КIуэкIуэ Казбек республикэм и жылагъуэ зэгухьэныгъэхэм я унафэщIхэм яIуощIэ Къэбэрдей-Балъкъэрыр къызэрызэрагъэпэщрэ илъэси 100 зэрырикъур гъэлъэпIэным зыхуэгъэхьэзырыным теухуауэ
Къэбэрдей-Балъкъэрым и Iэтащхьэ КIуэкIуэ Казбек КъБР-м Мэлбахъуэ Т. Къу. и цIэр зезыхьэ и Лъэпкъ библиотекэм фокIадэм и 22-м щаIу-щIащ республикэм и жы-лагъуэ зэгухьэныгъэхэм я унафэщIхэм. Зэхуэсым щытепсэлъыхьащ КъБР-р къызэрызэрагъэпэщрэ илъэси 100 зэрырикъуар 2022 гъэм гъэлъэпIэным ехьэлIа Iуэхухэм.
ЗэIущIэм хэтащ жылагъуэ, дин IуэхущIапIэхэм, лъэпкъ-щэнхабзэ центрхэм ветеран, профсоюз, волонтёр зэгухьэныгъэхэм я лIыкIуэхэр, еджапIэ нэхъыщхьэхэм я унафэщIхэр.
Къызэхуэсахэр тепсэлъыхьащ республикэм и социально-экономикэ, социально-политикэ зыужьыныгъэхэм, лъэпкъхэм яку дэлъ зэпыщIэныгъэхэм.
ЗэIущIэм хэтхэм защыхуигъазэм, КъБР-м и Iэтащхьэр къытеувыIащ социальнэ, экономикэ, политикэ мыхьэнэшхуэ зиIэ проектхэу, къалэнхэу 2019 — 2020 гъэхэм зрагъэхъулIахэм.
Республикэм и жылагъуэ-политикэ гъащIэм дежкIэ нэхъ мыхьэнэшхуэ дыдэ зиIа Iуэхуу КIуэкIуэ Казбек къилъытащ Урысей Федерацэм и Президент Путин Владимир 2019 гъэм лэжьыгъэ IуэхукIэ республикэм къызэрыкIуар икIи Лъэпкъ зэхущытыкIэхэмкIэ советым и зэIущIэр Къэбэрдей-Балъкъэрым зэрыщригъэкIуэкIар.
«Социально-экономикэ IэнатIэхэм къыщытпэщыт къалэнхэр гъэзэщIа зэрыхъум и IуэхукIэ. Мыбдежым къыщыхэгъэщыпхъэщ, сыт хуэдэ гугъуехьхэр къыкъуэмыкIами, республикэм зыужьыныгъэм хуэунэтIауэ иубзыхуа Iуэхухэм пищэн зэрыхузэфIэкIар. Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм и бюджет зэгъэуIуар илъэситIым къриубыдэу сом мелард 15-кIэ нэхъыбэ хъуащ, дызэрыт илъэсым ар сом мелард 50-м нэсынущ. Абы къыдэкIуэу къэрал щIыхуэр сом меларди 4-м нэблагъэкIэ дгъэмэщIэнри тхузэфIэкIащ. ЩIыхуэ мащIэ фIэкIа къызэрыдмыгъэсэбэпам и фIыгъэкIэ къыдэдгъэхуэфащ сом мелуан 250-рэ хуэдиз икIи ахэр Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэм щыпсэухэр зыIууэ социальнэ гугъуехьхэр къызэнэкIыным хуэдутIыпщащ», — жиIащ КIуэкIуэ К. В.
КъБР-м и Iэтащхьэм къыхигъэщащ мылъку нэхъыщхьэм инвестицэу къыхалъхьэхэр, ар сыт хуэдэ лIэужьыгъуэуи щрырети, кIуэ пэтми нэхъыбэ мэхъу: «2019 гъэм и закъуэ ахэр сом мелард 44-рэ хъуащ. Абы Iэмал къыдитащ, адрейхэм къадэкIуэу, экономикэм и унэтIыныгъэ нэхъыщхьэхэм инвестицэ проект зыбжанэ щыдгъэзэщIэнымкIэ. Апхуэдэ проектих мы илъэсми догъэзащIэ.
Социальнэ IэнатIэм и инфраструктурэм зегъэужьыным хэлъхьэныгъэу хуащIри хэпщIыкIыу нэхъыбэ хъуащ. 2018 — 2019 гъэхэм лажьэу яутIыпщащ спорт объекту 18, щэнхабзэмкIэ унэу 5, узыншагъэр хъумэным еп-ха IуэхущIапIэу 4, цIыху 2145-м ятещIыхьа школу 3-рэ зи школ кIуэгъуэ мыхъуа цIыкIу 1260-рэ зыщIэхуэну сабий IуэхущIапIэу 23-рэ. ЗэфIагъэкIащ цIыхухэр псыкIэ, газкIэ къызэзыгъэпэщ, къагъэсэбэпа псыр зэрыIуаш объекти 7-м я ухуэныгъэхэр, зэIузэпэщ ящIащ къат куэду зэтет унэхэм я пщIантIэу 235-рэ, жылагъуэ зэхуэсыпIэрэ паркыу 53-рэ. Дызэрыт илъэсым хьэзыр хъунущ спорт ухуэныгъэ 33-рэ, цIыху 750-рэ зыщIэхуэну еджапIищ, зи школ кIуэгъуэ мыхъуа цIыкIу минитIым щIигъум яхухэха сабий IыгъыпIэ 29-рэ, зыхуей хуагъэзэнущ къалэ пщIантIи 120-рэ, жылагъуэ зэхуэсыпIэу 34-рэ».
А псори, къыхигъэщхьэхукIащ республикэм и Iэтащхьэм, зэфIэдгъэкIынымкIэ щIэгъэкъуэнышхуэ къытхуэхъуащ лъэпкъ проектхэр.
КъимыдэкIэ, Урысей Федерацэм и Президентым и унафэкIэ, нэхъапэм зэи къэмыхъуауэ, цIыхухэм защIэгъэкъуэным хуэунэтIа лэжьыгъэшхуэ екIуэкIащ къэралым дежкIэ гугъуу щыта 2020 гъэм. Абы кърикIуахэм къызэрагъэлъагъуэщи, республикэм и цIыхухэм мы гъэм социальнэ дэIэпыкъуныгъэу иратар сом мелард 11-рэ мелуан 420-рэ хъунущ, ар 2019 гъэм и и апхуэдэ пIалъэм елъытауэ зэрыщытам нэхърэ хуэдищым щIигъукIэ нэхъыбэщ.
Лэжьыгъэшхуэ йокIуэкI гъуэгухэр ухуэным, зэгъэпэщыжыным хуэгъэзауи, къыхигъэщащ КIуэкIуэ Казбек: «БлэкIа зэманым къызэIуахыжащ ирагъэфIэкIуа «Дейскэ — Курп Ищхъэрэ», «Дейскэ — Плановскэ», «Бабугент — Къарэ-Су», «Прохладнэ — Азау» гъуэгухэр. Илъэсым и кIэм ирихьэлIэу Налшык къалэм щызэфIэкIынущ Кировым, Къуэныкъуейм, Вовчок Марко, Мэлбахъуэм я цIэхэр зезыхьэ уэрамхэм, ЩоджэнцIыкIум и уэрамым щыщ Iыхьэм щрагъэкIуэкI лэжьыгъэхэр. Апхуэдэуи пащэ «Кавказ» федеральнэ автомобиль гъуэгум щыщ Iыхьэу километр 40 къызэщIэзыубыдэм щрагъэкIуэкI лэжьыгъэшхуэм. Псори зэхэту мы гъэм къриубыдэу щыIэ мардэхэм изагъэу, сыткIи зыхуей хуагъэзауэ къызэIуахыжынущ километр 230-рэ зи кIыхьагъ автомобиль гъуэгухэр, абыхэм ящыщу километр 73-р федеральнэ, километри 103-р республикэ, километр 54-р щIыналъэ гъуэгухэщ.
ЗэхъуэкIыныгъэфIхэр апхуэдэуи щокIуэкI республикэм и адрей IэнатIэхэми.
КIуэкIуэ К. В. къыхигъэщащ а псори коронавирус узыфэ зэрыцIалэм пэщIэтыным хуэгъэпса пандемие хабзэхэм щытетын хуей зэман гугъум зэрызрагъэхъулIэфар.
Республикэм адэкIи шэщIауэ зиужьынымкIэ, цIыхухэм я псэукIэр егъэфIэкIуэнымкIэ хэкIыпIэ нэхъыщхьэхэм ящыщ зыуэ щытщ, къыхигъэщащ КIуэкIуэ К. В., Къэбэрдей-Балъкъэрым и лъэпкъхэм я къэкIуэнум дежкIэ мыхьэнэшхуэ зиIэ Iуэхухэу жылагъуэ-политикэ мыхьэнэ зиIэхэм щIыналъэ властым и органхэмрэ жылагъуэ зэгухьэныгъэхэмрэ щызэдэлэжьэныр: «Апхуэдэ Iуэхухэм я нэхъыщхьэу щытынущ Къэбэрдей-Балъкъэр Республикэр къызэрызэрагъэпэщрэ илъэси 100 зэрырикъуар гъэлъэпIэныр. Мыхьэнэшхуэ зиIэ а Iуэхум зыхуэгъэхьэзырыныр екIуэкIын хуейщ ди цIыхубэ зэкъуэтыныгъэм и быдагъыр и дамыгъэу, ди жылагъуэр нэхъри зэкъуэувэным хуэгъэпсауи щытыпхъэщ».
«НобэкIэ ди лъэпкъхэм я етхуанэ лIакъуэхэр зыуэ щыт Къэбэрдей-Балъкъэрым щызэдопсэу, къуэшыгъэм, гъунэгъугъэм епха хабзэхэм лIэщIыгъуэ куэд я ныбжьщ. Фэрэ дэрэ ди къалэныр ди зэкъуэтыныгъэм и мыхьэнэр республикэ дахэм щыпсэу дэтхэнэ зыми и деж нэхьэсынырщ, ди республикэр зэфIэувэным, абы зиужьыным зи гуащIэрэ фIэщхъуныгъэкIэ хэлъхьэныгъэшхуэ хуэзы-щIа дэтхэнэ лIакъуэми яхуэфащэ пщIэ яхуэтщIынырщ. ГуфIэгъуэ дауэдапщэхэм зыхуэгъэхьэзырынымрэ ахэр егъэкIуэкIынымрэ хуэунэтIауэ дубзыхуахэр республикэм и жылагъуэ-политикэ зэгухьэныгъэхэм я нэхъыбапIэм къызэрыддаIыгъынум шэч къытесхьэркъым.
ДызэзышалIэ лъабжьэ нэхъыщхьэу щытын хуейщ ди цIыхубэм я зэкъуэтыныгъэр. А мурадым хуэгъэпса сыт хуэдэ жэрдэмхэри Iуэхухэри дэ сыт и лъэныкъуэкIи дэтIыгъынущ», — къыхигъэщащ КIуэкIуэ Казбек.
«Къэбэрдей-Балъкъэрым и властыр зэхуэдэу зэIухауэ щытынущ сыт хуэдэ жылагъуэ-политикэ зэгухьэныгъэми и дежкIэ, абы папщIи щхьэусыгъуэу къэдгъэуври зыщ — ар республикэм гукIи псэкIи хуэпэжынырщ. Ди адэхэм, ди адэшхуэхэм, абыхэм я адэжхэм дэ къытхуагъэнащ гупсэхугъуэ щыбгъуэт унэ быдэ, «Къэбэрдей-Балъкъэр» фIэщIыгъэ дахэр зиIэр. Абы мамыру, зэгурыIуэу, зэкъуэту щызэдопсэу лъэпкъ куэдым къыхэкIахэр зэрыс унагъуэшхуэ. Зэкъуэтыныгъэм хуэгъэпса сыт хуэдэ Iуэхури дэ дэтIыгъынущ», — жиIащ КIуэкIуэ К. В.
Республикэм и Iэтащхьэм къыхигъэщащ зэIущIэр Мэлбахъуэ Тимборэ Къубатий и къуэм и цIэр зезыхьэ республикэ библиотекэм зэрыщекIуэкIми мыхьэнэ хэха зэриIэр, сыту жыпIэмэ абы и гъащIэ псор хуигъэпсащ фIы дыдэу илъагъуу щыта Къэбэрдей-Балъкъэрым ифI зыхэлъхэм, ар ефIэкIуэным икIи къэкIуэну щIэблэхэм уэсяту къытхуигъэнащ, абы ис лъэпкъхэм лIэщIыгъуэ куэд хъуауэ яку дэлъ зэныбжьэгъугъэмрэ зэкъуэшыгъэмрэ, нэр напIэм зэрихъумэм хуэдэу, тхъумэну.
«Республикэр къызэрызэрагъэпэщрэ илъэси 100 зэрырикъур гъэлъэпIэным зыхуэгъэхьэзырынымрэ гу-фIэгъуэ дауэдапщэхэр егъэкIуэкIынымрэ хуэгъэпса Iуэхухэм яужь дыщиткIэ, дэ къэралми дуней псоми едгъэлъагъун хуейщ Урысейм дыхэту ди зэхуэдэ унэ ухуэным хуэгъэзауэ дяпэ итахэм къыхаха гъуэгум, Къэбэрдей-Балъкъэрыр зыуэ, зэкъуэту щытыным хуэгъэза мурадхэм дазэрыхуэпэжыр, ди тхыдэмрэ хабзэхэмрэ, щIыналъэм щыпсэу лъэпкъхэм я псэкупсэ къулеигъэхэмрэ лIэщIыгъуэхэр зи ныбжь щэнхабзэхэмрэ пщIэ зэрахуэтщIыр. ЛIакъуэхэм я апхуэдэ зэпыщIэныгъэхэрщ ди цIыхубэм я псэкупсэ джэлэсым и лъабжьэр, арыншамэ Къэбэрдей-Балъкъэрым и къэкIуэну фIыкIэ дызыхуэхъуап- сэр къыпхузэгъэпэщынукъым», — жиIащ КIуэкIуэ К. В. и псалъэр щиухым.
КъБР-м и Iэтащхьэмрэ
Правительствэмрэ я пресс-IуэхущIапIэ.
