Иужь псалъэр иджыри жызымыIа Урыш Анзор
Бурятием и къалащхьэ Улан-Удэ тхьэмахуэ кIуам щекIуэкIа Урысей Федерацэм бэнэкIэ хуитымкIэ и чемпионатым хуабжьу дыщыкIэлъыплъащ килограмм 92-м нэс зи хьэлъагъхэм я зэпеуэм. Куэд дыдэ щIэхъуэпсырт Урыш Анзор абы ди къэралым зэи къыщымыхъуа ди нэгу щыщIигъэкIыну. Ар къехъулIэн папщIэ адыгэ щIалэр яхэхуэн хуейт медалхэм ящыщ зы зратынухэм. Апхуэдэ щIыкIэкIэ Анзор епщыкIулIанэу зэкIэлъхьэужьу (2008 - 2021 гъэхэм) къэралым и бэнакIуэ нэхъыфIищым яхэхуэнут. Иджыри къэс ар зыхузэфIэкIа щыIэтэкъым.
 Нэгъабэрей зэхьэзэхуэм домбеякъ медалыр къыщихьри, Урыш Анзор лъэщIыхьэжат пщыкIущрэ зэкIэлъхьэужьу къэралым и бэнакIуэ нэхъыфIищым яхэхуа Гацалов Хьэжмурат. Ар къэралым щытепщат 2001 - 2013 гъэхэм. Абы щыгъуэми осетин щIалэм дыдейр нэгъуэщI IуэхугъуэкIэ ефIэкIат: ар быниблым я адэщ, Хьэжмурат иIэр зыкIэ нэхъ мащIэт.
Гацаловым бэнэн зэрыщигъэтрэ илъэс зыбжанэ дэкIащ. Урыш Анзор уей-уей жригъэIэу иджыри утыку итщ. И ныбжьыр илъэс 34-рэ ирикъуами, нэхъ щIалэIуэхэм ноби ар йофIэкI. Абы и щыхьэтщ Улан-Удэ иджыблагъэ щекIуэкIа Урысей Федерацэм и чемпионатыр.
Япэу хьэрхуэрэгъу къыхуэхъуащ хэгъэрейхэм ящыщ Сергин Ньургун. Зэхьэзэхуэм кIэлъыплъыну къекIуэлIам я нэхъыбэр абы дэщIми, Анзор и ныкъуэкъуэгъум зы Iэмали иритакъым. АдэкIэ къыпэщIэхуа Шэшэным къикIа Минкаилов Зелимхъани хуэмыхутэкъым, ауэ Урышым пэщIэтыфынухэм ящыщкъым.
Финалым и Iыхьэ ныкъуэм къигъэлъэгъуащ Анзор хуэфэщэн щIэблэ къызэрыщIэхъуэр. Красноярск крайм и щIыхьыр зыхъумэ Урышым абы къыщыпэуващ Кърымым и цIэкIэ иджыпсту утыку ит ЗакIуий Анзор.
Адыгэ щIалитIым я зэпэщIэтыныгъэр хуабжьу гуащIэт. Нэхъ зи щIалэгъуэ ЗакIуийр мыгувэу япэ ищащ 1:0-у. Абы Урышым и Iэзагъыр пигъэуващ икIи зэрыбэнэну хухаха зэманым къриубыдэу бжыгъэр зэхуэдэ ищIыжыфащ. КъекIуэкI хабзэмкIэ мы спорт лIэужьыгъуэм зэрытемыгъакIуэ щыIэкъым: бжыгъэр зэхуэдэмэ, иужьу балл къэзыхьар нэхъыфIу къалъытэ. Арати, Урыш Анзор финалым кIуащ икIи дыжьын медалыр нэхъ мыхъуми и Iэрылъхьэт. Абы къикIырт къэралым и рекорд игъэувауэ - епщыкIуплIанэу зэкIэлъхьэужьу Урысей Федерацэм и чемпионатхэм я медалхэр зыIэригъэхьащ! ФIэщщIыгъуейщ абы зэгуэр нэгъуэщI ефIэкIыфыну. Езы Анзор ар етIанэгъэ иригъэфIэкIуэфыну аращ.
 Урышыр финалым хуэпабгъэт. Хьэзырт килограмм 92-рэ зи хьэлъагъхэм я деж къэралым щынэхъ лъэщ хъуну. Абы папщIэ хигъэщIэн хуейт Дагъыстэным щыщ Курбанов Магомед. АрщхьэкIэ Iуэхур зэрыщымыгугъауэ къыщIидзащ - дохутырхэм къыхуадакъым Анзор адэкIэ бэнэну. Щхьэусыгъуэр - и лъэгуажьэм игъуэтауэ щыта фэбжь хьэлъэр къызэрыетэжарщ. Утыкум щитым, хуабжьу къызэщIэплъати, ар зыхищIэщакъым. ИужькIэ зэщIэбэгащ.
Апхуэдэу щыт пэтми, текIуам хуэдэу адыгэ щIалэр ягъэлъэпIащ икIи яIэтащ. «Урыш Анзор и телъыджагъыр умыгъэщIэгъуэн плъэкIыркъым, - жиIащ зэхьэзэхуэм кърикIуахэм щытепсэлъыхьым Урысейм Спорт бэнэкIэмкIэ и федерацэм и тхьэмадэ Мамиашвили Михаил. - ЗэкIэлъхьэужьу пщыкIуплIрэ къэралым и чемпионатхэм медалхэр къызэрыщихьар щыхьэт тохъуэ абы къыхиха спорт лIэужьыгъуэр фIы дыдэу зэрилъагъумрэ зэфIэкI лъагэ дыдэхэр зэриIэмрэ. Абы тхыдэр къретхыкIыж, и цIэр дыщэпскIэ хигъэувэурэ. Урышыр щапхъэ къудейкъым, атIэ бэнэным, къыдэщIхэм, щалъхуа республикэм яхуиIэ лъагъуныгъэмкIэ гъащIэм купщIэ хэзылъхьэщ. Илъэс куэд хъуауэ утыку итми, и Iэзагъым хигъахъуэ зэпыту къокIуэкI. Къэралым и командэ къыхэхам щыбанэхэм я дежкIэ ар къуэш нэхъыжь пэлъытэщ, ди дежкIэ шынэхъыщIэщ. Анзор сеплъыхукIэ къызгуроIуэ абы иужь псалъэр зэпеуэ гуащIэхэм иджыри зэрыщыжимыIар!» 
 Урышым и лъагъуэ дахэм зэрырикIуэнур Бурятием наIуэ къыщытщищIащ ЗакIуий Азэмэт. И лъахэгъу цIэрыIуэм зымащIэкIэ къыпикIуэта иужькIэ, ар финал цIыкIум щытекIуащ икIи Урыш Анзор абы щыхигъэщIа Минкалов Зелимхъан иужьу ефIэкIыжри, домбеякъ медалыр къихьащ. Адыгэ щIалитIыр зэгъусэу тетащ къэралым и бэнакIуэ нэхъыфIхэр щаIэта лъагапIэм. 
«Сэ зэи апхуэдэу егъэлеяуэ сыкIэлъыплъакъым икIи сыбжакъым хэт дапхуэдиз медаль Урысей Федерацэм и чемпионатхэм къыщихьами, хэт сыт хуэдэ рекордхэр игъэувами. Тхыдэм сыхыхьэнуи сыхущIэкъуакъым, - жиIат нэгъабэ Анзор, - ауэ илъэс къэс зэхьэзэхуэхэм ерыщу зыхузогъэхьэзыр икIи текIуэныгъэхэм ерыщу сыхущIокъу. Япэ силъэдэну сыхуейкъым, ауэ иджыри зыкъомрэ сыбэнэну си мурадщ». А псалъэхэм адыгэ щIалэр быдэу тетщ, дяпэкIи дызэрыщыгугъыр аращ.
Фигу къэдгъэкIыжми лейуэ къытщыхъуркъым Урыш Анзор 2008 гъэ лъандэрэ Урысей Федерацэм и чемпионатхэм зэпымыууэ къызэрыщыхэжаныкIыр. Ар тIэунейрэ къэралым и чемпион хъуащ. КъищынэмыщIауэ, иджы етхуанэу етIуанэ увыпIэр иубыдащ, блэнейрэ домбеякъ медалхэр зыIэригъэхьащ. Пэжщ, япэу утыку къызэрихьэ лъандэрэ абы и теплъэм зихъуэжащ, и щхьэцыр къызэретхъухам къыхэкIыу, ауэ и зэфIэкIымрэ Iэзагъымрэ хигъахъуэ фIэкIа хигъэщIыркъым. И ныбжьыр илъэс щэщIрэ плIырэ зэрыхъуар абы зыкIи къытехьэлъэркъым.
- Си адэм и щхьэцыр пасэу тхъуауэ щытащ, сэри аращ, - къыпещэ псалъэмакъым Анзор. - Урысей Федерацэм и чемпионатхэм сызэрыхэта псори нобэм хуэдэу сощIэж. Япэ дыдэу ар къыщыхъуар 2005 гъэращ, си ныбжьыр илъэс пщыкIуий ирикъуа къудейуэ.
Гацаловым и рекордым Урышым нэгъабэ къытримыгъэгъэзэжыфынкIи хъунут - чемпионатым щIидзэным куэд имыIэжу и лъэгуажьэр игъэузыжат икIи бэнэнрэ мыбэнэнрэ щызэхэкIар иужь дыдэ махуэрат. Мис аргуэруи фэбжьым зыкъригъэщIащ, ауэ дыжьын медалыр зыIэригъэхьэу къэралым и рекорд игъэувыным ари зэран къыхуэхъуфакъым.
КъищынэмыщIауэ, Урыш Анзор Европэм тIэунейрэ и чемпионщ, Лондон щекIуэкIа Олимпиадэм 2012 гъэм хэтащ, дунейпсо зэхьэзэхуэхэм ехъулIэныгъэ инхэр щиIащ. Ар УФ-м спортымкIэ щIыхь зиIэ и мастерщ, къэралым и командэ къыхэхам 2009-м щыщIэдзауэ ираджэ.
Псыхъурей адыгэ къуажэжьым 1987 гъэм щIышылэм и 27-м Анзор къыщалъхуащ. Бэнэным хэзышари и япэ тренеру щытари и адэ, спортымкIэ мастер Урыш СуIэдинщ. Абы и нэIэ щIэтущ ехъулIэныгъэ инхэм хуэзышэ гъуэгу бгъуфIэм икIи кIыхьым зэрытехьар, текIуэныгъэхэм я IэфIагъ нэсри япэу щызэхищIар.
Анзор псынщIэу спортым хэзэгъащ икIи цIэрыIуэ щыхъуащ. АбыкIэ сэбэп хъуащ щIыналъэ, къэралпсо утыкухэм щIалэ дыдэу и лъэр зэрыщигъэбыдамрэ гу къылъатэу Урысей Федерацэм и командэ къыхэхам пасэу зэрыраджамрэ. ЖыпIэну ирикъунщ 2004 гъэм ар ныбжьыщIэхэм я деж Европэм и чемпион зэрыхъуар, илъэсищ дэкIа иужькIэ дунейпсо щIалэгъуалэ зэпеуэм дыжьын медаль къызэрыщихьар.
АдэкIэ Урышыр хагъэхьащ «Гладиатор» гупым икIи Тембот Анзоррэ Миндиашвили Дмитрийрэ япэщIэхуащ. Ар абы и дежкIэ лъагапIэщIэт икIи и Iэзагъым щыхигъэхъуа лъэхъэнэ телъыджэщ.
 Балигъхэм яхыхьа иужькIи Анзор и ехъулIэныгъэхэм куэдрэ пигъэплъакъым. Ираным и къалащхьэ Тегеран 2009 гъэм абы фIы дыдэу зыкъыщигъэлъэгъуащ икIи Урысей Федерацэм и командэ къыхэхам хэту Дунейпсо кубокым ехьэлIа зэпеуэм домбеякъ медалыр къыщихьащ. АрщхьэкIэ Урышым и япэ текIуэныгъэ нэхъ ин дыдэхэр къыкIэлъыкIуэ илъэсращ зыхуэзар. 
2010 гъэм мэлыжьыхьым (апрелым) и 13 - 18 махуэхэм Азербайджаным и къалащхьэ Баку щекIуэкIа Европэм и чемпионатыр адыгэхэм хуабжьу тхуэугъурлащ - бэнакIуэ гъуэзэджэхэу Махуэ Билал, Урыш Анзор (тIури бэнэкIэ хуитымкIэ), Хъущт Аслъэнбэч (алыдж-урым бэнэкIэмкIэ) сымэ зыхэта хьэлъагъхэм япэ увыпIэхэр щаубыдащ. Хьэлэмэтращи, Баку щекIуэкIа Европэм и чемпионатым гуп пашэныгъэр щызыIэрызыгъэхьа Урысей Федерацэм и командэ къыхэхам дыщэ медалу 4 абы къыщихьати, 3-р зылъысар ди лъэпкъэгъухэрщ.
Адыгэ бэнакIуэхэр 2010 гъэм Европэм и чемпион хъуа къудейкъым, атIэ наIуэу къагъэлъэгъуащ я хьэрхуэрэгъухэм нэхърэ куэдкIэ зэрынэхъ лъэщыр. Абы псынщIэ дыдэу щыхьэт техъуащ зэхьэзэхуэм и япэ махуэр. Зэпеуэр зэрызэхагъэувам ипкъ иткIэ мэлыжьыхьым и 13-м зэхэкIын хуейт бэнэкIэ хуитымкIэ ди щIалитIри зыхэт гупхэм щытекIуэнур.
Дуней псом тIэунейрэ и чемпион Махуэ Билал япэ дыдэу а цIэ лъапIэр къыщихьар илъэсищ и пэкIэ Баку щекIуэкIа зэхьэзэхуэрт. Зи ныбжьыр илъэс 23-рэ фIэкIа абы щыгъуэм мыхъуа адыгэ щIалэр сыт хуэдэ зэпеуэми щытекIуэу дригъэсат. Ауэ Билал и дыщэ медалхэм апщIондэху яхэтакъым Европэмрэ Олимп джэгухэмрэ яйхэр. Абыхэм ящыщ зыр Азербайджаным щызыIэригъэхьакIэт, адэкIэ плъапIэр 2012 гъэм Лондон щекIуэкIыну Олимпиадэрат.
И ныкъуэкъуэгъухэр «имыгъэбауэу» дыщэ медалыр Баку къыщихьащ Урыш Анзори. Япэ дыдэу апхуэдэ зэпеуэхэм хэхуа Урыш Анзор килограмм 84-рэ зи хьэлъагъхэм я гупым телъыджэу зыкъыщигъэлъэгъуащ. Финалым и 1/8-нэ Iыхьэм ар Италием и лIыкIуэ Фасугбай Антони 6:0-у щытекIуащ. КъыкIэлъыкIуэу абы хигъэщIащ алыдж Криаридис Григориосрэ (9:0) болгар Ганев Михаилрэ (2:0) икIи лъэ быдэкIэ финалым нэсащ. Анзор абы къыщыпэщIэтащ азербайджан бэнакIуэ лъэщ Шарифов Шариф.
Хэгъэрейхэм уатекIуэну зэрымытыншыр гурыIуэгъуэщ, ауэ ди щIалэм апхуэдэ лIыгъэ къыкъуэкIащ. ЩIэупщIэжын лъэпкъ къыхэмыкIыу Шарифовыр хигъащIэри, ар чемпион хъуащ.
Гу лъытапхъэщ, Махуэ Билалрэ Урыш Анзоррэ япэ дыдэу Европэм 2010 гъэм щытекIуамэ, абы ирихьэлIэу илъэситI ипэкIэ Олимп чемпион хъуа Хъущт Аслъэнбэч алыдж-урым бэнэкIэмкIэ ар нэхъапэм тIэунейрэ къехъулIат.
Мыгувэу, мэкъуауэгъуэм (июным) и 27-м Волгоград щекIуэкIащ бэнэкIэ хуитымкIэ Урысей Федерацэм и чемпионат. Абыи ехъулIэныгъэ щызэригъэгъуэтащ Урыш Анзор.
МазитI и пэкIэ Европэм и чемпион хъуа ди щIалэм, дауи, гугъут къэралым щекIуэкI зэхьэзэхуэм тэмэму икIи елIалIэу зыхуигъэхьэзырыну. АрщхьэкIэ абы ар къехъулIащ, ауэ зы мащIэ дыдэкIэ и кIэн къикIакъым. КIэух зэIущIэм Урышыр щыхуэзащ 2009 гъэм Европэм и чемпион хъуа осетин щIалэ Кцоев Сослъэн. Абыхэм я зэпэщIэтыныгъэр сыт и лъэныкъуэкIи зэхуэдэ хъуащ икIи финалым и япэ, етIуанэ Iыхьэми текIуар судьяхэм яхузэхэгъэкIакъым. Апхуэдэу щыхъум, пхъэидзэкIэ нэхъыфIыр къалъытащ. Зи насып къикIар Осетие Ищхъэрэ-Аланием и лIыкIуэращ.
ПхъэидзэкIэ къэралым и чемпионыгъэр зэрыфIахьам Урыш Анзор и лъэр щIигъэхуакъым. КъыкIэлъыкIуэ илъэсми ар Европэм щытекIуащ.
Аргуэру килограмм 84-м нэс зи хьэлъагъхэм я деж щыбэна адыгэ щIалэм Европэм и чемпион цIэр нэмыцэ щIыналъэм ехъулIэныгъэкIэ щихъумащ. Финалым нэсыху абы и хьэрхуэрэгъухэм зы балли яритакъым. ПэщIэдзэ зэIущIэм Урышым 2:0, 6:0-у щыхигъэщIащ Ирландием къикIа Долли Алекс. АдэкIэ финалым и Iыхьэ плIанэм абы зы Iэмали иритакъым поляк Балавендер Мацей - 3:0, 4:0.
Финал ныкъуэр илъэс ипэкIэ екIуэкIам ещхь хъуащ. Абы Анзор хьэрхуэрэгъу аргуэру къыщыхуэхъуащ Азербайджаным щыщ Шарифов Шариф. 2010 гъэми хуэдэу, иджыри текIуар ди щIалэращ. Ауэ абы щыгъуэм Урышым Шарифовыр Баку щыIэжу псынщIэ дыдэу хигъэщIамэ, иджы лъэхъэнитIкIэ еныкъуэкъун хуей хъуащ. Ахэр 3:0, 1:0-у зэриухам Анзор и тепщэныгъэм зыми шэч къытригъэхьакъым.
Хуабжьу гуащIэу щытащ финалыр. Абы къыщыпэщIэта куржы щIалэщIэ Марсагишвили Дато Межконтинентальнэ кубокыр къэхьыным ехьэлIауэ 2010 гъэм и жэпуэгъуэ (октябрь) мазэм Дагъыстэным и Хасавюрт къалэм щекIуэкIа зэхьэзэхуэм Урыш Анзор гугъу демыхьыщэу щыхигъэщIат. Абы ди бэнакIуэр игъэбэлэрыгъауэ къыщIэкIынущ икIи зэпеуэм и япэ лъэхъэнэр 1:4-уэ иригъэхьащ. Загъэпсэхуу къихьэжа иужькIэ, Анзор зызэтриубыдэжащ икIи 1:0-у текIуащ. Иджы псори щызэхэкIынур ещанэ лъэхъэнэрт. Ари Урышым щIагъуэу къыщIидзакъым икIи 1:3-уэ иригъэхь хъуащ. ХэкIыпIэ щыIэжтэкъыми, къэнэжа зэман мащIэм Анзор ерыщу икIи лъэщу ебгъэрыкIуащ икIи баллитIыр куржы щIалэм къыфIихьыжащ - 3:3! Апхуэдэу зэпэщIэтыныгъэр иухати, иужьу зэIущIэм ехъулIэныгъэ щызиIа Урыш Анзор, хабзэм ипкъ иткIэ, текIуауэ къалъытащ икIи Европэм и чемпион зэрыхъуам щыхьэт техъуэ дыщэ медалыр къратащ.
2010 гъэм Лондон щекIуэкIа Олимп джэгухэм хэтыну я насып къикIащ Европэм тIэунейрэ и чемпион Урыш Анзоррэ дунейм щэнейрэ щытекIуа Махуэ Билалрэ. Ахэр а лъэхъэнэм я хьэлъагъхэм я деж нэхъ лъэщ дыдэхэм ящыщт икIи куэдым хуагъэфащэт а тIур олимп медаль нэхъыфI дыдэхэм Инджылызым и къалащхьэм щыщIэбэныну.
Псори текIуэныгъэкIэ къыпщыгугъыныр ар хуабжьу жэуаплыныгъэшхуэщ икIи зэпеуэм хэтхэм я дежкIэ Iуэхур тIуащIэу зыгъэхьэлъэщ. Апхуэдэуи къэхъуащ. Килограмм 84-м нэс зи хьэлъагъхэм я зэпеуэм Урыш Анзор япэу къыщыпэщIэхуащ Украинэм икIа Алдатов Ибрэхьим. Ди щIалэм зэхьэзэхуэм фIы дыдэу къыщIидзащ икIи япэ Iыхьэм 3:0-у щытекIуащ. ЕтIуанэм и хьэрхуэрэгъур 3:4-уэ къефIэкIами, ещанэм 4:1-уэ хигъэщIэжри, финалым и Iыхьэ плIанэм кIуащ.
АдэкIэ Урышым ныкъуэкъуэгъу къыхуэхъуар бэнэныр лъэпкъ Iуэхуу щагъэува Ираным къикIа Лашгари Эшар Насерт. Ди жагъуэ зэрыхъущи, Анзор абы пэлъэщакъым икIи 0:3, 1:3-уэ къыхигъащIэри, Олимпиадэм медалыншэу къыщигъэнащ, езы Лашгари къыкIэлъыкIуэм къызэрыщытрадзам къыхэкIыу.
Лондон къикIыжа иужькIи спортым щIыхь зиIэ и мастер Урыш Анзор ехъулIэныгъэ инхэр щиIащ Урысей Федерацэми, Европэми, дунейпсо зэпеуэхэми. Нобэми ар ящыщщ ди республикэми къэралми я щIыхьыр лъагэу зыIэт бэнакIуэ лъэщхэм икIи дяпэкIи куэдкIэ дыщогугъ. Анзор хуабжьу фIыуэ къалъагъу къыдэбанэхэми я гъэсакIуэхэми. КъищынэмыщIауэ, ар быниблым я адэ гумащIэщ, къыщхьэщыжакIуэщ икIи унэтIакIуэщ.
ЖЫЛАСЭ Заурбэч.
