Bazı zamanlarda herkes öfkelenebilir. Öfkeyi bir çok kelime ile ifade edebiliriz. Köpürmek, patlamak, çileden çıkmak, delirmek, küplere binmek, burnundan solumak gibi... Bu ifadeleri hepimiz hayatımızın bir döneminde kullanmışızdır. Öfke duygusunu hissettiğimizde bedenimiz bizi uyarır. Etrafta olup bitenlerden hoşlanmadığımızı söyler. Burada asıl sorun öfkenin farkında olmadan bir anda büyüyebilmesi, kontrolümüzden çıkıvermesidir. Bu da bizim ağzımızdan kötü cümlelerin çıkmasına, normalde asla yapmayacağımız şeyleri yapmamıza sebep olabilir.
Öfke kendi başına bir sorun değildir. Aslında, neşe, korku ve üzüntüyle birlikte hepimizin deneyimlediği temel insani duygularından biridir. Sağlıklı öfke, kendimizi ifade etmemize, sorunlara çözüm bulmamıza yardımcı olur ve daha iyisi için değişikliklere yol açabilir.
Ancak birçok duyguda olduğu gibi, öfkenin de karanlık bir tarafı vardır. Aşırı öfke, yüksek tansiyon gibi fiziksel sorunlara yol açabilir. İlişkileri yok edebilir ve sevdiklerinize zarar verebilir. Sosyal yaşamınıza zarar verebilir ve işte çatışmalar yaratabilir. Bu normal insan duygusu ne zaman sınırı aşar ve öfke danışmanlığı gerektiren bir konu haline gelir?
1-Çok fazla "ya hep ya hiç" düşüncesi yaşarsanız
Öfkenizin bir soruna dönüşüp dönüşmediğini anlamanın yollarından biri, bilişsel davranışlarınızı analiz etmektir. Bu biraz zaman alabilir, ancak belirli bir anda ne hissettiğinizi anlamak zaman alabilir. Öfke sorunları olan insanlar genellikle duygularını “ya hep ya hiç” ya da aşırı dramatize edilmiş bir şekilde yaşarlar. Bir dahaki sefere öfke duyduğunuzda, aşağıdaki düşüncelere, duygulara veya ifadelere dikkat etmeye çalışın:
- Kimse beni anlamıyor
- Herkes bana karşı
- Bunu bana her zaman kasıtlı olarak yapıyor
- Bu aksilikten asla kurtulamayacağım
Böyle düşünceleriniz varsa, hiç kimsenin, herkesin, her zaman ve asla gibi mutlak düşünceleriniz varsa, kontrol dışı bir öfke yaşıyor olmanız mümkündür. Bu tür düşünceler, öfkenizin bir durumun gerçekliğiyle teması olmayan mantıksız, dramatik düşüncelerle karakterize edildiğini gösterebilir.
2. Her zaman kızgınsan
Öfke hissetmek normal olsa da, her zaman kızgın hissediyorsan bu bir sorunun işareti olabilir. Öfke sorunlarınız olduğundan endişeleniyorsanız, öfkenizin fiziksel belirtilerini değerlendirmeye çalışın; bu, artan kalp atış hızı, yüzünüzde ve boynunuzda kızarma şeklinde olabilir.
Peki bu her gün mü oluyor? Yoksa günde birden çok kez mi? Hepimiz her gün hafif rahatsızlıklar yaşarız, ancak her sabah trafikte otururken aşırı öfke hissettiğinizi fark ederseniz - o zaman bu duygunun sıklığı bir öfke sorununuz olduğunu gösterebilir.
3. İşinizi veya sosyal yaşamınızı etkiliyorsa
Bazı arkadaşların artık sizinle sosyalleşmek istemediğini mi anladınız? Kendinizi işte sık sık zor veya gergin durumlarda mı buluyorsunuz? İnsanlara öfke veya hayal kırıklığı içinde saldırdığınız için işlerinizi veya arkadaşlarınızı mı kaybettiniz? Bazen öfke sorunları yavaşça artabilir ve bunun sonucunda ilişkilerinizin acı çektiğini neredeyse hiç fark etmezsiniz.
Arkadaşlarınızla, ailenizle ve işinizle ilişkilerinizi değerlendirin. Öfke, ilişkileri sürdürme ve bir işi sürdürme becerinizi etkiliyorsa, kontrolden çıkıyor olabilir.
Kendi zihinsel sağlığınız ve duygularınız üzerinde kontrol sahibi olmanız önemli olsa da, bazen çevrenizdeki insanlar sorunun tırmanan belirtilerini sizden önce fark edebilirler. Sevdiğiniz biri sizinle öfkeniz hakkında konuşmaya çalışırsa ve yardım almanızı önerirse, hayatınızda neler olup bittiğini değerlendirmeniz önemlidir. Çevrenizdekilere her zamankinden daha fazla mı saldırıyorsunuz? Kontrolü kaybediyor musun? Endişeleri olabilecek arkadaşlarınızı ve ailenizi dinlemek önemlidir.
4. Başkalarına veya kendinize zarar veriyorsanız(veya bunu yapmayı düşünüyorsanız)
Ne kadar öfkelendiğiniz önemli değil, kendinize veya başkalarına zarar vermeniz asla kabul edilemez. Kendinizi ya da hayatınızdaki diğer insanları incitme fikri üzerinde düşünürken bulursanız, yardım aramanız gerekebilir. Ve bu sadece fiziksel zarar değil. Kendinizi veya başkalarını sık sık aşağılıyorsanız, zihinsel veya duygusal istismar bölgesine giriyor olabilirsiniz.
Öfkeniz sizi şiddetli düşüncelere yönlendirdiğinde, öfke sorunlarınız için yardım arama zamanı gelmiştir.
5. Öfkeniz yoğun veya patlayıcıysa
Belki her zaman kızgın hissetmiyorsunuz. Belki nadirdir, ancak gerçekleştiğinde patlayıcı ve son derece yoğundur. Kendinize şu soruları sorun. Bunlardan herhangi birinin cevabı evet ise, duygularınızı kontrol altına almak için profesyonel yardım almanın zamanı gelmiş olabilir.
- Öfkelendiğinizde, bir şeyler fırlatarak veya yumruklayarak mülke zarar verir misiniz?
- Öfkeliyken “bayılıyor musunuz” ve ne olduğunu hatırlamakta güçlük çekiyor musunuz?
- Öfkeniz yüzünden kendinizi tamamen bunalmış, endişeli veya güçsüz hissediyor musunuz?
- Öfkeniz genellikle alkol veya uyuşturucu gibi maddeleri aramanıza neden oluyor mu?
Öfkeniz için yeterli bir çıkış yolu bulamadığınızda ya da o kadar "büyük" hissettiğinizde kontrolünüz dışında olduğunda, normal bir insani duyguyu sağlıklı bir şekilde ifade etmenin bazı olumlu yollarını öğrenmenin zamanının gelmiş olabileceği anlamına gelir.
Ara sıra kızgın hissetmek normaldir. Hayal kırıklığı ve yıpranmışlık günlük hayatımızın yönleridir. Ancak öfkenizin çok uzun sürdüğünü, kendinize veya başkalarına zarar verdiğini, hayatınızı ele geçirdiğini ve ilişkilerinizi mahvettiğini fark ediyorsanız, yardım isteme zamanı gelmiştir. Kendinize "Öfke sorunlarım var mı?" diye sorun. Cevabınız evet ise, öfke danışmanlığı alma yolunda bir adım atın.