ЛIэщIыгъуэхэм къадекIуэкI
И мыхьэнэр зэм яIэту, зэм ягъэлъахъшэу илъэс куэд хъуауэ дунейм щагъэлъапIэ ГуащIэрыпсэухэм я зэакъылэгъуныгъэм и махуэр, иджы зэрыжаIэщи, Гъатхэмрэ Лэжьыгъэмрэ я махуэр. Дэтхэнэ Iуэхум хуэдэуи абы, зэрыгурыIуэгъуэщи, щIэдзапIэ иIэщ.
1886 гъэм накъыгъэм и 1-м США-мрэ Канадэмрэ я уэрамхэм дыхьащ я гъащIэм хэлъ зэхуэмыдэныгъэмрэ къыкIэлъызэрахьэ залымыгъэмрэ зыхуэмыхьыж гуащIэрыпсэу минхэр. Абыхэм къагъэувырт я гуащIэдэкIым хуэфэщэн улахуэ иратыну, я лэжьэгъуэ зэманри сыхьэти 8-м хуагъэкIуэну. ЩIыпIэ куэдым зэрызекъуэхэр къыщыхъуащ. Мылъкушхуэ зыбгъэдэлъхэм сыт и лъэныкъуэкIи къащхьэщыж властым дичыхыну и мурадтэкъым. Псом хуэмыдэу щызэпэщIэуващ зи фэр фIыцIэ цIыхухэр куэду щыпсэу Чикагэ. Абы лъы щагъэжащ: полицэм, сабийхэри цIыхубзхэри яхэту, зэтриукIащ зи мыарэзыныгъэр къэзыгъэлъагъуэу уэрамхэм къыдэхьа цIыхухэр. Апхуэдэ хьэкIэкхъуэкIагъэ зэрызэрахьар дуней псом щызэлъащIысащ. А зэманым псэуа еджагъэшхуэ, тхакIуэ, узэщIакIуэ цIэрыIуэ куэдым жаIащ ар ягу зэрытемыхуэр. 1889 гъэм II Интернационалым накъыгъэм и 1-р игъэуващ лажьэншэу хэкIуэдахэр ягу къыщагъэкIыж махуэу. ИужькIэ ар хуэкIуащ ГуащIэрыпсэухэм я зэакъылэгъуныгъэм и дунейпсо махуэм.
ЦIыхухэр хуабжьу щыдакъузэ Урысей империеми а махуэр щагъэлъапIэрт, лэжьакIуэбэр щIыпIэ-щIыпIэхэм щэхуу щызэхуэсурэ. Полицэр хъийм зэрикIам щхьэкIи къагъанэртэкъым. Япэ дыдэу хуиту, пэрыуэншэу накъыгъэм и 1-р щагъэлъэпIар Октябрь революцэр текIуа иужькIэщ. А зэманым гъуэгу игъуэтакIэт «Фабрикэхэмрэ заводхэмрэ рабочэхэм, щIыр мэкъумэшыщIэхэм етын!» къыхуеджэныгъэм.
Абы лъандэрэ псы куэд ежэхащ, куэдым зихъуэжащ. Накъыгъэм и 1-р Совет къэрал абрагъуэм и махуэшхуэ нэхъыщхьэхэм ящыщ зы хъуащ. Илъэс къэс а махуэм Москва Дзэм и парад, щIыналъэ псоми пэкIухэр щрагъэкIуэкIырт. Мы гуфIэгъуэм апхуэдизу лъабжьэшхуэ игъуэтати, ар къызэтенащ СССР-ри социалист ухуэкIэри лъэлъэжа и ужькIи. Ар къэнащ цIыхухэр псэукIэкIэ зэхуэдэн зэрыхуейм и дамыгъэу, абы и гъуазэу.
Пэжщ, мы зэманым Гъатхэмрэ Лэжьыгъэмрэ я махуэм къэувыр мащIэщ, «Къэрал псоми я пролетархэр, фызэгухьэ!» жаIэу къыхураджэу. Дэ дызыщIапIыкIа лъапIэныгъэхэри щыIэжкъым, езы пролетариатым хуэдэу. Ар щхьэусыгъуэ куэдым къыхэкIащ. Абыхэм ящыщ языныкъуэхэр къэдгъэлъэгъуэнщ.
Псом япэу къыхэдгъэщынщ дуней псор зыгъэзджызджа Октябрь революцэм зи сэбэп хэлъар США-мрэ КъухьэпIэ Европэмрэ я гуащIэрыпсэухэр зэрыарар. Апхуэдэ дыдэу езыхэм я дежи цIыхухэм зыкъыщаIэтыным щышынэри, абыхэм хьэкIэкхъуэкIагъэ зыхэлъ хабзэхэр щагъэкIуэдыжащ. Властхэм я гулъытэр хуагъэзащ цIыхухэм зэхуэдэ хуитыныгъэ яIэным, ахэр зыхуейр ягъуэту псэуным. ЖыпIэ хъунущ ар абыхэм къайхъулIауэ. Псалъэм и хьэтыркIэ, IэнатIэ пэрыт дэтхэнэ американми и лэжьэгъуэ зы сыхьэтым доллари 8 нэхърэ нэхъ мащIэ ират хъунукъым. КъухьэпIэ Европэми щытыкIэр щыапхуэдэщ. КIэщIу жыпIэмэ, жьыри щIэри щыпсэун папщIэ, абыхэм Iэмал псори щыIэщ.
Зэм Граждан зауэм, зэм Хэку зауэшхуэм, зэми зэхъуэкIыныгъэ мышыухэм я Iэужьхэр гъэкIуэдыжыным яужь ита ди цIыхухэр псэукIэ и лъэныкъуэкIэ къэрал зызыужьахэм куэдкIэ къакIэрыхуащ. АрщхьэкIэ, урысейхэр сыт щыгъуи фIым щыгугъыу, абы пэплъэу къогъуэгурыкIуэ. Абыхэм я фIэщ мэхъу апхуэдиз лъэщагъ зыбгъэдэлъ, къулеигъэ ин дыдэхэр зиIэ ди къэралыр зэгуэр лъэ быдэкIэ зэрыувынур. Мис а гугъэфIхэм ехьэлIащ Накъыгъэм и 1-м дгъэлъапIэ махуэшхуэри.
ШАЛ Мухьэмэд.
