
Франджым къыщежьа зэпеуэ удэзыхьэхым абы егъэзэж
Мэкъуауэгъуэм и 10-м Франджым гуфIэгъуэкIэ къыщызэIуах Европэм и епщыкIутхуанэ чемпионатыр. МазэкIэ екIуэкIыну зэIущIэ удэзыхьэххэм наIуэ ящIынущ абы и дыщэ медалхэр зыIэрыхьэнухэр.
ФутболымкIэ Европэм и чемпионатыр егъэкIуэкIынымкIэ япэу жэрдэм къыхэзылъхьауэ щытар Франджым топджэгумкIэ и федерацэм и Iэтащхьэ Делон Анрищ. Абы и цIэр зэрехьэ зэхьэзэхуэм щытекIуэм IэщIалъхьэ кубок абрагъуэм. Ди жагъуэ зэрыхъущи, и жэрдэмыр гъащIэм хэпща зэрыхъуар имылъагъуу ар 1955 гъэм дунейм ехыжащ. Абы кърихьэжьа Iуэхур адэкIэ игъэкIуэтащ и къуэм.
1960 гъэм япэ дыдэу Франджым щрагъэкIуэкIащ Европэм и кубокыр (арат абы щыгъуэм зэреджэр) къэхьыным теухуа зэпеуэр. Абы и финалым щызэхуэзат иджы щымыIэжхэу Совет Союзымрэ Югославиемрэ я командэ къыхэхахэр. ДжэгупIэ губгъуэм зэпэщIэтыныгъэр хуабжьу гуащIэ щыхъуат а къэралыгъуэхэм я унафэщIхэр ЕтIуанэ дунейпсо зауэм и ужькIэ зэрызэщыIеям къыхэкIыу. ЗэIущIэм къыщIагъуа зэманращ текIуар щызэхэкIар. СССР-м абы щыдигъэкIа топым дыщэ медалхэр и гъащIэм япэу икIи иужьу къыхуихьащ.
1964, 1972, 1988 гъэхэми Совет Союзым и командэ къыхэхар Европэм и чемпионатым и финалхэм щыджэгуащ. АрщхьэкIэ Испанием, Германием, Нидерландхэм я футболистхэм къыхагъащIэурэ къалъысар жэз медалхэращ.
СССР-р зэхэщэщэжа и ужькIэ Урысей Федерацэм ехъулIэныгъэшхуэхэр Европэм и чемпионатым щиIакъым. 2008 гъэ закъуэм финал ныкъуэм нэсат, ауэ испанхэр 3:0-у къатекIуэри, абдежым къыщаухащ.
2016 гъэм Франджым щызэхэтыну Европэм и XV чемпионатым и кIэух зэхьэзэхуэм кIуэн папщIэ къэралыгъуэ 53-м я командэ къыхэхахэр илъэситIкIэ зэпеуащ. 24-м я насып къикIащ. Абыхэм ящыщ зыщ Урысей Федерацэм и командэ къыхэхари. Франджым и топджэгу губгъуэхэм ар щыхущIэкъунущ ехъулIэныгъэфIхэр зыIэригъэхьэну. АрщхьэкIэ а Iуэхугъуэр тыншу зэрыщымытыр гурыIуэгъуэщ. Абы и щыхьэтщ япэ дыдэ зэIущIэм топджэгур къэзыгупсыса инджылызхэм зэращыпэщIэтынур.
Иужьрей лъэхъэнитIым (2008, 2012 гъэхэм) Европэм и чемпион хъуащ Испаниер. Псори зэхэту абы щэнейрэ дыщэ медалхэр мыпхуэдэ зэпеуэхэм къыщихьащ. Испанхэм абыкIэ къапэхъуфынур нэмыцэхэм я закъуэщ. Германиери щэнейрэ Европэм и чемпионщ. КъищынэмыщIауэ, нэмыцэхэм иджыри дыжьын медалищ зыIэрагъэхьащ, испанхэм — зы. Иджырей кIэух зэхьэзэхуэр езыгъэкIуэкI франджыхэр абыхэм къакIэлъокIуэ, чемпионатитIым щытекIуауэ. Дауи, хэгъэрейхэр икIэщIыпIэкIэ Германиемрэ Испаниемрэ ялъэщIыхьэжыну хущIэкъунущ, кIэух зэхьэзэхуэр я деж зэрыщекIуэкIыр къэплъытэмэ.
Зи гугъу тщIа командэхэрауэ къыщIэкIынущ Европэм и чемпион цIэмрэ кубокымрэ аргуэру щIэбэнынур. АрщхьэкIэ хэт ищIэн къэхъунур?! ЗэрыжаIэщи, губгъуэр занщIэщ, топыр хъурейщ! Бадзэуэгъуэм и 10-ращ псори наIуэ щыхъунур. ЗэкIэ зэпэщIэтыныгъэ гуащIэхэм мазэ псокIэ дакIэлъыплъыну Iэмал гъуэзэджэ диIэщ.
ПщIэну щхьэпэщ
НэхъыфIхэр, нэхъ Iэзэхэр…
КIэух зэIущIэм бжыгъэ нэхъ ин дыдэ къыщыхъуар 2012 гъэращ. Украинэм и къалащхьэм щекIуэкIа финалым Испаниер 4:0-у Италием щытекIуащ.
Топ нэхъыбэ дыдэ щыдагъэкIа кIэух зэхьэзэхуэр щекIуэкIар Бельгиемрэ Нидерландхэмрэ щызэхэта чемпионатырщ. Абы 85-рэ командэхэр къыщыхэжаныкIащ.
Финал зэпеуэхэм нэхъ щIалэ дыдэу топ щыдэзыгъэкIар Швейцарием и гъуащхьауэ Фонлантен Йоханщ. 2004 гъэм мэкъуауэгъуэм и 21-м абы Франджым и гъуэр хигъэщIащ.
Европэм и чемпионатхэм я кIэух зэхьэзэхуэхэм топ нэхъыбэ дыдэ щыдэзыгъэкIар Франджым и командэ къыхэхам и капитан Платини Мишельщ. Ар 9 къыхэжаныкIащ. Абы къыкIэлъокIуэ топибл дэзыгъэкIа Ширер Алан (Инджылыз).
Европэми дуней псоми я чемпион цIэр зэгъусэу зэрахьащ ФРГ-м, Франджым, Испанием. Франджыхэр дунейпсо чемпиону Европэм щытекIуамэ, нэмыцэхэр япэщIыкIэ ди континентым псоми щефIэкIри, итIанэ дунейр къагъэIурыщIащ. Испанхэр Европэм и чемпиону дунейм щытекIуэри, аргуэру континентым щынэхъ лъэщащ.
Испаниемрэ Франджымрэ чемпионатым япэу щытекIуащ я деж щрагъэкIуэкIа кIэух зэхьэзэхуэхэм псоми щефIэкIри.
Испанием и командэ къыхэхам и закъуэщ тIэунейрэ зэкIэлъхьэужьу Европэм и чемпион хъуар. Ещанэуи ар зригъэхъулIэну иджы Iэмал щыIэщ.
Европэм и чемпионатым и кIэух зэхьэзэхуэм нэхъыбэ дыдэрэ хэтар Германиерщ — 12-рэ. Абы къыкIэлъокIуэ Испаниер — 10. Совет Союзымрэ Урысей Федерацэмрэ я командэ къыхэхахэр кIэух зэхьэзэхуэхэм тхуэрытхуэ ирихьэлIащ.
2020 гъэм екIуэкIыну Европэм и чемпионатым и кIэух зэхьэзэхуэр ди континентым и къалэ нэхъ ин 13-м щызэхэтынущ, къэрал зыбжанэ къызэщIиубыдэу.
Урысей Федерацэм и командэ къыхэхар зэхьэзэхуэм хуэхьэзырщ.
