Хьэмокъуэ Олег: Срогушхуэ си лIыхъужьхэр адыгэбзэкIэ щыпсалъэкIэ
Театрым, кином, телевиденэм зи Iэзагъэ къыщы-зыгъэлъэгъуа режиссёр щIалэ Хьэмокъуэ Олег и ехъулIэныгъэхэм теухуа тхыгъэ ди газетым зыбжанэрэ тетащ. Зэман кIэщIым къриубыдэу абы зэфIэкI лъагэхэр зэриIэр, къыхиха IэщIагъэр фIыуэ зэрилъагъур куэдым я фIэщ ищIыфащ. ЩIалэщIэм 2016 гъэр къызэрыхущIэкIам зыщыдгъэгъуазэмэ, езыри нэхъ гъунэгъуу фэдгъэцIыхумэ ди гуапэу ди хьэщIэщым ар къедгъэблэгъащ.
— Мы гъэр си дежкIэ гугъуу, лэжьыгъэхэмкIэ бейуэ щытащ, къыдэхъулIаи дызыхунэмысаи щыIэщ, ауэ нэхъыщхьэращи, илъэсыр узыншэу, хэщIыныгъэ димыIэу къызэднэкIащ. Абы и пэщIэдзэм театрым зеспщытат. Сэ кинорежиссурэрат сызыхуеджари, театрымрэ киномрэ абы и IуэхукIэ зэщхьэщыкIыныгъэшхуэ зэраIэр згъэунэхуащ. Урыс театрым «Волшебная лампа Алладина», ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым «ШыкъумцIий» таурыхъхэр щызгъэуващ. Ахэр сигу загъэу къызэхъулIауэ схужыIэнукъым, нэхъыфIыжууи схуэгъэувынут, ауэ…
— А лэжьыгъэм адэкIи пыпщэн мурад уиIэ?
— СхузэфIэкIмэ, пысщэну сыхуейт. Театрым ехьэлIа проект зыбжанэм согупсыс. Ди зэманым IэмалыфIхэр къует. Сигу ирихьын хуэдэу ди хабзэм, гупсысэкIэм, дуней лъагъукIэм техуэ пьесэ срихьэлIамэ, сытегушхуэнут. Пьесэ нэгъэса къэбгъуэтыну апхуэдизу гугъуу сщIакъым.
Пьесэр цIыхум яхэпхьэн папщIэ къызэрымыкIуэу лэжьыгъэшхуэ епхьэлIэн хуейщ. Фильм тепхын нэхърэ спектакль бгъэувыну куэдкIэ нэхъ гугъущ. Фильмым артистыр зэ щоджэгури зэфIокI, спектаклым артистыр къытригъэзэжурэ утыку къыщихьэн хуей мэхъу.
— Иджыпсту лэжьапIэ хэха уиIэ?
— Хьэуэ, зэкIэ сылэжьапIэншэщ. Къысхуагъэлъагъуэ IэнатIэхэр си дежкIэ щIэщыгъуагъ зыхэмылъ защIэщ. Абыхэм си зэманыр ятезгъэкIуэдэну сыхуейкъым. Си Iуэхум хуэкIуэн лэжьапIэ къызолъыхъуэ.
— Дэ зэрытщIэщи, уи фильмхэр псори адыгэбзэщ зэрытепхыр…
— Пэжщ. Иджыри къэс зы фильми урысыбзэкIэ тесхакъым. Си бзэр ефIакIуэмэ, ар нэхъыбэм зэхахмэ сфIэфIщ. Срогушхуэ си лIыхъужьхэр адыгэбзэкIэ щыпсалъэкIэ. Сэ фестиваль куэдым сыхэтащ, абыхэм увыпIэ нэхъыщхьэхэ-ри къыщыхуагъэфэща къэхъуащ. Абы къикIращи, фильмыр зэрытеха бзэм кинор нэхъ къулей ищI фIэкIа зыкIи зэран хуэхъуркъым. Уи анэдэлъхубзэкIэ фильм тепхыныр щыщIэныгъэкъым, ар нэхъ дахэ зыщI Iуэхугъуэщ армыхъумэ.
— Мы гъэм узыхэта фестивалхэм, зэIущIэхэм я гугъу уэзгъэщIынут.
— Адрей илъэсхэм елъытауэ мы гъэм фестиваль мащIэ дыдэщ сызыхэтар, ауэ нэхъ ехъулIэныгъэ нэхъыбэ щызиIари мы илъэсырщ. Урысейм и къалэ цIыкIухэм я театр- хэм я зэхыхьэ Саратов щекIуэкIыу дыщыIащ. Абы ирихьэ-лIэу Чебоксары кинофестиваль щыIэти, абы си «Армия» фильмыр «сценарий нэхъыфI» Iыхьэм щытекIуащ. Ар кином ехьэлIауэ си япэ саугъэтти, шэч хэмылъу, сыщыгуфIыкIащ. Апхуэдэ гулъытэхэм уи гур хагъахъуэ, адэкIи уи лэжьыгъэм пыпщэну утрагъэгушхуэ. Муслъымэн кином и дунейпсо фестивалми сыхэтащ. Абы увыпIэ гуэр къыщызамыта щхьэкIэ цIыхугъэхэр зэзгъэпэщащ, сэ схуэдэ режиссёр щIалэхэм я лэжьыгъэхэр слъэгъуащ. Диплом лэжьыгъэу тесха си «Антигона»-р СНГ-м хыхьэ къэралыгъуэхэм щытрахагъащIэ фильмхэм я зэпеуэу Къыргъызым щрагъэкIуэкIам нэхъыфIу къыщалъытащ. Ар режиссурэм теухуа си япэ саугъэтщ.
— Иджыблагъэ къызэIуфха киноклубым и гугъу къытхуэпщIамэ арат.
— Сокуровым и мастерскойр къыщыдухам, ди гупыр дызэхыхьэри мылъку къегъэщIыным пымыщIа IуэхущIа-пIэ (кинемоторгафием зегъэужьыным теухуауэ) къызэдгъэпэщауэ щытащ. КъБР-м ЩэнхабзэмкIэ и министерствэр, республикэм и Киновидеоучрежденэр гъусэ къэтщIри киноклубыр къызэдгъэпэщащ. Дуней псом нэхъыфIу къыщалъытэ фильмхэр пщIэншэу къэдгъэлъэгъуэнущ. Дыщогугъ ар кинор фIыуэ зылъагъухэм я зэхуэсыпIэ хъуну. ЦIыхур фильмхэм едгъэплъу зэбгрыдгъэкIыжкIэ Iуэхур зэфIэкIыркъым, абыхэм датепсэлъыхьыжынущ, зэпкърытхынущ. Сокуровым и мастерскойм къыщIэкIа режиссёр щIалэхэм я IэдакъэщIэкIхэри къэдгъэлъэгъуэну ди мурадщ. Апхуэдэ щIыкIэкIэ кинокритикэм ди деж зыщедгъэужьын мурад диIэщ — абы хуеджэн ди щIэблэм къахэкIыну дыщогугъ.
Епсэлъар Инэрокъуэ Данэщ.
