Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм щыщу КъБР-м и закъуэщ Берлин щекIуэкI «ЩхъуантIагъэм и тхьэмахуэ» выставкэм хэтыр
Урысей Федерацэм и лIыкIуэхэм яхэту Къэбэрдей-Балъкъэрым и мэкъумэшгъэкIхэри ерыскъыпхъэ къыщIэзыгъэкIхэри щыIэщ «ЩхъуантIагъэм и тхьэмахуэ-2013» выставкэу Берлин щекIуэкIым. Урысейр иджы епщыкIущанэрэ Германием макIуэ, КъБР-р етхуанэрэ ирагъэблагъэ. Апхуэдэуи къыхэгъэщыпхъэщ Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ щIыналъэм щыщу зи продукцэ мыхьэнэшхуэ зиIэ дунейпсо зэхуэсышхуэм щызыгъэлъагъуэр Къэбэрдей-Балъкъэрым и закъуэу зэрыщытри.
Берлин щекIуэкI «ЩхъуантIагъэм и тхьэмахуэм» щызэIущIащ Къанокъуэ Арсенрэ Лодиджиани Пьер-Паолэрэ. Гъэлъэгъуэныгъэр щекIуэкI зэманым къриубыдэу, КъБР-м и Iэтащхьэр епсэлъащ Италием щыщ инвесторхэм. А зэIущIэм кърикIуахэм и гугъу щащIым, лъэныкъуитIми къыхагъэщащ зэпсэлъэныгъэхэр сэбэп зыпылъу икIи купщIафIэу зэрыщытар.
«Дэ проект гъэщIэгъуэн куэдым дыхэплъащ. Мэкъумэш IэнатIэм и гугъу пщIымэ, ахэр хадэхэкIхэр щагъэкIын хуабэщ, абыхэмрэ пхъэщхьэмыщхьэхэмрэ щелэжьын завод зэмылIэужьыгъуэхэр ухуэным ехьэлIащ. Щхьэхуэу дыкъытеувыIащ балий Iэрысэхэр, мэракIуэхэр, мамкъутхэр щIы зэIухам щыгъэкIыным», — жиIащ КъБР-м и Iэтащхьэм журналистхэм интервью щаритым. Апхуэдэуи абы къыхигъэщащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIыуэпс-климат щытыкIэм щIыпIэм пхъэщхьэмыщхьэ, мэракIуэхэкI зэмылIэужьыгъуэхэр щыбгъэкIыну IэмалыфI къызэритыр. Республикэ унафэщIым мэкъумэш хозяйствэмкIэ министерствэм къалэн щищIащ я IэнатIэм къыхыхьа IэмалыщIэхэр, итальянцхэм ягурыIуауэ къыхурагъашэ оборудованэщIэхэр я лэжьыгъэм къыщагъэсэбэпыну. Зэпсэлъэныгъэм апхуэдэуи хэхауэ къыщытеувыIащ Къэбэрдей-Балъкъэрым щыщ IэщIагъэлIхэр Италием щегъэджэным. «ЦIыхубэ хозяйствэм и иужьрей ехъулIэныгъэхэр ди IэщIагъэлIхэм къагъэсэбэпыфын щхьэкIэ, программэ зыубгъуа, Iуэхум ухуэзыгъасэ Iэмал зэмылIэужьыгъуэхэр зэхэлъхьэн хуейщ», — къыхигъэщащ Къанокъуэ Арсен.
Италие Республикэм щIыхь зиIэ и генеральнэ консулу Ипщэ, Кавказ Ищхъэрэ федеральнэ округхэм щыIэ зиусхьэн Лодиджиани Пьерпаолэ жиIащ «Италиемрэ Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ я зэпыщIэныгъэхэр, шэч хэмылъу, фIы дыдэу къэплъытэ зэрыхъунур». Абы къыхигъэщащ КъБР-м къыдэлэжьэныр илъэси 7 — 8 и пэкIэ зэтраухуауэ зэрыщытар. «КъБР-р дэркIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ лэжьэгъущ, — къыхигъэщащ консулым, — сыт щхьэкIэ жыпIэмэ, апхуэдэу зи псалъэм тебгъуэтэж куэд урихьэлIэнукъым».
Фигу къэдгъэкIыжынщ ди къэралым куэд щIауэ оборудованэ Италием къызэрыщищэхур. «Къэбэрдей-Балъкъэрым дызэрыпыщIар къапщтэмэ, итальянцхэм республикэм Iэмэпсымэхэр иращэ къудейкъым, атIэ инвестицэхэри а щIыпIэм халъхьэ. Дэ щыгъын, унэлъащIэ хуэдэхэр тхуэщэнущ, ауэ езы итальянцхэр кIуэрэ щIыпIэм щылажьэу къыщыхъур зэзэмызэххэщ. Зэрыфлъагъущи, КъБР-м ар къехъулIащ» — къыхигъэщащ консулым.
Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм хыхьэ Прохладнэ къалэм мыгувэу къыщызэIуахынущ зэгъусэу зэлэжьа зы IуэхущIапIэ — чырбыш щащI завод. Ар хьэзыр хъуащ, уеблэмэ консул Лодиджиани Пьер-паолэ абы щыIэну хунэсащ. Заводым щIэтыр Италием щащIа Iэмэпсымэщ. Пэш псоми я унащхьэхэм камерэхэр хэтщи, итальянцхэм Iэмал яIэщ лэжьыгъэр зэрекIуэкIым къыкIэлъыплъыну. «Ар зэрыкIэлъыплъ, лэжьыгъэм и пIалъэ зэрырагъащIэ Iэмал хуэдэу щыту аращ, — жиIащ КъБР-м и Iэтащхьэ Къанокъуэ Арсен. — Ди зэдэлэжьэныгъэр мэкъумэш IэнатIэм къыщыщIэддзауэ щытащ, абы туризмэмкIэ пытщэнущ, адэкIи узыншагъэмрэ егъэджэныгъэмрэ пыщIа проектхэр зэхэлъхьэнми уегупсыс хъуну си гугъэщ. Италием и университетымрэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и мэкъумэш университетымрэ я егъэджакIуэхэмрэ студентхэмкIэ зэхъуажэу зэтеублэнми мыхьэнэшхуэ иIэу къызолъытэ».
Консулым къыхигъэщащ УФ-м и министр Федоров Николай КъБР-м щыщыIам республикэм и мэкъумэш IэнатIэм зэрызиужь щIыкIэр игу зэрырихьам зэрыщыгъуазэр, апхуэдэуи Италием и лIыкIуэри, Кавказым щыщыIам Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэр бысыму къыхэзыхауэ щытари, абы арэзы зэрыдэхъур.
Гу зылъытапхъэ:
Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ Италиемрэ я хьэрычэтыщIэхэм я зэдэлэжьэныгъэр жыжьэ къыщожьэ. Италием и лIыкIуэу Урысей Федерацэм щыIэ Ланди Антонио я пашэу а къэралым щыщ жылагъуэ лэжьакIуэхэмрэ хьэрычэтыщIэхэмрэ 2012 гъэм и бадзэуэгъуэм Налшык къыщыкIуам зытепсэлъыхьар республикэм и IэнатIэ зэмылIэужьыгъуэхэм технологие и лъэныкъуэкIэ зегъэужьыным и закъуэкъым. Апхуэдэуи и гугъу ящIауэ щытащ иджырей мэкъумэш технологиехэр хэпщэным хуэунэтIа лэжьыгъэхэр щебгъэкIуэкI хъун щIыпIэу КъБР-р къэлъытэным икIи абыкIэ ар Кавказ Ищхъэрэм и адрей щIыналъэхэм щапхъэ яхуэхъуфыным. КъБР-м нэгъуэщI къэралхэм ядищI сатум Италием 2011 гъэм япэ увыпIэр щиубыдащ, илъэс куэд хъуауэ республикэр зыдэлажьэхэу Германиемрэ Украинэмрэ ящхьэпрыкIри. КъБР-мрэ Италиемрэ нэхъыщхьэу щызэдэлажьэр технологиещIэм тету хадэхэкIхэр, пхъэщхьэмыщхьэмрэ мэракIуэхэкIхэмрэ щагъэкI мэкъумэш комплексхэр ухуэнырщ.
ПсынщIэу зызыужь жыгхэм хуэдэхэр КъБР-м щыгъэкIыныр илъэс гъунэгъухэм мэкъумэш IэнатIэм зэрызиужьыну унэтIыныгъэхэм ящыщщ. 2008 гъэм къыщыщIэдзауэ республикэм апхуэдэ жыгхэр гектар миным щIигъум щыхасащ, 2020 гъэм нэсыху абыхэм щIыуэ яубыдыр хуэдипщIкIэ нэхъыбэ ящIыну я мурадщ. Апхуэдэуи хуэдипщIкIэ нэхъыбэ хъунущ хадэхэкI, пхъэщхьэмыщхьэ хъумапIэхэр, дунейпсо мардэхэм къитIасэу яухуэнухэр.
Къэбэрдей-Балъкъэрым къыщащтащ КъБР-м мэкъумэш-промышленнэ комплексым зыщегъэужьынымрэ къэралым абы хухих дэIэпыкъуныгъэм хэгъэхъуэнымрэ хуэунэтIа концепцэ. Абы ипкъ иткIэ, мэкъумэш-фермер хозяйствэхэм ядэIэпыкъуащ, дяпэкIи абыхэм зыщIагъэкъуэнущ. Абы щхьэкIэ къагъэсэбэпащ мэкъумэш-промышленнэ комплексым зыщIэгъэкъуэным хуэунэтIауэ банкхэм щIыхуэ зэрат Iэмалхэри. Абы мэкъумэш IэнатIэм къришэлIащ фермерыщIэхэр икIи продукцэу къалэжьым зэрыхэхъуам и мызакъуэу, ерыскъыпхъэ промышленностым къыщIигъэкIхэри нэхъыбэ хъуащ (иужьрейм и хэхъуэр 2011 гъэм процент 50-м нэсащ).
ЩОКЪАРЭ Залинэ,
КъБР-м и Iэтащхьэмрэ Правительствэмрэ я пресс-IуэхущIапIэм и унафэщI, КъБР-м и Iэтащхьэм и пресс-секретарь.
