Нобэ
1889 гъэм Франджым и къалащхьэ Париж къыщызэIуахащ гъущIым къыхэщIыкIа чэщанэ телъыджэр. Чэщанэм и конструктор Эйфель Гюстав абы и щхьэ дыдэм щыфIидзауэ щытащ Франджым и къэ-рал ныпыр. А къэралым и дамыгъэ нэхъыщхьэу къалъытэ ухуэныгъэм иужькIэ фIащащ Эйфель (и унэцIэ дыдэр Бёникхаузенщ) и цIэр.
1901 гъэм «Mercedes-Benz» япэ автомобилыр къыдагъэкIащ.
1909 гъэм цIыхухэр къызэрырашэкIыну «Титаник» кхъухьыр щIын щIадзащ
1940 гъэм ЗыхъумэжыныгъэмкIэ Къэрал Комитетым и унафэкIэ, «Т-34» танкыщIэр куэду къыщIагъэкIыу щIадзащ.
1943 гъэм иухащ Ржев деж щекIуэкIа зауэр. 1942 гъэм щIышылэм и 8-м къыщыщIэдзауэ 1943 гъэм гъатхэпэм и 31 пщIондэ советыдзэхэмрэ фашистхэмрэ щызэпэщIэтащ абдеж.
1966 гъэм дунейм щыяпэу СССР-м иутIыпщащ Мазэм и спутник IэрыщIыр.
1991 гъэм Варшавэ ЗэгурыIуэныгъэм къару имыIэжу къалъытащ.
1991 гъэм Куржым референдум щекIуэкIащ СССР-м къыхэкIыным теухуауэ. Абы хэтахэм я процент 99-м щIигъур и телъхьэу къыщIэкIащ Куржыр къэрал щхьэхуэ хъуным.
1992 гъэм Башкирие АССР-р УФ-м хыхьэ Башкортостан Республикэ хъуащ.
1992 гъэм УФ-м щIыналъэ щхьэхуэ — Журт автоном область — къыщызэрагъэпэщащ.
2014 гъэм УФ-м и Президентым и унафэкIэ къызэрагъэпэщащ Кърымым и IуэхухэмкIэ министерст-вэ.
Гъуазджэм и лэжьакIуэ цIэрыIуэ, тхакIуэ, зэчий зыбгъэдэлъ цIыхухэм гъуэгу ягъуэтыным хуэлажьэу щыта Дягилев Сергей къызэралъхурэ илъэси 145-рэ ирокъу.
Урыс усакIуэ, литературэдж, сабий таурыхъ куэд зытха Чуковский Корней къызэралъхурэ илъэси 135-рэ ирокъу.
Театрымрэ киномрэ я актёр, РСФСР-м и цIыхубэ артист Збруев Александр и ныбжьыр илъэс 79-рэ ирокъу.
Урысей кинорежиссёр, актёр, УФ-м и Кинематографистхэм я зэгухьэныгъэм хэт Гуэбэшы Амурбэч и ныбжьыр илъэс 73-рэ ирокъу.
Биологие щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъМУ-м и профессор Пыл Iэуес и ныбжьыр илъэс 72-рэ ирокъу.
Эстрадэм и артист, уэрэджыIакIуэ, теленэтынхэр езыгъэкIуэкI, РСФСР-м и цIыхубэ артист Винокур Владимир и ныбжьыр илъэс 69-рэ ирокъу.
Латвием щыщ уэрэджыIакIуэ, актрисэ Вайкуле Лаймэ и ныбжьыр илъэс 63-рэ ирокъу.
Совет хоккеист цIэрыIуэ, СССР-м спортымкIэ щIыхь зиIэ и мастер, Олимп джэгухэм дыжьын (Наганэ, 1998), жэз (Солк-Лейт Сити, 2002) медалхэр къыщызыхьа Буре Павел и ныбжьыр илъэс 46-рэ ирокъу.
Къэрал, жылагъуэ лэжьакIуэ, хьэрычэтыщIэ, псапащIэ Къуэжьокъуэ Артур и ныбжьыр илъэс 48-рэ ирокъу.
Дунейм и щытыкIэнур
«pogoda.yandex.ru» сайтым зэритымкIэ, Налшык пшэр техьэ-текIыу щыщытынущ. Хуабэр махуэм градуси 4 — 5, жэщым 1 градус щыхъунущ.
