
КIыщокъуэ Алим
Гъуэгу къежьапIэ
«Адыгэбзэр сыт щIэдджынур!?
Зыдынэсыр КъалэкIыхьырщ», —
Ар ауану Iэджэм жаIэр,
Мышыу псалъэм тIэкIу хэчыхьу.
ЩызэхэсхкIэ сэ а псалъэр,
А гушыIэр сигу темыхуэ.
Станцым нэскIэ унигъэсмэ,
Ар бзэм дежкIэ уфIэмащIэ?
Бзэр шу лъагъуэм хузогъадэ,
Бгъузэу щытми, станцым нос.
Унэсакъэ — гъущI гъуэгушхуэм
Къыщыппэплъэу тетыр поездщ.
Уи гъуэгуанэр жыжьэу щытрэ,
УкIуэфынум къыумыгъазэу —
Шым епсыхи кIуэ мафIэгукIэ,
Тетщ а гъуэгум вагъуи мази.
Сэ шу лъагъуэр зэпызмычу,
ГъущI гъуэгушхуэм сытехьакъым,
Адыгэбзэр зэзмыгъащIэу,
Урысыбзэр сщIэн слъэкIакъым.
Iуащхьэмахуэ телъ уэс къабзэу,
Сянэм и бзэр сэри сфIэфIт!
Си букварыр зэIусхауэ
Сыкъеджамэ, махуэр уэфIт.
Ноби школым кIуэм а тхылъыр
Я блэгущIэм цIыкIухэм щIэлъщ,
Урысыбзэм и гъуэгушхуэм
Нытехьэну я гум хэлъщ.
Адыгэбзэр, хэт фIэгугъуми,
Ещхьщ си дежкIэ псыIэрышэм.
Ар уэрэду зэхызохыр,
Къурши губгъуи къыдэушу.
Хэт ухуейми сыкъыдожэ,
Iэджэм япэ сэ сищащ.
Адыгэбзэу си шы Iэсэм
Шы тесыкIэ сигъэщIащ.
Ар си гъуэгум и къежьапIэщ,
Ар си дамэщ, ар си напщIэщ,
Ар сымыщIэу щытыгъатэм,
КIэщI дыдэнут сэ си гъащIэр.
Сянэм и бзэу си нэм хуэсхь,
Уэ къыптехуэр схуохъу удын.
Гъуэгу тетыныр сэ щызухкIэ,
Уи Iэр сIыгъыу сыухынщ.
Къагъырмэс Борис
Щыгъуазэ сщIынт, слъэкIамэ, дуней псор
IэфIыгъэу, лIыгъэу пхэлъыр, уи гуапагъэр
Куэд щIауэ псэкIэ зыхэсщIэу сопсэу.
СлъэкIамэ, ахэр минкIэрэ згъэбагъуэу,
Сыпхуэлэжьэнти, си бзэ, гъащIэ псом.
Уэрщ сытым щыгъуи си гур зыгъэнэхур,
СиIэту уэрщ сизыхьэр лIыгъэ уэгу.
Ди лъэпкъым щыщми, бзэр зыфIэмыIуэхур
Адыгэу плъытэу, уиплъэ хъун и нэгу?!
ФIокIуэдыр и бзэр уэ узыфIэкIуэдым,
КъыпхужызыIэм: «Бзэ лъэрымыхь цIыкIущ…»
Уэ къыпхуэпэж уи бын гуащIафIэ куэдым
Я тхыгъэхэр ипхъащ къэрал утыку.
Уэ Iэщэ жану уриIащ Бэчмырзэ.
Ар закъуэныгъэм щиубыдам, уэ зырщ
Къыкъуэувар, и щэху зрихьэлIа гъусэу, —
Урителъхьэну пэжым ухьэзырщ.
Алий и усэм дамэ лъэщ ухуэхъури,
ПIэтащ и псалъэр налкъут зэщIэлыдэу.
Пэжыгъэм, лIыгъэм ди бзэкIэ дехъуэхъури,
Дыщыуващ гъащIэщIэм, ди лъэр быдэу.
Сэ уи къэкIуэнум согупсысыр куэдрэ,
Сыхуейщ уи гъащIэр хъуну нэхъри кIыхь.
Насып иIэжкъым лъэпкъым, и бзэр кIуэдмэ, —
ЗауэлI Iэщэншэу, мэхъу ар лъэрымыхь.
Хуэблэжьыр лъэпкъым нэхъри уэ бгъэбагъуэу,
Ди адыгэбзэ, куэдрэ утхуэпсэу!
IэфIыгъэу, лIыгъэу пхэлъым, уи гуапагъэм
Щыгъуазэ сщIынт, слъэкIамэ, дуней псор.
КъБР, Лэскэн ЕтIуанэ къуажэ.
Бемырзэ Мухьэдин
Адыгэбзэ
Си гъатхэ дыгъэ къуэмыхьэж,
Си гукъыдэж, си гурыфIыгъуэ,
Дунейр уэрыншэм ныбгъуэхьэшт,
УзиIэу зыми семыфыгъуэ.
УзиIэу зыми семыиж —
АбыкIи, си бзэ, уэрщ си щапхъэр:
Сэ уи беягъкIи сыбеижщ.
Адрейхэр сщIэнуи сыхуопабгъэр.
Уэрыншэм гъащIэр шхын мышут,
И IэфIи фIэIуи зыхэзмыщIэу,
Мо дыгъэ къепсыр щхьэкIуэ шут,
Абдж къызэрыкIуэт вагъуэ мыщIэр.
ЖызыIэ щыIэщ псалъэгъэху
Уэ къэбгъэщIэнур къэбгъэщIауэ,
И псалъэ кIапсэр зэрихъэху
УфIэмыIуэхуу, къопэбжьауэу.
Сэ зы дакъикъи семыдэIу
Абы я псалъэ мыжьэ-мывэм —
Къуршыпс ежэхыр хуэщIкъым дэгу
Абы зыгуэрым хидза мывэм.
Псыр тожри мывэхэр къонэж,
Гъуэгу зэрытехьэрэ и псыпэр
ЗэринэкIар абы гъунэжщ
Мывэ пкIэлъейрэ щхьэдэхыпIэу.
Си адыгэбзэ, уэ улъэщщ,
Зи зэманыгъуэу угурыхуэщ,
ЦIыхугу дэтхэнэри къотIэщI,
Уэ ущагъабзэкIэ Iэрыхуэу.
Зэм, си бзэ, уохъури уэ жьгъыру,
Адыгэ пшынэу уобзэрабзэ,
Зэм къызэкъуохри уи къарур,
ХеящIэ джатэу ар уогъабзэ.
Анэ быдзышэу уэ уIэфIщ,
УщыщхьэщыскIэ сабий гущэм,
Гухэлъ уэрэди жыбоIэф,
ЗэригъэзэкIыу пщащэ гущIэр.
Уэ уафIэжьгъеймикъэбгъэщIащ
Зэрыдунейуэ зэджэ «Нартхэр»,
Гъэ минхэр, си бзэ, уэ бгъэщIащ
Иджыри мащIэкъым уи натIэр…
Си лъэпкъым щIэблэ къыщIэхъуам
Насып вагъуэбэу ужьыхэпсэу,
Я нэхъ тхьэмыщкIэ ар щыхъуам
УреIэ уэ, си адыгэбзэ!
КъШР,
Хьэгъундыкъуей къуажэ
Бицу Анатолэ
Анэдэлъхубзэ
ХьэфIыцМухьэмэд хузотх
Си анэдэлъхубзэу си псэ,
Си анэдэлъхубзэу си нэ,
Щхьэ ущымыIужрэ къабзэу
Нобэ уэ адыгэ унэ?
Си анэдэлъхубзэу дахэ,
Си анэдэлъхубзэу пагэ,
Зэгуэр ди адэжьхэр уэрти
Дуней псом язэрыхэтыр!
Си анэдэлъхубзэу гуапэ,
Си анэдэлъхубзэу гуащIэ,
Уи бын пэжхэр щIым гуп-гупу
Щызэбгридзакъэ гъащIэм.
МащIэр хъурэ гуащIэмащIэ?
МащIэр хэкIуэдэжрэ занщIэу?
Си анэдэлъхубзэу щыпкъэ,
Уэ ущхьэщыхьакъым нэпкъым!
Си анэдэлъхубзэу нахуэ,
Си анэдэлъхубзэу хахуэ,
Зы шу закъуэу щытми, нартыр
Пэувыфти и дзэм чынтым!
Си анэдэлъхубзэу уардэ,
Си анэдэлъхубзэу быдэ,
КIуэщIыр пэжмэ уэ уи лIыгъэр,
Ар дэращ зи хуэмыхугъэр.
Си анэдэлъхубзэу си псэ,
Си анэдэлъхубзэу си нэ,
Щхьэ ущымыIужрэ къабзэу
Нобэ уэ адыгэ унэ?
И тхылъ тIэкIухэр пхуэхъуу мащэ,
Уехыжауэ дунейм къищIэм, —
Си анэдэлъхубзэу хъыжьэ,
ТхакIуэр уэ уи сын мывэжькъэ!
Ямыпсыхьу къэна куэпкъырщ
Сосрыкъуэ иIар лIапIэу.
Си анэдэлъхубзэу лъапIэ,
Уэ улIэжмэ —
ЛIэжащ лъэпкъыр.
КъБР, Аушыджэр къуажэ.
Къущхьэ Нэдим
Ди псэ
Лъэпкъым и щIалэу зи бзэр кIуэда,
Щхьэ мыгъуэ пщIэншэу укъагъэна?
Щхьэ уянэ-уядэу уэ узыпIахэм
Уи адыгэбзэр къыпIуамылъхьа?
Щхьэ уи лъэпкъ дыщэм и бзэр пIурачу
НэмыщI бзэ хьэхухэм укъыхуэна?
Iэджэ щхьэ нэщIхэм нобэ къыджаIэр:
«Сыт адыгэбзэ зи гугъу къытхуэфщIыр,
Ди щIакхъуэр зейхэрщ нобэ ди бзэр,
СыткIэ ди щхьэпэ анэдэлъхубзэр?»
Ар щызэхэсхым си гур къекIуащ,
Бзэр умыщIэжмэ, хамэ ухъуащ.
ЩIыхь яхузощIыр дэ дянэ-дядэм,
Ди адыгэбзэр къытIурызылъхьахэм,
Адыгэ напэу, дахэу, ди шыпхъухэ,
Фыпсэу ди нэхухэу Сэтэней бынхэ.
Ди цIыкIухэм я бзэр къызэтевгъанэ,
Вагъуэплъхэр бзагуэу къытхуэвмыгъанэ,
Анэдэлъхубзэр ящымыгъупщэм,
Къытхуэфхъумащи, быныфI тхуэхъунщ.
Сабийхэу зи бзэр зыIулъ ди нэхухэр
Ди жэнэт бзущи, Iэджэ я уасэщ.
Ди бзэр дэ ди псэщ, ар зыфIэкIуэдхэр
Мы хамэ щIыпIэм лIапIэ щихуахэщ.
Сирие, Дамаск къалэ
Бещтокъуэ Хьэбас
* * *
Бзэр тIэщIэкIмэ, дылъэпкъкъым.
Акъыл ин ухуэмей
КъыбгурыIуэу а тIэкIур
Утетыну дунейм.
Бзэм и макъхэм ди тхыдэр,
Ди лъыр, ди псэр хэпщащ.
Бзэр тхъумэну зымыдэр
Ди биям къагъэщIащ.
Бзэр тIэщIэкIмэ, досыкIыр,
ТIэщIэкIами дрикъунт.
КIуа лIэщIыгъуэм лъыкIпсыкIым
Хипщэжар сыт хъужын?
Бзэр тIэщIэкIмэ, докIуэдыр.
Лъы зыщIэтыр фысакъ.
Псы зыщIэтыр текIуэту,
ВгъэIу бзэ хуабэм и макъ.
КъБР, Ислъэмей къуажэ
Пхъэш МуIэед
* * *
Адыгэбзэр жаIэ кIуэдыжыну.
Ар уи фIэщ уэ хъурэ, си ныбжьэгъу?
Зэхэпхар уигу къеуэу умышынэ,
Ди бзэр хуэныкъуэххэкъым гущIэгъу.
Черкесск къалэ. 1996 гъэ
Гъунокъуэ ПыкIэ
Махуэ къэс ягъэкIуэд
Уи анэ IэфIу
Уэ къопсалъэ щыхъукIэ,
Уи нэкIущхьэ ба къыхуищIу,
Уи тхьэкIумэм къызэриIущащэ
Бзэр аращ уи анэдэлъхубзэр.
Хуитыныгъэм папщIэ шы зыгъафэр,
Гъэсэныгъэм хуеIэу щхьэр зыIэтыр,
ЩIыгум хэхуэж хъумэ,
Уи адэжь къыпхуигъанэ
Бзэр — аращ уи анэдэлъхубзэр.
Махуэ къэс бгъэкIуэдрэ
ПщIэ зыхуамыщIыжыр,
Уи гупсысэхэр
Зыхьыж — зыIызыщIэжыр,
Узэлъэпэуа бзэращ —
Уи анэдэлъхубзэрщ!
Тырку, Къайсэр къалэ
Дыгъужь Къурмэн
Къуажэм сыдешэж
Черкесск уфIэкIамэ, адыгэбзэм
Ухуеижкъым жызыIи къахокI.
Пэжу, урысыбзэр, англыбзэр
Къэрал куэдым гъуэгушхуэу щыпхокI.
А бзэхэм яIыгъыурэ си Iэпэр,
Хыми щIыми сызэпрашащ.
Ахэр бейхэщ, хуабжьу гуапэщ,
ЦIыхуфI куэди ныбжьэгъу къысхуащIащ.
Ауэ адыгэбзэм сэ схуилэжьыр
ХулъэкIыну теткъым зы бзэ щIым —
Сыщалъхуа къуажэжь сыдэзышэжыр
Адыгэбзэрщ, ар сытым пэсщIын!
КъШР, Абыкъу къуажэ
