Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
ШэкIэ щIа хугу хьэнтхъупс IэфI
Хугу лъэсар шыгъу зыхэдза псы къэкъуалъэм хакIутэ, зэIащIэурэ зэ къытрагъэкъуалъэ, тхъурымбэр къытрахыурэ. МафIэр щабэ ящIри, дакъикъи 10-12 хуэдизкIэ ягъавэ шыуаныщхьэр тепIауэ, зэзэмызи тхъурымбэр къытрахыурэ.
ИтIанэ шэ гъэпщта щIакIэ, фошыгъу халъхьэри, зэIащIэурэ зэ къытрагъэкъуалъэ. МафIэр щабэ ящIри, зэзэмызэ зэIащIэурэ хьэзыр хъуху ягъавэ.
Iэнэм фалъэм иту пщтыру трагъэувэ, тхъуцIынэ халъхьэ. ЩIакхъуэ е лэкъум дашх.
Халъхьэхэр (зы цIыху Iыхьэ): псыуэ — г 200, хугуу — г 50, шэуэ — г 450-рэ, фошыгъуу — г 15, тхъуцIынэу — г 25-рэ, шыгъуу — узыхуейм хуэдиз.
Адыгэ къэб цIынэ, фо икIауэ
Къэбыр ятхьэщI, гъущэу ялъэщIыж, и кIым деж и щхьэр хъурейуэ щыщхьэщагъэж, и кIуэцIым илъхэр кърах, абы изу фо иракIэри къыщхьэщагъэжар тралъхьэж, щIыIапIэ ягъэуври, къэб кIуэцIым фор хыхьэху щагъэт. Къэбыр хьэзыр щыхъуам и деж и кIуэцIым ит фор гъуэжьыбзэу, къэб шыпс Iувым ещхьу, щытщ. Апхуэдэу хъуа фори къэбри зэрызэхэлъу абдж хьэкъущыкъум иракIэри, и щхьэр тепIауэ щIыIапIэ ягъэув. Ар жьы зыхуримыкъухэм, зи тхьэмщIыгъу узхэм я дежкIэ хущхъуэфIщ: бжэмышх изурэ гунэщIу махуэм щэ ираф.
«Адыгэ шхыныгъуэхэр» тхылъым къитхыжащ.
Тыгъэ
Новеллэ
Нэху зэрыщрэ уэс къос! ЩIымахуэр къихьа къудейми, мазищми и щIыхуэр нобэ уэсым зытригъэкIын хуэдэщ. Дунейр щIыIэтыIэщи, унэм ущIэкIынуи ухуейкъым. ИтIанэми, нобэ сигу ислъхьа Iуэхухэр зэфIэзмыгъэкIмэ, мы тхьэмахуэм апхуэдэ хущIыхьэгъуэ сызэримыIэжынур сщIэрти, сыкъэтэджауэ зызохуапэ. Ауэ си Iэпкълъэпкъыр ерагъкIэ гъуэлъыпIэм къисхами, си псэр иджыри мэжей. Кофе пщтырым сыкъигъэбэдзэуэжа нэужь, си сумкэр къасщтэри, унэм сыкъыщIэкIащ.
ИлъэсыщIэр къызэрыблагъэм и щыхьэту, къалэр ихъуреягъкIэ гъэщIэрэщIащ. ДэнэкIи лентI зэмыфэгъухэр фIэлъщ, уэрамым ирикIуэ псейхэр уэздыгъэ щхъуэкIэплъыкIэ цIыкIухэм ягъэлыд. ЦIыхухэм, сыт щыгъуи хуэдэу, насыпрэ гуфIэгъуэкIэ щыгугъыу ИлъэсыщIэм зыхуагъэхьэзыр. Сэри арат, нобэ зыгъэпсэхугъуэ махуэу щытми, унэм сыдэмызагъэу сыкъыщIыдэкIар. Балигъ сыхъуу лэжьэн зэрыщIэздзэрэ, хьэл схуэхъуат фIыуэ слъагъу цIыхухэм ИлъэсыщIэм ирихьэлIэу саугъэт цIыкIухэр яхуэзгъэхьэзырыныр. Ахэр абы зэрыщыгуфIыкIхэр щыслъагъукIэ, хур хъыджэбзу зыкъысщыхъужырт. Псом хуэмыдэу, сфIэфIщ сабийхэр згъэгуфIэн. Си ныбжьэгъухэм, си благъэхэм я сабийхэм къахухэсхыну саугъэтхэм сегупсысурэ, сыщIыхьащ цIыкIухэм папщIэ хьэпшып Iэджэ зыщIэлъ тыкуэным.
Къупщхьэ гуащэ, машинэ цIыкIу, топ, фоч… Сатыр къэс щыплъагъу хьэпшыпхэр зым нэхърэ адрейр нэхъ гъэщIэгъуэнщ. А псом сащеплъкIэ, сабиигъуэм и лъапсэм сыкъыщыхутауэ къысфIощI. Сызыхуей хьэпшыпхэр къэсщта нэужь, сабий щыгъынхэр щащэ сатырым хуэзунэтIащ. Сэ сыт щыгъуи согъэщIагъуэ балигъхэм я щыгъынхэм нэхърэ сабийхэм ейр нэхъ дахэу зэрадыфыр.
Сатырым сымыпIащIэу срокIуэ. Си нэгум щIэтт мушкетёр щыгъынкIэ къэзгъэгугъа щIалэ цIыкIур. Ар а тыгъэм зэрыщыгуфIыкIынур си нэгу къыщIэзгъэхьэурэ, мащIэу сыпыгуфIыкIырт. Сызылъыхъуэ кIэстумыр мыгувэу къэзгъуэтащ. Ар къызэзыща хъыджэбзым, сыхуеймэ, саугъэтым хуэдэу зэрызэкIуэцIилъхьэфынур къызжиIащ. Ауэ, абы зэман хуейти, кассэм деж сыщымыту, адэкIэ щыгъынхэм сахэплъэну мурад сщIащ. Лъэпэд, вакъэ, пыIэ, кIэстум… ДэнэкIи щыгъунэжщ, къыхэх закъуэ!
Ауэ си нэр зытенар щыгъынхэратэкъым, атIэ сызытет сатырым и кIэм деж щыт хъыджэбз цIыкIурат. Ар бгъэдэтт хъаныпхъухэм яхуэфащэу къэплъытэ хъуну бостей хужь дахэм. Хъыджэбз цIыкIур илъэсипщIым итыгъэнт, и щхьэц фIыцIэ утIэрэза цIыкIухэм къупщхьэ гуащэм ещхь ящIырт. Тыкуэным цIыхур щIэзт, дэнэкIи лъэ макъ, Iэуэлъауэ къыщыIурт, ауэ абы зыми гу лъитэ хуэдэтэкъым. Хъыджэбз цIыкIум дежкIэ иджыпсту щыIэр а зырат, икIи и Iэ цIыкIухэр абы иригъажэрт. Мис апхуэдэ нэкIущ цIыхум иIэр, зыхуейр къыщылъымысым деж!
— Линэ, — къыбгъэдыхьащ абы и анэр. – Щхьэ зыкъэзбгъэлъыхъуэрэ? НакIуэ, бостей гуэрым уезгъэплъынущ…
— Мамэ, — жи а цIыкIум. — Мис, къэзгъуэтащ сызыхуей бостейр. Мыбы нэхъ дахэ мы тыкуэным щIэлъкъым…
Ауэ анэр бостейм и уасэм еплъри, абы нэхъ дахэ щымыIэми, ар иджыпсту къызэрыхуэмыщэхунур къыщыгурыIуэм, нэщхъей къэхъуауэ, пхъум зыхуигъэзащ:
— Линэ, уэрэ сэрэ дызэгурыIуатэкъэ?! Иджыпсту ди ахъшэм къыщIэкI къыдощэхури, иужькIэ ахъшэ нэхъыбэ дыщиIэм деж иджыри зы къэтщэхунщ.
Анэм и псалъэхэр игу иримыхьыщами, абы и жагъуэ имыщIын щхьэкIэ, бостейм иджыри зэ хуеплъэкIыжри, Линэ цIыкIур и анэм и ужь иувэжащ.
Си гур къызэфIэнауэ сыщытт! Ди гъащIэм гъэщIэгъуэну Iуэху куэдым къыщытрегъэзэж. Зэуэ си нэгу къыщIэувэжащ, илъэс тIощI ипэкIэ апхуэдабзэу бостей хужьым еплъу тыкуэным щIэта хъыджэбз цIыкIур… ИлъэсипщI сыхъуу арат абы щыгъуэ. ИлъэсыщIэр къэблагъэрт. Ди классым абы ирихьэлIэу спектакль цIыкIу игъэувыну и пщэ къыдалъхьат. Дэ дгъэхьэзырат хъаныпхъухэм, хъаныкъуэхэм ятеухуа таурыхъхэм я зым къытетщIыкIа спектакль кIэщI цIыкIу. Ди классым нэхъыфI дыдэу еджэу щIэсыр сэрати, абы къыхэкIыу хъаныпхъум и ролыр къыслъагъэсат. ИлъэсипщIым ит хъыджэбз цIыкIум дежкIэ ар щIыхьышхуэт. Сэ къысщыхъурт си бостейм нэхъ дахэ зыщыгъ щыIэн хуэмейуэ.
МахуитI дэкIмэ, ди спектаклыр къэдгъэлъэгъуэнути, мамэрэ сэрэ тыкуэным дыкIуащ бостей къэтщэхуну. СызэрыщIыхьэуи къэслъэгъуащ ар! Къупщхьэм къыхэщIыкIа хъыджэбзым щыгът си нэр зытена бостейр! Ар хужьыбзэт, щэкIым къыхэщIыкIа удз гъэгъа цIыкIухэм ягъэщIэращIэрт. Сытым хуэдэу дахэ сыхъунут, ар сэ сщыгъамэ!
— Мамэ, — седжащ си анэм. – Къэзгъуэтащ сызыхуей бостейр, нэгъуэщIхэм зыми уемыплъ.
Ауэ анэр апхуэдэу егупсысыртэкъым. И бохъшэм дэлъ ахъшэр къибжри, абы жиIащ:
— Ленэ, нэгъуэщI бостей къыхэдгъэх. Иджыпсту мамэ апхуэдиз ахъшэ иIэкъыми аращ. Ауэ адрей мазэм улахуэр къызэрызату, дыкъэкIуэнщи, къэтщэхунщ. Хъункъэ, си хъыджэбз цIыкIу?!
Анэм и жагъуэ сымыщIын щхьэкIэ, хъунщ, жысIэри, нэгъуэщI бостей къэтщэхуащ. Ари дахэт, мыщIэкIэ гъэщIэрэщIат, ауэ адрейм апхуэдизкIэ сехъуэпсати, зыми си гур хыхьэжыртэкъым. Тыкуэным дыкъыщыщIэкIыжым, иджыри зэ сыхуеплъэкIыжащ бостейм. Мамэ си щытыкIэм гу лъимытэу, дауи, къэнатэкъым. Ауэ, абы а бостейр къызэрысхуимыщэхуфар игу къызэреуэнур сщIэрти, зыри жысIакъым. Унэм дыкъэкIуэжыхуи, а пщыхьэщхьэми сегупсысащ абы. Си нэгум щIэкIыртэкъым удз гъэгъа цIыкIухэм ягъэщIэращIэ бостей зыкъизыхыр.
ЕтIуанэ махуэм школым сыкъикIыжа нэужь, мамэ гуфIэу къыспежьащ:
— Ленэ, иIэ, псынщIэу шхэ, уи бостейр къэтщэхуну дыкIуэнущ тыкуэным!
А псалъэхэр апхуэдизкIэ гуапэ сщыхъуати, сышхэнуи сыхуеижтэкъым. Ахъшэр къыздрихамкIи сыщIэупщIэну сигу къэкIакъым. Бостейр зыфIэлъым къыфIахыу щыстIэгъэху сыпIащIэрт. Си нэхэр уэздыгъэ цIыкIум хуэдэу лыдырт, си нэгум гуфIэгъуэр къищырт. Спектаклым сэ нэхърэ нэхъ дахэ хэмытауэ къысщыхъурт. Псом хуэмыдэу си классэгъу хъыджэбз цIыкIухэр абы къеплъу щыслъагъум деж, си гур къилъэтырт. Бетэмал, дамэ сиIамэ, сылъэтэнтэкъэ иджы! Абы и ужькIэ илъэс Iэджэ дэкIыжа нэужьщ къыщысщIар мамэ бэлъто хуабэ щхьэкIэ игъэтIылъа ахъшэмкIэ а бостейр къызэрищэхуар.
Мис иджыри апхуэдэ зы хъыджэбз цIыкIу! Абы зыкIи фIэмыгъэщIэгъуэн бостейр фIэзэшыгъуэу зэпеплъыхь. Сыту сыхуейт бостейм щеплъым а сабийм и нэгум къриха гуфIэгъуэм иджыпсту къытригъэзэжыну! Сэ къыхуэсщэхунут ар сыгуфIэжу, ауэ и анэм къызэрыщыхъунур сщIэркъым! Мыбы нэгъуэщI бгъэдыхьэкIэ гуэр къыхуэгъуэтын хуейщ! Зэуэ си щхьэм къихьа гупсысэм сыщыгуфIыкIыжу, тыкуэнтетхэм я зым селъэIуащ я нэхъыщхьэм къысхуеджэну…
Тыкуэным и нэхъыщхьэм и къуэдзэр зэанэзэпхъум ябгъэдыхьэри, яжриIащ:
— Фи махуэ фIыуэ! Нобэ ди тыкуэным акцэ щокIуэкI: щитIрэ етхуанэ щэхуакIуэм зыхуей дыдэ хьэпшып гуэр къыхихыну хуитщ! НобэкIэ ар фэращ. Абы къыхэкIыуи, апхуэдэ хуитыныгъэ фыдот.
Анэм зыгуэр жиIэным пэмыплъэу, Линэ цIыкIу щIэупщIащ:
— Бостейми хъуну?!
И бостей дахэр зэралъхьэным темыпыIэу ежьэ хъыджэбз цIыкIум иджыри зэ сыхуеплъэкIыжри, къэс- щэхуа хьэпшыпхэр сIыгъыу тыкуэным сыкъыщIэкIыжащ. Ущысабийм деж насыпыфIэу зыкъэплъытэжын папщIэ, сыту мащIэ узыхуейр! Балигъ дыхъуа нэужь, апхуэдэу щхьэ дыщымытыжрэ?!
ГъукIэ Маринэ.
ГушыIэ
Щхьэр хъужмэ, ныбэр узыжынкъым
Индрис махуэ гуэрым Хъуэжэ деж кIуащ:
— Уа, Хъуэжэ, си ныбэр схуэбгъэхъужтэмэ… Дыгъуасэ кIапэ мывэрэ пхъэщхьэмыщхьэ цIынэрэ сшхати, ныбэ уз сищIауэ нэху щыху сигъэжеякъым, хущхъуэ гуэр уимыIэу пIэрэ? — жиIэри.
Хъуэжэ нэмэз щыгъэр къищтэри, зыгуэрхэр щэхуу къибжурэ, Индрис и щхьэм епщэу щIидзащ.
— Зи узыгъуэ кIуэдын, Хъуэжэ, си щхьэм лажьэ иIэкъым, си ныбэращ узэпщэнур, — жеIэ зи ныбэр къыхэлъадэ Индрис.
— Сызэпщэр сэ сощIэж. Ныбэм сыт и лажьэ, лажьэ зиIэр зэдэпшх хъунумрэ мыхъунумрэ зэхэзымыгъэкIыф щхьэращ. Щхьэр хъужмэ, ныбэр узыжынкъым, — жиIащ Хъуэжэ.
Махуэ Iэлисэхь.
ЖыIэгъуэхэр
Фо зиIэр нэгъуэщI IэфI мэлъыхъуэ
Ер вы бжьакъуэм къикIыу жаIэ щхьэкIэ, ар къызэрыкIыр цIыху псалъэрщ.
ГъащIэм и IэфIагъым хуэдизи и дыджагъщ.
Ахъшэ и куэд щхьэкIэ, бохъшэ къыхуэщэхуртэкъым.
Мывэ хъурейр уи япэкIэ бгъэжэн хуей хъумэ, нэхъ цIыкIуу къыхэх, ущIегъуэжынкъым.
Къамэ зыгъэдалъэ нэхърэ, акъыл зыбгъэдэлъ.
Щхьэ зимыIэ цIыху щыIэкъым, акъылыр зыхуримыкъу гъунэжщ.
Мыхъуапсэу псэу щыIэкъым.
Фо зиIэр нэгъуэщI IэфI мэлъыхъуэ.
ЗэгурыIуэ здэщымыIэм сыт хуэдэ Iуэхури щыхьэлъэщ.
Сымаджэр узыншэм йохъуапсэри, узыншэр мылъкум щIохъуэпс.
«Пщэдей» псалъэр куэдрэ къыбжезыIэм укъигъэпэжыну ущымыгугъ.
КIурашын Алий.
Къуажэхьхэр
Зи кум хъуаскIэ щызелъатэ
Шхыныгъуэм хэкIуадэ,
Зи IэфIыр мыкIуэд.
* * *
ГъэшхэкIым къыхах,
Бжей чеижьым ибзахэ,
Кърахыжмэ, гъуэмылэ.
* * *
Зи кум хъуаскIэ
щызелъатэ,
Зи щхьэм хуабэ
телъэтыкI.
* * *
Тафэ фэзэхъуэкI,
Гъавэ бэву къыщагъэкI.
* * *
Жыг къудамэм кIэрапхэ,
КIэрыпхауэ зелъатэ.
* * *
Гъэшым и курых,
Шащхьэм къытрах.
Зэхэзылъхьар Щоджэн Леонидщ.
Жэуапхэр: Фошыгъу. Кхъуей. Хьэку. Хьэсэ. Хъыринэ. Шатэ.
Къэбэрдей лыкIуэхэр. Пасэрей урыс миниатюрэ. 1557 гъэ
Зы уэрэдым и хъыбар
Мы уэрэдыр ди гъащIэм къызэрыхыхьэрэ илъэс блыщIым щIигъуащ. И къежьапIэ хъуар къыщыслъыхъуэм, срагъэдэIуащ абы и тхыдэм теухуауэ КъардэнгъущI Зырамыку плёнкэм тригъэтхэжа хъыбарым. Ар нэхъ гъэкIэщIауэ фи пащхьэ изолъхьэ.
«1945 гъэм, Хэку зауэшхуэр иухыу къэзгъэзэжа нэужь, Налшык дэт шхапIэхэм ящыщ зым сыщIыхьат си ныбжьэгъу щIалэ си гъусэу — щыжеIэ хъыбарым Зырамыку. — Абы щIэст зы пшынауэ щIалэ. ЛъэпкъкIэ ар татхэм ящыщт, Навахов Щамилт и цIэр. Мис абдеж япэ дыдэу абы игъэзащIэу «НэфIыцIэ» уэрэдым и макъамэр щызэхэсхащ.
1949 гъэм унафэ ящIащ адыгэ уэрэдыжьхэр зэхуэхьэсыжын хуейуэ. ИкIи а гъэ дыдэм гъатхэпэм и 3-м Къэбэрдейм къуажэу итыр къызэхэткIухьын щIэддзащ. Джылахъстэнейм щедгъэжьауэ дыкъекIуэкIыурэ Куба дыкъэсауэ зи ныбжьыр илъэс 17-м ит Дал ФатIимэт пшынэкIэ дежьууэ мы уэрэдыр дигъэтхауэ щытащ. Ар радиом щIэх-щIэхыурэ къатын щIадзащ икIи цIыху куэд къытхуишащ: «Мы уэрэдыр дэращ зейр», — жаIэурэ. Ар икIи гурыIуэгъуэщ. Зы едзыгъуэ зым итхрэ зыщIыпIэ щыжиIамэ, адрей къыкIэлъыкIуэр зэман гуэр дэкIауэ нэгъуэщIым щиусыжи щыIэт. Апхуэдэущ цIыхубэ уэрэдхэр зэраусу щытар.
1956 гъэм уэрэджыIакIуэ цIэрыIуэхэу ШэджыхьэщIэ Лолэрэ Къудей Фаризэтрэ зэгъусэу уэрэдыр ягъэзащIэу ирагъэтхри, радиом и гъэтIылъыгъэм халъхьащ. А зэманым къыщыщIэдзауэ нобэр къыздэсым ущIэмыупщIэ ар зыгъэзэщIа уэрэджыIакIуэм я бжыгъэм!»
Илъэс 72-рэ зи ныбжь уэрэдыр нобэми щIэщыгъуэщ. Ар ягъэзащIэ ЗэшэкIуу Розэ, Тхьэгъэлэдж Светланэ, нэгъуэщIхэми.
КIунтIыщ-ХьэпцIэ Аннэ.
Шыгъуэ цIыкIуми и щхьэр ещI(ы)рэ,
Сэ хэт мыгъуэмэ зыхуэсщIыну.
Си НэфIыцIэми сытокIуадэ мыгъуэ, уей.
Лъагъуныгъэр мыдахагъэ,
Лъагъуныгъэр мыIеягъэ,
Си псэм IэфIурэ уилъэгъуащ иджы, уей.
Пшынэ макъыр гум сфIыхохьэ,
Псэм хыхьауэ лъагъуныгъэр
Уэ пхуэсщIатэкъэ, си НэфIыцIэ, жи, уей.
Бэлътоку кIапэр хызодыкIыр,
Си нэпситI(ы)ри къысфIыщIэкIыурэ,
Си НэфIыцIэр спагъэкIащ иджы, уей.
Услъагъуну си нэр къокIыр,
Услъэгъуами, си фэр покIыр.
СыптолIапэри, си НэфIыцIэ, жи, уей.
СыкъыщIокIри мазэм соплъри,
СыщIохьэжри согъуэлъыжыр,
Семызэгъыурэ нэху согъэщ иджы, уей.
Си НэфIыцIэри яфэдахэкъым,
ЩIалэ дахэри зыми ядэкъым,
Псэм фIэIэфIыр нэм фIэдахэщ, жи, уей.
Сыдоплъейри, вагъуэр собжыр,
ЩIалэу щыIэр зэпэзвгъэбжи,
Си НэфIыцIэри къыслъывгъэс, мыгъуэ, уей.
Псалъэзэблэдз
ЕкIуэкIыу:1. Къэбэрдей-Балъкъэрым узыншагъэр хъумэнымкIэ и министр. 8. Адыгэ сабийхэм папщIэ къыдэкI журнал. 9. Сату щIапIэ. 11.. Уи щхьэ мыузым … иумышэкI. 12. БгитI зэхуаку. 13. Пхъэщхьэмыщхьэ плъыжь цIыкIу. 16. ГъэшхэкI. 17. Скульптор цIэрыIуэ ТхьэкIумащIэ Михаил, Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэ тхакIуэ Теунэ Хьэчим, критик щэджащэхэу Сокъур Мусэрбий, ХьэкIуащэ Андрей, усакIуэ Къэжэр Пётр сымэ я къуажэ. 19. Адыгэ псалъэжьым зэрыжиIэмкIэ, апхуэдэ цIыхур щыту малIэ. 20. Шым и кIуэкIэ. 21. Жыг къэтIэпIам и нэщэнэ. 25. Ефэндыхэм я нэхъыщхьэ, хеящIэ. 26. Къуажэ, псыежэх. 27. Узыдэмыхьэ къуэладжэ … дэзщ. 30. Адыгэ таурыхъхэм узыщрихьэлIэ фызыжь хьилэшы. 31. Зи … исым и уэрэд жеIэ. 32. Совет Союзым и ЛIыхъужьхэмрэ Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужьхэмрэ ирату щытащ «Дыщэ … » медалыр. 33. … лъакъуэрэ джэд лъакъуэрэ зыубыда щыIэ? 35. Апхуэдэ транспорткIэ укIуэфынущ Америкэм е Японием. 38. Пасэрей Iэщэ зэрыпыджэ. 42. Гъатхэ …-сэныр и чэзум зэфIагъэкIащ. 43. Уэс зэратхъу. 44. … зытеха къэбыр нэхъ IэфI мэхъу. 45. Iэщым и кIуэцIфэцIым къыхэщIыкIа шхыныгъуэ.
Къехыу:2. Щхьэусыгъуэ гуэркIэ жылэм дэкIауэ мэзым е къурш щIыналъэм зыщызыгъэпщкIу цIыху. 3. Хьэкъущыкъу. 4. Зиусхьэн лъэпкъ. 5. УнафэщI къытхуагъэкIуам … зэрына хузэрыхыркъым. 6. Псы Iуфэхэр зи псэупIэ, бдзэжьейр зи шхыныгъуэ хьэкIэкхъуэкIэ, метр ныкъуэ хуэдиз и кIыхьагъыу. 7. Зи пхъэр щабэ жыг лIэужьыгъуэ, Налшык и уэрамхэм щыкуэду. 10. ЩоджэнцIыкIу Алий и поэмэ цIэрыIуэм хэт Мадинэ фIыуэ илъэгъуа щIалэ. 14. Къуалэбзу пщэ кIыхь, лъакъуэ псыгъуэ кIыхь. 15. Бом къыщIэIукIащ шым и … макъ. 18. ХадэхэкI. 19. Ингуш Республикэм и лIыщхьэ. 20. Зи суд ящIэ цIыхум къыщхьэщыжыныр зи къалэн. 22. … мастэ е цы … 23. Языныкъуэ пхъэщхьэмыщхьэхэм я кум илъщ. 24. Iэпслъэпс. 28. Мэш хьэуазэ. 29. ДжэдыкIэ … е жыг … 33. Сэхуран купщIэм къыхэщIыкIа шхыныгъуэ IэфI. 34. Мэл зыхэвэ нэхърэ … зыхэпкIэ. 36. Мы гъэм зи ныбжьыр илъэс 75-рэ ирикъу композитор, ПащIэ Бэчмырзэ и пхъурылъху. 37. Лажьэ зимыIэм пцIы теплъхьэмэ, … къэпхьынущ. 39. Пасэрей фоч. 40. ГушыIэр … и щIасэщ. 41. Шэ е псы зэрызэрахьэ кумбыгъэ.
Зэхэзылъхьар Мыз Ахьмэдщ.
ЩIышылэм и 21-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу:3. Пкъынэ. 5. Жьыбгъэ. 8. Пшэ. 10. Сэмб. 11. Ясир. 12. Хур. 13. ХущIэ. 15. Гъупщ. 17. Чы. 18. Быф. 19. Пшапэ. 21. ЩIагъ. 24. Магъ. 25. Iушэ. 26. МэкI. 29. ХъэтI. 30. Хьэмыку. 32. Жьым. 33. Щы. 34. Къута. 36. Бэдж. 37. Хьэ. 40. Блэр. 41. Ябгэ. 42. Абэ. 43. Фызыжь. 44. КIэрэф.
Къехыу: 1. ХьэпащIэ. 2. Бжьэдыгъу. 4. Къамэ. 6. Гъасэ. 7. Псыхуабэ. 9. Къуршыбгъэ. 14. ЩIэп. 16. Пхъэ. 20. Ахъшэм. 22. Гугъэ. 23. Умэ. 27. Пхъэщабэ. 28. ХъумпIэцIэдж. 30. Хьет. 31. Кугъуэ. 35. Аргуажьэ. 36. БажэкIэ. 38. Хьэсы. 39. Губгъуэ.
