«ГъащIэ, сэ фIыуэ узолъагъу»
Гъэ къэс накъыгъэм и 18-м Музейхэм я дунейпсо махуэр ягъэлъапIэ. 1977 гъэм Музейхэм я дунейпсо советым и зи чэзу зэIущэм а махуэр къыщызэдащтауэ щытащ икIи абы щегъэжьауэ къэрали 150-м щIигъум щагъэлъапIэ.
Я махуэм ирихьэлIэу, музейхэм пщIэншэу щIагъэхьэ. ГъэлъэгъуэныгъэщIэхэр ягъэхьэзыр, лекцэ щIэщыгъуэхэр, псалъэмакъ щхьэпэхэр, зэIущIэхэр щрагъэкIуэкI. Дауэдапщэ щIэщыгъуэхэр, фестивалхэр щащI щыIэщ. Апхуэдэщ иужьрей илъэсхэм щIэупщIэ зиIэ хъуа «Музейхэм я жэщыр». Ар дунейм тет къэрал куэдым накъыгъэм и 18-м пэгъунэгъу щэбэт жэ-щым ящI хабзэщ.
Ткаченкэ Андрей и цIэр зезыхьэ Сурэ-тыщI гъуазджэхэмкIэ музейм Музейхэм я дунейпсо махуэмрэ ТекIуэныгъэ Инымрэ яхуэгъэпсауэ «ГъащIэ, сэ фIыуэ узолъагъу» фIэщыгъэм щIэт гъэлъэгъуэныгъэ къыщызэIуахащ.
БлэкIа лIэщIыгъуэр къызытещ сурэтхэмрэ хьэпшыпхэмрэ лъэпкъым, къэралым къызэринэкIа дунейм ухашэрт. Иужьрей лIэщIыгъуэ ныкъуэм дунейм зыужьыныгъэ лъагэ игъуэтами, абы ипэ щыIа зэманым дахагъэу хэлъамрэ цIыхухэм яку дэлъа зэхущытыкIэ екIумрэ сурэтхэм къаIуатэрт. Уи фIэщ мыхъун хуэдэу зы теплъэгъуи щыIэтэкъым абы. Сурэт къэс зы дуней щхьэхуэ къиIуатэрт, псори зэхэту, блэкIам щIэлъа IэфIагъымрэ дыджагъымрэ къызэщIакъуэжырт. Апхуэдэт сэхураныщхьэ иIыгъыу щIым щысу ящIа хъыджэбзым и скульптурэр, унэр зезыхьэ пщащэ гупым я сурэтыр. ТэлайкIэ нэр тенэурэ уащыгуфIыкIырт гъущIыжь зэхуахьэсар гугъу дехьыу IэжьэкIэ къэзышэ сабийхэм уеплъынууи. Фарфорым къыхащIыкIа хьэпшыпхэр… Нэр зыщыгуфIыкIынрэ гур зыгъэгушхуэнрэ щыкуэдт абы.
Лэжьыгъэхэм япэу выставкэм щагъэлъагъуи, ипэкIэ цIыхухэм я пащхьэ ирахьауэ щытаи яхэтт.
— Мы пэшым зыщыпплъыхьа иужь, упсэуну, нэхъыбэ пщIэну ухуейуэ утрегъэгушхуэ. Сурэтхэм къатещ цIыхухэм я нэгум нурыр кърех, а гуапагъэм уи гур къызэщIегъэушэ. Сыхуейщ мы гъэлъэгъуэныгъэм нэхъыбэ кърихьэлIэну, апхуэдэ сурэт дахэхэм къуит гурыфIыгъуэр зыхащIэну, — жиIащ КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министр Къумахуэ Мухьэдин зэIущIэр къыщызэIуихым.
Зауэм, лэжьыгъэм, IэщэкIэ ЗэщIэузэда Къарухэм я ветеранхэм я зэгухьэны- гъэу Налшык къалэ округым щыIэм и унафэщI Абдуллаев Мустэфа иужьрей зэманым здэщыIа гъэлъэгъуэныгъэхэм ящыщу игу ирихьа закъуэтIакъуэхэм иджырейр къазэрыхэщыр жиIащ.
— Пэшым къыщыгъэлъэгъуа сурэтхэр зыщIа куэд нобэ къытхэтыжкъым, — жиIащ КъБР-м и сурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ Темыркъан Геннадий и псалъэ-хэм я пэщIэдзэм. — СурэтыщI Акъсырэ МуIэед дунейм зэрехыжрэ мазэ ирикъуауэ аращ, абы и лэжьыгъи щыфлъагъунущ выставкэм. Абыхэм щIэупщIэ яIэху, утыкум ирахьэхункIэ, сурэтыщIыр псэущ. Лъэпкъым и купщIэмрэ абы и щэнхабзэмрэ къызытещ соцреализмэм кIуэ пэтми бжьыпэр еубыдыж. СурэтыщIыр щыпсэуа зэманыр зэрызыхищIар, къэкIуэнур инэгу къызэрыщIагъэхьар хуабжьу гъэщIэгъуэнщ.
Музейм и хъумакIуэ нэхъыщхьэ, Урысейм и цIыхубэ сурэтыщI Мокаев Владимир блэкIар къызытещ сурэтхэм щIэблэр щIэппIыкIыну зэрыфIэкъабылыр къыхэщу къэпсэлъащ.
Инэрокъуэ Данэ.
