Багъэтырымрэ ГъуэплъащIэмрэ я ехъулIэныгъэ
Дунейпсо Артийскэ комитетым 2016 гъэм зи зэфIэкIкIэ къыхэжаныкIауэ къилъытахэм ящыщщ Багъэтыр Тимуррэ ГъуэплъащIэ ТIэхьиррэ. Илъэс къэс къызэрагъэпэщ а Iуэхугъуэм къыщыхэжаныкIхэр, саугъэт нэхъыщхьэхэр зыхуагъэфащэхэр щэнхабзэм, щIэныгъэм, спортым, сату щIэным, ухуэныгъэм, псэукIэр егъэфIэкIуэным зи гуащIэ хэзылъхьахэрщ. Абыхэм ящыщщ дэ зи гугъу тщIыну щIалэхэри.
Багъэтыр Тимур Ди республикэм спортым зыщиужьыным, щIэблэр абы дегъэхьэхыным зи къару емыблэжу телажьэхэм ящыщщ Налшык дэт сабий-ныбжьыщIэ спорт школ №1-м и унафэщIым и къуэдзэ Багъэтыр Тимур. Спортым хуиIэ гукъыдэжым ар зэи епцIыжакъым.
Багъэтыр Тимур Сэфарбий и къуэр 1957 гъэм Тэрч щIыналъэм хыхьэ Къаншууей къуажэм къыщалъхуащ. И гуащIэ еплъыжыф хъуа нэужь, абы зэрихъуэкIащ лэжьыгъэ IэнатIэ куэд — парт, профсоюз, комсомол IуэхущIапIэхэм щыIащ, апхуэдэуи къэрал кIуэцI IуэхухэмкIэ органхэми щылэжьащ. ФIы и лъэныкъуэкIэ къацIыхуа щIалэр щIыпIэ самоуправленэм и депутатуи щытащ, лъэпкъ кIэлъыплъыныгъэхэмкIэ комитетым, ерыскъыхэкI промышленностым и лэжьакIуэхэм я профсоюзым и президиумым хэтащ, партым и Тэрч район комитетым щылэжьащ. Сыт хуэдэ IэнатIэ пэрымыувами, ар пщIэ пылъу ирихьэкIащ, абы папщIи ЩIыхь тхылъ куэд къыхуагъэфэщащ. А зэманхэм икIи тренерти, футболым куэд дригъэхьэхащ.
2005 гъэм Налшык къалэ администра-цэм Физическэ щэнхабзэмрэ спортымкIэ и комитетым и деж щыIэ Сабий-ныбжьыщIэ спорт школым футболымкIэ и олимп резервым тренер-егъэджакIуэу лэжьэн щыщIидзащ. 2010 гъэм Сабий-ныбжьыщIэ спорт школ №1-м и унафэщIым и къуэдзэу ягъэуващ. Спорт школым зэрыщылажьэрэ Багъэтыр Тимур зыкъигъэлъэгъуащ зэфIэкIрэ гудзакъэрэ зиIэ, куэдым хэзыщIыкI тренер набдзэгубдзаплъэу. Зэпымыууэ гулъытэ хуещI езым и щIэныгъэм хигъэхъуэнми. Аращ абы и гъэсэнхэри жыджэру, ехъулIэныгъэ яIэу спортым щIыхэтыфыр.
Багъэтырым зыкъыщигъэлъэгъуащ республикэ, щIыналъэ, урысейпсо зэхьэзэхуэ куэдым. IэщэкIэ ЗэщIэузэда Къарухэм футболымкIэ я зэпеуэм ехъулIэныгъэ къыщихьащ, мызэ-мытIэу КъБАССР-м футболымкIэ и чемпионатхэм увыпIэ лъагэхэр щиубыдащ, 1981 гъэм ар зыхэта «Жаншэрхъ» командэр республикэм чемпион щыхъуащ. 1977 гъэм «Кубань» МПО-м хэту Краснодар крайм футболымкIэ чемпион щыхъуащ. Шэшэным, Ингушым, Осетие Ищхъэрэ — Аланием, Дагъыстэным щрагъэкIуэкIа футбол турнирхэм куэдрэ щытекIуащ. Ар спортымкIэ мастерым и кандидатщ.
ГъуэплъащIэ ТIэхьир ЕхъулIэныгъэхэр зыIэрагъэхьэ зэпытщ Багъэтырыр щылажьэ спорт школым и гъэсэнхэм. Иужьрей илъэси 10-м къриубыдэу абы и спортсменхэр волейболымкIэ пашэ щыхъуащ республикэм, Налшык къалэ щекIуэкIа зэхьэзэхуэ куэдым. ЕхъулIэныгъэ щызыIэрагъэхьащ КъБР-м и Iэтащхьэм и кубокыр къэхьыным теухуа зэпеуэми. Зэпымыууэ текIуэныгъэ къыщахь «Урысей зэкъуэт» политикэ партым и щIыналъэ къудамэм и Кубокым щыщIэбэн турнирым. ШколакIуэхэм я спартакиадэу Кавказ Ищхъэрэ, Ипщэ федеральнэ щIыналъэхэм гъэ къэс щекIуэкIым илъэситI хъуауэ спорт школым и волейболистхэм ещанэ увыпIэр къыщахь. Иужьрей илъэситIым къриубыдэу школым щагъэхьэзыращ спортымкIэ мастерым и кандидату 18, япэ балигъ гуп разрядыр зиIэ спортсмену 22-рэ, япэ, етIуанэ, ещанэ разрядхэр зиIэ спортсмен ныбжьыщIэу 136-рэ. А псоми и гуащIэ хэлъщ Багъэтыр Тимури. Спорт школым и ныбжьыщIэхэр жыджэрщ футболымкIи. Багъэтырым и гъэсэнхэм иужьрей илъэсищым «Кавказ джэгухэр» фестивалым и япэ Iыхьэм (къалэ зэпеуэм) ехъулIэныгъэ къыщахьащ.
Спорт школым зыхуигъэувыж къалэн щхьэпэхэр гъэзэщIэным Тимур жыджэру пэрытщ. Ар дэIэпыкъуэгъуи, чэнджэщэгъуи, щапхъи яхуохъу тренер нэхъ щIалэхэм.
Багъэтыр Тимур и гуащIэр гулъытэншэ хъуркъым. Физическэ щэнхабзэмрэ спортымрэ заужьыным хуищIа хэлъхьэныгъэм, щIэблэм я гъэсэныгъэм жыджэру зэрыхэтым папщIэ къыфIащащ «Урысей Федерацэм физическэ щэнхабзэмрэ спортымкIэ и отличник» цIэр, «Золотой глобус» кубокыр, щIыхь, фIыщIэ тхылъ куэд къыхуагъэфэщащ.
Налшык къалэ администрацэм Физическэ щэнхабзэмкIэ, спортымрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и управленэм и деж щыIэ Сабий-ныбжьыщIэ спорт школым и унафэщIым и къуэдзэщ, алыдж-урым бэнэкIэмкIэ категорие нэхъыщхьэ зиIэ тренер-егъэджакIуэщ ГъуэплъащIэ ТIэхьир Адэлбий и къуэри. А IэнатIэм ар пэрытщ илъэси 7 хъуауэ. Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетыр 1986 гъэм къиухащ. «Физическэ щэнхабзэмрэ спортымрэ», «Егъэджэныгъэм и менеджер» унэтIыныгъэхэм щхьэхуэу хуеджэжащ. 2014 гъэм ГъуэплъащIэм «Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм физическэ щэнхабзэмрэ спортымкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ» цIэр къыфIащащ.
ЩIэблэр спортым хуэгъэсэным ГъуэплъащIэ ТIэхьир хэтщ 1993 гъэ лъандэрэ. А илъэсым тренер-егъэджакIуэу увауэ щытащ «Урысей» зэгухьэныгъэм профсоюзхэм я республикэ комитетым. ИужькIэ республикэм олимп резервымкIэ щыIэ сабий ныбжьыщIэ спорт школым алыдж-урым бэнэкIэмкIэ гъэсакIуэу ягъэкIуащ. 2009 гъэм Физическэ щэнхабзэмкIэ, спортымрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ управленэу Налшык къалэ администрацэм деж щыIэм и «КДЮСШ»-м и унафэщIым и къуэдзэ хъуащ.
Спорт школым щыщылэжьа илъэсхэм къриубыдэу ГъуэплъащIэм зыкъигъэлъэгъуащ зэфIэкI зиIэу, и гуащIэ емыблэж тренеру. Зэпымыууэ и щIэныгъэм хегъахъуэ. Спорт школым и гъэсэнхэм къагъэлъагъуэ ехъулIэныгъэ лъагэхэм, зэпеуэхэм къыщахь увыпIэхэм ГъуэплъащIэм и гуащIи хэлъщ. Псом хуэмыдэу иужьрей илъэсхэм спорт школым и цIэр фIыкIэ Iуащ. Апхуэдэщ школакIуэхэм футболымкIэ я урысейпсо спартакиадэм абы и гъэсэнхэм ещанэ увыпIэр къызэрыщахьар, Урысей Ипщэ щIыналъэм регбистхэм я зэпеуэ щекIуэкIам япэ увыпIэр зэрыщаубыдар, нэгъуэщI ехъулIэныгъэ куэди иIэщ.
ГъуэплъащIэ ТIэхьир спортым къыщи-гъэлъагъуэ зэфIэкIхэм папщIэ щIыхь, фIыщIэ тхылъхэр куэдрэ къыхуагъэфащэ. Спорт школым и пащхьэ къит къалэнхэм ар и гуащIи, и зэмани емыблэжу пэрытщ.
НафIэдз Мухьэмэд.
