Delikanlı, “çocukluk çağından çıkmış erkek” diye bilinir. Korkmadan, çekinmeden konuşan ya da davranan kimi kadınlara delikanlı dendiğini de duyarız. Delikanlılık, insanın en renkli, en hırçın, en delidolu günlerini yaşadığı, belki en çok yanlış yaptığı dönemidir. Abbas Güçlü’nün “Genç Bakış” adlı TV izlencesinde öğrenci konseyi başkanlarını dinlerken insanın delikanlılık dönemini bir kez daha düşündüm. Abbas Güçlü de belki benim gibi düşündüğü için olmalı, Genç Bakış’taki “gençlik”e ilişkin olarak sesine ve yüzüne yansıyan hüznü saklayamadı. Haklıydı.
Bir salon dolusu genç, hepsi ana baba kuzusu; ama hepsi kuzuluktan çıkmış artık… Tanrı sevdiklerine bağışlasın, hepsi koç gibi… Hepsi yakışıklı, hepsinin ağzı laf yapıyor; hepsi delikanlı ve çoğu lacileri çekmiş… Abbas Güçlü de söyledi; salon vekil adaylarıyla dolu gibiydi. Bu izlenimi veren, yalnız kılık kıyafetleri değildi. Çoğu delikanlılığa özgü hırçınlıkla konuşuyordu belki; ama çoğu çoktan meclisteki abilerinin büyümüş de küçülmüş hallerini yansıtır gibiydi.
Meclisteki abilerinin diyorum; çünkü öğrenci konseyi başkanları arasındaki kızlar parmakla sayılacak kadar azdı; salon, tıpkı meclise benziyordu. Üniversitelerdeki rektörlerden başlayarak öğrenci konseylerini de içine alan erkek egemenliğinin resmi vardı Genç Bakış’ta.
12 EYLÜL ÜNİVERSİTEYİ YOK ETTİ
12 Eylülün bu ülkeye yaptığı en büyük kötülüklerden biri, üniversite özgürlüğünü yok etmesi, üniversiteyi politikanın kucağına atmasıdır. YÖK’ü, MEB’ye bağlayan 12 Eylülün bilimi ve hukuku hiçe sayan kafası (daha doğrusu kafasızlığı), bilimsel aklın temsilcisi ve üreticisi olması gereken üniversiteyi, bilim ve sanatla uzak akraba bile olamayacak politikacılara teslim etmiştir. Bilimin “b”sini tanımayan politikacının atadığı yönetimler de atama buyruğunu verenlerle ters düşmeyen bir yola girmişlerdir. Çoğu üniversitede yıllardır bilimselliğin yerini günlük politikanın aldığını çarpıcı örneklerle yaşayarak görüyoruz.
Günümüzdeki iktidar da öncekiler gibi kendi çizgisindeki rektörleri atayarak üniversitenin tepesine politikayı sokarken akademik yaşamın başındaki kişilere ve öğrenciye politikayı yasaklamakta; ancak kendi politikasını doğrulayan kim olursa olsun, onlara yeşil ışık yakmaktadır. Genç Bakış’a katılan öğrenci konseyi başkanlarının çoğu içselleştirilemediği belli, kalıplaşmış anlatımlarla kimi siyasal partilerin üyesi (ya da vekili) gibi konuşuyorlardı. Haksızlık da etmeyelim; sonuçta hepsi delikanlıydı; deneyim ve birikim eksiği, doğallıkla konuşma ve davranışlarına yansıyacaktı. Dahası genç başkanlar, çoğu rektörden daha ölçülü ve daha düzgün konuşuyordu.
Lacili gençlerin kimi üniversite gençliğinin kimi sorunlarını dile getirdi; kimi de YÖK başkanını, rektörleri, polisi; daha doğrusu güçlü olanları aslanlar gibi savundu. Kuşkusuz gençlik politikanın dışında kalmamalıdır; üniversite gençliği uzmanlaşacağı alanla birlikte, ona aydın kimliği kazandıracak bilgi ve deneyimi biriktire biriktire özgür düşünceye ulaşmalı, düşüncesini de korkmadan açıklamalıdır. Gençlik, gençliğin ve ülkenin sorunlarını düşünmeli; ülkede, mahallesinde ve dünyada olup bitenleri izlemeli; haklı tepkisini demokratik yollarla vermeli; haksızlıklar karşısında suskun kalmamalıdır. Peki, gençlere kim örnek olacak? Bu gençleri dinlerken seçtikleri örneği/örnekleri gözümüzün önüne getirebildik. Görüntü hiç parlak değildi. Oysa gençliği, insanın en parlak dönemidir; gençlerin kafası karışıktı, yüzleri bulutluydu.
MUHAFAZAKARLIK TUTUCULUKTUR
Genç Bakış’taki genç başkanların çoğu, giyindikleri lacilerin altına şimdiden “muhafazakârlığı” kuşanmış görünüyordu. Oysa çocukluk ve gençlik, her insanın “muhafazakârlığa” en uzak olduğu çağıdır. “Muhafazakârlığın” Türkçesi tutuculuktur; çocuk ve genç kesinlikle tutucu değildir; aslında çocuk ve gence, o döneminde hiçbir sıfatı yakıştıramayız. Etkilenmenin en baskın yaşandığı çağdır, çocukluk ve gençlik… Delikanlılık mı? Adı üstünde; kanın delice aktığı yaşlar… Yüreğin güzellikler karşısında tir tir titrediği, bedensel duyarlılıkların keşfedildiği, en olmadık yerde şimşek gürültüsü ve hızıyla tepkiler verildiği dönem… Gözyaşının saklandığı, aşkı anlamanın ve anlatmanın utangaç umarsızlığı… Kendini ve çevresini fark etme… Farkındalıkların yol açtığı sevinç, gerginlik; arayış içinde olmak, bazen ne aradığını bilememek, bazen bilmenin ve bulmanın yarattığı şaşkınlık, coşku, üzüntü… Ne acıdır ki çocukluk ve gençlik, bizim ülkemizde çok sancılı yaşanmakta… Delikanlılıksa yaşamsallıktan, kendi anlamından hızla uzaklaştırılmakta…
Lacili gençleri dinlerken üniversite yıllarıma gittim; gittim de bugüne dönmem biraz zor oldu. Bizler, “Tam bağımsız Türkiye!” sevdasının bedelini yaşamıyla, geleceğiyle, sağlığıyla ödeyen abilerle ablaların hemen arkasından yürüyorduk. O zaman da abiler çoğunlukta görünüyordu; o zamandan bu zamana devletin (kız ya da erkek fark ekmiyor) delikanlıya bakışı pek değişmedi. Gençlik ya kakara kikiri işlerle uğraşsın ya da bizim gösterdiğimiz yer ve çizgide dursun isteniyor; tersi olursa bibergazı, tekme sille, kurşun, karakol, okuldan atma, burs kesme…
Her yurttaşın aşı işi olsun; emek karşılıksız kalmasın; ekmek aslanın karnına inmesin; yeraltı ve üstü varsıllıklarının sahibi halk olsun; demokrasi ve adalet herkesi kuşatsın… Bunları düşünen ve isteyen, kendini “devrimci” olarak gören ve buna inanan gençlik, gençliğini yaşayamadan yok edildi; kalanların kimi yolunu değiştirerek yaşlandı; kimi adamsendeciliği meslek edindi.
Her şeye karşın bugünkü lacili gençlerin ve lacililere de tepki veren yaşıtlarının, hem kendi sorunlarını hem ülke sorunlarını düşünmesi sevindiricidir. Ancak düşünme biçiminde ve yöntemlerindeki kalıplaşmış söz ve davranışların, hoyratlığın, alkışçılığın, gerçek sorunlara yüzeysel bakışın sorumlusu bu delikanlılar değildir.
Birbirini anlamakta zorluk çeken bu gençleri, 12 Eylül darbesinin çiğneyip de tükürdüğü ana babalar ve toplum yetiştirdi; 12 Eylül, önceki sağ iktidarların yarım kalan işlerini tamamladı; eğitim kurumlarının her basamağını bozdu, üniversiteleri üniversite olmaktan çıkardı. Yetmedi üstüne Özal döneminin köşe dönmeci, tuhaf bir liberallik anlayışı yaratan siyasaları geldi. O da yetmedi; halkın inancını ve köken ayrılıklarını çaktırmadan sömüren anlayışın yerine, acımasızca ve açıkça sömüren siyasalar, kurdukları tabela üniversiteleriyle 12 Eylül kafasızlığının üstüne tuğ dikti.
ABC ŞIKLARINI ARIYORLAR
Testle ve tostla büyüttüğümüz gençler, düşünce aktarırken “a, b, c…” şıklarını arar gibi konuşuyorlar; çünkü onlara başkasının düşüncesini yansıtan şıklardan birinin doğru olduğu söylendi; kendi düşüncelerini oluşturmaları önlendi ya da saklı tutmaları öğüdü verildi. “Okunacak kitaplarını” kucaklayan üniversiteliye, “Bunlar okunacak değil, yakılacak kitaplar, okuyanı yakarım” diyebilen… Kaynak soranı tek yanlı okumaya yönelten, abuk sabuk, pahalı kitapları sınıfta sattıran, almayanı derse sokmayan ve bunlarla sınav yapan… Solcu ya da sağcı bilinenleri okula çağıran öğrencilere, “Hiç debelenmeyin, benden zırnık not alamazsınız” tehdidi savuran ve tehdidini uygulamaya geçiren… Birbirine uzak üniversitelerde okuyan gençlerin söylediği gibi, kendisiyle tartışanları rektör ve dekanlara korkunç yalanlarla ihbar eden… Öğrencisinin üç kuruşluk bursunun kesilmesine, okuldan uzaklaştırılmasına, dahası atılmasına yol açan… Lise öğretmenlerinden daha ileride olması gerekirken ortaokula sokulması bile sakıncalı, özellikle toplumbilimlerin (edebiyat, dil, felsefe, sosyoloji, tarih gibi…) bir dalındaki YÖK ürünü öğretim üyelerinin eline bıraktığımız gençlerin çoğunun YÖK’ü, rektörleri, polisi; kısacası ters düşmeyi göze alamadığı sistemi savunmasını, kendi adıma hiç yadırgamadım. Onları yadırgamadığım gibi, karşıtlarını da yadırgamıyorum.
Daha önce söylediğim gibi insanın çocukluk ve gençlik dönemi, bütün koşullardan, baskılardan, dayatmalardan, olumlu ve olumsuz rüzgârlardan etkilendiği; bu etkilerle biçimlendiği çağıdır. İlköğretim çocuğu kılık kıyafetinden ne yiyip ne içeceğine, nereye gidip gitmeyeceğine, ne okuyacağına, neye ağlayıp neye güleceğine karar veremez. Ne kazancı vardır, ne başka birikimi… Liseyle birlikte farkındalıkları daha iyi görmeye başlar; arayışı hızlanır. Üniversiteli ise artık kendi imzasıyla kendi işini görebilecek yetişkinler sınıfına geçmiştir. Peki, bizim üniversiteli gençlerimiz için bunu söyleyebilir miyiz? Hayır! İktidar aklı ve ağzıyla konuşan YÖK, neredeyse veli toplantısı yapacak… Gençlerin ana babalarını da sıkıya alacak…
Gençlere ne verdiysek verdiğimizden daha azını alıyoruz; çünkü verirken içtenlikli değiliz; verirmiş gibi yapıyor ve aldıklarımıza bakarak gençlere kızıyoruz. Birine kızmak gerek… Gençten daha iyi günah keçisi bulunabilir mi? 1980’den bu yana kaç kuşağa kıydık; düşünsenize… Kıyımdan kurtulduğunu sananların kimi bugün mecliste… Kimi başka başka kurumlarda… Yükseliyorlar… Lacileri çekmiş, noktasız virgülsüz konuşuyorlar… Boş konuştuğunu, söylediğinin kendi düşüncesi olmadığını bile bile, kulağındaki otur-kalk komutunu saklama gereksinimi duymadan, gençlere mecliste, orda burda akıl satıyorlar… Onların malı mülkü, bir gencin delikanlılık tepkisinden daha önemli… O ağzına geleni söyler; genç dinleyecek; dinlemekle kalmayacak, onun birilerinin karşısında yaptığı gibi boyun eğecek; eğriye eğri diyemeyecek; eğriyi, yanlışı sineye çekecek… Peki, bu düzen böyle mi gidecek, daha ne zamana dek pireler devleri yutacak?
Eğitim kuralları silbaştan yapılmadan; eğitimin her basamağındaki kurumlar baştan aşağı kaynar sularla yıkanmadan, YÖK yok olmadan… Gençlere kızmayı, onları ayıplamayı doğru bulmuyorum. Dilerim, Genç Bakış’a katılan gençler (bu izlencenin kaydını izleyerek), şimdiye dek nerede ve kimlerle yürüdüklerini iyice düşünerek kendi “bakış”larını yakalayabilirler… Dilerim…
Sevgi Özel
Odatv.com