Шыдыгъу
Журт Биберд
Детектив повесть
(КIэлъыкIуэр. ПэщIэдзэр №№138, 139, 140, 144-хэм итщ).
Хьуд тIэкIурэ хэгупсысыхьри, къыпыгуфIыкIащ:
— Уэлэхьи пэжмэ, разведкэм ухэтащ жаIэри райкомым сагъэкIуауэ щытащ мылицэм. Сэ нэхърэ нэхъыфIу пщIэрэ пэт, итIани, щхьэ укъызэупщIрэ?
— СыноупщI щхьэкIэ, Хьуд, сэ сызыхуейр къызжепIэркъым. А къыщаубыдам Iэщт хьэмэрэ шыт къадыгъуар?
— Иужьрей зэманым шым нэхъ зратауэ щытащ абыхэм. Модэ Мэздэгу лъэныкъуэмкIэ яшэурэ, зыгуэрым лъапIэу иращэрт…
— А шы къэзыдыгъухэм Щхъуэжьым и къуэр яхэта?
— Яхэтащ. ЩIалэ дыдэт, дыгъухэм я суд щащIэм хагъэтIысхьауэ щытакъым, сабийщ жаIэри.
— ТIэ, Шыдыгъу щхьэ фIаща?
— Къуажэ щIалэ цIыкIум фIащащ, абыхэм зыгуэркIэ уапэщIэхуауэ уакъелын?! — къыпыгуфIыкIащ Хьуд. — Езыр зэрагъэтIысу и щхьэгъусэм щIалэ цIыкIуитIыр зыщIигъури, жэщу, къуажэм дэкIыжауэ щытащ. Апхуэдэу зэращIари нэхъыфIщ, цIыхухэр хуабжьу къагъэгубжьат.
— Сыт щIалэ цIыкIуитI, зытэкъэ яIэр?
— Хьэуэ, щIалэ цIыкIуитI яIащ зэтIолъхуэныкъуэу, гъэщIэгъуэнракъэ, зыр сабырт вы тIыса имыгъэтэджыну, адрейр блэ зэраукIа башт…
XIII
Блыщхьэм Езид лэжьапIэмкIэ щIыхьащ, и сейфым дэлъ тхылъымпIэ гуэр хуейуэ. ЗдэкIуам Капитанрэ Заурбэчрэ зэпсалъэу ирихьэлIащ. А тIум я жагъуэ хъуакъым я зэныкъуэкъум нэхъыжьыр зэрырихьэлIар.
— Уа, сыту фIыщэу укъэкIуа? — къыпежьащ абы Заурбэч.
— ТIыс, Езид, Заурбэчи жиIауэ, фIы дыдэ хъуащ укъызэрырихьэлIар, — жиIащ Капитан.
— Сыт апхуэдизу къэхъуар? — тIэкIуи игъэщIагъуэу щIэупщIащ Езид.
— ПщIэрэ хэт ягъэтIысами? ИгъащIэкIэ узгъэгупсысами къыпхуэщIэнукъым, Езид, зи узи зи лажьи кIуэдын, — жи Заурбэч, дуней гуфIэгъуэр иIэу.
— Заурбэч, мыпхуэдизыр жумыIэ, къэхъуар сыт? — зыхуэмышыIэу къэпсэлъащ Езид.
— А хущхъуэ щапIэм щIэт цIыхубз дахэр ягъэтIысащ щэбэтым, дэ дыкъыIукIыжа иужь, — къэпсэлъащ Капитан, — зэрыжаIэмкIэ хущхъуэ нэпцIым и мызакъуэу, наркотик, доллар куэду къыкIуахащ. Iэщэ гуэрхэри къагъуэтащ.
Езид япэ къыIэрыхьа шэнтым етIысэхащ.
— Сыт-тIэ Заурбэч, абы ущыгуфIыкIыну хэлъыр? — щIэупщIащ ерагъыу Езид.
— Куэд, куэдIей хэлъщ, — икIуэтыртэкъым ар. — Къуажэм дыщыщыIам дадэ жиIар фщIэжрэ? Шыдыгъу къуэш иIэщ, къуэш къудейкъым иIэр, иIэщ зэтIолъхуэныкъуэгъуу. Апхуэдэу щыщыткIэ, а Шыдыгъу ди гугъар, Шыдыгъу и тIолъхуэныкъуэщ. Ар хуабжьу хэгъэрейуэ щIыхьащ хущхъуэ щапIэм. ЗанщIэу нэрылъагъущ а цIыхубзымрэ абырэ фIыуэ зэрызэрыцIыхур, зэрыцIыху къудейуэ къэмынэу, зэрызэпыщIар…
— Хъунщ, Заурбэч, зэ увыIэ! Япэрауэ, ахэр зэпыщIауэ жыпIэну ар хущхъуэ щапIэм апхуэдэу хуиту зэрыщIэтар мащIэщ, пщIэрэ зэблагъэмэ, зэIыхьлымэ. Мыдрейуэ, а хущхъуэ зыщэ цIыхубзым апхуэдэфэ лъэпкъ теткъым, — зэпиудащ ар Капитан.
— ЗэпыщIащ! Ар зэрызэпыщIар мы си лъэпхъуамбэшхуэхэми къызжаIэ. Абы Iуэху зэхуамыIэмэ, нэгъабэ кIуэда си сэ жаныр уэстынщ!
— ЦIыхубзым феупщIа? — щIэупщIащ Езид, тIэкIуи нэщхъейуэ, сыт щхьэкIэ хъуами, цIыхубзыр зэрагъэтIысар и жагъуэ хъуауэ.
— ДеупщIынуи дыхунэсакъым, Исуф къыщIыхьэри къыджиIа къудейщ, — къэтэджащ Капитан. — А хущхъуэ нэпцI лъыхъуэхэр ямыщIэххэу Iууащ псоми, щыIууэм мылицэм къемыджэу хъуакъым. Аращ зэрыщытыр.
— Ярэби, хэтхэ ящыщу пIэрэ а цIыхубзыр? — щысхэм еупщIми и щхьэ хужиIэжми мыгурыIуэгъуэу жиIащ Езид.
— КъэтщIэнкъэ псори, — жиIащ Капитан, — моуэ къедджэнрэ пэт укъыщIыхьащ. — Ухуеймэ, ущысу къедджэнщ.
— Хьэуэ, сэ мыдэ зыгуэрхэр къасщтэу сыщIэкIыжын хуейщ. ИужькIэ къызжепIэжынщ зэрыхъуар.
Езид зимыIэжьэу щIэкIыжащ. Капитанрэ Заурбэчрэ щыст зыри жамыIэу, Езид жиIахэм егупсысу къыщIэкIынт. Абы хэту Исуф бжэр Iуихри, къыщIэплъащ:
— ФемыупщIауэ ара цIыхубзым иджыри? — жиIащ абы, пэшым къыщIэмыхьэу. — КIыхьлIыхь зывмыщI, шефыр министрым ириджащи, ар къэкIуэжыхукIэ зэфIэвгъэкI! — бжэр къридзылIэжащ абы.
— А Езид сыт щхьэкIэми, зыгуэркIэ игу къеуащ цIыхубзыр зэрагъэтIысар, — жиIащ Капитан.
— Сэри гу лъыстащ абы, ауэ къызгурыIуэркъым, — мащIэу къыпыгуфIыкIащ Заурбэчи. — Къеджэ-тIэ, Исуф и шефыр къэмысыж щIыкIэ, деупщIынщ.
Телефоныр къытрихри, Капитан зыгуэрым унафэ хуищIащ цIыхубзыр къашэну. Куэд дэмыкIыу, хущхъуэ зыщэр къагъэсащ. Ауэ, Заурбэч илъагъур и фIэщ мыхъуу, и нэхэр къихуу абы еплъащ.
КъэцIыхужыгъуейт ар зымахуэ илъэгъуа цIыхубз дахэ зэкIужыр арауэ. Абы фэи нури иIэжтэкъым, гъыурэ и нэпIащхьитIыр къытебэгат, езыр хьэ щтам хуэдэу, зэщIэкIэзызэрт. ЦIыхубзым зыгуэрхэр жиIэну хуей щхьэкIэ, и Iупэхэр зэтеуэ мыхъумэ, зы псалъи къыхудэшейртэкъым. Капитан стэчаным псы иригъахъуэри, хуишиящ абы, езыри, и Iэпэхэр кIэзызу къыщыIэбэм, шэнтым къехуэхри, зимыщIэжу унэкум къихуащ. «Скорэр» псынщIэ дыдэу къэсащ. Пэшым цIыхухъухэр щIагъэкIри, дохутырхэм цIыхубзым еплъащ. Къэхъуа псоми зыри хэзымыщIыкI дохутыр хэкIуэтам дыджу жиIащ:
— Анэ фыкъилъхуакъэ, фщIэр сыт?
Капитанрэ Заурбэчрэ зэплъыжащ. Абыхэм къагурыIуакъым дохутырым жиIар езыхэм зэрахуэгъэзар. Капитан гугъу дехьу цIыхубзым жригъэIащ и цIэ-унэцIэр, щыпсэур. Уеблэмэ, а тIэкIухэри ятхатэкъым цIыхубзыр мылицэм щашам, сытми щIадзауэ щIэсу арат. ЦIыхубз дахэр Тэнхэ ящыщт, и цIэр Дианэт. Капитан тхылъымпIэ напэ къищтэри, зыгуэрхэр итхащ.
— Мыбы Iэ къытедзэ, Дианэ, — тхылъымпIэр цIыхубзым хуигъэкIуэтащ следователым.
Дианэ и Iэхэр кIэзызу, ерагъыу Iэ тридзащ тхылъымпIэм, итми емыджэу.
— Уемыджэу щхьэ щIэбдза, ди шыпхъу? — щIэупщIащ Капитан.
— Си щIалэ цIыкIуитIым я закъуэпцIийщ, — зы зэман зэ къыдришеящ абы, — мы жэщитIми дауэ хъуа ахэр?
— Мы Iэ зыщIэбдзам зыщIыпIи укIуэ мыхъуну аращ итыр, — щабэу къригъэжьащ Капитан, — къыбгурыIуа?
«КъызгурыIуащ», — жыхуиIэу цIыхубзым и щхьэр ищIащ.
— АтIэ къыбгурыIуамэ, зыщIыпIи умыкIуэ. Нобэ унэм щIэс, пщэдей щыщIэдзауэ лэжьапIэм удэкIыж хъунущ, узэрылажьэу щытам хуэдэу.
Капитан жиIэр и фIэщыщэ мыхъуу къеплъащ Дианэ.
— НакIуэ, сэ зыгуэрым уезгъэшэжынщ!
Дианэ и Iэблэр иубыдри, пэшым щIишыжащ Капитан. ЦIыхубзым къызэрыщIашэрэ зы псалъэ жимыIэу щысащ Заурбэч. Абы гущIыхьэ щыхъуат илъэгъуа псори. Дианэ къызэреплъамкIи къыгурыIуащ къызэрицIыхужар, уеблэмэ, «Фэра мыгъуэ, щIалэ цIыкIу, мы псор зи кIэ къикIар?» — къыжриIауэ къыщыхъуащ. Ауэ цIыхубзым и Iуэхур сыт хуэдизкIэ и жагъуэ мыхъуами, абы къыгурыIуакъым Капитан ищIам къикIыр, абы фIы дыдэу къыгурыIуар зыщ: цIыхубзыр зэриутIыпщыжам икъусыкъужкIэ къаугъэшхуэ къызэрикIынурщ.
Дианэ унэм иригъэшэжри, къыщIыхьэжащ Капитан. Ар нэщхъейт. Щымт Заурбэчи. Ар пэплъэрт къыщIыхьэжам жиIэнум. ИтIанэ, Заурбэч хуэмышэчыжу къэпсэлъащ:
— АдэкIэ-щэ, Капитан?
— Сыт адэкIэ, адэкIэ следствиер едгъэкIуэкIынщ. Уэ, Заурбэч, ныщхьэбэ щIалэ зытIущ гъусэ щIы, мылицэ щыгъын щывмытIагъэ зыми. НэгъуэщI мыхъуми жэщыр сыхьэтипщI хъухукIэ, Дианэ и унэм фыкIэлъыплъ. А зи гугъу пщIахэр абы пыщIагъэххэмэ, нэсынущ цIыхубзым деж, Iуэхур зыIутыр жрагъэIэну. КъыбгурыIуэрэ сэ жысIэр?
— КъызгуроIуэ, сыт къыщIызгурымыIуэр! Ауэ сэ сызэгупсысыр нэгъуэщIщ, Дианэ щIэбутIыпщыжауэ яжепIэнур сыт мобыхэм?
— Дианэ щIэзутIыпщыжар уэ плъэгъуакъэ? Аращ яжесIэнур абыхэми!
— Дэгъуэщ. Сытым деж Дианэ и унэм сыщыкIуэнур?
— Шэджагъуашхэ зэрыпщIу.
(КIэухыр къыкIэлъыкIуэнущ).
