Нэхъ пасэ дыдэу дунейм къытехьахэр
Индием и геофизикхэмрэ археологхэмрэ къатIэщIа-хэр щыхьэт тохъуэ Инд цивилизацэр дунейм щынэхъ пасэрей дыдэу. Къэхутэныгъэхэр къытрадзащ «Scientific Reports» журналым.
ЩIэныгъэлIхэм я иужьрей лэжьыгъэхэм къызэрыхэщымкIэ, Инд цивилизацэр къыщыунэхуар нэхъапэм къызэралъытэу щыта илъэс мини 5,5 ипэкIэкъым, атIэ илъэс мини 2,5-кIэ нэхъ пасэжущ. Абы щыхьэт техъуэ Iуэхугъуэхэр пхагъэкIыфмэ, ар нэхъыжь хъунущ зыужьыныгъэ лъагэ зиIа Месопотамиемрэ Пасэрей Мысырымрэ (Египет).
Инд цивилизацэм и ныбжьыр къахутэпэнущ Индием и Фатехабад щIыпIэм къыщагъуэтауэ щыта хьэкъущыкъухэмрэ псэущхьэ къупщхьэхэмрэ иджы щыIэ радиоуглерод, оптикэ IэмалхэмкIэ еплъынурэ. КъищынэмыщIауэ, щIэныгъэлIхэм яхузэфIэкIащ щэнхабзэ зыужьыныгъэр дунейм и щытыкIам ирапхыну. АбыкIэ къахутащ климатыр зэрызэIыхьам цивилизацэм и зыужьыныгъэри къигъэувыIауэ. Къапщтэмэ, Инд цивилизацэр нэхъыбэу зэрыпсэууэ щыта гуэдзымрэ хьэмрэ, уэгъу хъуа иужькIэ, хумрэ прунжымкIэ яхъуэжащ. Абы къишащ къалэхэм иIэпхъукIыурэ цIыхухэр нэхъыбэу къуажэм Iэпхъуэныр икIи щэнхабзэ зыужьыныгъэр къызэтеувыIэныр.
Инд (Хьэрапп) цивилизацэр Инд псым и аузым щыIащ. Абы и къалэхэм дэтащ псы зэрыкIуэ бжьамийхэр, жылагъуэ псыунэхэр, къуажэхэм щыIащ псыщIэгъэлъадэхэр. Дравидий бзэхэр зезыхьэхэр а щIыпIэм щыпсэуауэ хуагъэфащэ.
Ди эрэм и пэкIэ XVII лIэщIыгъуэм ирихьэлIэу Инд цивилизацэм хэкIуэдэжын щIидзащ. Абы щхьэусыгъуэ хуэхъуауэ хуагъэфащэ нобэрей иранхэмрэ (къэжэрхэмрэ) индхэмрэ къызытехъукIыжахэр къазэрытеуар.
Lenta.ru
