ЦIыхухэм я хэхъуэр зэрымащIэм экономикэм зригъэужьыркъым
Экономикэм е финансхэм ухуеджауэ щымытми, гурыIуэгъуэщ зи цIыхухэр къулейсыз къэралым сыт къыщыщIамыгъэкIми, ахэр яхуимыгъэкIыу зэрызэтрихьэр, икIэм-икIэжым заводыр е фабрикэр къэувыIэн хуей зэрыхъур.
Куэд щIауэ зытепсэлъыхь Iуэхущ пенсэмрэ улахуэмрэ хэгъэхъуэн зэрыхуейр. ПIалъэ гуэрым тету хагъахъуэ, ауэ ар цIыхум зыхащIэркъым, сомыр пуд зэрыхъум здехь.
СыткIэ къыщIэдзапхъэ? РАН-м и экономистхэм жаIэращи, къэралым зебгъэужьыным мы зэманым зы Iэмалщ къыхуэбгъуэтыфынур — улахуэхэмрэ пенсэхэмрэ хэгъэхъуэн хуейщ.
2014 гъэм къыщыщIэдзауэ сомыр пуд мэхъу, къыщIэкIыж щыIэкъым. Унагъуэ къэс куэдым хуэныкъуэщ, псалъэм папщIэ, щIыIалъэ, хьэку, зэрыжьыщIэ машинэ, унэлъащIэ, н.къ. жыпIэми. А къез- бжэкIахэр тыкуэнхэмрэ складхэмрэ щIэтщ мыхъейуэ. ЦIыхухэр щызэблэкIыр аптекэхэращ, хущхъуэр Iэмалыншэщи. Тыкуэнхэр музейм хуэдэу къэнащ, ящэм и уасэм кIэрагъэхуу хъыбар зэбграгъэхми, нэхъ пуд хъуари къахуэщэхуркъым.
Зы щапхъэ къэсхьынт цIыху ахъшэншэхэм жыжьэ узэрынамыгъэсынум и телъхьэу.
Дунейр зыщыгъуазэ «Форд» машинэ лIэужьыгъуэр къыдэгъэкIыныр зыубла Форд Генри и заводым щылажьэхэм улахуэфI яритырт, езыхэм ящI машинэм хуэдэ яригъэщэхурт икIи ибзыщIыртэкъым «щIэIумахуэр». УлахуэфI зритхэр егугъуу зэрылэжьэнур, и мылъкур зэрыхуагъэбэгъуэнур жиIэрт абы.
РАН-м и экономистхэм къахь бжыгъэхэри щыхьэт тохъуэ я бохъшэм дэлъ хабзэм тIэкIу къызэрыхэхъуэу (псалъэм папщIэ, 2017 гъэм пенсэм щыщIагъуам, 2020 гъэм сабий ахъшэ зэ тыгъуэ унагъуэхэм зэрыратам), зы мазищ хуэдэкIэ цIыхухэр нэхъ игъэщэхуащ. Иджы псори и пIэм ижыхьыжащ аргуэру.
ЩIэныгъэлI-экономистхэм хэкIыпIитI къагъэлъагъуэ.
Япэр УФ-м и Правительствэм и мурадращ бюджет яхуримыкъур ягъэнщIыным теухуауэ. Абы къикIращи, ВВП-р зэфIагъэувэжыным тращIыхьынущ. Ауэ узэрыщыгугъам хуэдэу Iуэхухэр фIы дыдэу кIуатэми, абы илъэситI-щы ихьынущ, цIыхухэм я хэхъуэм илъэсиплI-тхукIэ зихъуэжынукъым.
ЕтIуанэр газрэ щIыдагъэу ящэм къыпэкIуэр ямыгъэтIылъу, нобэрей Iуэхухэм трагъэкIуэдэнырщ. Экономистхэм зэрыжаIэмкIэ, къэралым доллар мелард 300 хуэдиз гъэтIылъауэ иIэмэ, ар ирикъунущ щIыхуэу телъым хигъэщIынуми Iэмалыншэу нэгъуэщI къэралхэм къыщищэхунум тригъэкIуэдэнуми. Урысей Федерацэм гъэтIылъыгъэу иIэр хуэдитIкIэ нэхъыбэщ (доллар мелард 587,6-рэ).
— Мы щытыкIэ хьэлъэм дыкъикIа зэрыхъунур, къэкIуэну илъэситI-щым экономикэм зэрызрагъэужьыфынур цIыхухэм яIэну хэхъуэм елъытащ, — жеIэ РАН-м и ИНП-м и унафэщIым и къуэдзэ Широв Александр.
ПщIэншэ уадэ Iэтыгъуейщ, жиIащ пасэрейм. ЛэжьакIуэм и пщIэр ебудых хъунукъым улахуэ мыхьэнэншэкIэ. Ар зэи щIагъуэу иухкъым: е зыри хуэмеиж жылагъуэ щхьэлажьэ, е къулейми къулейсызми щымысхь революцэ. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, тIум хуэди ди нэгу щIэкIащ.
Дыщыгугъынщ къэрал къулыкъущIэхэмрэ щIэныгъэлIхэмрэ я гупсысэ зэхэдзэр цIыхухэм я щыIэкIэ-псэукIэр ефIэкIуэным хуэщхьэпэну.
