Ислъамым и нур
Щапхъэ
Муслъымэныгъэм и лъагъуэ дахэм тет бзылъхугъэ
Зеикъуэ къуажэм къыщалъхуа Унэж Мусаб ипхъу Майе зэрысабийрэ ислъам диным псэкIэ пэгъунэгъуу къэтэджащ. Абы и адэшхуэ-анэшхуэмрэ адэ-анэмрэ муслъымэныгъэр яфIэфIу, абы и лъагъуэ дахэм тету къэгъуэгурыкIуахэщ.
Майе и ныбжьыр илъэс 14-м иту и анэр дунейм ехыжащ, гу щихуэну хунэмысу. Школыр ехъулIэныгъэкIэ къиухащ. ИужькIэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым химиемкIэ и къудамэм IэщIагъэ щызригъэгъуэтащ. ФIыуэ илъагъуу къыхиха и IэнатIэм илъэс зыбжанэкIэ ирилэжьащ.
— Си анэр пасэу щысIэщIэкIам, дунейр къыстеункIыфIауэ къысщыхъуат, ауэ Алыхьым фIыщIэ ин хузощI унагъуэ насып дахэ къызэрызитамкIэ, — жеIэ Майе. — Си гуащэ-тхьэмадэм зэи срагъэхъуэпсакъым анэ зыщхьэщытхэм, я быным хуэдэу къысхущытащ. Псэ хьэлэлу, бзэ IэфIу къызэрызбгъэдэтам ахэр жэнэт Iыхьлы ищIауэ Тхьэм къыщIигъэкI.
Си тхьэмадэ Къамбий Назир Къубэ-Тэбэ къуажэм дэт мэжджытышхуэр ухуэным жыджэру хэтащ. Уеблэмэ, а Iуэхур къызэзыгъэпэщар аращ. Къуажэм хыхьэри, сом зырызыххэу къыхихащ мэжджытым ирахьэлIа мылъкур, езым къыхэхъуэри абы хилъхьащ. Еш имыIэу си тхьэмадэр телэжьащ мэжджытыр зыхуей хуэзэу лэжьэным.
Майе КъурIэн еджэкIэ зригъэщIащ, и нэмэзри нэщIри зэи блимыгъэкIыу къабзэу зэрехьэ. ФIыуэ илъагъуу зригъэгъуэта и IэщIагъэри IэщIыб ищIри, нэгъуэщI лэжьыгъэ пэрыуващ. И нэ къыхуикIыу зэригъэщIа КъурIэныр и гум хыхьащ икIи гъащIэм хуиIа еплъыкIэм зихъуэжащ. ЗыхузэфIэмыкIыж лIыжь-фызыжьхэм, зеиншэхэм сыт и лъэныкъуэкIи Майе нобэ ядоIэпыкъу. Зи документ мытэмэмхэм, е зимыIэжхэм ахэр яхузэрегъэпэщыж, дохутырым мыкIуэфхэр ешэ, ныбжьрэ узыншагъэкIэ къарууншэ хъуахэм сыт и лъэныкъуэкIи защIегъакъуэ.
— Гу зыщызмыхуэу дунейм ехыжа си анэмкIэ сызыхуэныкъуэ хуэбагъыр зыхузэфIэмыкIыж лIыжь-фызыжьхэм ядэзгъуэту къысщохъу. Ахэр зыгуэркIэ къыпщыгугъыу къызэроплъ я нэхэм ущыщIэплъэм и деж гур якъутэ, ауэ сыт ищIысми зы мащIэ гуэркIэ гулъытэ яхуэпщIамэ, я нэгум кърих гуфIэгъуэр щыплъагъукIэ къыбгуроIуэ блэжьар насыпу щыIэм зэращхьэр, уи IэдакъэщIэкIым фIэкIа дуней нэпцIым зыри зэрызыдытумыхыфынур, — жеIэ Майе.
КъурIэн лъапIэм дызыхуриджэр аращи, фIы пщIэмэ, къыпэкIуэ фIыгъуэр щыдгъуэтыжынущ ДыкъэзыгъэщIам и деж, Iей тщIэми дызыхуэзэжынур аращ. Алыхьыр арэзы щIыным телажьэ бзылъхугъэ гумащIэм бын нэщIэбжьэ имылъагъуу, и унагъуэ дахэм гу щихуэну Тхьэм дыхуолъэIу.
АФIЭУНЭ Динэ.
Алыхьым и лIыкIуэхэм ятеухуа хъыбархэр
Нухь бегъымбар
Фания бин Мухьэммэд аль-Макки
ТхьэнэпцIхэм я телъхьэхэм зэрапэщIэтар
Алыхь Лъагэм и лIыкIуэхэр щыпсэуар зэман зэмылIэужьыгъуэщ. Iэдэм иужькIэ щIэблэ зыбжанэм захъуэжащ, цIыхухэм я бжыгъэм хэхъуащ. Дунейм къытехъуащ къуажэхэр, къалэхэр, цIыхухэр унагъуэрэ лъэпкъыу зэкъуэувэ хъуащ. Алыхьым къызыхуриджахэр, IэдэмкIэ цIыхухэм яIэригъэхьахэр, тхьэр зи фIэщ хъухэм я дежкIэ хабзэт. АрщхьэкIэ щыгъупщэхым хуэдэ хьэл-щэныр цIыхум игъащIэкIи къыхэнащ. Iиблисым ар къигъэсэбэпащ икIи Езым фIэ- кIа зыми зыхуамыгъэщхъыну Алыхьым къахуигъэувар цIыхухэм хуэм-хуэмурэ ящыгъупщэ хъуащ. Ар къызэрыхъуар мыпхуэдэущ, Алыхьращ ар нэхъыфIу зыщIэр.
Зи хъыбар къыфхуэтIуэтэну Нухь бегъымбарыр дунейм щытетам абы щыпсэуащ Алыхьыр зи фIэщ хъуа пщIэшхуэ зиIэ лIитху. Ахэр Вад, Суа, Йагус, Йааук, Наср сымэщ. Ахэр псэурт Iэ- дэм бегъымбарым къызыхуриджахэр зыщамыгъэгъупщэу, пэжыщIэу, цIыхухэм яхуэхьэлэлу, псом ящхьэращи, тхьэр зи фIэщ хъуа лэжьыгъэр фIыуэ зылъагъу цIыхум мэжэщIалIагъэ- рэ хьэзабрэ зыхимыщIэу псэун папщIэ дунейр зэтезыухуа Алыхьым и гущIэгъур ягу ихуртэкъым.
Пэжу зэрыпсэун хуейм и щапхъэ абыхэм ягъэлъагъуэрт икIи цIыхухэм пщIэ къыхуа-щIырт — сыт хуэдэ IуэхукIи, псом хуэмыдэу, Алыхь Лъагэм хуэпщылIынымкIэ, абыхэм зрагъэщхьыну хущIэкъурт.
АрщхьэкIэ а пщIэ лъагэ зиIэ диныр зи фIэщ хъуа цIыхухэр дунейм щехыжыну зэманыр къэсащ. Ахэр зылъытэу щыта цIыхухэм, къащIэхъуэ щIэблэхэм тхьэр быдэу зи фIэщ хъуа а цIыхуитхур ящымыгъупщэн папщIэ, я теплъэхэр къызыхэщ фэеплъ сын хуагъэуващ. А сынхэр зыгъэувахэм абыхэм зыхуагъэщхъыну загъэхьэзыртэкъым, дунейм ехыжахэм пщIэ хуащIауэ арат. Иджыри лIакъуэ зыбжанэм захъуэжащ, абы къокI илъэс куэд дэкIауэ, икIи гу лъамытэурэ, шейтIаным игъэIущри, цIыхухэм а фэеплъ сынхэм зыхуагъэщхъыу щIадзащ, Алыхьым хуэ- дэу. Фэеплъхэр тхьэпэлъытэ ящIри, абыхэм захуэгъэщхъыныр къызэрыгуэкI Iуэхугъуэ хъуащ.
А тхьэпэлъытэ сынхэм я деж цIыхухэр къакIуэрт, псалъэм папщIэ, уэгъу къыщыхъуам и деж, икIи ину псалъэурэ зыхуагъазэрт:
— Уа Вад! Уа Суа! Алыхь Лъагэм зыхуэвгъази жефIэ Абы уэшх къытхуигъэкIуэну! Ди къэкIыгъэхэр хокIуэдэж, дэ шхын щхьэкIэ дылIэнкIэ хъунущ!
Тхьэпэлъытэ псэншэхэм ахэр зэхахыртэкъым, ауэ Тхьэ закъуэу щыт Алыхьым гущIэгъу къахуищIырти, уэшх къахуигъакIуэрт. Апхуэдэхэм и деж цIыхухэр гуфIэрти, тхьэпэлъытэ сынхэм щытхъур хуаIэтырт, къурмэн хуаукIырт икIи я зэIузэпэщыныгъэм папщIэ фIыщIэ хуащIырт. Апхуэдэурэ, хуэм-хуэмурэ, щыгъупщэх цIыху лъэпкъым тхьэпэлъытэ нэпцIхэм зыхуагъэщхъ хъуащ, Алыхь Лъагэм берычэт псори къызэрыбгъэдэкIыр зыщIэ закъуэтIакъуэхэм къищынэмыщIа.
Тхьэр зи фIэщ хъухэр мащIэ дыдэт, тхьэпэлъытэ нэпцIхэм зыхуэзыгъэщхъхэр куэд дыдэт. Алыхь Лъагэм а псори илъагъурт икIи зэхихырт. Абы ещIэ сыт къэхъуами къэхъунуми.
Япэ цIыхур, Iэдэм бегъымбарыр, къигъэщIын ипэкIэ Алыхьым цIыхупсэхэр зэхуишэсри, ахэрат цIыху лъэпкъыр къызытехъукIыжынур, еуп-щIащ:
— Сэра фи Тхьэр?
Псэ псоми жаIащ:
— НтIэ, Уэ удитхьэщ.
Ар япэу икIи нэхъыщхьэу цIыхур Алыхьым зэрыгурыIуа Iуэхугъуэт…
Иджы Алыхь Лъагэм илъагъурт а псэхэм, цIыху Iэпкълъэпкъым къыщыхъуахэм, зы щIэблэм нэхърэ адрейм нэхъ гуащIэжу а зэгурыIуэныгъэр зэращыгъупщэр, уеблэмэ тхьэпэлъытэ сынхэр Алыхьым и пIэ зэрырагъэу- вэр. Тхьэр зи фIэщ хъууэ къэнэжа мащIэм ящыщу Алыхьым къыхихащ нэхъ узыщыгугъ хъун цIыхуу щыт Нухь икIи жриIащ ар Алыхьым и лIыкIуэу зэрыщытыр. Абы къалэн щищIащ и бегъымбарыгъэм щIидзэу тхьэпэлъытэ сынхэм гъэр ящIа цIыхухэм щIэныгъэ пэж ябгъэдилъхьэну.
Нухь Алыхьым и япэ лIыкIуэт, цIыху куэдым къахихауэ. И псэм и къабзагъэм, захуагъэм, хьэлэлагъым къыхэкIыу, уеблэмэ тхьэпэлъытэ сынхэм зыхуэзыгъэщхъ цIыхухэми пщIэ зыхуащI Нухь и Iуэху мытыншым — тхьэнэпцIхэр къагъанэу ДыкъэзыгъэщIа закъуэм икIи ди тепщэ Алыхьым фIэщхъуныгъэ хуащIыжыну цIыхухэр къыхуриджэным — пэрыхьащ.
Ар езэш имыщIэу лэжьащ, цIыхухэм дэнэ щахуэзэми фIэщхъуныгъэм къыхуриджащ, къагуригъэIуащ тхьэпэлъытэ сынхэм захуэгъэщхъыныр гуэныхьышхуэу зэрыщытыр!
— Уа си цIыхубэ! Къэвгъанэ псэ зыIумыт, зыри зыхузэфIэмыкI тхьэнэпцIхэри, ФыкъэзыгъэщIа Алыхьым зыхуэвгъэщхъ — Абы фIэкIа фэ тхьэ фиIэкъым! Сэ сыщошынэ фэ къыфтралъхьэну тезыр иным! Сэ Алыхьым сыкъыфхуигъэкIуащ ар вжесIэну! Фэ зи фэеплъ сынхэм зыхуэвгъэщхъ цIыхухэр Къытщхьэщытым и пщылI пэжу щытауэ аращ, ауэ тепщэныгъэ ябгъэдэлъкъым, жыфIэр зэхахыркъым икIи зэрани сэбэпи къыфхуэхъуркъым! Фэ дауэ IэщIыб зэрыфщIыфынур фпэгъунэгъу, фызэхэзых, фызылъагъу икIи фшхыныр къывэзыт Алыхьыр?! Дауэ фэ ДыкъэзыгъэщIар мывэ сынхэмкIэ зэрыфхъуэжыфыр? Дэнэ щыIэ фи акъылыр?
ТхьэнэпцIхэм зыхуэзыгъэщхъхэр апхуэдэ къыхуеджэныгъэм щышынащ. Абыхэм ящыщ куэдыр къулейт — цIыхубэм тепщэныгъэр щаIэщIэлът. Я щхьэкIи я цIыхубэм дежкIи ахэр зэхъуэкIыныгъэ гуэр хуейтэкъыми, Нухь жраIащ:
— Уэ — уделэщ! Сыт зи гугъу пщIыр? Ди тхьэхэм зыхуагъэщхъ цIыхубэм зэрыщыту, уэ зэуэ тебгъэчыныхьын щIыбодзэ ар мыпэжу! Уэращ щыуэр, атIэ дэракъым! Уэри дэ тхуэдэу уцIыхущ икIи бегъымбару ущытыфынукъым!
Абы и жэуапу Нухь яжриIащ:
— Сэ сыделэкъым икIи сыщхьэрыуэркъым! Сэ фэ Алыхьым сыкъыфхуигъэкIуащ! Дунейхэм я тепщэр хэтми зэрыфщыгъупщам къыхэкIыу ар фогъэгубжь. ТхьэнэпцIхэм захуэвгъэщхъыныр къэвгъани, Абы фи гуэныхьхэм ящыщ фтрихынущ икIи фызэгупсысыжыну пIалъэ къывитынущ. Ар мылъкурэ бынкIэ къыфхуэупсэнущ, фэ къыфхуэсакъынущ, фшхын, уэлбанэ, хадэхэр, псыхъуэхэр тыгъэ къыфхуищIурэ! Ауэ фыщылIэну зэманыр къэсыхукIэ зыкъэвмыщIэжмэ, фэ Алыхьым къыфхуигъэгъунукъым!
ЦIыхухэм ящыщу мащIэ дыдэщ зи фIэщ хъуар Нухь Алыхьым и лIыкIуэу, ахэр къулейхэм зэрамыпэс икIи пщIэ зыхуащIыпхъэу къамылъытэ къулейсызхэрт.
Тепщэхэм Нухь жраIащ:
— Уи яужь иувахэр дэ нэхърэ нэхъ къулеи, зэфIэкI зиIи хъуакъым! Уэри уи цIыхухэри — фыпцIыупсщ! Фи Тхьэр фэ зыкIи къыфхуэупсакъым!
Нухь къулейхэм жэуап яритащ:
— Алыхьым хуэпщылIыну цIыхухэр къызэрыхуезджэм щхьэкIэ сэ тыгъэ сыщIэлъэIуркъым. Си тыгъэр Алыхьым къысхуигъэфэщэжынщ! Ар мылъкукъым икIи тепщэныгъэкъым. Си тыгъэм ахъшэмрэ тепщэныгъэмрэ елъытауэ куэдкIэ нэхъ гъащIэ кIыхь иIэщ, ауэ фэ ар фщIэркъым!
… ТхьэнэпцIхэм захуэзыгъэщхъхэм дэнэ щащIэнт я пащхьэм итыр Алыхь Лъагэм игъащIэкIэ иIэтыну цIыхуу!
ЗэзыдзэкIар Жыласэ Заурбэчщ.
(КъыкIэлъыкIуэнущ).
Хъыбар кIэщIхэр
И нэхэм ямылъагъуми КъурIэныр къыдегъэкI
Зи нэхэм зыри ямылъагъу Антальем къыщалъхуа Алтынкайя Адил илъэс 20-м нэблэгъауэ КъурIэн къыдегъэкI, езым хуэдэхэр еджэфыну.
1990 гъэхэм абы къызэригъэпэщащ хьэрфхэр пIащэу къызэрыдагъэкI станок. Нобэр къыздэсым а Iэмалыр къагъэсэбэпурэ, КъурIэн минищым щIигъу традзащ.
Диныр ехъуэж
Америкэм и Штат Зэгуэтхэм щыщ актрисэ цIэрыIуэ Линдси Лохан и диныр ихъуэжыну мурад ищIащ. КъурIэн лъапIэм еджа нэужь, абы жиIащ:
— Дэ, США-м и цIыхухэм, ислъам диным худиIэ еплъыкIэр икъукIэ щыуагъэщ. Ар къыдгурыIуэн папщIэ, КъурIэн лъапIэм егупсысауэ еджэн хуейщ. Абы ущызыгъэуэн зыри иткъым.
Америкэми Къурмэныр къыщалъытэ
США-м и Мэриленд штатым и школхэм щеджэ муслъы-мэн сабийхэм я адэ-анэхэр илъэс зыбжанэкIэ зэрылъэIуам ипкъ иткIэ, Къурмэн хьидым сабийхэр еджэнукъым. Хьэлэмэтращи, а махуэмегъэджакIуэхэрлэжьэнущ.
Мэжджыт цIэрыIуэхэр
Шэшэным и Джалкэ къуажэм
Шэшэным и Джалкэ къуажэм дащIыхьа мэжджытышхуэр Урысейм и нэхъ ин дыдэхэм хабжэ. Ар къызэIуахащ а республикэм и япэ президенту щыта Кадыров Ахъмэт-хьэжы къызэралъхурэ илъэс 60 щрикъум ирихьэлIэу.
Мэжджытым елэжьащ архитектор лъэщ дыдэхэр, Тхьэм и унэм и кIуэцIыр КъурIэн IэятхэмкIэ гъэщIэрэщIащ икIи абы зэуэ цIыху минитхум нэмэз щащI.
