр гъэкъэбзэжыгъуей щыхъу щыIэщ. Абы щыгъуэм кIэструлым шыгъушыпс иту жэщым щагъэт, пщэдджыжьым мафIэ щIащIэ, шыгъушыпсыр къагъэкъуалъэри, ар къабзэ мэхъуж.
* * *
Джэшыр ягъэвэн и пэ, псы щIыIэм хэзыгъэлъ щыIэщ. Апхуэдэу умыщIу занщIэу бгъавэмэ нэхъыфIщ, къэкъуэлъэн щIидзэмэ, псы щIыIэ тIэкIу зыбжанэрэ хэпкIэурэ. Джэшыр зэрыбгъавэм зэман нэхъыбэ текIуэдэнущ, ауэ шхыныр нэхъ IэфI хъунущ.
Нартыху вар Iэнэм щытралъхьэкIэ, япэщIыкIэ шыуаным илъ нартыху тхъафэм щыщ тепщэчым пIащIэу иралъхьэри, абы нартыхур тралъхьэ.
* * *
ДжэдыкIэ ивыкIар яшхырейуэ щытакъым, нэхъ яшхыр джэдыкIэ пхъампэт. Ар сэбэпщ зи тхьэмбыл узхэмкIэ, щIыIэ зыхыхьахэм дежкIэ.
* * *
Лэпсым шыпс къыхэфщIыкIыну фи гугъэмэ, лыр вэным зы сыхьэт ныкъуэ къэнэжауэщ абы шыгъу щыхэвдзэнур.
* * *
Лэпсым къытрищIэ тхъурымбэр, тэмэму укIэлъымыплъурэ, шыуан лъабжьэм етIысэхамэ, абы псы щIыIэ тIэкIу хэкIэ — ар и щхьэм къыдокIуеижри, тыншу къытыбохыж.
Ар пэжщ
Гуапагъэ щыIэмэ…
Гуапагъэ щыIэмэ, пхуэмыгуэшын щыIэкъым. Унэр, дыщыпсэу пщIантIэр, уэрамыр… къэралыр, дуней дыдэр — псори гуэшащ Iыхьэ-Iыхьэурэ, цIыху къэс и Iыхьэ къылъысу. ФIы защIэкIэ пхуэмыгуэшын гуэри щыIэкъым. Зэдауэ-зэзауэ хэмылъу, дахэкIэ дызэгурыIуэн хуей къудейуэ аращ. Ди ужь итхэм къахуэдгъэнэфынури аращ — ди фIагъыр е ди Iеягъыр. Дунейр къутэжыху псэун щыIэкъым. Ди дунейр дахэ щхьэ дымыщIрэ?
Зэмыгупсысыжхэр
ЦIыхур къэувынщи, нэгъуэщI зыгуэрым тепсэлъыхьу щIидзэнщ, абы нэхърэ нэхъ нэпсей, нэхъ къузгъун щымыIэу жиIэу. Абы жыхуиIам ухуэзамэ, абыи къыпхуиубынщ, япэу къопсэлъауэ щытам езым къыхужиIауэ щытар хужиIэжу. Езы тIур зэхуэзамэ, «зэхуэарэзыщ», я псэр зы чысэ илъ хуэдэ. ЦIыхум уигу хуилъыр езым жумыIэу, и щIыбагъкIэ ухуэпсэлъэныр зэрыикIагъэр ягу къэкIыркъым апхуэдэхэм. Делагъэщ нэгъуэщIым ухуэпсалъэкIэрэ уи щхьэр бгъэлъэпIэну. ЛъапIэ ухъуну абыкIэ? Уи дагъуэри пщIэжын хуейщ, уи щхьэ хуумыгъэфащэми. ИтIанэщ уи щхьэр лъапIэ щыхъунур.
Нэхущ Хьэжпагуэ.
ЦIыкIухэм факъыхуеджэ
Iуэхур дауэ зэрыблэжьынур?
Пщэдджыжьым Юрэ къэушащи, щхьэгъубжэм доплъ. Дыгъэ къопс. Махуэр уэфIщ.
ЩIалэ цIыкIуми гупыж ещI зыгуэр илэжьыну.
Мэгупсысэри щысщ: «Си шыпхъу цIыкIур псым итхьэлэу сэ къыхэсхыжамэ аратэкъэ!».
Абы хэту и шыпхъу цIыкIур къыбгъэдолъадэ:
— Юрэ, кхъыIэ, си гъусэу ныщIэкIи, тIэкIурэ къэ-кIухь!
— IукI, зэран укъысхуэмыхъуу сыгъэгупсысэ!
Хъыджэбз цIыкIум зигъэгусэри IукIыжащ.
Юрэ пещэ и гупсысэхэм: «Мы ди нанэ дыгъужьхэр къытеуэу, сэ ахэр фочкIэ сукIамэ аратэкъэ!».
Абдеж я нанэ къыбгъэдохьэ:
— Юрэ, хьэкъущыкъур зэщIэкъуэжыт.
— Уэри зэщIэкъуэж, сыхущIыхьэркъым сэ!
Фызыжьыр къеплъщ, и щхьэр игъэкIэрахъуэри, IукIыжащ.
Юрэ адэкIэ мэгупсысэ: «Уа, мы си Трезоркэ псыкъуийм ихуарэ сэ къисхыжамэ аратэкъэ!».
Абы ирихьэлIэу хьэ цIыкIур къыIуолъадэ. И кIэр егъэкIэрахъуэ: «Псы сегъафэ, Юрэ!» — жиIэ хуэдэщ.
— ЗыIуегъэх адэ! Зэран умыхъу, сэ согупсысэ!
Трезоркэ и жьэр зэтрипIэжри, пабжьэм хыхьэжащ.
Юрэ и анэм деж кIуащи, йоупщI:
— Моуэ зы IуэхуфI гуэр дауэ злэжьа хъуну?
Юрэ и щхьэм Iэ къыдилъэри, анэм жиIащ:
— Уи шыпхъу цIыкIур тIэкIу къешэкI, нанэ и гъусэу хьэкъущыкъур Iухыж, Трезор псы егъафэ.
Осеевэ Валентинэ.
ЗэзыдзэкIар Къагъырмэс Борисщ.
Интернетым дыкъыщоджэ
ЩытыкIэр зыхъуэжыфхэрщ гъащIэр зейр
Зэгуэрым пщащэр и адэм хуотхьэусыхэ:
— Си адэ, сезэшащ, гъащIэм гугъуехь, лъэпощхьэпо куэд сыщрохьэлIэ, абыхэм я хэкIыпIэхэр къэслъыхъуэурэ си щхьэр здэсхьынур сымыщIэжу сыкъэнащ. АфIэкIа къару сиIэжкъым. Сыт сщIэнур?
Адэр къыпыгуфIыкIри, пэшхьэкум кIэструлищ, псы ярыту, тригъэуващ. Зым пхъы хидзащ, зым джэдыкIэ хилъхьащ, ещанэм кофе хьэдзэ Iэбжьыб хикIутащ.
Дакъикъэ зыбжанэ дэкIри, пхъымрэ джэдыкIэмрэ къыхихыжащ, ещанэ кIэструлым хэлъа хьэдзэр зыхэвыхьа кофери кърикIащ.
— СыткIэ захъуэжа мыбыхэм? — щIэупщIащ адэр.
— Пхъымрэ джэдыкIэмрэ ващ, кофе хьэдзэхэр хэткIухьри, узэфэ хъун къыщIэвыкIащ.
— Хьэуэ, си хъыджэбз, уэ къызжепIар нэм илъагъу къудейращ. Быдэу щыта пхъыр псы къэкъуалъэм хэлъа нэужь, щабэ хъуащ, ткIуаткIуэу щыта джэдыкIэр вэри, быдэ хъуащ. Я теплъэкIэ захъуэжакъым, я зэхэлъыкIэр зрихьэлIа гугъуехьым — псы къэкъуалъэм — и зэранкIэ нэгъуэщI хъуащ. Апхуэдэщ цIыхухэри, къарууфIэу плъагъухэр зрихьэлIэ Iуэхум елъытауэ къарууншэу къыщIидзынкIэ хъунущ, нэхъ махэхэр, узэрыщымыгугъауэ зыкъагъэлъэгъуэныр зыхуэIуа щыIэкъым.
— Кофер-щэ? — щIэупщIащ хъыджэбзыр.
— Ар псом нэхърэ нэхъ гъэщIэгъуэнщ. Кофе хьэдзэхэр зыхэхуа щытыкIэм ебэнурэ, псы къэкъуалъэ къызэрыгуэкIыр, зыхуэдэ щымыIэ, псоми яфIэIэфI кофе ищIащ.
ЩыIэщ цIыху, зыпэщIэуэ гугъуехьым къимыгъэдзыхэу, зыдимыхъуэжу, атIэ а щытыкIэр езым ихъуэжрэ телъыджэ гуэр къигъэщIу.
Теплъэгъуэхэр
Мыгувэу жыгхэр къэгъэгъэнущ. Сурэтыр Къарей Элинэ трихащ.
Псалъэзэблэдз
ЕкIуэкIыу: 1. Чыцэм къыпыкIэ пхъэщхьэмыщхьэ гъуэжь гуащIэ цIыкIу. 4. Хьэцэпэцэхэм я щхьэкIэ. 7. Мэлым, бжэным я егъэзыпIэ. 8. КIуащ БетIал и поэмэ. 10. ГъущI быдэ лIэужьыгъуэ. Е … пыIэ. 11. Сосрыкъуэ къиша пщащэр. 13. … нэм , адэр — дэм хуэдэщ. 14. Дагъыстэн лъэпкъ: абы ящыщ куэд ди республикэм щопсэу. 15. Таурыхъхэм хэт фызыжь хьилэшы. 17. ХакIуитI зы … щIэзагъэркъым. 18. Егъэлеяуэ щыщIыIэ зэман. 20. Бостеяпхъэ, джанапхъэ. 22. ЩIы къиуда. 23. Бгырыпхыщхьэ. 24. ХадэхэкI. 25. Гъэмахуэм Iэщым я фэр изых бадзэжь. 26. Вакъэдыж Iэмэпсымэ. 29. Адыгэ сабийхэм папщIэ къыдэкI журнал. 31. Пшэр, зэпэхъурей. 32. … зиIэм, кIэи иIэщ. 34. Илъэс 18 ирикъуа щIалэщIэм и … кIуэгъуэщ. 36. Ефэндыхэм я нэхъыщхьэ, хеящIэ. 38. Къамэ, джатэ, … 40. … фермэ. 43. Чыцэм къыпыкIэ пхъэщхьэмыщхьэ фIыцIэ-къащхъуафэ хъурей цIыкIу. 44. КIыщым щIэт лэжьакIуэ. 45. Имычэзууэ дунейм къытехьа сабий цIынэ. 46. Адыгэ лъэпкъ.
Къехыу: 1. Напэншэм щхьэкIэ жаIэ: «И напэм … тебзащ». Е гъущI пIащIэ. 2. ЦIыху зекIуапIэм … къутахуэ телъщ. 3. Зи нэхэр куууэ ис цIыху. 5. Адыгэ тхакIуэ, усакIуэ, тхэн щIэзыдзагъащIэ ныбжьыщIэхэм я «Шыхулъагъуэ» литературэ зэгухьэныгъэм и къызэгъэпэщакIуэ. 6. Къэбэрдей-Балъкъэр мэкъумэш академием и ректору щыта. 9. Гъасэ щаIуэкIэ гъупщым нэхърэ нэхъ щабэу хьэцэпэцэм къыщIокI. 10. … лъакъуэ шкIэ иукIрэ? 11. … и анэ гъыркъым. Е ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ къэбэрдей къэрал драмэ театрым и джэгуакIуэ, КъБР-м щIыхь зиIэ и артист. 12. Дунейр … къызэрыхъуу, цIыхур уэрамым къыдэужьгъащ. 16. Тэрч районым щыщ къуажэ. 18. Дзапэ … 19. ЩIопщыкъурэ пэт, жьы … 20. Нысэ къызыхуашам ехъуэхъу хабзэщ: «Къуэбын-… фхухъу!». 21. Аргъынэ … и жагъуэщ, шынакъ кIы гъуанэр и щIасэщ. 27. Унэм щигъэзэщIэн хуейуэ, еджакIуэм … къратащ. 28. Тхьэв зэраху пхъэ. 30. … нэ хуащIати, «набдзэ» жиIащ. 33. «…, уэ фIыкIэ уигу сыкъэкIым, Си гъуэгу кIыхь хъуну къызэхъуэхъу»
— КIыщокъуэ Алим и усэ цIэрыIуэм щыщщ. 35. А къэкIыгъэм ху къыщIаIукI. 37. Таурыхъхэм хэт шы лъэрызехьэ: щыхуейм мэпсэлъэф, щыхуейм мэлъэтэф. 39. И … къурыкъуу ежьэжащ. Е и … мафIэ егъэуауэ къэсащ. 41. УэршэрынкIэ ирикъуа нэужь, щIалэхэр зэбгрыкIыжащ, щхьэж … и бжэн лъакъуэу. 42. Зи ныбжьыр фIыуэ хэкIуэта цIыхухъу.
Зэхэзылъхьар Мыз Ахьмэдщ.
Гъатхэпэм и 16-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу: 1. ХьэлIамэ. 4. Хъарбыз. 7. Уаз. 8. КIыгу. 9. Щыхь. 10. КуэнсапIэ. 11. Зейм. 13. Бжьиз. 16. Пхъу. 17. Набжэ. 18. Шху. 21. Лъостэн. 22. Къубатий. 25. Ущ. 27. Сэлэт. 29. Кхъухь. 30. Вынд. 32. Заур. 33. ХъумпIэцIэдж. 35. Лэч. 36. Щыкъу. 37. Бгъэ. 38. Тэрмэш. 39. Нэбгъэф.
Къехыу: 1. ХьэкIэзэпх. 2. Мылъку. 3. «Лъапсэ». 5. Аркъэ. 6. Зэхьэзэхуэ. 12. Мыл. 13. Бей. 14. Къундэпсо. 15. Iэмбатэ. 19. Боз. 20. Чий. 23. Рузвельт. 24. Тхьэрыкъуэф. 26. Уэд. 28. Мэз. 31. Iэбгъэ. 33. Хъурмэ. 34. Джатэ.
