Къэбэрдей-Балъкъэрым ис лъэпкъхэр бзэхэм зэкъуагъэувэ
«Усэрэ уэрэдрэ — гъунэгъум и бзэмкIэ» — арат и псалъащхьэр Къэбэрдей-Балъкъэрым и лIыкIуэу Къэрал Думэм хэт Къанокъуэ Арсен Урысейм и Махуэм ирихьэлIэу иригъэкIуэкIа зэхьэзэхуэ гъэщIэгъуэным.
Сенаторым и инстаграм напэкIуэцIым пIалъэ иIэу щызэбгратыкIа хъыбарым ипкъ иткIэ, зэпеуэм и мурадт Урысейм ис дэтхэнэ лъэпкъми и бзэмрэ и щэнхабзэмрэ гулъытэ зэрыхуэфащэр дигу къигъэкIыжыну.
Балигъхэри сабийхэри, уэрэд жыIэнымрэ усэ къеджэнымрэ зи IэщIагъэхэри, абы хущIыхьэгъуэкIэ фIэкIа емыувалIэхэри хэтыну хуитт зэхьэзэхуэм. ФIэкIыпIэ зимыIэр зы закъуэт: утыку узэрихьэну бзэр уимыанэдэлъхубзэу щытын хуейт. ТекIуар къызэрапщытэнури зы IэмалкIэт: «сигу ирохь» дамыгъэ бжыгъэ нэхъыбэ къызылъысам елъытауэ.
ЦIыху дахэ куэд зэрыдигъэцIыхуам и мызакъуэу, мы зэпеуэм кавказ лъэпкъхэм я зэхуаку дэлъ зэкъуэшыныгъэр иджыри зэ къигъэнэIуащ жытIэмэ, дыщыуэну къыщIэкIынкъым. ИтIани, фIымрэ фIы дыдэмрэ зэхагъэкIын папщIэ зи къалэн зыгъэзэщIа къэпщытакIуэхэр Iуэхум хэплъа нэужь, мэкъуауэгъуэм и 12-м текIуахэм я цIэхэр къэтщIащ.
«Нобэ Урысейм и Махуэр догъэлъапIэ, — закъыщыхуегъазэ Къанокъуэ Арсен и напэкIуэцIым зыпызыщIахэм. — Мы махуэм дигу къыдогъэкIыж лъэпкъи 180-рэ зэрыс къэрал дызэрыщыпсэур, дэтхэнэ зыми мамырыгъэмрэ зэгурыIуэмрэ я дамыгъэ хуэхъу и бзэр, и щэнхабзэр щихъумэжу. Фыкъызэрыдгъэгугъам ипкъ иткIэ, ди зэпеуэм щытекIуа цIыхуи 8-м я цIэхэр къыдоIуэ. Сэ сызэрегупсысымкIэ, мы зэхьэзэхуэм щытемыкIуа зыри къекIуэлIакъым, сыту жыпIэмэ, ди анэдэлъхубзэхэр зэхэтхыху, псори нэхъ зэпэгъунэгъу дыхъуащ.
УэрэджыIакIуэ IэщIагъэ зиIэхэм я пэрыт хъуащ Осетие Ищхъэрэ — Аланием и цIыхубэ артисткэ, Осетие Ипщэм щIыхь зиIэ и артисткэ Кусовэ Эльвирэ. Абы адыгэбзэкIэ игъэзэщIащ лъагъуныгъэ уэрэд.
Уэрэдымрэ усэ къеджэнымрэ зимыIэщIагъэхэм япэ увыпIэр къыщихьащ балъкъэрыбзэкIэ усэ къеджа ЛIызам Мухьэмэд (цIыху 1805-м Iэ хуаIэтащ). ЕтIуанэ увыпIэр къылъысащ Къасым Иланэ, абыи балъкъэрыбзэкIэ уэрэд игъэзэщIащ (цIыху 759-рэ). АдыгэбзэкIэ уэрэд жызыIа АмикС гупым ещанэ увыпIэр къахьащ (713-рэ). Абыхэм къакIэлъокIуэ куржыбзэкIэ уэрэд жызыIа Тхьэкъуахъуэ Имран (705-рэ); балъкъэрыбзэкIэ уэрэд жызыIа Къуршэ Арианэ (574-рэ).
КъызэгъэпэщакIуэм хуитыныгъэ лей зэриIэм ипкъ иткIэ, си щхьэкIэ къыхэсхащ адыгэбзэкIэ усэ къеджа Гергоков Азнаур. Уэрэд жыIэныр зи IэщIагъэхэм ящыщу япэ изгъэщар адыгэбзэкIэ уэрэд жызыIа, КъБР-мрэ КъШР-мрэ щIыхь зиIэ я артисткэ Третьяк Татьянэщ».
Къанокъуэ Арсен зэхьэзэхуэм хэта дэтхэнэ зыми фIыщIэ хуищIащ, ныкъусаныгъэхэр зэрагъэзахуэу, гъэ къэси апхуэдэ зэпеуэ ирагъэкIуэкIыну зэгурыIуахэщ.
Гукъинэжщ сенаторым и псалъэм зэхьэзэхуэм пэрыт увыпIэ къыщызымыхьахэм яз, шэшэныбзэкIэ уэрэд зыгъэзэщIа Мухьэмэд зи цIэ щIалэ цIыкIур зэрыпэджэжари:
«ФIыщIэ ин пхузощI, — зыхуегъазэ ныбжьыщIэм Къанокъуэ Арсен, — апхуэдэ зэпеуэ щхьэпэм дызэрыхэпшам папщIэ. Абы и фIыгъэкIэ Шэшэн Республикэм щыщ куэд ныбжьэгъу къысхуэхъуащ. Егъэлеяуэ гухэхъуэщ игъащIэм умылъэгъуа цIыхухэм «фIыуэ слъагъу си къуэш» къыбжаIэныр. ЕтIанэгъэ, къызэхъулIэмэ, нэхъыфIыжу зызгъэхьэзырынщ!»
Чэрим Марианнэ.
