Muris muvazaası, miras bırakan kişinin mirasçılarına mal bırakmamak için yaptığı bir işlemdir. Burada, miras bırakan kişi, taşınmazları diğer mirasçılara veya üçüncü şahıslara karşılıksız olarak devretme suretiyle, gerçekte var olmayan bir satış veya ölünceye kadar bakma sözleşmesi gibi göstererek, mirasçılarını miras hakkından yoksun bırakmayı amaçlar.
Tapu İptali ve Tescil Davası
Tapu iptali ve tescil davası, kanuna aykırı, usulsüz veya yolsuz düzenlendiği iddia edilen tapu kayıtlarının düzeltilmesi amacıyla açılır. Bu tür bir dava, taşınmazın mülkiyet hakkı ile ilgili olduğu için, mahkeme kararı kesinleşmeden icra edilemez. Davanın amacı, hukuka uygun olmayan tapu kayıtlarının hukuka uygun hale getirilmesidir. Tapu iptali ve tescil davası, tapu sicilinde gerçek durumu yansıtmayan veya hukuka aykırı olan kayıtların kaldırılması ve gerçeğe uygun şekilde yeniden tescil edilmesi için açılır.
Muris Muvazaası Nedeniyle Tapu İptali ve Tescil Davası
Muris muvazaası nedeniyle tapu iptali ve tescil davası açılabilmesi için, miras bırakanın ölmüş olması gerekmektedir, çünkü miras hakkı miras bırakanın ölümüyle kazanılır. İspat yükü, muvazaalı işlemin yapıldığını iddia eden mirasçıya aittir. İspat, işlemin gerçekte bir satış olmadığını gösteren her türlü delille yapılabilir. Örneğin, arsa veya evin tapuda satış olarak gösterilmesi ancak gerçek bir para alışverişinin olmaması, bu ispat için yeterlidir. İşlemin muvazaalı olup olmadığının değerlendirilmesinde, Yargıtay tarafından kullanılan çeşitli kriterler dikkate alınır. Bu kriterler arasında dava bölgesindeki örf ve adetler, toplumsal yönelimler, murisin yaptığı sözleşmedeki gerekçeli ve anlaşılır sebebin varlığı, murisin taşınmazı satmaya ilişkin ihtiyacı, davalının alım gücü gibi unsurlar bulunur. Bu kriterlere göre yapılan işlem muvazaalı ise, mahkeme muris muvazaası nedeniyle tapu iptali kararı verebilir.
Dikkat Edilmesi Gereken Hususlar
- Görünüşteki İşlem ve Muvazaa Anlaşması: Görünüşteki işlem (sözleşme), muvazaa anlaşması, üçüncü kişileri (mirasçıları) aldatma amacı ve gizli sözleşme hususlarının ispatı, bu davanın kazanılması açısından önem arz edecektir.
- Davayı Açma Hakkı: Tenkis davasının aksine, saklı pay sahibi olsun veya olmasın, miras hakkı ihlal edilen her mirasçı muvazaayı her türlü delille ispat ederek bu tür bir dava açabilir. Yasal mirasçılar, atanmış mirasçılar veya evlatlıklar da bu davayı açabilir. Ancak, mirası reddeden, miras hakkından feragat eden veya mirastan çıkarılan kişiler bu davayı açamaz.
- Zamanaşımı: Muris muvazaası davası, miras bırakanın ölümünden sonra açılabilir ve bu dava zamanaşımına veya herhangi bir hak düşürücü süreye tabi değildir.