ЗэфIагъэкIахэмрэ къапэщылъхэмрэ
КъБР-м Граждан жылагъуэ IуэхущIапIэхэм ядэлэжьэнымрэ лъэпкъ IуэхухэмкIэ и управленэм щIышылэм и 26-м зэIущIэ щекIуэкIащ.
Я IуэхущIапIэм 2016 гъэм зэфIигъэкIахэр къипщытэжри, дызэрыт илъэсым я мурад нэхъыщхьэхэр зыхуэдэм къытеувыIащ КъБР-м Граждан жылагъуэ IуэхущIапIэхэм ядэлэжьэнымрэ лъэпкъ IуэхухэмкIэ и управленэм и Iэтащхьэ КIурашын Анзор.
— УФ-м ЮстицэмкIэ и министерствэм Къэбэрдей-Балъкъэрым щиIэ управленэм зэрыщатхамкIэ, 2016 гъэм дыгъэгъазэм и 30-м ирихьэлIэу, республикэм жылагъуэ IуэхущIапIэу 907-рэ щыIэщ. БлэкIа илъэсым ди лэжьыгъэ нэхъыщхьэр зыхуэунэтIауэ щытар щIыналъэм и граждан жылагъуэ IуэхущIапIэхэм зедгъэужьынырщ. Отчёт лъэхъэнэм къриубыдэу абы ехьэлIауэ лэжьыгъэ куэд зэфIэдгъэкIащ. Республикэм щекIуэкI жылагъуэ-политикэ, щэнхабзэ-узэщIыныгъэ зэхыхьэхэм мыкоммерцэ IуэхущIапIэхэр (НКО) жыджэру хэтщ. НКО-м къызэригъэпэщ лэжьыгъэхэр мазэ къэс къыдопщытэ, зэфIагъэкIынухэр доубзыху. Къэбгъэлъагъуэмэ, 2016 гъэм апхуэдэ IуэхущIапIэхэм зэхыхьэ 250-рэ ядедгъэкIуэкIащ. Къыхэгъэщыпхъэщ языныкъуэ НКО-хэм я унафэщIхэр щыхахыж отчёт-хэхыныгъэ конференцхэр нэгъабэ зэрыщыIар. Мыкоммерцэ IуэхущIапIэхэм ягъэзащIэ «Нэхъыжьхэм дадэвгъэIэпыкъу!», «Анэхэм я махуэ» Iуэхухэм хиубыдэ, социальнэ мыхьэнэшхуэ зиIэ зэхыхьэхэр. Апхуэдэ лэжьыгъэхэр федеральнэ жылагъуэ зэгухьэныгъэхэми я гъусэу къызэрагъэпэщащ, — жиIащ КIурашын Анзор.
Къэпсалъэм къызэрилъытэмкIэ, мыкоммерцэ организацэхэм къэрал дэIэпыкъуныгъэхэр ягъуэтыныр куэдкIэ зэлъытар щIыпIэ самоуправленэм и органхэм зэрапыщIарщ. Абы и лъэныкъуэкIэ, республикэм и район, къалэ округ 13-м ящыщу 10-м къыщащтащ зи лэжьыгъэр социальнэ Iуэхухэм хуэунэтIа мыкоммерцэ IуэхущIапIэхэм зэрадэлэжьэну муниципальнэ программэхэр. Апхуэдэ программэхэр иджыри щIыналъищым щыIэкъым, Шэджэм районым и апхуэдэ программэм и пIалъэр нэгъабэ икIауэ къахутащ. Программэр щIыналъэ псоми къыщыщтэным теухуа лэжьыгъэм мы гъэми пащэну я мурадщ.
Управленэм и унафэщIыр тепсэлъыхьащ къэрал лъэпкъ политикэр гъэзэщIэнымрэ дин зэгухьэныгъэхэм ядэлэжьэнымрэ ятеухуа Iуэхухэр зэрырагъэкIуэкIым. Мы зэманым республикэм щолажьэ лъэпкъ жылагъуэ зэгухьэныгъэу, лъэпкъ щэнхабзэ центру 20-м щIигъу, Тэрч-Балъкъ округым — къэзакъ зэгухьэныгъэу 15. Абыхэм я къалэн нэхъыщхьэр лъэпкъ щэнхабзэр, хабзэр, анэдэлъхубзэр хъумэнырщ, щэнхабзэ щIэинхэм, фэеплъхэм пщIэ хуащIу щIэблэр къагъэхъунырщ.
— ЩIыналъэм дин зэгу-хьэныгъэу 192-рэ щолажьэ. Ди къалэн нэхъыщхьэхэм ящыщщ лъэпкъ, дин Iуэхухэм ехьэлIа зэгурымыIуэныгъэхэр къэмыгъэхъуныр, лъэпкъхэм я зэхущытыкIэхэм кIэлъыплъыныр, жылагъуэ, дин зэгухьэныгъэхэм я сайтхэр къэпщытэныр. Республикэм и къэрал властым и органхэм щIыналъэм щыпсэу лъэпкъхэм яку къаугъэ къыдэмыгъэхъуэным, абыхэм я зэныбжьэгъугъэр гъэбыдэным ехьэлIа лэжьыгъэхэр къызэрагъэпэщ. Абы и лъэныкъуэкIэ, районхэмрэ къалэ округхэмрэ я администрацэхэм я Iэтащхьэхэм я деж жылагъуэ советхэр, лъэпкъ, дин Iуэхухэм-кIэ комиссэхэр щолажьэ. Лъэпкъ зэхущытыкIэр егъэфIэкIуэным теухуауэ республикэм щокIуэкI «Зэныбжьэгъугъэ» Iуэхур, зэпеуэхэр, фестивалхэр, — къыхигъэщащ КIурашыным.
Мы илъэсым зэфIагъэкIыну къапэщылъхэм я гугъу щищIым, ар тепсэлъыхьащ республикэм и гъэзэщIакIуэ властым и органхэм къызэрагъэпэща жылагъуэ советхэм властымрэ жылагъуэмрэ я зэпыщIэныгъэр гъэбыдэным и IуэхукIэ мыхьэнэшхуэ зэраIэр, а лэжьыгъэр ирагъэфIэкIуэныр я къалэн нэхъыщхьэхэм зэрыхыхьэр. Апхуэдэу дызэрыт гъэм управленэм къыпэщылъщ КъБР-м ЛэжьыгъэмкIэ, цIыхухэр IэнатIэкIэ къызэгъэпэщынымрэ социальнэу дэIэпыкъунымкIэ и министерствэм Iуэхутхьэбзэхэр зыхуищIэ и реестрым мыкоммерцэ IуэхущIапIэхэр зэрыхэмытыр игъэзэкIуэжыну, министерствэхэмрэ ведомствэхэмрэ я зэпыщIэныгъэм зригъэужьыну, хамэ къэралхэм щыпсэу ди лъэпкъэгъухэм хуаIэ зэпыщIэныгъэхэр егъэфIэкIуэным, Сирие Хьэрып Республикэм къиIэпхъукIыжа ди хэкуэгъухэр республикэм щекIуэкI гъащIэм хэгъэзэгъэным, абыхэм адыгэбзэмрэ урысыбзэмрэ егъэджыным теухуауэ ирагъэкIуэкIхэм пащэну, абы и IуэхукIэ къэрал властымрэ щIыпIэ самоуправленэмрэ я органхэм, жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм, хъыбарегъащIэ IуэхущIапIэхэм я лэжьыгъэхэр къызэщIагъэуIуэну.
АдэкIэ къэпсэлъащ КъБКъУ-м гъэсэныгъэ лэжьыгъэмрэ социальнэ IуэхухэмкIэ и проректор, КъБР-м Граждан жылагъуэ IуэхущIапIэхэм ядэлэжьэнымрэ лъэпкъ IуэхухэмкIэ и управленэм и Жылагъуэ советым и унафэщI Къумыкъу Iэуес. Ар тепсэлъыхьащ управленэмрэ КъБКъУ-мрэ жыджэру зэрызэдэлажьэм. Апхуэдэу и гугъу ищIащ хамэ къэралхэм къиIэпхъукIыжа ди лъэпкъэгъухэм университетым адыгэбзэмрэ урысыбзэмрэ зэрыщрагъэджым, я еджапIэм лъэпкъ-щэнхабзэ центрхэм зэхыхьэ гъэщIэгъуэнхэр зэрыщыдрагъэкIуэкIым, нэгъуэщIхэми.
Къэрэшей-Балъкъэр щIалэгъуалэм зегъэужьынымкIэ щыIэ «Эльбрусоид» фондым Налшык къалэм щиIэ къудамэм и унафэщI Анаев Марат и къэпсэлъэныгъэр триухуащ мыкоммерцэ IуэхущIапIэхэр властым и органхэм зэрадэлажьэм управленэр зэрищапхъэм. Ар къытеувыIащ лъэпкъ щэнхабзэр хъумэнымрэ абы зегъэу-
жьынымрэ я фондым гулъытэ ин зэрыхуищIым, щIэблэм я Хэкур фIыуэ ялъагъуу къэгъэхъуным я лэжьыгъэр зэрыхуэунэтIам. Абы и лъэныкъуэкIэ къыхигъэщащ Кавказым и щIыналъэ зэмылIэужьыгъуэхэм, Москва щыпсэу щIэныгъэлIхэм зэгъусэу иджыблагъэ къыдагъэкIа «Сказки народов Кавказа» тхылъым лъэпкъхэр зэкъуэувэнымкIэ мыхьэнэшхуэ зэриIэр. Апхуэдэу Анаевым я гугъу ищIащ Управленэр и дэIэпыкъуэгъуу ирагъэкIуэкIа «Они сражались за Родину», «Против лирики» Iуэху щхьэпэхэм, нэгъуэщIхэми.
Прохладнэ муниципальнэ районым и администрацэм и Iэтащхьэ Ячный Игорь къытеувыIащ граждан жылагъуэ IуэхущIапIэхэм ядэлэжьэным ехьэлIауэ я щIыналъэм щрагъэкIуэкIа лэжьыгъэхэр зыхуэдэмрэ къэрал лъэпкъ политикэр зэрагъэзащIэмрэ.
КъБР-м и Правительствэм и Аппаратым и унафэщI Гъудэ Аслъэнрэ республикэм и Iэтащхьэм и чэнджэщэгъу Дроздов Игоррэ къыхагъэщащ КъБР-м Граждан жылагъуэ IуэхущIапIэхэм ядэлэжьэнымрэ лъэпкъ IуэхухэмкIэ и управленэм мыкоммерцэ, дин, лъэпкъ щэнхабзэ зэгухьэныгъэхэм нэгъабэ Iуэху щхьэпэхэр зэрыдрагъэкIуэкIар, лъэпкъхэм я зэхуаку зэгурыIуэныгъэрэ мамырыгъэрэ дэлъыным, ахэр зэкъуэтыным, хамэ къэралхэм щыпсэу ди лъэпкъэгъухэм ядэIэпыкъуным, къэIэпхъуэжахэр щIыналъэм щекIуэкI гъащIэм хэгъэзэгъэным ехьэлIауэ.
ЗэIущIэм хыхьэу зытепсэлъыхьа Iуэхугъуэхэм ятеухуауэ яубзыхуа къалэнхэр зыхуэфащэхэм пщэрылъ щащIащ.
Зэхыхьэм хэтащ Къэбэрдей Адыгэ Хасэм и тхьэмадэ, «Адыгэ псалъэ» газетым и редактор нэхъыщхьэ ХьэфIыцIэ Мухьэмэд, балъкъэрхэм я «Алан» республикэ жылагъуэ зэгухьэныгъэм и советым и унафэщI Беппаев Суфьян, урыс тхыдэмрэ щэнхабзэмрэ я «Вече» жылагъуэ зэгухьэныгъэм и Iэтащхьэ Канунников Анатолий, Муслъымэнхэм я дин IуэхущIапIэм и унафэщI Дзасэжь Хьэзрэталий, Чристэн члисэхэм я благочиннэ Бобылёв Валентин сымэ, нэгъуэщIхэри.
ТЕКIУЖЬ Заретэ.
Сурэтыр Къарей Элинэ трихащ.
