«КъуэкIыпIэмрэ КъухьэпIэмрэ» — хьэрыпыбзэкIэ
«Адыгей» тхылъ тедзапIэм хьэрыпыбзэкIэ къыщыдэкIащ МэшбащIэ Исхьэкъ и «КъуэкIыпIэмрэ КъухьэпIэмрэ» романыр.
Ар япэщIыкIэ адыгэбзэкIэ, итIанэ урысыбзэкIэ дунейм къытехьауэ щытащ, ещанэ къыдэкIыгъуэр зэзыдзэкIар илъэсищ ипэкIэ Сирием къикIыжу Къэбэрдей-Балъкъэрым къэIэпхъуэжа тхакIуэ, зэдзэкIакIуэ Iэзэ Тхьэкъуахъуэ Уэлидщ. Мы тхылъым къищынэмыщIауэ, Тхьэкъуахъуэм МэшбащIэ Исхьэкъ и «Хъан-Джэрий», «Аиссе» романхэри нэхъапэкIэ зэридзэкIри, Мейкъуапэ къыщыдагъэкIащ. Къэбэрдей, Дунейпсо Адыгэ Хасэхэм я фIыгъэкIэ, а тхылъхэр хьэрып къэралхэм щызэбграгъэкIащ. Къыхэгъэщыпхъэщ ар цIыхухэм хуабжьу ягу ирихьауэ къызэрыпэджэжар, арагъэнщ Тхьэкъуахъуэм а Iуэху щхьэпэм пищэну щIытегушхуар.
И зэфIэкI инхэм хуэфэщэн цIэ лъагэ куэд зиIэ МэшбащIэ Исхьэкъ и романым и гугъу щещIыж XII — XV лIэщIыгъуэхэм шэрджэс мамлюкхэр хьэрып къэралхэм зэрыщыпсэуам, зэрахьа лIыгъэм, къакъуэкIа акъылым, хабзэм.
Тхыдэр зи лъабжьэ романым лъэхъэнэшхуэ къызэщIеубыдэ, гуимыхуж образхэр, хьэл екIухэр къыщигъэщIащ абы тхакIуэм. Хьэрып дунейр, муслъымэныгъэр, къуэкIыпIэмкIэ монголхэм, къухьэпIэмкIэ жорзехьэхэм щахъумэу шэрджэс мамлюкхэм лъэужьышхуэ къыщагъэна Шэрджэсыр, Мысырыр, Сириер, Тыркур, Ираныр, Иракыр ирегъэцIыху МэшбащIэм и щIэджыкIакIуэм.
IыхьиплIу зэхэт романыр Мысырым и шэрджэс сулътIан цIэрыIуэхэу Бибарс, Къалэун, Бэркъукъу, Къанщауэ гъур сымэ ятопсэлъыхь.
МэшбащIэ Исхьэкъ и ныбжьэгъу пэж, абы урысыбзэкIэ къыдигъэкIа тхылъищым я редактор, «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд а тхылъым и кIэухым щетх МэшбащIэр лъэпкъым и къуэ пэжу зэрыщытым и гъащIэ псор и щыхьэту къызэрилъытэр. ХьэфIыцIэм етх макъамэтх цIэрыIуэ Чайковский Пётр фIыуэ илъагъу тхакIуэхэм яхуэзэн имыдэу зэрыщытар, тхакIуэ куэдым ятхымрэ я дуней тетыкIэмрэ щызэтемыхуэ къэхъурти, игу зэщыуэнкIэ шынэрт. МэшбащIэ Исхьэкъ зэрытхэм хуэдэу мэпсэу, ар и тхыгъэхэми дунейми щыфэрыщIкъым. Дыщогугъ ар хьэрып щIэджыкIакIуэхэми зэхащIыкIыну.
Адыгэ лъэпкъыр дызэрыгушхуэ тхакIуэм и IэдакъэщIэкIхэр иджыри къэралыбзэ куэдкIэ дунейм къытехьэну, езыр узыншэу ди япэ итыну ди гуапэщ.
Инэрокъуэ Данэ.
