Göğüs Ucu Yaraları
Bir annenin bebeğini emzirmesi muazzam bir andır.
Bebeğin gözlerine bakarak emzirirken hem onun karnını hem kendi ruhunuzu doyurursunuz. Ancak Ah o göğüs ucu yaraları!
Emziren anneler için tam bir korkulu rüya. Yaraları tedavi etmek için lahana saranlar, soğanla ovanlar, ayva çiçeğini jel yapanlar, çeşit çeşit kremler sürenler, gümüş kapak takanlar…
Peki emzirme döneminde bu göğüs ucu yaraları neden oluşuyor?
Oluşan göğüs ucu yaraları nasıl geçer?
Doğru emzirme yöntemleri nelerdir?
Bu konudaki tüm soruların cevabını Emzirme Danışmanı Nihan Zayım ile yaptığımız röportajda okuyabilirsiniz.
Keyifle okumanız ve faydalanmanız dileğiyle.
Emzirme döneminde göğüs ucu yaraları neden oluşur?
Göğüs ucu yaraları yanlış kavrama sebebiyle olur. Yanlış kavramadan kastettiğim bebeğin meme ucunu tam olarak ağzına doğru yerleştirememesi demek.
Bebekler memeyi neden yanlış kavrar?
Bazen annenin bebeği tutma pozisyonundan kaynaklanabilir. Örneğin;
- Bebeğin başı yeteri kadar desteklenmeyebilir, memeden uzaklaşabilir.
- Baş popo doğrultusu düz değildir, yamuk bir pozisyonda duruyordur.
- Yeteri kadar anneye yakın değildir. Vücuduna yaklaştırmamıştır, dolayısıyla annenin tutuşundan kaynaklı bir kavrama sorunu olabilir. Mesela bebek bacağın üzerinde yatıyor, anne öne doğru eğilmişse bu doğru bir pozisyon değil. Meme ucu yarası oluşması neredeyse kaçınılmazdır.
- Onun dışında ilk günler bebek acemi olduğu için tam olarak nasıl memeyi boşaltacağını bilemeyebilir. İlk günlerde bir hassasiyet oluşması normaldir. Fakat emzirdikçe bebek de eme eme emmeyi öğrenir. Anne de doğru şekilde tutmayı, doğru şekilde desteklemeyi, bebeğe memeyi doğru biçimde kavratmayı öğrenir.
Memeyi doğru biçimde kavratmak ne demek?
İlk önce bebeği memeye yaklaştırdığımız zaman dudaklarını meme ucuna dokundurup ağzını kocaman açmasını beklemek gerekiyor. Bebek kocaman ağzını açtığı zaman hemen onun memeye iyice yaklaştırarak memeyle buluşmasını ve tam olarak kavramasını sağlamak için desteklemek gerekiyor.
Örneğin bebek ağzını tam açmadan az açıkken memenin ağzına tıkıştırılmaya çalışması hem doğru kavrayamamasına sebep olacaktır hem de bebek yeteri kadar süt çekemeyecektir. Bu durumda meme ucu yaraları kaçınılmaz olacaktır.
Bunların dışında bazen başka sebepler olabilir. Anne doğru tutuyor, bebeği dışardan doğru kavradığını görüyoruz. Fakat bazen bazı anatomik farklılıklar meme ucu yaraları oluşturabilir. Mesela dil bağı gibi.
Nedir bu dil bağı?
Dil bağı bebeğin dil fonksiyonunu tam olarak yerine getirmesini engelliyor. Yani dili olması gerektiği kadar yukarıya ya da bebeğin yaptığı o dalga hareketini tam olarak yapmasını engelleyecek kadar az çalışmasını sağlayabiliyor. Yeteri kadar yukarı çıkmasını engelleyebiliyor. Dolayısıyla meme ucu dil ile damak arasında sıkışıyor ve eziliyor. Bu ezilmede meme ucu yaralarına sebep olabiliyor.
Meme ucu yaraları ile için yapılacak tek şey, doğru kavramayı bebeğe öğretmek.
Bazen annenin pozisyonunu değiştiriyoruz. Farklı anatomik yapıya sahip bebekler değişik pozisyonlarda daha kolay memeyi kavrayabiliyorlar. O yüzden pozisyon çalışmaları yapabiliyoruz.
Dil bağı söz konusu ise pozisyon çalışmalarıyla çözülemeyen ve emzirmenin yoluna girmediği durumlarda bazen doktor operasyon kararı verebiliyor.
Meme ucundaki sebep kavrama hatalarıdır. Düzeltilmesi gereken tek şey kavramasıdır. Kavramayı düzeltmeden kullandığımız kremler, bir takım iyileştirmeyi hızlandıracak gümüş kapaklar, ilaçlar kavramayı düzeltmediğimiz sürece geçici anlık çözümler olacak.
Esas olan kavramayı düzeltmektir
Göğüs Pompası ile sağım yapan annelerde de meme ucu yarası olabiliyor. Burada neye dikkat etmek gerekir?
Hem emzirip hem pompa yapan annede ya da hiç emzirmeyip sadece pompa yapan annelerde de meme ucu yaraları olabilir.
Burada da kontrol edilmesi gereken birkaç şey var;
Birincisi; özellikle ilk günlerde kolostrum salgılanırken pompa kullanımı meme ucu yaralarına sebep olabiliyor. Çünkü kolostrum çok yoğun ve bu çok yoğun bir sıvıyı küçücük bir delikten geçirmeye çalışmak, özellikle de bunu pompayla güçlü bir vakumla yapmak o yoğun sıvının o küçük delikten hasar vererek çıkmasına neden olabiliyor. Birincisi ilk günlerde buna dikkat etmek gerekiyor. İlk kolostrum salgılanırken tavsiyemiz el ile sağımdır.
İkincisi; zaman geçtikçe anne sütü artık olgun süt ve yine de pompa yaparken bu şekilde yaralar oluşuyorsa pompanın vakum gücünü ve hız ayarını kontrol etmek gerekiyor. Bazen yeter ki süt gelsin diye gerçekten annenin meme başını zorlayacak kadar hızlı ve vakumlu çalıştırılabiliyor. Fakat bu da hasara sebep olabiliyor. Bunu yapmamak gerekiyor.
Üçüncüsü; meme başına denk gelen pompanın flanş dediğimiz kısmın meme başı ile uyumlu olması gerekiyor. Meme başından küçük bir flanş kullanılıyorsa bazen meme başı sürtünme yapıyor ve eziliyor ve yaraya sebep olabiliyor.
Dördüncüsü ise; pompanın tutuşundan kaynaklı olabiliyor. Yani meme başı tam düz bir şekilde boru kısmının içine girecek şekilde değil de daha açılı şekilde eğik şekilde tutulduğu zamanda sürtünme gerçekleşip yaraya sebep olabiliyor.
Bebeğin Meme Ucunu Doğru Kavrayamamasının Nedenleri
• Dil Bağı
• İlk Günlerde Kolostrum Salgılanırken Süt Sağma Pompası kullanımı
• Süt Sağma Pompasının Yanlış Kullanımı
Meme ucu yaralarını nasıl iyileştireceğiz?
Meme başı yaraları bir kere oluştuktan sonra iyileşmesi için Bebeğin mutlaka doğru kavraması gerekiyor ki tekrarlamasın. Ya da sorun pompadaysa bunu tespit edip sorunu düzeltmek gerekiyor. Diğer kullanılacak şeyler gümüş kapaklar, kremler biraz daha iyileşmeyi hızlandırmak adına kullanılıyor. Tek başına onları kullanmanın bir gereği yok. Çünkü sorunun esas kaynağını bulamıyorsak tek başına fayda sağlamıyorlar.
Kavramayı düzelttikten sonra çok ciddi bir yara varsa doktorun tavsiye edebileceği bir ilacı kullanmak ya da meme başını ne ıslak ne kuru sadece nemli biçimde tutmak ve hava almasını sağlamak genelde yeterli bir tedavi olabiliyor. Anne kendi sütünü sürebilir. Emzirdikten sonra memeyi biraz sıkıp sütü meme başına yayabilir.
Eğer meme ucu yarası varsa memenin sütyene ya da pede yapışmamasını sağlamak gerekiyor. Bu da çok önemli bir nokta. Çünkü bir yara söz konusu ve anne göğüs pedi kullanıyor. Pedi kapatıyor, sütyeni içine koyuyor ve daha sonra emzireceği zaman pedi kaldırırken iyileşen dokuyu da kaldırmış oluyor. Hem iyileşme gecikiyor hem de orada sürekli bir açık yara olduğu için içeriye bakteri girişine, mikrop kapmasına elverişli bir ortam yaratılmış oluyor. Bu da mastite davetiye çıkarmış oluyor. Bu yüzden özellikle meme ucu yarası varsa annenin ped yada sütyenle temasını kesmesini öneriyoruz.
Göğüs kalkanı kullanabilir. Meme başı orada hiçbir yere temas etmiyor, boşlukta kalıyor. Bunu kullanabilir. Gün içinde evde ortamı müsaitse önü açık bir gömlek/sabahlık giyerek meme uçlarını açıkta kalmasını sağlayarak hava almasını sağlayabilir. Nemli tutmak ve hava ile temas etmesi, sütyene ve pede yapışmaması da iyileşme sürecini hızlandıracaktır.
Diğerine göre daha az süt gelen memenin sütünü nasıl arttırabiliriz?
Az süt gelen memeyi daha çok emzirmeye çalışarak sütü arttırabiliriz.
Ancak bebek kabul etmiyorsa ekstra o memeyi sağarak memenin sütünü arttırabiliriz.
Daha çok süt üreten meme ile emzirmeye başladığımızda bebek karnını doyurabilir ve diğerinin akış hızı hoşuna gitmediği için almak istemeyebilir. Dolayısıyla akış hızı az olan memeden başlamak sonradan diğer memeye geçmek ve sonunda münkünse akış hızı az olan memeyi tekrar vermek. Bir emzirmede bir sefer değil de birkaç sefer o memeyi emzirerek biraz daha fazla uyarı sağlamak süt artışına yardımcı olabilir.
Eğer bebek hiç almak istemiyorsa sağım yaparak bu uyarı verilebilir. Şart mıdır? Bir bebek tek meme ile de karnını doyurabilir. Sadece 6 ay tek meme emerek yeterli anne sütü alabilir.
İki yıl ve daha sonrasında tek memeden bütün ihtiyacını karşılamaya tabi ek gıdalarla birlikte devam edebilir.
Tek meme alması bebek için yetersizdir diye düşünmemek lazım.
Sadece anne iki memeden de emzirmek isteyebilir. Fiziksel olarak bir meme daha büyük diğeri daha küçük görünür ve bunu dengelemek için anne iki memeyi de emzirmek isteyebilir.
Memede yara oluşunca birkaç gün emzirmeden iyileşmesini beklemek gerekir mi?
Bebeğin doğru kavramayı öğrenebilmesi için ve annenin de bunu pratik edebilmesi için bol bol emzirmeyi tavsiye ediyoruz. Bebek doğru kavramayı bekleterek öğrenemiyor, eme eme öğreniyor.
Annenin tutuşunda ve pozisyonda bir yanlışlık varsa bunu da düzeltmek gerekiyor. Eğer geçmiyorsa, ciddi bir durumdaysa bekletmeden emzirme ile ilgili bir destek almasını öneriyoruz ki yara annenin tutuşundan mı kaynaklanıyor, bebeğin anatomisinden mi kaynaklanıyor mutlaka hızlıca tespit edilmeli ve meme bekletilmemeli.
Annenin pozisyonu ile ilgili bir sorun varsa bunu hemen düzeltip bekletmeden bebeği emzirmeye devam edebiliriz.
Başıma çok gelen bir durumdur bu. Yara var ve anne emzirmekten çekiniyor. Bir araya geldiğimizde annenin pozisyonu düzelttiğimizde ciddi yara olmasına rağmen bebeğin lıkır lıkır içtiğini ve annenin gözlerini açıp “acımıyor” dediğine şahit oluyorum.
Gerçekten destek çok önemli. Bekletmeyi tavsiye etmiyoruz. Bu çok yapılan bir şey. İki gün bekletiyor yara iyileşiyor, bebek yanlış kavrıyorsa anne yine aynı acıyı çekiyor.
İki gün boyunca emzirmeyerek aslında süt üretimini yavaşlatmış oluyoruz ki bu hiç istemediğimiz bir şey. Dolayısıyla en baştan geriye ama daha yavaş bir süt üretimi ile geriye dönmüş oluyoruz. O yüzden mutlaka doğru pozisyonu ve kavramayı yakalayamıyorsa ve yaralar daha kötü duruma geliyorsa, yaralardan yarıklara daha ciddi kanamalara kadar gidiyorsa vakit kaybetmeden mutlaka destek almasını öneriyoruz.