Iэдэм лIыкIуэ лъапIэр жэнэтым къыщIрагъэкIар
Сыт дыщэмрэ дыжьынымрэ щIэлъапIэр?
Iэдэм бегъымбарым IэщIэщIа щыуагъэм (шейтIаным зыкъызэрыригъэгъэпцIам) ипкъ иткIэ, жэнэтыр ибгынэн хуей хъуащ. Абы щыгъуэщ дыщэмрэ дыжьынымрэ пщIэ яIэ щыхъуар. ЛIыкIуэ лъапIэр жэнэтым къыщрагъэкIым, Тхьэм къигъэщIахэр (Iиблис къищынэмыщIа) зэщIэ- гъуагэрт, Iэдэм апхуэдизкIэ яфIэгуэныхь хъуати. Мыгъыу къэнар дыщэмрэ дыжьынымрэт. Алыхьыр абыхэм еупщIащ: «Сыт фэ фыщIэмыгъыр? Iэдэм ффIэгуэныхь мыхъуу ара?» «Iэдэм тфIэгуэныхь мэхъу, ди Тхьэ лъапIэ, ауэ, Алыхьым и жыIэм ебэкъуам щхьэкIэ ди нэпс къыщIэдгъэкIыныр нэхъ тфIэемыкIужщ, Уэ дыпщоукIытэ, ди Алыхь закъуэ», — жэуап ятащ дыщэмрэ дыжьынымрэ. Мис абдежым дыщэмрэ дыжьынымрэ я пщIэр Алыхьым иIэтащ, Къемэт махуэр къэсыхукIи ехуэхынукъым а тIуми я пщIэр.
Мэрем махуэм дыгъэм и къухьэжыгъуэм ирихьэлIэу Iэдэм бегъымбарыр лъапцIэрэ пцIанэу, ДжэбрэIил мелыIычым и Iэпэр иIыгъыу Индием щыIэ «Рахьун» бгышхуэм ишащ. Абдеж псэупIэ щыхуэхъуащ лIыкIуэ лъапIэм. Алыхь IэмыркIэ Хьэуа Хьиджаз яхьри, хы Плъыжьым и Iуфэр псэупIэ хуэхъуащ. (нобэ Джиддэ къалэр здэщытырщ зи гугъу ищI щIыпIэр). Алыхьым фIыуэ илъэгъуа и пщылIхэр щызыгъэуа Iиблис Тхьэм и нэлатыр трилъхьэри, жэнэтым кърихуащ. А джаурыр Иракым деж къыщрадзыхащ. Иракыр псэупIэ хуэхъуа нэужь, абдежым щыбагъуэурэ дуней псом тез щыхъуащ Iиблис и щIэблэр. Алыхьым жиIащ Къемэт ма-хуэр къэсу дунейр къутэжыхукIэ Iиблис цIыхум и бийуэ зэрыщытынур. Iэдэм щIыр псэупIэ хуэхъуа нэужь, и щIыфэр зэуэ дыгъэм исат, апхуэдэу щыхъум, ДжэбрэIил жэнэтым къриха мэл иIыгъыу Хьэуа и деж Хьиджаз кIуэри, мэлым и цыр трихыфу, цым щыгъын къыхищIыкIыфу иригъэсащ. Хьэуа зэIуища тепхъуэр ДжэбрэIил Iэдэм къыхуихьащ. Ауэ Iэдэм щыгъуазэтэкъым ар Хьэуа зэрищIам, Хьэуаи мелыIычым щибзыщIат ар Iэдэм зэрыхуригъэщIыр. Аращ лIы- кIуэ лъапIэм япэ щыгъын хуэхъуар.
Iэдэмщ япэ дыдэу нэщI зыIыгъар
Щыгъын гуэр игъуэту, и псэр тынша нэужь, Iэдэм къэмэжэ-лIащ. Апхуэдэу щыхъум, щIым зэрелэжьын Iэмэпсымэхэр жэнэтым къыхурихри, ДжэбрэIил мелыIычым лIыкIуэр иригъэсащ щIым зэрелэжьым, гъавэ зэрыхасэм, гъавэм ерыскъы къызэрыхащIыкIым. Iэдэм жэнэтым къызэрырагъэкIрэ илъэс 40 хъуами, зыри ишхатэкъым. Гуэдз къигъэкIыу, хьэжыгъэм япэ дыдэу щIакхъуэ къыщыхищIыкIам, щIакхъуэм едзэкъэну зигъэхьэзырат, арщхьэкIэ, ДжэбрэIил ар хуидакъым. Абы жиIащ: «Дыгъэр къухьэжыхукIэ умышхэмэ, къэбнэщIар и кIэм нэбгъэсауэ аращ», — жиIэри, щышхэ хъуну зэманыр наIуэ хуищIащ. А зэманыр къихьауэ Iэдэм щIакхъуэмкIэ щыIэбэм, щIакхъуэр бгым ежэхащ. Iэдэм абы кIэлъыщIэпхъуащ. МелыIычым жиIащ: «Апхуэдэу пщIэн хуеякъым, Iэдэм. ЩIакхъуэм уэ укIэлъыщIэмыпхъуатэмэ, езым уи деж къигъэзэжынут». Мис абдежым щегъэжьауэ Алыхь IэмыркIэ цIыхум и ерыскъыр пщIэнтIэпскIэ къилэжьыжын щIидзащ. Адыгэм псалъэжьу диIэщ «Ныбэр къэблагъэмэ, благъэр пщегъэгъупщэ», — жери. Iэдэм бегъымбарыр щымэжалIэм деж Хьэуа щыгъупщэжырт, и ныбэ из хъуа нэужь и гум Iейуэ къи- хьэрт. Апхуэдэурэ илъэс щитху дэкIащ. ЛIыкIуэр ДжэбрэIил мелыIычым еупщIащ «Хьэуа лIа хьэмэрэ псэу?» — жиIэри. «Хьэуа псэущ, уеблэмэ, уэр нэхърэ нэхъыфIу мэпсэу. Хы Iуфэм щысщ, бдзэжьей къеубыдри ешх, и щхьэ епIыж», — жэуапу лIыкIуэм щызэхихым, хуабжьу гуфIащ. ЛIыкIуэм и щхьэгъусэ Хьэуа пщIыхьэпIэу зэрилъэгъуар мелыIычым щыхуиIуатэм, пщIыхьэпIэм и мыхьэнэр мелыIычым къыжриIащ: Iэдэмрэ Хьэуарэ куэддэмыкIыу зэрызэхуэзэжынурат пщIыхьым и мыхьэнэр.
Iэдэмрэ Хьэуарэ зэрызэхуэзэжар
ЛIыкIуэ лъапIэм нэхъапэм и псэупIэу щыта жэнэтыр зы дакъикъи и гум ихуртэкъым, и нэгуми щIэкIыртэкъым, хъуэпсапIэу иIэри арат. Алыхь закъуэм и гущIэгъум щыгугъыу, Iэдэм бегъымбарым тобэ къихьыжырт, зэрыщыуам кIэух имыIэу хущIегъуэжат. «Мухьэмэд бегъымбар лъапIэм и хьэтыркIэ къысхуэгъэгъу», — жиIэурэ Тхьэм елъэIурт Iэдэм бегъымбарыр. Алыхьыр Iэдэм еупщIащ: «Мухьэмэд бегъымбарыр иджы-ри къалъхуакъым, уэ дэнэ щыпщIэрэ абы и хъыбар?» (ауэ щыхъукIи, Алыхьым езым имыщIэ щэху щыIэкъым). Iэдэм жэуап къитащ: «Си Алыхь закъуэ, Уэ сэ сыкъэбгъэщIу, си нэр къыщызэтесхам, япэ дыдэу слъэгъуар Хьэршым ит мы псалъэхэращ: «Ла Iилахьэ Iиллэлахь, Мухьэмэд рэссулилахь». Уэ уи цIэ лъапIэм Мухьэмэд и цIэр къыкIэлъыкIуэу щыслъагъум, занщIэу къызгурыIуат ар Уэ псом нэхърэ нэхъыфIу плъагъу уи пщылIу зэрыщытынур», — жиIащ Iэдэм. Мухьэмэд бегъымбар лъапIэм и цIэкIэ лIыкIуэр Тхьэм щелъэIум, Алыхьым, дауи, лъэIур къабыл ищIащ. Алыхьым Iэдэм уэхьий хуигъэкIуащ, лIыкIуэр Индием къикIыу Мэчэм Iэпхъуэн зэрыхуейм щыгъуазэ ищIу. ЛIыкIуэр мыгъуэщэн папщIэ, мелыIыч гъусэ къыхуащIри, Iэдэм Мэчэм кIуащ. Иджыпсту Чэбэр здэщытым деж унэшхуэ абы щиухуащ. Iэдэм жраIащ и гуэныхь Тхьэм къыхуигъэгъуну лъаIуэурэ, унэм и хъуреягъыр къикIухьыну. ЛIыкIуэр Тхьэм елъэIуурэ, унэм и хъуреягъыр блэ къикIухьащ. Аращ а хабзэр хьэж зыщIым къалэн щIыщыхъуар. «ТIэууаф» (Чэбэм и хъурегъыр къэкIухьыным зэреджэр «ТIэууафщ») ищIу, лIыкIуэм и тобэр къабыл щыхъум, Алыхьым абы Iэмыр хуищIащ Хьэрэфат Iуащхьэм кIуэну. А Iуащхьэм и деж Iэдэмрэ Хьэуарэ Тхьэм щызэхуигъэзэжащ. Iэдэмрэ Хьэуарэ япэщIыкIэ Мэчэм дэсащ, иужькIэ Индием Iэпхъуэхэри, адэкIэ гъащIэм щыпащащ.
ФIэщхъуныгъэр, акъылыр, напэр
ДжэбрэIил мелыIычым Алыхь IэмыркIэ Iэдэм бегъымбарым къыхуихьат жэнэтым къраха налкъутищ: зыр фIэщхъуныгъэт, адрейр акъылт, ещанэр напэт. «ХэIэби, узыхуейр къыхэх», — жиIэу ДжэбрэIил Iэдэм щыжриIэм, лIыкIуэр Iэбэри, акъылыр къыхихащ. ФIэщхъуныгъэмрэ напэмрэ ДжэбрэIил унафэ яхуищIащ жэнэтым кIуэжыну. АрщхьэкIэ, фIэщхъуныгъэм жиIащ акъылыр здэщыIэм ари сыт щыгъуи щыIэн зэрыхуеймкIэ Алыхьым Iэмыр къызэрыщищIар. «АтIэ, напэ, уэ кIуэж жэнэтым», — жиIэу ДжэбрэIил напэм зыщыхуигъазэм, напэр къэпсалъэри, жиIащ: «Сэри Алыхьым Iэмыр къысщищIащ фIэщхъуныгъэр здэщыIэм сыт щыгъуи сэри сыщыIэн хуейуэ». ФIым я нэхъыфIыр акъылырти, Тхьэм фIыуэ илъэгъуа и пщылIым хуэупсащ акъылкIэ, Алыхьым Iэмыр зэрищIам тету акъылым фIэщхъуныгъэр и гъусэнущ, фIэщхъуныгъэм напэр щIыгъущ. Аращи, Iэдэм лIыкIуэ лъапIэр къызыхуэтыншэу Алыхьым къигъэщIащ. Акъыл зиIэращ насып зиIэр. ЩIэныгъэми и къежьапIэр акъылыращ.
