3 Aralık Dünya Engelliler günü münasebetiyle bir radyo programına katılarak günün anlam ve önemi ile engellilerin günlük hayatta yaşadığı problemler ve çözümleri için Bayburt’ta yapılan faaliyetler hakkında bilgiler veren Bayburt Aile ve Sosyal Hizmetler Müdürlüğü’nde görevli Psikolojik Danışman Veysel Karani Yazıcıoğlu, “Engellilerin yaşadığı en büyük sıkıntı ayrımcılığa uğrama yani toplum tarafından dışlanmalarıdır.” dedi.
Bayburt Üni Fm radyosunda yayınlanan ve moderatörlüğünü Talat Saka’nın yaptığı programda soruları yanıtlayan Yazıcıoğlu, devletin engelli kişilerin eğitimlerinin karşılanması, çeşitli harcamalara vergi muafiyeti getirilmesi, devlet memuru olarak mesleklerine uygun kadrolara atanması gibi kolaylıklar sağladığını belirttiği konuşmasında, “Fakat zihinlerdeki engeller yıkılmadıkça hiçbir kural, hiçbir yasa veya düzenleme engellilerimizin yaşadığı zorlukları tam olarak ortadan kaldıramayacaktır.” İfadelerini kullandı.
3 Aralık Dünya engelliler gününde yapılan programda Veysel Karani Yazıcıoğlu’nun sorulan sorulara cevapları ve açıklamaları şu şekilde:
Bu Günün Anlam Önemi Nedir?
Engelli vatandaşlarımızın topluma kazandırılması ve insan haklarının tam ve eşit ölçüde sağlanması amacıyla; Birleşmiş Milletler tarafından 3 Aralık günü “Dünya Engelliler Günü” olarak kabul edilmiştir.
Engelli Kime Denir?
Engelli birey, doğum öncesi veya doğum sonrası çeşitli nedenlerle psikolojik, bedensel zihinsel, duygusal ve sosyal yeteneklerinde belli ölçüde fonksiyon kaybına uğraması nedeniyle toplumsal yasama uyum sağlamada ve günlük gereksinimleri karşılamada güçlük yaşayan bireyi ifade etmektedir.
Engel Türleri Nelerdir?
Zihinsel engelli, işitme engelli, görme engelli, ortopedik engelli, dil ve konuşma engelli, ruhsal ve duygusal hastalığı olanlar, süreğen hastalıklı, dikkat eksikliği ve hiperaktivite bozukluğu olanlar olarak sekiz gruba ayrılmaktadır.
Dünyada ve Ülkemizde Engelli Nüfusu Ne Kadardır?
Dünya nüfusunun yaklaşık %10’u, başka bir deyişle 650 milyon kişi engellidir. Türkiye’de ise nüfusun % 12,28’sini engelli bireyler oluşturmaktadır ki bu da 8,5 milyon engelli birey anlamına gelmektedir.
Engelli Bireylerin Toplumsal Hayatta Karşılaştıkları En Temel Sorunlar Nelerdir?
Engelli bireyin yaşadığı sıkıntılar ve zorluklar hem aile hem de sosyal çevresinde kendini gösterir.
Engellilerin yaşadığı en büyük sıkıntı ayrımcılığa uğrama yani toplum tarafından dışlanmalarıdır.
Mimari olanakların yetersiz olması nedeniyle sosyal hayata her yönüyle etkin ve verimli bir şekilde katılım sağlayamamaları.
Engellilerin üretime katılamamaları ve bu nedenle de işsizlik sorunu yaşamaları
Engelli Bireylerin Toplumdaki Yeri Nedir?
Engelli, doğuştan, kaza veya uzun süren bir hastalığa bağlı işlev kaybına neden olan organ bozukluğu veya yokluğu sonucu bedensel, zihinsel, duygusal ve sosyal yeteneklerin kaybı olarak tanımlanmaktadır. Dünyanın birçok yerinde ve ülkemizde engelli bireyler sosyal yönden toplum tarafından izole edilmekte üretime katılamamakta ve işsizlik sorunu yaşamakta dolayısıyla, ekonomiye katkıda bulunamamaları en temel sorunlardan birini oluşturmaktadır.
Günümüzde çağdaş dünyanın geldiği noktada; engelli vatandaşlarımızın, ulaşım, eğitim barınma, tıbbi ve sosyal bakım ve rehabilitasyonlarının sağlanması, ailelerinin desteklenmesi engellilerimizin üreten bireyler olarak kendi kendilerine yeterli duruma gelmeleri gerekmektedir. Engellilerin bu toplumun bir parçası olduğu unutulmamalıdır. Aslında engelli bireylerin yaşadığı en büyük sıkıntı, engelli olarak damgalanmaları, ayrımcılığa uğramalarıdır. Devletimiz; engelli kişilerin eğitimlerinin karşılanması, çeşitli harcamalara vergi muafiyeti getirilmesi, devlet memuru olarak mesleklerine uygun kadrolara atanması gibi kolaylıklar sağlamaktadır. Fakat zihinlerdeki engeller yıkılmadıkça hiçbir kural, hiçbir yasa veya düzenleme engellilerimizin yaşadığı zorlukları tam olarak ortadan kaldıramayacaktır.
Zihinlerimizde Yıkmamız Gereken Engeller Nelerdir?
Çeşitli faktörlere bağlı olarak ortaya çıkan engellilik, yalnızca engellilerin ve ailelerinin karşı karşıya bulunduğu bir sağlık sorunu değil, sosyal boyutlarıyla toplumu yakından ilgilendiren bir konudur Engelli bireyler, toplumun ve ailelerinin üzerinde bir yük olarak, acınacak insan olarak diğerlerinin güvenlik ya da rahatlığına yönelik bir tehdit olarak, kabiliyetsiz ya da yeteneksiz olarak değerlendirilmemelidir.
Dayanışmanın azaldığı günümüzde, toplumsal ve bireysel sorunların çözümünde yeni yöntemlere ihtiyaç duyulmaktadır. Özellikle devlet adına yapılacaklara ilaveten bireysel sorumluluklarımızın farkına varmamız ve bu çerçevede geliştirilecek sosyal sorumluluk projeleriyle engelli bireylerin sağlıklı bireyler olarak yaşamlarını devam ettirmeleri sağlanmalıdır. Engelliğe neden olan koşulların ortadan kaldırılması, toplumsal bilincin arttırılması ve engelli bireylerin sosyal, ekonomik ve siyasal alanlara entegre olabilmesi için gerekli fırsatların sağlanması son derece önemlidir. Engelli olmak üretime asla bir engel değildir, yeter ki fırsat verilsin...
Sosyal hayatta engellilere sağlanan imkân ve kolaylıklar, bir toplumun gelişmişlik düzeyi ve çağdaşlığının ölçütü olmakla beraber; insana verilen değer ve önemin belirgin yansımalarıdır. Bu amaçla engelli vatandaşlarımızın toplumsal yaşama katılımlarını kolaylaştırmak, onları desteklemek, karşılaşabilecekleri tüm engelleri kaldırmak, kaliteli yaşam sürmelerini sağlamak; hepimizin sosyal sorumluluğudur.
Sosyal devlet olmanın verdiği anlayışla, ülkemizde engelli vatandaşlarımızın toplumda hak ettiği hayat şartlarına kavuşturulması amacıyla önemli yasalar hayata geçirilmiş böylece; başta istihdam olmak üzere eğitim, sağlık hizmetleri, bakım ve sosyal güvenlik alanlarında büyük mesafeler kat edilmiştir.
5378 Sayılı Engelliler Hakkında Kanun Nedir?
1 Temmuz 2005 tarihinde yürürlüğe konulan, bu kanunun amacı; engellilerin temel hak ve özgürlüklerden faydalanmasını teşvik ve temin ederek ve doğuştan sahip oldukları onuru saygıyı güçlendirerek toplumsal hayata diğer bireylerle eşit koşullarda tam ve etkin katılımlarının sağlanması ve engelliliği önleyici tedbirlerin alınması için gerekli düzenlemelerin yapılmasını sağlamaktır.
Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü Olarak Engelli Bireylere Yönelik Verilen Hizmet Modelleri Nelerdir?
•Hane içinde kişi başına düşen ortalama aylık gelir tutarı, asgarî ücretin aylık net tutarının 2/3’ünden daha az olan, toplamda 790 engelli ailesi engelli evde bakım hizmetinden faydalanmaktadır.
Bunların yanı sıra aile içerisinde bakımı sağlanamayan ya da bakacak kimsesi bulunmayan ve bakıma ihtiyacı olan engelli ve yaşlı bireyler devletimize bağlı hizmet vermekte olan resmi ve özel bakım merkezlerinde, huzurevlerinde yatılı ve gündüzlü olarak bakım hizmeti almaktadır.
İlimizde engelli bireylere yönelik hizmet vermekte olan Engelsiz Yaşam Bakım Ve Rehabilitasyon Merkezi’nde toplam 43 engellimize ve Memnune Evsen Huzurevi Yaşlı Bakım ve Rehabilitasyon Merkezi’mizde ise toplamda 37 yaşlımıza bakım hizmeti verilmektedir.
•Engelli bireylerin güvenli ve bağımsız bir şekilde yaşamın tüm alanlarına tam ve etkin katılımını sağlamak engelli olmayan bireylerle eşit koşullarda fiziki çevreye, ulaşıma, bilgi-iletişim teknolojileri ve sistemlerine dâhil olacak şekilde günlük hayatın içerisinde olabilmesi amacıyla kamuya açık olan tüm kapalı ve açık alanlarda erişilebilirlik komisyonu tarafından denetlemeler yapılmakta engelli erişilebilirliğine uygun olup olmadığı tespit edilmekte ve uygun hale getirilebilmesi için çalışmalar yapılmaktadır. İlimizde bu kapsamda toplam 75 adet bina denetlenerek ve bir kamu binasına erişilebilirlik belgesi verilmiştir.
•16 adet akülü, 23 adet manuel tekerlekli sandalye dağıtımı yapılmıştır.
•Çeşitli kurum ve kuruluşların sağladığı hizmetlerden ilgili kurumun mevzuatları doğrultusunda indirimli veya ücretsiz yararlanabilmeleri amacıyla % 40 ve üzeri engele sahip 574 engelli vatandaşımıza engelli kimlik kartı verilmiştir.
•Genel-Görme-İşitme ve Zihinsel olmak üzere farklı engel gruplarına yönelik Engelli Kamu Personeli Seçme Sınavı (EKPSS) yapılmakta ve bu kapsamda her yıl belirli zamanlarda engelli vatandaşlarımız kamuda istihdam edilmektedir.
•Engelli personel çalıştırmak, 4857 Sayılı İş Kanunu'nun 30. Maddesi ile yalnızca kamu işyerleri için değil özel sektör için de bir zorunluluk haline gelmiştir. Aynı il sınırları içerisinde 50 ve daha üzeri işçi çalıştıran işverenler mevcut çalışanlarının %3'ü kadar engelli personel çalıştırmakla yükümlüdürler. Kamu işyerlerinde bu oran % 4’ tür.
Unutulmamalıdır ki “Her insan bir engelli adayıdır.”