Гъуазджэм зи цIэр къыхэна
УФ-м щIыхь зиIэ и сурэтыщI, КъБР-м и цIыхубэ художник, УФ-м и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм хэта Абей Виктор псэужамэ, дыгъэгъазэм и 11-м и ныбжьыр илъэс 85-рэ ирикъунут.
Абей Виктор 1935 гъэм Сталинград (иджы Волгоград) къалэм къыщалъхуащ. Ар щеджащ Свердлов (Екатеринбург) и художественнэ училищэмрэ (1956) Тбилиси художествэхэмкIэ и академиемрэ (1962). Абы иужькIэ Абейр Къэбэрдей-Балъкъэрым и художественнэ щэнхабзэм къыхыхьащ. 1992 — 2005 гъэхэм КъБР-м и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм и унафэщIу, 2000 гъэм щыщIэдзауэ УФ-м и Художникхэм я зэгухьэныгъэм и секретару щытащ. Нэхъыбэу ар щылэжьар портрет жанрырщ. И щхьэзакъуэ выставкэхэр Налшык (1985, 1996, 2008, 2018), Владикавказ (1986) къыщызэрагъэпэщащ.
СурэтыщI гъуэзэджэм и Iэдакъэ къыщIэкIахэм ящыщщ дирижёр цIэрыIуэ Темыркъан Юрий, Шухаев Василий, цIыху щэджащэ куэдым я портретхэр. Гъуазджэр зи лъагъукIэ зиIэж сурэтыщIым и лэжьыгъэхэр утыку къыщрахьауэ щытащ Ткаченкэ Андрей и цIэр зезыхьэ СурэтыщI гъуазджэхэмкIэ музейм 2018 гъэм щыхуащIа фэеплъ выставкэм. Абы къыщIэна дэтхэнэ зы сурэтми гупсысэ куу щIэлъщ. Гъуазджэм макъамэ дахэр щIэзылъхьэ художникым и IэдакъэщIэкIхэмкIэ цIыхухэм я деж нихьэсыфырт мыхьэнэ зиIэ, гулъытэ зыхуэфащэ куэд. И сурэтхэр теухуащ анагъэм, Хэкум, гъащIэм, цIыхухэм я зэхущытыкIэхэм. Апхуэдэу художник цIэрыIуэм и лэжьыгъэхэр хыхьащ Урысейм и музейхэм я коллекцэхэм. Къэбэрдей-Балъкъэрым и музейхэми щахъумэ Виктор и Iэдакъэ къыщIэкIа сурэт 16.
Виктор и щхьэгъусэ Болэт Людмили сурэтыщIщ. И адэ-анэм я лъагъуэм ирикIуэжащ абыхэм япхъу, гъуазджэр зи псэм хэлъ, УФ-м и СурэтыщIхэм я зэгухьэныгъэм хэт Iэсияти. Виктор къыщIэна сурэтхэм къадэкIуэу, адэм и IэщIагъэ дахэм пызыщэ ипхъу Iэсият и лэжьыгъэхэр щыплъагъукIэ, художникым и фэеплъыр зэрымыкIуэдыжыныр гурыIуэгъуэщ. Сурэт щIыным къыдэкIуэу, зэфIэкI зиIэ Iэсият егъэджэныгъэ лэжьыгъэри къохъулIэ. А Iуэхум щыпэрытщ ГъуазджэхэмкIэ Кавказ Ищхъэрэ къэрал институтымрэ Къэбэрдей-Балъкъэр къэрал университетымрэ.
Дахагъэр куууэ зыхэзыщIэу, зыхилъхьэ щымыIэу удз гъэгъахэр фIыуэ зылъагъуу щыта Абей Виктор зэгуэрым жиIат: «Си гъащIэ псор схурикъунукъым Налшык и Дэшхуей хадэм и дахагъэр къэзгъэлъэгъуэну!». Абы къилъытэрт Малевичым и «ПлIимэ фIыцIэ» сурэтым лIэныгъэ къытещу икIи ар къэбгъэлъэгъуэныр къемызэгъыу.
2007 гъэм дунейм ехыжащ Абей Виктор. Къэбэрдей-Балъкъэрым щэнхабзэмрэ гъуазджэмрэ зыщегъэужьыным хэлъхьэныгъэфIхэр хуэзыщIа, ди республикэм и адрыщI щIыпIэ куэдым щыцIэрыIуэу щыта сурэтыщIым и фэеплъыр хуэсакъыу яхъумэ и щхьэгъусэ Людмилэрэ ипхъу Iэсиятрэ, и лэжьэгъухэм, ар къэзыцIыхуу щытахэм.
БЖЬЫХЬЭЛI Розэ.
