«Анэдэлъхубзэм и мазэр» зэхуащIыж
КъБР-м ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм иубзыхуауэ екIуэкIа «Анэдэлъхубзэм и мазэр» Арщыдан къуажэм щызэхуащIыжащ.
Дахэу, купщIафIэу екIуэкIа а зэхыхьэр гукъинэж ящыхъуат къекIуэлIа псоми. ХьэщIэу къахуеблэгъат КъБР-м и Парламентым и щIалэгъуалэ палатэм и унафэщI Гугъуэтыж Ахьмэд, палатэм ныбжьыщIэхэр хэкупсэу гъэсэнымкIэ иIэ къудамэм и унафэщI Iэрэмысэ Тимур, «Черкесский ренессанс» жылагъуэ зэгухьэныгъэм и тхьэмадэ Жылэгъащтэ Хьэчим, Къэбэрдей шууей хасэм и тхьэмадэ Къудей Аслъэн сымэ, нэгъуэщIхэри. Курыт еджапIэм и дыхьэпIэм гуапэу хьэщIэхэм къащыпежьат Iуэхур щекIуэкI школым и унафэщI Хьэлышх Маритэ, абы и къуэдзэ Мэшыкъуэ Радимэ, егъэджакIуэхэр, еджакIуэхэр.
Япэу хьэщIэхэр ирагъэплъащ курыт еджапIэм къепхауэ лажьэ сабий садым и «Нур» къэфакIуэ ансамбль цIыкIум я зыкъэгъэлъэгъуэныгъэм. ИужькIэ абыхэм ирагъэплъащ мазэм къриубыдэу еджакIуэ цIыкIухэм ящIа сурэтхэм я гъэлъэгъуэныгъэм. Дэтхэнэ IэдакъэщIэкIми ягури я псэри хыхьэу зэрелэжьар плъагъурт.
КъыкIэлъыкIуэу ахэр ирагъэблэгъащ адыгэбзэмрэ литературэмкIэ егъэджакIуэ Мэшыкъуэ Любэ игъэхьэзыра «БжыгъэцIэм и хэщIапIэм» фIэщыгъэр зиIэ дерсым. Махуэм егугъуу зэрызыхуагъэхьэзырар нэрылъагъут: хъыджэбз цIыкIухэр къэгъагъэ щыгъыныгъуэкIэ, щIалэ цIыкIухэр мэз псэущхьэхэм хуэдэу хуэпат. Дыкъэзыухъуреихь дунейм къыщыхъу-къыщы-щIэ куэдыр ныбжьыщIэхэм адыгэбзэкIэ къаIуэтэну къазэрытехьэлъэр я тIасхъапIэм щыщщ. Ар къэплъытэмэ, егъэджакIуэм къыхиха Iэмалыр къезэгъыу жыпIэ хъунущ — еджакIуэхэм «зи фащэ» ящыгъ къэкIыгъэхэмрэ псэущхьэхэмрэ адыгэбзэрэ урысыбзэкIэ я цIэхэр зэпалъытэжурэ абыхэм щыгъуазэ зыхуащIырт. Псалъэр зрагъащIэ къудейм къыщымынэу, абы и теплъэр сурэткIи щыгъыныгъуэкIи ягъэщыпкъэжу апхуэдэт. ЗрагъэщIа псалъэхэмрэ фIэщыгъэхэмрэ я бжыгъэм трикъузэурэ, егъэджакIуэм сабийхэр бжыгъэцIэм и лъахэм иришащ. Iэпэдэгъэлэл хъу псалъэ лъэпкъыгъуэхэм ящыщ бжыгъэцIэми гулъытэ хэха щигъуэтащ мы дерсым. БжыгъэцIэ лIэужьыгъуэхэр еджакIуэхэм гукъинэж ящыхъун папщIэ адыгэбзэкIэ есэпи яригъэщIащ, бжыгъэ зэмылIэужьыгъуэхэр къызыхэщ лэжьыгъэхэри яригъэгъэзэщIащ. ЕгъэджакIуэм лъэкIащ сабийм и гулъытэр зришэлIэн, псалъэмакъ екIуэкIым жану хигъэлэжьыхьын. Зыгъэпсэхугъуэ Iыхьэр егъэджакIуэм зэрыригъэкIуэкIа щIыкIэри гъэщIэгъуэн дыдэ ящыхъуат. Классым щIэсхэр гупитIу гуэшати, бжыгъэцIэ лъэпкъыгъуэхэр къызыхэщ уэрэд жыIэнкIэ зэпеуащ. Шэч хэлъкъым бжыгъэцIэхэр яригъэщIэн щхьэкIэ егъэджакIуэм къигъэсэбэпа Iэмалхэр сабийхэм я гум зэрыдыхьам, езыхэми яфIэфIу къазэрыдэлэжьам.
Ещанэу утыку кърахьар Джэдгъэф Борис и ныбжьыр илъэс 80 зэрырикъум ехьэлIауэ ягъэхьэзыра литературэ-макъамэ композицэрат. Ар игъэхьэзырат адыгэбзэмрэ литературэмкIэ егъэджакIуэ Къэжэр Мадинэ.
Джэдгъэф Борис къыщалъхуари къыщыхъуари мы къуажэращ, щеджари мы курыт еджапIэращ. Анэр лъытэн, анэдэлъхубзэм, Хэкум къащхьэщыжын, Iэтын зэрыхуейм хуэзыгъасэ-хуэзыущийуэ ди нобэм къэса Борис и гъащIэм, и творчествэм гум къинэу, купщIэ хэлъу щыгъуазэ ящIащ къызэхуэсахэр. Адыгэ фащэр зыщыгъ сабийхэм я нэгури я щытыкIэри гукIэ къызэджэ усэм дежьурт. ЕгъэджакIуэм сабийхэм усэр яригъэщIа къудейкъым, атIэ езыхэм къыдалъхуа, я къуажэ къыдэкIа цIыху цIэрыIуэм и щапхъэр лъагъуэ яхуищIащ. Езы еджакIуэхэми фIым хуэпэбгъэныр, дахэм хущIэкъуныр гуращэ яхуэщIынри егъэджакIуэм къехъулIауэ жыпIэ хъунущ. Къэжэ-рым пшыхьыр щызэхуищIыжым къыхигъэщащ усакIуэшхуэм и щIыхькIэ мы еджапIэм литературэрэ пшыналъэу зэхэт проект къызэрыхилъхьэр. Абы ипкъ иткIэ еджакIуэхэм Iэмал тяIэнущ тха-кIуэм IущIэу абы и гъащIэм, и лэжьыгъэм ехьэлIа къэхутэныгъэхэр ирагъэкIуэкIыну, усэ пшыхьхэр, конференцхэр зэхашэну. ЕджакIуэхэм ягъэлъэгъуа сыхьэтри абы щыщщ.
Махуэ псом ялъэгъуахэр телъыджэ зыщыхъуа хьэщIэхэр, егъэджакIуэхэми еджакIуэхэми псалъэ дахэхэмкIэ зыхуагъазэри, ягу нэхъ дыхьа сабийхэм тыгъэ цIыкIухэмкIэ яхуэупсащ.
ХЬЭРЭДУРЭ Аллэ.
