Veteriner Hekim
Veteriner Hekim, Hayvan sağlığının korunması için önlemler alan, hastalıklara tanı koyan, tıbbi ve cerrahi girişimlerde bulunarak hastalığın tedavisini sağlayan kişidir. Hayvan popülasyonlarının sağlıklarının korunması, büyük ve küçükbaş hayvanlar, arı, su canlıları, egzotik hayvanlar ile kümes hayvanlarının beslenmesi, üretimi, ıslahı, yetiştirilmesi ve verimliliklerinin arttırılması, hayvan hastalıklarının teşhis ve tedavisi, salgın hastalıkların önlenmesi, hayvansal ürünlerin üretim teknolojisi ve insan tüketimine uygunluğunun her aşamadaki sağlık kontrolü, hayvansal ürünlerde kirlenme, hayvansal atık ve atıkların yönetimi ile çevre kirliliği konuları veteriner hekimlerin sorumluluk alanındadır.
İçindekiler
Tanım
Veteriner hekimliği insanlık tarihinin en eski mesleklerinden biri olarak kabul edilmektedir. Çağdaş anlamda veteriner hekim; hayvan hastalıklarının sağaltımından, hayvanların ıslah ve üretiminden, hayvan ve hayvansal ürünlerin üretiminden tüketimine kadar olan aşamalardaki işlevlerinden sorumlu ve yetkili meslek adamı olarak tanımlanmaktadır.
Veteriner Hekim Ne Demek?
Veteriner, latince hayvan / hayvan ile ilgili anlamına gelmekte olup, veteriner hekim ise evcil ve yabani hayvanların hastalıklarının teşhis ve tedavileri, ıslahıyla uğraşan kimseye verilen isim. Her türlü hayvan hastalıklarının teşhis ve tedavileri, hayvanların üreme ve ıslahlarıyla gıda kontrol hizmetleri, zoonoz hastalıkların (hayvanlardan insanlara bulaşan) önlenmesiyle uğraşan meslek dalına veteriner hekimlik denir.
Hayvanların evcilleştirilerek insanlara faydalı olmaya başlamasıyla birlikte veteriner hekimlik mesleği de ortaya çıkmaya başlamıştır. Hayvanların ehlileştirilmesiyle insanların beslenme işi daha düzenli hale gelmiş, bunların et, süt, yumurta, yün gibi verimlerinin daha fazla arttırılarak en yüksek verim elde etme yolları araştırılmaya başlanmıştır.
Veteriner Hekim Kimdir?
Hayvan sağlığının korunması için önlemler alan, hastalıklara tanı koyan, tıbbi ve cerrahi girişimlerde bulunarak hastalığın tedavisini sağlayan kişidir. Veteriner hekimler evcil hayvanları, çiftlik hayvanları ve diğer hayvanların tıbbi durumlarını inceler, hastalıklarını teşhis ve tedavi ederler. Hayvanlarda görülen salgın hastalıkların ortaya çıkması ve yayılması için önlem alırlar. Görevlerini icra ederken modern tıbbın getirisi teknik cihaz ve aletlerden yararlanırlar.
Temel gıda maddesi olarak kullanılan her türlü hayvani gıda maddelerinin sağlık kurallarına uygunluğunu, temizliğini ve kalitesini kontrol eden, hayvandan hayvana ya da hayvandan insana geçebilecek hastalıkların önlenmesi için gerekli tedbirlerin alınmasını sağlayan kişidir.
Etimoloji ve İsimlendirme
Veteriner kelimesi Latince veterinae / veterīnārius kökeninden gelir. İlk kez Thomas Browne tarafından 1646 yılında basılı olarak kullanmıştır.
Hayvan hastalıklarının tanı ve tedavisi, hayvanların ıslah ve üretimi, üretiminden tüketimine kadar olan tüm aşamalarda hayvansal ürünlerin halk sağlığı açısından muayene ve denetimi işlevlerinden sorumlu hekim, veteriner, baytar.
Terimler Sözlüğü
Almanca: Tierarzt, Veterinär
Arapça: طبيب بيطري – بيطري
Çince: 兽医
Fransızca: Vétérinaire
Hintçe: पशु चिकित्सक
İngilizce: Vet, Veterinarian, Veterinary
İspanyolca: Veterinario
Rusça: ветеринарный
Türkçe: Veteriner Hekim
Yunanca: κτηνιατρικός
Ülkelere Göre Ünvanlar
Almanya: (T) Tieraerzt
Arabistan: (BVM&AR) بكالوريوس الطب البيطري والثروة الحيوانية
Çin: (BASc) 农业科学学士
Fransa: (DEDV) Diplome d’Etat de Docteur Veterinaire
Hindistan: (BVSc) पशु चिकित्सा विज्ञान स्नातक
İngiltere: (BVM) Bachelor of Veterinary Medicine
İspanya: (LV) Licenciado en Veterinaria
İtalya: (DMV) Dottore in Medicina Veterianria
Rusya: (VV) Ветеринарный врач
Türkiye: (VH) Veteriner Hekim
Dünyada Veteriner Hekimlik Ünvanlarını İnceleyin
Tarihi
Veteriner Hekimliğin tarihi insanlık tarihinde en eski mesleklerden biridir. Hayvanların evcilleştirilmesi, ıslah edilmesi, üretimi, hayvan hastalıklarının sağaltımı, hayvan ve hayvansal ürünlerin sağlıklı bir şekilde insan tüketimine sunulması da veteriner hekimlerin sorumluluğundadır. İlk evcilleştirilen hayvan ile veteriner hekimlik mesleğinin de başladığı kabul edilir.
Yazıdan önceki dönemlere ait kaynaklara; Mezopotamya, Eski Mısır bölgesinde kabartmalar, Asur Kralı III. Satlemanester Dikilitaşında röliyefler, Lascaux mağarasındaki resimler, yazının icadından sonra ise Hamurabi Kanunlarının yazıldığı Babil Kil tabletler, resimler, papiruslar, dini ve tatbiki kitaplar, Naseri, Tuhvetülfarisin Fi Ahval-i Huyul El-Mücahidin Baytarnameler örnek verilebilir.
Dünya’da Okullaşma Süreci
Tarih boyunca yaşanan doğal afetler dışındaki en büyük felaketlere salgın hayvan hastalıklarının neden olduğu kabul edilmektedir. Uygarlıkların başlıca dinamiklerinden birini oluşturan hayvan varlığının sağlıklı durumunda, zenginlik ve mutluluk; salgın hastalıklarında ise, korku, şaşkınlık ve kıtlık yaşanmıştır. Bulaşıcı hayvan hastalıklarının en önemlilerinden biri olan ve varlığını ilk çağlardan beri hissettiren sığır vebası hastalığı, yalnız Avrupa’da, 1711-1769 yılları arasında 200 milyondan fazla sığır kaybına yol açmıştır.
İtalya ve İngiltere’ de soruna çare bulmak üzere görevlendirilen beşeri hekimler, çözümün ancak veteriner hekimlerin yetiştirilmesi ile mümkün olabileceğini belirtmişlerdir. Eğitimi başlatan, bilgili ve yetkin veteriner hekimleri uygulama alanına yayan tüm Avrupa ülkelerinde, tarım devriminin dayanağını, sağlıklı ve verimli hayvan varlığı oluşturmuş; toplumsal kalkınma ve sanayi devrimi için geniş olanaklar sağlanmıştır.
Türkiye’de Okullaşma Süreci
Avrupa’da veteriner hekimliği okullarının hızla yayılması sonucunda, tarım devriminin itici gücünü oluşturan hayvan varlığının sağlığı garanti altına alınmış; üretim artışı sağlanmış; hayvan ve hayvansal ürünler, küçük sanayi işletmelerinin ham maddelerini oluşturmuşlardır.
Osmanlı Devleti’nde ise 19. yüzyılın ikinci çeyreğine kadar ne bir tıp okulu ne de veteriner hekimliği okulu açılabilmiş; insan ve hayvan sağlığı ile ilgili hizmetlerin, ustaçırak ilişkisiyle yetişen ve bilimsel bir nitelik taşımayan bilgiye sahip ampriklerce yürütülmesine devam edilmiştir.
Kronolojik tarihi, mesleğin doğuşu, adlandırılması, geçiş süreci, okullaşma ve türk tarihinde önemli rol alan büyüklerimiz ile bilime katkıları gibi konuları Veteriner Hekimlik Tarihi sayfasından detaylıca inceleyebilirsiniz.
Eğitim
Veteriner hekimlik eğitimi, veteriner hekim olmak için alınan yüksek öğrenim eğitimidir. Ülkemizde Veteriner Hekim olabilmek için Üniversitelerin Veteriner Fakültelerini kazanmaları ve bu eğitimi başarı ile tamamlamış olmak gerekmektedir. Mezuniyet sonrasında isteyenler Üniversitelerin Sağlık Bilimleri Enstitüleri’nde doğrudan doktora yapılabilmekte veya spesifik bir dalda yüksek lisans eğitimine başvurulabilmektedir.
Veteriner Fakültesi nasıl kazanılır? Denklik ve Akreditasyon Nedir? Uzmanlık Eğitimi, Resmi Veteriner Hekimlik, Türkiye ve Dünya’da Veteriner Hekimlik Eğitimi, Ulusal Veterinerlik Çekirdek Eğitim Programı, Burs, Kredi ve Yurt İmkanları gibi konuları detaylı incelemek için Veteriner Hekimlik Eğitimi sayfasını inceleyebilirsiniz.
Dersler / Müfredat
Veteriner Fakültelerinin müfredatları ülkelere göre farklılıklar gösterebilir. Dünyadaki Veterinerlik eğitim programı 3 ile 6 yıl arasında değişmektedir. Bazı üniversite ve fakültelerde ise dördüncü yılda müfredatta öğrencilerin seçimine göre, Çiftlik Hayvanları Hekimliği ve Yetiştiriciliği, Küçük Hayvan Hekimliği, Kanatlı Hayvan Hekimliği ve Yetiştiriciliği, Gıda Hijyeni ve Teknolojisi, Halk Sağlığı ve Egzotik ve Vahşi Hayvanlar gibi farklı alanlara yönelik eğitimler özelleşebilmektedir.
Akademik Birimler
Temel Bilimler Bölümü: Anatomi, Biyokimya, Fizyoloji, Histoloji Embriyoloji, Veteriner Hekimliği Tarihi ve Deontoloji Anabilim Dalları
Klinik Öncesi Bilimler Bölümü: Farmakoloji ve Toksikoloji, Mikrobiyoloji, Parazitoloji, Patoloji, Patoloji Anabilim Dalları
Klinik Bilimleri Bölümü: Cerrahi, Doğum ve Jinekoloji, İç Hastalıkları, Dölerme ve Suni Tohumlama Anabilim Dalları
Zootekni ve Hayvan Besleme Bölümü: Biyoistatistik, Genetik, Hayvan Besleme ve Beslenme, Hayvan Sağlığı Ekonomisi ve İşletmeciliği, Zootekni Anabilim Dalları
Gıda Hijyeni ve Teknolojisi Bölümü: Gıda Hijyeni ve Teknolojisi Anabilim Dalı
Meslek Yemini / Ant
Veteriner hekimler mezuniyet belgelerini veya diplomalarını almadan önce veteriner fakültelerinde düzenlenen bir törende Merkez Konseyi veya oda temsilcisinin de katılımı ile veteriner hekimliği andını topluca okuyarak Meslek Yemini ederler. Toplantıya katılmayanlara dekan veya görevlendireceği bir yetkilinin, Merkez Konseyinin veya oda temsilcisinin katılımı ile Meslek Yemini ettirilir. Veteriner hekimler, meslek yaşamları boyunca veteriner hekimliği andı, çevre ve doğa koruma bilinci ile İnsan ve Hayvan Hakları Bildirgelerini de göz önünde bulundururlar.
Meslek andıyla ilgili detaylı bilgileri incelemek, ülkemizde ve diğer ülkelerdeki antlara bakmak, Dünya Veteriner Hekimleri Birliği (WVA) Model Yemini incelemek için Veteriner Hekim Andı sayfasına göz atın.
Görev ve Sorumluluklar
Veteriner hekimler; evcil hayvanların, küçük ve büyükbaş hayvanların sağlığının korunması, hastalıkların teşhisi, tedavisi, hayvanlar arasında salgın hastalık ve (zoonozlarla) hayvandan insana geçen hastalıklarla mücadelesi, hayvan ırklarının iyileştirilmesi, hayvansal ürünlerin artırılması, gıda hijyeni ve teknolojisi, çevre sağlığı gibi konularda ve bunların insan sağlığındaki yeri konularında çalışmalar yapan kişilerdir.
- İş organizasyonu yapar, Çevre koruma önlemleri alır, Mesleki gelişim faaliyetlerinde bulunur.
- İş sağlığı ve güvenliğine ilişkin faaliyetleri uygular, Kalite Yönetim Sistemi kurallarına uygun çalışır,
- Yurdun çeşitli bölgelerinin, iklim, tarımsal yapı ve pazarlama koşullarına uygun hayvan tür ve ırklarının saptanması, mevcut olanların iyileştirilmesi, verimlerini artırıcı yöntemlerin geliştirilmesi ve uygulanması gibi çalışmalarda bulunur,
- Hayvanların hastalık, sakatlık ve yaralarını teşhis ederek, gerekli ameliyat ve tedavilerini yapar,
- Hayvansal besinlerin sağlıklı bir biçimde ve yeterince üretilmesini sağlar, halkı hayvansal besinlerle yayılabilecek hastalıklardan korumak için, besinlerin kalite yönünden denetimini yapar ve sağlıklı bir biçimde hazırlanması, korunması, taşınması için uygun yöntemleri araştırır,
- Hayvanların bakım ve beslenmesi, sağlıklarının korunması, hayvan ürünlerinin değerlendirilmesi konularında, hayvan yetiştiricilerini aydınlatmak amacıyla eğitim programları düzenler ve bu konularda yazılı kaynaklar hazırlar, bunların basım ve dağıtımının gerçekleştirilmesini sağlar,
- Salgın ve paraziter hayvan hastalıklarının önlenmesi için her türlü tıbbi çalışmaları yapar, gerekli tedbirleri alır ve aşı, serum vb. ilaçlar üzerinde araştırmalar yapar, var olanları hazırlar ve uygular,
- Suni tohumlama ve embriyo transferi gibi biyoteknolojik yöntemlerle hayvanlarda döl verimini artırma ve ıslah çalışmalarında bulunur. Damızlık hayvan yetiştirilmesini sağlar,
- Zoonozların yayılmasını önler ve tedavi yöntemleri geliştirirler.
Çalışma Alanları ve İş Bulma
Veteriner hekimlik programından mezun olan veteriner hekimler; koruyucu hekimlik, hayvan hastalıklarının tanı ve tedavisi, hayvan refahı, hayvan ıslahı, hayvan besleme ve yetiştirme, hayvansal gıda üretimi ile kontrolü ve veteriner halk sağlığı gibi hizmetleri nitelikli bir şekilde sunabilmelidir. Çalışma Alanları ve İş Bulma Olanakları ile ilgili detaylı bilgileri incelemenizi tavsiye ederiz.
İş İmkanları ve Çalışma Alanları
- Özel Veteriner Klinikleri / Muayenehane, Poliklinikleri ve Hayvan Hastaneleri,
- Veteriner teşhis, analiz ve üretim laboratuvarları
- Ev ve Süs Hayvanları Satış, Barınma ve Eğitim Yerleri
- Gıda üretim, işleme ve dağıtımı yapan işletmeler
- Kırmızı Et, Kanatlı Eti ve Et Ürünleri Üretim Tesisleri
- Kombina, Kesimhane, Üretim Tesisi, Soğuk Hava Deposu
- Gıda Kontrol Laboratuvarları
- Su Ürünleri Toptan ve Perakende Satış Yerleri
- Hazır Kıyma Satış Yerleri
- Ham Deri Depolama Tesisleri
- Hayvan kesimi yapan özel kombinalarda ve şarküterilerde,
- Süt ve süt ürünleri işleyen özel firma ve mandıralarda,
- Hayvan derisi işleyen fabrikalarda,
- Hayvancılık ve Su Ürünleri Üretim İşletmeleri
- Damızlık Hayvan Satan Şirketler
- Yem Fabrikaları, Yem üretim, işleme ve dağıtımı yapan işletmeler
- Embriyo ve Sperma Üretim Merkezleri
- Kanatlı Kuluçkahane ve damızlık kanatlı işletmeleri
- Hayvan pazarı, canlı hayvan borsası, park ve panayırlar
- Veteriner Biyolojik Ürünleri İthal Eden Firmalar
- Veteriner İlaç İmal / İthal Eden Firmalar
- Islah Amaçlı Yetiştirici Birlikleri,
- Organik Tarım Kontrol ve / veya Sertifikasyon Kuruluşları
- Haşere ve zararlılarla mücadele yapan işyerleri
- Hayvancılık işletmeleri (üretim, damızlık, ıslah, hayvanat bahçeleri)
İş Bulma Olanakları
- Tarım ve Orman Bakanlığı, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı ve Gümrük Muhafaza Müdürlükleri’nin hayvan sağlığı bölümlerinde,
- Türk Silahlı Kuvvetleri hayvan sağlığı ve gıda kontrol hizmetlerinde,
- Emniyet Genel Müdürlüğü,
- Türkiye Jokey Kulübü’ne bağlı hayvan hastanelerinde ve Özel Haralarda,
- Büyükşehir, il ve ilçe belediyelerinin hayvan hastanesi, hayvan barınakları, kesimhaneler ve gıda denetim birimlerinde,
- Akademik personel olarak Veteriner Fakülteleri’nde ve Veteriner Meslek Liselerinde,
- Türkiye Bilimsel ve Teknik Araştırma Kurumu araştırma laboratuvarlarında,
- Et ve Balık Kurumu kesimhanelerinde,
- Özel at, sığır, koyun, keçi, tavuk ve domuz vb. çiftliklerinde,
- İlaç, yem ve hayvancılık ekipmanları alanlarında faaliyet gösteren özel firmalarda,
- Hayvancılık ve Veterinerlik Aletleri/ Malzeme İmal Eden ve Pazarlayan Şirketler
- Veteriner ve Beşeri İlaç/Aşı Firmaları
- Marketler – Alışveriş Merkezleri
- Otel hizmeti veren hayvan bakımevleri
- Hayvansal artıkların toplanması ve bertarafı ile ilgili işletmeler
- Deney hayvanı üretici, kullanıcı ve tedarikçileri ile deney hayvanları araştırma laboratuvarları
- Veteriner tıbbi ürünleri üreten, ithal eden, satan ve dağıtan işyerleri
- Tıbbi olmayan Veteriner sağlık ürünlerini üreten, ithal eden ve satan işyerleri
- Eksperlik hizmetleri, Tarımsal danışmanlık hizmetleri
- Halk sağlığı ve çevre sağlığıyla ilgili tüm kamu kurum ve kuruluşlarda
gibi işlerde çalışma imkânlarına sahiptirler ve Sorumlu Müdür, Teknik Müdür, Yöneticilik, İşletme Şefi, Danışman, Veteriner Hekim, Laboratuvar Teknik personel, Temsilci, Mümessil, İlaç Satış Sorumlusu, Yiyecek – İçecek Alım Sorumlusu gibi iş pozisyonlarında görev alabilirler.
İş İlanlarını ve Kariyer Sayfalarını inceleyin
Maaşlar Ne Kadar
Türkiye’de Veteriner Hekim Maaşları
İşyeri Veteriner Hekimlerinin ücretleri, Türk Veteriner Hekimleri Birliği (TVHB) Merkez konseyi tarafından onaylanan asgari ücretin altında olamaz. Belirlenen asgari ücret net ücret olup herhangi bir kesinti uygulanamaz.
Veteriner hekimler ne kadar maaş alır?
Aşağıdaki tabloda yer alan maaşlar Tam zamanlı çalışma / net maaşlar üzerinden odaların belirlemiş olduğu en düşük maaşlar olup, maaşlar çalışma ortamına, deneyim, beceri, konum, yaş, uzmanlık seviyesi gibi faktörlere göre değişiklik gösterir.
Asgari (En Düşük) Veteriner Hekim Maaşları
2015 yılı asgari maaşı 3.000 TL
2016 yılı asgari maaşı 3.300 TL
2017 yılı asgari maaşı 3.750 TL
2018 yılı asgari maaşı 4.200 TL
2019 yılı asgari maaşı 5.200 TL
2020 yılı asgari maaşı 5.750 TL
2021 yılı asgari maaşı 6.560 TL
2022 yılı asgari maaşı 9.200 TL
Yurtdışında Veteriner Hekim Maaşları
Dünya genelinde meslektaşların maaşları ne kadar diye merak ediyorsanız, aşağıdaki tablodan ortalama ne kadar kazandığını inceleyebilirsiniz. Maaşların deneyim, konum, yaş gibi bir çok faktöre bağlı olduğunu unutmamalıyız. Tecrübeli hekimlerin daha yüksek maaş aldığı kesin. Maaş bilgileri kamuya açık verilerden alınmış olup, düzenleme ve listede ekli olmayan ülkelerin eklenmesi için yorum yazmaktan çekinmeyin.
Yıllık ortalama Veteriner Hekimlerin Maaşları
ABD: 92.048 $
Avrupa: 44.000 Euro
Hawaii: 198.600 dolar
Kanada: 53.915 dolar
Danimarka: 47.000 € ile 51.216 $
Katar: 60.959 dolar
Lüksemburg: $53,040
Hollanda: 69,244 dolar
İzlanda: 65.935 $ yıllık gelir
Almanya: 49.261 € ile 53.650 $
İsviçre: 68.722 dolar
Fransa: 70.000 Euro
Veteriner Hekimler Günü
Dünya Veteriner Hekimler Günü (World Veterinary Day), Dünya Veteriner Hekimler Birliği’nin (World Veterinary Association) 2000 yılında, her yıl Nisan ayının son Cumartesi gününü “Dünya Veteriner Hekimler Günü” olarak ilan etmesi ile kutlanmaya başlamıştır.
Bu gün tüm Dünya’da Veteriner Hekimlerin önemini vurgulamak, tanıtmak, övmek amacıyla her yıl Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (World Organisation for Animal Health OIE) ve Dünya Veteriner Hekimler Birliği (World Veterinary Association WVA) tarafından farkındalık yaratmayı amaçlayan farklı bir tema ile kutlanmaktadır. Seçilen yıllık temaya en başarılı katkıyı sağlayan, tek başına veya diğer veteriner hekim gruplarıyla iş birliği içinde çalışan bir üye birliğine Dünya Veteriner Hekimler Günü Ödülü verilir.
Sosyal Medyada da #DünyaVeterinerHekimlerGunu #VeterinerHekimlerGunu #VeterinerHekimizBiz #WorldVeterinaryDay #iloveveterinary gibi hashtagleri altında paylaşımlar yaparak bu günümüzü özelleştirebiliriz.
Dünya’nın Veteriner Hekimlere ihtiyacı var.
Atasözleri, Deyimler ve Alıntılar
Veteriner Hekimlik ile ilgili atasözleri, geçmişten günümüze kadar gelen içinde mecazi anlamlar barındıran, eğitici ve öğretici olan, kısa ve özlü öğüt veren cümleler, özlü sözler, ile ilgili çeşitli kaynaklardan yıllar içerisinde toparlanmış ilham verici, mesleği yücelten bilgece düşünülerek öğüt niteliği kazandırılmış cümleler, Veteriner sözleri, espiriler, komik alıntılardan, deyimlerden ve seslenişlerden oluşan koleksiyon hazırlanmıştır.
Anonim ve sözleri söyleyenlerin belli olduğu, Veteriner hekimi olmayı hayal eden ünlüler, hayvancılık ile ilgili söylenen atasözleri ve deyimler, Hayvan Sever sözleri ve alıntılarını yazımızda bulabilirsiniz. Tarihin önde gelen isimlerinden günümüzün haberciler, ünlüler, sporcular, politikacılar, yazarlar arasından söylenen alıntıları paylaşıyoruz. Lütfen Sözler, Deyimler ve Alıntılar konusunu inceleyin, eklemek istediklerinizi yorumlarda paylaşmaktan çekinmeyin.
Bize insan hekiminden daha lazım baytar.
Mehmet Akif ERSOY
Beşeri Hekimlik insan için, oysa Veteriner Hekimlik insanlık içindir.
İsmet İNÖNÜ
Will ROGERS