Пэжыр зи лъабжьэ
Мейкъуапэ дэт «Полиграф-ЮГ» ООО-м Натхъуэ Къадир и IэдакъэщIэкI тхылъ гъэщIэгъуэн дунейм къыщытехьащ. «Легенда о великом похищении» зыфIища лэжьыгъэм иджыри зэ дрегъэплъэж XIX лIэщIыгъуэм екIуэкIа Кавказ зауэм щыгъуэ адыгэхэм къатехьа гузэвэгъуэшхуэм и тхыдэ напэкIуэцIхэм.
Натхъуэ Къадир Урысейм къыщалъхуащ, США-м и цIыхущ. «Шэрджэс вагъуэ» журналыр къыдигъэкIыу щытащ. Абы и къалэмыпэм къыщIэкIащ «Старые и новые предания Кавказа», «Николас и Надюша» (урысыбзэкIэ «Отчуждённые», адыгэбзэкIэ «ЦIыху лейхэр»), «Черкесская история», «Мемуары» (урысыбзэкIэ «В поисках себя»), «Великое похищение» тхылъхэр. Нэхъыбэу къызэрацIыхуар и «Медея» пьесэращ. Къадир и IэдакъэщIэкIхэр тыркубзэкIэ, хьэрыпыбзэкIэ, урысыбзэкIэ, адыгэбзэкIэ зэрадзэкIащ.
Натхъуэм адыгэбзэрэ урысыбзэкIэ тхахэр инджылызыбзэм Iэзэу ирегъэзагъэ. Псалъэм папщIэ, 2018 гъэм къыдэкIащ тхылъищ хъу «История адыгейской литературы» лэжьыгъэм и япэ томыр.
Къадир хэлъхьэныгъэшхуэ хуищIащ Дунейпсо Адыгэ Хасэр къызэгъэпэщыным, абы зегъэужьыным, США-м щыпсэу ди лъэпкъэгъухэр Адыгэ Хасэм къешэлIэным.
ТхылъымкIэ къэдгъэзэжынщи, Бастэ Зарэ инджылызыбзэкIэ тхауэ урысыбзэм къригъэзэгъа хъыбарым лъабжьэ хуэхъуар Къадир цIыкIуу зэхиха IуэрыIуатэрщ. «Адыгэмэ инэрал Засс ипшъашъэ къызэрахьыгъэр» жыхуиIэр езыр щIалэ цIыкIуу мызэ-мытIэу зэхихат лIыжьхэм я хьэщIэщ хъыбархэм хэту. ЗыгуэрхэмкIи зэтехуэртэкъым ахэр, ауэ я купщIэр зыт: генерал гущIэгъуншэм и гур щабэ къызэращIын зыри щамыгъуэтым, хэкIыпIэ зимыIэ адыгэхэм абы и пхъур къадыгъуну мурад зэращIарт.
Тхыгъэм дахэ дыдэу щызэхэухуэнащ пэжымрэ авторым къигупсысахэмрэ. Хъыбарым дызыхуишэ гупсысэ нэхъыщхьэр а генералым е нэгъуэщI цIыху щхьэхуэм и къуаншагъэу Iуэхур зэрыщымытырщ, апхуэдэхэм дунейр хуэныкъуэу, абыхэм щIэупщIэ яIэу зыщIа гъащIэ лъэпкъым къызэрылъыкъуэкIырщ. Абы и зы щапхъэ наIуэу къыпхуэхьынущ «ШейтIан» цIэ лейр зыфIаща Засс генералым Кавказ фронтыр ибгына иужьи, Шэрджэсым щекIуэкIа зауэр иджыри илъэс тIощIрэ тIукIэ зэрызэфIэмыкIар, 1864 гъэм ар зыухар зыкIи мынэхъ щабэ, хьэкIэкхъуэкIагъэ куэд зылэжьа генерал Евдокимовыр зэрыарар.
Iуэхур наIуэ дыдэу къызэрыгъэлъэгъуам ар зэрыпэжыр щIэджыкIакIуэм и фIэщ ещI. ЯукIыу зи щхьэхэр бжыкъум паIужа лъэпкъылIхэр зылъэгъуа лIыхъужьхэм я гум щыщIэр, я псэм щыхъэр зыхыуегъащIэ. Шэч хэлъкъым тхыгъэр щIэджыкIакIуэхэм ягу зэрырихьынум, абы къеджэкIэрэ щIэ куэд къызэращIэнум.
ИСТЭПАН Залинэ.
