Лъагъуныгъэм, пщIэм, нэмысым я лъахэ
Унагъуэр — къэралым и зы Iыхьэщ, жылагъуэм и быдапIэщ. Аращ къыщежьэр цIыхухэм яхэлъ хьэл дахэ псори: лъагъуныгъэри, пщIэри, нэмысри, гумащIагъри, пэжыгъэри… Къэралым и къэкIуэнур зэлъыта цIыхухэр щапI унагъуэр хъумэным гулъытэ хэха хуригъэщIын папщIэ, Лъэпкъ Зэкъуэтхэм я Зэгухьэныгъэм (ООН) и Ассамблее Нэхъыщхьэм 1993 гъэм игъэувауэ щытащ Унагъуэм и дунейпсо махуэр. Ар гъэлъэпIэныр трагъэхуащ накъыгъэм и 15-м. Урысей Федерацэм махуэшхуэр япэу щыщаIэтар илъэс 25-рэ ипэкIэщ, 1995 гъэм къыщыщIэдзауэщ.
Сыт хуэдэ лъэхъэнэми дэтхэнэ къэралми и зэIузэпэщыгъэр къалъытэ абы и унагъуэ къызэрыгуэкIым иIэ псэукIэм и лъагагъымкIэ, абы исхэр зыхуей-зыхуэфIхэр ягъуэту гъащIэм зэрыхэтыфымкIэ. Унагъуэр гъэбыдэным дапщэщи гулъытэшхуэ щегъуэт ди къэралым. Псом хуэмы-дэу ар нэрылъагъущ иджырей зэманым — коронавирус уз зэрыцIалэм и шынагъуэр къыщытхьэщыт лъэхъэ-нэ гугъум.
Къэралым и Президентым и унафэкIэ дэIэпыкъуныгъэ ягъуэт Урысей Федерацэм и унагъуэ куэдым: сабий цIыкIу зэрысхэм, бынунагъуэшхуэхэм, щытыкIэ къызэрымыкIуэм и зэранкIэ лъэпощхьэпо куэд къызыхукъуэкIа адэ-анэхэм. Къапщтэмэ, зи ныбжьыр илъэси 3 иримыкъуа сабий цIыкIу зиIэхэм, илъэси 3-м къыщыщIэдзауэ илъэси 7, 16 зи ныбжь бын зыпI унагъуэхэми ахъшэкIэ защIегъакъуэ, сабийм епха адэанэ къалэнхэр къащигъэпсынщIэн папщIэ. Курыт школхэм пщэдджыжьышхэкIэ къыщызэрагъэпэщу екIуэкIа ныбжьыщIэхэм ящыщ дэтхэнэми иратакIэщ ерыскъыпхъэ зэмылIэужьыгъуэхэр зэрылъ хъуржынхэр, ауэ щыхъукIи хэхъуэ мащIэ фIэ-кIа зимыIэ унагъуэхэри къыхэбелджылыкIауэ, гулъытэ хэха хуащIу. А псори хуэгъэпсащ унагъуэм илъ гугъуехьхэр зэрыхъукIэ ящхьэщыIэтыкIыным, абы исхэр щытыкIэ гугъум нэхъ тыншу къикIыфыным.
ЖыпIэнурамэ, и мыхьэнэкIэ хъугъуэфIыгъуэ куэдым йолъэгэкI унагъуэ насыпыр. Ар къалъытэу илъэс къэс накъыгъэм и 15-м ирихьэлIэу зэхашэу щытащ махуэшхуэ пшыхь-хэр, концертхэр, гъэлъэгъуэныгъэхэр къызэрагъэпэщырт, щапхъэ зытепх хъун унагъуэхэр щагъэлъапIэ зэIущIэхэр ирагъэкIуэкIырт. НобэкIэ апхуэдэ Iэмал щымыIэми, хъыбарегъащIэ IэнатIэхэм я зэфIэкIхэр къагъэсэбэпу махуэшхуэ хъуэхъухэр щоIу дэнэкIи, нэхъыщхьэращи, унагъуэм исхэр зэхуосыжри, абы щыщ дэтхэнэм и дежкIи мыхьэнэ зиIэ а махуэр зэгъусэу Iэдэбу зэдаIэт.
Дэри ди гуапэу дохъуэхъу ди щIыналъэм ис дэтхэнэ унагъуэми, псом хуэмыдэу абы и «пкъо» адэ-анэхэм. Фызипашэ унагъуэхэр быдэу, фызиплъыр жьэгухэр хуабэу, берычэт кIуапIэу, бын гукъеуэ фымылъагъуу, фи псалъэр фи щIэблэм я пщалъэу, абыхэм я пщIэрэ гулъытэрэ фыщымыщIэу Тхьэм фхухиха гъащIэр ефхьэкIыну ди гуапэщ.
Къэралыр зэкъуэтмэ — быдэщ, унагъуэр зэкъуэтмэ — бейщ. Мылъкуу щыIэм елъэгэкI зэгурыIуэр, насыпыр зи унагъуэ илъын дэтхэнэ зыри Тхьэм дищI.
ЖЫЛАСЭ Маритэ.
