«Илъэсиблым мэблаблэри, илъэсибгъум зеубгъу»
Ди газетым зэрытетащи, фокIадэм и 1-м къыщегъэжьауэ и 10 пщIондэ ди республикэм щекIуэкIащ «Шэрджэс дерби» зыфIаща шы зэпеуэр. Ар иухащ адыгэшым дунейпсо рекорд зэригъэувамкIэ.
Дызэрыщыгъуазэщи, махуипщIым къриубыдэу километр 1000 зэпызычыфыну зи гугъа шууей 11-м щыщу махуэ ебланэм гъуэгу къытенэжар шууищ къудейт. Ахэр Инал шым теса Къуныжь Роберт, Шагъдий шыр къэзыгъэуща Джатэ Щамил, Къазбич шэсу гъуэгуанэр зэпызыча Дудэ Арсен сымэщ. ЗэрызэгурыIуам тету, лъагъуэм и кIэм зэгъусэу зыкърагъэхьэлIэжати, етIуанэ, ещанэ увыпIэхэм хухаха теувапIэхэр нэщIу къанэри, адыгэ фащэкIэ зэщыхуэпыкIа шууищыр япэ теувапIэм щызэбгъурагъэуват.
Инал шым теса Къуныжь Роберт упщIэ зыбжанэкIэ зыхуэдгъэзащ.
— Адыгэшым къищынэмыщIа, зэман кIэщIым къриубыдэу апхуэдэ гъуэгуанэ кIыхь къызэзынэкIыфын мы дунейм тету къыщIэкIынкъым. Шы нэхъ лъэрызехьэхэм хабжэ инджылыз, хьэрып, ахалтекинец лъэпкъыгъуэхэр къэтщтэнщи, япэр апхуэдэ гъуэгуанэ техьэххэркъым, ар къыщагъажэр зэман кIэщIым хузэпычынуращ. Хьэрыпышхэри «зрауштыр», зэрызэхэтхамкIэ, километр 200-м тIэкIу щIигъум къриубыдэ гъуэгуанэу Дубай и Iэгъуэблагъэ хуэдэхэращ.
— Махуэ бжыгъэм къриубыдэу къэвгъэжа шыхэм я зыгъэпсэхукIэ хъуам и гугъу къытхуэщIыт, Роберт.
— ЗыкъащIэжын щхьэкIэ, жэщым и кIуэцIкIэ, псори зэхэту, сыхьэти 4-5 хуэдиз иратами аращ. ЖыпIэнур арамэ, пщэдджыжьми дахэ-дахэу шха мыхъуауэ, гъуэгуанэ дытехьэжу апхуэдэт. Зэхьэзэхуэр екIуэкIыным мазэ нэхъ имыIэу, абыкIэ хъыбар дагъэщIауэ аращ. Сэ езыр Щхьэлыкъуэ къуажэ псыр щызэзыгъэзахуэу дэт IуэхущIапIэм сриунафэщIщ, КъущхьэхъумкIи шы гуартэ щысIыгъщ. Абыи щIэх-щIэхыурэ дыдэкIуеин хуей хъурт. Арати, Инал зыфIэтща мы ди шым, зэпеуэм хуэдгъэхьэзырын и лъэныкъуэкIэ, махуэ 20-м къитIасэу яужь дитыфауэ аращ.
— Зэхьэзэхуэр зэрекIуэкIынум и хъыбар фэзыгъэщIар хэт?
— Егъэн Ибрэхьимщ. Дэ тIур зэгъусэу Инал жыхуиIэ хъупIэм дитщ. Абдежырщ къыщызиIуэкIар зэпеуэм сыхэт зэрыхъунур.
— Зэхьэзэхуэм лъагъуэу хухашар дэнэ дежт?
— Маршрутыр Сибэчым и шы фермэм къыщыщIэдзауэ, Нартан и Iэгъуэблагъэм километр 25-рэ хъууэ щыхаша лъагъуэр арат. Абы махуэм плIэнейрэ дрикIуэрт…
— КъыздэфкIухьым фыщызэдэжэрэт?
— Япэ махуитхур нэхъ псынщIэу екIуэкIащ. Иужьым шыхэр тIэкIу нэхъ мащIэ хъууэ щыхуежьэм, дэри ди лъэм кIэрыдгъэхуащ. Дыщежьэм, языныкъуэхэм къыхагъэщырт, «япэ махуэхэр тхуехьэкIмэ, адэкIэ дишхэр нэхъ къызэщIэплъэнурэ, дымыгузавэу екIуэкIынущ» жаIэрти. Ауэ, зэхьэзэхуэм къызэригъэлъэгъуамкIэ, ар пэжкъым. Дыкъапщтэмэ, япэ махуитхур шым нэхъ къытемыхьэлъэу екIуэкIащ. АдэкIэщ псэущхьэхэм гугъуехьыр нэхъ зыхащIэу щыщIадзэри, къару гъэтIылъа гуэрхэр къызыкъуахын щаублари. Дэ дызэреплъымкIэ, лъэщагъ гуэрхэр игъэпщкIуауэ зэрыкъуэлъыр къуимыгъащIэу, иужькIэ зыкъызэкъуэзыхыжыр адыгэшым и закъуэщ. Дызыхэтам и гугъу тщIымэ, дишхэм апхуэдэ хьэл щадэтлъэгъуар иужьрей лъэхъэнэрщ.
— Гъуэгум фызэрытетам зэрыкIэлъыплъар дапхуэдэу?
— Лъагъуэм дызэрытетым Урысейм щагъэув рекордхэм я къэпщытакIуэхэр кIэлъыплъащ, шухэм тщыщ дэтхэнэми ди Iэпщэм электрон Iэмэпсымэ цIыкIухэр илъащ, дыздынэсар кърыращIэрэ къриткIэлъыплъу, — жиIащ Къуныжьым.
— Адыгэшым адрейхэм емыщхь зыщI нэгъуэщI нэщэнэхэри иIэ? Зи гугъу тщIыр и теплъэ, и зыIыгъыкIэ хуэдэхэращ.
— И бэшэчагъым къищынэмыщIауэ, къазэрыщхьэщыкIыр аращи, адыгэшыр и IэпкълъэпкъкIэ игъащIэми лъагэу щытакъым, кIуэ аракъэ, закъуэтIакъуэхэм къищынэмыщIа. Ику иту къатщтэмэ, и сыджым нэсыхункIэ и лъагагъыр метррэ ныкъуэм тIэкIу щIигъунуми аращ. Шы зыгъэхъухэм «илъэсиблым мэблаблэри, илъэсибгъум зеубгъу» жаIэ. Инал и ныбжьыр япэрейм нэса къудейщ. Аращи, Тхьэм жиIэмэ, дяпэкIи зэфIэкI лъагэхэр дигъэлъагъуну дыщогугъ.
— Япэ увыпIэр зэдэзыгуэшахэр абы ипэкIэ фызэрыцIыхурэт, Роберт?
— Зэрыщытар аращи, зэпеуэм хыхьахэм ящыщу махуэ епщIанэм лъагъуэм къытенахэр дызэгурыIуащ, «дыкъыщызэдэмыжэу, шыхэри щIэдмыхуащэу, къэнаищыр зэгъусэу дытевгъэхьэж» жытIэри. Арыншами, блэкIа махуибгъум къызэрагъэлъэгъуамкIэ, дишхэр тIэкIуи гугъу едгъэхьат. ИтIани, емыкIу сыкъэвмыщI, ауэ, дэ дызэрегупсысымкIэ, зэхьэзэхуэм хэта шы 11-м щыщу адыгэш къабзэр къанэри, зи лъым щымыщ гуэр хыхьахэр къыкIэрыхуауэ арагъэнщ жыдоIэ.
— Роберт, Щхьэлыкъуэ узэрыщыщыр къыхэдгъэщынщи, фызыхэта зэпеуэм ехьэлIауэ къуажэ администрацэм зыгуэркIэ зыкъыфщIигъэкъуа?
— Къуныжь Хьэчим, аращ мы зэманым унафэщIу диIэри, зэпеуэм дызэрыхэтынум и хъыбар зэрызэхихыу, «еш» жыхуаIэр имыщIэу, зыкъытщIигъэкъуащ. ЖыпIэнур арамэ, махуэм и кIуэцIкIэ тIэу накIуэрэ къыщымыкIуэжыххи къэхъуу. Къыхэдгъэщынщи, апхуэдэ зэпеуэ кIыхьхэм дишхэр щыхэдгъэтым деж, я нэхъ мащIэм къыщыщIэдзауэ куэдым ухуей мэхъу. Мис абыхэмкIэ дыкъызэригъэпэщащ икIи хуабжьу къыддэIэпыкъуащ ди къуажэ унафэщIыр. ТекIуэныгъэ къэзыхьахэр иужьрей махуэм дыщынэсами, ерыскъы IэфIхэр ныздашэри ди пщIэр щаIэтащ.
КЪУМАХУЭ Аслъэн.
