КIуэкIуэ Казбек КъБР-м и студентхэм яIуощIэ
«Пандемием и зэманым щытыкIэ гугъу къихутахэм гущIэгъу, гулъытэ хуащIу защIэзыгъэкъуахэм, волонтёру щытахэм, зи ныбжь хэкIуэтахэм ядэIэпыкъуахэм, госпиталхэм щылэжьахэм фIыщIэ фхуэс-щIыну сыхуейщ. Мыпхуэдэ ди зэпсэлъэныгъэхэм IуэхугъуэфIхэр зэфIэгъэкIыным, мурадыщIэхэм дыхураджэ, къалэныщIэхэр къагъэув. ЯпэкIэ дызыгъэкIуатэ къарущ ди ныбжьыщIэхэр. Сыт щыгъуи сригушхуэу щытащ, иджыри сропагэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIалэгъуалэм», — апхуэдэу къыщIидзащ КIуэкIуэ Казбек республикэм и щIалэгъуалэм — щIэныгъэ нэхъыщхьэ, курыт IэщIагъэ щрагъэгъуэт еджапIэхэм щIэсхэм — хабзэ хъуауэ илъэс къэс ядригъэкIуэкI и зэIущIэр. Республикэм и Iэтащхьэм епсэлъащ КъБР-м и вузхэмрэ колледжхэмрэ щIэсхэм ящыщу студент 78-рэ, апхуэдэуи Москва и еджапIэ нэхъыщхьэхэм щыщ студентрэ аспиранту 12. Ахэр зэIущIэм кърагъэблэгъащ КъБР-м и IуэхущIапIэу къалащхьэм щылажьэм и жэрдэмкIэ. Онлайн-зэIущIэм апхуэдэуи хэтащ Бэрбэч Хь. М. и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и ректор Алътуд Юрий, КIуэкIуэ В. М. и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал мэкъумэш университетым и ректор Апажэ Аслъэн, Кавказ Ищхъэрэм ГъуазджэхэмкIэ и институтым и ректор Рахаев Анатолий.
ЗэIущIэм кърагъэблэгъат унэтIыныгъэ, IэщIагъэ зэмылIэужьыгъуэхэм хуеджэ студентхэр. Гупсэхуу, дзыхь зэхуащIу щызэпсалъэм КIуэкIуэ Казбек зыкъыхуагъэзащ упщIэ щэщIым щIигъукIэ.
И гугъу ящIащ республикэм дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ Iуэху куэдым. ЕджапIэхэм мыкIуэу щIэныгъэ зрагъэгъуэтын хуей зэрыхъум щытепсэлъыхьым, Iэтащхьэм жиIащ апхуэдэ Iэмалыр студентыр егъэджакIуэм IущIэу ят дерсхэм я пIэ зэи зэримыувэнур, абы къыдэкIуэуи къыхигъэщащ къэралым, хамэ хэкухэм я щIэныгъэлI пажэ-хэр кърагъэблагъэурэ зэрыдагъэлэжьэнур.
ГъуазджэхэмкIэ институтым и студентхэр щIэлъэIуащ зыхуеджэ IэщIагъэм ехъулIэныгъэшхуэхэр щызыIэрызыгъэхьа лэжьакIуэ пажэхэм мастер-классхэр щат конференцхэр, зэхуэсхэр къызэрагъэпэщынымкIэ щIэгъэкъуэн къахуэхъуну. КIуэкIуэ Казбек жиIащ апхуэдэ IуэхухэмкIэ ядэIэпыкъуну зэрыхьэзырыр. Мы илъэсым и дыгъэгъазэм екIуэкIыну фестивалыр къыщызэIуахкIэ хэтыну Iэтащхьэм щелъэIум, абыкIи арэзы хъуащ ар.
Москва и еджапIэ нэхъыщхьэхэм ди республикэм щыщу щеджэхэр КъБР-м и Iэтащхьэм къеупщIащ иджыблагъэ къэралым и щIыпIэ зыбжанэм щекIуэкIа пэкIухэр къызэрыщыхъум теухуауэ. КIуэкIуэ Казбек жиIащ: «Ар хабзэншагъэщ, цIыхугъэншагъэщ икIи лIыгъэ къэгъэлъэгъуапIэкъым. Сабийхэм я гъащIэм уриджэгуу, уи фейдэ зыхэлъ мурадхэр, щхьэхуещагъэр зи лъабжьэхэр пхыбгъэкIыну яужь узэрихьэнур дауэ? Къэралым лэжьыгъэр къызэрыщызэгъэпэщам теухуа Iуэху еплъыкIэ зэхуэмыдэхэр щыIэщ, апхуэдэ дыдэуи щыIэщ хабзэм тету, шынагъуэншэу зыхуэфащэ IуэхущIапIэхэм я деж ахэр зэрынэбгъэсыфын Iэмалхэри. Абы щыгъуэми хабзэм уемыбакъуэу икIи, къысхуэвгъэхъу, зыри умыубэрэжьу».
Студент куэд щIэупщIащ, еджэн къаухмэ, я IэщIагъэмкIэ IэнатIэ ягъуэтыным теухуа Iуэхум. Госпиталхэм щылэжьа, узыншагъэр хъумэным хуэгъэпса IэщIагъэ зэзыгъэгъуэтхэм абыкIэ щIэгъэкъуэн яхуэхъуну къигъэгугъащ КъБР-м и Iэтащхьэм. Москва щIэныгъэ щызрагъэгъуэта нэужь зыгуэрхэм абы IэнатIэ къыщагъуэтыну яужь зэритым и гугъу щащIым, республикэм и УнафэщIым жиIащ: «Дэ Урысей Федерацэм дыщопсэу, ар псоми ди зэхуэдэ унэщ. Дэтхэнэ зыми къыхихыну хуитщ ар щыпсэуну, щылэжьэну нэхъ къищтэр. НэгъуэщI лъэныкъуэкIэ, властым цIыхухэр къыдихьэхын хуейщ, щылэжьэн, щыпсэун папщIэ зыхуеину Iэмал нэхъыфIхэр IэщIагъэлIхэм къахузэригъэпэщурэ. Республикэм зегъэужын хуейщи, дэ абы дытолажьэ».
ЩIалэгъуалэм упщIэ куэд къаIэтащ щIэныгъэ-техникэ зыужьыныгъэм, псом хуэмыдэу хъыбарегъащIэ технологиехэм ехьэлIауэ. КIуэкIуэ Казбек жиIащ а унэтIыныгъэр республикэм зегъэужьынымкIэ тегъэщIапIэ нэхъыщхьэхэм ящыщ зыуэ увын зэрыхуейр, сыту жыпIэмэ, республикэм и вузхэм а IэщIагъэхэм хурагъэджэнымкIэ зэфIэкI хъарзынэхэр ябгъэдэлъщ. Iэтащхьэм жиIащ IT-технологиехэм епха хьэрычэт IэнатIэхэм папщIэ экономикэ, юридическэ дэIэпыкъуныгъэхэр къызэрыхалъхьэнур, абыхэм щIыхуэ къащтэным, мылъкукIэ защIэгъэкъуэным теухуа Iэмалхэр, нэгъуэщI хэкIыпIэхэри къызэрыхуагъэщхьэпэнур.
ЩIэныгъэ къэхутэныгъэхэм къыщытеувыIэм Iэтащхьэм къыхигъэщащ а лэжьыгъэм тезыгъэгушхуэ Iуэху зыбжанэ 2020 гъэм зэраубзыхуар. Абыхэм ящыщщ унэтIыныгъитхум къыщыхэжаныкI щIэныгъэлI ныбжьыщIэхэм КъБР-м и Iэтащхьэм и саугъэтыр иратыну зэрагъэувар, апхуэдэуи КъБР-м и Къэрал саугъэтыр щIэныгъэмрэ техникэмрэ къыщахьа ехъулIэныгъэхэм папщIэ зэратынур. Саугъэтыр сом мелуан мэхъу. КъимыдэкIэ, щIэныгъэлI ныбжьыщIэхэм ират стипендиер сом минитIу щытамэ, иджы ар сом мини 10-у ягъэуващ.
Республикэ унафэщIхэр зыхэплъэн хуей Iуэхухэм ящыщу зэIущIэм къыщаIэтащ хьэ хьэулейхэм я бжыгъэр нэхъыбэ зэрыхъуам, абы цIыхухэр зэригъэгузавэм ехьэлIари. КъБР-м и Iэтащхьэм а упщIэм жэуап щритым жиIащ апхуэдэ псэущхьэхэр щаIыгъын щIыпIэ щIыным и проектыр мы илъэсым зэрагъэхьэзырыр, ар къызэгъэпэщыным, гъэлэжьэным текIуэдэну ахъшэр зыхуэдизыр къабж. Проектыр зэкIэ щызэхалъхьар Налшыкщ, иужькIэ адрей муниципалитетхэ- ми къыщызэIуахыну я мурадщ.
ЩIалэгъуалэм псори яфIэгъэщIэгъуэнт, куэдым щIэупщIэрт: мэкъумэш, хьэрычэт IэнатIэхэм, кIэрыхубжьэрыхухэм елэжьыным, туризмэм, нэгъуэщI Iэджэми я гугъу ящIащ. Республикэм и Iэтащхьэм теухуахэми щIэупщIащ: сыт хуэдэ шхын нэхъ уигу ирихьыр? — Къэбэрдей-Балъкъэрым щапщэфIхэрщ, къэуат зыщIэлъхэрщ; уи узыншагъэм укIэлъыплъу ущыт, уи Iэпкълъэпкъыр псыхьыным яужь уит? — си щхьэ Iуэху зесхуэну зэкIэ сыхунэсыркъым, ауэ дяпэкIэ зэман хухэсхынщ, Iэмал зэриIэкIэ; сыт лэжьыгъэм утезыгъэгушхуэр? — хэкум, унагъуэм, сабийхэм яхузиIэ лъагъуныгъэрщ; уи студентыгъуэ зэманым щыщу сыт уигу нэхъ къинэжар? — егъэджакIуэхэм, зэныбжьэгъухэм дяку дэлъа зэхущытыкIэхэр, гъавэ Iутхыжыну колхозхэм дашэу зэрыщытар.
«ИлъэсипщI дэкIмэ, республикэр сыт хуэдэу щытыну уи нэгу къыщIыхьэрэ?» — упщIэр щратым, Казбек Валерий и къуэр къыпыгуфIыкIащ. «Къэбэрдей-Балъкъэрыр зызыужь щIыналъэ лъэщу, зэкъуэту, зэманым дэбакъуэ, щIэныгъэфI зыбгъэдэлъ щIалэгъуалэ зиIэу, цIыхухэр фIыуэ щыпсэун папщIэ зыхуей псомкIи къызэгъэпэща щIыналъэу си нэгу къыщIоувэ», — жэуап яритащ абыхэм.
Республикэм и Iэтащхьэри студентхэм еупщIащ: езыхэм республикэм и къэкIуэнур сыт хуэдэу зэралъагъур? Сыт хуэдэ жэрдэм- хэр къыхалъхьэну хуей? КIуэкIуэ Казбек щIалэгъуалэр къыхуриджащ «Къэбэрдей-Балъкъэрым нобэ къыщекIуэкI IуэхуфIхэм къыхыхьэну» икIи къигъэгугъащ дэтхэнэ студентми и Iуэху еплъыкIэр къигъэлъэгъуэну мазаем Iэмал зэрыратынур.
КъБР-м и Iэтащхьэмрэ
Правительствэмрэ я пресс-IуэхущIапIэ.
