Yoksulun sigarasına büyük zam?!?
Malum, hafta içinde sigara ve bazı tütün ürünlerinde ÖTV oranı yaklaşık yüzde 17 zamlandı. Böylece, bir paket sigarada 7,79 lira olan vergi, zamla birlikte 9,13 TL’ye yükselmiş oldu.
Mezkur zam, sigarada en düşük fiyatın -minimum iki liralık artışla- 13,6 TL’ye çıkması anlamına geliyor.
Bu zam kararını oldukça isabetli bulduğumuzu söyleyelim her şeyden önce.
Hiç boşuna “Öyle şey mi olur” demeyin. Bal gibi de olur. Zira tütün ve tütün ürünlerine talebin azaltılması için bu ve benzeri adımların tavizsiz bir şekilde atılması gerekiyor. Sigarayla adamakıllı bir savaş yürütmek istiyorsak, söz konusu zamların yapılması icap ediyor.
Ancak öyle anlaşılıyor ki, mahut zamlardan birileri hiç de memnun değil.
Medyada anında “Ekonomik açıdan zorda olan hükümet, kaynak sağlamak için gözünü sigaraya dikti” türünden haberler çıkmaya başlamasından anlıyoruz bu hoşnutsuzluğu.
•
Ortada fazlasıyla tuhaf bir durum var.
Bu tuhaflık, temel ihtiyaç kalemlerindeki vergi yükünün yüksekliğinden zerrece şikayet etmeyenlerin, söz konusu sigara olunca inanılmaz bir vaveyla koparmalarından kaynaklanıyor.
Şahit oluyorsunuz, vatandaşlarımızın iaşesini temin etmek için zaruri olarak yaptığı harcamalardaki ÖTV’ye tek söz etmeyenler, iş hem maddi hem de manevi külfeti olan malum merete geldi mi, hemen itirazda bulunuyor.
Akıl almaz bir pişkinlikle karşı karşıyayız.
Birtakım gazetelerin “Yoksulun sigarasına büyük zam” başlıkları atıp, “Zamlar direkt fakirleri vurdu” demeleri bu pişkinliğin en büyük göstergesi zaten.
•
Bizim kanaatimize göre, sigara zammı konusu, hiç de öyle fakirlik edebiyatına malzeme yapılacak bir konu değil. Yani ortalığa dökülüp “Yahu, bir sigaramız vardı. Onu da alamayacak mıyız şimdi” masalları anlatılmasının âlemi yok.
Günde iki paket sigara içilen bir ailenin aylık sigara masrafının ortalama bin lira olduğunu göz önünde bulundurduğumuzda bunu rahatlıkla söyleyebiliyoruz. Günde bir paket sigara içen birisinin, bu sigarayı içmeyerek biriktireceği parayla mütevazı da olsa bir ev alabileceğini düşündüğümüzde, bu zamların çok açık bir şekilde “hayırlı zamlar” olabileceğini ifade edebiliyoruz.
•
Birileri her ne ne kadar kabul etmese de ortada bazı somut gerçekler var.
Bir defa, bu gibi fiyat ve vergi önlemleri bilhassa gençlerin sigaraya başlamasını önleme hususunda büyük önem taşıyor. Öyle ki, yapılan araştırmalar, sigara fiyatlarında yüzde 10’luk bir artışın yüksek gelirli ülkelerde tütün kullanımını yüzde 4, orta ve düşük gelirlilerde yüzde 5 düşürdüğünü ortaya koyuyor. Yine aynı araştırmalar, sigara zamlarının fiyata duyarlı düşük gelir grubundaki birey ve gençlerin tütün ürünlerine ulaşımını azalttığını da gösteriyor.
Üstelik, sigaradan alınan vergiler, doğrudan sigaraya bağlı hastalıklar neticesinde sağlık sisteminde meydana gelen yükü karşılamaktan çok çok uzak. Düşünsenize, bu ülkede her yıl sigara kaynaklı hastalıkların tedavisi için 24,5 milyar lira sağlık harcaması yapılıyor. Buna verimlilik kaybından kaynaklanan ilave gizli maliyetleri de eklediğimizde yıllık toplam 70 milyar lira civarında bir fatura çıkıyor önümüze.
Ne yani, bu faturaya gerçekten durumu olmayanlar mı katlansın şimdi?
Batı ülkelerinde sigara içenlerin sayısı vergi uygulamaları ve yasaklarla gerilerken, Türkiye’de hiçbir tedbir alınmasın mı?
•
Bu köşede, temel ihtiyaçlardaki vergilerin yüksekliğinden herhalde defalarca bahsetmişizdir. Bu yüzden sigara mevzusunda da ahkâm kesme hakkını kendimizde görebiliyoruz. “Devletin kaynak oluşturma noktasında bir sıkıntısı varsa, çözüm asli ihtiyaçların vergilerine zam yapılmasında aranmamalı. Birtakım siyasi öngörüsüzlüklerin faturası gureba vatandaşa çıkarılmamalı” demiş biri olarak, sigara zammının çok isabetli bir zam olduğunu yazabiliyoruz.
Peşin peşin ifade edelim de, sonra birileri çıkıp “ama’lı-mama’lı” konuşmasın.