Си адэр сцIыхуу щытакъым
Зеикъуэ къуажэшхуэм дэсу къыщIэкIынкъым зауэм ижь зыщIимыхуарэ имыгъэгуIарэ. МащIэ анэ фызабэу къэна, мащIэ сабий зеиншэ хъуа, быныншэхэр дапхуэдиз?! Зауэ угъурсызым и зэран куэд къыдэкIащ.
Си адэ Жэмыхъуэ БетIал зауэм щыдашам, сэ сыцIыкIут. СщIэжыркъым адэр зищIысыр. Ар зиIэм сехъуапсэурэ, жьы сыхъуащ. Си адэр зауэм щыдашым, сабииплI дыкъыхуэнат си анэ КIунэ. Анэр сыткIи гугъу ехьащ. Адэ къащхьэщымыту сабииплI упIыну, зыхуей хуэбгъэзэну зауэ зэманым егъэлеяуэ гугъут. Си адэр зэрыхэкIуэдам и щыхьэту щимэу зэкIуэцIылъ тхылъымпIэ кIапэр къытIэрыхьа нэужь, анэм къыгурыIуащ зыщыгугъын зэримыIэжыр. КъыттегужьеикIауэ, къыттеубгъуауэ къытщхьэщытащ.
Зауэр иуха нэужь, колхозыр зэфIэзыгъэувэжыну япэу иужь ихьахэм ящыщщ си анэр. Жэщ-махуэ ямыIэу лажьэхэрт. Зы жэмыжь диIэти, пхъэIэщэм щIащIэри, иривэурэ ягъэлIауэ щытащ. Си анэм и закъуэкъым гугъу ехьар. Зи щхьэгъусэ зауэм хэкIуэдахэр куэд хъурт. Нартыху къыдэчыжыгъуэм я хъыдан вакъэхэм псыр къижу губгъуэм итт. Ауэ щыхъукIи, зы нартыху кIэчан къащтауэ къаубыдмэ, ягъэтIысынут. ГъэпщкIуауэ гуфIакIэкIэ къахь нартыху кIэчан зы-тIур гухъу цIыкIукIэ зэтраудырти, хьэнтхъупс ягъавэрт.
Бригадиру зы лIы гущIэгъуншэ гуэр ягъэуват колхозым. Зауэ зэманым къуэгъэнапIэм къуэсахэм ящыщти, абы гуауэр зыхищIатэкъым. ПыIэр къэхь жепIамэ, щхьэр къихьыну хьэзырт. Фызабэ тхьэмыщкIэ къомыр зэхэзехуэн ищIырт, яхуэмыфащэ ярипэсырт. Хуабжьу гугъу ехьу псэуа пэтми, иужьми гулъытэ гуэри ягъуэтыжакъым зи щхьэгъусэ зауэм хэкIуэдахэм.
Си гукъеуэщ си анэ тхьэмыщкIэм пенсэ тэмэм нэхъ мыхъуми кърамыту дунейм зэрехыжар. Пщащищрэ зы щIалэрэ дыхъурти, зы хъыджэбз цIыкIур нэмыцэхэм ди хадэм кърадза лагъымым иукIауэ щытащ. Ар анэм дежкIэ удынышхуэт. Си дэлъхур ди анэм дэIэпыкъун щхьэкIэ колхозым хыхьащ. Нэхъ къыдэкIуэтея нэужь фермэм кIуащ. Абы фIыуэ хэзэгъати, лэжьапщIэ хъарзыни къратырт. Си дэлъхум шы фIыуэ илъагъурт. Шы емылыджхэр игъасэрт. Апхуэдэу, игъэсэну унэм къиша зыш къеуэри, къиукIауэ щытащ. Ар си анэм дежкIэ етIуанэ бын гуIэгъуэшхуэт.
«Гугъуехь псори щIэсшэча си зы щIалэр», — жиIэурэ си анэр дунейм ехыжыху игъеящ и къуэ закъуэр. Апхуэдиз гузэвэгъуэ зыгъэва анэхэм пщIэи гулъыти яхуэфащэт. АрщхьэкIэ зыми ягу къащIэгъужакъым.
Илъэсищ-плIы хъуауэ зэхыдох, зи адэ зауэм хэкIуэдахэм гулъытэ гуэр лъагъэсыну жаIэу. Зыгуэр щымыIэу кърахьэжьа хъункъым а хъыбарыр, ауэ щхьэ забзыщIыжауэ пIэрэ? Дэфтэр гуэрхэр зэрагъэпэщын хуейуэ къыжраIэурэ цIыхухэм кърагъэжыхьащ, иужьым забзыщIыжащ. Дэ властым и гулъытэ тхуэфащэщ, ауэ ар къызэрытлъымысыр дигу къоуэ. Хэкум и хъумакIуэ, ТекIуэныгъэм я махуэ лъапIэхэр къэблэгъэху, зэпымыууэ зыгуэр дыпоплъэ зи адэ хэкIуэдахэр. Псэууэ къэкIуэжахэм гулъытэ гуэр зэрагъуэтыр хъарзынэщ — зауэр зи нэгу щIэкIахэм нэхъыби яхуэфащэт. Ауэ абы хэкIуэдахэм къащIэна бынхэри къэзыгъэзэжахэм къакIэрыбгъэху хъунукъым.
Джэдгъэф Тамарэ.
Зеикъуэ къуажэ.
