ЩIалэгъуэ
ДунейтетыкIэм и зы Iыхьэ
Къэбэрдей-Балъкъэрым и щIалэгъуалэ жыджэрхэм къахощ Налшык къалэм щыщ, Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым къыщызэрагъэпэща «Зеленый дозор» гупым и унафэщI, КъБР-м и ЩIалэгъуалэ Правительствэм щIыуэпс хъугъуэфIыгъуэ-хэмкIэ и министр Шыбзыхъуэ Аскэр.
Шыбзыхъуэ Аскэр — Си дуней тетыкIэм, си Iуэху еплъыкIэ къэзгъэлъэгъуэну зэрысфIэфIым тесщIыхьырти, IэщIагъэу къыхэсхынур журналистикэрауэ къысщыхъурт, ауэ илъэсищ и пэ курыт еджапIэр къыщызухым, ди Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетым абы хуригъэджэн къимыщ- тэу къыщIэкIат. Арати, КъБКъУ-м Химиемрэ биологиемкIэ и институтым сыщIэтIысхьауэ сыщоджэ, — жеIэ Шыбзыхъуэм.
Аскэр еджэн зэрыщIидзэу зыхэт гупым псын-щIэу яхэзэгъащ. Ар зыщIэс факультетым и профсоюз зэгухьэныгъэм и унафэщIым и къуэдзэ ящIащ, студентхэм я советым, жылагъуэ кIэлъыплъакIуэхэм я корпусым яхыхьа хъуащ. Иужьрейм хэтхэм я гъусэу Аскэр щыIащ Москва къалэм мазэкIэ щекIуэкIа зэхуэсым.
2017 гъэр ЩIыуэпсыр хъумэным и илъэсти, абы къыхилъхьат КъБКъУ-м епхауэ «Зеленый дозор» зи фIэщыгъэ зэгухьэныгъэр къызэрагъэпэщыну. «Iуэхур щедгъажьэм дызэрыхъуу щытар цIыхуиплI къудейщ, мы зэманым ди зэгухьэныгъэм щIалэгъуали 150-м щIигъу хэтщ, — дыщегъэгъуазэ Шыбзыхъуэм. — Япэ лъэбакъуэхэр щытчым, икъукIэ къыддэIэпыкъуащ ди еджапIэм ЩIалэгъуалэ политикэм-кIэ и управленэр. Псом хуэмыдэу фIыщIэ худощI Лу Азэмэт, дэфтэрхэр гъэхьэзырынымкIэ щIэгъэкъуэнышхуэ къытхуэхъуащи».
Шыбзыхъуэм зэрыжиIэмкIэ, зи унафэщI жылагъуэ зэгухьэныгъэр жыджэру долажьэ КъБР-м ЩIым и хъугъуэфIыгъуэхэмрэ экологиемкIэ, курортхэмрэ туризмэмкIэ и министерствэхэм. Шыбзыхъуэр я пашэу, щIалэгъуалэр иджыблагъэ хэтащ «Зеленый маршрут» урысейпсо Iуэхум.
— ЩIыпIэр щыкъабзэр ар щамыуцIэпIым и дежщ. А гупсысэм ди цIыхухэр къыхуедджэныр къалэн нэхъыщхьэу зэхудогъэувыж. Абы теухуауэ щIэх-щIэхыурэ Iуэху идогъэкIуэкI уи щхьэ къызэри-хьэу пхъэнкIий идзыпIэ пщIымэ, зэраныгъэу къихьыр къыхэщу видеоролик дгъэхьэзыращ. Ар Интернетым и сайтхэмкIэ хэIущIыIу тщIыным мы зэманым долэжь. «Зеленый дозор» гупым хэтхэр мы гъэм КъБР-м ЩIыуэпсым и хъугъуэфIыгъуэхэмрэ экологиемкIэ и министерствэм дэIэпыкъуэгъу хуэхъуащ «ЩIым и сыхьэт» зыфIаща Iуэхур республикэм къыщызэрагъэпэщынымкIэ. Иужьрей илъэситIым щIалэгъуалэр жыджэру хэтщ «Псыхъуэхэм псы Iуфэ къабзэхэр яIэн хуейщ!» урысейпсо щэбэт щIыхьэхум. КъищынэмыщIауэ, «Зелёная суббота» фIащауэ КъБКъУ-м къедзылIа щIыпIэхэр щIалэгъуалэм щIэх-щIэхыурэ ягъэкъабзэ.
— 2017 гъэм и гъэмахуэм къыщыщIэдзауэ дадолажьэ Екатерин-бург щыщ волонтёрхэм. Нэгъабэ ахэр Руднев Андрей я пашэу республикэм лэжьыгъэ IуэхукIэ щыIати, «стIол хъурей» едгъэкIуэкIащ, жыгхэр зэгъусэу ди къалащхьэм щыдгъэтIысащ. Къызэдгъэпэщ конференцхэм къыдогъэблагъэ Тембот Аслъэнбий и цIэр зезыхьэ, Бгы щIыпIэхэм я экологиемкIэ институтым, «Зелёные» политикэ партым я лIыкIуэхэр, Химиемрэ биологиемкIэ институтым и егъэджакIуэхэр, — дыщегъэгъуазэ Шыбзыхъуэм.
Аскэр къыджиIащ «Зеленый дозор»-р мылъку къезымыгъэщI IуэхущIапIэ ящIыну зэрыхущIэкъур, республикэм дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ Iуэхухэр ирагъэкIуэкIы-ну зэрамурадыр. Шыбзыхъуэм зэрыжиIэм- кIэ, пхъэнкIийр зэхэдза-уэ еджапIэ нэхъыщхьэм Iуашу къыщызэрагъэпэщыным теухуа лэжьы-гъэ «Мэшыкъуэ» зэхыхьэм зэрыщыпхагъэкIыным хуагъэхьэзыр.
Шыбзыхъуэ Аскэр КъБР-м и ЩIалэгъуалэ правительствэм щIыуэпсым и хъугъуэфIыгъуэхэмрэ экологиемкIэ и министру мы гъэм хахащ. И къалэнхэм зэрыпэрыхьэрэ куэд мыщIами, щIалэм зэхыхьэ зыбжанэ къызэригъэпэщыну хунэсащ. «ЩIалэгъуалэ правительствэм хэтхэр мурад куэд зиIэ, лэжьыгъэм хуэмыщхьэх защIэщ. Абы нэхъыбэж зэрыпщIэным утрегъэгушхуэ. Псалъэм папщIэ, иджыблагъэ дыщыIащ Шэджэм щIыналъэм и мэзгъэфIэным (заповедник). ЩIыпIэр гъэкъэбзэн хуейти, а лэжьыгъэм щIалэгъуалэр къыхуедджащ икIи цIыху 30-м нэблагъэм зыкъытщIагъэкъуащ. Псом хуэмыдэу КъБР-м ЩIыуэпсым и хъугъуэфIыгъуэхэмрэ экологиемкIэ и министерствэр къыддэIэпыкъуащ, — жеIэ Шыбзыхъуэм. — Апхуэдэ лэжьыгъэхэр сэбэпщ, нэхъыбэрэ едгъэкIуэкIыни хуейт. Уи жагъуэ мэхъу, цIыхухэр зыгъэпсэхуакIуэ щыIа нэужь, кIэрыхубжьэрыхур зэрызэщIамыкъуэжыр, дунейр зэрауфIейр. Абы унафэ игъуэтын хуейщ. Къэбэрдей-Балъкъэрым щIыуэпс къулей иIэщи, ар тхъумэныр, едгъэфIэкIуэныр ди къалэнщ. Курыт еджапIэхэм щIэсхэм къабзагъэм теухуа дерсхэр ядегъэкIуэкIынымкIэ къыщIэддзэныр сфIэтэмэмщ. Сыту жыпIэмэ, щIыуэпсыр хъумэным цIыхур хуегъэджэн хуейщ щыцIыкIум къыщыщIэдзауэ. Ар дуней тетыкIэм, гъэсэкIэм и зы Iыхьэщ».
БАГЪЭТЫР Луизэ.
Жылэтеж Амир гъуазджэм дехьэх
Жылэтеж Амир сурэт щIыным хуемыджами, а IэщIагъэм хуэIэзэу къыщIэкIащ икIи и лэжьыгъэхэм мы зэманым щIэупщIэ яIэщ. Ар къэтцIыхуащ Къэбэр-дей-Балъкъэрым, Къэрэшей-Шэрджэсым, Адыгейм, Осетие Ищхъэрэ — Аланием, Ингушым я цIыхубэ артист Нэхущ Чэрим и унагъуэр иту ищIа сурэтышхуэр Интернетым щызэбграгъэха нэужь. Езы сурэтыщI щIалэм къызэрыджиIамкIэ, абы мазиплIым нэблагъэкIэ елэжьащ.
Жылэтеж Амир
Сыт хуэдэ Iуэхуми щIэдзапIэ гуэр иIэщи, Жылэтежыр а лъа-гъуэм щытехьар Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал мэкъумэш университетым щеджэу (зооинженер факультетым) и япэ гъэлъэгъуэныгъэр абдеж къыщыщыхузэрагъэпэщарщ.
— Си гуапэ мыхъуу къэнатэкъым гъэлъэгъуэныгъэм цIыху куэд зэреплъар, псом хуэмыдэу сагъэгушхуат си адэшхуэм и къуэш Жылэтеж Сэлэдинрэ а зэманым еджапIэ нэхъыщхьэм и ректору щыта Жырыкъуэ Борисрэ, — жеIэ Амир.
Амир и лэжьыгъэхэр зылъагъухэм, дауи, ягъэщIагъуэрт сурэт щIыным хуемыджам къызэкъуиха зэфIэкIыр. Апхуэдэу Жылэтежым и япэ лэжьыгъэ 36-р, «Ощущение полёта» фIэщыгъэм щIэту, утыку кърихьащ. Абы иужькIэ, 2005 гъэм, Студентым и махуэм ирихьэлIэу, ДизайнымкIэ, Щэнхабзэмрэ гъуазджэхэмкIэ колледжхэм я еджакIуэхэм я IэдакъэщIэкIхэм я гъусэу Амир и сурэтхэр щигъэлъэгъуащ КъБР-м и Музыкэ театрым къыщызэрагъэпэща выставкэм. Зи лэжьыгъэ зыгъэлъэгъуа 30-м ящыщу Жылэтежым ещанэ увыпIэр абы къыщыхуагъэфэщащ.
Сурэт щIыным езыр-езыру зыхуигъэсэжащ Амир, ауэ республикэм и сурэтыщI пажэхэм я лэжьыгъэхэми кIэлъоплъ, чэнджэщкIэ защыхуигъази щыIэщ. Апхуэдэщ КъБР-м и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм хэтхэу Къэрмокъуэ Аслъэнрэ Токъу Альбертрэ. «Къэрмокъуэмрэ Токъумрэ я IэщIагъэм куууэ зэрыхащIыкIыр нэрылъагъущ. Псалъэм папщIэ, щIыуэпсым и сурэт сщIыну сыдимыхьэхми, Къэрмокъуэм и апхуэдэ лэжьыгъэхэр щыслъагъукIэ сохъуапсэ, езыми ущымытхъункIэ Iэмал имыIэу ахэр къохъулIэ. ЗэрысщIэмкIэ, абы и сурэт гъэлъэгъуэныгъэ Нью-Йорки щекIуэкIауэ щытащ. Ар си дежкIэ щапхъэщ», — жеIэ Жылэтежым.
Амир дагъэкIэ сурэт ищIын зэрыщIидзэрэ илъэс зытIущ хъуауэ аращ, ауэ лэжьыгъэ ин зыбжанэ къехъулIакIэщ. Нэхъыбэрэ цIыхухэм я сурэт етх, унэ блын джабэхэр егъэщIэращIэ. Шэшэным и Iэтащхьэ Кадыров Рэмзан, артист цIэрыIуэ Тимати сымэ я сурэтхэр ину ищIащ. Жылэтежыр Къэбэрдей-Балъкъэрым къищынэмыщIауэ, Шэшэнми, Москваи ирагъэблагъэурэ щолажьэ.
СурэтыщIыр цIэрыIуэ зыщIыр и IэдакъэщIэкIыр къызэрехъулIэм и закъуэкъым, атIэ абы и лэжьыгъэр цIыхубэм я гум зэрыдыхьэм куэд елъытащ. Жылэтеж Амир а IэщIагъэр гурэ-псэкIэ къыхихащи, ехъулIэныгъэ иIэну ди гуапэщ.
КЪАНЩАУЭ Мэлычыпхъу.
Апхуэдэщ Хамэр
Болэтей (Терекскэ) курыт еджапIэм щыхабзэ нэхъыщхьэщ абы къыщIигъэкIхэр сыт и лъэныкъуэкIи гъащIэм хуигъэхьэзырыныр, зыхыхьэм къазэрыхэжаныкIын зэфIэкI ябгъэдилъхьэныр. ИкIи сыт щыгъуи гуапэщ уи къару зэпхьэлIа удз цIыкIум къэкIыгъэ дахэ къыщищIыкIыр. Апхуэдэу дыщогуфIыкI зи ехъулIэныгъэхэмкIэ зи цIэр зэхэтх зэпыт, Болэтей курыт школыр къэзыуха Хамэ Зурьят. И хьэл-щэнкIи еджэнкIи ар гум дыхьэ хъыджэбзщ, спортсмен ахъырзэман къызыхэкIыну дызыщыгугъщ.
Илъэс зыбжанэ хъуауэ абы атлетикэ псынщIэм зыхуегъасэ, мызэ-мытIэуи щIыхь тхылъхэр, кубокхэр къыхуагъэфэщащ. Къэхъуауэ къыщIэкIынкъым Зурьят зэпеуэм хэту зы ехъулIэныгъэ гуэр къимыхьу къыщыкIуэжа. Езыр гурыхуэщ, пщащэ зэкIужщ.
ЖаIэ хабзэщ цIыхум и IэщIагъэр къыдалъхуу, абы и лъэныкъуэкIэ зыкъэзыгъуэтыжхэр насыпыфIэ хъууэ. Курыт еджапIэм физическэ щэнхабзэмкIэ щезыгъаджэ, УФ-м егъэджэныгъэмкIэ щIыхь зиIэ и лэжьакIуэ Хьэшыр Анатолэ зэрыжиIэмкIэ, Зурьят зэфIэкI къызэрымыкIуэ иIэщ. 2009 гъэм атлетикэ псынщIэмкIэ Адлер къалэм щекIуэкIа урысейпсо зэхьэзэхуэм ар ещанэ щыхъуащ, 2011 гъэм Волгогради ещанэ увыпIэр кърихащ.
— 2017 гъэм Зурьят Олимп резервым- кIэ Щёлковэ къалэм (Москва областым) щыIэ къэрал еджапIэр ехъулIэныгъэ иIэу къиухащ. Ар игъэсащ Урысейм щIыхь зиIэ и тренер, спортымкIэ щIыхь зиIэ мастер Гойшик Татьянэ. Нэгъабэ Москва областым атлетикэ псынщIэмкIэ щекIуэкIа зэхьэзэхуэм метри 100, 200 къэжэнымкIэ Хамэ Зурьят япэ увыпIэхэр щызыIэригъэхьащ, абы и ужькIэ Урысейм и пашэныгъэм щыщIэбэнми, нэхъыфIи 10-м яхэхуащ. Иужьрей илъэсхэм ехъулIэныгъэфIхэр къыщегъэлъагъуэ щэнхабзэмрэ спортымкIэ «Кавказ джэгухэр» фестивалми. Нэгъабэ а зэхьэзэхуэм дэлъеинымрэ кIыхьагъкIэ лъэнымкIэ ещанэ увыпIэр къыщихьащ. Абы иджыблагъэ лэжьэн щыщIидзащ Щёлковэ къалэм дэт лицей №7-м. Дыщогугъ и ехъулIэныгъэ- хэм адэкIи хигъэхъуэну, — жеIэ Хьэшыр Анатолэ.
Къуажэдэсхэр икъукIэ ирогушхуэ зэфIэкI ин зиIэ щIэблэ Болэтей жылэм къызэрыщыдэкIуэтейм. Псалъэм папщIэ, Хамэ Зурьят и гъусэу иджыри ди зы щIалэ (Ащхъуэтхэ Елдар) Москва областым щоджэ. Къыхэгъэщыпхъэщ, ди ныбжьыщIэхэм тренер цIэрыIуэхэр къащытхъуу къазэрыдэлажьэр.
Сыкъун Таисэ,
Болэтей курыт еджапIэм урысыбзэмрэ урыс литературэмкIэ и егъэджакIуэ.
Гъуэгу къежьапIэ
Сыт ДыщэкI Заринэ зыщIэхъуэпсыр?
Хъыджэбз цIыкIум псом нэхъыщхьэу хэлъын хуей Iэдэбагъыр уздепсалъэм дыболъагъу Ботэщей (Плановскэ) къуажэм къыщалъхуа ДыщэкI Заринэ. Ар ГъуазджэхэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ къэрал институтым хореографиемкIэ и къудамэм и етIуанэ курсым щоджэ, иджыблагъэ «Тэрч къалэм и тхьэIухуд» зэхьэзэхуэм текIуэныгъэр къыщихьащ.
Зэрысабийрэ гъуазджэм дихьэхауэ къогъуэгурыкIуэ Заринэ. Уэрэд жыIэным къищынэмыщIауэ, къэфэнри зыпищI щымыIэу сыт щыгъуи щытащ. Ебланэ классым щеджэу, Тэрч къалэм дэт Музыкэ школым фортепианэм зыщыхуигъэсэн щIидзащ. «Ди къуажэ клубым лъэпкъ къэфэкIэхэм щыхуагъасэрти, абы сфIэфIу сыхыхьат. Шыдыгъу Хьэщауэ зи унафэщI «Ботэщей» ансамблым сыкъащтауэ иджыри абы сыхэтщ, — жеIэ хъыджэбзым. — Утыкум ситыну сызэрыцIыкIурэ сфIэфIми, дапщэщи согузавэ, ауэ хуэмурэ си зэфIэкIым хызогъахъуэ. Школ нэужьым ГъуазджэхэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ къэрал институтым сыщIэтIысхьэну сытрагъэгушхуащ си гъэсакIуэ Хьэщауэрэ Ботэщей къуажэм щылажьэ ЩэнхабзэмкIэ унэм и унафэщI Хьэтыхъу Людмилэрэ. ИлъэситIкIэ Гугъуэтыж Светланэ и деж оперэм сыщыхуеджащ, арщхьэкIэ иужькIэ къэфэнымкIэ IэщIагъэ зэзгъэгъуэтыныр нэхъ сфIэкъабылу абы сыщIэтIысхьэжащ. ЦIыхубэ, классикэ къафэхэм щыщ нэхъ къызэхъулIэу къысщохъу, ауэ дэтхэнэ хэкупсэми хуэдэу, ди лъэпкъ къэфэкIэхэр нэхъ сфIэфIщ».
Заринэ зэрыжиIэмкIэ, «Тэрч къалэм и тхьэIухуд» зэхьэзэхуэм хыхьэным мащIэу тешыныхьами, и Iыхьлы, ныбжьэгъухэм щытрагъэгушхуэм, арэзыуэ абы и зэ-фIэкI щеплъыжащ икIи хущIегъуэжакъым. «Зэпеуэм сыщыхыхьэм текIуэныгъэр къэсхьынкIэ хъуну сигугъэххакъым. Нэхъыбэу сызэгупсысыр а Iуэхум си зэфIэкIым зэрыхигъэхъуэныр арат. Нэхъ гугъинэжыр сытыт жыпIэмэ, «Подиум Нальчик» агентствэм дерс зыбжанэ къызэрыщыддрагъэкIуэкIаращ. Къапщтэмэ, зэхьэзэхуэр икъукIэ дахэу, екIуу къызэрагъэпэщат. Мазэм нэблагъэкIэ дагъэхьэзырати, хъыджэбз цIыкIухэр зыр адрейм дэIэпыкъужу икъукIэ гуапэу екIуэкIа Iуэхущ ар. Си зыужьыныгъэм теухуауэ мы Iуэхур сэбэпышхуэ къысхуэхъуауэ къызолъытэ», — къыхегъэщ ди псэлъэгъум.
Заринэ модель агентствэм къыхуигъэфэща тхылъымкIэ Iэмал иIэщ Модэм ехьэлIауэ къызэрагъэпэщ гъэлъэгъуэныгъэ зэмылIэужьыгъуэхэм хэтыну. Апхуэдэу иджыблагъэ ар щыIащ «Подиум Нальчик» IуэхущIапIэм къызэригъэпэща «Flower show» Iуэхум нысащIэ бостейхэмрэ удз гъэгъа Iэрамэ нэхъ дахэхэмрэ я гъэлъагъуэм. Заринэ зэрызиужьыным щIохъуэпс, и Iуэху зэрехуэ. ЩIыуэпсым, цIыхухэм, бостей зэмылIэужьыгъуэхэм сурэт ятрищIыкIыну зыфIэфI пщащэр жыпIэ хъунущ гъуазджэм къыхуигъэщIауэ.
АЛХЪО Дыжьын.
Япэ усэ
Си бзэр си псэм и макъамэщ,
Сигу мызагъэм къолъэтыкI.
Дыщэм нэхърэ ар нэхъ лъапIэщ,
Си бзэр Дыгъэм къыдоудж.
Гъыбзэ жыпIэм пхужыIэнкъэ
Нэгъэсауэ уигу илъ псор?!
Гум илъ гуащIэр къиIуэтэнкъэ
Си бзэу сызыгъэпсэум?!
Хъуэхъу жыпIэну ухуежьамэ,
Ар шэрыуэ къыпхуэхъунщ!
Хъуэхъур си бзэкIэ жыпIамэ,
Тхьэшхуэм дежи нэхъ нэсынщ.
Уи гухэлъхэр, лъагъуныгъэр
Зыхуэфащэм хуэпIуэтэнщ.
Уи гум илъыр жозыгъэIэр
Ди лъым хэт ди щIасэ бзэрщ.
Ди къуршыпсхэм уэ едаIуи,
Си бзэр я бзэу зэхэпхынщ.
Ди мэзыжьхэм уэ епсалъи,
Нартхэм я бзэр къэIужынщ.
АдыгэбзэкIэ упсалъэу
Уэ упсэумэ, уи насыпщ.
Нып удзыфэри уи плъапIэу
Уэ упсэумэ, уцIыхуфIщ.
АдыгэбзэкIэ ди Тхьэшхуэм
Зыхуэгъазэ махуэ къэс.
Ущымысхьу фIыщIэ гуапэр
Уафэ щхъуантIэм уэ нэгъэс!
ГъукIэкъул Иринэ.
НыбжьыщIэхэр зэджэ тхылъхэр
IэщIагъэлIхэм къызэрапщытамкIэ, иужьрей илъэсхэм щIалэгъуалэм тхылъ еджэным гулъытэ хуащI хъужащ. АбыкIэ сэбэп хъуауэ къалъытэ электрон тхылъхэр я Iэпэгъу зыщI гаджетхэр къызэрыунэхуар.
АтIэ сыт щIалэгъуалэр зэджэр? Нэхъыбэу зи цIэ къраIуэхэм ящыщщ:
Булгаков Михаил и «Мастер и Маргаритэ» романыр. Ар классикэ зэрыхъурэ куэд щIащ, литературэ жанр зэмылIэужьыгъуэхэм щызэхэухуэна тхыгъэм щIалэгъуалэр дехьэх фантастикэрэ сатирэрэ абы зэрыхэтымкIэ, лъагъуныгъэ къызэрыхэщымкIэ.
Майер Стефани, «Сумерки. Сага»-р. Америкэм щыщ тхакIуэ цIыхубзым и IэдакъэщIэкIыр нэхъ цIэрыIуэ зыщIауэ къалъытэр Iыхьэ зыбжанэ хъууэ абы фильм къызэрытращIыкIарщ.
Коэльо Пауло, «Алхимик». Философие гупсысэ куу зыхэлъ тхыгъэхэм ящыщщ. ЛIыхъужь нэхъыщхьэм и хъуэпсапIэр нахуэ зэрищIын Iэмалым лъыхъуэу куэд къызэхекIухь, гъащIэмрэ абы и мыхьэнэмрэ егупсыс зэпытщ. ЩIалэгъуалэри аракъэ зыгъэпIейтейр?
Вишневский Януш, «Одиночество в сети». Романым щIалэгъуалэр щIыдихьэхыр нобэрей гъащIэр абы къызэригъэлъагъуэращ. Тхылъым гурыIуэгъуэ ещI щIэблэр тхылъ щIемыджэр. ХъыбарыщIэхэм я мызакъуэу, нэгъуэщI цIыхухэми ятеухуахэр тыншу къапщIэ хъуащ. Апхуэдэ Iэмалхэр къигъэсэбэпыф хъуами, интернетым исхэм гулъытэ къыхуащIми, цIыхум псэкIэ къыдэхъун игъуэтыркъым, закъуэныгъэр къытехьэлъэу мэхъу.
«Дневник Анны Франк». Амстердам щыIа концлагерым ихуа журт хъыджэбз цIыкIу Франк Аннэ и дэфтэрым къыщиIуэтэжащ зауэм хилъэгъуа Iуэхугъуэ нэхъ шынагъуэ дыдэхэр, езым и псэкIэ игъэвар. Къэралхэр мамыру къызэдэгъуэгурыкIуэным и мыхьэнэр зэрыиныр ящымыгъупщэн папщIэ а дневникыр дунейм къытрина пэлъытэщ.
Сахалинск Ипщэр къыпоплъэ
ЕхъулIэныгъэфIхэр мы гъэм зыIэрызыгъэхьахэм ящыщщ «Призвание» медицинэ колледжым щIэс Къашыргъэ Динарэ. Ар иджыблагъэ хэтащ Тюмень къалэм щекIуэкIа «IэщIагъэлI ныбжьыщIэхэр» зэпеуэм икIи шыщхьэуIум Сахалинск Ипщэм щызэхэтыну VI Лъэпкъ чемпионатым ягъэкIуэну- хэм хагъэхьащ.
Динарэ зыхэта зэпеуэм екIуэлIащ къэралым и щIыналъэ 67-м къикIа цIыхуи 100-м щIигъу. Къашыргъэр а Iуэхум хуигъэхьэзыращ «Призвание» медицинэ колледжым и егъэджакIуэ Мэшыкъуэ Равидэ. IэщIагъэлI ныбжьыщIэр и къалэнхэм зэрыпэлъэща щIыкIэмкIэ а Iуэхум нэхъ хуэIэкIуэлъакIуэу къалъыта цIыхуипщIым языхэз хъуащ.
Къыхэгъэщыпхъэщ, IэщIагъэлI ныбжьыщIэхэм я II щIыналъэ зэпеуэм и япэ увыпIищри «Призвание» колледжым и еджакIуэхэм нэхъ ипэIуэкIэ къызэрахьар.
