Хьэлэлымрэ хьэрэмымрэ
Алыхь иным цIыхухэм къаригъэщIащ ерыскъы папщIэу къагъэсэбэп хъунухэмрэ мыхъунухэмрэ. Псом хуэмыдэу ар ехьэлIащ лыхэкIхэм.
ХадэхэкIым, пхъэщхьэмыщхьэм, нэгъуэщI къэкIыгъэхэм я Iуэхур щхьэхуэщ. Абыхэм куэд яхэткъым цIыхухэм хьэрэм ящищIауэ. Япиубыдыр къэкIыгъэхэм фадэ къыхэщIыкIынымрэ зэхьэлIэнымрэщ. Ислъамым идэркъым ар ерыскъы, фадэ е нэгъуэщI зыгуэри ирехъуи, и акъылыр зэтезыху, и Iэпкълъэпкъыр щIэзыгъалIэ, гукъыдэжыншэ зыщIхэр цIыхум къигъэсэбэпу.
лъэпкъ, дин щхьэхуэхэм лыхэкI, бдзэжьей хуэдэхэр я шхыным къызэрыщагъэсэбэпыр зэхуэдэкъым. Ислъамми хабзэ хелъхьэ щIыгум тет, псым хэс псэущхьэхэм ящыщу зи лыр пшхы хъунухэмрэ мыхъунухэмрэ я Iуэхум. Псэущхьэхэм ящыщу зил пшхы мыхъуну КъурIэным къыщыкIуар кхъуэрщ. Ауэ абы къищынэмыщIауэ хьэрэм ещI лIам и лыр, и лъыр е Алыхь лъапIэм и цIэр жамыIэу (Бисмиллахьи ррэхьмани ррэхьим) фIагъэжар. Мухьэммэд бегъымбарым, Алыхьым и нэфIыр зыщыхуам, деущий: «ФIым хуит ухуещI, ауэ нэжэсым (фIеягъэм) щымэхъэшэн хуейщ…». Мыбдежым «нэжэс» псалъэм къикIыр ипэжыпIэкIэ Iейрщ, цIыхухэм гущыкI зыхуащIахэрщ.
Хъалиф узэщIакIуэхэм къаIуэтэж хьэкIэкхъуэкIэхэм я дзакъапIэ е къуалэбзу пIащэхэм я лъэбжьанапIэ зытелъ псэущхьэм и лыр Алыхьталэм хьэрэм ищIауэ. Зи гугъу ищI хьэкIэкхъуэкIэхэр аслъэн, къаплъэн, дыгъужь, бажэ хуэдэхэрщ. Къуалэбзу бзаджэхэм хагъэхьэ бгъэр, къашыргъэр е абыхэм ещхьхэр.
Хьэрэм хъуа псэущхьэм и лыр пшхыну дурыскъым, ауэ и фэр, и цыр, и бжьакъуэр къэбгъэсэбэпыну ислъам диным хуит уещI. Апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкIэм цIыхум и сэбэп хэлъщ.
Зэгуэрым Ибн Аббас мурад ищIат сэджыту зы мэл Маймун цIыхубз тхьэмыщкIэ гуэрым иритыну, ауэ хунэсакъым: мэлыр къытехуэри лIащ. Къэхъуар гущIыхьэ зыщыхъуа Ибн Аббасрэ Маймунрэ Алыхьым лIыкIуэу мелыIыч къахуигъэкIуащ икIи къажригъэIащ: «ЛIам и фэр тефхи вгъэкъабзэ, вгъэтэдж, зыхуей хуэвгъази къэвгъэсэбэп». Ар яфIэгъэщIэгъуэн хъури, абыхэм Тхьэм и лIыкIуэм зыхуагъэзащ: «Дауэ, ар хьэрэм хъуам и фэщ?». МелыIычым жэуап къаритыжащ: «Хьэрэмыр лIам и лырщ, и фэр хьэлэлщ». ИтIанэ Ибн Аббасрэ Маймунрэ абы къаригъэлъэгъуащ фэр зэрытрахыну щIыкIэр, ар зэрагъэкъэбзэнур, фIейр зэрыкIэрагъэкIынур. «Фэр ягъэтэджа иужькIэ, ар къабзэ мэхъуж», — жаIэ хъалифхэм.
«ЦIыхухэ! Фшхы щIыгум тету Тхьэшхуэм хуит фызыхуищIахэр, ауэ шейтIаным зыкъевмыгъэгъапцIэ, абы и гъуэгу нэпцIым фытемыувэ — ар фэ фи бий нэхъыщхьэщ», — итщ КъурIэным и «Аль-Бэкъэрэ» сурэм и 168-нэ Iэятым. Лъагэу Лъэщым апхуэдэу зэ иджыри цIыхухэм ягу къегъэкIыж абыхэм ерыскъы папщIэу къахуигъэщIахэм фIэкIа я шхыныгъуэхэм хамыгъэхьэну, шейтIаныр зытрамыгъэкIуэну, абы и жыIэм зыдрамыгъэхьэхыну. Алыхь Иным зыкъытхуигъэзащ: «Диныр зи фIэщ хъухэ! Дэ фэтта фIыгъуэрщ ерыскъы фхуэхъунур. Абы щхьэкIэ Алыхьым шыкур хуэфщI. Абы фэ хьэрэм фщищIар псэущхьэ лIам и лырщ, лъымрэ кхъуэлымрэщ, Алыхьым и цIэр жамыIэу фIагъэжарщ. Джауру, залымзехьэу фыщымыту, ауэ Iэмалыншагъэм фриубыдылIарэ а хабзэм фебэкъуамэ, тобэ къэфхьыж: Алыхьыр гущIэгъурэ гъэгъуныгъэкIэ бейщ» («Аль-Бэкъэрэ» сурэ, 172 — 173-нэ Iэятхэр).
Муслъымэным шхыныгъуэм хигъэхьэ мыхъунухэм ятеухуауэ нэхъ зыубгъуауэ къыщыкIуащ «Аль-МэIидэ» сурэм и 3-нэ Iэятым: «Хьэрэмщ псэущхьэ лIам и лыр, кхъуэм илри, илъри, Алыхьым и цIэр кърамыIуауэ фIагъэжар, ятхьэлар, удын къытехуэу, зыщIыпIэ кърагъэхуэхыу е епыджу яукIар, тхьэ нэпцIхэм тыхь хуащIар, шабзэкIэ къаукIар. А псори фIеягъэщ». Ардыдэр щIегъэ-быдэ «Аль-Iэнхьэм» сурэм и 45-нэ Iэятым. Абы итщ: «ЯжеIэ: «Сэ къысхузэIуахахэм яхэткъым си Iумэтым итхэм ерыскъы папщIэу къагъэсэбэп мыхъун, лIам и лыр, лъымрэ кхъуэлымрэ, апхуэдэу Алыхьым и цIэр кърамыIуауэ фIагъэжахэм къищынэмыщIа. Ауэ джауру, залымзехьэу щымыту, атIэ IэмалыншагъэкIэ гуэныхь зыпылъ Iуэху ялэжьамэ, тобэ кърахьыж: Алыхьыр гущIэгъулыщ, къахуигъэгъунщ!».
Аращи, КъурIэн лъапIэм къызэрыщыкIуамкIэ, муслъымэным и шхыным хагъэхьэ хъунукъым псэущхьэ лIам и лыр, апхуэдэу абы идэркъым псэущхьэхэм я лъыр ирафуи. Сыт ар къызыхэкIар?
Япэрауэ, хьэрэму лIа псэущхьэм и лым зи акъылыр тэмэм дэтхэнэ зы цIыхуми гущыкI хуищIын, ар ишхыну игу хуэкIуэн хуейкъым. Ар фIеягъэщ, узыхуэмейщ. Муслъымэным ишхынур Iэмал имыIэу Алыхьым и цIэр жаIэурэ фIагъэжыпхъэщ.
ЕтIуанэрауэ, муслъымэным и Iуэху псори мурад гуэрым тещIыхьауэ елэжь. Армырамэ, дауи, абы зыри къехъулIэнукъым. Аращи, лы ишхкIэрэ цIыхум и мурадщ и къарур зэфIигъэувэжыну, и гъащIэр нэхъ кIыхь ищIыну, унагъуэр мэжэщIалIагъэм щихъумэну. Алыхь Иным хьэрэм ищIащ ишхын щхьэусыгъуэ имыIэу зэштегъэууэ, нэгузегъэужьу псэущхьэм и псэр гъэныныр. Апхуэдэу зыщIэм дунеягъэкIи ахърэткIи ипшыныжыну гуэныхьышхуэ къытохуэ.
Ещанэрауэ, къытехуэу, зэшэзэпIэу зи псэр хэкIа псэущхьэр уз бзаджэ гуэрым ихьащ е щхъухь зыхэлъ Iухуащ. Абы къыхэкIыу апхуэдэ псэущхьэм и лым и зэран цIыхуми къекIынкIэ хъунущ, уз шынагъуэ гуэр къыхуихьу.
ЕплIанэрауэ, лIам и лыр хьэрэм къытщызыщIа Алыхь Иным цIыхум ерыскъыгъуэ куэдыщэ къыхуигъэщIащ икIи Iэщыр, муслъымэн хабзэм тету фIэдгъэжу, къабзэлъабзэу къэдгъэсэбэпыну Iэмал къыдет. Къытщхьэщытым абыкIэ шыкур худощI. А псори зэгъэзэхуауэ, Iисраф дымыщIу, зимыIэхэм дадэгуашэу къэдгъэсэбэпыпхъэщ — Тхьэм къыдигъэхъулIэ!
