ЗэрыдэIэпыкъур сэбэп хъурэ?
(КIэухыр. ПэщIэдзэр №7-м итщ)
КъБР-м и Правительствэм и УнафэщI Хьэсанэ Руслан ди пщэ къызэрырилъхьам тету, Нэгей Рустамрэ сэрэ нэгъуэщI къуажэ администрацэхэми дыщыIащ.
Фигу къэзгъэкIыжынщи, дэ дызытекIухьар къэралым къуажэхэм ярит дэIэпыкъуныгъэм сэбэпынагъыу къихьыр къэпщытэнырщ. Дэ Шэрэдж районым дынэсащ. Жэмтхьэлэ къуажэм и администрацэм и Iэтащхьэ Дэхъушокъуэ Арсен лэжьапIэм щIэстэкъым, дэ дызэрыкIуэнум щыгъуазэ пэтми. ИкIэм-икIэжым къекIуэлIэжа нэужь, абы ди упщIэхэм фIэмыфIыщэурэ жэуап къриту хуежьащ. Дэ дыкъигъэуIэбжьащ «Къуажэм социальнэ зыужьыныгъэ егъэгъуэтыныр» программэ хэхам ипкъ иткIэ, къэралым субсидиехэр къызэриутIыпщым ар зэреплъым. Арсен зэрыжиIамкIэ, апхуэдэ субсидиехэр щымыIэу щытамэ нэхъыфIт.
Сыт абы къыбгурымыIуэну хэлъыр!.. Субсидиехэр къамыутIыпщмэ, лъэIуакIуэхэр зэтрихьэнукъым, къэпщытакIуэхэри къэкIуэнукъым. УкъыхэмыщтыкIыжу упсэу хъунущ: улахуэ къеIыпхыу, щIым техуэ бэнджэнд уасэр зэхуэпхьэсу — зэрыжаIэщи, фо зезыхьэр и Iэпэ йобзей, зыгуэри къыпхэхъуэнкIэ хъунущ.
Псалъэм къыдэкIуэу жытIэнщи, адрей жылагъуэхэми хуэдэу, субсидиер Жэмтхьэли тэмэму къыщагъэсэбэпыркъым. Мы Iуэху хъарзынэр къыщIагупсысар IэщIагъэлI щIалэхэр къуажэм зэрыщыпсэур егъэфIэкIуэнырщ, интеллигенцэр къуажэ гъащIэм и гупсэ щIынырщ, къуажэм и социальнэ зыужьыныгъэр къэзыIэтыфын гуп зэщIагъэуIуэн хуэдэу.
Ауэ администрацэхэм я Iэтащхьэхэм къэралыр зэдэкIуэу къуажэдэс псоми зэрадэмыIэпыкъуфынур къагурыIуэркъым (е зыгурагъэIуэну хуейкъым) икIи субсидие иратын папщIэ къекIуалIэ псори чэзум ягъэув. Апхуэдэущ зэрыщекIуэкIыр Жэмтхьэли, Тэрч районым щыщхэу Дей, Акъбащ Ипщэ къуажэхэми.
Ар дауэ къызэрыбгурыIуэнур? Зыми и фэжагъуэ къамыхьыну хущIэкъуу е субсидиехэр зэрат щIыкIэм зыкIи щымыгъуазэу ара? Къытрагъэзэжурэ жаIэ зэпытщ къуажэм ахъшэшхуэ зэрыхухахыр, ауэ абы сэбэпынагъ къыпэкIуэу зэрамылъагъур. Езы администрацэхэм я Iэтащхьэхэр щыгъуазэкъым цIыхухэм сыт хуэдэ программэхэм тету ахъшэ къаIэрыхьэми, а ахъшэр зыхуэдизми. Администрацэхэм я Iэтащхьэхэм ящыщу дэ дызыхуэзахэм къахэкIакъым «Лэжьэн щIэзыдзагъащIэ фермер» программэм цIыху дапщэ хэхуами, езыхэм ята справкэхэм япкъ иткIэ льготэ зиIэ мэкъумэш кредит дапщэм къыIахами къыджезыIэфын.
Дэ дыщIэупщIащ школхэм сыт хуэдэ егъэджакIуэхэр яхуримыкъуми, еджакIуэхэм я ныбжьыр ику иту зэрыхъум, ауэ ищхьэкIэ къыщызгъэлъэгъуа администрацэхэм дэ а упщIэхэм я жэуапыр щыдгъуэтакъым. Гур игъэзагъэу къахэкIар Жэмтхьэлэ Ипщэ къуажэм и администрацэм и Iэтащхьэм и закъуэщ. Абы жылэм дэс дэтхэнэ зыми и Iуэху зытетыр ещIэ, дэтхэнэ зэкIэлъымыкIуагъэри псэкIэ егъэв икIи гугъуехьхэр зэрыхузэфIэкIкIэ къызэринэкIыу мэлажьэ. Уигу иримыхьыпIэр иIэтэкъым абы езым и IэкIэ зэригъэпэщыжа лэжьапIэ унэр, библиотекэр, апхуэдэу мы къуажэм щыщу зауэм хэкIуэдахэм я фэеплъ зэщIэкъуар.
Ауэ абы зыкIи ебгъапщэ хъунукъым Акъбащ Ищхъэрэ къуажэм и администрацэм и Iэтащхьэ Джэдгъавэ Артур. Абы дэ дызыщIэупщIа Iуэху нэхъ къызэрыгуэкI дыдэхэми жэуап къритыфакъым. УмыгъэщIэгъуапIэр иIэкъым цIыху 3200-рэ зыдэс къуажэжьым Iуэхур нэхъ зыгъэтэрэзыфын унафэщI зэрамыгъуэтар.
Республикэм и районищ къызэрызэхэткIухьам кърикIуахэм ущыхэплъэжкIэ, къыпщохъу жылагъуэхэм интеллигенцэр ирикъуу дэсу. Псоми егъэджакIуэхэр, дохутырхэр, полицэм и лэжьакIуэхэр, агрономхэр, адрей IэщIагъэлIхэри щыIэщ. Абы къыдэкIуэу, школхэм нэхъыбэу щылажьэр ныбжь зиIэ егъэджакIуэхэрщ, зэрыгурыIуэгъуэщи, ахэр жьы хъууэрэ екIуэкIынущ, ауэ абы зыри тегузэвыхьыркъым. Зыри игъэпIейтейркъым си ныбжь цIыхур Iуэхум къызэрыпэщIэкIуэтым, абы и щIэныгъэм адэкIи хигъэхъуэну зэрыхущIэмыкъум икIи икIэм-икIэжым егъэджэныгъэм зыужьыныгъэ имыгъуэту къызэрызэтеувыIэм. Дауи, зэдыщIэкIыу щIыпIэ псоми я Iуэхур апхуэдэкъым, ауэ, зэрыщыту къапщтэмэ, узыщыгуфIыкIынышхуэ мы IэнатIэм щыплъагъуркъым икIи абы фIым ухуишэнукъым. Арауэ къыщIэкIынщ иджыпсту вузхэм щIэтIысхьэхэм щIэныгъэ нэгъэса зиIэу яхэтыр щIэмащIэр.
Ауэ гъэщIэгъуэныр абы и закъуэкъым. УмыгъэщIэгъуапIэр иIэкъым администрацэхэм я Iэтащхьэхэри, а псоми езыхэм я Iуэху хэмылъ хуэдэу, лъэныкъуэкIэ щыту къызэреплъыр. Къэрал программэхэр къагъэсэбэпурэ, къаруущIэхэр зэщIагъэуIуэн, егъэджакIуэ щIалэхэр школхэм, дохутыр ныбжьыщIэхэр амбулаторэхэм къашэным и пIэкIэ ахэр зыкIи къыхэмыщту лъэныкъуэкIэ щытщ.
Псалъэм папщIэ, иджыпсту къуажэхэр хуабжьу хуэныкъуэщ законодательствэм, компьютерхэм хэзыщIыкI цIыхухэм. НэгъуэщI IэщIагъэлI щхьэхуэхэри яхурикъуу къыщIэкIынукъым. Дэнэ къуажи полицэм и участкэ инспекторхэр кIуэ-къэкIуэжу щылажьэу аращи, щыбгъуэтыр зэзэмызэщ. Ди лъэхъэнэ зэхэмыбзым ар дауэ къызэрезэгъыр?
Иджыпсту зэлэжьын хуейр къуажэм хуаутIыпщ ахъшэр псыхэкIуадэ мыхъуу, сэбэпынагъышхуэ пымылъу зэбграмытыкIыу, мис апхуэдэ къалэн пыухыкIахэр гъэзэщIэным хуэунэтIынырщ. Дауэ, псалъэм папщIэ, къызэрыбгурыIуэнур къуажэдэсхэм ядэIэпыкъунымкIэ программэм ипкъ иткIэ, район администрацэм егъэджэныгъэмкIэ и къудамэм и лэжьакIуэм Дей къуажэм псэупIэ зэрыщратар?
Къудей Владимир,
Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Правительстмэм и УнафэщIым и дэIэпыкъуэгъу
Редакцэм къыбгъэдэкIыу:
Мы тхыгъэр дгъэхьэзыра нэужь, КIэрашэ Арсен и пIэкIэ Нэгей Рустам КъБР-м узыншагъэр хъумэнымрэ курортхэмкIэ и министрым и къуэдзэу ягъэуващ.
