ТекIуэныгъэм и IэфIыр
Куржы-Абхъаз зауэр абхъаз лъэпкъым и текIуэныгъэкIэ зэриухрэ мы гъэм илъэс 20 зэрырикъум гуфIэгъуэ Iуэху зэхуэмыдэхэр щращIылIэ Къэбэрдей-Балъкъэрми езы Апсны щIыналъэми. Абыхэм ящыщ зыщ Налшык дэт Лъэпкъ музейм фокIадэм и 27-м къыщызэIуаха гъэлъэгъуэныгъэр.
Утыку кърахьащ хьэпшып зэмылIэужьыгъуэу 300-м щIигъу — Абхъазым и Хэку зауэм хэта адыгэ щIалэхэм я хьэпшыпхэмрэ щыгъынхэмрэ, дамыгъэхэр, сурэтхэр, архив дэфтэрхэр. Абыхэм яхэтщ республикитIми я лъэпкъ лIыхъужьхэм зауэм щытраха сурэтхэр, псалъэм папщIэ, генерал-лейтенант Сосналы СулътIанрэ Абхъазым и япэ Президент Ардзинбэ Владиславрэ къызэрыщхэр. Пэшым и кум итщ хахуагъэ ин къэзыгъэлъэгъуа цIыху къэмылэнджэжхэм я бгъэхэIу дамыгъэхэр, къыхуагъэфэща щIыхь тхылъхэр щызэгъэуIуа абджыпс телъхьэ- пIэхэр.
Дэтхэнэ зы хьэпшыпри гъэщIэгъуэнщ икIи лъапIэщ, игъащIэкIэ зэкъуэш хъуа лъэпкъитIым ящыщ щIалэхэм зэрызэрахьар, псэзэпылъхьэпIэхэм къызэрыпхахар, языныкъуэхэр зеяхэр нобэ къызэрытхэмытыжыр, лIыхъужьыгъэмрэ гу пцIанагъэмрэ ахэр я дамыгъэу зэрыщытыр къыбгуроIуэри. Абхъазым и Министрхэм я советым и унэм и щхьэм драхьея адыгэ ныпыр гушхуэныгъэ къыпхилъхьэу къызэпхощ абджым. Адыгэ тIасхъэщIэх-ебгъэрыкIуэ гупым а IуэхущIапIэр хуит къыщащIыжам, 1993 гъэм фокIадэм и 27-м, текIуэныгъэм и дамыгъэу Хьэгъэжей Азэмэтрэ Абей Аслъэнрэ яIэта а бэракъым вагъуэ 11-щ тетыр, убых лъэпкъыр зэрыкIуэдыжар къигъэлъагъуэу. Ныпым и гъунэгъуу щылъщ КъуэщIысокъуэ Алим щыгъа гъущI пыIэр, топышэ къутахуэм пхиудауэ. Абы щыгъуэ Алим и нэ лъэныкъуэр фIэкIуэдауэ, и ныбжьэгъу Къущхьэ Юрэ яукIауэ щытащ.
Нобэр къыздэсым ящымыгъупщэ, пщIэшхуэ зыхуащI дзэзешэ щхьэмыгъазэт Сосналы СулътIан. Абхъазхэми адыгэхэми и щхьэ течауэ жаIэф абы и губзыгъагъэр, дзэ Iуэхухэм фIыуэ зэрыхищIыкIыр мыхъуамэ текIуэныгъэр къамыхьынкIэ хъуну зэрыщытар. Зауэ Iэмалхэм щыгъуазэрэ зауэлIхэр къызэщIэзыгъэуIуэфыну зы генералрэ иIэтэкъым апхуэдэ хьэлэбэлыкъ пэмыплъа Абхъазым. Аращ и щхьэусыгъуэр гъэлъэгъуэныгъэм и зы Iыхьэшхуэ а лIы щэджащэм зэрыхухахам. Сурэти, щыгъыни, хьэпшып цIыкIуфэкIуи, и дамыгъэхэри, дэфтэр Iэджи къыщыхьащ а стендхэм.
Лъэпкъ музейм и унафэщI Накуэ Феликс иригъэкIуэкIа гъэлъэгъуэныгъэр къызэIуихащ КъБР-м щэнхабзэмкIэ и министр Фырэ Руслан. Абы игу къигъэкIыжащ Куржы-Абхъаз зауэр щIидзэным мазэ зы-тIу фIэкIа имыIэжу Къэбэрдей драмэ театрым и спектаклхэр щигъэлъагъуэу Абхъазыр къызэхикIухьауэ, иужькIэ езыхэри къэкIуауэ зэрыщытар.
— Нобэ ди нэгу щIэкIыр фэеплъщ икIи зыми хужыIэнукъым мыпхуэдэ гузэвэгъуэ ди лъэпкъхэм къащымыщIауэ. Гъэлъэгъуэныгъэр щIалэхэм зэрахьа лIыгъэмрэ текIуэныгъэмрэ наIуэу уи нэгу къыщIэзыгъэхьэщи, къуэш республикэм и щхьэхуитыныгъэр къэзызэуахэм си щхьэр яхузогъэщхъ, — жиIащ абы.
Къызэхуэсахэм я гукъэкIыжхэмкIэ ядэгуашэу, адыгэ щIалэхэм, абхъаз лъэпкъым къылъыкъуэкIа лIыгъэм и гугъу ящIу, Абхъазым и Хэку зауэ хахуагъэм и дамыгъэу увам и щхьэ течауэ тепсэлъыхьу, щхьэжагъуэ узыщI тхыдэ Iуэхухэри лъэныкъуэкIэ ирамыхьэкIыу, гукъэкIыж IэфIхэри яIэу, зы лъэпкъыр адрейм и текIуэныгъэмкIэ ехъуэхъужу зэIущIэм къыщыпсэлъащ абхъазыдзэм и генерал Нанбэ Закан, КъБР-м цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэмкIэ, жылагъуэ, дин зэгухьэныгъэхэмкIэ и министрым и къуэдзэ Минин Вячеслав, Хэку зауэшхуэм хэтахэм я Налшык къалэ зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ Абдуллаев Мустэфа, Iуэхум фIы дыдэу щыгъуазэ, Къалмыкъ Юрэ и гъусэу цIыхухэр къызэщIэгъэуIуэным хэта жылагъуэ лэжьакIуэ цIэрыIуэ ГуэбэщIыкI Жантемыр, зи бын зауэм хэкIуэда анэхэм къабгъэдэкIыу утыку къи- хьа Кичбэ Гульнарэ, Сосналы СулътIан и къуэш Анатолэ, и щхьэгъусэ Любовь сымэ.
ЗэIущIэм и кIэухыу «Псэм и пэ — напэр» медалыр зыхуагъэфэща цIыху 15-р утыку кърашащ. Куржы-Абхъаз зауэм щыIахэм я Къэбэрдей-Балъкъэр зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ Яхэгуауэ Къазбэч ахэр иритыжащ зауэр зэриухрэ илъэс 20 щрикъум ирихьэлIэу къызэрагъэпэща Iуэхухэм хэлIыфIыхьахэм. Апхуэдэхэщ, псалъэм папщIэ, Фырэ Руслан, Минин Вячеслав, Къумахуэ Мухьэдин, Щхьэгъэпсо Сэфарбий, Бекъул Хьэбас, Къашыргъэ Хъусен, Бжьахъуэ Музэрин, Жылэтэж Валерэ сымэ, нэгъуэщIхэри.
Гъэлъэгъуэныгъэр къызэIуахын и пэ къыдэкIа «Горянка» газетыр (и редактор нэхъыщхьэр Къаныкъуэ Заринэщ) зэрыщыту траухуащ фокIадэм и 30-м адыгэхэми абхъазхэми зэдагъэлъапIэ махуэшхуэм. КъБР-м и Iэтащхьэмрэ Правительствэмрэ я пресс-IуэхущIапIэм дызэрыхигъэгъуэзащи, и дэри зэрытлъэгъуащи, газетыр сыт и лъэныкъуэкIи гъэщIэгъуэн хъуащ. Зауэм и бэлыхьри, текIуэныгъэм и IэфIри, иджырей Абхъаз республикэм зэрызиужьыжри, нэгъуэщI Iэджи къытхузэIуех абы. ЩIэджыкIакIуэхэм яфIэгъэщIэгъуэнынущ, шэч хэмылъу, ГъукIэмыхъу Ибрэхьим «Творцы и ровесники победы» зыфIища тхыгъэр, ГъуазджэхэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ къэрал институтым и студент Битокъу Науркъан и цIэм и щэхур къытхузэIузыхыр. Ар фIэзыщар и адэ, КъБР-м и цIыхубэ артист Битокъу Аслъэнбэчщ, и ныбжьэгъуфIу щыта, зауэм и япэ зэхэуэшхуэм хэкIуэда Науржан Ибрэхьимрэ Къаныкъуэ Нурхьэлийрэ я фэеплъу.
Куржы-Абхъаз зауэм хэкIуэда адыгэ щIалэ 61-м я сурэтхэмрэ я биографие кIэщIрэ къыщыхьащ фокIадэм и 28-м къыдэкIа «Адыгэ псалъэ» газетым, абыхэм я фэеплъыр тщыгъупщэ мыхъун дерсу зэрыщытыр иджыри зэ наIуэ тщащIу. Ди щIэблэр зыщIэпIыкIын, зригъэплъэн хуей тхыдэ лъагъуэхэри, лIыхъужьыгъэм, хэкур фIыуэ лъагъуным и щапхъэхэри, зэныбжьэгъугъэм и зэпыщIапIэхэри къагъэлъагъуэ адрей тхыгъэхэми…
ИСТЭПАН Залинэ.
Сурэтхэр
МАМИЙ Руслан трихащ.
