Çok Partili Hayata Geçiş Denemeleri Konu Anlatımı
İçinde ne var?
Çok Partili Hayata Geçiş 8. Sınıf
çok partili hayata geçiş, çok partili hayata geçiş denemeleri, sosyal bilgiler çok partili hayata geçiş 8. sınıf konu anlatımı ders notu
Demokrasi: Yurttaşların geniş sivil ve siyasal haklara sahip olduğu, siyasal liderliklerin serbest ve adil seçimler sonucu hukuk kuralları ışığında belirlendiği bir siyasal sistemdir.
Ülke sorunlarının çözümü konusunda aynı görüş ve düşünceyi paylaşan insanların bir araya gelerek kurduğu gruplara siyasi parti denir.
Demokrasinin temel ilkelerinden birisi de siyasi partilerdir. Kurtuluş savaşı süresince amaç ülkeyi kurtarmak için mecliste farklı partiler kurulamamıştı. Ülkemiz bağımsız olup cumhuriyette ilan edilince bunun gereği olarak siyasi partiler kurulmaya başlandı.
Cumhuriyet Halk Fırkası (9 Eylül 1923)
TBMM açıldıktan sonra Mustafa Kemal 9 Eylül 1923’te Anadolu ve Rumeli Müdafaa-i Hukuk grubunun adını “Halk Fırkası” olarak değiştirdi.
Cumhuriyetin ilanından sonra Halk Fırkası’nın adı “Cumhuriyet Halk Fırkası” olarak değiştirilmiştir.
Cumhuriyet Halk Fırkası:
- Cumhuriyet tarihinin ilk siyasi partisidir.
- Mustafa Kemal liderliğinde kurulmuştur.
- İnkılapları gerçekleştiren partidir.
- 1950’ye kadar yönetimde tek başına söz sahibi olmuştur.
- Tüzüğünde Atatürk’ün 6 ilkesi vardır.
- Ekonomide devletçiliği benimsemiştir.
Devletçilik Nedir?
»Özel sektörün yetersiz kaldığı yerde yatırımların bizzat devlet tarafından gerçekleştirilmesini öngören ekonomik bir ilkedir.
İster iktidar ister muhalefet partisi olsun tüm siyasi partiler ülkemize hizmet etmek için vardır. Muhalefet ve iktidar partileri birbirinin tamamlayıcısıdır. Muhalefet partileri; iktidar partisinin icraatlarını takip eder, yanlış gördüğü uygulamalar doğrultusunda iktidar partisini uyarır ve kendi önerilerini sunar. İktidar partisi ise muhalefet partisinin uyarılarını dikkate alarak ülke menfaatlerine en uygun olan kararı verir.
Terakkiperver Cumhuriyet Fırkası (17 Kasım 1924)
17 Kasım 1924 tarihinde Kazım Karabekir, Rauf Orbay, Ali Fuat Cebesoy, Refet Bele, Adnan Adıvar gibi milletvekilleri Cumhuriyet Halk Fırkasından ayrılarak bu partiyi kurdular.
- Cumhuriyet tarihinin ilk muhalefet partisidir.
- Cumhuriyetçilik, liberalizm ve demokrasiyi savunmuşlardır.
- Halkın dini inançlarına saygılı olduğunu belirtmiştir.
1930’da Mustafa Kemal neden farklı bir parti kurulmasını istemiştir?
- 1929’da dünyada çıkan ekonomik bunalım.
- 1930’larda halkın ekonomik durumunun iyi olmaması
- Farklı görüşlerin mecliste tartışılabilmesi
- Hükümetin idari olarak denetlenebilmesi
Serbest Cumhuriyet Fırkası (12 Ağustos 1930)
- Ali Fethi Okyar önderliğinde kurulmuştur.
- Cumhuriyet rejiminin daha demokratik olabilmesi için M. Kemal’in isteği üzerine kurulmuştur.
- Ekonomide farklı politikalar ortaya koyulması için kurulmuştur.
- Türkiye Cumhuriyeti’nin ikinci muhalefet partisidir.
- Rejim alehytarları partiye üye olduklarından kurucusu tarafından kapatılmıştır.
Sonuç: Mustafa Kemal, hayatı boyunca demokrasi prensibinin en önemli şartı olan çok partili rejimin yerleşmesi için çaba sarf etmiş, iki defa girişimde bulunmuştur. Ancak dönemin şartları nedeniyle başarısız olunmuş, sonraki yıllarda çok partili hayata geçilmiştir.