Усыгъэ куэщIым щагъэфIа зы пшыхь…
Налшык щыхьэщIащ Абхъазым къикIа тхакIуэ ныбжьыщIэ гуп. Ахэр хэтащ республикэм щекIуэкIа творческэ зэхуэсхэм: балъкъэр усакIуэ, «Нюр» журналым и редактор нэхъыщхьэ Мусукаевэ Сэкинат и пшыхьым, «Жан» зэгухьэныгъэм усыгъэм и махуэм ирихьэлIэу къызэригъэпэща «Гъэм и теплъэгъуэхэр. Гъатхэ» усэ пшыхьым. ХьэщIэхэр щыIащ я тхыдэм увыпIэ хэха щызыубыд Абхъаз утми. Абыхэм удз гъэгъахэр тралъхьащ Куржы-Абхъаз зауэм хэкIуэда адыгэ щIалэхэм я фэеплъым.
Сэралъп Мадинэ и Арт-центрым щызэIущIащ Абхъазымрэ Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ я тхакIуэ ныбжьыщIэхэр. Мы пшыхьым и жэрдэмщIакIуэщ «Горянка» газетым и редактор нэхъыщхьэ Къаныкъуэ Заринэ. Литературэм хуаIэ лъагъуныгъэм зэхуиша щIалэгъуалэр гупсысэкIэ зэдэгуэшащ, я усэхэм къеджащ.
«Горянка» газетым и лэжьакIуэ Битокъу Маринэ пшыхьыр къыщызэIуихым гупсысэхэшэу къеджащ Искандер Фазиль и усэ. УсакIуэм и псалъэхэм къытепщIыкIащ гукъэкIыжи, тхыдэм щыщ хъыбари, упщIэ-жэуапи…
Сыхъум къалэ къикIа ныбжьыщIэхэу Авидзбэ Бадрэ, Колбае Абзагу, Капш Алхас, Цвижбэ Радэ, Габниэ Дифэ сымэ Абхъаз къэрал университетым филологиемкIэ и къудамэм хэти и лэжьакIуэщ, хэти и студентщ.
Абхъаз литературэм къикIуа гъуэгуанэм пшыхьым кърихьэлIахэр тришэри, абы къыщыхъуа зэхъуэкIыныгъэхэм, я тхыбзэр къызэрежьам, литературэм и жанр зэмылIэужьыгъуэхэу нэхъ зызыужьахэм, абы къыщыдэкIыу щыта газетхэмрэ журналхэмрэ, тхакIуэ пэрытхэм, абыхэм я тхыгъэхэм щигъэгъуэзащ Цвижбэ Радэ. Абы къыхигъэщащ абхъаз литературэм и лъабжьэр зыгъэтIылъа Гулиа Дмитрий къызэралъхурэ мы гъэм илъэси 140-рэ зэрырикъур икIи я деж щыIэ еджапIэхэм, литературэ зэгухьэныгъэхэм илъэс псокIэ ар зэрыщагъэлъэпIэнур.
Габниэ Дифэ иджырей абхъаз литературэм къыхыхьа тхакIуэ ныбжьыщIэхэм, литературэм и жанр нэхъ зызыужьахэм я гугъу ищIащ.
— Сыхъум щыIэ «Ажэ» («Псалъэ») литературэ зэгухьэныгъэм тхакIуэ ныбжьыщIэ 20-м нэблагъэ йокIуалIэ. Псом хуэмыдэу зиужьащ усыгъэм. Псалъэм и хьэтыркIэ, Колбае Абзагу илъэс 20 щыхъум и усэ тхылъ дунейм къытехьащ. Иджыпсту етIуанэ тхылъым йолэжь. Ари мы гъэм къыдэкIынущ.
Драмэмрэ гушыIэмрэ зыужьыныгъэ иджыри щагъуэтакъым абхъаз литературэм. Адрей жанрхэр ефIакIуэ зэпытщ.
— Къыхэзгъэщынут хабзэ тхуэхъуа зы Iуэхугъуэ дахи: 80 гъэхэм абхъаз тхакIуэхэр «Амра» зи фIэщыгъэ шхапIэм щызэхуэсурэ литературэм тепсэлъыхьу, я IэдакъэщIэкIхэм абдеж къыщеджэу щытащ. Иджы а хабзэр яублэжащ тхакIуэ ныбжьыщIэхэми. Мазэ къэс «Амрам» дыщызэхуосри усыгъэм и пшыхьхэр щыдогъэкIуэкI,- жиIащ абы.
Битокъу Маринэ хьэщIэхэм яжриIащ щигъэгъуэзащ и тхакIуэ Хьэх Сэфарбий зи унафэщI «Шыхулъагъуэ» литературэ хасэ Къэбэрдей-Балъкъэрым зэрыщыIэр. Апхуэдэуи, Къаныкъуэ Заринэ зи унафэщI «Жан» зэгухьэныгъэм илъэс къэс тхакIуэ ныбжьыщIэхэм я «Гугъэ» зэпеуэ зэрыригъэкIуэкIыр.
Сыхъум къикIа тхакIуэхэм къыхагъэщащ анэдэлъхубзэмкIэ тхэныр я гум нэхъ зэрыдыхьэр. ИкIи къызэджа усэхэмкIэ къагъэлъэгъуащ абхъазыбзэм и макъхэр дахэу зэрызэщIэжьыуэр.
Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ институтым и лэжьакIуэ Хьэвжокъуэ Людмилэрэ «Горянка» газетым и корреспондент Бекузаровэ Юлиерэ хьэщIэхэр щагъэгъуэзащ литературэм, щIэныгъэм республикэм щаIэ зыужьыкIэм. Абхъазым къикIахэм жаIащ я университетым адыгэбзэр зэрыщаджар икIи ар мащIэу къазэрыгурыIуэр.
Литературэм и гушыIэ жанр лIэужьыгъуэм тепсэлъыхьащ абы университетым щыщIэс лъандэрэ дихьэх, елэжь, зэхуэзыхьэс Дзэгъащтэ Азэмэт икIи и гушыIэ хъыбархэмкIэ пшыхьыр щIэщыгъуэ ищIащ. УсакIуэ ныбжьыщIэ Шыбзыхъуэ Астемыр Абхъазым щыщыхьэщIам щыгъуэ итха усэм къеджащ.
Абхъазым и лIыкIуэхэм къыхагъэщащ Къэбэрдей-Балъкъэрым литературэ пыщIэныгъэ, ныбжьэгъугъэ хуаIэну зэрагуапэр, гъуэгу къытехьэнми ар щхьэусыгъуэ зэрыхуэхъуар. Абхъазым къыщыдагъэкIыну ягъэхьэзыр альманахым КъБР-м и тхакIуэ ныбжьыщIэхэм я IэдакъэщIэкIхэр хагъэхьэну гупыж ящIащ.
Битокъу Маринэ пшыхьыр зэрызэхуищIыжари Искандер Фазиль и усэщ… Гупсысэм къыпызыщэ усэщ.
Пшыхь нэужьым Сыхъум къикIа ныбжьыщIэхэр къыщыфащ, уэрэд щыжаIащ Арт-центрым и бжэIупэм.
Гугъуэт Заремэ.
Сурэтхэр Къарей Элинэ трихащ.
