ЩIыщIэхэр къаIэтыжыну?
Урысей Федерацэм и Президент Пу-тин Владимир УФ-м и Федеральнэ Зэхуэсым Зыхуигъэза нэужь агропромышленнэ комплексым и щытыкIэм теухуа упщIэ зыбжанэ «Комсомольская правда» газетым иритащ ди къэралым Мэкъумэш хозяйствэмкIэ и министр Ткачёв Александр.
— Урысейм хамэ къэралхэм ярищэ Iэщэм нэхърэ нэхъыбэ ерыскъыхэкIыу ищэ щIэхъуар сыт къызыхэкIар?
— ИслъэсипщI ипэкIэ агропромышленнэ комплексым зедгъэужьын щIэддзащ. А зэманым ирихьэлIащ къуажэхэм зыкъаIэтыныр. Абы и фIыгъэкIэ гъавэу кърахьэлIэр Iыхьэ щанэкIэ хэхъуащ. Хамэ къэралхэм яхуедгъашэ мэкъумэшхэкIыр хуэдэ 15-кIэ нэхъыбэ хъуащ. Иджыпсту дэ куэду нэгъуэщI къэралхэм яхудоутIыпщ гъавэр, бдзэжьейр, джэдылыр, дагъэр. ДяпэкIэ ди къалэн нэхъыщхьэщ ерыскъы хьэзырхэр иредгъэшыну, ахэр нэхъ лъапIэу тхуэщэнущ. Илъэситху ипэкIэ куэдым хуагъэфэщэфыну щытакъым Iэщэ щэным къыщIэтхым нэхърэ Iыхьэ щанэкIэ нэхъыбэ ерыскъыхэкIым къыщIэтхыну икIи ар газым къыпэкIуэ хэхъуэм и зэхуэди-тIым нэблэгъэну. Фигу къэзгъэкIыжынщи, илъэсипщI ипэ къихуэу ерыскъыхэкI экспортыр доллар меларди 3 хъууэщ зэрыщытар, иджы ар доллар мелард 20-м щIигъуащ — а зэманым къриубыдэу хуэдихкIэ хэхъуащ.
— Хамэ къэралхэм гъавэу етщэм нэхърэ нэхъыбэ ерыскъы хьэзыру етщэфыну Iэмал щыIэ?
— Гъавэр дыщэм хуагъадэ мыхьэнэшхуэ зиIэ ди гъэтIылъыгъэщ, щIыдагъэм зыкIи къыкIэрымыхуу. Мы махуэхэм щIыдагъэмрэ газымрэ я уасэр ехуэхми, ерыскъыхэкIыр кIуэ пэтми нэхъ лъапIэ хъунущ. Гъавэр къыщалэжьыр Урысейм и Ипщэ щIыналъэхэми, Уралми, Сыбырми, КъуэкIыпIэ Жыжьэми увыпIэшхуэ зиIэу щытынущ.
— Путин Владимир Зэрызыхуигъэзам щыжиIащ хыфIадзэжауэ е зэи къамыгъэсэбэпыххауэ Урысейм щIы гектар мелуанхэр зэрыщыIэр. Ар сыт хуэдэ щIыналъэхэра? Сыт хуэдэ щIыкIэкIэ ахэр къэралым къызэрищтэжынур?
— Мэкъумэш щыпщIэ хъуну щIыхэр къызэрищтэжынум теухуауэ Урысейм Мэкъумэш хозяйствэмкIэ и министерствэм законопроект игъэхьэзыращ. ЩIы кIапэр мардэм къызэригъэувым тету илъэсищкIэ къэзымыгъэсэбэпым судым и унафэкIэ къытрахыжынущ. Иджыпсту а пIалъэр илъэситху мэхъу. АдэкIэ къэралым а щIы кIапэр къэзыгъэсэбэпыфынум ирещэж. ДызыхуэкIуэ илъэсхэм дэ къэтIэтын хуейщ щIы гектар мелуани 10 хуэдиз. Абы и ныкъуэр КъуэкIыпIэ Жыжьэм и щIыналъэхэм щыIэщ. Гектар мелуани 10-р къэтIэтыжрэ гъавэ гъэхьэзырыным хуэдунэтIмэ, Сыбырымрэ КъуэкIыпIэ Жыжьэмрэ я щIыналъэхэм яшхынум и мызакъуэу, къэралым иредгъэш ерыскъыхэкIым куэдкIэ хэдгъэхъуэфынущ. Азие — Хы Хуэм щIыналъэм хиубыдэ къэралхэм ЩIы Хъурейм тет цIыхухэм я процент 40-р щопсэу. Ар ди гъавэхэкIыр щидгъэкIыфыну щIыпIэ ин дыдэщ.
Пэжщ, апхуэдиз щIыщIэр къэпIэтыным техникэ, мылъку, къару куэд ухуеинущ. Техникэхэр уасэ ныкъуэкIэ щIым телэжьыхьхэм ещэным теухуа Iуэхугъуэхэм хэплъэн хуейщ. ЦIыхухэр а щIыналъэхэм къыщызэтегъэувыIа хъун щхьэкIэ экономикэ и лъэныкъуэкIэ тегъэгушхуапхъэщ. А щIы кIапэхэр Мэзкуу къедзылIакъым е Ипщэ щIыналъэхэм щыщкъым, атIэ Сыбырщ, КъуэкIыпIэ Жыжьэщ.
КъыдэкIуэу нэхъ дгъэткIиину ди мурадщ хамэ къэралхэм щыщ цIыхухэм яIэщIэлъ е бэджэнду яIыгъ щIы гектар мелуан 12-м ехьэлIа мардэхэри. Къэдгъэлъэгъуэн хуейщ абыхэм ящыщ куэдым яIэщIэлъ щIы кIапэхэр хабзэм къемызэгъыу къызэрагъэсэбэпыр, щIыгулъ къабзэр яуцIэпI, ирахьэлIэ пестицидхэмрэ агрохимикатхэмрэ щIым и къарур щIах.
Хамэ къэралым щыщ цIыхум урысеищIыр бэджэнду къищтэфын щхьэкIэ игъэзэщIэн хуей Iуэхугъуэ зыбжанэ дыубзыхуащ.
Псалъэм папщIэ, бэджэнду щIыр яIыгъыну зэрыхуит зэманыр дгъэмэщIэнущ: нэхъ мащIэ дыдэу илъэсищ, нэхъыбэу илъэс 15. ЩIы кIапэм телэжьыхь цIыхухэм я процент 75-р Урысейм и цIыхуу щытын хуейщ. Бэджэнду къащтэфыну щIыр муниципальнэ щIыналъэм и проценти 10 нэхъыбэ хъуфынукъым.
Ди къэралым щылэжьэн хуейр щIым хуэсакъыу зезыхьэн цIыхухэрщ.
Волков Александр.
«Комсомольская правда»
