Rönesans nedir, nasıl ortaya çıkmıştır, İtalya’da başlama nedenleri. Rönesans’ın maddeler halinde nedenleri ve sonuçları nelerdir?
Rönesans Nedir?
Rönesans Avrupa’da Ortaçağ’dan sonra açılan bir bilim ve sanat çığırıdır. “Renaissance” (rönesans) kelimesi Fransızcada «yeniden doğuş» anlamına gelir.
Rönesans, XV ve XVI. yüzyıllar içinde Avrupa görüşünü, duyuşunu değiştiren, düşünüş ve yaratışta getirdiği yeniliklerle uygarlığın bir dönüm noktası olmuştur. Bu değişimden sonra, insanların düşünüş, yaratış ve inançlarında kökten değişiklikler oldu, yepyeni bir dünyaya doğru hiçbir zaman hızı kesilmeyen adımlarla ilerlendi.
Rönesans’ın başlıca özelliği düşünüşte, sanatta, Eskiçağ’a, Eski Yunanistan’a, Roma’ya dönülmesidir. Bu arada, Hıristiyanlık görüşüne, putlar çağının görüşü de karıştı. Ressamlar, heykeltıraşlar, İsa ile Orpheos’u, Meryem’le Aphrodite’yi eserlerinde aynı zamanda canlandırdılar. Yapılarda da aynı şey görüldü. Kiliselerde, Eskiçağ sanatçılarının yaptıkları süslemelerden faydalanıldı. Ortaçağ düşüncesi, dünyayı geçici sayar, ruhu temiz tutmak için acıyı arardı. Eskiçağlarda ise, dünya yaşanmak içindi; güzelliğe, hayata, eğlenceye önem verilirdi. Eskiçağ’ın bu görüşüne dönüş, her türlü baskıdan uzak eserlerin yaratılmasına yol açtı. Baskının ortadan kalkması ise bilimde ilerlemeye, bilimde ilerleme ise teknolojinin gelişimine ve insanların daha mutlu ve huzurlu olmasına sebebiyet vermiştir.
Rönesans Nedenleri ve Sonuçları
Rönesans, sözcük olarak “yeniden doğuş” anlamına gelmektedir.
Coğrafi keşiflerle birlikte Avrupa’da başlayan ekonomik canlanma, bilim ve sanatta yeni bir dönemin başlamasını sağladı.
Ekonomik gelişmenin yarattığı zenginlik ve refah, Ortaçağın durağan, sıkıcı hayat ve düşüncesini bir kenara bırakmayı; doğallık, yaşama tutkusu, zevk ve sevinç içinde yaşamayı ön plana çıkardı.
Rönesans, modern sanayi toplumuna geçişin bir aşaması olmuştur. Bir başka deyişle Ortaçağ ile Yeniçağ arasında bir basamaktır.
Rönesans hareketi Avrupa’da her ülkede aynı zamanda olmamıştır. Bu hareketin ilk çıkış noktası İtalya’dır.
Rönesansın Nedenleri
- Ortaçağın sonlarına doğru bilim ve sanatta bir birikimin gerçekleşmesi
- Eski Yunan ve Roma uygarlıklarına ait eserlerin incelenmesi, değerlendirilmesi ve üniversitelerde okutulması
- Matbaanın bulunmasıyla yeni buluş ve düşüncelerin geniş kitlelere ulaşma imkânının doğması
- Coğrafi Keşifler sonucu refah düzeyinin yükselmesi; düşünce ve sanat eserlerinden hoşlanan bir sınıfın ortaya çıkması
- Coğrafi Keşiflerle insanların düşünce ufuklarının genişlemesi
- Kültür ve sanat faaliyetleri ile bilim adamı ve sanatçıları himaye eden varlıklı kişilerin ortaya çıkması
- Elverişli ortam nedeniyle üstün yetenekli bilim ve sanat adamlarının yetişmesi
- Türklerin istanbul’u almasından sonra birçok Bizanslı bilgin ve sanatçının italya’ya gelmesi ve buradaki bilim ve sanat çalışmalarına katkıda bulunmaları
Rönesansın İlk Önce İtalya’da Başlama Nedenleri
- İtalya’nın Akdeniz’in ortasında bir yarımada olması nedeniyle İlkçağdan beri Akdeniz ülkeleriyle yoğun ilişkiler içinde olması
- Akdeniz ticareti sayesinde italya’da önemli bir sermaye birikimi olması ve zengin kentlerin ortaya çıkması
- Sanatçıları himaye eden Meşen denilen kişilerin olması
- İtalya’nın ilkçağdan beri önemli bir kültür ve uygarlık merkezi ve Eski Roma, Yunan, Helen uygarlıklarının kültür mirasına sahip olması
- İtalya’da daha özgür bir ortam olması
- Roma’nın aynı zamanda çok önemli bir dinsel merkez olması
İtalya’da Rönesans
İtalya’da rönesans Hümanizma ile başladı. Bu akımın temsilcileri eski Yunan, Latin ve ibrani metinlerini yeniden yorumlayıp yayımladılar. Hümanizma hareketi Ortaçağ’ın skolastik düşüncesini yıkıp yerine pozitif düşünceyi koydu.
Hümanizma; insanın,
- • kendi doğasını tanımasını
- • kendi yasalarını yapmasını
- • kendi hakkına sahip çıkmasını sağladı.
Dante, Petrark ve Bokaçiyus Hümanizmanın ilk öncüleridir. Asıl hümanistler Makya-vel, Gişarden ve Tasso’dur. Bunlar dinden bağımsız bir kültür oluşturmak, insan ve dünya ile ilgili bir felsefe yaratmak istiyorlardı. XV. Yüzyılın ortalarına doğru Hümanizma diğer sanat alanlarına da yayıldı. Sanatta doğaya dönüş ve gerçeğin ifade edilmesi ön plâna çıktı.
Diğer Avrupa Ülkelerinde Rönesans
Rönesans hareketi, italya dışındaki ülkelerin tümünde görüldü. Ancak, her ülkede İtâlya’daki nitelik ve çapta olmamıştır.
Fransa’da Hümanizma hareketi kral tarafından Collège de France’in (Kolej dö Frans) açılmasıyla başladı.
Fransa’da rönesans hareketi daha çok mimarlıkta ve bir dereceye kadar heykeltraşlık ve resimde görüldü. Bu dönemin en ünlü mimari Piyer Lesko, daha çok saray ve şato yapımına yönelmiştir.
Montaigne, bu dönemin ünlü düşünürlerindendir ve deneme türünün babası sayılır. François Villan, Pierre de Ransard, Rabelais, Fransa’da yetişmiş ünlü hümanistlerdir.
İngiltere’de, rönesans daha çok Hümanizma alanında gelişti. Dönemin en büyük Hümanisti Şekspir’dir. Almanya’da, rönesansın resimde en büyük temsilcisi Alber Dürer’dir. Erasmus ünlü hümanistlerdendir. İspanya’da edebiyat alanında Cervantes, resimde Velaskes ölümsüz eserler verdiler.
Rönesanstan sonra Avrupa sanatı büyük bir gelişme gösterdi. Aynı zamanda bu hareket, dünyaya yeni bir görüş ve düşünüş getirdi.
Birey ön plana çıktı. Bireyin özgürlükleri önem kazandı. Kilisenin, hayatın her alanını kapsayan baskısı önemli ölçüde kırıldı.
Rönesansın Sonuçları
- Avrupa’da bilim ve sanat alanında yeni bir anlayış egemen oldu.
- Skolastik düşünce yıkıldı. Gözlem ve deneye dayalı bilgiler yerleşti.
- Bilim ve sanat alanında birçok eser verildi.
- Milli diller gelişti, milli edebiyatlar ortaya çıktı.
- İncil yeniden incelendi. Kutsal kitaplar ve din adamları eleştirildi. Kilisenin otoritesi sarsıldı ve Reform hareketleri başladı.
- Avrupalılar her alanda ilerleme sağlayarak dünyada üstün duruma geldiler.
Rönesans hareketleri, Avrupa’da edebiyattan, sanattan zevk alan yeni ve üstün bir sınıfın doğmasına yol açtı. Edebiyat ve sanat alanında pek çok şaheser yaratıldı. Büyük sanat adamları yetişti. Bugün bile Rönesans devrinin sanat eserleri insanlar arasında büyük bir hayranlık yaratmaktadır. Tarihin hiç bir devrinde bu kadar parlak ve canlı eserler yapılmamış ve sanat alanında bu kadar çok büyük sanatçı ve dâhi yetişmemiştir.
Rönesans, yalnız sanat alanında değil, bilim alanında da büyük ilerlemelerin nedeni olmuştur. Bu devirde matematik ve astronomi bilimlerinde büyük adımlar atılmıştır. Rönesans devrinin bilginlerinden olan Kopernik (Copernic) (1473 – 1543), dünyamızın güneşe bağlı bir gezegen olduğunu ve güneşin de güneş sisteminin merkezinde bulunduğunu ispat etmiş, bu suretle de bilimde de Rönesans hareketlerinin başlamasına yol açmıştır. Eğitim’de çıta iyiden iyiye yükselmiştir.
Rönesans hareketleri Avrupalıların dinsel düşünceleri üzerinde de büyük bir etki yapmıştır. İnsanlar ancak bu devirde dinin baskısından kendilerini kurtararak reform hareketlerine başlamışlardır ve bu şekilde modernleşme gerçekleşebilmiştir. Skolastik düşünce biçimi yıkılmış ve bunun yerine pozitif düşünce yerleşmiştir..