Günlük uyku ihtiyacı hesaplama konusuna girmeden evvel uyku hakkında genel bir bilgi vermek konuyu kavramak ve konuyu layıkıyla izah edebilmek için gereklidir. Uyku en genel tanımı ve en basit anlatım şekli ile, vücudun belli bir süreliğine dış etkenlere karşı kapılarını kapatması halidir. Daha teknik izah etmek gerekirse, uyku geçici bir süre, bilincini kapatma halidir diyebiliriz. Uyku elbette tam bir şuur kaybı şeklinde olmaz. Sadece vücudun uyku hali süresince devam eden dış etkenlere karşı tepki vermemesidir.
Uyku sadece insana özgü bir gereklilik de değildir. İnsanlar, bütün memeli hayvanlar ve kuşlar biyolojik yapıları gereği uyurlar. Uyku hava ve su kadar gereklidir. Uzun süre uyunmadığı zaman vücutta birçok olumsuz etkiler oluşur. Uyku sağlıklı bir yaşam devam ettirebilmek için gerçekten olmazsa olmaz bir ihtiyaçtır. Gerektiği kadar ve düzenli uyunmadığında vücut doğal olarak olumsuz tepkiler verecektir.
Uykusuzluğun sağlık üzerindeki etkileri
Aslında her şey kıvamında ve yeteri kadar olduğunda faydalıdır. Gerektiğinden az ya da gerektiğinden çok olduğunda olumsuz etkileri mutlaka görülecektir. İhtiyacından az ya da fazla yapılan her şeye karşı vücudun verdiği tepki vücudun kendini koruma mekanizmasıdır. Yani vücut bir nevi “bana dikkat et” mesajı vermektedir. Bir anlamda verdiği bu sinyal sayesinde insanın kendine dikkat etmesini sağlamaktadır.
Sağlıklı Bir İnsan Ne Kadar Uyumalıdır?
Bir insan ne kadar uyumalıdır? Bu çok genel bir kavramdır. Bu soruya doğrudan ve net bir cevap vermek doğru değildir. Öncelikle konunun izahı için biraz daha derine inmek de fayda vardır. Her insanın uyku ihtiyacı ebetteki farklıdır. Bu farkın üzerinde birçok etken rol oynamaktadır. Uyku ihtiyacı konu edildiğinde insanları yaşlarına göre gruplandırmak faydalı olacaktır. Şöyle ki:
- Yeni doğan bir bebeğin günlük uyuması gereken süre, 14 -16 saattir. Bebeğin uyku ihtiyaç süresi bebek büyüdükçe azalacaktır. Uyanık kaldığı süre daha çok olacaktır. Bu sürecin değişmesi vücudun gelişim süreci ile ilgilidir ve gereklidir. Yeni doğan bir bebeğin 18 saatten fazla uyuması önerilmemektedir.
- 4 -11 aylık bebekler için önerilen uyku 10-12 saat arasıdır. Çocukların gelişimi için uykunun çok önemli olduğu bir gerçek olmasına rağmen fazlası kesinlikle zararlıdır.
- 3-5 yaş arası çocuklar için önerilen uyku saati ise 8 saatten az 14 saatten fazla olmamalıdır.
- Genç bir erişkinin günlük uyku ihtiyacı ise 8 saat civarıdır. Elbette bu ihtiyaç yaptığı iş, harcadığı enerji, kişisel yapısı ile orantılı olarak değişim göstermektedir. Tüm gün ağır bir işte çalışmış ve bütün günü evde bomboş oturarak geçirmiş yaşları aynı olan iki insanın uyku ihtiyacının farklı olması çok normaldir.
- Yetişkin insanların da yaşları ilerledikçe uyku ihtiyaçları daha da azalmaktadır. Belli bir yaşın üzerine gelmiş artık yaşlı diye nitelendirebileceğimiz kişilerin ihtiyaç duyacakları uyku süresi elbette kısalacaktır.
Uykunun süresi kadar önemli olan başka bir konu ise uykunun kalitesidir. İnsanın kendisini zinde hissetmesi için sadece uykunun süresi değil net bir uyku uyumak da gereklidir. Kaliteli bir uyku uyumak, uyandığında kendini zinde hissetmek insanın sağlığı üzerinde çok önemli rol oynamaktadır. Sadece bu kadar da değil. Kaliteli ve sağlıklı bir uyku sonucunda insanlar kendilerini daha mutlu hissederler. Bu mutluluk dinlenerek uyanmaktan kaynaklanır. Fiziksel ve ruhsal olarak dinlenmiş Bir insan elbette mutlu olacaktır. Yaptığı işe motivasyonu artacaktır. Dinlenmiş olarak uyanan insanın sosyal ilişkileri ve insanlarla iletişimi kuvvetli olacaktır.
Bütün bunların sonucunda başarılı bir insan haline gelecektir. Sağlıklı ve zinde bir vücut, psikolojik ve ruhsal açıdan yeterli olabilmek için yeterli uyumanın neden gerekli olduğunu altını bir kez daha çizerek vurgulamak istiyorum. Fakat unutulmaması gereken başka bir konu ise gereğinden fazla uyumak bir depresyon belirtisi olabilir. Yani az uyumak kadar fazla uyumak da sakıncalıdır. Fazla uyumak insanda ruhi çöküntüye yol açar. İnsana bezgin bir hava verir. Fazla uyuyan insan sürekli mutsuz bir insan haline gelir.
Uzun Süre Uyumazsak Ne Olur?
-
-
Uyku insanın dinlenmesi için gereklidir. Bu konuyu bir örnekle daha anlaşılır hale getirmek mümkündür. Uzun süre çalışmış bir motor teklemeye başlayacaktır. Buna rağmen çalıştırmaya devam ettirdiğimiz takdirde motor yanacaktır. Eğer önlemini alıp motoru bir süre kapatarak dinlenmesine izin verirsek büyük bir arızanın önüne geçmiş oluruz. İnsan vücudunun işleyişi de örnekteki motor gibidir. Uzun süreli çalışmaktan dolayı yorulur. Eğer vücuda dinlenme şansı verilmezse tıpkı örneğimizde ki motor gibi teklemeye başlayacaktır. Yani vücut artık sağlık sorunları göstermek yolu ile tepkisini belirtecektir. İşte bu aşama da devreye uyku girmektedir. Uyku vücudun dinlenme molasıdır. Çok çalışan ve yorulan beynimizi bir anlamda şarj etme yoludur. Beyin Kütüphanesi’nin dışarıya kapatılarak düzenlenme ve temizleme yapma yoludur. Uzun süre uyunmadığı zaman vücudun vereceği olası tepkiler şunlar olacaktır:
-
- Vücudun kan şekeri dengesi bozulur
- Önlenemeyen bir iştah artışı olur.
- İnsan sürekli depresyon hali içinde olur.
- Aşırı sinirli ve gergin olur.
- Odaklanma ve dikkat toplama sıkıntısı yaşlanır.
- Endişeli ve sürekli mutsuz olur.
Evet uykusuzluk problemi sadece vücudun fiziksel özelliklerini ve dengesini bozmakla kalmaz. Aynı zamanda akıl dengesini de bozmaktadır. Sonuçta ortaya manzara ise mutsuz ve psikolojisi bozuk insanlar olacaktır. Unutulmaması gereken başka bir konu da yeterince uyumayan insanlar dikkatlerini toplamakta çok büyük sıkıntılar çekerler. Bu nedenle yeterince uyku uyumayan insanların trafiğe çıkmamaları gerekmektedir. Uykusuz araç kullanan insanlar ya doğrudan trafik kazası yaparlar ya da trafik kazasına sebebiyet verme oranları çok yüksektir. Görüldüğü gibi bu sonuç sadece kendisi için zararlı olmaktan çıkıp başkalarını da tehlikeye atma boyutuna ulaşmaktadır.
Uyku problemini çözebilmek için konunun nedenini araştırmak gerekmektedir. Eğer kendi başımıza halledemeyeceğimiz bir problem olduğunu düşünüyorsak elbette ki profesyonel yardım almak gerekmektedir. Unutmayalım sağlıklı bireylerden oluşan toplumlarda başarı oranı yüksektir. Bu oranın yüksek olmasında uyku düzeninin etkisi hiç de az değildir. Bunu dikkate almak ve çocuklarımızın da uyku saatlerini düzene sokarak yetiştirmek mantıklı olacaktır.