Нартокъуэ Анжела: Сыщыпсэур сыщытхэм дежщ
ГугъэфIхэр уагъэщIу иужьрей зэманым лъэпкъ литературэм къыхэбэкъуа щIэблэм ящыщщ тхакIуэ ныбжьыщIэ Нартокъуэ Анжелэ. Ар яхэтащ Хьэх Сэфарбий и унафэщIу КъБР-м и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм щылажьэу щыта «Шыхулъагъуэ» литературэ хасэм екIуалIэхэм. Куэд щыгъуазэщ а хасэр илъэс тIощIым щIигъукIэ лъэпкъ литературэм зэрыхуэлэжьам. Абы щагъэса куэдым иджыпсту тхакIуэцIэр яхуэфащэ дыдэу зэрахьэ, языныкъуэхэр журналистикэм жыджэру хэтщ.
Нартокъуэ Анжелэ Бахъсэн щIыналъэм хыхьэ Дыгулыбгъуей къуажэм къыщалъхуащ. Курыт еджапIэр къиуха иужькIэ егъэджакIуэхэр щагъэхьэзыр колледжым щIэтIысхьащ. Ар 2005 гъэм къиухри IэнатIэ зэмылIэужьыгъуэхэм пэрытащ.
Анжелэ тхэн зэрыщIидзэрэ илъэсипщIым щIигъуащ. Абы и IэдакъэщIэкIхэр ди республикэм къыщыдэкI газет, журнал зэмылIэужьыгъуэхэм щIэх-щIэхыурэ къытрадзэ. «Шыхулъагъуэм» хэтхэм зэгъусэу къыдагъэкIа «КъудамэщIэ» (2009 гъэ), «Шыхулъагъуэм и вагъуэхэр» (2011 гъэ) тхылъхэм ярытщ и тхыгъэ зыбжанэ. 2013 гъэр тхакIуэ ныбжьыщIэм хуэфIащ — «Лъагъуныгъэм и къару» фIэщыгъэм щIэту абы и япэ тхылъыр «Эльбрус» тхылъ тедзапIэм къыщыдэкIащ. «Жьыгъэм и IэфIыгъэ», «Лъагъуныгъэм и гуэныхь», «Псэ псори зэныбжьщ», «Гум и лъагъуэ» рассказхэмкIэ щIэджыкIакIуэм я пащхьэ ихьа Анжелэ а лъэбакъуэр хуэмэхуащ. Пщащэ ныбжьыщIэм и псэ хуабагъыр щызыхэпщIэ тхыгъэхэм удахьэх, ахэр анэдэлъхубзэкIэ тхауэ дэ дызэса адыгэ рассказ гъэпсыкIэм зэремыщхьым щIэщыгъуэ пщащI. ГъащIэм къыхэха сюжетхэм куэдрэ зыкъыщыбоцIыхуж, бзэр зэрытыншым еджэгъуафIэ ещI. ТхакIуэм и гъащIэр гъэщIэгъуэнмэ, и IэдакъэщIэкIхэри щIэщыгъуэ хъууэ жаIэ. Анжелэ и тхыгъэхэмкIэ ар гупсысэ куу зиIэ цIыхуу зэрыщытыр къэплъагъуну гугъутэкъым.
ТхакIуэ ныбжьыщIэр нэхъ гъунэгъуу фэдгъэцIыхумэ ди гуапэу упщIэ зыбжанэкIэ иджыблагъэ зыхуэдгъэзащ:
— Анжелэ, уадыгэныр сыт уи дежкIэ?
— Уадыгэныр си дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэщ. Адыгэбзэ пIурылъ, адыгэлъ пщIэт къудейкIэ зэфIэкIыркъым, адыгэу зыкъэзылъытэж дэтхэнэми лъэпкъым и пщIэр тIыгъыу, адэжьхэм къытхуагъэна хабзэ дахэр тхэлъу, абы ди щIэблэр щэтпIыкIыу дыпсэумэщ адыгэ нэс дыщыхъунур. Си анэр япэу къызэрызэпсэлъа бзэм, си лъэр япэу зытеува щIылъэм пэсщIын щыIэкъым. Гушхуэныгъэ мыкIуэщI къысхелъхьэ ди лъэпкъым и тхыдэ бейм. Сэ сызэреплъымкIэ, дыщыадыгэкIэ, дыщымуслъымэнкIэ, псом япэу цIыхугъэрэ адыгагъэрэ тхэлъын хуейщ. А зи гугъу сщIыхэм сытету сыпсэуныр, схузэфIэкI мащIэмкIэ лъэпкъым зыщIэзгъэкъуэныр насыпышхуэу къызолъытэ.
— Утхэну гукъыдэж сытым къуитрэ?
— ФIэщхъуныгъэмрэ лъагъуныгъэмрэщ си дэIэпыкъуэгъу нэхъыщхьэр. Ахэращ си тхыгъэхэми я купщIэр. Сэ хъуэпсапIэ щэхуу сиIэщ дунейм мамырыгъэр щытепщэу, цIыхухэм яку лъагъуныгъэрэ зэхэщIыкIрэ дэлъу псэуныр. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, цIыхухэм я цIыхуфIагъымрэ ягу илъ гурыщIэ къабзэмрэ кIуэ пэтми нэхъ щыукIытэ мэхъу. Арагъэнщ сызыгъатхэри. Пэжым ухуеймэ, сэ сыщыпсэур сыщытхэм дежщ, арыншамэ, сыхэт сэ?
— Иджыпсту сытым уелэжьрэ, уи тхыгъэщIэхэмкIэ дыбгъэгуфIэну уи мурад?
— «Насып» зыфIэсща тхылъым солэжь. Абы зэману текIуэдэнур иджыри гурыIуэгъуэкъым, ауэ кIуэ пэтми нэхъри сызыщIешэ. Рассказ кIэщI цIыкIуу къежьар повесть хъужащ, адэкIэ тлъагъункъэ зыхуэкIуэр. Абы и лъабжьэр гъащIэм къыщыхъуа Iуэхугъуэщи, къэхъуам пэгъунэгъуу къестхэкIыну сыхущIокъу, Iэмал зэриIэкIэ. Си дежкIэ хъунщIэпсынщIэету тхыгъэр дунейм къытезгъэхьэнракъым нэхъыщхьэр, атIэ сигу зыхуэзэгъа, цIыхухэм ягу дыхьэн, къахуэщхьэпэн лэжьыгъэ си Iэпэ къыпыкIынырщ.
— Адыгэхэм я махуэм сыт хуэдэ псалъэкIэ захуэбгъэзэнт уи лъэпкъэгъухэм?
— Си хъуэпсапIэщ а махуэшхуэр дуней псом къыддагъэлъапIэу слъагъуныр. Адыгэ хабзэм и дахагъэмрэ ди псэукIэ екIумрэ къащIатэмэ, лъэпкъ куэдым щапхъэ къыттрахыну къысфIощI. Дунейр мамыру, щIэблэ дахэ къытщIэхъуэу, хъуэхъу инхэр тхуаIэту, дефIакIуэу дыпсэуну сыхуохъуапсэ си лъэпкъым.
Тэрчокъуэ Дисэ.
