Fransız Devrimi (1788-1799), malikanelerde örgütlenmiş bir toplumun damgasını vurduğu Eski Rejim ile muhalifleri arasında büyük bir mücadeleydi. Çatışma Fransa sınırlarını aşarak Avrupa’ya sıçradı.
Bu tarihsel olay, mutlakiyetçi monarşilerin sonunu işaret etti ve yerini burjuvaziye önderlik rolü verilen bir topluma bıraktı.
Devrimin patlak vermesi ve sonraki başarısı, Feodalizmin sonu anlamına gelirken, fikirleri modern demokratik sistemler için ilham kaynağı oldu.
Fransız devrimi ne zaman oldu?
Fransız Devrimi’nin kökeni 18. yüzyılın sonlarındadır. Fransa’nın çok çalkantılı bir dönemden geçtiği tarihte bir an. Toplum mülklere bölündü ve insanların çoğu dışlandı.
Bu, 1789 ve 1799 arasında Devrim’in gelişmesine yol açtı. Bazı yazarların hareketin bitiş tarihini Napolyon Bonapart’ın Fransa İmparatoru olarak taç giydiği 1804 yılına kadar uzattığı doğru olsa da.
Fransız Devrimi’nin Özellikleri
Devrimin sebepleri ve sonuçları hakkında konuşmadan önce, onu tanımlayan bazı özellikleri bilmek uygun olacaktır:
- Çok kanlıydı, kiliseler ve kaleler yakıldı.
- Çok sayıda faktörden kaynaklandı: politik, ekonomik, ahlaki, dini …
- Eski Rejime son verdi.
- İnsan Hakları Beyannamesi’nin temellerini attı.
- Feodalizm sona erdi ve burjuvazi önem kazanmaya başladı.
Fransız Devrimi’nin Nedenleri
Fransız Devrimi’nin patlak vermesinin ana nedenleri arasında aşağıdakileri buluyoruz:
- Kötüleşen siyasi durum: 1789’da Fransa ciddi bir ekonomik kriz yaşarken, yalnızca soylular en önemli siyasi ve askeri pozisyonları işgal edebilirdi. Fransızlar, soyluların ve yüksek din adamlarının servete hükmettiği otoriter bir rejim (mutlakiyetçilik) altında yaşadılar.
- Ekonomik kriz: Yaralanmalara hakaret eklemek için, kötü hasat, ekmek gibi temel gıdalar için tedarik sorunlarına neden oldu. Kuraklık ve donlar, imkanları kısıtlı nüfusun sağlığını etkileyen arz sorunlarına neden oldu. Böylece sosyal iklime daha fazla hoşnutsuzluk ekleniyor. Ayrıca, vergi ödemek zorunda olan yalnızca üçüncü sınıf (burjuvazi ve köylüler) idi. Yukarıdakilerin tümü, ekonomik düzeyde bir kısır döngüye neden oldu. Üretim kıtlığı fiyatları yükseltti, insanlar başka yerlerde harcama yapmayı bıraktı ve işsizlik arttı. Bütün bunlar, Devletin borçlarıyla yüzleşme kabiliyetini etkileyen ve kayda değer bir mali krize yol açan bir kısır döngüye neden oldu.
- Sınırlı özgürlükler ve haklar: Louis XVI altındaki mutlak monarşi, Tanrı’dan başka hiçbir egemenlik seçeneği bırakmadı. Bu nedenle, güçler ayrılığı yoktu. Bu nedenle Fransızların hak ve özgürlükleri çok sınırlıydı. Sonuç olarak, İnsan Hakları Beyannamesi’nin Özgürlük, Eşitlik ve Kardeşlik ilkelerine dayalı temelleri geliştirildi. Fransızca, Liberté, Égalité, Fraternité.
- Ahlaki ve dini kriz: Aynı zamanda paralel olarak o dönemde hüküm süren rejimi sorgulayan bir entelektüel devrim gelişti. Vatandaşların hükümet rejimine olan güvensizlikleri hızla arttı ve Voltaire, Montesquieu veya Rousseau gibi yeni referans figürleri ortaya çıktı.
Böylece, Fransa’daki zor durum göz önüne alındığında, Devletler Generali çağrıldı. Hangi üç mülkü temsil etti. Ekonomik krizi çözmek için soyluların da vergi ödemesi önerildi. Ancak oylama zümreler tarafından yapıldığından teklif başarısızlığa mahkum edildi.
Fransız Devrimi’nin Aşamaları
Ardından, Fransız Devrimi’nin en önemli aşamalarını özet olarak gösteriyoruz:
- Mutlak monarşinin sonu (1789).
- Meşrutiyetin başlangıcı (1789-1792).
- Cumhuriyet aşaması (1792-1799).
1. Mutlak monarşinin sonu (1789)
Üçüncü zümreden, zümrelere göre bölünmeden, oyların bireysel olduğu bir Ulusal Meclis’e gitmesi istendi. Ulusal Meclis monarşinin reddiyle karşılaştı. Ancak buna rağmen Meclis milletvekilleri, Fransa’ya bir anayasa vermeyi kabul ettiler.
Bununla birlikte, nüfusun sosyal patlaması, 14 Temmuz 1789’da Bastille’in fırtınasıyla sonuçlandı. Hapishane, monarşik baskının bir simgesi olduğu için bu olay büyük önem taşıyordu.
2. Meşrutiyetin Başlangıcı (1789-1792)
Kurucu güçle donatılan Meclis, İnsan ve Yurttaş Hakları Bildirgesi’ni kabul ederken feodalizme son verdi. Daha sonra, Kilise ile Devlet arasındaki ayrımı gerçekleştirmek için yasa çıkarıldı.
Zaten 1791’de Fransa’da, bir yetkiler ayrılığı oluşturan ve Meclis tarafından kontrol edilecek olan Kralın gücünü sınırlayan bir Anayasa vardı. Başka bir deyişle, Fransa mutlak bir monarşi olmaktan çıkarak anayasal bir monarşi haline geldi.
Devlet modeliyle ilgili olarak, idari düzeyde Fransa bölümlere ayrıldı. Ekonomik olarak tekeller ve birlikler yasaklandı.
3. Cumhuriyet dönemi (1792-1799)
Meclis içinde iki grup arasında ayrım yapmak mümkündür:
- Girondinler: Karakterleri ılımlıydı. Oy hakkını sınırlayan ve parlamenter monarşiyi savunan barışçıl bir devrim istiyorlardı.
- Jakobenler: Onlar radikal devrimcilerdi. Fransa’nın bir cumhuriyet olması gerektiğini savunan Robespierre liderliğindeki evrensel erkek oy hakkının savunucuları.
Sözleşme (1792-1794)
Böylece Jakobenler galip geldi ve Meclis Konvansiyon haline geldi. Böylece Sözleşme, hükümeti ve yasama yetkisini elinde tutan organ haline geldi.
Bu döneme, "terör saltanatı" olarak bilinen dönem damgasını vurdu. Bu sırada, Kamu Kurtuluş Komitesi Fransız Devrimi’ne karşı çıkan herkese zulmetti ve böylece binlerce Fransız’ı idam etti. Kamu Güvenliği Komitesi üyeleri arasında Robespierre’i vurgulamakta fayda var.
Konvansiyonun himayesinde, Kral Louis XVI’nın infazına karar verilirken, evrensel erkek oy hakkı onaylandı ve diğer özelliklerin yanı sıra ondalık metrik sistem uygulandı.
Fransız Devrimi’nden önce, Kilise ve din adamları Konvansiyonla birlikte servet biriktirmişlerse, varlıklarına el konuldu. Kölelik de kaldırıldı ve devrimin köylülüğü aşması için kırsalda reformlar yapıldı.
Ancak Fransız Devrimi, Avrupalı güçlerin muhalefetine karşı alındı. Ve devrimin fikirleri Avrupa monarşilerinin temsil ettiklerine aykırıydı. Çeşitli Avrupalı güçlerle savaşa girmesine rağmen, Fransa Cumhuriyeti uluslararası tacizden kurtulmayı başardı.
1794’e doğru Robespierre ve Halk Kurtuluş Komitesi, iç kavgaların meyvesini aldı. Aslında, hem Robespierre hem de Kamu Güvenliği Komitesinin diğer üyeleri giyotinle idam edildi. Böylece, Fransız Devrimi’nin en radikal kanadı, Rehber olarak bilinen daha ılımlı bir aşamaya yol açtı.
Dizin (1795-1799)
En radikal unsurları geride bırakan Fransız Devrimi, ılımlılığın damgasını vurduğu bir aşamaya girdi. Yeni Anayasa, Jakobenlerin kazandığı hakların bir kısmını, oy kullanma hakkı kısıtlandığı için tersine çevirdi. Öte yandan, yasama gücü iki odaya bölündü: Beş Yüzler Konseyi ve Yaşlılar Konseyi.
Yürütme yetkisini elinde bulunduran organ, beş üyeden oluşan Yönetim Kurulu idi ve bundan sonra üçe indirildi. Ancak Napolyon’un darbesiyle (9 Kasım 1799), Rehber’i oluşturan tek kişi olacaktı.
Dönemin genç askeri dehası Napolyon Bonapart’ın iktidarı ele geçirmesiyle Fransa, yeni bir tarihsel aşamaya girdi. Fransız Devrimi, Napolyon dönemini başlattı.
Fransız Devrimi’nin Sonuçları
Özetle, Fransız Devrimi’nin sonuçları arasında en çok öne çıkanlar şunlardır:
- Mutlak monarşinin sonu: Devrimin başlangıcından itibaren Eski Rejim sona erdi. Geliştikçe, sonuçlar, Louis XVI’nın infazına kadar taç için daha da kötüleşiyordu.
- Daha fazla hak ve özgürlük: Fransız Devrimi’nin amaçlarından biri daha fazla hak ve özgürlüğe sahip olmaktı. On yıllardır tamsayı kazandıran bir süreç olduğu unutulmamalıdır, ancak bu olay çok önemli bir emsal oluşturdu.
- Kilisenin ve soyluların ayrıcalıkları kaldırıldı: Feodalizmde yapılandığı şekliyle emlak toplumu sona erdi. Ayrıca, Kilise ve Asalet toplumsal ölçekte düşerken aynı zamanda burjuvazi de büyümeye başladı.
- Fransız Devrimi İlkelerinin Yayılması: Özgürlük, eşitlik ve kardeşlik ilkeleri Fransa sınırlarını aşarak Avrupa’ya yayıldı. Tarih, bu ideallerin bile Latin Amerika’yı etkilediğini göstermiştir.
- Napolyon Bonapart’ın Taç Giymesi: Fransız ve Avrupa vatandaşları için birçok fayda sağlayan mücadeleye rağmen, Louis XVI’nın mutlak monarşisinin yerini Napolyon’un İmparatorluğu aldı.