Псэм зыщигъэпсэху щIыпIэ
Мэкъуауэгъуэм и 6-м Зеикъуэ дызэрыщагъэхьэщIамрэ абы щыслъэгъуа хабзэ-нэмысымрэ сыхуейт я гугъу фхуэсщIыну. 1953 гъэм а къуажэм 10-нэ классыр къыщызыуха щIалэ гупырщ — Къаскъул Iэубэчыр, ХьэцIыкIу Мухьэб, Мэршэнкъул Хьэсэнбий, Щомахуэ Албэч, Къуэдзокъуэ Хьэсэн, Къумыкъу Абдулэхь сымэщ — апхуэдэ дэрэжэгъуэ къыдэзытар.
Зэклассэгъухэр езыгъэджауэ, нобэ псэужу Дыкъынэ Хьэмид, Куп Абдулчэрим, дэ хъыбар къыдагъащIэри, икъукIэ зэIущIэ гуапэ тхузэхашащ. Абдулчэрим нэкIуэфакъым, и шыпхъу дунейм ехыжауэ ирихьэлIэри, мыдрей дэ тIум машинэ къытхуагъакIуэри, дэнэ даша фи гугъэрэ?! Нэхъ щIыпIэ дахэ сымылъэгъуа, Аргъеикъуэ аузым Щомахуэ Хьэсэнбий дищIыхьа гуэлым. Дунейр сыт хуэдизу хуабэу щытами, абы щыщIыIэтыIэщ, хьэуар щыкъабзэщи, уи псэм йодэхащIэ, зи Iуфэ уIус бгыпс уэр цIыкIум и макъыр къоIущащэ. А щIыпIэ зэвыр дауэ къигъэIурыщIа жыпIэу, бгъэщIагъуэу гуэл зэхуэмыдэхэр щыIэщ, бдзэжьей хэзу хэсщ. Щомахуэ Хьэсэнбий гъэщIэгъуэну къытхутепсэлъыхьащ абы щыIэ щIыуэпсыр зыхуэдэмрэ гуэлхэм хэс бдзэжьейхэр зэрагъэхъухэмрэ.
Сэ си щIалэгъуэу, Зеикъуэ курыт школым егъэджакIуэу сыщыщылажьэм, мы Аргъеикъуэ псынэжьми Гундэлэни бдзэжьей куэдрэ сыщещэу щытащ, ауэ Щомахуэм згъэщIэгъуаи зэхыдигъэхащ. Псы уэр цIыкIум дыхэплъэу нэпкъым дытетщ. Iуфэм Iулъ мывэхэр Хьэсэнбий сигъэлъагъуурэ къызжеIэ: «Мы мывэжьхэр си IэкIэ мо псым къыхэсхащ. Ахэр здыхэлъам деж иIа архъуанэм и макъыр ужьыхащ, псы цIыкIум и макъми зихъуэжащ. А мывэр псым хэплъхьэжмэ, макъ къэIунур нэгъуэщIщ». Ар композитор Iэзэу щымытамэ, мывэхэмрэ псымрэ къагъэIу даущ макъхэр макъамэу зыхихыфынт?!
… Жыг щIагъ жьауэм Iэнэ берычэт щагъэувам IэфIу дыздэщысащ дезыгъэблэгъахэмрэ нэхъыжьитIымрэ. Си гур щыгуфIыкIат абдеж нэмыс щызэрахьам. ЕкIурэ-ещхьу Къаскъул Iэубэчыр Iэнэ хабзэм кIэлъыплъащ, нэхъыжьхэри дигъэгушхуащ. А махуэм зэхэтха уэрэдыжь, гушыIэ, макъамэ, нэгъуэщIхэри гукъинэж защIэ сщыхъуащ. Щедгъэджа зэманхэм теухуауэ, зэклассэгъухэм ягу куэд къагъэкIыжащ, уеблэмэ дэркIэ щэхуу щытаи хэту. Лъэпкъ литературэм и мыхьэнэми, ди тхакIуэ-усакIуэхэм я IэдакъэщIэкIхэми, ХьэфIыцIэ Мухьэмэд зи редактор нэхъыщхьэ «Адыгэ псалъэ» газетми — дызытемыпсэлъыхьар укIуэдыж. ЗэIущIэ щхьэпэ дыдэ хъуат ар.
Iэнэм къыщыдбгъэдэса Щомахуэ Хьэсэнбий и зыIыгъыкIэкIи, и псэлъэкIэкIи икъукIэ си гум дыхьащ. Си гугъэщ хуеблагъэ дэтхэнэри абы хэлъ адыгэ нэмысымрэ хабзэмрэ дэплъеину.
Аргъеикъуэ аузыр зы зэман куэншыб идзыпIэу щытауэ жаIэж, ауэ иджы мыр къабзагъэм и щапхъэу бгъэлъагъуэ хъунущ. А псор зи хьэрычэтыр Хьэсэнбийщ. Куэд зэIузэпэщ ищIыжами, абы иджыри мурадышхуэхэр а щIыпIэм хуиIэщи, дэIэпыкъуэгъу хуэхъуни иIэн хуейщ. Щомахуэр зэрыкомпозитор хъарзынэм и щыхьэтщ и уэрэд гъуэзэджэхэр, ауэ ар икIи псэукIэ зыщIэ цIыхущ.
КЪЭРМОКЪУЭ Мухьэмэд,
КъБР-м и цIыхубэ тхакIуэ.
Зеикъуэ — Налшык
