МэшбащIэ Исхьэкъ и илъэс
Адыгэ Республикэм, Кавказ Ищхъэрэм, Урысей Федерацэм я щэнхабзэм увыпIэшхуэ щызыубыд тхакIуэ, усакIуэ, адыгэ литературэм и классик МэшбащIэ Исхьэкъ къызэралъхурэ мы гъэм илъэс 85-рэ зэрырикъум къыхэкIкIэ, 2016 гъэр абы и илъэсу игъэуват Дунейпсо Адыгэ Хасэм. Накъыгъэ мазэм щегъэжьауэ ар Iэтауэ щагъэлъэпIащ Урысей Федерацэми хамэ къэралхэми.
А гуфIэгъуэ дауэдапщэхэр Адыгэ Республикэм и Къэрал филармонием щекIуэкIа пшыхь гуапэмкIэ къызэIуахауэ жыпIэ хъунущ. Абы кърихьэлIащ АР-м и Iэтащхьэ ТхьэкIушынэ Аслъэнджэрий, хэгъуэгум и къэрал властым и IуэхущIапIэхэм я лIыкIуэхэр, щIыналъэ зэмылIэужьыгъуэхэм къикIа гупхэр, Урысейм и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэм хэтхэр, жылагъуэ лэжьакIуэхэр, творческэ интеллигенцэр. Зи махуэшхуэр ягъэлъапIэ нэхъыжьыфIым ехъуэхъуащ АР-м и Iэтащхьэ ТхьэкIушынэ Аслъэнджэрий. Абы къыхигъэщащ МэшбащIэ Исхьэкъ и зэфIэкIым пщIэшхуэ зэриIэр, абы и IэдакъэщIэкIхэмкIэ лъэпкъ хабзэмрэ щэнымрэ утыкушхуэм зэрырихьам къыщымынэу, адыгэм и тхыдэм и нэхъ куупIэхэр IупщIу къызэригъэлъэгъуэжар, лIэщIыгъуэ зыбжанэм къыщыхъуахэр «къитIэщIыжыну» зэрыхузэфIэкIар. Iэтащхьэм къызэры-хигъэщамкIэ, МэшбащIэ Исхьэкъ и тхыгъэ купщIафIэхэмкIэ лъэпкъ, хэку литературэм я хъугъуэфIыгъуэр игъэбэгъуам и закъуэкъым, атIэ и цIэр игъащIэ псокIэ Адыгейм и тхыдэм къыхинащ — абы итхащ АР-м и Къэрал гимныр. ТхьэкIушынэм Исхьэкъ фIыщIэ ин хуищIащ жы-лагъуэ Iуэхухэми жыджэру зэрыхэтым, республикэм и щэнхабзэ-тхыдэ щIэиныр хъумэным, нэхъ бей щIыным и гуащIэ зэрыхилъхьэм, Адыгейм и ТхакIуэхэм я зэгухьэныгъэхэм илъэс куэд щIауэ и тхьэмадэу зэрылажьэм, къалэм къэзыщта куэдым гъуэгу зэрахухишам папщIэ.
Псалъэ гуапэ куэд МэшбащIэм зэхихащ а пщыхьэщхьэм.ЗэIущIэм хэтащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и лIыкIуэ гупи, ауэ абыкIэ зэфIэкIакъым. ТхакIуэ цIэрыIуэм, жылагъуэ лэжьакIуэ жыджэрым и Iулыджыр Къэбэрдей-Балъкъэрым зэрыщылъагэм и щыхьэтт абы и щIыхькIэ Тэрч щIыналъэм щызэхэта пшыхь гуапэр. Джылахъстэней щIыналъэм щызэхуэсат районым хыхьэ жылэхэм я лIыкIуэхэр, къуажэдэс нэхъыжьыфIхэр, интеллигенцэр. СыхьэтитIым щIигъукIэ екIуэкIа зэIущIэм сабийхэри балигъхэри щытепсэлъыхьащ тхакIуэм къалэм къызэрищтэрэ лъахэмрэ лъэпкъымрэ я IэфIагъыр, я дахагъыр хъуэпсэгъуэу къызэригъэлъагъуэм, гухэлъ пшыналъэмрэ прозэ купщIафIэмрэ зэбгъэдэхыпIэ имыIэу къызэрехъулIэм. А махуэм тэрчдэсхэм Iэмал яIащ тхакIуэм и псалъэ гуапэхэр зэхахыну, я упщIэхэмкIэ зыхуагъэзэну.
Апхуэдэ дыдэу Iэтауэ щагъэлъэпIащ ар Бахъсэн щIыналъэми. Абы и IэдакъэщIэкIхэр лъэпкъыр зыщIэппIыкI хъун защIэу, и дэтхэнэ тхыгъэри адыгэм и тхыдэ куууэ зэрыщытыр къыхагъэщащ зэIущIэм къыщыпсэлъахэм. МэшбащIэм лъэпкъым хуилэжьамкIэ къихьа фIыщIэми щытхъуми кIэ иIэкъым, абы хуэарэзыщ адыгэ нэсу зыкъэзылъытэж дэтхэнэ зыри. Апхуэдэу мы гъэм и фокIадэ мазэм ар КъБКъУ-м кърагъэблэгъащ икIи «Къэбэр-дей-Балъкъэр къэрал университетым щIыхь зиIэ и профессор» цIэ лъапIэр зэрыхуагъэфэщам теухуауэ абдежым къыщехъуэхъуащ. КъБКъУ-м и ректор Алътуд Юрий жиIащ МэшбащIэр жылагъуэ IуэхукIэ зэрыжыджэ-рыр и къалэмыпэм къыщIэкI тхыгъэхэмкIэ лъэпкъ зэныбжьэгъугъэм, къэрал зыужьыныгъэм, щэнхабзэм хузэфIэкI зэрыхилъхьэр.
ТхакIуэ цIэрыIуэр къыкIэлъыкIуэу щагъэлъэпIащ Тыркум. Ар щыIащ Истамбыл и Баларбаш хьэблэм щылажьэ Хасэм икIи абы къекIуэлIа адыгэхэм ябгъэдэсащ, тхакIуэм и IэдакъэщIэкIхэм теухуа хъыбархэр, и гупсысэхэр яхуиIуатэу, лъэпкъым и Iуэху зыIутым, хэкум и псэукIэм яхутепсэлъыхьу. АдэкIэ Истамбыл дэт университетитIым МэшбащIэр щаIущIащ щIэныгъэлIхэм, тырку литературэджхэм, критикхэм, студентхэм.
ТхакIуэ цIэрыIуэр щыхьэщIащ Дюзджэ, Адапазар, Бурсэ къалэхэм. Абыхэм зэхуэс гъэщIэгъуэнхэр щекIуэкIащ, МэшбащIэ Исхьэкъ роман купщIафIэхэм щытепсэлъыхьу.
А зэIущIэ гъэщIэгъуэнхэм яужькIэ, Исхьэкъ къы- щалъхуа Краснодар крайм хыхьэ Успен районым и Щхьэщэхуж (Урупский) жылэм Iуэху дахэ щекIуэкIащ. Абы и къуажэм щыхуагъэуващ фэеплъ. А Iуэхум хэтащ Краснодар, Адыгей щIыналъэхэм я унафэщIхэр, депутатхэр, жылагъуэ лэжьакIуэхэр, тхакIуэм и ныбжьэгъухэр, благъэхэр, Iыхьлыхэр, къуажэдэсхэр. Щхьэщэхуж ЩэнхабзэмкIэ и унэм концерт дахэ щекIуэкIащ а махуэм. ЩэнхабзэмкIэ унэм и пщIантIэм щагъэува фэеплъыр къызэIуахащ Краснодар крайм и губернатор Кондратьев Вениаминрэ Адыгэ Республикэм и Iэтащхьэ ТхьэкIушынэ Аслъэнджэрийрэ.
МэшбащIэ Исхьэкъ и зэчиймрэ зэфIэкIымрэ куэд къызэрызэщIаубыдэр, лъахэм, лъэпкъым я IэфIыр гурэ псэкIэ зыхищIэу гухэлъ пшыналъэхэмрэ прозэ купщIафIэ-хэмрэ къызэригъэщIым уасэ зэримыIэр къыщыхагъэ-щащ дэни. Ар Адыгейм ит къуажэхэм я школхэм, библиотекэхэм ирагъэблагъэурэ зэIущIэ гъэщIэгъуэнхэр щекIуэкIащ.
Къыпхуэмылъытэн хуэдизу инщ МэшбащIэ Исхьэкъ адыгэ, урысей, дунейпсо литературэхэм яхуищIа хэлъхьэныгъэр. СатыриплI хъу усэхэм щегъэжьауэ, адыгэ тхыдэм куууэ дризыгъэплъэж романхэр зэрыт тхылъи 100-м щIигъу къыдигъэкIащ абы. Къыщалъхуа лъахэмрэ къызыхэкIа лъэпкъымрэ я къуэ пэжу къыщIэкIа тхакIуэм и тхыгъэхэр бзэ куэдкIэ зэрадзэкIащ, саугъэтхэр, дамыгъэ лъапIэхэр, орденхэр, медалхэр къыхуагъэфэщащ. ДяпэкIи и узыншагъэм хэмыщIу, и къалэмыр жану игъабзэу куэдрэ ди япэ итыну ди гуапэщ.
НэщIэпыджэ Замирэ.
