Зыгъэпсэхугъуэ махуэм
IуэрыIуатэ
Мэлыхъуэмрэ пщымрэ
Псыжь и Iуфэ пщитI Iуст — зыр адрыщIкIэ, зыр мыдрыщIкIэ. АдрыщIым ис пщым и гъунэгъум ебзэджэкIын мурад ищIащ. ЛIыкIуэ хуигъэкIуащ:
— Уи хакIуэр умыгъэщыщ, абы и щыщ макъыр зэхихмэ, си шыбзым щинэжынущ, — жери.
ХакIуэр щыщынумэ, и жьэр пхуэубыдын? Зыпс фIэкI я мызэхуакуми, хакIуэм и щыщ макъыр адрыщIым нэIусынутэкъым, псыр уэрт, уафэгъуагъуэ хуэдэ Iэуэлъауэрти.
— ХакIуэм сыт и лажьэ, фIэгъэнапIэщ зылъыхъуэр, — жиIащ мыдрыщIым ис пщым. — Сыт ди жэуап? — жылэм ечэнджэщащ.
Пщым и мэлыхъуэм жиIащ:
— ЩIалэ зыбжанэ зыщIызгъунщи, псым сызэпрыкIынщ: сэ хуэсхьынщ жэуап.
ЩIалэ зыбжанэ зыщIигъури, мэлыхъуэр Псыжь зэпрыкIащ, бжэгъу зырыз къащтэри.
Псым зэрызэпрыкIа нэхъ хэлъакъым: къуажэм дэувауэ я хьэхэр зэтраукIэ. Пщым хъыбар ирагъэщIащ:
— Ди гъунэгъум я щIалэхэм, псым къызэпрыкIауэ, ди хьэхэр зэтраукIэ, дапэлъэщыркъым.
— Мыдэ къысхуэфшэ! — унафэ ищIащ пщым.
Хуашащ.
— Сыт хьэхэр щIызэтевукIэр? — къахуилъащ пщыр.
— ЗэтедукIэнкъэ, — жиIащ мэлыхъуэм. — Ди мэлыр къущхьэхъу тхуащи, фи хьэр мэбанэри, мэлыр ягъэхъуакIуэркъым: щтэри хьэрэкъуакIэ дыхьэжащ.
— Ар дауэ хъунт! — игъэщIэгъуащ пщым. — ПцIы щхьэ къысхуэвупсрэ? Мыхъунщ къызжефIэр.
— Ди хакIуэм и щыщ макъыр фи жылэ къыщыIускIэ, фи хьэм я банэ макъыр къущхьэхъу нэIусынкъэ? — жэуап иритыжащ мэлыхъуэм.
АдрыщI ис пщыр укIытэжри, и гъунэгъум и Iуэху зэрихуэжакъым.
Къуажэхьхэр
Зи лъабжьэр мэзылъэ
Хадэм къиджэразэ,
Джэрэзу зелъатэ.
Жыгхэр зыгъэхъей,
Сабэр дэзыпхъей.
Зи щыгур мылылъэ,
Зи лъабжьэр мэзылъэ.
Лъакъуэ щIэмыту
ЩIылъэм щызекIуэ,
Дамэ темыту
Уафэм щылъатэ.
ЩIы щIагъ кIыфIым
къыщIэкIыф,
Ауэ къуакIэм
дэмыкIыф.
Зэхэзылъхьар Щоджэн Леонидщ.
Жэуапхэр
Гъуэжькуий. Жьыбгъэ. Къурш. Пшагъуэ. Псынэ.
Псалъэжьхэр
Жьым тесу псым йопыдж
Уэгум щызеуэ бгъэшхуэр зы джэдыкIэщ.
Джэду хьэжы зыкъещI.
ЖызыIэн мыукIытэр ищIэни укIытэркъым.
Жэщ къыщытехъуэр и бысымщ.
Жыжьэу маплъэ, благъэу мэтIыс.
Ерэхъурэ хъунрэ щыIэу уи ней къысщыхуэ.
Жьы хъуар гу махэщ.
Жьым тесу псым йопыдж.
Зи нэгу къабзэм игури къабзэщ.
ЗымыщIэф унафэ щIынкIэ ерыщщ.
И жыпыр нэщIми, и гур гъэнщIащ.
И къамэ тIэу къихкъым, и псалъэ тIэу жыIэкъым.
И щхьэм жьыуей щызопщэ.
Ишхыр фIэмащIэщ, ищIэр фIэкуэдщ.
Къэрабгъэм пабжьэр зыгъэхъей псори дыгъужь фIощI.
Макъ зимыIэр уэрэд хуэлъэщ.
НатIэкIэ жьэхэмыуауэ, и фIэщ хъуркъым.
IуэхукIэ умыгъэунэхуар пцIыхуу жумыIэ.
Хабзэр бзэгупэкIэ кърахьэкIыркъым.
Хабзэ
Гущэхэпхэ
Адыгэхэм унагъуэм къихъуа сабийм хабзэ куэд кIэлъызэрахьэу щытащ. Ди зэманым, а хабзэхэм зэхъуэкIыныгъэ гуэрхэр ягъуэтами, ахэр нэхъ мащIэ хъуакъым, нобэми сабий къалъхуам гулъытэшхуэ хуащI. Унагъуэм къехъуэхъуну я благъэхэр, я гъунэгъухэр къокIуэ. ЩIалэ цIыкIу къызыхэхъуам: «Щэуэ фхуигъэбагъуэ!», «И гущэкъу Тхьэм быдэ ищI!», «Лъэпкъ Тхьэм фхуищI!» — жраIэ хабзэщ. Хъыджэбз цIыкIуу щытмэ, мыпхуэдэу йохъуэхъу: «ЖыIэщIэ Тхьэм фхуищI!», «Тхьэм къыфхуигъэхъу!», «ЖыIэдаIуэ, насыпыфIэ Тхьэм ищI!»
Зэхъуэхъур сабийм и адэ-анэракъым, атIэ унагъуэм ис нэхъыжьхэрщ. Сабий къалъхуагъащIэр и Iэпкълъэпкъыр тIэкIу зэрымыубыдауэ гущэм хапхэртэкъым, хъыданым быдэу кIуэцIапхэрти, пIэм илът: «хъыдан жэрумэ» жыхуаIэжыр аращ.
Псом япэу, унэм къашэжа нысащIэм быдзышэ иIэн папщIэ нартыху хьэнтхъупс и гуащэм е и нысэгъум хуигъавэрти иригъафэрт. Сабийр япэу гущэм щыхапхэнум деж, хъыбар ирагъащIэрти хьэблэ фызыжьхэри, Iыхьлы-благъэхэри къызэхуашэст. Гущэхэпхэм къекIуалIэр цIыхубзхэрт. НысащIэм и дыщым къокIри цIыхубз гуп къокIуэ: и адэ шыпхъу, и анэ нысэгъу, и шыпхъу нэхъыжь хуэдэхэр. Абыхэм къыздахь гущэхэпхэм ехьэ-лIа Iэмэпсымэхэр: гущэр, гущэ уэншэкур, гущэпсыр, гущэ хъыданыр, лъапэ щхьэнтэр. Ахэр гуапэу ирагъэблагъэ. Гупым я нэхъыжьхэр къызэхуэсахэм я деж щIашэ, абыхэм къэкIуахэм сэлам ирах, IэплIэ хуащI. Иужьым щхьэж хуэфащэм деж ягъэтIыс. Нэхъыжь дыдэр гъуэлъыпIэм ирагъэтIысхьэ, мыдрей нэхъыщIэхэр нысащIэр зыщIэс лэгъунэмкIэ яшэ, хьэпшып къыздахьахэри абыкIэ яхь. Абы иужькIэ гущэм хипхэну зы фызыжь лъэпкъым я нэхъыжьхэм ящыщу лэгъунэм ягъакIуэ. Фызыжьыр, лэгъунэм щIэсу хъуам сэлам кърахри, ягъэтIыс. Гущэхэпхэр зэращIынум псори хуэхьэзыру зэхэсщ. Фызыжьым «Бисмиллахьи рэхьманиррэхьим» жеIэри гущапIэр ещI, сабийр къещтэри гущэм ирегъэзагъэ. АдэкIэ нысащIэм и нысэгъу е унэкъуэщ фыз щIалэ гуэр бгъэдохьэри сабийр дахэу хепхэ. Абдеж нысащIэхэр нэхъ гъунэгъуу къагъэув, сабийм и анэри яхэту, зэрыхэпхэн хуейр ялъагъун, зрагъэщIэн папщIэ. Сабий хэпхэкIэми Iэмал куэд иIэщ: и пIэщхьагъыр лъахъшащэ пщIырэ абы есэмэ, щхьэдэгъэзей хъунущ, пIэщхьагъыр лъагащэми хъунукъым, и щхьэр щIиIуу, иригухыу хъунущ. Сабийм и гущэ хъыданхэр епшэкIын ипэкIэ и Iэхэр къэбукъуэдиищэмэ, ар дамэ гуэлэл, пщэ кIыхь хъунущ, и IитIыр кIэщIэбгуэмэ, пщагуэу, дамэдууэ къэнэнущ. И лъакъуитIыр зэпкъузылIащи, къэбгъэтIэсхъащи хъунукъым. Абы папщIэ, сабийм и лъакъуэ зэхуакум плIащIэу зэкIуэцIылъхьа хъыдан щабэ далъхьэри, быдэу япхэ.
Хуэсакъыпхъэщ сабийм и лъэтхьэмпэ цIыкIухэми я щытыкIэм. Ари гущэ хэпхэкIэм куэдкIэ елъытащ. Лъэтхьэмпэхэр укъуэдиярэ шэщIауэ хэппхэмэ, и лъэгудыгъуэхэр куу мэхъу. Зи лъэгудыгъуэ куу цIыхум зекIуэкIэ дахэ иIэщ. Абыхэм псоми сабийм и анэм гу лърегъатэ. Мыдрей фызыжьыр къытригъэзэжурэ мэхъуахъуэ:
— Гущэ махуэ Тхьэм пхуищI!
— ЖыIэдаIуэу Тхьэм къыпхуигъэтэдж!
Абы иужькIэ фызыжьыр зыхэса гупым къахотIысхьэж.
Гущэхэпхэр зэрызэфIэкIар къызэрищIэу, гупым я нэхъыжь фызыжьым унафэ ещI гущэр къахьыну, нысащIэри къыщIашэну. Ар зи пщэ къыдэхуэ нысащIэм и нысэгъу е и гуащэ нысэгъу хуэдэхэр макIуэри, сабийр зэрылъ гущэр къахь, нысащIэр абыхэм яужь иту къыщIаш, и Iэблэр яIыгъыу. Гущэр къэзыхьри, нысэр къэзышэри фыз щIалэхэу, ауэ бын, унагъуэ яIэу щытын хуейт. Бын зимыIэ цIыхубз нысащIэм ирагъэIусэртэкъым: еIусэмэ, дяпэкIэ бын къыщIэмыхъуэжынкIэ шынагъуэу къалъытэрт.
Гущащхьэр бжэмкIэ гъэзауэ фызитI-щым къыщIах: «ЩIалэ (хъыджэбз) хьэщIэ къыфхудошэ. Махуэ Тхьэм ищI» — жаIэурэ.
«Лъапэ махуэ къыщIегъэхьэ. Лъэ быдэ Тхьэм ищI!», — жаIэрти мыдрей фызыжьхэр зэщIэтаджэрт, пшынэм къыдэфэрт, сабийм Iуплъэурэ насыпыфIэ, гъащIэ кIыхь хъуну ехъуэхъухэрт. Апхуэдэу сабийр ягъэлъапIэу, яIэту гущэр къыщIахьэрти, и щхьэр къаблэмкIэ гъэзауэ утыкум ирагъэувэрт. Абы иужькIэ нысащIэм и Iэблэр и нысэгъухэм яIыгъыу къыщIашэрт. Дыщым къикIахэм ящыщ зы абыхэм я ужьым итщ. Абы гуащэм къыхурагъэхьа Iыхьэхэр иIыгъщ. Гущэтелъхьэ хъужыр гуащэм щхьэкIэ дыщым ягъэхьэзыра фэилъхьэгъуэхэращ: джанэ, бостей, IэлъэщI, абы лъэпэдрэ сабынрэ телъу. БынжэпыупщIым и Iыхьэри апхуэдэу гъэпсащ. Гущэтелъхьэр къэзыхьам фызыжьу хъуам зырызыххэу сэлам ярех. ИтIанэ къихьахэр ярегъэлъагъу.
Фызыжьхэр къахьауэ хъуам йоплъри, нысащIэм и дыщым къикIахэм йохъуэхъу: «Къызыхуэфхьа цIыкIур Тхьэм псэ быдэ ищI!» Гуащэми йохъуэхъу: «ФIыкIэ угъэлажьэ!», — жраIэ. ИтIанэ хьэпшыпу хъуар дахэ цIыкIуу и пIэм ирагъэзэгъэж. Гуащэм къыхуахьа Iыхьэр езым къегъэнэж е езым нэхърэ нэхъыжьу пщыпхъу е нысэгъу иIэмэ, абыхэм яхуегуэш. Ари щэн дахэу, адыгагъэр зыгъэбелджылы хабзэу къалъытэ. Абы иужькIэ фыз нэхъыжьхэмрэ нэхъыщIэхэмрэ зэпэщхьэхуэу ягъэтIысри ягъэхьэщIэ.
Гущэхэпхэм ехьэлIа хабзэхэр нобэ псори зэрахьэжыркъым, сабийр гущэм хэзымыпхэххи щыIэщ.
Ныкъусаныгъэншэу, зэрыщытын хуейм хуэдэу тэмэму хапхэу сабийр гущэкIэ япIмэ, и Iэпкълъэпкъым и зэпэщынымкIэ, езым и узыншагъэмкIэ ар сэбэпышхуэ зыпылъщ.
Нобэрей анэм, сабийм щIэныгъэшхуэкIэ узэда медицинэр къакIэлъоплъ, абыхэм ятеухуа тхылъхэри, чэнджэщхэри гъунэжщ. ИтIани, зыми зэран хуэхъунукъым лъэпкъым илъэс мин бжыгъэхэм къыпхаха Iэзагъэр, Iущыгъэр ящIэмэ, ягъэзащIэмэ.
Бгъэжьнокъуэ Барэсбий.
Лъэпкъ шхыныгъуэхэр
ДжэдыкIэжьапхъэ, кхъуей цIынэ хэлъу
ДжэдыкIэр хьэкъущыкъу мыулъийм иракъутэри, фIыуэ яудэ, абы халъхьэ тыкъыр цIыкIуурэ упщIэта кхъуей хэхагъащIэ, шыгъу — псори зэIащIэри, тхъу къэплъа зэрыт тебэм иракIэ. И щхьэр тепIауэ, мафIэ мыгуащIэм тету да-къикъи 3-4-кIэ ягъажьэ, зэрагъэдзэкIри, аргуэру дакъикъи 2-3-кIэ трагъэт.
Тебэм зэрилъу пщтыру Iэнэм трагъэувэ. ПIастэ, щIакхъуэ, лэкъум дашх.
Халъхьэхэр (зы цIыху Iыхьэ): джэдыкIэу — 3, кхъуей цIынэу — г 30, тхъууэ — г 30, шыгъуу — узыхуейм хуэдиз.
Шэрджэс шатэ, фо хэлъу
Фо гъэткIуам шатэ халъхьэри фIыуэ зэIащIэж, абдж тепщэчым иралъхьэри и щхьэр тепIауэ дакъикъэ 20-25-кIэ щIыIапIэм щагъэтщ, зэхэшыпсыхьын, ягъэдиин щхьэкIэ. Iэнэм тепщэч цIыкIукIэ трагъэувэ. Дашх лэкъум хуабэ, нартыху лэкъум, щIакхъуэ.
Халъхьэхэр (цIыхуитI Iыхьэ): шатэу — г 200, фоуэ — г 200.
«Адыгэ шхыныгъуэхэр» тхылъым къитхыжащ.
ЖыIэгъуэхэр
ГъащIэм нэхъ егъэджакIуэшхуэ щыIэкъым
Жьэм хужымыIэр нэхэм къаIуатэ.
Сом чэму сом мин щыIэкъым.
Дахагъэр Iэпкълъэпкъым, гуапагъэр псэм хэлъщ.
Театрыр цIыхубэм я гъуджэщ.
ЗимыIуэху зезыхуэр зэи Iуэхуншэ хъуркъым.
«Акъылыр схуэчэмми, къару сиIэщ», — жиIэу гуфIэрт щIалэжьыр.
Насыпу щыIэм я нэхъыфIыр унагъуэ насыпырщ.
Зыщалъхуа Хэкум щымыпсэужым гъащIэм и IэфIыр фIыуэ зыхищIэркъым.
ГъащIэм нэхъ егъэджакIуэшхуэ щыIэкъым.
Куэдрэ зи щхьэ щытхъужу псалъэр, щIэх дыдэу цIыхухэм къаужэгъу.
Шыдым тесри шум йохъуапсэ.
Адыгэ жьэгум и тетыр унэгуащэрщ.
Ахъшэ зи мащIэм бохъшэ зэрихьэркъым.
Адэ-анэм емыдаIуэм гуIэу гъащIэр ехь.
Гуащэр щытепщэм пщыр щеудыхащ.
Адэ-анэ мыхъумыщIэхэри бын хъуа-щIа щогугъ.
Хьэхуу ептар къыщеIыпхыжкIэ къопэбжьауэм апхуэдэ IуэхукIэ афIэкIа пэщIэщIэгъу зыхуумыщI.
Узыхуэныкъуэ къэплъыхъуэным емыкIу хэлъкъым.
Псыр зэрыщытым нэхърэ нэхъ ткIуаткIуэ пхуэщIынукъым.
Сыт хуэдэ фащэри цIыхум къыхуэзыхьыр зэманырщ.
Убзэрабзэу щIыхуэ пIех, гыбзэр и телъхьэу къуетыж.
ЦIыхум фIыуэ къалъагъур насыпыфIэщ.
И IитIыр зэрынами, и жьэр джатэм хуэдэщ.
Зи псэ мыкъабзэ цIыхум и псалъэр гуауэщ.
КIурашын Алий.
ГушыIэ
Гъэмахуэм хуабэ дыдэ мэхъу
ЩIымахуэт. Хъуэжэ и деж и цIыхугъэ гуэр хьэщIэу къеблэгъат. Унагъуэ бейм къыхэкIа, пэш хуабэм щыпсэууэ еса хьэщIэм игу ирихьакъым Хъуэжэ и хьэщIэщ щIыIэр. ИужькIэ, зыхуэмышыIэу, ар Хъуэжэ къеупщIащ:
— мыпхуэдэ пэш щIыIэм дауэ фыщIэсыф? Сыт щыгъуи мыпхуэдэу щIыIэ фи пэшыр? — жиIэри.
— Хьэуэ, сыт щыгъуи щIыIэкъым, гъэмахуэм хуабэ дыдэ мэхъу, — жиIащ Хъуэжэ.
Махуэ Iэлисэхь.
Псалъэзэблэдз
ЕкIуэкIыу:5. Къэрал IэнатIэ Iут лэжьакIуэ. 6. Адыгэ лъэпкъ. 9. … псэумэ, пыIэ щыщIэркъым. 10. Сауд Хьэрып къэралыгъуэм зи гъунапкъэр пыхьэ муслъымэн къэрал къулей-сыз. 11. А унэцIэр зэрахьэ адыгэ тхакIуэ цIэрыIуитIым. 12. Езыгъэблэгъэну къыпежьа Сэтэней гуащэм Бэдынокъуэ жреIэ: «СыешхакIуэ-ефакIуэкъым, сылэгъунакIуэ щауэкъым, нарт щауэгъу солъыхъуэ, … срилъыхъуакIуэщ, фIым сриIэщакIуэщ». 13. ЩIалэм … уэрэд къреш. 15. Къыдалъхуауэ, цIыхум и щIыфэм хэтщ. 17. Пасэм адыгэм яIа хъыбарегъащIэ. 19. Лы лей зытелъ цIыху. 21. Жэщу фIэкI къемыжьэ, дзыгъуэм и бий кIэуфIыцI къуалэбзуушхуэ. 22. Адыгэм ящыгъыу щыта лъахъстэн вакъэ пIащIэ. 23. ЩIы къиуда. 24. Езыр мылъэтэфми, бадзэ Iэзэу къеубыд. 25. ПхъащIэ Iэмэпсымэ. 28. Псы, гъэш зракIэ кумбыгъэ. 29. ТхакIуэ-усакIуэхэу Хьэх Сэфарбий, Бицу Анатолэ, Мыкъуэжь Анатолэ сымэ я сабиигъуэр я нэгу къыщIэзыгъэувэж, я гум щагъафIэ псыежэх. 31. ЩIакхъуапхъэ. 32. Зэман кIыхькIэ щагъэлъ щыгъыныр зыукъуей хьэпIацIэ къэзылъэтыхь. 33. Дин лэжьакIуэ, ефэндыхэм я нэхъыщхьэ. 34. Iэщым хузэхащIэ Iус. 35. Шатэм е тхъуцIынэ гъэвэжам я дагъэ. 36. Зи бзэр кIуэдыжа адыгэ лъэпкъ. 38. Псы щIыIэ шынакъ къыхущIэзыха пщащэм гъуэгурыкIуэр йохъуэхъу: «Псым хуэдэу уаулъагъу, … натIэ ухъу!» 41. Сабий цIынэ къииныр зэрагъэудэIу хьэпшып цIыкIу. 42. Къуршыщхьэм къеукIуриех уэс Iэтэшхуэ шынагъуэ. 43. Унэ пэIущIэ.
Къехыу:1. ТхылъымпIэм итыр зэрыпэжым щыхьэт техъуэ дамыгъэ. 2. Бжейм къыпыкIэ жылэ. ЦIыхум яшх. 3. ХадэхэкI. 4. ЩIалэ зэкIуж, Iэпкълъэпкъ зэпэщ зиIэ. 5. Ди мэзхэм, губгъуэхэм узыщрихьэлIэ пхъэщхьэмыщхьэ: щыныкъуэхъум — щхъуантIафэщ, хъуа иужь — гъуабжафэщ. 7. Зи гум зишхыхьыж цIыху дыдж. 8. ПшахъуэщI. 14. Гъурцым къыпыкIэ пхъэщхьэмыщхьэ: хъурей цIыкIурэ, хъуа нэужь, къащхъуафэ-фIыцIафэу. 16. Джэдум сабий цIыкIухэр зэреджэ псалъэхэм ящыщ зы. 18. Зи купсэр яшх удз сыр лIэужьыгъуэ. 20. Нэмыцэм щIыгъуу 1942 гъэм Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIыналъэм къихьа лъэпкъ. 22. «Уэзы …» — КъардэнгъущI Зырамыку, Къуныжь Хьэждал, Уэтэр Анатолэ, Тут Заур сымэ ягъэзащIэ уэрэд. 26. Къуалэбзу. 27. УсакIуэ Гъубжокъуэ Лиуан и къуажэ. 29. Хьэндыркъуакъуэхэм жэнэт щIыпIэу къалъытэ уэшхыпс фIей ина. 30. Хьэ лъакъуэрэ … лъакъуэрэ зыубыда щыIэкъым. 37. Пасэрей адыгэ зэхуэсым зэреджэ. 38. А ерыскъым апхуэдизкIэ адыгэм пщIэшхуэ хуещIри, КъурIэным и щхьэм теплъхьэ хъуну жаIэ. 39. Узыдэмыхьэ къуэладжэ … дэзщ. 40. Гъавэ къытхуэзыгъэкI мэкъумэшыщIэм щытхъу, … ин къелэжь. 41. … и пIэ … къокIэж.
Зэхэзылъхьар Мыз Ахьмэдщ.
Гъатхэпэм и 5-м ди газетым тета псалъэзэблэдзым и жэуапхэр:
ЕкIуэкIыу:1. Iыхьэ. 3. Губгъэн. 5. Балъкъ. 8. Гуапэ. 10. Саур. 11. Фызыжь. 14. КIэпхын. 15. Тэрэзэ. 16. Гъуэгу. 17. Жыгей. 19. Абхъаз. 23. Бгъэ. 24. Хъуэрыбзэ. 25. Блэ. 26. Нахътэ. 27. Хьэрэм. 29. Щхьэ. 32. Артист. 35. БжьапцIэ. 38. Хьэрып. 40. Налъэ. 41. Имыс. 42. НаIуэ. 43. Сэнтх. 44. Iэжьэ.
Къехыу:1. IэгуфэкIэ. 2. Хьэпшып. 3. Гунэф. 4. Нэужь. 6. Алабгъуэ. 7. Къэрэгъэш. 9. Кхъузанэ. 12. Мы. 13. Пэ. 17. Жагъын. 18. Елъхъуэт. 20. Бжьэпэ. 21. Залым. 22. Шыд. 28. Калинин. 30. Хьэкъурт. 31. Къэбыстэ. 33. ТхьэлъэIу. 34. Сэ. 36. Жьы. 37. Пхъампэ. 38. Хьэпс. 39. Пхъэх.
