Bir işiniz var ve uzunca bir süredir çalışıyorsunuz. Size göre performansınız çok iyi maaşınıza zam almanın tam zamanı. Ama bir türlü patronunuz zam yapmıyor ve bunu dile getirmeye karar verdiniz. Nasıl bir konuşma yapardınız?
Zam istemek gerçekten bir sanat olarak görülebilir. Hele ki yaptığınız işin karşılığını almadığınızı düşünüyorsanız, çok dolmuş olabilirsiniz ve her an bir patlama yaşayabilirsiniz. Elbette bunu yaparken patlamak, pek işinize yaramayacaktır. Düzgün bir dil kullanarak patronunuzdan zam istemelisiniz. Eğer zam alamıyorsanız, bunun nedenini de öğrenmenizde yarar vardır. Belki de performansınız sizin sandığınız kadar iyi değildir.
Patronunuzun zam konusunda ne düşündüğünü bilmeniz de önemlidir. Aynı zamanda patronunuza zam isteğinizi iletmenin de çeşitli yolları bulunmaktadır ve aralarında en doğru olan bir randevu isteyerek isteğinizi açık bir şekilde iletmektir. Dürüst olduğunuz zaman mutlaka bu görüşmeden bir karşılık alırsınız ve işinizi benimseyerek özverili bir şekilde yaptığınız sürece bir şekilde istediğiniz maaşa ulaşacaksınız.
Şimdi patronunuzdan zam isterken söylememeniz gereken sözlere göz atalım:
“Kaç kişinin yaptığı işi yapıyorum, zammı hak ettim!”
Böyle diyerek bir yere varamazsınız; çünkü gerek yöneticiniz gerekse patronunuz yaptığınız işten haberdardır. “İki kişilik işi tek başıma yapıyorum, ben olmasam bu işleri kim yapacak” tarzında sitemkar bir konuşmayla patronunuzdan zam istemeye kalkarsanız, eliniz boş dönersiniz. Elbette çok çalışıp az kazanmak canınızı sıkıyor; ama zam konuşmasında olumlu sonuçlar kaydedebilmek için sitem etmemelisiniz.
“Özel hayatım sorunlu, bu yüzden zam istiyorum…”
Eğer zam konusuna bu şekilde bir giriş yaparsanız, yöneticiniz kandırıldığını düşünebilir. Çünkü yeni bebek sahibi olmanız, bir hastaya bakma durumunuz, evliliğinizde ve ilişkinizde yaşadığınız sorunlar işle ilgili zorluklar değildir. Bu nedenle de yöneticiniz kandırıldığı hissine kapılır. Durum böyle olunca da zammı unutabilirsiniz.
“Zam vermiyorsanız, işi bırakıyorum!”
Son derece hatalı bir yaklaşım daha. Eğer zam konuşmasına bu şekilde başlarsanız, patronunuz “tamam o zaman güle güle” diyebilir. Böyle dediğiz zaman zam almayı beklerken maaşınızı da kaybetmiş olursunuz. Tehditkar bir yaklaşımla zam isteyemezsiniz ve bu durumun ters tepeceğinden emin olabilirsiniz. Aynı zamanda iş hayatı adına hiç de profesyonel olmayan bir yaklaşımdır.
“Doğru zaman olmadığını biliyorum ama benim de zamma ihtiyacım var”
Cümleye doğru zaman olmadığını dile getirerek girerseniz, baştan zam almamayı kabullenmişsiniz demektir. Doğru zaman olmama anlayışı, ya ülkedeki ekonomik durumun kötülüğü ya da şirketin sıkıntılı günlerden geçtiği anlamına gelmektedir. Siz de lafa bu şekilde başlarsanız patronunuz veya yöneticiniz; “evet, kötü zamanlar geçiriyoruz ve zam için hiç de uygun değil,” cevabını verebilir. Bu nedenle yine zam alamadan odadan ayrılırsınız. Yapmanız gereken ise şirketin finansal durumu hakkında biraz araştırma yapmaktır.
“İşe başlayalı 1 yıl oldu, zam yok mu?”
Zam konusuna girmek için en kötü cümledir. Çünkü işe girdiğiniz ilk yıl performansınız değerlendirilecektir ve bu oldukça önemli bir kıstastır. Eğer 1 yıllık süreçte performansınızı ve şirkete katkınızı ortaya koyabilmişseniz, zam isteyebilirsiniz. Aynı zamanda başta bu konuşmayı yapmış ve 1 yıl sonunda zam konusunun gündeme geleceği konusunda anlaşmışsanız, zam konuşmasını yapabilirsiniz. Ama patronunuz veya yöneticinizin yanına “1 yıldır buradayım hadi bana zam yapın” demek de oldukça yanlış bir harekettir.
“Duydum ki Ayşe benden daha fazla kazanıyor!”
Zam istemek için bu yolu seçmeniz de yanlış hareketlerden birisidir. Hatta patronunuzun ve yöneticinizin gözünden düşmenize neden olacak bir cümledir. Kendinizi başkalarıyla hiçbir zaman kıyaslamamalısınız. Hele ki iş hayatında bunu yapmamalısınız. Eğer Ayşe sizden daha fazla kazanıyorsa, bunun mutlaka bir nedeni vardır. Eğer bu cümleyle zam istemeye kalkarsanız, yöneticiniz sizin dedikoducu biri olduğunuzu düşünebilir. Normalde Ayşe’nin maaşını bilmemeniz gerekiyor ve bildiğinizi yöneticinizle paylaşmanız hiç hoş karşılanmayacaktır.
“Maaşım 10 bin lira olsa hiç fena olmaz…”
Zam isterken yapacağınız yanlış girişimlerden birisi de abartılı rakamlardan bahsetmenizdir. Aldığınız maaştan çok yüksek ve imkansız rakamlarla zam istemeye kalkmayın. Makul bir zam isterseniz, olumlu karşılanacaktır ve değerlendirmeye alınacaktır. Ama aldığınız maaşın iki katı zam istemeye kalkarsanız hiç dikkate alınmayacaksınız. Kendinizi komik duruma düşüreceğinizi de unutmamalısınız.
“Uzun zamandır zam almıyorum!”
Evet, belki de maaşınıza en son zammı yıllar önce aldınız ve bu durum sizi gün geçtikçe daha da sinir hale getiriyor. Ama bunu dile getirmeniz pek hoş olmayacaktır. Şikayetle başlayan cümleler yöneticiler üzerinde pek etkili olmayacaktır. Zam isteme konuşmasına şikayetlerle başlamak yerine yeteneklerinizle, şirket için yaptıklarınızla ve güçlü yönlerinizle başlarsanız, çok daha etkili olacağınızı bilmelisiniz.
Aysun Bayhan, Paratic.com