«Адыгэ унэм» лъэпкъхэр зэрешалIэ
Олимп паркым щыIэ «Адыгэ унэр» гулъытэ хэха зиIэ щIыпIэ хъуащ. Ижь-ижьыж лъандэрэ къызэрекIуэкIым хуэдэу щIыхь хуащIу япэу хьэщIэхэр пщIэшхуэ зиIэ цIыхухэм — нэхъыжьхэм, ирагъэблагъэ.
Чернышенкэ Дмитрийрэ КIэкIыхъу Мажидрэ «Адыгэ унэм» щыIэщ. «Адыгэ унэр» зытраухуар адыгэхэм я щэнхабзэм дахагъэр наIуэу икIи лъэныкъуэ куэд къызэщIиубыдэу гъэлъэгъуэным и закъуэкъым, атIэ щIыналъэм ижь-ижьыж лъандэрэ щыпсэухэм пщIэшхуэ зэрыхуащIыр къыхэгъэщынырщ, — жеIэ Краснодар крайм и администрацэм къэрал кIуэцI политикэмкIэ и департаментым и унафэщI Свеженец Владимир. — Иджыри мыхьэнэшхуэ зиIэ зы Iуэхугъуэ — лъэпкъым и зыIыгъыкIэмрэ и дуней еплъыкIэмрэ къэзыгъэлъагъуэ адыгэхэм я хабзэ нэхъ ехьэжьахэр утыку къихьэныр. Шэч лъэпкъ хэмылъу, абы Урысейм и щIыналъэхэмрэ адрей къэралхэм къикIауэ Олимпиадэм и хьэщIэхэмрэ къыдехьэх.
«Адыгэ унэм» гулъытэ хэха щиIэщ адыгэм и псэупIэ дэтхэнэми и щIыпIэ щхьэхуэм — хьэщIэщым. Абы и лъэныкъуэкIэ пщэрылъ нэхъыщхьэхэр къалэн зыщащIыжащ тенджыз ФIыцIэм и Iуфэм щыпсэу шапсыгъхэм я «Адыгэ Хасэм» хэтхэм икIи ныбжьэгъухэм хухэха пэшыр ипэжыпIэкIэ псэм ехуэбы- лIэу къызэрагъэпэщащ.
Краснодар крайм и губернаторым и япэ къуэдзэ Хьэту Жамболэтрэ хьэтиякIуэ Багъ Алъкъэсрэ. — Ди къалэн нэхъыщхьэр «Адыгэ унэм» къекIуалIэ дэтхэнэми и ныбжьым, зыщыщ лъэпкъым емылъытауэ, кавказ хьэщIагъэ нэсыр зыхегъэщIэнырщ, — жеIэ шапсыгъхэм я жылагъуэ парламентым и тхьэмадэ кIэкIыхъу Мажид. — Дэ тхузэфIэкI псори длэжьащ адыгэ лъэпкъ цIэрыIуэм и хьэщIагъэр нэIурыту зэфIэгъэувэным, дэтхэнэм и дежкIи ар гъэщIэгъуэну, дэзыхьэхыу щытын хуэдэу.
ХьэщIэщым пщIэ зиIэ къекIуэлIахэм хухэха пэшым хабзэм къыдекIуэкI пкъыгъуэхэр щызэдгъэпэщащ. И теплъэкIэ къызэрыгуэкIми, зэманыжьым зэрыщытам хуэдэщ: адыгэ Iэнэ цIыкIухэр, блыным арджэн фIэлъыр, макъамэ Iэмэп- сымэхэр, библиотекэ мыин. ЩытыкIэм и къулеягъ нэ-хъыщхьэ ирет адыгэхэм я щIылъэм и дахагъэм, Сочэ и тхыдэ щIыпIэ гъэщIэгъуэнхэм, «Нарт» эпосым и лIыхъужь нэхъ цIэрыIуэхэм щыгъуазэ узыщI шапсыгъ сурэтыщI цIэрыIуэ Хьэпыщт Айшэт и IэдакъэщIхэм.
— Махуэ къэс хьэщIэщым щызэхуозэ Шапсыгъым и щIыпIэ зэмылIэужьыгъуэхэм щыIэ адыгэ къуажэхэм я нэхъыжьхэр, — жеIэ КIэкIыхъу Мажид. — Олимпиадэр щекIуэкIыну зэманым «Адыгэ унэм» екIуэлIэну Iэмал ягъуэтащ ныбжьышхуэ зиIэхэу, ди жылагъуэ зэгухьэныгъэм жыджэру хэтхэу 60-м щIигъум. Бысым хуитыныгъэр яIэу абыхэм хьэщIэхэр ирагъэблагъэ, лъэпкъым и тхыдэмрэ и нобэрей гъащIэмрэ щыгъуазэ ящI, упщIэ зэмылIэужьыгъуэ куэдым жэуап ират.
«Адыгэ унэм» къекIуалIэхэм сытри зрагъэщIэну хуейщ: адыгэхэр хэт хъуну, ахэр нэхъапэм зэрыпсэууэ щытар, нобэрей я псэукIэр, Сочэ и щIыналъэм и топонимикэ фIэщыгъэхэм къагъэлъагъуэр, щIыпIэм щыпсэухэр нэхъ зыгъэпIейтей гугъуехьхэр. Кавказым и лъэпкъыжьхэм я тхыдэмрэ щэнхабзэмрэ теухуа тхы-лъым щIэупщIэшхуэ иIэщ. А псоми къадэкIуэу, хьэщIэщым нэхъыжьхэм уащыдэуэршэрыным и мызакъуэу, щытыкIэ гуапэм иту зыщагъэпсэхуну, фэеплъ сурэт зыщытрагъэхыну, махуэ псом телеэкранышхуэм щагъэлъагъуэ, Адыгеймрэ Къэбэрдеймрэ я къэрал телерадиокомпаниехэм я журналистхэм ягъэхьэзыра фильмхэм еплъыну Iэмал яIэщ.
— Ар ди лъэпкъ щэнхабзэр убгъуауэ хэпщэнымкIэ Iэмал гъуэзэджэщ, — жеIэ Краснодар крайм и администрацэм къэрал кIуэцI политикэмкIэ и департаментым и унафэщIым и къуэдзэ КIэрмыт Мухьдин. — Адыгэ пыIэхэр зыщхьэрыгъ нэхъыжьхэр, ахэр ипэжыпIэкIэ тен-джыз ФIыцIэ Iуфэм Шапсыгъым пщIэшхуэ щызиIэ цIыхухэщ, «Адыгэ унэр» зыгъэдахэщ, абыхэм я фIыгъэкIэ хьэщIэщым сыт щыгъуи цIыхур щыкуэдщ.
Мы махуэхэм шапсыгъхэм я гупым — КIэкIыхъу Мажид, Хъущт Заур, Ачмыз Айс, Щхьэлахъуэ Сэлим, Хъурым Шихьмыз, Хьэпишт Айс, ЛIыфI Хъалид, Берды Руслан, Напсо Аскэр, Сизо Хъусен, Напсо Масхьуд, Шхьэлахъуэ Хьэмэд, Хеи шхуэ Шамсутдин, Напсо Руслан, Шхьэлахъуэ Анатолий, Чунтыжь Хьэмэд, Ушхо Саид, Сизо Мусэ, Ушхо Хъалид, Сизо ГъущIыпсэ, Хеишхуэ Сэлим, Сизо Мухьэмэд сымэ — къахыхьащ Армавир къалэм и Успен районым къикIа «Адыгэ Хасэм» и тхьэмадэ Шыкуэ Аслъэн зи пашэ адыгэ лIыкIуэхэр. А гупым хэтщ Успен районым и депутатхэм я советым и унафэщI Вэрукъуэ Рэмэзан, Урып, Кургуокъуэ жылагъуэхэм я ветеранхэм я советхэм я тхьэмадэхэу Угъурлы Уэсмэнрэ УнэшхуэлI Георгийрэ, Къанокъуэ къуажэм и фермер хозяйствэм и Iэтащхьэ Шахъы Алимырзэ, Трехсельскэ къажэм и нэхъыжь МафIэдзокъуэ Умар сымэ.
— Нобэр къыздэсым «Адыгэ унэм» щыслъэгъуар си нэгу схущэгъэкIыркъым, апхуэдизкIэ хьэщыкъ си-щIащи, — жеIэ Шыкуэ Аслъэн. — Олимпиадэм и хьэщIэхэр, дэ адыгэхэр дызэкъуэзыгъэувэ мы проектым и инагъымрэ и мыхьэнэмрэ щызыхэпщIэфынур ипэжыпIэкIэ ар щыплъагъу, псори щекIуэкI мы щIыпIэрщ. Ар пхуэмыIуэтэнщ!
Махуэ къэс хьэщIэщым щоIу адыгэ псалъэмакъ, лъэпкъ макъамэ , зэIущIэ гъэщIэгъуэнхэр щокIуэкI. Зэтеублауэ нэхъыжьхэм яхуозэ Краснодар карйм и губернатор Хьэту Жамболэт. Мыбы щыIащ абы и адэ Хъызыри. Иджыблагъэ адыгэхэм я хьэщIащ «Сочэ-2014» къызэгъэпэщакIуэ комитетым и президент Чернышенкэ Дмитрий. Нэхъыжьхэм зэфIэтущ ар зэрепсэлъар. Чернышенкэ къыщыхъуари щеджари Мейкъуапэщ, игъуэта гъэсэныгъэр дыболъагъу.
— Ди къэралым и тхыдэм увыпIэшхуэ щызыубыд щIыналъэм и лъэпкъым Урысейм пщIэ зэрыхуищIыр къэзыгъэлъагъуэ «Адыгэ унэм» Олимпиадэм и щэнхабзэ программэм мыхьэнэшхуэ щиIэщ. — СэркIэ, мейкъуапэдэсым, адыгэхэм къахэтэджыкIа цIыхум дежкIэ, а проектыр пхыгъэкIынымкIэ дэIэпыкъуэгъу сыхъуныр щIыхьышхуэщ. Олимпиадэм Сочэ и адыгэ къуажэхэм я социально-экономикэ зыужьыны-гъэм хэлъхьэныгъэ узэщIа хуэтщIыну Iэмал къыдитащ. А Iуэхугъуэхэм ткIийуэ кIэлъыплъащ вице-премьер Дмитрий Козак. Нобэ псори — адыгэхэри Урысейри — ди мурадхэмкIэ, дызыхуэпабгъэхэмкIэ зыуэ дызэрыщытым сэ икъукIэ сыщогуфIыкI.
Чернышенкэ щыщIэкIыжым Адыгейм и лъэпкъ музеймрэ Сочэ къалэ-курортым и музеймрэ ягъэхьэзыра экспозицэхэм щыгъуазэ зищIын папщIэ иджыри зэ «Адыгэ унэм» къытри-гъэзэну жиIащ. «Си дежкIэ лъапIэ Адыгейм, зэрыщыту дуней псом щыщ си лъахэ-гъухэм фIыгъуэрэ зыужьыныгъэрэ фиIэну си гуапэщ!», — иритхащ абы щIыхь зиIэ хьэщIэхэм я тхылъым.
Тхыгъэри сурэтхэри
Ныбэ Анзор ейщ.
