ХЪАНИЙ Мирон Хьэгуцырэ и къуэр
Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм хэщIыныгъэшхуэ игъуэтащ — илъэс 86-м иту дунейм ехыжащ мэкъумэш IэнатIэм пщIэшхуэ щызиIэхэм ящыщ, мэкъумэш щIэныгъэхэм я доктор, профессор Хъаний Мирон Хьэгуцырэ и къуэр.
Хъаний М. Хь. КъБАССР-м хыхьэ Тэрч щIыналъэм щыщ Болэтей къуажэм дэс мэкъумэшыщIэ унагъуэм къыщалъхуащ 1934 гъэм шыщхьэуIум и 21-м.
Курыт школ нэужьым ар щIэтIысхьащ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и естественнэ (иджы биологие) къудамэм, ар къызэриухыу, еджапIэ нэхъыщхьэм къегъэщIылIа агробиологие гъэунэхупIэ участкэм и унафэщIу ягъэувауэ щытащ.
БлэкIа лIэщIыгъуэм и 60 гъэхэм я пэщIэдзэм Хъаний Мирон КъБКъУ-м и аспирантурэм щIотIысхьэ, ар къеухри, «мэкъумэш щIэныгъэхэм я кандидат» щIэныгъэ дамыгъэр къихьыным хуэунэтIауэ игъэхьэзыра и лэжьыгъэр ехъулIэныгъэкIэ пхегъэкI.
ФIыкIэ зыщыгугъ щIэныгъэлI щIалэ жаныр КъБКъУ-м и мэкъумэш факультетым щIым елэжьынымкIэ и кафедрэм и лэжьакIуэу къагъэнэж.
ИужькIэ, республикэм и унафэщIхэм я чэнджэщкIэ, Хъаний Мирон езыр зыщыщ щIыналъэм ягъэкIуэж Къэбэрдей-Балъкъэр опытнэ станцым и унафэщIым и къуэдзэу икIи абы илъэс 16-кIэ щолажьэ.
1978 гъэм Хъаний М. Хь. къулыкъущIэ къратащ — ар Къэбэрдей-Балъкъэрым къэкIыгъэхэр узыфэхэм химие IэмалхэмкIэ щыхъумэнымкIэ и станцым и унафэщIу ягъэуващ. И лэжьыгъэм къыдэкIуэу, абы и доктор диссертацэри игъэхьэзыращ икIи ар щытхъу иIэу Киев къалэм (Украинэм и мэкъумэш академием и Аттестацэ комиссэ нэхъыщхьэм) щыпхигъэкIащ.
Къэбэрдей-Балъкъэр агромелиоративнэ институтым (иджы КIуэкIуэ В. М. и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал мэкъумэш университет) и япэ ректору щыта ФиIэпщэ Борис къыхуигъэлъагъуэри, Хъаний Мирон 1984 гъэм ягъэуващ мэкъумэш еджапIэщIэм щIым елэжьынымкIэ и кафедрэм и унафэщIу икIи а IэнатIэм илъэс 26-кIэ пэрытащ.
Илъэс куэдкIэ иригъэкIуэкIа щIэныгъэ лэжьыгъэхэм я щыхьэту Хъаний Мирон къэкIыгъэхэм я жылэхэр егъэфIэкIуэным, нэхъыфIхэр къыхэхыным теухуа къэхутэныгъэ лэжьыгъэрэ методикэу 200-м щIигъу къытрыригъэдзащ, апхуэдэуи жылапхъэхэр гъэкIыным теухуа IэмалыщIэхэр щызэпкъриха тхылъ 14 къыдигъэкIащ.
Хъанийм хэлъхьэныгъэшхуэ хуищIащ цIыхухэр ерыскъыпхъэкIэ ирикъуу къызэгъэпэщыным теухуа, мыхьэнэшхуэ зиIэ лэжьыгъэм, апхуэдэуи мэкъумэш IэнатIэм шэщIауэ зегъэужьыным лъэпкъыр зэрыхузэфIэкIкIэ хуэщхьэпэным теухуа Iуэхухэми.
Профессор Хъаний М. Хь. фIыщIэшхуэ щIыхуэщIыпхъэ лэжьыгъэхэм ящыщщ абы щIэм тету зызыужь мэкъумэш IэнатIэм IэщIагъэлIхэр хуэгъэхьэзырыным хуэунэтIауэ зэфIигъэкIахэр. Абы и нэIэм щIэту я кандидат диссертацэхэр цIыху 37-м, я доктор диссертацэхэр плIым пхагъэкIащ.
Мэкъумэш щIэныгъэмрэ агропромышленнэ комплексымрэ зегъэужьыным хуищIа хэлъхьэныгъэшхуэм папщIэ Хъаний М. Хь. «Урысей Федерацэм щIыхь зиIэ и агроном», «Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ», «КъБР-м щIыхь зиIэ и агроном» цIэ лъапIэхэр къыфIащащ.
Ар щIэныгъэмрэ гъуазджэмкIэ Петровскэ академием, ЩIэныгъэмкIэ Дунейпсо Адыгэ академием, пщIэшхуэ зиIэ нэгъуэщI зэгухьэныгъэхэм хэтащ.
Хъаний Мирон Хьэгуцырэ и къуэр пэжагъ зыхэлъ, зи Iуэху еплъыкIэ зиIэж, захуагъэм и телъхьэ, Хэкум хьэлэлу хуэлажьэ цIыхуу щытащ. Абы и Iулыджыр лъагэт, Къэбэрдей-Балъкъэрми къэралым и нэгъуэщI щIыпIэхэми пщIэ къыщыхуащIырт.
Хъаний Мирон Хьэгуцырэ и къуэм — зэманым екIуу псэуа цIыхум, хэкупсэ нэсым — и фэеплъ нэхур сыт щыгъуи ди гум илъынщ абы дэлэжьахэми, и ныбжьэгъухэми, иригъэджахэми.
КIуэкIуэ В. М. и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал мэкъумэш университетыр.
Дунейпсо Адыгэ Академием хэтхэр.
