Жыгым и къуэпсыр жыжьэ идзмэ…
ПщIэ зыхуэпщI цIыхум утепсэлъыхьыну тыншкъым, сыту жыпIэмэ, и гугъу щыпщIкIэ ебгъэлейуэ къафIэщIынкIэ мэхъу. Арами, Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь Ахъуэхъу Анатолэ хуэгъэза сыт хуэдэ фIыщIэ псалъэри абы и гъащIэм, и IуэхущIафэм, и дуней тетыкIэ дахэм и гъуджэщ, къилэжьыжа пщIэшхуэм и дамыгъэщ.
Жыгым и къуэпсыр жыжьэ идзамэ, ар пкъыфIэщ, бжьыфIэщ, къарууфIэщ. Мис апхуэдэ лъабжьэ быдэ зиIэ лъэпкъщ Анатолэ къызыхэкIар, зыпIар, зыгъэсар. Езыри къэзылъхуахэм яхуэфащэу къыщIэкIащ. КъызэрысцIыху лъандэрэ абы и гъащIэр IуэхушхуэхэмкIэ гъэнщIауэ къекIуэкIащ. И IэнатIэм зэфIэкIышхуэ щиIэт, жэрдэмыщIэхэр и Iэпэгъут, къызэгъэпэщакIуэ Iэзэт, унафэщI губзыгъэт. Зэрыпсэемыблэжым, Iуэхур япэ зэрыригъэщым адрейхэм къахигъэщырт. Къэрал пщэрылъхэм къадэкIуэу, лэжьакIуэхэм я зэIузэпэщыгъэри игъэнэхъапэрт. IэщIагъэлIхэр фIыуэ илъагъурт, ахэр зыхуэныкъуэхэм щыгъуазэти, зэпымыууэ защIигъакъуэрт.
Ахъуэхъу Анатолэ и гъащIэмрэ и IуэхущIафэмрэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и промышленностымрэ и экономикэмрэ я зыужьыныгъэм къыгуэхыпIэ имыIэу пыщIащ.
Мэлыжьыхьым и 17-м зи ныбжьыр илъэс 85-рэ ирикъу лIыхъужьым 1958 гъэм Киев политехникэ институтым «бгы электромеханикэ» IэщIагъэр щызригъэгъуэтащ, 1966 гъэм а еджапIэ дыдэм автоматикэмрэ телемеханикэмкIэ и факультетыр къиухащ. Орджоникидзе и цIэр зезыхьэ Мэзкуу инженер-экономикэ институтым къыкIэлъыкIуэ илъэсым щIэтIысхьэри, «Промышленнэ IэнатIэр къызэгъэпэщынымрэ унэтIынымкIэ» къудамэм щеджащ.
Ахъуэхъум Тырныауз бгыщагъэбатэ комбинатым инженеру лэжьэн щыщIидзащ. Техникэм и зыужьыкIэр куууэ зыджа щIалэр жыджэрти, лэжьыгъэм псынщIэу хэгъуазэрт. ЗэфIэкI зэрыбгъэдэлъым, къызэгъэпэщакIуэфIу зэрыщытым гу къылъатэри, комбинатым и механик нэхъыщхьэу ягъэуващ. А зэманым телемеханикэ аппаратурэхэм я завод Налшык къыщызэIуахат. IэнатIэщIэр лъэ быдэкIэ гъэувын хуейти, Ахъуэхъур абы и унафэщIу ягъэкIуащ. Телемеханикэ комплексхэр зэхэлъхьэным икIи къыщIэгъэкIыным теухуа лэжьыгъэшхуэм щыщIидзари аращ.
Телемеханикэ аппаратурэхэм мыхьэнэшхуэ яIэт: цIыхубэ хозяйствэм и IэнатIэхэм я лэжьыгъэм кIэлъыплъынымкIэ, я технологиер унэтIынымкIэ, зегъэужьынымкIэ IэмалыфI къызэрагъэпэщырт. ИкIи, абыхэм я фIыгъэкIэ, хъыбархэр зэрызэIэпах телекомплексхэр къэралым щагъэхьэзыру, промышленностым къыщагъэсэбэпу щIадзащ. Полупроводник Iэмэпсымэхэр зи лъабжьэ телемеханикэ пкъыгъуэхэр къыщIагъэкIыу зэрызэтраублар Ахъуэхъум и зэфIэкIым куэдкIэ и фIыгъэт. Инженер Iэзэр ипэкIэ плъэрт. Абы и жэрдэмкIэ, программэ IэмалхэмкIэ Iуэхур яунэтI, есэпыр и лъабжьэу езыр-езыру (автономнэу) лажьэ телекомплексыщIэхэр ягъэхьэзыру щIадзащ. КъищынэмыщIауэ, хъыбархэр зэрызэхуагъакIуэ, зэрызэIэпах щIыкIэр, моделхэр, субкомплексхэр Анатолэ и унафэм щIэту зэхалъхьэу хуожьэ, автоматизированнэ системэхэм я конструктор бюро щхьэхуэ къызэIуах. Телемеханикэм и Iэмалхэр зэхэлъхьэным, къыщIэгъэкIыным ятеухуауэ къэралым щекIуэкI Iуэхухэм конструктор бюрор кIэлъыплъырт. Абы епхауэ къызэIуахауэ щытащ щIыдагъэм пыщIа щIэныгъэкъэхутакIуэ институтыр (Баку къ.), автоматикэмрэ телемеханикэмрэ я союзпсо институтыр (Киев къ.), промышленностым и зыужьыныгъэм, телемеханикэ аппаратурэщIэ дыдэхэр къыщIэгъэкIыным, информатикэм, электрон IэмалхэмкIэ ягъэпс машинэхэр зэхэлъхьэным телажьэ щIэныгъэкъэхутакIуэ институтыр (Мэзкуу къ.). Конструктор бюром и Iуэху псори зыунэтIыр Анатолэт. Къызэралъытэ-зэрызэпабж техникэм къыщагъэсэбэп Iэмалхэр промышленностым папщIэ ягъэхьэзыру зэрыщIадзари Ахъуэхъум и фIыгъэщ. Абы щхьэкIэ «Телеавтоматика» заводыщIэ Нарткъалэ щаухуат. Къыхэгъэщыпхъэщ Братскэ ГРЭС-м, Жданов къалэм и металлургие заводым, Азие Курытым и къум губгъуэхэм мелиорацэмкIэ и ухуэныгъэхэм, Афыпс-Джэнкуей прунж псыщIэгъэлъадэ системэм телекомплексхэр къыщагъэсэбэпу зэрыщытар.
«Севкавэлектронмаш» производственнэ зэгухьэныгъэ иныр 1965 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэрым щызэфIагъэуващ. ЦIыху мин 17 щылажьэ а IэнатIэшхуэм и Iуэхур зыунэтIыр Ахъуэхъу Анатолэт. Абы и унафэм щIэту технологие Iэмэпсымэхэр, уэгум ягъэлъатэ спутникхэм къыщагъэсэбэп приборхэр, хъыбархэр щызэхуагъакIуэ центрхэр, промышленнэ предприятэ инхэм я лэжьыгъэр зэраунэтI программэ Iэмалхэр къыщIагъэкIыу зэтраублащ. ЖыпIэнурамэ, «Севкавэлектронмаш» зэгухьэныгъэр электроникэм лъэщу зыщиужьа къэралхэм я предприятэхэм ехьэехуэу, уеблэмэ япэ иту лажьэрт.
Мы зэгухьэныгъэр и лъабжьэу, 1995 гъэм «Телемеханика» ОАО-р къыщызэрагъэпэщым, Ахъуэхъур абы и тхьэмадэу хахащ, «Севкавэлектронмаш»-м и щIэныгъэ-техникэ центрым и унафэщI къалэнри ирихьэкIащ. IуэхугъуэшхуэхэмкIэ гъэнщIауэ екIуэкIа а илъэсхэм Анатолэ къигъэлъэгъуащ зэрыинженер Iэзэр, телемеханикэм куууэ, нэгъэсауэ зэрыхищIыкIыр, творческэ лэжьакIуэшхуэу, унафэщI губзыгъэу зэрыщытыр. Технологие лъагэр зи лъабжьэ промышленность Къэбэрдей-Балъкъэрым щызэфIэувэным, щIэныгъэ-техникэ интеллигенцэ лъэщ гъэхьэзырыным къаруушхуэ ирихьэлIащ. Налшык политехникэ техникумыр, КъБКъУ-м информатизацэмрэ автоматикэмкIэ и факультетыр абы и нэIэ тету къызэIуахащ.
Ахъуэхъур зи унафэщIу щыта заводыр СССР-м и предприятэ пашэхэм ящыщти, зэи гулъытэншэ хъуртэкъым. Езы Анатолэ и гуащIэми пщIэшхуэ къыпэкIуащ: ВДНХ-м и Дыщэ, Дыжьын медалышхуэхэр къратащ, «РСФСР-м щIыхь зиIэ и машинэухуэ» цIэр къыфIащащ, СССР-м щIыхь зиIэ и радистщ, СССР-м приборхэр гъэхьэзырынымкIэ и отличникщ, РСФСР-м цIыхубэ егъэджэныгъэмкIэ и отличникщ. Октябрь Революцэ, ГуащIэдэкIым и Бэракъ Плъыжь, «ЩIыхьым и дамыгъэ», «Лъэпкъхэм я зэныбжьэгъугъэ» орденхэр хуэфащэу зэрехьэ. 1986 гъэм жэпуэгъуэм и 10-м СССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и Президиумым и УказкIэ Социалист Лэжьыгъэм и ЛIыхъужь цIэ лъапIэр къыфIащащ, Ленин орденри етIуанэу къратащ. Ахъуэхъур ИнформатикэмкIэ дунейпсо академием, СССР-м Приборхэр къыщIэгъэкIынымкIэ, автоматизацэмкIэ и министерствэм и щIэныгъэ советым, Къэбэрдей-Балъкъэрым и Къэрал планым и коллегием хэтащ, КъБАССР-м и Совет Нэхъыщхьэм и зэхуэсыгъуитIым я депутату хахащ.
ЦIыхум и псэр IуэхушхуэхэмкIэ псыхьамэ, и мурадхэр къохъулIэ. Аращ Анатолэ куэд щIыхузэфIэкIар, Къэбэрдей-Балъкъэрым и тхыдэм дыщэпскIэ и цIэр щIыхатхар. АдыгэлI щыпкъэм къикIуа гъуэгуанэр цIыху нэсым и щапхъэщ, лъэпкъым, республикэм я къуэ пэжым и лъапIэныгъэщ. А лъапIэныгъэхэр щIэблэм хуэсакъыу зэрахъумэнур, дерс наIуэ зэрахуэхъунур ди фIэщ мэхъу.
Нэхъыжьхэм къабгъэдэкIыу Къэбэрдей-Балъкъэрым и Ветеранхэм я республикэ советыр Ахъуэхъу Анатолэ Хьэжмусэ и къуэм и махуэ лъапIэмкIэ йохъуэхъу. Узыншагъэ быдэ уиIэу, къыпщIэхъуахэм я гуфIэгъуэ ухэплъэ зэпыту уи лъэпкъымрэ къыбдалъхуахэмрэ иджыри куэдрэ уахуэпсэуну ди гуапэщ.
КЪУЩХЬЭ Мухьэжид,
КъБР-м и Ветеранхэм я республикэ советым и пресс-IуэхущIапIэм и унафэщI, СССР-м, РСФСР-м, КъБАССР-м щIыхь зиIэ я энергетик.
«Бгыщхьэ хужьым сыкъоплъых»
Апхуэдэ фIэщыгъэ иIэу Налшык и Сабий художественнэ школым и гъэсэнхэм Къэбэрдей-Балъкъэрым ЩэнхабзэмкIэ и фондым гъэлъэгъуэныгъэ хьэлэмэт къыщызэIуахащ, республикэм и цIыхубэ усакIуэ КIыщокъуэ Алим къызэралъхурэ илъэси 100 зэрырикъум траухуауэ.
Гъуазджэм и Iэмал зэмылIэужьыгъуэхэр къагъэсэбэпурэ сурэтыщI ныбжьыщIэхэм ягъэхьэзыра лэжьыгъэхэм щыплъагъунущ фащэ екIур «зыщатIэгъа» къэфакIуэхэр, зи къуэрылъху цIыкIум щыгуфIыкI лIыжь жьакIэхум и гуапагъэр, удз гъэгъахэр, жэнэтбзур, уи псэр зэщIэзыIэтэ нэгъуэщI куэди…
«Дызэрыт илъэсыр КIыщокъуэ Алим хухэтха гъэщ. Гуапэ сщыхъуащ абы ехьэлIауэ республикэм щекIуэкIыну Iуэхухэм мы сабий гъэлъэгъуэныгъэр пэублэ зэрахуэхъуар», — жиIащ КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министр Къумахуэ Мухьэдин.
«Налшык» НОТР телекомпанием, КъБР-м ЩэнхабзэмкIэ и фондым я унафэщI Вэрокъуэ Владимир ныбжьыщIэхэм яжриIэжащ КIыщокъуэ Алим ицIыхуу, хуэзэу зэрыщытар.
«СурэтыщI цIэрыIуэхэм я IэдакъэщIэкIхэм сыщеплъкIэ, гухэхъуэгъуэ согъуэт, ауэ художник ныбжьыщIэхэм я лэжьыгъэхэм слъэмыкIыу си нэпсыр къысфIрагъакIуэ — ар гуфIэгъуэ нэпсщ, щIэблэ зэчиифIэм сызэрагъэгушхуэ нэпсщ», — къыхигъэщащ КъБР-м Печатымрэ цIыхубэ коммуникацэхэмкIэ и къэрал комитетым и унафэщIым и къуэдзэ Хьэгуарэ Джамилэ. ГъащIэр дэкIуеигъуэ зэпыту зылъытэу щыта КIыщокъуэм мы гъэлъэгъуэныгъэм и фIэщыгъэр зэрыхуэкIуэ дыдэм гу лъатэну абы къызэхуэсахэр къыхуриджащ. «Ди лъэпкъэгъухэм цIэрыIуэ хъуа куэд къахэкIащ, цIыхубэм я хъугъуэфIыгъуэм хэлъхьэныгъэшхуэ хуащIауэ. Абыхэм ящыщу къызолъытэ КIыщокъуэ Алимрэ Темыркъан Юрэрэ. Иужьрейри зэгуэр щIэхъуэпсу щытащ сурэтыщI хъуну, ауэ дирижерыныр къытекIуащ», — дыщIигъужащ бзылъхугъэм. Хьэгуарэ Джамилэ иджыблагъэ къыдигъэкIа и тхылъыщIэмрэ («Юрий Темирканов. Монолог») Темыркъаным и зы концерт зытетха дискрэ Сабий художественнэ школым и унафэщI Зэхъуэхъу Валерэ иритащ.
Къалэ администрацэм щэнхабзэмкIэ и управленэм къыбгъэдэкIыу щIыхь тхылъхэр хуагъэфэщащ зи сурэтхэр нэхъыфIу къалъыта цIыкIухэм. Гъэлъэгъуэныгъэр мы мазэм и кIэ хъуху екIуэкIынущ.
ДЖЭДГЪЭФ Маринэ.
