Kaba bir şekilde lpg sistemlerinin nasıl çalışacak olduğuna bakacak olursak, lpg aslında sıvılaştırılmış petrol gazı anlamına gelir. Yani gaz halindedir ama yüksek basınç altında sıkıştırılarak sıvı hale geçirilir. Bu sayede de aynı hacme daha fazla lpg sızdırmış olursunuz. Bu yazımızda lpg zararlımıdır lpg nedir ve LPG li araç Kullanırken dikkat EDİLMESİ gerekenler nelerdir bunlara değiniyor olacağız.
Öncelikle yakıt olarak lpgnin özelliklerine bakacak olursak, genellikle insanlar internet alanlarında arama olarak “lpg” kuru bir yakıttır, motoru kurutur filan diye söylerler. Ama kelime anlamıyla kuru yakıt katı yakıtlar için kullanılır.
Örnek verecek olursak;
Kömür bir kuru yakıttır ama lpg değildir bu sanırım sanayiden çıkma bir terim ama yanlış kullanılıyor orada denilmek istenen şey aslında benzin ile birlikte içine bazı katkılar konulur motoru koruması açısından. Hafif yağlayıcı özelliği olan ve motoru korumaya yönelik katkılardır aslında. Bezinde bu katkı maddeleri varken Lpg de yok denecek kadar azdır.
Kaç çeşit Lpg sistemi vardır? – LPG li araç Kullanırken dikkat EDİLMESİ gerekenler
Piyasada genellikle sıralı sistemler ve sıvı sistemler diye iki çeşit var daha klasik yani çoğu arabalarda bulunan sıralı sistemlerde ise emme manifoldu delinerek lpg için enjektörler takılıyor. Tankta bulunan sıvı halde ki lpg gaz haline çevriliyor. Bu enjektörler vasıtasıyla emme manifolduna gönderiliyor.
Çalışma şekli aynı port enjeksiyon sisteminde olduğu gibi fabrika çıkışlı port enjeksiyonlu arabalar nasıl çalışıyorsa bu da onun gibi çalışıyor. Emme monifolduna gaz göndererek orada havayla ikisinin karışması sağlanıyor. Daha sonra silindirin içine karışım çekiliyor ve ardından patlama gerçekleşiyor.
Aynı zaman da port enjeksiyonlu arabalarda benzin gönderildiği zaman o sıvı halden gaz haline geçerken hem çevresini soğutur, hemde valflerin arkasından gönderildiği için orada hafif bir yağlayıcı etkisi vardır. Lpgde bu olmadığı için bunu kuru yakıt şeklinde tabir ediyorlar. Denmek istenen şey farklı, kuru yakıt katı yakıt katı yakıtlar için kullanılan bir tabirdir. Lpg motoru kurutmaz.
Ama o benzinde ki koruyucu katkıları olmadığı için, o etkiler daha azdır. Diğer bir yandan biraz daha çevrili bir yakıt diyebiliriz. Özellikle karbon emisyonları açısından biraz daha azdır. Ancak Nox emisyonlarıda daha yüksektir.
Bunun haricinde lpg yüksek oktanlı bir yakıttır. Standart pompa benzini 95 oktan iken aldığınız lpg 107 108 oktanlar civarındadır. Yaz kış kompozisyonları farklı olduğu için bu oran biraz değişebilir ama genellikle 100 oktanın üstündedir. 105in altına da kolay kolay düşmez.
Bezine göre neden daha fazla litre tüketir? – LPG li araç Kullanırken dikkat EDİLMESİ gerekenler
Tabi ki en büyük avantajı insanlar için ekonomik bir yakıt oluşu aslında. Yakıt tüketimine baktığımız zaman lpgli bir araç benzinliden daha fazla yakıt tüketir. yYani sağda solda duyarsınız, benim araba benzinlide 10 litre yakıyordu lpgye geçtim 13 litre yakıyor filan gibi duyarsınız. Evet bir miktar daha fazla yakar bunu sebebi litre bazına baktığımız zaman lpgnin benzine kıyasla daha az enerjiye sahip olmasıdır.
Lpgnin litresinde yaklaşık 24 megajoule enerji bulunurken, benzinde bu 32 megajoule civarıdır.
Yani arada yaklaşık %30 gibi bir fark var. Bu araba %30 fazla yakıyor muhabbeti de buradan geliyor aslında. Yani arabayı götürmek için kullanmanız gereken enerji sabit ama lpgde litre bazına daha az olduğu için sizde %30 daha fazla lpg kullanıyorsunuz. Bu da işte 10 litre yerine 13 litre yaktı hesabına yaklaşık olarak denk geliyor.
LPG aracın performansını neden düşürür?
Bir diğer dezavantajı ise lpg genellikle araçların performansını düşürür. Bu insanların en çok yakındığı şeydir.
Bunun sebebi dediğimiz gibi daha az enerjiye sahip olması ve gaz halinde olduğu için çok daha fazla yer kaplaması. Bu da şu anlama geliyor, siz silindirin içine hava çekerken aynı zaman da gazı da çektiğiniz için bu gaz halinde ki lpg havanın yerini alıyor. Benzine baktığımız zaman sıvı çok daha yoğun olduğu için ve çok daha az yer kapladığı için aynı miktarda enerjiyi sağlarken onda böyle bir sorun olmazken lpg yer kapladığı için motorun volumetrik verimini düşürüyor. Yani alabileceği maksimum hava daha az oluyor, çünkü gaz onun yerini kaplıyor.
Burada ki performans düşüklüğü aslında, yüksek sıkıştırma oranına çıkarak kompanse edilebilir. Çünkü yüksek oktanlı bir yakıt olduğu için, daha yüksek sıkıştırma oranlarına çıkıp bu performans düşüklüğünü elimine edebilirsiniz.
Hemen aşağıya abi benim araba çekmiyor o zaman sıkıştırma oranını nasıl arttırırım
diyecek arkadaşlar için maalesef bu çok uygulanabilir bir şey değil motorun yeniden tasarlanması krank milinin kollarının uzatılması gerekiyor. Bu da günlük kullanım için çok uygulanabilir bir çözüm değil, çünkü oldukça maliyetli ve sıfırdan tasarlanması gerekiyor.
Lpg’de performans düşüklüğü neden olur ?
Performans düşüklüğü olan bir diğer sebep ise, lpgnin yanma hızının biraz daha düşük oluşu. Benzin çok daha hızlı bir şekilde yanarken lpg daha yavaş yanıyor. Bu yüzden de avans ayarı tam tutmuyor, biraz daha geriye alınması gerekiyor. Bu da performansı olumsuz etki eden sebeplerden bir tanesi.
Lpgnin bir diğer özelliği ise yüksek yanma sıcaklığına sahip olması, benzine göre çok daha fazla sıcak ortam da yanması gerekiyor. Bu da çevresini daha çok ısıtması, motorun hararetinin artması anlamına geliyor. Bu içeride oluşan yüksek sıcaklıkta en dayanıksız parçaların erimesine, kırılmasına neden oluyor.
LPG Motora Zarar Verir mi En çok görülen sıkıntılardan bir tanesi, supapların erimesi yada kırılmasıdır.
Çoğu otomobil üreticisi artık hafifletmeye gitmek açısından, daha hafif olacak alaşımlar kullanıyor. Bunların erime sıcaklıkları da eski nesil çelik supaplara göre oldukça düşük. O yüzden bu yüksek sıcaklıkta çalışan lpg en zayıf olan supapların erimesine neden oluyor. O yüzden eğer arabanız da uygulamayı düşünüyorsanız önce sıkıntı yaşayanlar var mı bunu araştırmanız da fayda var. LPG Motora Zarar Verir mi derseniz evet supaplar uygun değilse vermektedir. Lpg yüksek oktanlı bir yakıttır demiştim ve yüksek basınçta daha iyi çalışacaktır demiştim. Buradan o makale yede bakabilirsiniz.
Turbo araçlar neden lpg’ye daha çok uyumlu?
Aslına turbo araçlar lpgye biraz daha uyumludur. Özellikle bu yeni çıkan sıvı lpg sistemleri ile az önce anlattığım sistemden farklı olarak arabanın kendi enjektörleri kullanılarak, lpg sıvı bir şekilde silindirin içine gönderiliyor.
Turbolarda, Atmosferiklere göre daha yüksek basınç altında çalıştığı için sıkıştırma oranları düşük ama turbo sayesinde yüksek basınçlara çıktığı için lpg burada biraz daha avantaja dönüşüyor ve bu yeni nesil sistemler turbo otomobillerde kullanıldığı zaman performans düşüklüğü hissedilemez derecede az oluyor.
Özellikle bu yeni çıkan sıvı lpg sistemleri ile az önce anlattığım sistemden farklı olarak arabanın kendi enjektörleri kullanılarak, lpg sıvı bir şekilde silindirin içine gönderiliyor. Turbolarda, Atmosferiklere göre daha yüksek basınç altında çalıştığı için sıkıştırma oranları düşük ama turbo sayesinde yüksek basınçlara çıktığı için lpg burada biraz daha avantaja dönüşüyor ve bu yeni nesil sistemler turbo otomobillerde kullanıldığı zaman performans düşüklüğü hissedilemez derecede az oluyor.
Yine çok az bir kayıp oluyor ama eski nesil atmosferik lere göre oldukça az ve neredeyse fark edilemez düzeyde oluyor.
Neden fazla tercih edilmiyor?
Ancak bu sistemlerinde fiyatları, diğerlerine nazaran oldukça pahalı 4-4,5 katı fiyatları var. Doğru şekilde kullanıldığı zaman, genel algının aksine Turbo otomobillerde düzgün bir şekilde çalışabilir ama tabiki bu dediklerimin hepsi bu uygulamaları doğru bir yerde düzgün ekipmanlar kullanılarak yaptığınız sürece olur. Yani yapılan işçilik kötüyse, buna yapacak bir şey yok. Her türlü performans kaybı ve daha fazla sıkıntıyla karşılaşabilirsiniz. Buradan LPG montajı hakkında örnek video yu izleyebilirsiniz. LPG li araç Kullanırken dikkat EDİLMESİ gerekenler hakkında söyleceklerim şimdilik bu kadar arkadaşlar.