Фыхэди… урысыбзэр къыхэфх
УФ-м и Къэрал Думэм къищтащ анэдэлъхубзэхэр дяпэкIэ зэраджыну щIыкIэр зыубзыху Хабзэ.
Республикэхэм щыпсэу урысхэм, нэгъуэщI лъэпкъ щыщхэм а щIыналъэм къэралыбзэу щабж бзэхэр яджыным гугъуехь куэд зэрыпыщIам теухуауэ адэ-анэ гуэрхэр хуэтхьэусыхауэ щытащ УФ-м и Президентым. Псалъэм папщIэ, дзэм хэтым и унагъуэр щIэх-щIэхыурэ Iэпхъуэн хуей мэхъу. Апхуэдэхэм я бынхэм зэм Тэтэрстаным, зэм Ингушым, н.къ. щызекIуэ анэдэлъхубзэхэр яджын хуей зэрыхъуращ тхьэусыхафэр нэхъыбэу зытеухуауэ щытар. ИкIи ар щхьэусыгъуэншэкъым. Япэрауэ, сабийм ар къытемыхьэлъэнкIэ Iэмал иIэкъым. ЕтIуанэрауэ, егъэджакIуэми пIалъэкIэ а бзэхэр зыджын хуей хъуа ныбжьыщIэхэми я зэманыр пщIэншэу бгъэкIуэду аращ.
ЖаIагъэххэ жыхуаIэ щIыкIэу, депутатхэм къахэкIащ зи бзэр зыджыну хуэмей, ар я бынхэм къатехьэлъэу икIи лейуэ къэзылъытэ адэ-анэхэм я псэр зыгъэтыншыжын Хабзэ къыхэзылъхьэфа.
— Хабзэм и проектыр наIуэ къызэращIу, — етх «РГ»-м и корреспондент Замахинэ Татьянэ, — псалъэмакъ къикIащ: УФ-м и республикэхэм щыпсэухэм къалъытащ анэдэлъхубзэр факультатив щIыкIэм тету фIэкIа дяпэкIэ ирамыгъэджыну. Ауэ а проектым зыкIи игъэмащIэртэкъым лъэпкъхэм я республикэхэм къэралыбзэу щыгъэувахэм я мыхьэнэр, ахэр къэрал, щIыналъэ, щэнхабзэ IуэхущIапIэхэм, СМИ-хэм къызэрыщагъэсэбэпыр. ИтIани, Къэрал Думэр цIыхухэм я жыIэм щIэдэIури, зэхъуэкIыныгъэ гуэрхэр хилъ- хьащ, хабзэм и проектым етIуанэ еджэгъуэу щыхэплъэм. Иджы зэрыхъуаращи, анэдэлъхубзэхэр курыт еджапIэм и программэм Iэмал имыIэу хэтын хуейхэм ящыщу къагъэнэжащ. Абы щыгъуэми, адэ-анэр хуитщ я быным я анэдэлъхубзэу къалъытэм теухуауэ лъэIу тхылъ ятхыу зыхуейр къыхахыну, анэдэлъхубзэмрэ урысыбзэмрэ хэдэу. Абы къыкIэлъыкIуэращ нэхъ гъэщIэгъуэныжыр: анэдэлъхубзэ дерсхэр зэран хуэхъу хъунукъым урысыбзэ дерсхэм. Псалъэм папщIэ, урысыбзэм сыхьэтитху, анэдэлъхубзэм сыхьэтищ тхьэмахуэм лъосри, урысыбзэм техьэпэну мурад зыщIам и быныр анэдэлъхубзэ дерсищым я пIэкIэ урысыбзэу 3 щIригъэгъу хъунущ.
Зыми унагъуэр хигъэзыхьыфынукъым я быным ямыбзэу къалъытэр ирагъэджыну, апхуэдэ къабзэуи республикэм щызекIуэ анэдэлъхубзэ-къэралыбзэр езыгъэджыну хуейм а Iэмалыр иIэщ.
— Президентым и унафэр гъэзэщIэ-ныр дыубла къудейщ, — жиIащ КъД-м ЩIэныгъэмрэ егъэджэныгъэмкIэ и комитетым и унафэщI Никонов Вячеслав. — Хабзэм дыщIагъуа унафэм щагъэбелджылащ къыкIэлъыкIуэну Iуэхухэр: анэдэлъхубзэхэм щхьэкIэ IэщIагъэлIхэм зэхагъэува тхылъхэр къыдагъэкIын, щIэныгъэ зэрыратыну щIыкIэм и программэ ягъэбелджылын хуейщ. Депутатхэм къыхалъхьащ анэдэлъхубзэхэм заужьынымкIэ щIэгъэкъуэн яхуэхъун фонд къызэрагъэпэщыну, ар елэжьынущ анэдэлъхубзэхэр яджыным пыщIа гугъуехьхэр гъэкIуэдыжыным.
Ди жагъуэ зэрыхъунщи, еджагъэшхуэхэм, лъэпкъхэм я интеллигенцэм жаIар щыжаIам къыщынэжри, Хабзэр къащта хъуащ, и щыщIэныгъэ нэхъыщхьэ дыдэр — урысыбзэмрэ анэдэлъхубзэмрэ ухэдэ зэрыхъунур — къыханауэ. Деплъынщ гъэ еджэгъуэщIэм и япэ мазэм къигъэлъэгъуэнум: хэмыдэхэхэу, урысыбзэр къыхахыну е си быным и деж щезгъэухынкъым си адэ-анэм, си адэшхуэ-анэшхуэм я бзэр, жаIэу, анэдэлъхубзэм и дерс мащIэхэм ягъэкIуэну?
