Щхьэгуэш Адэлбий: Къэрал Думэр хуокIуэ фракцэхэр зэдэлажьэурэ УФ-м зегъэужьыным хуэгъэпса унафэхэр къыщащтэ IэнатIэм
Псэуныгъэ-экономикэ, политикэ къэхутэныгъэхэмкIэ институтым гъубжым, щIышылэм и 17-м, къытрыригъэдзащ «Хабзэгъэувхэм я зи чэзу рейтингыр». Абы и гугъу щищIым «Урысей зэкъуэтым» и фракцэм и унафэщIым и япэ къуэдзэ Щхьэгуэш Адэлбий къыхигъэщхьэхукIащ Къэрал Думэм и лэжьыгъэм къыщыхъуа зэхъуэкIыныгъэшхуэ- хэм я фIыгъэкIэ хабзэгъэув жэрдэмхэм нэхъ куууэ егупсыс, хэхакIуэхэм, IэщIагъэлIхэм фракцэ псоми я депутатхэм нэхъ быдэу ядэлажьэ зэрыхъуар. Апхуэдэ зэдэлэжьэныгъэм и Iэужьщ къэралыр зегъэужьыным хуэунэтIауэ зэщIэгъэуIуауэ къащтэ унафэ-хэр.
Щхьэгуэшым жиIащ иджы ещанэ зэхуэсыгъуэ хъуауэ Къэрал Думэм и депутату зэрылажьэр икIи ебланэ зэхуэсыгъуэм «Къэрал Думэм и гупэр белджылыуэ цIыхухэм зэрахуигъэзар зэрилъагъур».
«Дэ дыхэплъэну къытпэщытщ куэд щIауэ дызылъэмыIэс хабзэгъэув проект минитIым хуэдизым. Нэхъапэм депутатхэм зытращIыхьыр «Хабзэгъэув проекту нэхъыбэ къыхэслъхьэмэ, мыпхуэдэ рейтингым сыхэхуэнщ» гупсысэкIэрт. ЦIыхухэм ядэIэпыкъуныр, законхэм я мыхьэнэр, абыхэм я фIагъыр IэщIыб щащI щыIэт. Иджы апхуэдэ Iуэху бгъэдыхьэкIэм къимыгъэзэжыну кIэ игъуэтащ. Дэ къэтщтэн хуейщ ипэжыпIэкIэ цIыхухэм щIэгъэкъуэн яхуэхъу законхэр», — пищащ парламентарым.
Абы и псалъэхэм ятепщIыхьмэ, депутатхэр егупсыс хъуащ: «Си хабзэгъэув проектыр пхрымыкIмэ икIи ар щIыпхрымыкIам и щхьэу-сыгъуэр, нэгъуэщIу жыпIэмэ тэмэму зэрымыгъэхьэзырар, цIыхухэм я сэбэп зыхэлъхэм зэрахуэмыгъэзар къащIэмэ, сыт итIанэ жысIэфынур?»
Щхьэгуэшым ягу къигъэкIыжащ Къэрал Думэм и ебланэ зэхуэсыгъуэм и депутатхэм я зэхуэдитIыр зы мандат округхэмкIэ зэрыхахар. Абы къыхэкIыу нэхъ гулъытэшхуэ хуащIын хуей мэхъу хэхакIуэхэм ядэлэжьэным, щIыпIэхэм кIуэурэ абыхэм яIущIэным.
Депутатым апхуэдэу къыхигъэщхьэхукIащ хабзэгъэув проектым къару игъуэта иужь ар сэбэп пылъу къэгъэсэбэпыным мыхьэнэшхуэ зэриIэр. «Дэ проектхэм, хабзэгъэув жэрдэмхэм япэщIыкIэ дыщытопсэлъыхь «Урысей зэкъуэтым» и фракцэм и деж къыщызэдгъэпэща эксперт советхэм, IэщIагъэлIхэм, жылагъуэ лэжьакIуэхэм, вузхэм щезыгъаджэхэм дочэнджэщ. Абы и фIыгъэкIэ ди гъащIэм ипэжыпIэкIэ щIэгъэкъуэн хуэмыхъуну жэрдэмхэм гъуэгу ягъуэтыркъым».
Щхьэгуэшым къызэрилъытэмкIэ, екIуэкIа зэхъуэкIыныгъэхэм я сэбэпкIэ Къэрал Думэр «зы гупыш-хуэу зэкъуоувэ». Абы и фIыгъэкIэ къэралым зегъэужьыным ехьэлIа къалэн инхэр, Президентым и накъыгъэ указхэмкIэ пщэрылъ ящищIахэр гъэзэщIэным теухуа унафэ зэщIэгъэуIуахэр къащтэ. Фракцэхэр зэкъуэувэным къыщыхуриджэкIэ «Урысей зэкъуэтым» Iуэхур зытрищIыхьри аращ. Дэ конституцэ нэхъыбапIэр диIэ щыхъуам япэу дызэгупсысар тхьы жэуаплыныгъэрщ. Дэ дегупсысауэ комитетхэр зэтедгуэшащ, ди лэжьыгъэр зэтедухуащ. Оппозицэм зы губгъэни къытхуищIакъым. «Хьэрэмыгъэ хэлъу зэныкъуэкъуныр, псалъэмакъ мыхьэнэншэхэм зыдрагъэхьэхыныр Парламентым къыщыхъу хъунукъым», — зэпымыууэ жеIэ Къэрал Думэм и спикер Володин Вячеслав, — пищащ Щхьэгуэшым икIи къыхигъэбелджылыкIащ «Урысей зэкъуэтым» и фракцэм хабзэгъэув проектхэм зэгъусэу тепсэлъыхьыну и лэжьэгъухэр сыт щыгъуи къызэрыхуриджэр».
«Абы Iэмал къет проектхэм зэгъэзэхуэжыныгъэ тэмэмхэр хэдгъэхьэнымкIэ. ИкIи кърикIуэр долъагъу: оппозицэри нэхъ жыджэр хъуащ. Сыт щхьэкIэ жыпIэмэ ди лэжьыгъэр «Урысей зэкъуэтым» и закъуэкIэ егъэфIэкIуа хъунукъым, оппозицэ партхэри абы егупсысын хуейщ: нэхъапэм дяку дэлъа зэныкъуэкъухэр лъабжьэншэ хъужащ.
Щхьэгуэшым и псалъэхэм ятепщIыхьмэ, хабзэгъэув лэжьыгъэм и фIагъым хэгъэхъуэным щIыналъэхэри нэхъ куууэ щегупсыс хъуащ. ЩIыналъэ депутатхэр нэхъ гъунэгъу къытхуохъу. Ди лэжьыгъэм къыщыхъуа зэхъуэкIыныгъэхэр ялъагъури, ахэр куэдрэ мэгупсысэ, ди деж проектыр къагъэхьын и пэкIэ. Дэ жэрдэмыр дэтIыгъыну къыщыдэлъэIукIэ яжыдоIэ: «Фи проектыр Хабзэ къыдэзыгъэкIхэм я советым, Эксперт советхэм пхырыкIын хуейщ, абы къыхэкIыуи мыхьэнэншэу зыкъэвмыгъэлъэгъуэн папщIэ нэхъыфIу зывгъэхьэзыр».
«Урысей зэкъуэт» фракцэм и унафэщIым и япэ къуэдзэм гу лъаригъэтащ а зэхъуэкIыныгъэ псори урысейхэм зэрыдаIыгъыр. «ЗэкIэ Думэм дэ щызэфIэдгъэкIыр зэтеухуэныгъэ Iуэхухэм я закъуэщ, ауэ сыт тлъагъур? Ди цIыхухэм Къэрал Думэм къыхуащI дзыхьым и рей-тингыр иужь мазиплIым процент 40-м икIри процент 52-м нэс дэкIуеящ! Ар къедгъэлъэхъшэх хъунукъым. Абы папщIэ законхэм я фIагъым хэдгъэхъуэнущ».
Щхьэгуэшым апхуэдэу къыхигъэщхьэхукIащ зэфIагъэкIын хуей къалэн зыбжанэ депутатхэм я пащхьэ зэритыр. Псалъэм и хьэтыркIэ, хабзэгъэув проектхэр щIэгъэпсынщIауэ къэщтэным къыпыкIыныр: зы зэIущIэм етIуанэ, ещанэ еджэгъуэкIэ жэрдэмыр щыпхагъэкI. «Си фIэщ мэхъу мыгувэу апхуэдэ гуэри зэрыщымыIэжынур. Мурадыр зыхуэгъэзар гъэзэщIа зэрыхъунум куууэ егупсысауэ законхэр къэщтэнырщ. Абы папщIэ дэ Къэрал Думэм и Регламентым зэхъуэкIыныгъэхэр хэдгъэхьащ. Ахэр зыхуэгъэзар мыращ: хабзэгъэув проектым ещанэ еджэгъуэкIэ хэплъэнукъым, ар зэригъэзэщIэну Iэмалхэр Правительствэм къимыгъэлъагъуэмэ. ИтIанэ лъэныкъуэ псомкIи дытепсэлъыхьа иужькIэщ законыр кIэухыу къыщытщтэнур», — жиIащ Щхьэгуэш Адэлбий.
