Ари зы лъэхъэнэти блэкIащ
ХХ лIэщIыгъуэм ди къэралым псори зэхэту революциплI щекIуэкIащ. Иужьрейм, 1991 гъэм щыIам, Совет Союз лъэщыр игъэлъэлъэжащ, коммунист идеологиер щIитIащ. Сыт абы къытхуихьар?
СССР-м И УЖЬКIЭ щIыпIэ-щIыпIэхэм лъэпкъхэр щызэмызэгъыж хъуащ, къаугъэхэр къыщыхъеящ. ЗэпэщIэувэныгъэхэм цIыху куэд хэкIуэдащ. Ауэ псом нэхърэ нэхъ зыхащIар псэуныгъэкIэ зэрызэщхьэщыкIарщ, цIыхухэм я зэхуэдэ къэрал мылъкур яIэрыхьэу зыкъомыр къулей дыдэ зэрыхъуарщ, я нэхъыбэр зыхэпсэукIын ямыIэу къызэрынарщ, Iулъхьэхэм IэубыдыпIэншэу зэрызаубгъуарщ. Властыр зыIэщIыхьа реформаторыщIэхэм (ахэр къыздикIар ямыщIэу къэунэхуащ) къэралыр къарууншэ ящIащ, Iэрыгъэтэджым хуэдэу. Ягугъащ я плъапIэ США-м я щхьэфэм Iэ къыдилъэну, ауэ къещхьэфэуэнкIэ зэрыхъунум егупсысакъым. Абыи хуэкIуащ: Урысейм зыкъищIэжу, езым и сэбэп зыхэлъхэри зыхущIэкъухэри мы дунейм зэрыщыIэр жиIэу зэрыхуежьэу, ди гъунапкъэхэм НАТО-м и дзэхэр къригъэувэлIащ. Щхьэусыгъуэхэр къигъуэтурэ (зэм Куржыр, зэми Украинэр) ди къэралым къытрекъузэ, ар дунейпсо утыкум кърихуну хэтщ, къытхуигъэфащэри къуэгъэнапIэрщ. ГуемыIухэр апхуэдизкIэ куэдщи, псори къыпхуебжэкIынукъым.
Мылъкур зэхэзыдыгъуа куэдым лъэныкъуэ зрагъэзащ, хьэгъэщагъэхэр зи Iэмэпсымэ политикхэм ди блэкIар, СССР-р зытета хабзэхэр хэутэн ящI икIи егупсысыххэркъым мы зэманым Урысей Федерацэм щыпсэухэм я нэхъыбэм а блэкIар я нэкIэ зэралъэгъуар, ахэр захуагъэм зэрыщIапIыкIар. Пэжкъым совет лъэхъэнэм и зэманым псори зы кхъуафэм ишхыкIыу щытауэ, нэгъуэщIу жыпIэмэ, мылъку иIэну зыри хуимытауэ жаIэхэр. А зэманми къулей щыIащ, абыхэм ар къалэжьат я гуащIэкIэ, я акъылкIэ. Псалъэм и хьэтыркIэ, 30 гъэхэм я зэхуэдитIым СССР-м япэу мелуанырыбжэ щыхъуащ «Чапаев» фильм цIэрыIуэм и сценарийр зытха икIи ар зыгъэува Васильев зэкъуэшхэр, ауэ абы щыгъуэм къэралым и Iэтащхьэ Сталин Иосиф и мазэ улахуэр зэрыхъур сом 500 къудейт. Улахуэм дыщынэсакIэ жытIэнщ абы и лъэныкъуэкIэ зэщхьэщыкIыныгъэ ин дыдэхэр къызэрыхъуар. Псалъэм и хьэтыркIэ, Урысейм щызекIуэ мазэ лэжьапщIэ нэхъ мащIэ дыдэр сом мини 7-рэ 500-рэщ, арщхьэкIэ «Газпром» къэрал компанием и унафэщI Миллер Алексей и зы махуэ (зы махуэ!) хьэкъыр сом мелуанищрэ ныкъуэм щIегъу. Дауэ ахэр зэрызэхуэбгъэдэнур? КъулыкъущIэ бжыгъэншэхэм я улахуэхэмрэ цIыху къызэрыгуэкIхэм яIэрыхьэмрэ шурэ лъэсрэ я зэхуакущ, хэбгъэзыхьмэ, нэхъыбэжщ.
Журналист куэдым къалъытэ цIыхухэм псэукIэкIэ я зэщхьэщыкIыныгъэр апхуэдизу куу зэрыхъуар властым и дежкIэ шэкъэуэжу къыщIидзынкIэ хъуну.
2018 гъэм и гъатхэпэм Урысейм щекIуэкIынущ президент хэхыныгъэхэр. Дыщыгугъынщ абыхэм яжь фIы и лъэныкъуэкIэ ди гъащIэм къыщIихуну.
ШЫКУЭ Дотий.
