ANKARA (AA) - KEMAL KARADAĞ - Adalet Bakanı Bekir Bozdağ, mahkemelerde yaklaşık 720 günde tamamlanan iş uyuşmazlıklarının arabuluculuğun zorunlu hale getirilmesiyle en fazla bir ayda çözüme kavuşturulacağını, işçinin alacağına daha çabuk kavuşacağını, işverenin de herhangi bir dava tehdidi altında kalmayacağını bildirdi.
Bozdağ, işçi, işveren alacağı, tazminatı ve işe iade talebiyle açılan davalarda, arabulucuya başvurulmasının dava şartı haline getirilmesini öngören ve TBMM Adalet Komisyonu'nda kabul edilen "İş Mahkemeleri Kanunu Tasarısı"nı AA muhabirine değerlendirdi.
İşçi ve işveren arasındaki uyuşmazlıkların 30 Ocak 1950'de kabul edilen 5521 sayılı İş Mahkemeleri Kanunu uyarınca iş mahkemeleri tarafından çözümlendiğini ifade etti.
Bozdağ, 2016 sonu itibarıyla ilk derece mahkemelerinde görülen 3 milyon 524 bin 898 hukuk uyuşmazlığının yaklaşık yüzde 15'ine tekabül eden 522 bin 535'inin iş uyuşmazlıklarından kaynaklandığını belirtti.
Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik Genel Müdürlüğü verilerine göre, iş davalarının yıllık ortalama görülme süresinin 2013'de 381, 2014'de 417 gün olduğunu bildiren Bozdağ, bu sürenin 2015'te 431, 2016'da ise 434 gün olduğunu kaydetti.
- "Kısa sürede, az masrafla çözüm"
Tasarıda yer alan en önemli düzenlemenin işçi ve işveren alacak ve tazminatları ile işe iade talebiyle açılacak davalarda zorunlu arabuluculuğun getirilmesi olduğuna dikkati çeken Bozdağ, şöyle devam etti:
"İş uyuşmazlığının ortalama görülme süresi ilk derece mahkemelerinde 434 gün, Yargıtayda ise 286 gün olmak üzere toplamda 720 güne tekabül etmektedir. İş uyuşmazlıklarında arabuluculuğun zorunlu hale getirilmesiyle arabulucunun sorumluluğunda yürütülen görüşmeler 3 haftada bitirilecek, zorunlu hallerde süre bir hafta daha uzatılabilecektir. Arabuluculukla, iş uyuşmazlıklarının, mahkemelere oranla çok kısa süre içinde ve daha az masrafla çözüme kavuşturulması sağlanacaktır."
Alacak ve işe iade nedeniyle mahkemelere başvurulduğunda yargılama masraflarının da işçiler tarafından ödendiğini, bunun da maddi bir yük getirdiğine işaret eden Bozdağ, işçilik alacağı veya işe iade nedeniyle mahkemeye başvurulduğunda dava açma ve yargılama masraflarının da göz önünde bulundurulması gerektiğini bildirdi.
Bakan Bozdağ, "Örneğin 10 bin liralık bir alacak için iş mahkemesine dava açan bir işçi ilk etapta yaklaşık 679 lira harç ve masraf ödemek durumundadır. Dolayısıyla bir işçilik alacağı veya işe iade nedeniyle mahkemeye başvurulduğunda kanun yolları dahil olmak üzere, yargılama oldukça uzun sürmekte ve önemli bir masraf yapılması gerekmektedir." dedi.
Tarafların arabulucuda anlaşmaları halinde, arabuluculuk ücretinin aksi kararlaştırılmadıkça taraflarca eşit şekilde karşılanacağını aktaran Bozdağ, "İlk 30 bin lira için yüzde 6'lık bir oran öngörülmüştür. Yani 10 bin lira alacak üzerinde anlaşılmışsa arabulucu ücreti 600 lira olacaktır." bilgisini paylaştı.
- "Bir günden az sürede çözüme kavuşturuldu"
Arabuluculukta, mahkemede olduğu gibi, ücreti, fazla çalışmayı, hizmet süresini veya fesih nedenini ispat etmeye çalışmak gibi bir külfet ile yükümlülüğün söz konusu olmayacağını vurgulayan Bozdağ, bu sayede tarafların daha rahat, samimi bir ortamda uyuşmazlığı açık ve net bir şekilde ortaya koyarak, müzakere edebileceklerini kaydetti.
Adalet Bakanı Bozdağ, şunları söyledi:
"Arabuluculukta anlaşma, tarafların iradelerine üstünlük tanınması sebebiyle uyuşmazlıkların daha esnek çözümüne de katkı sağlayacaktır. Mahkemelerin vereceği karar, kanunlarla belirlenmiş olup mahkeme, kanunda belirlenen çözüm türü dışında bir sonuçla uyuşmazlığı çözemez. Ancak arabulucuda uyuşmazlık tarafların tam anlamıyla ihtiyaçlarını giderecek şekilde çözümlenebilir. Uygulamada da örneğin, işçinin çocuğunun veya bir yakınının işe alınması, işçiye ev alınması gibi işçinin gerçek ihtiyaçlarının giderilmesini sağlayabilecek farklı çözümler ortaya çıkabilecektir."
- "Anlaşma sağlanamadığında yargıya müracaat edilebilecek"
İşçi-işveren uyuşmazlığındaki zorunlu arabuluculuk sayesinde yargının iş yükünün de azalacağını anlatan Bakan Bozdağ, arabuluculukla mahkeme seçeneğinde yıllarca süren uyuşmazlıkların kısa sürede çözümleneceğini vurguladı.
Adalet Bakanı Bozdağ, "İstatistiki veriler iş uyuşmazlıklarına ilişkin ihtiyari arabuluculukta uyuşmazlıkların yüzde 94'ünün bir gün içinde anlaşmayla sonuçlandığını ortaya koymaktadır. İşçi, alacağına çok daha çabuk kavuşacak, işveren herhangi bir dava tehdidi altında kalmayacaktır." değerlendirmesinde bulundu.
İş kazası ve meslek hastalığından kaynaklanan tazminat davaları için önce arabulucuya başvurma zorunluluğu bulunmadığını bildiren Adalet Bakanı Bozdağ, kusur ve zararın belirlenmesinin belli bir yargılama sonunda gerçekleştiği dikkate alınarak, özellikle işçilerin mağdur olmaması açısından böyle bir tercih yapıldığını kaydetti.
Düzenlemenin anayasaya aykırılık teşkil ettiği iddialarının doğru olmadığını aktaran Bozdağ "Düzenlemeyle arabulucuya başvuru bir dava şartı haline getirilmiş ise de görüşmeler sonunda anlaşma zorunluluğu getirilmemiştir. Yapılan görüşmeler sonunda anlaşma sağlanamadığında ilgililer yargıya müracaat edebilecektir." diye konuştu.