Мы махуэхэм
Мэлыжьыхьым и 27, щэбэт
Урысей парламентаризмэм и махуэщ. 1906 гъэм лэжьэн щIидзащ Урысейм и Къэрал Думэм — парламентаризмэм и лъабжьэхэр къэралым щызыгъэтIылъам. Махуэр гъэлъэпIэным теухуа унафэ къащтауэ щытащ 2012 гъэм.
Саха (Якутие) Республикэм и махуэщ. Абы щагъэлъапIэ ар къыщызэрагъэпэща (1922 гъэм), и конституцэщIэр къыщащта (1992 гъэм) махуэхэр.
Урысейм и МВД-м и къэрал кIуэцI дзэхэм я часть хэхахэм я махуэщ
1702 гъэм Пётр Езанэм къыдигъэкIащ, яIыгъ диным щхьэкIэ емыныкъуэкъуу, нэгъуэщI къэралхэм я цIыхухэр Урысейм къэкIуэну хуит зыщI унафэр. Европэм къикIыурэ къэралым къакIуэу хуежьащ кхъухь, Iэщэ щIыным хуэIэкIуэлъакIуэ IэщIагъэлIхэр, ухуакIуэ Iэзэхэр, дзэ инженер- хэр.
1908 гъэм мылым лъэрыжэкIэ къыщыфэныр Олимп Джэгухэм я программэм хагъэхьащ.
1908 гъэм Инджылызым и къалащхьэ Лондон къыщызэIуахащ IV Гъэмахуэ Олимп Джэгухэр. Ахэр щызэхуащIыжар жэпуэгъуэм и 31-рщ.
1961 гъэм СССР-м къыщызэрагъэпэщащ Мамырыгъэм хуэлажьэ фонд.
1974 гъэм Байкал-Амур гъущI гъуэгур (БАМ-р) ухуэн щIадзащ.
Совет актёр, режиссёр, РСФСР-м щIыхь зиIэ и артист Моргунов Евгений къызэралъхурэ илъэс 92-рэ ирокъу.
Сабий дохутыр, хирург цIэрыIуэ, медицинэ щIэныгъэхэм я доктор, жылагъуэ лэжьакIуэ Рошаль Леонид и ныбжьыр илъэс 86-рэ ирокъу.
УФ-ми КъБР-ми щIыхь зиIэ я артист, КъБР-м и Къэрал саугъэтым и лауреат Шыбзыхъуэ Басир и ныбжьыр илъэс 67-рэ ирокъу.
Шэрджэс политик, хьэрычэтыщIэ, псапащIэ Къэзанокъуэ Руслан и ныбжьыр илъэс 61-рэ ирокъу.
Театрымрэ киномрэ я актёр, УФ-м и цIыхубэ артист Лазарев Александр и ныбжьыр илъэс 52-рэ ирокъу.
Урысей уэрэджыIакIуэ цIэрыIуэ, композитор, УФ-м щIыхь зиIэ и артист Михайлов Стас и ныбжьыр илъэс 50 ирокъу.
Урысей теннисисткэ, УФ-м спортымкIэ щIыхь зиIэ и мастер, 2008 гъэм Пекин щекIуэкIа Олимп Джэгухэм дыжьын медаль къыщызыхьа Сафинэ Динарэ и ныбжьыр илъэс 33-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 22 — 23-рэ, жэщым градуси 9 — 10 щыхъунущ.
Мэлыжьыхьым и 28, тхьэмахуэ
Лэжьыгъэр хъумэным и дунейпсо махуэщ. ООН-м къызэрыхилъхьам ипкъ иткIэ 2003 гъэ лъандэрэ ягъэлъапIэ.
Химие шынагъуэншагъэм и махуэщ
УФ-м и медицинэ дэIэпыкъуэгъу псынщIэм и лэжьакIуэхэм я махуэщ
Къуэш зэрыщIа къалэхэм я дунейпсо махуэщ
Инджылызым и къалащхьэ Лондон щокIуэкI илъэс къэс къызэрагъэпэщ марафоныр
1563 гъэм Москва лэжьэн щыщIидзащ япэ типографием, Фёдоров Иванрэ Мстиславец Пётррэ ящIам. Ахэращ тезыдзар япэ тхылъыр.
1908 гъэм эсперанто бзэм и дуней-псо зэгухьэныгъэр къызэрагъэпэ-щащ.
1920 гъэм Азербайджан СССР-р къызэрагъэпэщащ.
1925 гъэм РСФСР-м и ЦIыхубэ комиссархэм я советым къыдигъэкIащ «Къалэдэсым и цIэ-унэцIэр, и адэ-цIэр зэрыт и тхылъым ар щыпсэу щIыпIэри къыщыгъэлъэгъуэным теухуауэ» унафэр.
1945 гъэм Дзэ Плъыжьым и дзэхэм Рейхстагым ебгъэрыкIуэн щIадзащ.
1955 гъэм Ленинград къыщызэрагъэпэщащ офицерхэр щрагъаджэ, Суворовым и цIэр зезыхьэ еджапIэр.
1990 гъэм иужьрей дыдэу Совет Союзым и Маршал цIэр ятащ. Ар хуагъэфэщат Язов Дмитрий, а лъэхъэнэм ирихьэлIэу СССР-м зыхъумэжынымкIэ и министру щытар. Ар яхэтащ ГКЧП-р 1991 гъэм къызэзыгъэпэщахэм.
2001 гъэм космонавтхэм ящIыгъуу япэ дыдэу хьэршым лъэтащ турист. «Союз ТМ-32» кхъухьым ису абы щыгъуэ хьэршым лъэтащ космонавтхэу Батурин Юрий, Мусабаев Талгат, Америкэм щыщ мелуанырыбжэ Тито Деннис сымэ. Ахэр дунейпсо хьэрш станцым махуихкIэ щыIащ, космонавтхэм щIэныгъэ къэхутэныгъэхэр ирагъэкIуэкIыу, Деннис илъагъухэм сурэт, видео трихыу, и гъусэхэм «яхуэпщафIэу».
Хэку зауэшхуэм быни 9, зы нысэ, къуэрылъху-пхъурылъхуу 3 зыгъэкIуа шапсыгъ анэ Щхьэлахъуэ Чэбэхъан къызэралъхурэ илъэси 145-рэ ирокъу. Абыхэм ящыщу къэзыгъэзэжа имылъагъуу дунейм ехыжащ ар.
Шэрджэс тхакIуэ ДыщэкI Мухьэмэд къызэралъхурэ илъэси 117-рэ ирокъу.
Литвам щыщ совет актёр, режиссёр, СССР-м и цIыхубэ артист Банионис Донатас къызэралъхурэ илъэс 95-рэ ирокъу.
Испанием и актрисэ цIэрыIуэ, а къэралым щыщу «Оскар» саугъэтыр япэу зыхуагъэфэща Крус Пенелопэ и ныбжьыр илъэс 45-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 20 — 22-рэ, жэщым градуси 10 — 11 щыхъунущ.
Мэлыжьыхьым и 29, блыщхьэ
Къафэм и дунейпсо махуэщ
Химие Iэщэ къызэрагъэсэбэпам и зэранкIэ дунейм ехыжахэм я фэеплъ махуэщ
1770 гъэм Австралиер зэрыщыIэр къахутащ.
1897 гъэм инджылыз физик, профессор Томсон Джозеф электрон къызэригъуэтар хэIущIыIу ищIащ.
1932 гъэм СССР-м къыщызэрагъэпэщащ милицэм щIэгъэкъуэн хуэхъуныр зи къалэн гупхэр.
1942 гъэм Къардэн Къубатий Ленин орден етIуанэу къратащ.
1964 гъэм ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым щагъэуващ «Лалуцэ» япэ балетыр.
Урысейм и император Романов Александр II къызэралъхурэ илъэс 201-рэ ирокъу.
Совет дзэ къулыкъущIэ, Маршал, Совет Союзым тIэунейрэ и ЛIыхъужь Крылов Николай къызэралъхурэ илъэси 116-рэ ирокъу.
ЛыжэкIэ къызэдэжэн спорт лIэужьыгъуэм цIэрыIуэ щыхъуа, СССР-м спортымкIэ щIыхь зиIэ и мастер, Олимп Джэгухэм плIэнейрэ, дуней псом бгъуэнейрэ щытекIуа, Совет Союзым и чемпионкэ 39-рэ хъуа Кулаковэ Галинэ и ныбжьыр илъэс 77-рэ ирокъу.
Урысей актрисэ, УФ-м и цIыхубэ артисткэ Удовиченкэ Ларисэ и ныбжьыр илъэс 64-рэ ирокъу.
Америкэм щыщ теннисист цIэрыIуэ, олимп чемпион Агасси Андре и ныбжьыр илъэс 49-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градус 20 — 21-рэ, жэщым градуси 10 — 12 щыхъунущ.
