Псыдзэм и Iэужьхэр
Тхьэгъэпщ къуажэм дэс ЛIыху Аскэр, адрей къуажэдэс куэдми хуэдэу, утыкум къинащ. НапIэдэхьеигъуэм псыдзэм ирилъэсыкIащ иужьрей илъэс 20-м зэригъэпэща мылъкумрэ унэлъащIэмрэ. Сочэ щыпсэухэми абы и хьэщIэхэми фIыуэ яцIыху шхапIэр зи Iуфэ Iут бдзэжьей гъэхъупIэм зыри къыхэнэжакъым. Бдзэжьейхэр зыхэса псыгуэнхэр иджы нэщIыпсщ. ПщIантIэм, уеблэмэ унэм ятIэр лъэкIэным къыфIэкIыу щIэлъщ. Унэм зэранышхуэ игъуэтакъым, ауэ а къэхъукъащIэм зэхигъэзэрыхьар мащIэкъым.
— Пщэдджыжьыпэу псышхуэ къехыу зэрыслъагъуу, псом япэ, бдзэжьейхэр здэщыIэмкIэ зыздзащ. ТонниплIым нэблагъэ къуэлэныр (форелыр) къезгъэлын папщIэ, псыежэхым хэзутIыпщхьэжащ. ИтIанэ ди гъунэгъухэм садэIэпыкъуну, я Iуэху зытетыр зэзгъэщIэну сежэкIри, абыхэм лажьэ зэрамыIэр зэзгъэлъэгъуа иужь, унэм сыкъэкIуэжри, дунейр тепыIэжыхукIэ сыпэплъащ, — жеIэ Аскэр.
Къуажэм дэс нэхъыжьыIуэхэм къахуэгубзыгъыжыркъым я ныбжьым къриубыдэу апхуэдэ уэшхышхуэ къешхыу псыр къыщригъэуар. Псом нэхърэ нэхъ Iейуэ Нэгъуш псы Iуфэхэр ирилъэсэхащ. Нэгъабэ яухуа лъэмыжым и лъабжьэ нэгъунэ щIилъэсыкIащ. ХадэхэкIти, ухуэныгъэ цIыкIути жыхуэпIэхэм я гугъу сщIыххэркъым, ахэр ирилъэсэхыурэ, псэуалъэхэм гъунэгъу дыдэу псыр къакIэщIэлъэдащ.
мазэ бжыгъэ хъуауэ аращ Щэумэн Хьэзрэт и ахъшэкIэ псы Iуфэхэр зэрагъэбыдэрэ. Къуажэдэсхэм зыжьэу жаIэ, псы Iуфэхэр ямыгъэбыдатэмэ, я щхьэ кърикIуа гузэвэгъуэм и Iэужьыр куэдкIэ нэхъыбэ хъуну шынагъуэ зэрыщыIар. ХэщIыныгъэшхуэ зыгъуэта цIыхухэр хуабжьу щогугъ къэралым закъыщIигъэкъуэну, къадэIэпыкъуну.
Гъунэгъу къуажэхэм ящIэужа псым зэхикъутамрэ ихьамрэ ябж, къахутэ. Лыгъуэтх къегъэщIылIа къуажэ цIыкIухэу Щхьэхуит, Къалэжь, Хьэджыкъуэ сымэ псы къиуам къулейсызыгъэ къахуихьами, псом нэхърэ нэхъыщхьэращи, цIыху хэкIуэдакъым. Зэтекъута ухуэныгъэхэр зэрагъэпэщыжын щIадзащ. КIыщмей куейм щыщу нэхъ Iейуэ зэтрикъутахэм ящыщщ Къаткъуэ БгъуэнщIагъыр, Зубовэ БгъуэнщIагъыр. Лъэмыж зыбжанэ трихащ, псы Iуфэхэр IуилъэсыкIащи, ахэр ягъэтэмэмыж.
— ИджыкIэ цIыхухэм я гъащIэм щхьэкIэ ущIэшынэн щхьэусыгъуэ щыIэкъым, — жеIэ ШахэкIей къуажэ округым и Iэтащхьэ Берды Руслан. — Псом нэхърэ нэхъапэр, Iэмал зэриIэкIэ нэхъ псынщIэу, гузэвэгъуэр зылъэIэса къуажэхэм дэс цIыхухэр зыхуейхэмкIэ къызэгъэпэщынырщ.
Псыдзэр къазэрыщIэуэу, къэхъукъащIэм теухуа хъыбар псори зэкIуалIэ штаб къызэрагъэпэщащ. ДэIэпыкъуэгъушхуэ мэхъу щIыпIэ самоуправленэм щыщ жэрдэмщIакIуэхэр, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэр, депутатхэр, хьэрычэтыщIэхэр, куейм ит IуэхущIапIэхэр.
ЦIыхухэм я псэукIэр тэмэму къызэрызэрагъэпэщыжым къищынэмыщIа, псы Iуфэ зыгъэпсэхупIэхэри зыхуей хуагъэзэжын хуейщ. Псыдзэм ныджэм фIей куэд къытринащ.
Ныбэ Анзор.
