Шырыт Хьэжсет и цIэкIэ
Нартан къуажэм дэт школ-интернат №5-м иджыблагъэ щызэхэтащ Шырыт Хьэжсет и фэеплъ зэхьэзэхуэ. Ар къызэрагъэпэщащ КъБР-м СтрайкболымкIэ и федерацэм, Калашниковым и цIэр зезыхьэ Дзэ-фочауэ зэгухьэныгъэм, КъБР-м и Фочауэ зэгухьэныгъэм, школ-интернат №5-м ОБЖ-мкIэ и егъэджакIуэ Гулэжын Беслъэн, физическэ щэнхабзэмрэ спортымкIэ и егъэджакIуэ Хъуран Жаннэ сымэ. Зэхьэзэхуэм и судья нэхъыщ-хьэу щытащ ДОСААФ-м КъБР-м щиIэ къудамэм и унафэщIым и къуэдзэ МацIыхъу Хъусен.
Фэеплъ зэхыхьэр къыщызэIуахым хэтащ школ-интернат №5-м и унафэщIым и къуэдзэ Тау Элеонорэ, Шырыт лъэпкъым щыщхэр.
— ИкъукIэ ди гуапэщ нобэ мыпхуэдэ фэеплъ зэхьэзэхуэ Шырыт Хьэжсет и фэеплъу къызэрызэвгъэпэщар. Фэ фи фIыгъэкIэ щIалэгъуалэм нэхъ гъунэгъуу щыгъуазэ защIыфынущ ди къуэшым и дуней тетыкIам. Апхуэдэхэр ди щапхъэурэ ди къэкIуэнури нэхъыфI зэрыхъунур си фIэщ мэхъу, — захуигъэзащ къызэхуэсахэм лъэпкъым и лIыкIуэ Шырыт Аслъэн.
Шырыт Хьэжсет ХьэтIощыкъуэ и къуэр 1904 гъэм Нартан къуажэм къыщалъхуащ. 1942 гъэм Ростов облас- тым щыщ Мартыновкэ жылагъуэм пэмыжыжьэу ебгъэрыкIуэ 115-нэ Къэбэр-дей-Балъкъэр шу дивизэм и 297-нэ полкым унафэ къыIэрыхьащ Батлаевскэ жылагъуэр нэмыцэ зэрыпхъуакIуэхэм къыIэщIахыжу, ипэкIэ кIуэтэну. Полкым и комиссар Шырыт Хьэжсет губзыгъэу зэхигъэува ебгъэрыкIуэныгъэ планым и фIыгъэкIэ жылагъуэр бийм къыIэщIагъэкIыжащ. АрщхьэкIэ, зэман дэкIри, дэIэпыкъуныгъэ къызыхуэкIуа зэрыпхъуакIуэхэр аргуэру къебгъэрыкIуэу хуежьащ. Абыи жыджэру пэщIэтащ Шырытыр зыхэт полкыр. УIэгъэ хъуауэ лъыр къыпыж пэтми, Хьэжсет къикIуэтакъым икIи а зэхэуэм текIуэныгъэ къыщахьащ. Абы щыгъуэм нэмыцэхэм яфIэкIуэдащ танк 17, бронеавтомобилу 5, хьэпшып зэрылъ автомашинэшхуэу 19-рэ цIыху къызэрырашэкIыу 9-рэ, Iэщэ куэд, лъэсыдзэу батальони 3-м нэблагъэ.
«УнафэщIхэм къыхуагъэува къалэнхэр нэсу зэригъэзэщIам, зэхэуэр Iэзэу зэрыригъэкIуэкIам, щапхъэ къигъэлъэгъуам папщIэ Шырыт Хьэжсет хуэфащэщ Правительствэм и дамыгъэ нэхъыщхьэр — Совет Союзым и ЛIыхъужьыр етыныр», — итхауэ щытащ 115-нэ Къэбэрдей-Балъкъэр шуудзэм и командиру щыта, дзэм къыхэкIыжа генерал-майор Скороход А. 1967 мазаем и 15-м.
Ростов областым уIэгъэ щыхъуа Шырытыр дзэм къыхэкIыжа нэужь, 1943 гъэм Бахъсэн районым и райкомым и япэ секретару хахащ. КъыкIэлъыкIуэ илъэсым республикэм финансхэмкIэ и наркомым и къуэдзэу ягъэуващ. А гъэ дыдэм Хьэжсет къалэн щащIащ Лэскэн районым и япэ секретару лэжьэну. Абы и нэIэ щIэту щIыналъэм къыщаIэтыжащ зэрыпхъуакIуэхэм зэтракъута цIыхубэ хозяйствэр. Псори щIэрыщIэу къызэрагъэпэщыжри, республикэм щынэхъыфIхэм хибжэ хъужауэ щытащ.
КъищынэмыщIауэ, Шырыт Хьэжсет къыхуагъэфэщащ республикэм и къулыкъу лъагэ куэд. Сыт хуэдэ къалэнри нэгъэсауэ, щапхъэ къигъэлъагъуэу абы ирихьэкIащ. Шырыт Хьэжсет дунейм ехыжащ 1969 гъэм.
Нартан къуажэм дэт школ-интернат №5-м щызэхэта фэеплъ зэхьэзэхуэм щызэпеуащ фоч гъэуэнымкIэ, зыщIэIэтэнымкIэ, гранатэ дзынымкIэ, жыжьэу лъэнымкIэ.
Гуп зэпеуэм япэ увыпIэр щиубыдащ Нартан къуажэм дэт школ-интернат №5-м. Курыт еджапIэ №2-р етIуанэщ. Абыхэм къакIэлъокIуэ а къуажэм и школ №1-р.
Зыхэта лIэужьыгъуэхэм пашэ щыхъуащ Фырэ Къантемыр, ДыщэкI Тамерлан, Бжэмбей Темирлан, Шихриевэ Миланэ, Бекъул Иринэ сымэ.
ЖЫЛАСЭ Замир.
