Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
Шхыныгъуэхэр
Пщагъэ зыхэлъ щIакхъуэ
Гуэдз хьэжыгъэм джэдыкIэ хакъутэ, пщагъэрэ шыгъурэ зыхэлъ псы хуабэ хакIэри тхьэвыр япщ. Абы и щхьэм хьэжыгъэ трагъэщащэ, хуабапIэм ягъэуври, сыхьэтитI хуэдэкIэ щагъэт. Тхьэв тэджар тIэкIу щIапщэ, дагъэ зыщыхуа тебэм иралъхьэ, дакъикъи 5 — 6-кIэ щагъэтри, хьэкулъэм ирагъэувэ. Абы иту ягъажьэ щIакхъуэм и тебащхьэр трапIэркъым. МафIэм тетмэ, и тебащхьэр трапIэ, зы лъэныкъуэр жьа иужьи зэрагъэдзэкI. Хьэкулъэм иту ягъажьэр дакъикъэ 15 — 18-кIэ хьэзыр мэхъу. ЩIа- кхъуэр жьа иужькIэ тхъуэплъ дахэ мэхъу. Абы и щхьэфэм псы щIыIэ тIэкIу щахуэри, щIэуфауэ дакъикъэ зытIукIэ щагъэт, щабэ хъун щхьэкIэ.
Халъхьэхэр:
Гуэдз хьэжыгъэу — г 500
Псыуэ — г 250-рэ
Пщагъэу — г 15
ДжэдыкIэу — 1
Шыгъуу, фошыгъуу, тебэщыхуэ тхъууэ — узыхуейм хуэдиз.
Хьэлыуэ-къылыш
Гуэдз хьэжыгъэ хужьыр тепщэчышхуэм ираухуанщIэри, кумб хуащI, абы джэдыкIэ уда, шыгъу, фошыгъу иралъхьэ, пщагъэ хакIэри, шэ хуабэкIэ япщ мыбыдэ дыдэу, тэджын щхьэкIэ и щхьэм хъыдан тепIауэ зы сыхьэткIэ щагъэт. Iэнэм сэхуран дагъэ щахуэ, тхьэв Iыхьэ къыпаупщIри, зэпэплIимэшхуэу е хъурейуэ, и Iувагъыр мм 4 — 5 хъууэ яху, абы тхьэв хъурей пIащIэ цIыкIухэр, я къэухьыр см 5 хуэдизурэ къыхагъэж. Ахэр тIэкIу хаш, тэрхьэлыуэ тыкъыр (г 15) тралъхьэ, тхьэв кIапэхэр кхъуафэжьей цIыкIу теплъэ яIэу зэтрагъапщIэ. Апхуэдэу ягъэхьэзыра хьэлыуэ-къылышыр тIэкIу ягъэтэджыну хуабапIэм дакъикъи 5 — 6-кIэ щагъэт. ИтIанэ, градуси 150 — 160-рэ зи пщтырагъ дагъэм халъхьэри, зэрагъэ-дзэкIыурэ ягъажьэ, лэкъумым хуэдэу дыщафэ къытеуэху. Абы и гъэжьэным ихьыр зы дакъикъэ нэблагъэщ. Хьэлыуэр фошыгъу шей и гъусэу хуабэуи щIыIэуи яшх.
Халъхьэхэр:
Гуэдз хьэжыгъэу — г 200
ДжэдыкIэ цIынэу — 2
Пщагъэу — г 5
Фошыгъуу — г 10
Пщагъэм хакIэ шэуэ — г 20
КIапэхэр зэрызэкIэрагъапщIэ джэдыкIэ цIынэу — 1
Тэрхьэлыуэу — г 120-рэ
Шыгъуу, зэрагъэжьэну тхъууэ е сэхуран дагъэу — узыхуейм хуэдиз.
«Адыгэ шхыныгъуэхэр» тхылъым къитхыжащ.
ДифI догъэлъапIэ
Кавказ Ищхъэрэм ГъуазджэхэмкIэ и къэрал институтым къыщрахьэжьэ Iуэхухэм я нэхъыбэм и жэрдэмщIакIуэщ икIи и къызэгъэпэщакIуэщ сурэтым щыфлъагъу бзылъхугъэ гуакIуэр. Ар а еджапIэ нэхъыщхьэм гуманитар, социально-экономикэ щIэныгъэхэмкIэ и кафедрэм илъэс куэд лъандэрэ и унафэщI, культурологие щIэныгъэхэм я кандидат, профессор ЩауэцIыкIу (Хьэмыз) Людмилэщ.
КъБР-м егъэджэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ ЩауэцIыкIур илъэс 30-м щIи- гъуауэ щолажьэ институтым. Этикэ, эстетикэ, хамэ къэрал, урыс литературэ предметхэмкIэ студентхэр зэрыригъаджэм къыдэкIуэу, щIэныгъэ-къэхутэныгъэ лэжьыгъэ купщIафIэхэр ирегъэкIуэкI.
КъищынэмыщIауэ, Людмилэ и къалэмыпэм къыпыкIащ художественнэ тхыгъэхэри. Куэдым гунэс ящыхъуащ, къапщтэмэ, ЩауэцIыкIум и иужьрей тхылъыр — «Черкесс-кая рапсодия» романыр. ЩIэныгъэ лэжьакIуэ емызэшым, публицист Iэзэм, бзылъхугъэ щыпкъэм и романым къыщиIэта Iуэхугъуэхэр куэд мэхъу: ахэр епхащ къулыкъущIэкъухэм яIэ еплъыкIэхэми, ехъулIэныгъэм щIат «уасэми», дахагъэми, лъагъуныгъэми, къулеигъэми, къулейсызыгъэми, щхьэ закъуэ гупсысэхэми, цIыхухэм яку дэлъ зэхущытыкIэхэми. Критик цIэрыIуэхэм къызэралъытэмкIэ, ар лъэпкъ литературэм и псалъэщIэщ.
Къуажэхьхэр
ЦIыкIухэм папщIэ
Ар къоушыр псом нэхъапэ,
ИмытхьэщI абы и напэр,
Къытоувэри лъагапIэм,
Пщэдджыжь къэскIэ ину маIуэ!
* * *
Бжьакъуэ папцIэщ, жьакIэ кIыхьщ,
Iэщу дэтым я пащтыхьщ.
Шы мыгъасэу къелъэтыхь,
Хадэ утэщ, сыт бэлыхь.
* * *
Бжьыхьи гъатхи щIыр елъэс,
Жьым къыдожэ, мыш-мылъэс.
* * *
И инагъкIэ хъуркъым бжьиз,
Елъэф хьэлъэ къэб хуэдиз.
* * *
И хэщIапIэр шэд псыIуфэщ,
И щыгъынри удзыфэщ.
МапкIэ, малъэ — дэни нос,
И нэр пIащэщ, Iэзэу йос.
Жэуапхэр
Адакъэ. Ажэжь. Уэшх. ХъумпIэцIэдж. Хьэндыркъуакъуэ.
Псалъэ пэжхэр
Пэжым и гъуэгур бгъуэщ
Дыщэпс здэплъэгъуакIэ уи къуажэ умыхъуэж.
Захуагъэм бэлыхь пэщылъкъым.
Захуэ жыIэныр нэ ищIыным хуэдэщ.
Захуэм хабзэр и телъхьэщ.
Зэманым декIур лIыфIщ.
Зэманым зэщыщхъу имыщIыж щыIэкъым.
Зэманым пэлъэща щыIэкъым.
Зэманым къыдекIу къегъэщIыж.
Зэманым нэхъ щхьэщыжэгъуфI щыIэкъым.
Зэманым уэ зыдумыгъэхъумэ, езым зыкъыбдигъэхъунукъым. Зэманыр бажэмэ, уэ хьэджафэу кIэлъыжэ.
Зэманыр къожьэркъым.
Зэманыр псоми я тепщэщ.
Зэманыр пфIэзыхьым ейщ.
Зэманыр техьэ-текIщ.
Зэманыр уэчылыфIщ, хэт пэжми зэхегъэкI.
Зи дахэ пэIэщIэр илъэскIэ магъри, зи хэку пэIэщIэм и гъащIэ псор хьэдагъэщ.
Зи лъэпкъ хыфIэзыдзэм и дзэр къыIуауд.
ЗищI имысыр убзалэщ.
Зи лъэпкъ хыфIэзыдзэр биидзэм зрешалIэ.
Зи хэку щхьэщымыжым и насыпыр йож.
Зы пэжым пцIищэ къыпэщытщ.
Зы цIыху къобгмэ, уи бгым ишэчынщ, цIыхубэр къобгмэ, бгыр къыптеуэнщ.
ИндылыжькIэ зэджэр зы псынащхьэщ.
И пIэ иуджыхьыр йокIэрэхъуэхри, бжьиз нэхъ мыхъуми зыкIур мэкIуатэ.
Истамбылыжьым имыкIыр щIолIэ, икIар йолIыхь. (Уэкъуоу джэгуакIуэшхуэм и псалъэхэщ).
Къуажэ-къуажэ нэхърэ-си къуажэжь.
Къуажэр зыгъэкъуажэр цIыхуращ.
Пэжагъыр зыщызытIагъэм хуэфIщ.
Пэж жыIэнрэ нэ ищIынрэ.
Пэж щыжыпIэкIэ, уи шыр хьэзыру Iыгъ.
Пэжым езым и гъуэгу хешыж.
Пэжми мафIэми ириджэгуркъым.
Пэжым и гъуэгур бгъуэщ.
Пэжым и куэщI лIэужь лъэщ щапсыхь.
Пэжым и псалъэр хабзэм и щIасэщ.
Пэжым нэхъ жэр щыIэкъым.
Пэжымрэ насыпымрэ зэпэщIэщIащ.
Пэжымрэ насыпымрэ зэгуэшэгъущ.
Пэжымрэ нэпцIымрэ яку дэлъыр Iэбжьищщ.
Пэжым уригушыIэнри, мафIэм уриджэгунри зэхуэдэщ.
Пэжым утетмэ, жыжьэ уехь.
Пэжыр акъылым щыщщ.
Шэрджэс Алий.
ГушыIэхэр
Дауэ ар къызэрохъулIэр?
ХеящIэр ягъэкъуаншэм йоупщI:
— Уи щхьэгъусэм зэрыжиIэмкIэ, ар зэпымычу уогъэшынэ, лъэщыгъэкIэ зыбогъэдаIуэ! Дызэхуэдэ цIыхухъущ, си къуэш, кхъыIэ, къызжеIэ: дауэ ар къызэрохъулIэр?
Жьыр къыспеубыд
Дохутырым деж зы нанэ цIыкIу щIыхьауэ хуотхьэусыхэ:
— Жьыр къыспеубыд, зыгуэр къысхуэпщIэфыну пIэрэ?
Дохутырым нанэр къызэпеплъыхь, йодаIуэ, арщхьэкIэ апхуэдэ узыфэ пкърыту къыхуэгъуэтыркъыми, йоупщI:
— Сытым щыгъуэ бауэкIэщI ущыхъур, нанэ?
— Автобусым сыщыкIэлъыжэм деж.
Зызупсащ сэ
— Иджыри къэс зыщIумыупсар сыт?! Ныщхьэбэ театрым дызэрыкIуэр пщыгъупщэжа? — жери и щхьэгъусэм жьэхолъэ цIыхубзыр.
— Зызупсащ сэ!
— Дапщэщ?!
— Уэ зыгъэхьэзырын щыщIэбдзам щыгъуэ.
Чэнджэщхэр
Лыр къызэрагъэвыжыр
ШатэкIэ ящIа шыпсыр щIэх зокIуэкIри, куэдрэ щыбгъэт хъунукъым.
Щэ щагъэвэжкIэ бэлагъкIэ зэIащIэркъым, бэлагъыпэр песыкIри. ЗэрызэIыщIэн хуейр чымчыркIэщ.
Жьэрымэу ягъэу лэкъумыр хъурейуэ яху хабзэщ. Дунейм ехыжам а лэкъумым и жьауэм щIэт хуэдэу къыщохъури, и псэр мэтынш, жаIэрт нэхъыжьхэм.
Къаз, бабыщ дагъэ гъэткIуар мафIэм иса щIыфэм щыпхуэмэ мэхъуж.
ГъэтIылъыгъэ ящIу ягъэува кхъуейм и шэжыпсыр и щхьэм къыдэкIуейрэ кхъуейр и лъабжьэм кIуэмэ — уэшх къешхынущ, кхъуейр и щхьэм къакIуэрэ шэжыпсыр и лъабжьэм ехмэ — уэгъу хъунущ жаIэу щытащ.
Лэпс пщтыр уефауэ псы щIыIэ утефыхьыжыну тэмэмкъым. Ныбэуз уищIынущ.
Лы щтар псым (хуабэми щIыIэми) халъхьэу къагъэвыжыркъым — и IэфIыр щIокI.
Къубатий Борис.
Интернетым дыкъыщоджэ
ЦIыхубз псоми я щэхур
Еуэри зы уэркъыжь гуэрым къуищ иIэт. Щыри фызкъэмышэт. «ЦIыхубзхэр зыхуеймрэ зыщIэхъуэпсымрэ къэзыхутэм си мылъкур зэрыщыту къыхуэзгъэнэнущ», — жиIащ адэм. ЩIалэхэр ежьащ цIыхубзыр зыхуейм и жэуап къагъуэтыну. Мазэ бжыгъэкIэ къакIухьауэ, щIалэ нэхъы-щIэр мэзым щIэту уд фызыжь ирихьэлIащ. ЩIалэр игъэхьэщIащ, игъэшхащ, иужьым къеупщIащ:
— Сыт уэркъ щауэм уи закъуэ мэзым щыпщIэр? — жиIэри.
ЩIалэр къыщIежьар хуиIуэтащ удым.
— Уэ пщIэрэ, ди анэ, цIыхубзхэр зыхуейр?
— СощIэ! — и нэр къилыдыкIащ.
— КхъыIэ, къызжеIэ! — лъэIуащ щIалэ къуданыр.
— БжесIэнщ, ауэ абы щхьэкIэ щхьэгъусэу сыкъэпшэнущ.
Щауэр гупсысэщ, гупсысэри, арэзы хъуащ.
— ЦIыхубзхэр щIохъуэпс езыхэр зэрыхуейм хуэдэу псори сыт щыгъуи щытыну.
— ГурыIуэгъуэщ. АтIэ, сэ сежьэжынщ, мыпхуэдэ махуэм фызышэр къып-кIэлъыкIуэнущи, хьэзыру щыс, — жиIэри, щIалэр шэсыжащ.
ЩIалэм ихьа жэуапым уэркъыжьыр арэзы ищIа-ти, и пщыгъуэри, и мылъкури и къуэ нэхъыщIэм къритащ, фызышэри удым кIэлъигъэкIуащ. НысащIэр къыщашам щIалэр къэуIэбжьат — абы нэхърэ нэхъ дахэ дунейм темыт жыхуаIэм хуэдэу тхьэIухуд хъуати. Псоми ягъэщIагъуэрт щауэм щхьэгъусэу къыхуашам и дахагъэр. ХьэгъуэлIыгъуэр зэфIэкI-ри, щауэр лэгъунэм щIы-хьэжащ. НысащIэр уд хъужауэ къежьэу щыст.
— Иджы сэ зы упщIэ уэс-тынущи, къызэдаIуэ, — жиIащ удым. — Хэдэ, ухуеймэ игъащIэ псокIэ нобэ сыкъызэрыплъэгъуам хуэдэу дахэу сыщытынщ, ухуеймэ, уду сыкъэнэнщ.
— Уэ узэрыхуейм хуэдэу щIы! — жэуап итащ щIалэм.
— ЦIыхубзхэр дызыхуейр къыбгурыIуащи, дахэ сыхъужынщ, — жиIащ жи удым.
ГъэщIэгъуэнщ
Уафэм вагъуэбэ 48-рэ щыIэщ
Тхыгъэ щхьэхуэхэм къызэрагъэлъагъуэмкIэ, 1858 — 1865 гъэхэм Кавказ Ищхъэрэм ирашу Тыркум цIыху мин 493-рэ Iэпхъуащ. Абыхэм ящыщу 45.023-р натыхъуейщ, 27.337-р абазэхэщ, 165.626-р шапсыгъщ, 74.567-р убыхщ, 17.000-р къэбэрдей адыгэщ.
* * *
Ди зэманым цIыху мин къэс автомобиль бжыгъэу хуэзэр: США-м — 760-рэ, Италием — 575-рэ, Японием — 557-рэ, Германием — 536-рэ, Канадэм — 539-рэ, Франджым — 535-рэ, Инджылызым — 517-рэ, Бельгием — 478-рэ, Испанием — 451-рэ, Швецием — 449-рэ, Урысей Федерацэм — 234-рэ. ЦIыху мин къэс тещIыхьауэ машинэ нэхъ мащIэ дыдэ щызекIуэр Китаймрэ Индиемрэщ, япэм 8, етIуанэм 6. Дуней псор зэрыщыту къапщтэмэ, цIыху миным щыхуозэ автомашини 114-рэ. Абы тепщIыхьмэ, нобэ ЩIы хъурейм щызокIуэ автомобиль мелуан 707-м нэс.
* * *
Испан тхакIуэшхуэ Сервантес Сааведрэрэ инджылыз драматург цIэрыIуэ Шекспир Уильямрэ зы махуэм — 1616 гъэм мэлыжьыхьым и 23-м — дунейм ехыжащ.
* * *
Зы километр зэбгъузэнатIэм цIыхуу щопсэу: Урысейм — 6, США-м — 42-рэ, Японием — 289-рэ, Инджылызым — 241-рэ, Франджым — 112-рэ, Китайм — 152-рэ, Бразилием — 19, Индием — 303-рэ, Италием — 189-рэ, Австралием — тIум тIэкIу щIигъу, Германием — 230-рэ, Израилым — 284-рэ, Индонезием — 108-рэ, Иорданием — 71-рэ, Пакистаным — 186-рэ, Сирием — 83-рэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым — 72-рэ, Адыгэ Республикэм — 59-рэ, Дагъыстэным — 49-рэ, Ингушым — 78-рэ, Къалмыкъым — плIы иримыкъу, Къэрэшей-Шэрджэсым — 31-рэ, Осетие Ищхъэрэ — Аланием — 88-рэ, Шэшэн Республикэм — 82-рэ.
* * *
Алыдж астрономхэм къызэрахутамкIэ, уафэм вагъуэбэ 48-рэ щыIэщ. Ауэ абыхэм я ужькIи нэгъуэщI астрономхэм вагъуэбэ 40 къагъуэтащ. А щIыкIэхэмкIэ, нобэ къахутауэ уафэм вагъуэбэ 88-рэ щыIэщ. Вагъуэбэхэм яхэтщ гъэм и лъэхъэнэ хэхахэм деж фIэкIа уафэм щумылъагъухэр. Иджыри къамыхутэфауэ нэгъуэщI вагъуэбэхэри щыIэнкIи хъуну къалъытэ щIэныгъэлIхэм.
* * *
Зи Iэпкълъэпкъыр нэхъ хуабэ дыдэр джэдырщ — градус 43-рэ. Абы кIэлъокIуэ тхьэрыкъуэр, бзу цIыкIухэр — градус 42-рэ. Гуэгушым, къазым, бабыщым, жьындум, къашыргъэм я хуабагъыр зэхуэдизщ — градус 40 — 41-рэ. Iэщ пIащэм, мэлым, хьэм, джэдум — 37 — 39-рэ яIыгъщ. ЦIыхур, номиныр, шыдыр, шыр, пылыр зэрызэщхьэщыкI щыIэкъым — градус 35 — 38-рэ.
* * *
ЦIыхухэр ику иту зэрыпсэур: Японием цIыхухъухэр ику иту илъэс 77,9-кIэ, цIыхубзхэр — 85,1-кIэ; Швецием — 77,6 — 82,6-кIэ; Испанием — 75,9 — 82,8-кIэ; Австралием — 76,4 — 82,0-кIэ; Канадэм — 76,7 — 8I,9-кIэ; Швейцарием — 75,9 — 82,3-кIэ; Франджым — 75,2 — 82,8-кIэ; Норвегием — 76,0 — 81,9-кIэ; Бельгием — 75,7 — 81,9-кIэ; Италием — 75,5 — 81,9-кIэ; Австрием — 75,4 — 81,5-кIэ щопсэу. Урысей Федерацэм цIыхум ику иту къыщигъащIэр илъэс 67,7-рэщ.
Псалъэзэблэдз
ЕкIуэкIыу: 4. Iэпслъэпсым щыщ. 6. Таурыхъхэм хэт шы лъэрызехьэ: щыхуейм деж мэпсэлъэф икIи мэлъэтэф. 7. ЩIалэр … куцIрэ фо цIынэкIэ япIащ. 9. Къэбэрдей-Балъкъэрым и профсоюз IуэхущIапIэ нэхъыщхьэм и унафэщIу илъэс куэдкIэ лэжьа … Пщыкъан. 10. Зэрыпыджэ пасэрей Iэщэ. 11. Iэщ цIыкIу егъэзыпIэ. 13. УэрэджыIакIуэ, Къэбэрдей-Балъкъэрым щIыхь зиIэ и артист. 14. … мыкъу уврэ, … къуа зигъэщхърэ? 16. Iужажэм и унафэщIым … трегъэлъадэ. 18. … Iистофрилэхь! 21. Филологие щIэныгъэхэм я доктор, критик ХьэкIуащэ Андрей и къуажэ. 22. Къэрэшей-Шэрджэсым щыпсэу лъэпкъ нэхъыщхьитхум языхэз. 23. Расул Гамзатовым жиIэгъащ: «Зауэм щаутIыпща дэтхэнэ зы шэ-ри анэм и гум …» 26. Район, псыежэх, къалэ. 27. Латвием и къалащхьэ. 28. ГъукIэм и лъэщапIэ. 30. Зи пхъафэр щхъуафэ-фIыцIафэ, зи тхьэмпэ цIыкIухэр къабзийм ещхь, зи гъэгъахэм бжьэм фо къызыпих жыг. 31. … мэракIуэ. 33. ЩIымахуэм Iэщым хуагъэтIылъ шхыныгъуэ. 34. Ди гъунэгъум мэл … иIэщ. 35. Адыгэ фащэм щыщ щIыIутелъ. 37. Хьэцэпэцэ щаIуэкIэ гъупщым нэхърэ нэхъ щабэу ар къыщIокI. 39. Вакъэ лъапщэ кIыхь.
Къехыу: 1. Къэбэрдей-Балъкъэрым и коммунистхэм я пашэ. 2. ХъуаскIэ къызыхих мывэ джей быдэ. 3. Жыг къэтIэпIам и нэщэнэ. 5. … цIыкIу къамэшхуэ. 6. Къыдалъхуауэ, цIыхум и щIыфэм хэс, хэт. 8. Адыгэ къэкIыгъэцIэхэр зэхуэзы-хьэсыжу тхылъу къызыхудагъэкIыжа, Къэрэшей-Шэрджэсым щыпсэуа щIэныгъэлI … Барэсбий. 10. «Ленэ дахэкIей», «Хэт усIэщIиха?», «Ечэнджэщ уи напэм» уэрэдхэми, нэгъуэщI куэдми я псалъэхэр зи IэдакъэщIэкI уэрэдус цIэрыIуэ, тхакIуэ. 12. Хьэкъущыкъу. 13. Хьэндыркъуакъуэ жылэ. 15. IуэрыIуатэм къыхэщыж пасэрей адыгэ лIыхъужь. Е IутIыж Борис и пьесэ. 17. Адыгэ театрым и джэгуакIуэ Iэзэу щыта, РСФСР-м щIыхь и артисткэ … Быхуэ. 18. Къуаншагъэ зылэжьа цIыхум судым … трилъхьащ. 19. … … …, мыщэ лъэбыцэжь. 20. Уи щхьэ мыузым … иумышэкI. 24. Адыгэ усакIуэ Iэзэ, «Iуащхьэмахуэ» журналым и лэжьакIуэу щыта. 25. Блыным зэпрыууэ тралъхьэ пхъэ гъум кIыхь, унащхьэр щIиIыгъэу. 29. … налъэ. 30. Махъсымэ щащIкIэ халъхьэ пщагъэ. 32. ДжэдыкIэрыпщ. 33. ЦIыхум ещхьу жыхуаIэ а псэущхьэр мэзым щыпсэууэ яIуатэ. 36. … вы бжьакъуэм къокI. 38. Зыщышынэн имылъагъумэ, а псэущхьэр Iуащхьэм докI.
Зэхэзылъхьар Мыз Ахьмэдщ.
Мэлыжьыхьым и 3-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу:1. Жэп. 3. Хьэлу. 5. Бэкхъ. 6. Къармэхьэблэ. 9. Гъубжэ. 10. Мест. 11. Лыгъэ. 15. Ефэнды. 17. Шыр. 18. Дыху.19. Ичынды. 22. Пщае. 24. Брул. 26. Къупхъэ. 27. Лъакъуэрыгъажэ. 28. Блэ. 29. Црым. 30. Мэз.
Къехыу:2. Пщагъэ. 3. Хьэмэм. 4. УнэIут. 5. Билал. 7. Гъубж. 8. Бгъэ. 12. Берие. 13. Шыдым. 14. Пшэ. 16.Шхуэ. 20. Пщы. 21. Пхъы. 23. Езауэ. 24. Бжьэхуц. 25. Лагъым. 26. Къуажэм.
