Хэт адыгэбзэм еныкъуэкъур?
«Урысейм ис лъэпкъхэм я анэдэлъхубзэхэр ди щэнхабзэм къыпхугуэмыхын Iыхьэу хэтщ. Конституцэм хэти хуит ещI ахэр иджыну, ар гукъыдэжкIэ къыхах хуитыныгъэщ. Ауэ цIыхум и анэдэлъхубзэу щымыт бзэр зригъэщIэну щIыхэбгъэзыхьын щыIэкъым, урысыбзэр нэхъ мащIэу е нэхъ мыхьэнэншэу ебгъэдж зэрымыхъунум хуэдэ дыдэу», — щыжиIауэ щытащ Урысейм и Президент Путин Владимир 2017 гъэм бадзэуэгъуэм и 20-м Лъэпкъ IуэхухэмкIэ советым и зэIущIэу Йошкар-Ола къалэм щекIуэкIам къыщыщыпсалъэм.
«Зэкъым, тIэукъым сызэрытепсэлъыхьар лъэпкъ Iуэхухэр цIыхугум тыншу зэрежалIэм, куууэ зэрызыхищIэм, абы къыхэкIыу ахэр щабэу, Iущу зэфIэхын зэрыхуейм», — жиIат Президентым.
Къэрал унафэщIыр лъэпкъыбзэхэм тепсэлъыхьын хуей щIэхъуар республикэ щхьэхуэхэм щыпсэу урыс сабийхэм ямыанэдэлъхубзэ яджын хуей зэрыхъум къыхэкIыу абыхэм я адэ-анэхэр зэрытхьэусыхарат. Ауэ Путиным жиIам къипхынкIи Iэмал иIэтэкъым «Анэдэлъхубзэ фымыдж», жи-
Iэу.
Ди жагъуэ зэрыхъущи, Президентым и унафэр пхэнжу къызыгурыIуа зэрыщыIэм и щапхъэ хъуащ иджыблагъэ Налшык щызэбгрыкIа «Адыгэбзэр дяпэкIэ яджыжынукъым» хъыбарыр. Хъыбар къудейуэ къэмынэу, «Iуэхур Iуэху зыщIахэри» щыIэщ.
Щэбэтым, дыгъэгъазэм и 15-м, Налшык дэт епщыкIуплIанэ курыт еджапIэм адыгэбзэмрэ балъкъэрыбзэмкIэ я егъэджакIуэхэр зэхуашэсри, 10 — 11-нэ классхэм щеджэ сабийхэм къыкIэлъыкIуэ илъэсым щегъэжьауэ лъэпкъыбзэхэр зэрырамыгъэджыжынур къыжраIащ.
«Унафэр прокуратурэм къыбгъэдокI», — къыжраIащ егъэджакIуэхэм. «Фи сыхьэт бжыгъэхэм хагъэщIынкIэ фымыгузавэ. 10 — 11-нэ классхэм адыгэбзэмрэ балъкъэрыбзэмрэ щезыгъэджхэм яIыгъа сыхьэт бжыгъэм хуэдиз дыдэ «Краеведение» ирагъэджыну къратыжынущ», — «ягъэгуфIащ» ахэр.
КъыкIэлъыкIуэ лъэбакъуэу егъэджакIуэхэм унафэ къыхуащIащ: «10 — 11-нэ классхэр адыгэбзэ (балъкъэрыбзэ) зэремыджэжынумкIэ сыарэзыщ», — жыфIэу «заявленэ» фтхыи, Iэ щIэвдзыж». ЕгъэджакIуэхэм а унафэр ягъэзэщIэн ядакъым. «Iуэхур прокуратурэм къызэрырихьэжьар пэжмэ, унафэр зэрыт тхылъымпIэр дывгъэлъагъу!» — жаIащ абыхэм.
Къэрал IэнатIэ щылажьэ дэтхэнэ зыми ещIэ егъэджэныгъэ Iуэхухэм теухуа унафэхэр ЩIэныгъэмкIэ министерствэм къыб- гъэдэкIыу зэрыщытыр. Ауэ хъыбар зрагъэщIа, КъБР-м ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм и лэжьакIуэхэр Iуэхум щымыгъуазэххэу къыщIэкIащ.
УпщIэ къоув: ЩIэныгъэмкIэ министерствэм блэIэбыкIыу егъэджэныгъэм теухуа унафэ прокуратурэм сыт щхьэкIэ къищтэн хуей хъуа, ари еджапIэ щхьэхуэм хуэгъэзауэ?
14-нэ еджапIэм и егъэджакIуэхэм «зралъэфыхьыху», хъыбарыр Интернет цIыхубэм яIэрыхьэри, Iуэху цIыкIур Iуэхушхуэ хъуащ, уеблэмэ урысыбзэкIэ фIэкIа зи губампIэ къэзымыIуатэхэри къахэуващ адыгэбзэр щыхупIэм зэрыбгъэдашэр къуаншагъэшхуэу къэзылъытэхэм. АпщIондэху япэ мывэр зытехуа 14-нэ еджапIэм Iут егъэджакIуэхэм унафэщIэ къыхуащIащ: «Адэ-анэхэм заявленэ евгъэтх адыгэбзэ яджыну зэрыхуеймкIэ». «Прокуратурэм папщIэ», — къыщыхощ аргуэрми.
Гу лъытапхъэщ а еджапIэм и унафэщIыр и зи чэзу зыгъэпсэхугъуэм зэрыщыIэм, Iуэхур зэфIэзыхыр абы и къуэдзэхэрауэ зэрыщытым.
ИщхьэкIэ зи гугъу тщIа Путин Владимир и псалъэхэр захуагъэм тету гъэзэщIэнымкIэ щапхъэ дахэ къэзыгъэлъэгъуахэм язщ Къэрэшей-Шэрджэс Республикэр. КъШР-м ЩIэныгъэмкIэ и министерствэм и унафэщI Кравченкэ Иннэ гу лъитат Путин Владимир и псалъэр зытеухуам къыхэпхъуэтауэ зэрырахьэжьам къыхэкIыу, лъэпкъыбзэхэм ятеухуауэ щыуагъэ куэд къежьэнкIэ зэрышынагъуэм. «Ди щIыналъэм щызекIуэ унафэхэр къэралым щаубзыхухэм тедгъэхуэным дыщелIалIэкIэ, дэ ди къалэнщ къэралыбзэхэр джынымкIэ унафэмрэ хуитыныгъэмрэ я зэпэшачэр къэдгъуэтыныр», — жиIат Кравченкэ Иннэ, анэдэлъхубзэхэм я Iуэхур КъШР-м зэрыщытам хуэдэ дыдэу къызэрыщынэнур, ар яджыныр зэрыкъэрал унафэр гурыIуэгъуэу къыщалъытащ а зэхуэс щхьэпэм.
Тхыгъэр дгъэхьэзыр пэт, хъыбарыфI къытIэрыхьащ: дыгъуасэ, дыгъэгъазэм и 19-м ищхьэкIэ зи гугъу тщIа 14-нэ еджапIэм и егъэджакIуэхэр зэхуашэсри, лъэпкъыбзэхэм я Iуэхур зытетам къызэрытенэжынумкIэ хъыбар кърагъэщIащ.
Чэрим Марианнэ.
