ЩIэныгъэлI пажэ
Хъубий Башир Билал и къуэр сэ къыщысцIыхуар 80 гъэхэм я пэщIэдзэрщ, Къэбэрдей-Балъкъэр щIэныгъэ-къэхутакIуэ институтым и парт организацэм и секретару щыхахарщ. Сэ КПСС-м и обкомым срисекретарти, институтым куэдрэ сыкIуэрт, я зэхуэсхэм сыхэтт. А лъэхъэнэм институтым и Iулыджыр лъагэт. Ар кърибгъэлъэгъуэну урикъунщ абы щыгъуэм а институтым щылэжьахэм я цIэхэр: Гугу Рашад, Iулыдж Iустырхъан, Мамбэт Хьэлым, Шортэн Аскэрбий, Нало Заур, Темыржан Владимир, Хьэщхъуэжь Раисэ, Гузеев Жэмал сымэ, нэгъуэщIхэри. Институтым и унафэщIыр политикэ, къэрал лэжьакIуэ цIэрыIуэ, тхыдэ щIэныгъэхэм я доктор Хутуев Хьэнэфийт. Ахэр псори, шэч хэмылъу, партым хэтт, ныбжькIэ щIалэ парт секретарь жыджэрым и нэIэ щIэту. Хъубийм гупыр къызэщIигъэуIуэфырт, щIэныгъэлIхэр лэжьыгъэм тригъэгушхуэрт, зрихьэлIэ лъэпощхьэпохэри гугъуехьыншэу къызэринэкIыфырт. Пэжыр жысIэнщи, уигу дэмыхьэнкIэ Iэмал иIэтэкъым Башир и гу къабзагъэр, цIыхухэм щабэу зэрахущытыр, сыт хуэдэ Iуэхуми хэкIыпIэ къызэрыхуигъуэтыр.
Хъубий Башир Къэралым зэхъуэкIыныгъэхэр къыщыщыхъу илъэсхэм жылагъуэ зэщIэхъееныгъэхэр къэунэхуащ, лъэпкъ Iуэху зэрахуэу. Апхуэдэ зэгухьэныгъэхэм я унафэщIхэр хущIэкъурт щIэныгъэ, творческэ интеллигенцэр, псом япэ институтым и лэжьакIуэхэр я Iуэхухэм хашэну. Псом я дежкIи зэман гугъут ар. Мис а гъащIэ гъуэгуанэ пычыгъуэр екIурэ-ещхьу къызэринэкIащ Башир, парт къалэнхэр къызыхуэтыншэу игъэзащIэу. А гугъуехьхэм зэгъусэу дыхэтащ, апхуэдэ щытыкIэм деж уи зэхуаку къыдэхъуэ зэныбжьэгъугъэр куэдрэ уи Iэпэгъущ.
90 гъэхэр къэсащ. СССР-р щыкъутэжым, лэжьапIэ IэнатIэхэр къызэрызэтеувыIам гугъуехь куэд къишащ: цIыхухэм я псэукIэр екIэкIуащ, ябгъэдэлъ мылъку елъытауэ цIыхубэр зэхэщхьэхукI хъуащ. Апхуэдэ Iуэхухэм мыхъумыщIагъэ куэд къыхуахьащ урысей жылагъуэм.
Мылъку и лъэныкъуэкIэ щыIэ гугъуехьхэм емылъытауэ, цIыхухэм Iуэхутхьэбзэ щыхуащIэ IуэхущIапIэхэр, ныбжь зиIэхэм, дэIэпыкъуэгъуншэу къэнахэм папщIэ унэхэр къызэIуахырт. Абыхэм дызделэжьым гугъуехьышхуэ къытлъыкъуэкIащ — Iуэхум фIыуэ хэзыщIыкI IэщIагъэлIхэр диIэтэкъым. Ар икIэщIыпIэкIэ зи ужь ихьэн хуей Iуэхут. А лъэхъэнэм КъБР-м лэжьыгъэмрэ социальнэ зыужьыныгъэмкIэ и министру сылажьэрти, КъБКъУ-м и ректор Лъостэн Владимир чэнджэщ естащ социальнэ лэжьыгъэмкIэ IэщIагъэлIхэр щагъэхьэзыр къудамэ къызэIуихыну. УнафэщI Iэзэм си псалъэхэр зэхищIыкIри, Iуэхум и хэкIыпIэр къэтлъыхъуэу дызэпсэлъащ икIи, зы гупсысэм дыщыхуэкIуэм, зэгурыIуэныгъэм Iэ щIэддзащ. Лъостэныр УФ-м егъэджэныгъэмрэ щIэныгъэмкIэ и министрым епсалъэщ, сэ КъБР-м и Президент КIуэкIуэ Валерэ сыгурыIуэри, КъБКъУ-м социальнэ лэжьакIуэхэр щагъэхьэзыр къудамэ къыщызэIутхащ. Абы лъабжьэ хуэхъуар юридическэ факультетрат. Ауэ зэтедухуа Iуэхур и кIэм нэсу зэфIэкIа хъун папщIэ, кафедрэ щхьэхуэ къызэдгъэпэщу, унафэщI тэмэми къэдгъуэтын хуейт. Абдежым сэ сигу къэкIыжащ политологиемкIэ кафедрэм и унафэщI Хъубий Башир — арат къызэIутхы- ну кафедрэр зи IэмыщIэ итлъхьэну нэхъ зыхуэфащэр. Зи гугъу сщIы лъэхъэнэр университетым лэжьэкIэщIэ щызэтриублэ зэманым ирихьэлIат, институт щхьэхуэхэр къызэIуахырти, КъБКъУ-м и ректор Къарэмырзэ Барэсбий и гуащIэ хэлъу, Социально-гуманитар институт къызэрагъэпэщащ, «Социальнэ лэжьыгъэ» IэщIагъэми щыхуеджэу.
Абы лъандэрэ илъэс 20 дэкIащ. А зэманым къриубыдэу IэщIагъэлI 2487-рэ ягъэхьэзыращ, цIыху13-м кандидат лэжьыгъэхэр пхагъэкIащ, абыхэм ящыщ куэдым жэуаплыныгъэ ин зыпылъ IэнатIэхэр ирахьэкI. Мис а псом и гуащIэ хэлъщ философие щIэныгъэхэм я доктор, КъБКъУ-м и профессор, Социальнэ егъэджэныгъэмкIэ Урысей академием и академик Хъубий Башир.
Мы зэманми Хъубийм жылагъуэ лэжьыгъэшхуэ егъэзащIэ. ЦIыхухэм я хуитыныгъэр хъумэнымкIэ уполномоченнэу КъБР-м щыIэм и деж щылажьэ Эксперт советым хэтщ, «Формирование гражданского общества и права человека в Кабарино-Балкарской Республике» тхылъхэр зыгъэхьэзыр редакционнэ советым щолажьэ. Абы щыщу тхылъитху дунейм къытехьащ. Башир къэхутэныгъэ ирегъэкIуэкI унагъуэм исхэм я зэхущытыкIэхэм, цIыхухэм я хуитыныгъэр хъумэным ехьэлIауэ.
Хъубийр щIэныгъэлIщ, лэжьыгъэм хуэмыщхьэх цIыхущ. И пщэ къыдэхуэ Iуэхухэм жэуаплыныгъэшхуэ бгъэдэлъу бгъэдохьэри, къыдэлажьэхэм зыщIрагъэхыуи яхуидэркъым. Абы и Iэдакъэ къыщIэкIа тхыгъэхэр, философие гупсысэхэр щIэныгъэм хуищIа хэлъхьэныгъэшхуэщ.
Хъубий Башир ныбжьэгъугъэр зыгъэлъапIэ цIыхущ. Си дежкIэ лъапIэщ ди зэхуаку дэлъ гуапагъэр. И махуэ лъапIэм ирихьэлIэу езыми и унагъуэ дахэми насыпрэ узыншагъэрэ яIэну сохъуэхъу!
Зумакулов Борис,
КъБР-м, КъШР-м щIэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ я лэжьакIуэ, профессор, КъБР-м ЦIыхухэм я хуитыныгъэр хъумэнымкIэ и уполномоченнэ.
