Дыгъэгъазэм и 21-р махуэхэм я нэхъ лейщ
Дэтхэнэри щыгъуазэщ гъэм и кIыхьагъкIэ, ЩIы Хъурейм и къекIэрэхъуэкIыкIэм елъытауэ, Дыгъэм и зыгъэзэкIэм зэрызихъуэжми щIымахуэм, дызэригъэхуабэ щIагъуэ щымыIэу, лъагэу зэрызимыIэтми.
Абы къыдэкIуэуи къыхэгъэщыпхъэщ, ди планетэм и щIы щхьэфэм щыщу ищхъэрэкIэ щыIэ щIыналъэхэр къэзыгъэнэху, къэзыгъэхуабэ бзий дыщафэхэр мащIэу фIэкIа къыщыттемыпсэ лъэхъэнэм и нэхъ зэщыкъузапIэ дыдэр зыхуэзэр, ижь-ижьыж лъандэрэ цIыхухэм гу зэрылъатамкIэ, дыгъэгъазэм и 21-рауэ (високоснэ илъэсхэм — дыгъэгъазэм и 22-м) зэрыщытри.
Апхуэдэу щIэхъум и щхьэусыгъуэр, астрономие щIэныгъэр щыхьэт зэрытехъуэмкIэ, ЩIы Хъурейм и экваторым дыгъэгъазэм и 21-м ирихьэлIэу Дыгъэм хуэлъэныкъуабэ дыдэ, градус 23-м зымащIэкIэ фIэкIа щIримыгъэгъуу, зэрызыхуищIырщ. Абдежым ди планетэм и ищхъэрэ лъэныкъуэхэмкIэ махуэм и нэхур — сыхьэти 7-кIэ, жэщым и кIыфIыр — сыхьэт 17-кIэ екIуэкI хабзэщ. Абы къыдэкIуэуи, ди нэгу къытхущIэгъэувэжынущ, пасэ зэман жыжьэхэм бгъуэнщIагъхэмрэ щIыунэхэмрэ фIэкIа зи псэупIэу щымыта цIыхухэм я дежкIэ щIымахуэр щIыIэмрэ мэжэщIалIагъэмрэ къащытепсыхэ лъэхъэнэу зэрыщытари.
Астрономие щIэныгъэм мыхьэнэ ин зрит а Iуэхугъуэр зэрызэфIэкIыу, ипщэ щIыналъэхэмкIэ и нэхъ жыжьапIэ дыдэу екIуэкIа Дыгъэм дыщыпсэу лъэныкъуэхэмкIи гъатхэр къызэрыщригъэхьэжын хуейр «игу къэкIыжынурэ», къытхуэпIащIэу и гъуэгуанэ кIыхьым къытехьэжынущ, ауэ щыхъукIи, ИлъэсыщIэм ирихьэлIэу махуэм и кIыхьагъым дакъикъиблкIэ хигъэхъуэжынущ.
Телъыджэр аращи, дыгъуасэ, дыгъэгъазэм и 21-м, хьэршым илъэс 794-м къриубыдэу зэ фIэкIа узыщримыхьэлIэ нэгъуэщI зы Iуэхугъуи къыщыхъуащ — Дыгъэм къедза уафэщIхэм ящыщу Сатурнрэ Юпитеррэ, я къекIуэкIыкIэхэм елъытауэ зэдгъапщэмэ, гъунэгъубзэ зыщызэхуащIащ. Астрономием дихьэххэм а тIур мы махуэхэм уафэм зэрыщалъагъунур зы цIуугъэнэшхуэ хуэдизу уафэм щызэхыхьэжауэщ.
АНЗОР Къесын.
