Akıldışılık ve yozluk sadece Türkiye’ye özgü bir durum değil. Öyle olsaydı sağ polülist liderler bu kadar çok ülkede siyaseti belirliyor olmazdı. Ama bu akıldışılık ve onun beraberinde gelen ahlaki yozlaşmayı, salt sağ popülizmin üzerine atıp sıyrılmak da pek mümkün değil. Zira bu eğilim yelpazenin neresinde olurlarsa olsunlar tüm partileri etkiliyor. Örnekleri saymakla bitmez, sadece Almanya’dan Yeşiller ve Die Linke’nin yaşadığı savrulmayı hatırlatayım şimdilik.
‘ÜMMET-MİLLET’ YA DA
‘MİLLET-ÜMMET’ DEMAGOJİSİ
AK Parti’nin baştan sona bir postmodern siyasal islamcı ideolojinin merkezi olduğunu söylemek hala çok mümkün. İhvan geleneğinden geliyor ve ilkesizlik üzerine kurulu ittifaklar yapma becerisi genetik hafızasından kaynaklanıyor. MHP deseniz, yine bu çağın ruhuna uygun, küreselleşmeye karşıt gibi duran ama aslında küresel statükoya uymaya teşne, geçmişin bir kalıntısı. Tüm dünyada olduğu gibi sağ seçmenin en temel dürtüsüne hitap ediyor ve ‘güvenlik ve düzeni’ korumayı vaat ederek oy topluyor. Her iki partinin bünyesinde yer alan pek çok siyasetçi aslında, birkaç cümleyi geçmeyen ezberler üzerinden ‘ümmet-millet’ ya da ‘millet-ümmet’ temelli bir söylemle durumu idare ediyor. Birkaç istisnası vardır belki; ama bunların hemen hepsi pazarlıklar ve çıkarlar üzerine kurulmuş bir siyaset arenasında heybesini dolduruyor. Komik olan şu ki, ümmet olan yerde millet, millet olan yerde ümmet olamaz! Ne önemi var, çağın ruhu anlamlar üzerine değil, söylemler üzerine kurulu.
İKTİDARIN KÜÇÜK ORTAKLARI NE DEDİKLERİNİ PEK BİLMİYOR
Eskiden ideolojik açıdan daha net olan küçük aşırı sağcı partiler ise ittifak düzeni nedeniyle modaya uymuş, pazarlıklara ve çıkar odaklılığa oldukça alışmış gibiler. Hiçbir tutarlılıkları yok! Söz gelimi Yeniden Refah Partisi, iktidara getirdiği AK Parti’yi sürekli eleştiriyor. Hüda-Par da onlara özenmiş olacak, özellikle Filistin’deki savaştan bu yana iktidarı eleştirir tutum içinde. Biraz dışarıdan bakarsanız, her ikisinin de bunu ahlaki ya da ideolojik bir saikle yapmadığını, sadece seçmenlerini hipnotize etmeye çalıştıklarını görebilirsiniz. Filistin’deki din kardeşlerinden çok, yerel seçimde belediye kapmak ya da belediye meclislerine birkaç kişi sokmak dışında fazlaca bir dertleri yok.
ADINI DEĞİŞTİRSE YERİDİR!
İktidar ve destekçilerinde durum bu… Peki ya muhalefette? CHP’deki iç karışıklık büyük ölçüde aşıldı, şimdi Millet İttifakı’nın ortakları akıllarını başlarına toplar ve hızlıca toparlanır diye beklerken, İYİ Parti tam bir kayıkçı kavgasıyla çalkalanıyor. Partinin stratejisi üzerine bir anlaşmazlık varmış gibi yansıtılan tartışmaların -ne tartışması, basbayağı kavgaların- sebebini artık biliyoruz. Meselenin yüzde 90’ı para pul, mevki, bir tanıdığını işe sokma ya da iş takibiymiş!
Türkiye’de merkez sağa oturmakla, ılıman milliyetçilikle ırkçılık arasında gidip gelen kadrolardan da zaten bu beklenirdi. En istikrarlı oldukları konu budur zira!
BÖYLE GİDERSE, İYİ PARTİ BU SEÇİMİ DE ZORA SOKACAK
Ancak, her yurttaş gibi ülkenin geleceği konusunda kaygı duyuyorsanız, “Bunlar böyle ne yapacaksın?” demekle olmuyor. İktidara karşı olan her partinin içindeki bu tip kavgalar, bu yoz, gerici ve maceracı iktidarın öyle ya da böyle, hileyle, hurdayla provokasyonla sandıktan çıkması sonucunu getiriyor. Ve İYİ Parti kurmayları o kadar düşüncesiz ve geri dönülemeyecek açıklamalar yapıyor ki, büyük olasılıkla tosun gibi bir ‘milliyetçi parti’ daha doğacak. Hesaplar biraz daha karışacak.
İYİ Parti’de bu rezillikler yaşanırken iki milliyetçi parti buradan oy devşirme hayalleri içinde; ki bir ölçüde bu beklentileri gerçek olabilir. Bunlardan biri Zafer Partisi; ki AK Parti’nin büyük bir bela olarak kucağımıza bıraktığı mülteci sorunu sayesinde palazlanıyor. Seküler milliyetçi oyları kendisine çekebilmek için ‘Türkiye usulü bir yabancı düşmanlığı’nın mimarlığını üstleniyor. Başta Eski Kültür Bakanı Namık Kemal Zeybek’in kurduğu ATA Parti olmak üzere seküler milliyetçi birkaç parti daha var bu kanatta ve eğer bir ittifaka gidebilirlerse bu blokun alacağı oy oranının yüzde 5’i aşması işten bile olmayabilir. Bu partilerin hepsi şimdilik iktidara karşı pozisyon alıyor, ama unutmayın ki Zafer Partisi’nin ilk turda desteklediği Sinan Oğan’ın siyaset ahlakı dikkate alınırsa, ne olacağını kimse bilemez.
ASLINDA YOKTULAR, VARMIŞ GİBİ YAPTILAR
Gelelim siyasi islamcı diğer üç partiye… Aslına bakarsanız bunlar birbirlerine benzemez üç parti… Saadet Partisi, Gelecek Partisi ile TBMM’de grup kurdu ama birbirlerinden farklılar. Bu ‘gökten zembille inen’ milletvekillerini bir kez daha bulamayacakları kesin ve bu sebeple duruma göre konumlanacaklar. Biri Milli Görüş’ü temsil ettiğini iddia ediyor, ama o kesimin oylarının çok azını alabiliyor. Diğeri tipik bir İhvancı parti, aslında gayet güzel AK Parti ile bütünleşebilir, ama genel başkanının egosu sebebiyle Millet İttifakı’ndaydı. Bu iki partinin rengi anayasa değişikliğinde daha netleşmiş olacak.
DEVA Partisi’ne gelince, onlar cürümlerine bakmadan hayal kurma kapasiteleriyle daha bir ilginç. DEVA Partisi de tıpkı Gelecek Partisi gibi bir lider ve kadrosu partisi niteliğinde, ancak gerek Kürt sorununa bakışlarıyla gerekse ‘ekonomiden bir tek biz anlarız’ havalarıyla ayrılıyorlar. İlginç olan parti genel başkanlarının “CHP’nin oyu iktidar olmaya yetmez” benzeri bir açıklama yaparken, partisinin oylarını garip hesaplamalarla şişirmesi. Üç parti de şişirme ve aslında birkaç ilçe hariç, hiçbirinin yerel seçimlerde kıymeti harbiyesi olmayacak gibi görünüyor.
TOPARLANMA VAR, AMA HATA YAPMA ŞANSI YOK
Peki ya anamuhalefet partisi CHP’nin durumu nedir? Kurultay öncesine göre çok ciddi bir toparlanma olduğunu söylemek için erken, en azından parti örgütleri için… Seçmenler açısından ise tam bir tarifi olmayan ‘değişim’ bile yeterli oldu denebilir. Küskünlerin sayısı azaldı, yeniden konsolide olmaya yatkınlar ve sandığa gidip oy vermeye de hazır olacaklar. Ancak, eğer gerçekten kurultay ve sonrasında yeni parti yönetimi verdiği sözleri tutarsa! Söz gelimi önseçimden vazgeçilmiş gibi ya da çok sınırlı olacak. Bu aslına bakarsanız mantıklı çünkü zaman yok ve parti il ve ilçe örgütleriyle seçmenin tercihi arasında da ciddi bir makas olduğunu dikkate almak lazım. Yani önseçim, kaş yapayım derken göz çıkarabilir… Temayül yoklamalarıyla idare edilecek ve tabii saha araştırmalarıyla bir karar verilecek. Ama saha araştırmasını yapacak olanların bağlantıları da önemli ve bu araştırmaları genel merkezin dikkate alıp almayacağı konusunda da soru işaretleri mevcut. Eğer ki rövanşist bir yaklaşım sergilenirse, gerek parti içinde gerekse seçmende hayal kırıklıkları yaşanması muhtemel. Zira kurultayda ikinci turda açık arayla ‘Değişimciler’in kazanmış olmasına rağmen, delegelerin oy kaymasının bir ideolojik veya stratejik yaklaşımdan kaynaklı olmadığını, tümüyle taktik bir tercih olduğunu görmek lazım. Yani adaylar belirlenirken çok ciddi kamplaşmalar ve hesaplaşmalar yaşanması ihtimali oldukça yüksek. Bu sebeple yeni yönetimin her şeyi çok ince hesaplaması ve örgütte kırgınlıklara ve seçim sürecinde parti örgütlerinin çalışmamasına neden olacak kararlar vermemesi gerek. Zira bir yandan da kurultayda kaybedenler yerel seçimlerdeki olası bir başarısızlık halinde, yeniden partinin başına geçebileceklerinin hesabını yapıyor. Deneyeceklerdir de…
BÜŞÜKŞEHİRLERDEKİ KÜRTLERİN
OYLARI HALA EN ÖNEMLİ MESELE
CHP’de her şeyin akılcı ve hedef odaklı yapıldığını varsaysak bile potansiyel ittifak ortaklarının tutumu büyük önem taşıyor. Özellikle de söz konusu büyükşehirler ise HEDEP’in izleyeceği taktik can alıcı önemde. Özellikle de İstanbul, İzmir, Adana, Mersin, Balıkesir ve Manisa’da…
Yine de bu sorun aşılabilir gibi… Bir kolaylık var; genel seçim olmadığı için bütünsel bir ittifak gerekmiyor. Yerelde, en azından büyükşehirlerde, HEDEP destek vermeye ikna edilirse, bunun karşılığında da meclis üyeleri listesinde HEDEP’lilere kontenjan tanınır ve belki bazı illerde CHP, HEDEP lehine seçime girmezse bu sorun çözülebilir. Eğer ki her ilde bir aday çıkaracaklarsa, o zaman özellikle büyükşehirlerdeki Kürt seçmenlerin HEDEP’e değil de CHP adayına oy vermeye ikna edilmesi gerekecek. Bu da ancak açık ve net bir söylemle olabilir. Bu noktada her seçim bölgesinde, CHP kurmaylarının ve adaylarının söylemleri ayrıca önem taşıyacak.
BU KEZ SOSYALİSTLERİN
OYLARI DA ÇOK ÖNEMLİ
Bu yerel seçimde özellikle büyükşehirlerde ve Trakya, Ege ve Akdeniz’in bazı il ve ilçelerinde yüzde 1’lik oy bile büyük önem taşıyor. Bu açıdan başta TİP olmak üzere TKP, Sol Parti ve benzeri sosyalist partilerin desteğine ihtiyaç olacak. Anketlere hiç güvenmemekle birlikte, TİP ve diğer sosyalist partilerin oy oranının yüzde 2.5’e ulaşacağı görülüyor. Bu da bıçak sırtı rekabetçi büyükşehir, il ve ilçelerde seçimin kazanılmasında anahtar rol oynayabilecek bir oran. Tabii ki özellikle TİP bir karşılık bekleyecek; sanırım birkaç ilçede çıkaracakları belediye başkan adaylarına CHP destek verirse bu iş çözülür.
HER ŞEY İYİ PARTİ SEÇMENİNİN
SAĞDUYUSUNA KALABİLİR
Tıpkı geçen seçimlerde olduğu gibi en büyük sorun İYİ Parti kaynaklı… Öncelikle belirtelim partinin oy oranı düşüyor. Bu hem anketlerde böyle hem de sokakta… Yüzde 6 gibi bir orana gerilemiş olması büyük ihtimal, böyle giderse daha da düşebilir oyları… Bir de bölünme yaşanır ve İYİ Parti içinden bir başka parti çıkarsa iş iyiden iyiye kötüleşecek. Meral Akşener ve partinin diğer önde gelenlerinin bir Rus ruleti oynadığı çok açık ve bunun sonucunda bazı büyükşehirler ve illeri kaybetmek söz konusu olabilir. İYİ Parti seçmeninin belirleyici özelliklerinden biri sekülerlik olduğu için partinin her yerde başkan adayı çıkarma taktiği, seçmeninde karşılık bulmayacaktır. Ama biraz önce de belirttiğim gibi bu seçimlerde özellikle bazı büyükşehirlerde yüzde 1 bile büyük önem taşıyacak. İller ve ilçelerde bu oran daha da önemli olacak. Ve şu anda yerel seçimlerde muhalefet açısından en büyük handikap İYİ Parti!
YOL KAZASI OLMAZSA
HALA UMUT VAR
Sonuçta, bir ay öncesine göre muhalefet biraz daha umutlu… Pek çok yol kazası hala olası ama akılcı bir politikayla yerel seçimlerden güçlenerek çıkmak mümkün. Doğru adayları seçmek, doğru söylemleri yerele göre belirlemek, potansiyel ortaklarla yerelde doğru tercihleri yapmak, pazarlıklarda ilkeli durmak ve kişisel hesapları bir kenara bırakmak kaydıyla… Çok koşul saydım değil mi, evet öyle!.. Tüm bu koşulların sebebi geçmişte yapılan sayısız hatalar ne yazık ki!