Гукъыдэжрэ дэрэжэгъуэкIэ гъэнщIа махуэшхуэ
Профсоюзхэм я дунейпсо конфедерацэм и къыхуеджэныгъэкIэ Гъатхэмрэ Лэжьыгъэмрэ я махуэшхуэр мы гъэм къэрали 140-м щагъэлъэпIащ. Зэкъуэтыныгъэм, мамырыгъэм, зэакъылэгъуныгъэм, зэIузэпэщыгъэм, зыужьыныгъэм хуэзыущий Iуэхугъуэхэр Урысей Федерацэми щекIуэкIащ. Гъатхэмрэ Лэжьыгъэмрэ я махуэшхуэр щагъэлъэпIащ Къэбэрдей-Балъкъэрым и къалэхэмрэ куейхэмрэ.
Гъатхэм и щIэрэщIэгъуэ дахэм, а махуэ щIэщыгъуэм гум, псэм зригъэIэтырт, гушхуэныгъэ къыпхилъхьэрт! Пщэдджыжь дыгъэпсым зиубгъурт, Гъатхэм, лэжьакIуэхэм я зэкъуэтыныгъэм и дунейпсо махуэшхуэр зыгъэлъэпIэну къызэхуэсахэр гукъыдэжымрэ дэрэжэгъуэмрэ зэщIиIэтэрт. Накъыгъэм и 1-р, Гъатхэмрэ Лэжьыгъэмрэ я махуэ лъапIэр, дэ къыддокIуэкI пщIэ хуэтщIу, насыпрэ фIыгъуэкIэ дыщыгугъыу. Сыт хуэдэ зэхъуэкIыныгъэхэр екIуэкIми, ар фIыуэ ялъагъу махуэшхуэу къонэж.
Мы гъэм, гуфIэгъуэм хэтыну, Налшык и уэрам нэхъыщхьэм ирикIуэну гукъыдэж зыщIахэр мини 6-м щIигъурт. Хабзэ зэрыхъуауэ, Къэбэрдейр и фIэфIыныгъэкIэ Урысейм зэрыхыхьэрэ илъэс 400 щрикъум и цIэкIэ щыIэ утым деж пщэдджыжьым щызэхуэсат махуэ щIэращIэм и зэхэублакIуэхэр, интеллигенцэр, къэрал IуэхущIапIэхэм, парт, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм я лIыкIуэхэр, хьэрычэтыщIэхэр, ветеранхэр, а псоми я гукъыдэжыр къэзыIэт щIалэгъуалэр.
Сыхьэти 10-м махуэшхуэ Iуэхугъуэм щIидзащ. ГуфIэгъуэм кърихьэлIа псоми я гурыгъу-гурыщIэр къызэрыщ, къэкIуэнум фIыкIэ зэрыщыгугъыр къызыхэщ плакатхэр щIалэгъуалэм яIыгът, лъэпкъ фащэхэмкIэ хуэпа, макъамэ дахэр зыгъэIу гъуазджэм и лIыкIуэхэм гукъыдэжыр нэхъри къаIэтырт. Удз гъэгъа щхъуэкIэплъыкIэхэмрэ шар гъэпща зэмыфэгъухэмрэ гъатхэ пщэдджыжь щIэращIэм нэхъри махуэшхуэ теплъэ иратырт. Гукъыдэжыр къэзыIэт, зэманым жьы дэмыхъу маршхэм еуэ духовой оркестрым игъэIу макъамэм щIэту, КъБР-м и Парламентым и Тхьэмадэ Чеченов Ануар, депутатхэр, Амщокъуэ ФатIимэт зи унафэщI республикэм и профсоюзхэм, «Урысей зэкъуэт» политпартым и щIыналъэ къудамэм я лIыкIуэхэр я пашэу махуэшхуэм хэтхэр Лениным и проспектым ирикIуащ.
ЗэгурыIуэныгъэм и утым деж гуфIэгъуэм хэтхэм гъусэ къащыхуэхъуащ КъБР-м и Правительствэм и УнафэщI Хьэсанэ Руслан, министрхэр, къулыкъущIэхэр.
Абхъазым и утым псори щызэхыхьэри гуфIэгъуэ пэкIум щIидзащ. Япэу псалъэ иратащ КъБР-м и Парламентым и УнафэщI Чеченов Ануар.
— Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и Iэтащхьэ Къанокъуэ Арсен, республикэм и Парламентымрэ Правительствэмрэ, сэ къызбгъэдэкIыу, нобэрей зэхыхьэм кърихьэлIахэм фи цIэкIэ, зэрыщыту республикэм и цIыхухэм Гъатхэмрэ Лэжьыгъэмрэ я махуэшхуэмкIэ сынывохъуэхъу, — захуигъэзащ абы махуэшхуэ пэкIум кърихьэлIахэм. — Сыт щыгъуи хуэдэу, нобэрей май махуэшхуэр къыдогъэблагъэ къэкIуэнум фIыкIэ дыщыгугъыу. Абы и лъэныкъуэкIэ лъабжьэфIхэр ди мащIэкъым. Иужьрей илъэсхэм экономикэм зегъэужьыным, цIыхухэм я псэукIэр егъэфIэкIуэнымкIэ къытпэщыт къалэнхэр ехъулIэныгъэхэр иIэу зэфIыдох. Апхуэдэщ къызэднэкIа 2012 гъэри. Къапщтэмэ, илъэс кIуам республикэм и хэхъуэр сом мелард 94,2-рэ хъуащ, ар 2011 гъэм елъытауэ проценти 5-кIэ нэхъыбэщ, промышленнэ производствэр проценти 118,6-м нэсащ. КуэдкIэ хэхъуащ ухуэныгъэм ехьэлIа лэжьыгъэм, кIуэ пэтми зеужь мэкъумэш хозяйствэм. 2011 гъэм лэжьапIэншэхэр процент 11-м нэблагъэу щытамэ, нэгъабэ ар проценти 8,9-м нэс ехащ. А псоми къыдэкIуэу къэдгъэлъэгъуэнщи, нэгъабэ республикэм щыпсэухэм я хэхъуэм зыхэпщIэу зиIэтащ. Къапщтэмэ, ику ит лэжьапщIэр сом мин 12-рэ сом 423-рэ хъуащ, 2011 гъэм елъытауэ ар процент 26-кIэ нэхъыбэщ. Экономикэм зиIэтыным, инвестицэу кърашалIэм хэгъэхъуэнымкIэ республикэм къалэн пыухыкIахэр зыхуегъэувыж. Нэхъыбэу зытрагъэщIэнухэм ящыщщ агропромышленнэ, курорт унэтIыныгъэхэр, хьэрычэт курытымрэ цIыкIумрэ зегъэужьыныр. Псом я щхьэжыр цIыхухэм я псэукIэр егъэфIэкIуэнырщ. Лэжьыгъэшхуэ йокIуэкI сыт хуэдэ унэтIыныгъэхэми зэманым къигъэув, фIы къызыпэкIуэну зэхъуэкIыныгъэщIэхэр хэлъхьэным, щэнхабзэм и IэнатIэ псоми зегъэужьыным. Урысейми хуэдэу, егъэджакIуэхэм, узыншагъэм и лэжьакIуэхэм я улахуэм зэрыхагъэхъуэным гулъытэ хуащI. Къэдгъэлъэгъуа гугъуехьхэр республикэм къыщызэнэкIыным я лъэныкъуэкIэ псом япэу властымрэ жылагъуэмрэ зэдэууэ япэкIэ зэрыкIуэтэным яужь итын хуейщ. КъыкIэлъыкIуэу ди лъахэм и зыужьыныгъэм дежкIэ нэхъыщхьэр мамырыгъэмрэ зэгурыIуэныгъэмрэ ди щIыналъэм щытепщэнырщ. Дызэкъуэтмэ, сыт хуэдэ гугъуехьри къызэдэнэкIыфынущ. Мамырыгъэ, узыншагъэ, фIыуэ тлъагъу, дызэрыгушхуэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и зыужьыныгъэмрэ зэIузэпэщыгъэмрэ хуэунэтIа ехъулIэныгъэщIэхэр фиIэну си гуа-пэщ.
Псалъэмакъым къыпищащ КъБР-м и Профсоюз организацэхэм я зэгухьэныгъэм и унафэщI Амщокъуэ ФатIимэт.
Профсоюзхэм я дежкIэ май махуэшхуэр — ар гуащIэрыпсэухэм я зэкъуэтыныгъэм и махуэщ. ЦIыху мелуан куэд зыхэт нобэрей Iуэхугъуэр зэрыщыту Урысейм, дунейм и къэрал куэдым щокIуэкI. Зэрыщыту къэралым и гуащIэрыпсэухэр нобэ къыдэкIащ я социально-лэжьыгъэ хуитыныгъэхэр, экономикэ и лъэныкъуэкIэ я сэбэп зыхэлъхэр хъумэныр къагъэуву: яхуэфащэ лэжьапщIэ, IэнатIэ тэмэм, лэжьыгъэ шынагъуэншэ, зэгухьэныгъэхэмрэ профсоюз щхьэхуитхэмкIэ цIыхубэм я хуитыныгъэхэм тетыным хущIэкъуу. КъБР-м и Профсоюз организацэхэм я зэгухьэныгъэм а Iуэхугъуэхэр деIыгъ. ИпэжыпIэкIэ, зыхуей хуэза лэжьыгъэ нэсыр иджырей социально-экономикэ зыужьыныгъэм и лъабжьэщ. Профсоюзхэм я дежкIэ мыхьэнэшхуэ иIэщ, гулъытэ хэха зыхуащIщ лэжьакIуэм и экономикэ хуитыныгъэр къызэзыгъэпэщ хуэфащэ улахуэ Iэрыхьэныр. АрщхьэкIэ, нобэ улахуэмрэ цIыхур псэун папщIэ Iэмал имыIэу зыхуеинумрэ зэлъэщIыхьэркъым, иджырей уасэхэм хуэкIуэркъым. Окладымрэ тариф ставкэмрэ, штатнэ расписанэм ипкъ иткIэ, цIыхур лэжьыгъэкIэ къызэзыгъэпэщым игъэув улахуэм и Iыхьэщ. Ар федеральнэу ягъэува улахуэ нэхъ мащIэм и кIэ кIуэнкIэ Iэмал иIэкъым. Сыт щыгъуи профсоюзхэр гуащIэрыпсэухэм, лэжьакIуэбэм и къыщхьэщыжакIуэщ. Дэ сыт щыгъуи дыхущIэкъунущ фи хуитыныгъэхэр хъумэным, фи сэбэп зыхэлъхэр пхыгъэкIыным, — жиIащ профсоюз Iэтащхьэм.
Махуэшхуэ зэхыхьэм кърихьэлIа щIалэгъуалэм, студентхэм я цIэкIэ къызэхуэсахэм захуигъэзащ, я Iуэхур зыгъэкIуатэ республикэм и унафэщIхэм фIыщIэ яхуищIащ, сыткIи я щапхъэ, нэхъыжьыфIхэм, ТекIуэныгъэм и махуэшхуэм пэплъэ, май махуэшхуэм теухуа гукъэкIыжыфIхэр къызыдекIуэкI Хэку зауэшхуэм и ветеранхэм ехъуэхъуащ КъБР-м и профсоюз организацэхэм я зэгухьэныгъэм и ЩIалэгъуалэ советым и унафэщI Лу Азэмэт.
Зауэм и ветераным и гукъэкIыж гъэщIэгъуэнхэр.
Налшык щагъэлъапIэ Май махуэшхуэр.
— Псори дыщыгъуазэщ зэрыщыту къэралми хуэдэу, ди лъахэм гъащIэр зэрыщефIакIуэм, политикэ, экономикэ, социальнэ зэхъуэкIыныгъэфIхэр зэрыщекIуэкIым, — жиIащ абы. — Гулъытэ хэха егъуэт щIалэгъуалэ политикэмрэ ар пхыгъэкIынымкIэ гугъуехьхэр къызэнэкIыным. Апхуэдэу щытми, IэщIагъэлI ныбжьыщIэхэм IэнатIэ ягъуэтыркъым, лэжьапIэншагъэм зэрыхэхъуэм къыхэкIыу, нэгъуэщI щIыналъэхэм куэд кIуэн хуей мэхъу. Жылагъуэмрэ властымрэ я къарур хузэщIагъэуIуапхъэщ къэралым и къэкIуэнур зэлъыта щIалэгъуалэм я гугъуехьхэр зэфIэхыным. Абыхэм я нэхъыбэм къагуроIуэ, зэхащIыкI яфI зыхэлъу хузэфIаххэр. Жылагъуэм и зы Iыхьэу щыт дэ щIалэгъуалэм къыдгуроIуэ республикэм лъэпкъ зэкъуэтыныгъэр, зэгурыIуэныгъэр, мамырыгъэр щыхъумэн зэрыхуейр икIи абы жыджэру дыхэтщ. Дэ диIэщ дызэрыгушхуэн, нэхъыщхьэращи, дызэлэжьын. Апхуэдэу щыщыткIэ, дызэкъуэту экономикэр къэдвгъэIэт, граждан жэуаплыныгъэр зыхэтщIэу, экстремизмэмрэ радикализмэмрэ дыпэщIэвгъэт, Къэбэрдей-Балъкъэрым жылагъуэ зэгурыIуэныгъэр щыдвгъэгъэбыдэ.
АдэкIэ пэкIум къыщеджащ социально-экономикэ хуитыныгъэхэр хъумэным, цIыхум хуэфащэ лэжьыгъэрэ улахуэрэ иIэным, пенсэ зэхъуэкIыныгъэхэм тещIыхьа, нэгъуэщI унэтIыныгъэхэр къыщыгъэлъэгъуа резолюцэм. Ар даIыгъащ кърихьэлIахэм.
АдэкIэ утыкур хуит хуащIащ Гъатхэмрэ Лэжьыгъэмрэ я махуэшхуэм зэхуишэсахэм я гукъыдэжыр къэзыIэта, я нэгу зезыгъэужьа Къэбэрдей-Балъкъэрым и артист цIэрыIуэхэм. Концертыр къызэIуахащ КъБР-м, ди къуэш, гъунэгъу республикэхэм я цIыхубэ артистхэу Нэхущ Чэримрэ Лосэн Тимуррэ, «Тэрч къэзакъхэр» уэрэдымрэ къафэмкIэ ансамблым. Iэгуауэ хуаIэтащ Урысей Федерацэм щIыхь зиIэ и артистхэу Батыр Мухьэдинрэ Ташло Алийрэ, Музыкэ театрым и солист Хуламханов Къайсын, КъБКъУ-м и «Кал-листо» къафэмкIэ театрым, «Нал цIыкIу» сабий ансамблым, нэгъуэщIхэми. Махуэшхуэ зэхыхьэр пщыхьэщхьэ хъуху екIуэкIащ.
Уэрдокъуэ Женя.
Сурэтхэр Мамий Руслан трихащ.
