ЕфIакIуэ, КъБКъУ!
Иджыблагъэ Iэтауэ ягъэлъэпIащ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетыр къызэрызэIуахрэ илъэс 55-рэ зэрырикъуар. Абы ирихьэлIэу къызэрагъэпэщащ «Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетыр къэзыухауэ хамэ къэрал щыпсэухэмрэ еджапIэ нэхъыщхьэм и ныбжьэгъухэмрэ я ассоциацэ» зыфIаща зэгухьэныгъэр.
ХьэщIэхэмрэ бысымхэмрэ. Налшык, 2013 гъэ, жэпуэгъуэм и 12.
КъБКъУ-м и щIэныгъэ советыр щызэхуэс залышхуэм щекIуэкIыну зэIущIэм кърихьэлIащ КъБР-м и Iэтащхьэ Къанокъуэ Арсен, республикэм хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэмкIэ, жылагъуэ, дин зэгухьэ-ныгъэхэмкIэ и министр Къумахуэ Мухьэдин, Дунейпсо Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ Сэхъурокъуэ Хьэутий. ЕджапIэ нэхъыщхьэм и махуэшхуэр даIэтыну къыхуеблэгъат нэгъуэщI къэрал зыбжанэм къикIа хьэщIэ куэди.
Ассоциацэр зищIысым, абы и къалэн нэхъыщхьэхэм я гугъу ищIащ КъБКъУ-м и ректор Къарэмырзэ Барэсбий. А зэгухьэныгъэщIэр зэрылэжьэну уставым и проектым къызэхуэсахэр щыгъуазэ ищIащ университетым и юридическэ къудамэм и унафэщI ГъукIэпщокъуэ Мурат. Абы къриIуащ ассоциацэм и къалэн нэхъыщхьэхэр. Апхуэдэщ къэрал зэмылIэужьыгъуэхэм щыпсэу цIыхухэм я зэныбжьэгъугъэр гъэбыдэныр, УФ-м и еджапIэ нэхъыщхьэхэм я пщIэр хамэ къэралхэм щыIэтыныр, КъБКъУ-м и IуэхущIафэхэр дуней псом хэIущIыIу щыщIыныр.
Къанокъуэ Арсенрэ Къарэмырзэ Барэсбийрэ. Апхуэдэу ГъукIэпщокъуэр къахуеджащ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетыр къэзыухауэ хамэ къэрал щыпсэухэмрэ еджапIэ нэхъыщхьэм и ныбжьэгъухэмрэ я хасэр къызэгъэпэщыным теухуа унафэм и проектым. Абы къызэрыщыгъэлъэгъуамкIэ, ассоциацэм къалэну зыхуегъэувыж КъБКъУ-ми хамэ къэралхэм я еджапIэхэми я щIэныгъэм щыхагъэхъуэнымкIэ, езыхэм яIэхэм нэмыщI IэщIагъэщIэхэри зрагъэгъуэтынымкIэ ядэIэпыкъуну; урысыбзэр хамэ къэралхэми нэхъыбэрэ къыщагъэсэбэп бзэ щIынымкIэ щIэгъэкъуэн хъуну.
Къызэхуэсахэм зэакъылэгъуу ассоциацэм и президенту хахащ КъБКъУ-м и ректор Къарэмырзэ Барэсбий. ГъэзэщIакIуэ директор хъуащ ГъукIэпщокъуэ Мурат. Правленэм хэтыну къагъэлъэгъуащ икIи Iэ яIэтри хахащ Германие, Сирие, Иордание, США, Израиль, Палестинэ, ОАЭ къэралыгъуэхэм я лIыкIуэу цIыхуи 9. Апхуэдэ щIыкIэкIэ яубзыхуащ зи устав, президент, хасащхьэ, къэпщытакIуэ комиссэхэр зиIэж, Урысей къэралыгъуэм и хабзэхэм тету лэжьэну дунейпсо ассоциацэщIэ.
КъБР-м и Iэтащхьэ Къанокъуэ Арсен къызэхуэсахэм хъуэхъукIэ захуигъэзащ икIи жиIащ мы хасэр УФ-м щыетIуанэу зэрыщытыр.
— Къэралыр зыдэIэпыкъу сыт хуэдэ зэгухьэныгъэми лъэпкъхэр нэхъри зэпэгъунэгъу ещI, щIалэгъуалэр гъэсэнымкIэ, иджырей щIэныгъэ куу ябгъэдэлъхьэнымкIэ мыхьэнэшхуэ иIэщ. Шэч къытесхьэркъым ассоциацэм иригъэкIуэкIыну конференцэхэр купщIафIэу, сэбэпынагъышхуэ зыпылъ Iуэхугъуэу зэрыщытынум, — къажриIащ Къанокъуэм къызэхуэсахэм.
КъБКъУ-м и ректорым Къанокъуэ Арсен фIыщIэ хуищIащ ассоциацэр къызэгъэпэщыным зэрыхэтам папщIэ. ЗэIущIэ нэужьым шей Iэнэ къыхуащтэри, КъБР-м и Iэтащхьэр гуапэу ядыщысащ, епсэлъылIащ хамэ къэралхэм я лIыкIуэхэм, абыхэм я Iуэху зытетхэм щыгъуазэ зищIащ.
Тыркум щыпсэу ди лъэпкъэгъу, КъБКъУ-м щIыхь зиIэ и профессор, хасэщIэ къэунэхуам хагъэхьа Къущхьэ Догъэн зэIущIэ нэужьым зыхуэзгъэзат, ассоциацэщIэм сыткIэ щыгугъми тезгъэпсэлъыхьыну, абы теухуа и гупсысэхэмкIэ къыддэгуэшэнуи, си упщIэм и гуапэу жэуап къритащ:
— Дуней псом щыIэ университет нэхъыфIхэм мыпхуэдэ хасэ яIэныр Iэмалыншагъэу къалъытэ. Ди гугъэмкIэ, мы ассоциацэр щIэныгъэлIхэр зэзыпх къарууэ щытынущ, мы университетыр къаухауэ дунейм и щIыпIэ куэд дыдэм щыпсэу, щылажьэ цIыхухэр зэщIигъэуIуэнущ. Университет щыхъукIэ, щIэныгъэ Iуэхухэр япэ итынущ, ауэ хасэр яужь итынущ лъэпкъ зэмылIэужьыгъуэхэм я зэныбжьэгъугъэр егъэфIэкIуэным, дэнэ щIыпIэкIи щыпсэу ди лъэпкъэгъухэр зэпыщIэным.
КъБКъУ-м и махуэшхуэм щыпищащ еджапIэ нэхъыщхьэм и пщIантIэшхуэм. Абы щаухуа этнографие псэуалъэхэм я гъэлъэгъуэныгъэхэр щызэIуахат адыгэ, урыс, балъкъэр щэнхабзэхэмкIэ центрхэм. ХьэщIэхэм гъэщIэгъуэн ящыхъуащ ди нэхъыжьхэм зэрахьэу щыта хьэпшыпхэр, Iэмэпсымэхэр щызэхуэхьэса пасэрей пщIантIэхэр ди нэгу къыщIагъэхьэжыну къызэгъэпэщакIуэхэм зэрахузэфIэкIар, лъэпкъхэм я фащэхэр, я шхыныгъуэхэр, къафэхэр ягу ирихьащ.
Апхуэдэу хьэщIэхэр ирагъэблэгъащ университетым хэт колледжхэм ягъэхьэзыра гъэлъэгъуэныгъэхэм икIи ахэри икъукIэ гунэс ящыхъуащ. КъБКъУ-м и бизнес-инкубаторым хамэ къэралхэм я лIыкIуэхэм щрагъэлъэгъуащ щIэныгъэ и лъэныкъуэкIэ еджапIэ нэхъыщхьэм и зэфIэкIхэр, абы щылажьэ IэщIагъэлIхэм я къэхутэныгъэ хьэлэмэтхэм щыгъуазэ щыхуащIащ.
Университетым и махуэшхуэм щыпищащ Сокуров Александр и творческэ мастерскойм. Абы къеблэгъат хамэ къэрал къикIа хьэщIэхэри, университетым и егъэджакIуэхэри, студент пажэхэри. ГуфIэгъуэ пшыхьыр къызэIуихри, КъБКъУ-м и ректор Къарэмырзэ Барэсбий къызэхуэсахэм ягу къигъэкIыжащ еджапIэ нэхъыщхьэм и тхыдэм щыщ пычыгъуэхэр. Абы къыхигъэщащ институту къежьэу университет хъуа КъБКъУ-м и пщIэр сытым дежи лъагэу зэрыщытар. Ноби абы ди къэралым и университетхэм я сатырым увыпIэ лъагэ зэрыщиIыгъым и щыхьэту, Къарэмырзэм ягу къигъэкIыжащ илъэс блэкIам екIуэкIа къэпщытэныгъэхэм УФ-м абы 19-нэ увыпIэр зэрыщиубыдар. А ехъулIэныгъэхэр зи лэжьыгъэм къыдэкIуа егъэджакIуэ пажэхэм абы фIыщIэ яхуищIащ икIи махуэшхуэм и щIыхькIэ щIыхь тхылъхэр яритащ.
ХьэщIэхэм къабгъэдэкIыу университетым и махуэшхуэмкIэ ехъуэхъуахэм ящыщщ Сирием щыщ, Дамаск щыIэ Адыгэ фIыщIэ хасэм и тхьэмадэ, Дунейпсо Адыгэ Хасэм и исполкомым хэт Исхьэкъ (Гугу) Акрэм. Ар къеджащ УФ-м егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министр Ливанов Игорь, КъБР-м и Iэтащхьэ Къанокъуэ Арсен, КъБКъУ-м и ректор Къарэмырзэ Барэсбий сымэ яхуэгъэза фIыщIэ тхылъым. Дамаск щыIэ Адыгэ фIыщIэ хасэми, студент ныбжьыщIэхэм я адэ-анэхэми, Сирием щыпсэу адыгэхэми къабгъэдэкIыу Акрэм абыхэм фIыщIэ яхуищIащ СХьР-м щыщ щIалэгъуалэу 104-м къэрал мылъкукIэ мы гъэм университетым щеджэну Iэмал зэрыратам щхьэкIэ.
— Дэ шэч къытетхьэртэкъым, щытыкIэ гугъу дихуэмэ, ди Хэку-анэ Урысей Федерацэр щIэгъэкъуэн къызэрытхуэхъунум икIи а гулъытэр нобэкIэ нэрылъагъу хъуащ, — жиIащ Исхьэкъ Акрэм.
ГуфIэгъуэ пшыхьыр ягъэдэхащ КъБКъУ-м и «Амикс» театрымрэ «Къафэ» гупымрэ хэт щIалэхэмрэ хъыджэбзхэмрэ.
ЩОДЖЭН Iэминат.
