ЛIыхъужьу икIи псэемыблэжу
Чернобыль АЭС-м гузэвэгъуэ къызэрыщыхъурэ илъэс 30 дэкIащ. ЦIыху мелуанхэр зыхиубыда мы къэхъукъащIэ иным хуэдэ дуней псом щалъэгъуатэкъым. Абы и лъэужьхэр ягъэзэкIуэжыным хэтат Къэбэрдей-Балъкъэрым щыпсэухэри. Илъэс 25 — 40 ныбжьхэм иту цIыху 1800-м нэблагъэм къикIуэт ямыщIэу зыпэрыува лэжьыгъэ шынагъуэр псэемыблэжу ягъэзэщIащ. Абы хэкIуэдахэм ятеухуауэ щытащ иджыблагъэ Налшык щрагъэкIуэкIа пэкIур.
Дадэ МуIэед и псалъэ Республикэ унафэщIхэр, Чернобыль АЭС-р къыщыуам абы къулыкъу щызыщIахэр, районхэм къикIахэр, налшыкдэсхэр щызэхуэсат гузэвэгъуэшхуэм хэтахэм я фэеплъ щагъэувыну щIыпIэм деж.
— Чернобыль АЭС-м къыщыхъуа насыпыншагъэм километр зэбгъузэнатIэ мини 140 — 150-м зыщиубгъуат. Гузэвэгъуэр псом хуэмыдэу зыхащIащ Урысейм, Украинэм, Беларусым щыпсэухэм. Ди къэралым и закъуэ километр зэбгъузэнатIэ мин 60-м къриубыдэ, мэкъумэш IэнатIэм и щIы гектар мелуани 2-м щIигъум ар лъэIэсат. Гузэвэгъуэм и лъэужьыр гъэкIуэдыжыным цIыху мин 600-м нэблагъэ хэтащ. Абы щыгъуэм цIыхубэр зэкъуэмыувамэ, дызыхуэкIуэнкIэ хъуну щытар къэщIэгъуейщ. Радиацэм пыщIа гузэвэгъуэр гъэкIуэдыжыныр Iуэху нэхъ гугъу дыдэхэм ящыщщ. ИкъукIэ гуапэщ икIи мыхьэнэ яIэщ мыпхуэдэ зэхыхьэхэм. Дауи, дыхуейт ди зэкъуэтыныгъэр Iуэхугъуэ нэхъ гуапэхэм ятеухуауэ щытыну, ауэ Чернобыль АЭС-м къыщыхъуам хуэдэми ди зэпыщIэныгъэр нэхъ быдэж ищIын хуейуэ аращ, — жиIащ КъБР-м и Правительствэм и УнафэщIым и япэ къуэдзэ Дадэ МуIэед.
Урысейм и МЧС-м и управленэ нэхъыщхьэу Къэбэрдей-Балъкъэрым щыIэм и унафэщI, полковник Надёжин Михаил Чернобыль АЭС-м щылэжьа, абы лIыхъужьыгъэ щызезыхьа цIыхуитхум медалхэр яритащ.
«Илъэс 30 и пэкIэ къэхъуа гузэвэгъуэм зыри, дауи, пэплъатэкъым. Чернобыль АЭС-р къыщыуам абы и радиацэр 300-кIэ нэхъыбэт Хиросимэ бомбэ щыхадзам къэхъуам нэхърэ. Гузэвэгъуэ нэхъ инхэр къишэнкIэ зыхуэIуа щыIэтэкъым, и зэманым цIыхубэм абы и лъэужьыр ямыгъэкIуэдамэ. Ди жагъуэ зэрыхъунщи, къэхъукъащIэм ебэнын щыщIадза япэ мазэ-хэми илъэсхэми цIыху куэд хэкIуэдащ. Абыхэм я фэеплъыр тхъумэныр ди къалэнщ, псэууэ къэнахэми дахуэсакъыпхъэщ», — къыхигъэщащ КъБР-м и дзэ комиссар Соблыр Мухьсин.
Чернобыль АЭС-м къыщыхъуа гузэвэгъуэр гъэзэкIуэжыным хэлэжьыхьахэм я Налшык къалэ жылагъуэ зэгухьэныгъэм и унафэщI Хъэдзыгъуэ Алик КъБР-м и Правительствэм хэтхэм фIыщIэ яхуищIащ сыт щыгъуи гулъытэ къызэрыхуащIым папщIэ. Апхуэдэуи ар щIалэгъуалэм ехъуэхъуащ илъэс 30 и пэкIэ къэхъуа гузэвэгъуэм хуэ-дэ ямылъагъуну икIи ахэр къыхуриджащ я щIэныгъэм зэпымыууэ хагъэхъуэну.
Къызэхуэсахэм удз гъэгъахэр тралъхьащ фэеплъыр щагъэувынум деж щагъэтIылъа мывэм.
БАГЪЭТЫР Луизэ.
