Çocuklarda Aşırı Korku-Kaygı Sağlığı, Başarıyı, Uyumu Tehdit Eder
MAKALE #9864
© Yazan Gönül BAYALTUN
| Yayın Kasım 2012
| 21,879 Okuyucu
Kişilerde ve çocuklarda korku doğal bir duygudur, belli düzeyde korku gereklidir, hatta yararlıdır.ama aşırı ve günlük yaşamı olumsuz etkileyen korkular ,üzerinde durulması gereken korkulardır.
SAĞLIKLI KORKU; kişinin günlük yaşamı devam ettirmek için gereğini yapmasını,tehlikelerden korunmasını,sosyal ortama uyumunu,görev ve sorumluluklarını önemsemesini ve uyumlu olmasını sağlayacak düzeydeki korkulardır.
ÖRNEĞİN;
-çocuğun derslerden zayıf not almak almaktan ve başarısız olmaktan korkması ve bu nedenle ders çalışmaya ,ödev yapmaya önem vermesi normal sınırlarda bir korkudur.
-ama çocuğun derslerde ve sınavlarda başarısız olacağım korkusu ve kaygısıyla sürekli gerilim içinde olması,derste parmak kaldırmaktan söz almaktan korkması ,sınavlarda ve derslerde panik davranışlar geliştirmesi,günlük yaşamı,başarıyı,uyumu olumsuz etkileyen aşırı korku durumudur.
-yine çocuğun sokakta başı boş dolaşarak havlayan bir köpekten korkup uzaklaşması normalken,sokaktan geçen bir kişinin kucağındaki köpekten korkup karşı kaldırıma geçmesi korkunun mantıksız ,aşırı halini gösterir.
Korku aynı zamanda kişinin kendini savunmasını sağlar.tehlike anında vücutta adrenalin hormonu salgılanır ve bu da daha fazla enerji oluşturur.bu durumda kişi hızla tehlikeli ortamdan uzaklaşabilir, güçlü bir şekilde mücadele edebilir.
Bu açıdan bakıldığında korku ;gerçek yada olası bir tehlikeyi algılayabilme ve önlem alabilme fırsatı yaratır.
Bebeklik döneminden itibaren çocuklar belli dönemlerde belli korkular yaşar,buda onların ruhsal gelişimi açısından gereklidir.önemli olan bu korkuların düzeyi ve çocuğun beyin gelişimi,algılama yeteneği geliştikçe makul seviyelere çekilmesi, yok olmasıdır.
Hiç korkusuz bir kişi düşünülemez.bu kayıtsızlık,duyarsızlık,algılama ve sezgide yetersizlik ,sosyal ortamları,içinde bulunduğun durumu görmeme olarak daha farklı davranış sorunlarının ortaya çıkmasına neden olabilir.
Örneğin; geleceği önemsemeyen, sezemeyen,başarısızlıktan korkmayan bir kişinin
ders çalışmak için nedeni olmaz.başarılı olamaz. Ya da arkadaşlarını kaybetmek,onlar tarafından sevilip-onaylanmanın gereğini algılayamayan kişinin arkadaşları tarafından dışlanmaktan yalnız kalmaktan bir korkusu olmaz ve uyumlu davranışlar ortaya koymak için çaba göstermeyebilir.
Ama çocuk her gün abartılı ,yaşına göre mantıksız korkular yaşıyorsa bir türlü rahat ve huzurlu davranamıyorsa nedeni araştırılmalıdır.
ÖRNEĞİN;
0-6 yaş döneminde karanlıktan, cadılardan,canavarlardan korkmak normalken ergenlik çağında bu korku aşırıdır.
-02 yaşa kadar olan çocuklar;yüksek sesten, banyo yapmaktan,yabancılardan,anneden ayrılmaktan, tuvalete oturmaktan ..korkabilir.
-3 yalarında karanlıktan ,yalnız kalmaktan,hayvanlardan canavarlardan korkabilir.
-6 yaşından sonra, yabancı ortamlardan,hastalıklardan, arkadaşları, anne-baba tarafından reddedilmekten,fırtınalardan ,ölümlerden,anne-babayı kaybetmekten.. korkabilir.
Ergenlik çağında ise daha çok;cinsellik, hastalıklar,yeni ortamlara girmekten korkabilirler
ÇOCUKLARDA ŞU BELİRTİLER GÖZLENDİĞİNDE KORKU-KAYGI DURUMU ARAŞTIRILMALI;
-kendisine yakınlarına kötü bir şey olacağını dile getirme
-huzursuzluk-tedirginlik
-hareketlilik sakin olamama
-ağlama-titreme..
-kendi odasında yatagında uyumama
-yalnız kalamama
-dikkat dağınıklığı
-sıkıntı.gerginlik
-annenin peşinden ayrılmama
KAYGILI KORKULU ÇOCUKLARA NASIL DAVRANMALI;
-önce çocuğun korkusu hoş görülmeli.
- çocuk korkularını anlatırken;kahkaha atmak,hafife almak,erkek adam ağlamaz ne var bunda korkacak,bu yaşta bundan korkulur mu,sen bebekmisin? gibi yaklaşımlar çocuğa zarar verir, kendi duygularının anormal olduğunu,kendinde sorun olduğunu,diğerlerinden farklı ve yetersiz olduğunu düşünebilir.kendi öz güveni zedelenir, anne-babaya ,büyüklere güveni kaybolur.böylece bir daha duygularını dile getirmez.ifade edilmeyen baskılanan duygular,davranış sorunlarının artmasına, duyguların öfke yoluyla,patlamalar şeklinde kendine ve diğerlerine zarar vererek ortaya konmasına neden olabilir.yada çocukta tedirginlik, öfke saldırgan davranışların artmasına, arkadaşları arasında dışlanmaya ve uyum sorunlarına yol açabilir.
-çocuklar belli dönemlerde bir şeylerden korkabilir.canavarlardan,karanlıktan, kötü adamların olduğunu düşünerek diğer odalara gitmekten. diğer odalara gitmekten korkan çocuk elinden tutularak odalar gezdirilebilir,cadılardan korkan çocuk, cadıların nerde olduğunu düşünüyorsa oraya beraber bakılabilir,cadıların olmadığı ve böylece zararda veremeyecekleri anlatılmaya çalışılır.karanlıktan korkan çocuğa uyurken odasında gece lambası kullanılmalı,kapısı aralık bırakılarak güven verilmeye çalışılmalı.ama bu çocuklar korkuları nedeniyle anne-baba odasında uyumaya başlarlarsa çocuğun korkmakta haklıyım sonucu çıkarmasına neden olur ve çocuk tekrar odasına dönmek istemez.korkarak gece anne-baba odasına gelen çocuk kısa sürede odasına götürülüp,rahatlatılırsa, sevgi anlayış gösterilirse,uyuyuncaya kadar yanında kalınırsa odasında uyumaya devam edebilir.
- korkularıyla yüzleşmeye istekli,korkularında azalmalar olan çocuk cesaretinden çabalarından dolayı övülmeli.
-kaygılı-korkulu çocuğa aşırı koruyucu davranmak ,çocukta korkmakta haklı olduğu düşüncesi aşılayacağından ,çocuğun korktuğu şeyin gerçekçi ve tehlikeli olmadığını anlamasını ve kendinin korkularını yenebilecek gücü ve cesareti olduğunu fark etmesini engeller
-çocuğun korkularının sebepleri araştırılmalı; aşırı baskılı disiplin uygulanıp-uygulanmadığı yada çocuğa verilen cezaların ağır olup olmadığı gözden geçirilmeli. Yalnız kalma korkusu olan bir çocuğa bir davranışından dolayı kapalı bir odada yalnız kalma cezası vermek ancak çocuğun korkusunu çoğaltır.
-çocuklarda takıntılı davranışlar varsa;okulda tuvalete gitmekten, mikrop kapmaktan korkabilir. Çekingen çocuklar,aşırı korunan çocuklar ,arkadaş ve öğretmenle birlikte olmaktan korkabilir.
-okuldan işten gelince çocuklara sarılıp-öpmek,ilgi sevgi göstermek, o gün okulda gecen olayları çocuk anlatırken dikkatle dinlemek,hem duyguların açığa çıkması hem de anne-babanın mantıklı açıklamalarıyla çocuk rahatlayıp korkusunu uzaklaştırabilir.
- çocuklarla yıkıcı iletişim kurmak kaygı korku nedeni olabilir;tehdit ,kıyaslama, alay etme,eleştirme ,tenkit yetersizlik değersizlik özgüven eksikliklerine neden olabilir .kaygılı ve korkulu kişiliği destekler.
-takıntıları olan, kaygılı korkulu,evhamlı kişilikteki anne-babalar çocuklarına da bu düşünce ve duygularını geçirebilir.her şeyden evhamlanan, hep kötü bir şey olacakmış gibi, çocuk her an tehlike altındaymış gibi davranan, yabancılardan uzak dur,çocuk parkında tanımadığın çocuklarla oynama, yalnız bir yere gitme ,insanlara güvenme ..şeklinde uyarılarla ve tutumlarla çocuklarını büyüten anne-babalar çocuklarını potansiyel kuruntulu kişiliğe aday olarak yetiştirmiş olurlar.
-0-6 yaş döneminde ; anne-baba geçimsizlikleri, ayrılıklar, bakıcı,okul ev ,öğretmen, çevre değişiklikleri,ameliyatlar, doğal afetler,hastalıklar,çocuğun 3 yaşından önce hazır olmadan kreşe gitmesi ve anneden ayrılma ankisyetesi,boşanmış ailelerde küçük çocukların bir süre annede bir süre babada kalması da çocuklarda güvensizlik korku kaygı gelişimini destekleyebilir.
- aldığınız tüm önlemlere rağmen çocuğun korku-kaygıları günlük yaşamını olumsuz etkiliyor,gelişimi,başarısı olumsuz etkileniyorsa bir profesyonel yardım alınması iyi olur.
Yaşam başarısı ve mutluluk sizinle ve çocuğunuzla olsun.


Yazan


Bu makaleden alıntı yapmak
için alıntı yapılan yazıya aşağıdaki ibare eklenmelidir: "Çocuklarda Aşırı Korku-Kaygı Sağlığı, Başarıyı, Uyumu Tehdit Eder" başlıklı makalenin tüm hakları yazarı Gönül BAYALTUN'e aittir ve makale, yazarı tarafından TavsiyeEdiyorum.com (http://www.tavsiyeediyorum.com) kütüphanesinde yayınlanmıştır.
Bu ibare eklenmek şartıyla, makaleden Fikir ve Sanat Eserleri Kanununa uygun kısa alıntılar yapılabilir, ancak Gönül BAYALTUN'un izni olmaksızın makalenin tamamı başka bir mecraya kopyalanamaz veya başka yerde yayınlanamaz.