Нобэрэ пщэдейрэ
ШыщхьэуIум и 22, махуэку
Зи диныр, нэгъуэщI зи фIэщхъуныгъэхэр зыпаубыду залымыгъэ зыкIэлъызэрахьахэр, абы зи гъащIэр хэзылъхьахэр ягу къыщагъэкIыж дунейпсо махуэщ
Урысей Федерацэм и Къэрал ныпым и махуэщ. 1991 гъэм РСФСР-м и Совет Нэхъыщхьэм и зи мычэзу сессием унафэ къищтащ Урысейм и иджырей ныпыщIэр — хужь-щIыху-плъыжь плъыфэхэу зэгуэлъыр — къэралым и дамыгъэу къэлъытэным теухуауэ. Нэхъ иужькIэ, 1994 гъэм шыщхьэуIум и 20-м, УФ-м и Президентым Iэ щIидзащ «Урысей Федерацэм и Къэрал ныпым теухуауэ» унафэм.
Коми Республикэм и махуэщ. 1921 гъэм РСФСР-м хыхьэу къызэрагъэпэщащ Коми (Зырян) автономнэ областыр.
1663 гъэм Урысейм и пащтыхь Романов Алексей унафэ къыдигъэкIащ ахъшэ нэпцI зыщIхэр, я унагъуэхэри ящIыгъуу, Сыбырым щыпсэуну ягъэкIуэну тезыр ятелъхьэным теухуауэ.
1864 гъэм къащтащ япэ Женевскэ конвенцэр. Апхуэдэу плIы щыIэщ. Зауэ щекIуэкIкIэ гъэр, уIэгъэ хъухэм ятелъ гугъуехьхэр ящыгъэпсынщIэным, апхуэдэхэм цIыхугъэ якIэлъызехьэным хуэгъэпса хабзэхэр щыубзыхуа дэфтэрщ ар.
1865 гъэм Инджылызым щыщ Шепперд Уильям сабын гъэткIуа къызэригупсысам щыхьэт техъуэ тхылъ къратащ.
1880 гъэм Урысейм щыяпэу Санкт-Петербург щаутIыпщащ электрокъарукIэ лажьэ трамвайр.
1910 гъэм Японием залымыгъэкIэ Кореер зыгуигъэхьащ. Совет-япон зауэм и зэманым (1945 гъэм) Дзэ Плъыжьым хуит къищIыжауэ щытащ а къэралыр.
1921 гъэм РСФСР-м хыхьэу къызэрагъэпэщащ Коми (Зырян) автономнэ областыр.
1937 гъэм КIыщокъуэ Алим и адэ Пщымахуэ дунейм ехыжащ.
1942 гъэм Челябинск къалэм дэт Кировскэ заво- дым куэду къыщыщIагъэкIыу щIадзащ Т-34 танкыр.
1959 гъэм Тэрч къалэ щатащ налмэс Iэмэпсымэхэр къыщыщIагъэкI завод.
1990 гъэм Тыркумэн ССР-м и Совет Нэхъыщхьэм унафэ къищтащ и къэрал суверенитетым теухуауэ.
1990 гъэм япэу эфирым къихьащ къэрал унафэм щIэмыт «Эхо Москвы» радиостанцыр.
2012 гъэм Урысейр Дунейпсо сату зэгухьэныгъэм хыхьащ.
Совет футболист, Москва и «Спартак» командэм и япэ капитану щыта, СССР-м спортымкIэ щIыхь зиIэ и мастер Старостин Александр къызэралъхурэ илъэси 116-рэ ирокъу.
Америкэм щыщ тхакIуэ-фантаст цIэрыIуэ Брэдбери Рэй къызэралъхурэ илъэс 99-рэ ирокъу.
Экономикэ щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор Къущхьэ Iэбу къызэралъхурэ илъэс 92-рэ ирокъу.
Совет актрисэ, РСФСР-м и цIыхубэ артисткэ Скобцевэ Иринэ и ныбжьыр илъэс 92-рэ ирокъу.
Урысей актёр, Тэтэрстан Республикэм щIыхь зиIэ и артист, УФ-м и Къэрал саугъэтыр зрата Башаров Марат и ныбжьыр илъэс 45-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 30 — 32-рэ, жэщым градус 20 — 22-рэ щыхъунущ.
ШыщхьэуIум и 23, мэрем
ГъэрхэмкIэ сату щIыным хэкIуэдахэм я фэеплъыр щагъэлъапIэ дунейпсо махуэщ
Урысейм и дзэ щIыхьым и махуэщ — 1943 гъэм СССР-м и Дзэ Плъыжьым Курск и деж нэмыцэ-фашистыдзэр щызэтрикъутащ.
Белоруссием щагъэлъапIэ Къэрал статистикэм и лэжьакIуэхэм я махуэр
Украинэм и Къэрал ныпым и махуэщ
1382 гъэм Урысейм артиллерие дзэхэр къыщызэрагъэпэщащ. Ахэр япэу къагъэсэбэпащ Тохъутэмыщ хъаныр Мэзкуу щытеуам щыгъуэ.
1924 гъэм Франджым къыщызэрагъэпэщащ «Монако» футбол клубыр.
1935 гъэм СССР-м и ЦIыхубэ комиссархэм я советымрэ Компартым и ЦК-мрэ унафэ къащтащ Кремлым и чэщанэхэм щхьитI зыфIэт бгъэхэр къытехауэ къуапитху зиIэ вагъуэхэр тегъэувэным теухуауэ. Абы пIалъэ пыухыкIаи хуагъэуват — Октябрь революцэ Иным и махуэр щагъэлъапIэ щэкIуэгъуэм и 7-м и пэ къихуэу а лэжьыгъэр зэфIэкIауэ щытын хуейт.
1939 гъэм Iэ традзащ Молотовымрэ Риббентропрэ я зэгурыIуэныгъэ цIэр иIэу тхыдэм хыхьа дэфтэрым. Абы къыщыгъэлъэгъуат Совет Союзымрэ Германиемрэ зыр адрейм темыуэным хуэунэтIауэ къалэн зыщащIыжхэр.
1942 гъэм нэмыцэ кхъухьлъатэхэм Сталинград «лагъым уэшх» щрагъэшхащ. Абдеж къыщежьащ къалэр бийм щыхъумэным хуэунэтIа зауэшхуэр.
1943 гъэм советыдзэхэм Харьков къалэр нэмыцэ-фашистыдзэхэм къыIэщIагъэкIыжащ.
1955 гъэм Череповец къалэм лажьэу щаутIыпщащ гъущI щагъавэ заводышхуэ.
1959 гъэм США-м и Правительствэм унафэ ищIащ я къэралым и курыт школ 400-м урысыбзэр щаджыным теухуауэ.
1975 гъэм Харьков къалэм метром лэжьэн щыщIидзащ.
1990 гъэм Армян ССР-м и Совет Нэхъыщхьэм унафэ къищтащ СССР-м къызэрыхэкIыжым, езыр къэралыгъуэ щхьэхуэу зэрыщытым теухуауэ.
1992 гъэм ЩIэныгъэхэмкIэ Дунейпсо Адыгэ академиер къызэрагъэпэщащ.
КъБР-м щIыхь зиIэ и артисткэ Шортэн Даниткэ къызэралъхурэ илъэс 93-рэ ирокъу.
Къэрал къулыкъущIэ, Шэшэн Республикэм и япэ президенту щыта Кадыров Ахъмэт къызэралъхурэ илъэс 68-рэ ирокъу.
Пшынауэ, УФ-м щIыхь зиIэ и артист, КъБР-м гъуазджэхэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ ХьэпащIэ Заудин и ныбжьыр илъэс 63-рэ ирокъу.
Уэчыл цIэрыIуэ, юридическэ щIэныгъэхэм я доктор, профессор Кучеренэ Анатолий и ныбжьыр илъэс 59-рэ ирокъу.
Урысей уэрэджыIакIуэ, Урысейм щIыхь зиIэ и артисткэ Апинэ Алёнэ и ныбжьыр илъэс 55-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 29 — 30, жэщым градус 20 — 22-рэ щыхъунущ.
