Зи чэзу къыдэкIыгъуэхэм
«Iуащхьэмахуэ»
Журналым нэгъабэ и иужьрей, еханэ къыдэкIыгъуэр, къызэIуех ИлъэсыщIэм теухуа «Къеблагъэ, ИлъэсыщIэ!» IыхьэмкIэ. 2013 гъэм яхузэфIэкIахэмрэ дяпэкIэ я мурадхэмрэ я гугъу ящIу, мыбдежым къыщопсалъэ щэнхабзэм, гъуазджэм, щIэныгъэм я лэжьакIуэ зыбжанэ. Абыхэм ящыщщ КъБР-м цIыхубэ хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэмкIэ, жылагъуэ, дин зэгухьэныгъэхэмкIэ и министрым и къалэнхэр зыгъэзащIэ Къумахуэ Мухьэдин, Къэбэрдей-Балъкъэрым и цIыхубэ тхакIуэ Къэрмокъуэ Мухьэмэд, усакIуэ, драматург, «Горянка» газетым и редактор нэхъыщхьэ Къаныкъуэ Заринэ, Адыгэбзэ Хасэм и хасащхьэм хэт, адыгэбзэр егъэджынымкIэ методист икIи егъэджакIуэ ХьэцIыкIу Раисэ, шыкIэпшынауэ, адыгэ макъамэ Iэмэпсымэхэр щIынымкIэ IэщIагъэлI Иуаз Зубер. А Iыхьэм хэту адэкIэ къыкIэлъокIуэ «Бэдрэжуз» адыгэ хъыбарыр. АдэкIэ итщ ИлъэсыщIэм, щIымахуэм теухуауэ Уэрэзей Афлик, Тхьэгъэзит Зубер, Ацкъан Руслан, Бицу Анатолэ сымэ ятха усэхэр.
«ЖьантIэ» Iыхьэм хэту КIыщокъуэ Алим къызэралъхурэ илъэси 100 щрикъум ирихьэлIэу традзащ КIыщокъуэ тхакIуэ щэджащэм и IэдакъэщIэкIхэм ящыщу «ГущIэгъу», «ХьэщIэ лъапIэ», «Аргъуей», «Лыгъэ», «ВитI», «Кхъэлэгъунэ» хъыбархэр.
XIX лIэщIыгъуэм и кIэхэм — XX лIэщIыгъуэм и пэщIэдзэхэм псэуа жылагъуэ-политикэ лэжьакIуэшхуэхэм ящыщщ Тамбий Пагуэ. Ар къызэралъхурэ илъэси 140-рэ щрикъум ирихьэлIэу, «Адыгэ узэщIакIуэхэр» Iыхьэм хэту, журналым тридзащ еджагъэшхуэ Хьэщхъуэжь Раисэ и IэдакъэщIэкI «Тамбий Пагуэ» тхыгъэр. А Iыхьэ дыдэм хэту къытрадзащ къызэралъхурэ илъэси 135-рэ ирикъу Дым Iэдэм теухуауэ Iэщнокъуэ Фозэ итха лэжьыгъэри.
Къызэралъхурэ илъэси 130-рэ ирикъуа цагъуэ Нурий лъэпкъым и цIыху нэхъыфIхэм ящыщу, адыгэр щIэныгъэм хэшэным хуэлажьэу псэуащ.
Адыгэ тхыбзэм, щIэныгъэм, литературэм я лъабжьэр зыгъэтIылъахэм ящыщт къызэралъхурэ илъэси 125-рэ ирикъуа Борыкъуей ТIутIи. Ар егъэджакIуэт, щIэныгъэлIт, усакIуэт.
Цагъуэмрэ Борыкъуеймрэ ятеухуа тхыгъэхэр журналым тридзащ филологие щIэныгъэхэм я доктор ХьэкIуащэ Андрей игъэхьэзырауэ.
Журналым и «Прозэ» Iыхьэм фыкъыщеджэнщ КIэбышэ Лилэ итха «КъэнэкIафIэ» рассказым. Мы Iыхьэ дыдэм хэтщ «Къамыгупсыса хъыбар» жиIэу Бэлэтокъуэ Светэ итха «ЗэныбжьэгъуитI» тхыгъэри.
«Адыгэ хэхэс литературэ» Iыхьэм итщ Хьэтыкъуэ Умар и IэдакъэщIэкI новеллэхэу «Зейтунрэ щIакхъуэ фIыцIэрэ», «Iулъхьэ», «Аргъуей», «Шы» жыхуиIэхэр.
«Тхыдэ» Iыхьэм традзащ Къэрмокъуэ Хьэмид итха «ЛIэщIыгъуэхэм я лъэужь» лэжьыгъэр.
«Культурэ» Iыхьэм фыкъыщеджэнщ уэрэд цIэрыIуэхэр, рассказхэр, усэхэр зытха усакIуэ Джэдгъэф Борис теухуауэ филологие щIэныгъэхэм я доктор ХьэкIуащэ Андрей и Iэдакъэ къыщIэкIа «Псэм и пшыналъэхэр» псалъащхьэр зиIэм, апхуэдэуи зи ныбжьыр илъэс 75-рэ ирикъу, КъБАССР-м и цIыхубэ артист, уэрэджыIакIуэ Жылокъуэ Мухьэмэдин теухуауэ филологие щIэныгъэхэм я кандидат Хьэвжокъуэ Людмилэ игъэхьэзыра «ЛъэужьыфIэ» тхыгъэм.
Мы Iыхьэ дыдэм итщ журналым и лэжьакIуэ НафIэдз Мухьэмэд зи ныбжьыр илъэс 65-рэ ирикъуа, Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и артист пажэхэм ящыщ, Урысей Федерацэмрэ Къэбэрдей-Балъкъэрымрэ щIыхь зиIэ я артист Балъкъыз Валерэ зэреупщIахэм къарита жэуапхэр щитхыжа «Зи ролхэр гукъинэж» тхыгъэр.
Мыбдежым фыкъыщеджэнщ ЩоджэнцIыкIу Алий и цIэр зезыхьэ Къэбэрдей къэрал драмэ театрым и артисткэ пажэ Балъкъэр Тамарэ и IуэхущIафэхэм ятеухуауэ Тембот Санитэ игъэхьэзыра «Театрыр зи дуней» тхыгъэм, Кавказ Ищхъэрэм гъуазджэхэмкIэ и институтым и лэжьакIуэхэм артисткэм теухуауэ жаIа псалъэ гуапэхэм.
Филологие щIэныгъэхэм я кандидат Къэжэр Хьэмид «КъызыхэкIа лъэпкъым хуэфащэу» зыфIища тхыгъэр зытеухуар Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым и егъэджакIуэ, филологие щIэныгъэхэм я доктор, профессор, урысей вузхэм щылажьэ американистхэм я ассоциацэми Америкэм и искусствэр зыджхэм я обществэми хэт, Сорос Джордж и цIэкIэ щыIэ саугъэтым и лауреат ЩоджэнцIыкIу Нинэщ.
«Анэдэлъхубзэ» Iыхьэм итщ адыгэбзэр хъумэным, егъэфIэкIуэным теухуа и гупсысэхэр Уэрэзей Афлик къыщиIуэта, «Ди бзэкIэ дывгъэгупсысэ» зыфIища тхыгъэр.
«IуэрыIуатэ» Iыхьэм традзащ нарт Батрэз и хъыбархэм щыщ зыбжанэ.
«Фэ фыщыгъуазэ?» Iыхьэм итщ Хьэкъун Барэсбий зэхуихьэсыжа адыгэ къэкIыгъэцIэхэм ящыщ зыбжанэ.
КъыдэкIыгъуэм тетщ Мыз Ахьмэд игъэхьэзыра псалъэзэблэдзри.
«Нур»
Сабий журналым нэгъабэ и иужьрей 12-нэ къыдэкIыгъуэр къызэIуех ИлъэсыщIэм теухуа напэкIуэцIымкIэ. ТхакIуэ, щIэныгъэлI Нало Заур къызэралъхурэ илъэс 85-рэ ирикъуащ. Налом къыщIэнащ сабийхэм яхуэгъэза тхыгъэ купщIафIэхэр. Мы къыдэкIыгъуэм традзащ Налом цIыкIухэм яхуитха усэхэм ящыщ зыбжанэ.
КъыкIэлъыкIуэ напэкIуэцIым ит «ЩIэблэ» Iыхьэм къыщывгъуэтынщ нэхъыфIу еджэ, адыгэбзэм, хабзэм дихьэх ныбжьыщIэ цIыкIухэм я сурэтхэр.
АдэкIэ журналым тридзащ кIахэ адыгэхэм я «Пхъэдакъэжь» таурыхъыр, Къэрмокъуэ Хьэмид игъэхьэзырауэ.
Урысейм щапхъэу, ди республикэм фIым я фIыжу къыщалъытэ «Нал цIыкIу» сабий къэфакIуэ гупыр илъэс 25-рэ ирикъуащ. Ансамблым теухуауэ ТекIужь Заретэ итха тхыгъэмрэ къэфакIуэ гупым траха сурэтхэмрэ итщ журналым.
КъыкIэлъыкIуэу итщ адыгэ усакIуэшхуэ ЩоджэнцIыкIу Алий и музейм щытраха сурэтхэр, ЩоджэнцIыкIум и пхъурылъху ХьэкIуащэ Мадинэ «Си адэшхуэм и фэеплъу» жиIэу итха усэр.
Журналым фыкъыщеджэнщ Щоджэн Леонид цIыкIухэм папщIэ итха усэхэм, псынщIэрыпсалъэхэм, псалъэжьхэм.
«СурэтыщI ныбжьыщIэхэр» Iыхьэм традзащ еджакIуэ цIыкIухэм ящIа сурэтхэр.
«Дэ къытхуатх» Iыхьэм итщ Къардэн зэкъуэшхэм я цIэр зэрихьэу Аушыджэр дэт курыт еджапIэм щIэсхэр илъэс ещанэ хъуауэ «ШколакIуэхэм я президент зэхьэзэхуэм» зэрыхэтым, абы къыщахьа ехъулIэныгъэхэм тепсэлъыхьу Жыласэ Заур игъэхьэзыра «Аушыджэр еджакIуэхэр» тхыгъэ кIэщIыр.
Таз ФатIимэ итха «Марат нэхъыфIхэм хабжэ» жыхуиIэр теухуащ Габулов зэкъуэшхэм я топджэгу гупыр илъэс 20 щрикъум ирихьэлIэу къызэрагъэпэща зэхьэзэхуэу Урысейм и щIыналъэ 14-м щекIуэкIам, зи ныбжьыр илъэси 9-м фIэмыкI цIыкIухэу 2000-м щIигъу зыхэтам, топджэгу нэхъыфI дыдэхэм щыхабжа ЛIыхъугу Марат.
АдэкIэ «Хэт нэхъ дахэу илэн?» жари къытрадзащ цIыкIухэм езыхэм ялэжыну сурэт.
«КъэщIэрей и Iыхьэм» фыкъыщеджэнщ псалъэ шэрыуэхэм.
Мы къыдэкIыгъуэм «Нурым» и гъуджэм къощ Бахъсэн къалэ щыщ Гъубж Даринэ.
Абзуан Пщымахуэ.
