Джэгурэш-2016
КъэщIэрейхэмрэ гушыIэрейхэмрэ я «Джэгурэш» зэпеуэр илъэсым и кIуэцIкIэ плIэ ирегъэкIуэкI ХьэтIохъущокъуэ Къазий и цIэр зезыхьэ Адыгэбзэ Хасэм, КъБР-м ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм къыдиIыгъыу. Дахагъэр зыхэзыщIэ, махуэ къэс зи къэухьым зиубгъу щIалэгъуалэм ябгъэдэлъ зэчийм зегъэужьынырщ, я анэдэлъхубзэр яIурылъу, ар ягъэшэрыуэу къэгъэтэджынырщ зэпеуэм и мурад нэхъыщхьэр.
Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал концерт гъэлъэгъуапIэм иджыблагъэ щекIуэкIащ а нэгузыужь зэхыхьэм и ещанэ лигэм и япэ Iыхьэр. Ипэрей джэгугъуэхэми хуэдэу, мы пщыхьэщхьэри гъэнщIауэ щытащ гушыIэ дахэкIэ, ауэ мыр адрейхэм къащхьэщызыгъэкIи щыIэт. Япэ дыдэу мыбы щызэхуэзащ адыгеймрэ ди республикэм щыщ сабийхэмрэ: Мейкъуапэ дэт Адыгэ хэку гимназием къикIа «Япэ дыдэ ит Хэку» (зыгъэхьэзырар ГъукIэлI Мариетщ), Кэнжэ дэт 20-нэ школым и «Къуэшыркъуей» (зыгъэхьэзырар Къэзанш Нинэщ), Псыгуэнсу дэт 1-нэ курыт еджапIэм и «Нур» (зыгъэхьэзырар Балъкъыз Аксиянщ) гупхэр. Гур хигъахъуэрти джэгуакIуэ цIыкIухэми къару къратырт пэшым уи лъэр здэбгъэувын имыIэжу цIыху куэд къызэрекIуэлIам.
КъэпщытакIуэхэу кърагъэблэгъат Къэбэрдей-Балъкъэрым Гуманитар къэхутэныгъэхэмкIэ и институтым и щIэныгъэ лэжьакIуэхэу Хьэвжокъуэ Людмилэрэ Зыгъэзэж Тимуррэ, Адыгэбзэ Хасэм и Хасащхьэм хэт, хьэрычэтыщIэ Шыкъ Гупсэ, жылагъуэ лэжьакIуэ Хьэгъэжей Беслъэн, КъБКъУ-м адыгэбзэмкIэ и кафедрэм и егъэджакIуэ нэхъыжь, ЦIыпIынэ Аслъэн и цIэр зезыхьэ Адыгэ лъэпкъ центрым и унафэщI Езауэ Мадинэ, Налшык къалэ дэт 19-нэ школым и унафэщIым гъэсэныгъэ IуэхухэмкIэ и къуэдзэ Ачмыжь Светланэ, 14-нэ гимназием тхыдэмкIэ и егъэджакIуэ Къэбардэ Астемыр сымэ. ХьэщIэ лъапIэхэм ящыщт КъБР-м ЕгъэджэныгъэмкIэ, щIэныгъэмрэ щIалэгъуалэм я IуэхухэмкIэ и министерствэм щIэныгъэмкIэ иIэ къудамэм и унафэщI КIэкIэ Iэминат, Тыркум къикIыжа ди лъэпкъэгъухэр.
ЗэIущIэр къызэIуахащ Адыгэбзэ Хасэм и тхьэмадэ Табыщ Муратрэ хасащхьэм хэт ХьэцIыкIу Раерэ. Адыгейм къикIахэм я къэкIуэныр махуэ яхуэхъуну, къекIуэлIа дэтхэнэми зэрыщыгуфIыкIыр, я гур зэрыхэхъуэр жаIащ абыхэм. Сыт хуэдэ Iуэхугъуэ къебгъажьэми, абы узэрыщыгугъыр зыщ: фIы кърикIуэну, дахэу зэфIэкIыну, цIыхухэм зыгуэркIэ къахуэщхьэпэну. Зэхыхьэгъуэ къэси Адыгэбзэ Хасэр зыхуэпабгъэр, зыхущIэкъур арауэ зэрыщытыр, ипэкIэ щыIа я зэхуэсхэм хуэмыдэу мыр нэхъ гъэщIэгъуэну къыщIэкIыну зэрыпэплъэри къыхагъэщащ я къэпсэлъэныгъэм. ТекIуэныгъэм щIэбэныну, утыкур ягъэбжьыфIэну къэкIуа цIыкIухэми ехъулIэныгъэ яIэну, я бзэр яIурылърэ, я адэжьхэм къагъэщIа хабзэм тету псэуну ехъуэхъуащ.
«УзекIуэнумэ, къеблагъэ!» псалъащхьэр зиIа мы джэгугъуэр Iыхьищу гуэшауэ щытащ: япэр — гупхэм зыкъызэрыдагъэцIыхур: «Шы зыгъуэт нэху тещхьэркъым», етIуанэр — зыгъэпсэхугъуэ Iыхьэ: «Гупыр зыгъэгупыр гуп и уасэщ», ещанэр — макъамэу зэхэлъ Iыхьэ: «ЖьыIурыхьэгъуэ дгъуэтмэ, уэрэдыр къыхыдодзэ». Дэтхэнэ зы Iыхьэми гуп къэс хухахар дакъикъипщIт.
Гупхэр кърипцIыхуу фащэ дахэ дыдэхэр ящыгът. Сабийхэр мы Iуэхум зэрыдихьэхыр, яфIэгъэщIэгъуэну, гугъу зрагъэхьу зэрызагъэхьэзырар я утыку итыкIэмкIэ плъагъурт. Ахэр хущIэкъурт зэман хухахам тету, я бзэм и къабзагъыр, къаIэта Iуэхум и мыхьэнэр, къагъэлъагъуэм щIэлъ щIагъыбзэр, щыджэгу теплъэгъуэм хэшыпсыхьауэ зэрыщытыр къэпщытакIуэхэм я пащхьэ иралъхьэну. ГушыIэ псалъэхэмкIэ ныбжьыщIэхэр зылъэмыIэсаи къэнакъым: ЕГЭ-м и егъэкIуэкIыкIэр, еджапIэхэмрэ адэ-анэмрэ я зэхущытыкIэр, адыгэм и бзэм хуиIэ гурыщIэр, дэтхэнэ гупри къыздикIа жылэм дэс цIыху цIэрыIуэхэм зэрыригушхуэр, нэгъуэщIхэри.
Псом нэхърэ нэхъыщхьэу мы джэгугъуэм щытепщэр ныбжьэгъугъэмрэ къуэшыгъэмрэт. Гупхэр гушхуэу утыкум итащ, абыхэм я сыт хуэдэ къихьэгъуэри пэшым щIэсхэм IэгуауэкIэ даIыгъащ. Псоми дощIэ хьэщIэм сыт щыгъуи гулъытэ хэха хуащIу, хабзэ кIэлъызэрахьэу адыгэхэр къызэрыгъуэгурыкIуар. Ди щIэблэри а хабзэ дахэм зэрытетым и щыхьэтт Мейкъуапэ къикIахэм, я ныкъуэкъуэгъу пэтми, пщIэ лей хуащIу, япэ ирагъэщу зэрыщытыр. ХьэщIэхэми ягъэпэжащ псори зыпэплъар: артистыгъэ яхэлът, я адыгэбзэр шэрыуэт, я нэгур зэлъыIухарэ я псалъэр нахуэу Iуэхур ирагъэкIуэкIащ.
ГъэщIэгъуэну, удахьэхыу утыкум итащ «Къуэшыркъуей», «Нур» гупхэри. Къыхэгъэщыпхъэщ и къуажэгъу ныбжьыщIэхэр игъэгушхуэну «Къуэшыркъуейхэм» уэрэджыIакIуэ-уэрэдус Мамий Аслъэн къазэрыдэкIуар. Гупри къыдежьууэ Аслъэн жиIащ «Къуэшыркъуей» уэрэд дахэр.
Гупхэм фIы дыдэу зыхуагъэхьэзырат мы джэгугъуэм, ауэ псори зэхуэдэт жыпIэмэ, щыуагъэщ. Абыхэм яхэтащ зи хъыбарыр нэхъ дыхьэшхэни, зи теплъэгъуэр нэхъ гъэщIэгъуэни, зи къэфэкIэр нэхъ дахи, уэрэд нэхъ дахэу жызыIэфи, бзэр нэхъ дахэу зыгъэбзэрабзи. Зэпеуэ щыхъукIэ, зыгуэр Iэмал имыIэу япэ ищын хуейщ. Гупхэм къахьа баллхэр зэхалъхьэжа нэужь, япэ увыпIэр хуагъэфэщащ Адыгейм къикIа гупым. ЕтIуанэ увыпIэр Кэнжэ дэт 20-нэ школым и «Къуэшыркъуей» гупым зыIэрагъэхьащ. Ещанэ хъуахэр Жанхъуэтхьэблэ къикIа «Нур» гупыращ. УвыпIэхэр гуэша зэрыхъуамкIи псори зэхуэарэзыт. Зэпеуэм хэта псоми щIыхь тхылъхэр хуагъэфэщащ. Зыгъэхьэзыра егъэджакIуэхэми къыздикIа курыт еджапIэхэми фIы-щIэ, щытхъу тхылъхэр иратащ.
Адыгэбзэ Хасэм зыхуигъэувыжа пщэрылъхэм ящыщу нэхъыщхьэр щIа зэрыхъуар жиIащ Хасэм и тхьэмадэ Табыщым пшыхьыр щызэхуищIыжым. Къэбэрдей-Балъкъэр, Къэрэшей-Шэрджэс, Адыгэ республикэхэм щыпсэу сабийхэр зэхэша хъуащ, зэхуэзащ, зэрыцIыхуащ. Хасэм и лэжьыгъэхэр зэрыригъажьэрэ Къэрэшей-Шэрджэсым и сабийхэри къадолажьэ. Мы гъэм Адыгейм щыщ цIыкIухэри япэу къыхыхьащи, шэч хэлъкъым адэкIи ахэр зэрызэрыIыгъынум. Джэгу зэпеуэр сабийхэм адыгэ джэгукIэ зэхуащIыжащ.
ХЬЭРЭДУРЭ Аллэ.
