ЗыузэщI, ефIакIуэ, ди Хэку уардэ!
ФокIадэм и 1-м дызыхэта гуфIэгъуэ зэIущIэхэр зи чэзу Iуэхугъуэ дахэу Къэбэрдей-Балъкъэрым и тхыдэ къулейм хыхьащ. Ди цIыхухэм иджыри зэ наIуэу къагъэлъэгъуащ я щхьэм, я блэкIам пщIэ зэрыхуащIыжыр, я пщэдеймрэ я къэкIуэнумрэ зэрегупсысыр.
Жьыуэ хузэщIэтэджат ахэр мы гуфIэгъуэм — Къэбэрдей-Балъкъэрым и Къэралыгъуэр илъэс 95-рэ щрикъу махуэм. Дунейр уфауэ, къепсэпсауэу нэху къекIами, псори нэжэгужэт, инми цIыкIуми зыкърахырт, къапэплъэ Iуэхухэм хуэжыджэрт. Налшык Абхъазым и цIэр зезыхьэ утыкушхуэм цIыхухэр уэру щызэхуэсырт. Абыхэм куэду яхэтт парт, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм щыщхэри, республикэм и жылагъуэ псоми я лIыкIуэхэри. ЗэщIэкъуауэ, зэдекIуэкIыу яукъуэдия лъэпкъ пщIантIэхэм лъэр щIэзыгъэкI макъамэхэр щыIурт, Къэбэрдей-Балъкъэрым и артист пашэхэм, творческэ гупхэм концерт купщIафIэр зэхаублат. Утыкушхуэмрэ уней лъапсэхэмрэ махуэшхуэ теплъэкIэ гъэщIэрэщIат, унагъуэ пщIантIэхэм щызэрахьэ ерыскъы зэмылIэужьыгъуэхэм я хъурымэ-жьэрымэр Iум IэфIу икIуэсыхьырт. Джэгу дахэ зэхашати, лъэпкъ фащэхэмкIэ зэщыхуэпыкIа ныбжьыщIэхэм я IутIыжт, Iэгуауэшхуэм щIэту, я зэфIэкIыр утыкум щагъэлъагъуэрт.
ГуфIэгъуэм хэтхэм закъыдищI нэхъей, дунейм зиукъэбзыжати, зэщIэкъуауэ ягъэува пщыIэхэм цIыхухэр уэру щызэблэкIырт. ЕкIуу зэлъыIуха лъэпкъ пщIантIэхэр пасэрей хьэпшыпхэмкIэ гъэщIэрэщIат. Абыхэм щыплъагъунут нэхъапэм зэрахьэу щыта Iэнэ лъакъуищхэр, пэрыIэбэхэр, Iэ щхьэлхэр, чы матэхэр, пхъэ хьэнцэхэр, тхъуалъэхэр, лэгъуп-хэр, дзасэхэр, пхъэ уадэхэр, шыуанхэр, гуэгуэнхэр, Iэнлъэхэр, гухъухэр, бэлагъхэр, шыгунхэр, пхъэ, гъущI етухэр, убалъэхэр, цыщхэр, пхъэшыкъухэр, дамыгъэ тедзэхэр, цыджхэр, нэгъуэщI куэдхэри. Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIыналъэ псоми къыздашат я IэпщIэлъапщIэхэм, сурэтыщIхэм, ныбжьыщIэхэм я лэжьыгъэхэр. Псалъэм папщIэ, адыгэ фащэ зэмылIэужьыгъуэхэм, Iэпслъэпсхэм, уанэхэм, хэдыкIхэм, арджэнхэм, пхъэ фалъэхэм хуабжьу удахьэхырт. Лъэпкъ шхыныгъуэхэри куэду щагъэлъэгъуащ. Дзажэ гъэгъуам, гъэжьам, гъэшхэкIхэм, джэдыкIэрыпщым, лыцIыкIулыбжьэм, джэдлыбжьэм, чыржыным, дэлэным, кхъуейжьапхъэм, лы гъэвам, пIастэм, щIакхъуэхэкIхэм, жэрумэм, зэтеупIэщIы- кIым, зэкIэрысым, жэмыкуэм, нэгъуэщIхэми Iэнэхэр ягъэдахэрт.
Шэджагъуэ хъуатэкъым «Къэбэрдей-Балъкъэрыр — нобэ» зыфIаща мэкъумэш-промышленнэ выставкэм хэтхэр я пIэм щизэгъам. Абы куэду кърашэлIат къэрал IуэхущIапIэ инхэм, хьэрычэтыщIэхэм, фермер хозяйствэхэм, щхьэзакъуэрылажьэхэм, зэфIэкI зыбгъэдэлъ фирмэхэм я IэдакъэщIэкIхэр.
«Гидрометаллург» акционер обществэ зэIухам и продукцэр мыхьэнэшхуэ зиIэ IэнатIэ куэдым къыщагъэсэбэп. Илъэс тхущIым щIигъуауэ абы пыщIэныгъэфI къыхуаIэщ Урысеймрэ нэгъуэщI къэралхэмрэ я компаниехэм. Псалъэм папщIэ, предприятэм и IэдакъэщIэкIхэр ящэху Австрием, Израилым, Швейцарием, ЮАР-м, Нидерландхэм, Словакием, Японием, Люксембургым.
Ленин орден зезыхьэ «Прохладнэ» ремонт-механикэ завод» ОАО-м мэкъу шыхьахэр, силосыр, сенажыр зэрагъэIэпхъуэ трактор прицепхэр, пхъэIэщэхэр, къитхъхэр, жыг хадэхэм къыщагъэсэбэп техникэр, нэгъуэщIхэри щызэпкъралъхьэ. Абыхэм ящыщхэр 2013 гъэм «Урысейм и хьэпшып нэхъыфIу 100» зэпеуэм щытекIуауэ щытащ.
1970 гъэм къызэрагъэпэща «Бахъсэн Автозапчасть завод» ООО-м къыщIигъэкIхэм щIэупщIэ яIэщ. Абы и щыхьэтщ зэхьэзэхуэ зэмылIэужьыгъуэхэм мызэ-мытIэу зэрыщытекIуар. Мы лъэхъэнэми лэжьыгъэм йогугъу, и хьэрхуэрэгъухэм зэрапэхъуным хущIокъу. Иджыпсту куэду ягъэхьэзыр «ВАЗ», «ГАЗ», «УАЗ», «Москвич», «ЗИЛ», «КАМАЗ», «ПАЗ», «МАЗ», «ЛИАЗ», «ИКАРУС» автомашинэхэм, хамэ къэрал транспортым и глушителхэмрэ резонаторхэмрэ. Ахэр хурагъашэ Мэзкуу, Барнаул, Воронеж, Курск, Тэн Iус Ростов къалэхэм, Волгоград областым, Азербайджаным, Туркменистаным щыщхэу зэгурыIуэныгъэ зыхуаIэхэм.
«Налшык вольт лъагэ Iэмэпсымэ завод» ОАО-м Мэзкуу щыIэ Урысейпсо электротехникэ институтым щагъэунэхуа и IэдакъэщIэкIхэр игъэлъэгъуащ. Токыр зэрыIуач, зэрыIуадзэ, зэрызэщхьэщах Iэмэпсымэхэм, СТ контакторхэм я щытыкIэр, я лэжьэкIэр, зытещIыхьар щIэупщIэхэм хуаIуэтащ.
КIапсэ зэмылIэужьыгъуэхэр щагъэхьэзыр «Кавказкабель» кабель завод» акционер обществэр предприятэ лъэрыхьщ. Абы и IэщIагъэлIхэм къызэрыхагъэщамкIэ, иужьрей зэманым заводым и зэфIэкIым хэхъуащ, «Газпром», «ГазпромщIыдагъэ», «РЖД», «Лукойл» щIыдагъэ компание» ОАО-хэм, «ТрансщIыдагъэ» АК» ОАО-м, «Урысей щIыдагъэ» НКОАО-м, «СлавщIыдагъэ» НГК» ОАО-м, «БашщIыдагъэ» АНК» ОАО-м жыджэру ядолажьэ. Предприятэм и лIыкIуэхэм гъэлъэгъуэныгъэм къыздашат я иужьрей ехъулIэныгъэхэр щызэхуэхьэса тхылъхэмрэ сурэтхэмрэ.
«Капитал-Инвест» ООО-р рынокым лъэ быдэкIэ хыхьащ. Иджырей технологие нэхъыфI дыдэхэм тету абы щагъажьэ керами- кэ чырбышым щIэупщIэшхуэ иIэщ. Сыт и лъэныкъуэкIи зэпэщу зэтеухуа предприятэм илъэсым чырбыш мелуанищэ къыщIегъэкI. ФIагъым щыкIэлъыплъ лабораторэм и IэдакъэщIэкIхэр щагъэунэху, «Рrох Ладный» сату дамыгъэм и пщалъэм къыщрагъэтIасэ. Я чырбышхэр зыхуэдэм къалэдэсхэмрэ хьэщIэхэмрэ ирагъэплъащ.
Ерыскъым елэжьхэми ягъэлъэгъуэнрэ зыхагъэдэнрэ я мащIэтэкъым. Дапщэщи хуэ-дэу, «Жако» ООО-р мы гъэми еплъыныгъэм жыджэру хэтащ. Абы IэфIыкIэ зэмылIэужьыгъуэу 150-м щIигъу щагъэхьэзыр. «Прохладнэ щIакхъуэ завод» акционер обществэ зэIухам щIакхъуэхэкIрэ IэфIыкIэу тонн 312-рэ илъэсым къыщIегъэкI. Еплъахэм хуабжьу ягу ирихьащ «Налшык хьэлвэ завод», «Агро-Инвест», «Велес-Агро», «Лэгъупыкъу», «Агро-Ком», «Райян», «Къэрэгъэш гъэш завод», «Светловодскэ гъэш комбинат», «Концерн-ЗЭТ», «Налшык гъэш комбинат», «Велес-Аква» IуэхущIапIэхэм, «Ай-Яр» КФХ-м, «Ленинцы» СХПК-м, нэгъуэщIхэми я продукцэхэр.
УФ-м и Президентым и полномочнэ лIыкIуэу КИФЩI-м щыIэ, Урысейм и ЛIыхъужь Белавенцев Олег, Абхъаз республикэм и Президент Хаджимбэ Рауль, Урысей Федерацэм щэнхабзэмкIэ и министрым и япэ къуэдзэ Аристархов Владимир, нэгъуэщI хьэщIэхэри, Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Юрий щIыгъуу выставкэм щыIащ, гъэлъэгъуэныгъэм еплъащ, къалэхэмрэ районхэмрэ я лIыкIуэхэм ягъэува пщыIэхэм яхуеблэгъащ, ди махуэ лъапIэмкIэ ехъуэхъуащ.
— Нобэрей зэхыхьэшхуэм ди щхьэр лъагэу дигъэлъагъужащ. Ар ди япэ итахэм къытхуагъэна щIэин лъапIэщи, дыхуэсакъыу тхъумэну, зэIэпытхыну, щIэблэр щIэтпIыкIыну ди къалэнщ. Илъэс 95-р ныбжь хъарзынэщ, ди блэкIам, ди тхыдэм и къулеигъэщ. Я нэгу щIэкIхэр бэм IэфIу ягу къызэринэжынум шэч хэлъкъым, сыту жыпIэмэ, зы унагъуэшхуэм хуэдэу дызэрыIыгъыу, гукъыдэжрэ гушхуэныгъэрэ диIэу мы гуфIэгъуэм псори дыхэтщ. Пщэдейм гугъэфIкIэ дыпоплъэри, Iуэхур тхуэфIыну, махуэ угъурлы тхуэхъуну псоми сохъуэхъу, — къыхигъэщащ КIуэкIуэ Юрий, лъэпкъ пщIантIэхэм щахуеблагъэм.
Пшапэр зэхэуэху уней лъапсэхэм джэгур щаIэтащ, мэкъумэш-промышленнэ выставкэр зэхэтащ.
Хьэжыкъарэ Алик.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.
