ТекIуэныгъэ Иныр ягъэлъапIэ
МафIэ мыужьыхым деж
ТекIуэныгъэм и махуэшхуэр ди къэралым Iэтауэ щагъэлъэпIащ, а илъэс лыгъэхэр къызэзынэкIа, мамырыгъэр къытхуэзызэуа ветеранхэм пщIэ, гулъытэ хуащIащ. А псоми я гур дыхэхъуэу, я дэрэжэгъуэр нэхъри иIэтауэ ветеранхэр хэтащ.
Къэбэрдей-Балъкъэрми щагъэлъэпIащ тхыдэм хыхьа махуэшхуэр. Республикэм и щыхьэр Налшык — ЗауэлI щIыхьым и къалэм — щызэхэта Iуэхугъуэ нэхъыщхьэхэм ХьэтIохъущокъуэм и жыг хадэм ит МафIэ мыужьыхым деж щыщIидзащ.
Псэм едэхащIэ пщэдджыжь дыгъэпсыр гум ехуэбылIэрт. «ЩIыхьым и мафIэ мыужьых» мемориалым и деж щызэхуэсат къалэдэсхэмрэ Налшык и хьэщIэхэмрэ, Хэку зауэшхуэм лIыхъужьыгъэ къагъэлъагъуэу хэтахэм я къуэрылъху-пхъурылъхухэр, абыхэм къатепщIыкIыжа щIэблэр.
ТекIуэныгъэм и махуэшхуэр щагъэлъапIэм къэралым и къалэ куэдым щекIуэкIащ «МылIэжын полк» Iуэхугъуэр. Ар иджы япэу Къэбэрдей-Балъкъэрым щызэхаублащ. Фэеплъ мыужьыхым деж щеувэкIа школакIуэхэм яIыгът я адэшхуэхэм, абыхэм я адэжхэм, Хэку зауэшхуэм и сэлэтхэм я сурэтхэр. АбыкIэ къагъэлъагъуэ мамырыгъэм, хуитыныгъэм, къэкIуэнум папщIэ зи псэр зауэ лыгъэм щызытахэм зэрахьа лIыгъэм зэрыригушхуэр, я фэеплъым пщIэ зэрыхуащIыр, ахэр зэращымыгъупщэр.
Хэкур яхъумэу зи гъащIэр зытахэм я фэеплъым я щхьэр хуагъэщхъын папщIэ ветеранхэм ящIыгъуу «ЩIыхьым и мафIэ мыужьых» мемориалым деж щызэхуэсахэм къахыхьащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэм и къалэнхэр пIалъэкIэ зыгъэзащIэ КIуэкIуэ Юрий, Парламентымрэ Правительствэмрэ я УнафэщIхэу Чеченов Ануаррэ Храмов Константинрэ зи пашэ республикэ унафэщIхэр, къулыкъущIэхэр, дин, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм я лIыкIуэхэр.
Зауэм, лэжьыгъэм, къэрал кIуэцIыдзэхэмрэ хабзэ-хъумэ IэнатIэхэмрэ я ветеранхэм, пенсионерхэм я Налшык къалэ советым и унафэщI Абдуллаев Мустэфа къызэхуэса псоми ТекIуэныгъэм и махуэшхуэмкIэ ехъуэхъуащ. Абы къыхигъэщащ мамырыгъэмрэ зэкъуэтыныгъэмрэ зэIузэпэщыгъэм, зыужьыныгъэм, ефIэкIуэныгъэм я лъабжьэу зэрыщытыр.
Япэу фэеплъым бгъэдыхьащ икIи удз гъэгъа IэрамэкIэ зэщIэбла матэр бгъэдагъэуващ КIуэкIуэ Юрийрэ Чеченов Ануаррэ. Абыхэм я щапхъэм ирикIуащ адрей унафэщIхэр, ветеранхэр, ныбжьыщIэхэр.
ЗэгурыIуэныгъэм и утым
ЩIыхьым и мафIэ мыужьыхым удз гъэгъахэр тезылъхьа республикэ унафэщIхэмрэ ветеранхэмрэ, къалэдэсхэмрэ хьэщIэхэмрэ хуэмурэ ЗэгурыIуэныгъэм и утымкIэ яунэтIащ. Правительствэм и Унэм и гупэм деж щагъэува, жьауапIэу щытын папщIэ щхьэ зытралъхьа тIысыпIэхэм ветеранхэр ирагъэблэгъащ. Абыхэм республикэм и Iэтащхьэм и къалэнхэр пIалъэкIэ зыгъэзащIэ КIуэкIуэ Юрий, Правительствэмрэ Парламентымрэ я унафэщIхэр, нэгъуэщI къулыкъущIэхэр, дин, жылагъуэ зэгухьэныгъэм я лIыкIуэхэри яхэтIысхьащ. Къызэхуэсахэм я гукъыдэжыр яIэту, сабий къэфакIуэ гупхэм хэт ныбжьыщIэ цIыкIухэм утым щитIысыкIа ветеранхэм удз гъэгъахэр IэщIалъхьащ.
ТекIуэныгъэм и ныпым тращIыкIа бэракъыр утыкум кърахьэри, махуэшхуэ Iуэхугъуэхэр къызэIуахащ. ПсэлъапIэм ирагъэблэгъа КIуэкIуэ Юрий къызэхуэсахэм ТекIуэныгъэ Иным и махуэшхуэмкIэ ехъуэхъуащ.
— ПщIэ зыхуэтщI Хэку зауэшхуэм и ветеранхэ, ныбжьэгъу лъапIэхэ! Дунейм и тхыдэм хэтщ, зэман дэкIами, щIэблэм ящымыгъупщэ, зи мыхьэнэр мыкIуэду жылагъуэ зыужьыныгъэм и лъабжьэхэр убзыхуным къыпызыщэ Iуэхугъуэхэр. Абыхэм къыгуэх имыIэу япхьэлIэ хъунущ блэкIа лIэщIыгъуэм и 1941 — 1945 гъэхэм екIуэкIа Хэку зауэшхуэр. ИкIи гугъу дыдэ дыдехьу къэтхьа а ехъулIэныгъэ иныр тхыдэм нэхъ куууэ хыхьэхукIэ, зихуэдэ щымыIа ди ТекIуэныгъэм и мыхьэнэр цIыхухэм нэхъри зыхащIэ. Урысейхэм, абыхэм къащIэхъуэну щIэблэхэм я дежкIэ ар тхыдэ Iуэху къудейкъым, атIэ икIи псэкупсэ щытыкIэщ.
ТекIуэныгъэр нэхъыщхьэу къытхуэзыхьар ди къэралым и лъэпкъ псори зэрызэкъуэтарщ, зэрызэкъуэуварщ, абыхэм лIыгъэ зэрахэлъарщ, езыхэм я Iуэхум и пэжагъыр хьэкъыу япхыкIауэ зэрыщытарщ. ИкIи Хэку зауэшхуэм къыхэтха а дерсыр зэи зыщыдгъэгъупщэ хъунукъым.
Дэ дрогушхуэ Къэбэрдей-Балъкъэрми ТекIуэныгъэ Иныр къэгъэблэгъэным езым хуэфащэ хэлъхьэныгъэ зэрыхуищIам. Зауэм и IэнатIэ псоми ди лъа- хэгъу мин 60-м щIигъу псэемыблэжу бийм щыпэщIэтащ. Республикэм и цIыхухэр хэту къызэрагъэпэщащ 175-нэ, 337-нэ фочауэ дивизэхэр, часть щхьэхуэ зыбжанэ, дзэ еджапIэу тIу. Абы къыдэкIуэу, СССР-м ЗыхъумэжыныгъэмкIэ и Къэрал Комитетым 1941 гъэм щэкIуэгъуэм и 13-м къыдигъэкIа унафэ щхьэхуэмкIэ къызэрагъэпэщащ республикэм и къарукIэ къанэ щымыIэу зэщIаузэда икIи Iэщэ-фащэкIэ зыхуей хуагъэза 115-нэ Къэбэрдей-Балъкъэр шууей дивизэр. 1942 гъэм и бадзэуэгъуэмрэ шыщхьэуIумрэ дивизэм хэтхэм лIыгъэшхуэ къагъэлъэгъуащ, Сталинградрэ Кавказым щIыдагъэ къыщыщIаш и щIыпIэхэмрэ къахуеIэ бийм и танк, моторизованнэ частхэм я къару къефIэкIхэм япэщIэту.
Къэбэрдей-Балъкъэрым и къуэхэмрэ ипхъухэмрэ хэкум и пащхьэм щаIэ къалэныр щIыхь пылъу ягъэзэщIащ. Хэку зауэшхуэм и илъэсхэм къагъэлъэгъуа лIыгъэм папщIэ абыхэм ящыщу мин 12-м щIигъум къэрал дамыгъэхэр къратащ, ди лъахэгъу 33-м «Совет Союзым и ЛIыхъужь» цIэр къыфIащащ, ЩIыхь орденым и нагъыщищри плIым къратащ. Нобэ ди Хэкум егъэлъапIэ текIуа зауэлIхэр, и къуэхэмрэ ипхъухэмрэ, зи къалэныр и кIэм нэсу зыгъэзэщIа, плIыщIрэ тху гъэм ТекIуэныгъэм и гъатхэр къэсын папщIэ хузэфIэкI гуэри къэзымыгъэна псори.
Ди щхьэр худогъэщхъ фронтым щыIахэм къагъэлъэгъуа хахуагъэм, цIыхубэ тхыдэм щынэхъ гущIэгъуншэу щыта зауэм и хьэзаб псори зыгъэва ди япэ итахэм гъунапкъэншэу фIыщIэ яхудощI.
Мы махуэм къэралым пщIэшхуэ яхуещI тылым щыIахэм лэжьыгъэ IэнатIэм къыщагъэлъэгъуа зэфIэкIымрэ зихуэдэ щымыIэ бэшэчагъымрэ. Дэ тщыгъупщэжынукъым фронтым, ТекIуэныгъэм папщIэ я къару емыблэжу заводхэмрэ фабрикэхэмрэ, губгъуэхэмрэ фермэхэмрэ щылэжьахэм зэфIагъэ-кIар.
Ди къэралым ТекIуэныгъэм уасэшхуэ дыдэ щIитащ. Зауэм хэкIуэдащ совет цIыхухэу мелуан 27-рэ. Къэбэрдей-Балъкъэрым и къуэхэу, ипхъухэу мин 40-м щIигъум я гъащIэр щхьэузыхь хуащIащ ТекIуэныгъэ Иным. Мы махуэм дигу къыдогъэкIыж езыхэм нэхъ лъапIэ дыдэу яIэр — я гъащIэр — ди Хэкум и щхьэхуитыныгъэм хэзылъхьахэр. Дэ фIыщIэ яхуэтщIу ди щхьэхэр яхудогъэщхъ абыхэм зэрахьа лIыгъэм, къахьа ТекIуэныгъэм и инагъым.
Ветеран лъапIэхэ! Нобэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэр зы унагъуэ зэкъуэтщ, мамыру икIи зэгурыIуэу псэукIэщIэ яухуэ. Республикэм зегъэужьыным и унэтIыныгъэ убзыхуа диIэщи, дэ фIэщхъуныгъэ тхэлъу къэкIуэнум дыхуоплъэ. Илъэс гъунэгъу дыдэхэр увын хуейщ экономикэм жыджэру зыщиужьыну лъэхъэнэу икIи ар и лъабжьэу мурад нэхъыщхьэр — цIыхубэм я псэукIэр егъэфIэкIуэныр, ар экономикэ и лъэныкъуэкIэ нэхъ зызыужьа щIыналъэхэм цIыхухэм щаIэ псэукIэм гъу- нэгъу хуэщIыныр — зэгъэхъулIэным и зэману. ИкIи, дауи, гулъытэ щхьэхуэ яхуэтщIынущ ди ветеранхэм. Дэ дяпэкIи псори зэфIэдгъэкIынущ, Хэку зауэшхуэм хэта дэтхэнэми, ди зэхуэдэ текIуэныгъэм хэлъхьэныгъэ хуэзыщIа дэтхэнэми ди нэIэ зэрытетыр зыхедгъэщIэн папщIэ. Ар властымрэ зэрыщыту ди жылагъуэмрэ мыхьэнэшхуэ дыдэ иIэу къапэщыт къалэнщ икIи я пщэ дэлъ жэуаплыныгъэщ.
Республикэм и Парламентымрэ Правительствэмрэ я цIэкIэ фэри, зауэмрэ тылымрэ я ветеран псоми, Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэухэми ТекIуэныгъэм и гуфIэгъуэшхуэмкIэ сыныво- хъуэхъу. Псоми узыншагъэ быдэ, мамы- рыгъэ, зэIузэпэщыгъэ фиIэну си гуапэщ.
Зауэ илъэсхэм яуса уэрэдхэр адэкIэ ягъэзэщIащ республикэм и уэрэджыIакIуэхэм, къекIуэлIахэм я нэгу зрагъэужьащ сабий къэфакIуэ гупхэм. КъБКъУ-м и студентхэм композицэ гъэщIэгъуэнхэр ягъэлъэгъуащ. Ут нэхъыщхьэм щекIуэкIа махуэшхуэ зэхыхьэр гукъэкIыжхэмкIэ гъэнщIауэ щытащ, ветеранхэм дэрэжэгъуэ ягъуэтарэ хуащIа гулъытэм я лъэр жан ищIауэ зэбгрыкIыжащ.
КъБР-м и Iэтащхьэм и къалэнхэр пIалъэкIэ зыгъэзащIэ КIуэкIуэ Юрий республикэ шыгъэжапIэм щыIащ. ТекIуэныгъэ Иныр къызэрытхьрэ илъэс 69-рэ зэрырикъум теухуа шыгъажэм кIэлъыплъыну къекIуэлIат Хэку зауэшхуэм и ветеранхэри.
ГуфIэгъуэ зэхыхьэхэр республикэм и къалащхьэм и щIыпIэ зэмылIэужьыгъуэхэм щекIуэкIащ. ТекIуэныгъэ Иным и махуэшхуэр иухащ ар зыгъэдахэ хьэрэкIытэхэмкIэ.
Уэрдокъуэ Женя.
Фэеплъ лъапIэм деж
Накъыгъэм и 9-м и пщэдджыжьым удз гъэгъахэр тралъхьащ 115-нэ шууей дивизэм хэтахэм я фэеплъу «Стрелка» хьэблэм дэтым. Абы хэтащ ветеранхэр, къулыкъущIэхэр, школакIуэхэр.
Апхуэдэуи удз гъэгъахэр тралъхьащ ТекIуэныгъэм и стеллэу «Дубки» хьэблэм дэтым, нэгъуэщIхэми.
Макъамэ гукъинэжхэр
Зауэмрэ лэжьыгъэмрэ я ветеранхэм я хорым Налшык къалэм и уэрам нэхъыщхьэм, Лениным и цIэр зезыхьэм, тет «Восток» кинотеатрым и гупэм деж концерт щитащ.
Концертым еплъыну къызэхуэсахэм я гукъыдэжыр къаIэтащ, ветеранхэр я гукъэкIыжхэмкIэ зэдэгуэшащ. Нэхъыжьхэр, уеблэмэ щIалэгъуалэри ядежьууащ хорым игъэзэщIа, Хэку зауэшхуэм теухуа уэрэдхэм.
Утыкум къафэ
щызэхаублэ
Налшык щекIуэкIа махуэшхуэ Iуэхугъуэхэм щыпащащ Къэбэрдейр Урысейм зэрыхыхьэрэ илъэс 400 зэрырикъум и цIэр зезыхьэ утым. Музыкэ театрым и уэрэджыIакIуэ, артист цIэрыIуэхэм ягъэзэщIа уэрэдхэм къызэхуашэсахэм яхэтащ нэхъыжьхэри нэхъыщIэхэри. Абы дежьууахэри утыкум къихьэу къэфахэри мащIэкъым.
НыбжьыщIэхэм я макъ
жьгъырум удехьэх
Къэрал киноконцерт гъэлъэгъуапIэм деж къыщызэхуэсахэм я гукъыдэжыр къаIэтащ, я нэгу зрагъэужьащ гъуазджэхэмкIэ сабий школхэм я гъэсэнхэм.
Псоми я IутIыжт
Махуэшхуэ зэхыхьэхэм я кIэухыу Абхъазым и утым концерт гъэщIэгъуэн щекIуэкIащ. Абы щызэхуэсахэм я гукъыдэжыр даIыгъащ уэрэджыIакIуэ цIэрыIуэхэм, КъБКъУ-м и студентхэм, республикэм и районхэм къикIа къэфакIуэ гупхэм. Абыхэм ящыщт «Вагъуэ цIыкIу» сабий къэфакIуэ гупыр (Нартан), «Насып» къэфакIуэ гупыр (Шытхьэлэ), спорт къафэмкIэ «Глория Данс» ансамблыр, нэгъуэщIхэри.
УАРДЭ Жантинэ.
