Binlerce yıldır insanlar sağlıklarını iyileştirmek ve keyif amaçlı bitki çaylarını kullandılar. Bitki çayları stres ve kaygıyı azaltmaya hatta daha iyi uyumanıza yardımcı olabilir. Ayrıca, değişen stres seviyeleri ve tat alma duyusunun öznelliği nedeniyle çayların etkisi her bireyin üzerinde farklılık gösterebilmektedir. Araştırmalar bazı çayların stres seviyemiz ve zihinsel sağlığımız üzerinde bazı güçlü etkileri olabileceğini desteklemektedir. Bu içerikte zihinsel yorgunluğunuza, uyku kalitenize ve stres seviyenize iyi gelecek bitki çayları sıralanmıştır. Keyifli okumalar!
1. Melisa Çayı
İnsanlar melisa çayını çok uzun zamandır stres seviyelerini azaltmak için kullanmaktadırlar. Melisa çay, kapsül, tablet ve krem olarak bulunabilmektedir. Çalışmalar melisa çayının gevşemeye, duygu durumunu iyileştirmeye ve stres semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabileceğini göstermiştir. 2014 yılında yapılan bir araştırma sonucunda melisa içeren yiyeceklerin ve içeceklerin genç yetişkinlerde stres düzeylerini ve bilişsel işlevi iyileştirebileceğini öne sürülmüştür. Oldukça lezzetli bir aromaya sahip olan melisa çayı zihinsel yorgunluğunuza iyi gelecek sağlıklı bitki çayları arasında başı çekmektedir.
2. Ihlamur Çayı
Ihlamur çayı, ıhlamur ağacının kurutulmuş çiçeklerinden, yapraklarından veya kabuğundan yapılmaktadır. Geleneksel olarak ıhlamur çayı sinirleri yatıştırmak ve kaygı, uykusuzluk ve baş ağrılarını tedavi etmek için bir bitkisel ilaç olarak kullanılmıştır. 2015’tye yapılan bir araştırmaya göre ıhlamur çayındaki bir bileşenin kaygı bozukluğu ilaçlarına benzer şekilde, beyinde doğal olarak oluşan bir amino asit olan gama aminobütirik asidin aktivitesini etkilediğini buldu. Dikkat edilmesi gereken bir diğer konu düşük tansiyonu olan bireylerin ıhlamur kullanımına dikkat etmesidir zira ıhlamurun kan basıncını düşürdüğü de bulunan veriler arasındadır.
3. Papatya Çayı
Birçok insanın iyi bir gece uykusu ile ilişkilendirdiği papatya çayı geçmişten beri gaz, mide rahatsızlıkları ve kaygıya bağlı bağırsak sorunlarının tedavisinde kullanılmaktadır. Stres ve kaygı düzensiz bağırsak sendromu olan kişilerde semptomları ağırlaştırabilmektedir. Bazı araştırmalar papatya çayının içerisinde bulunan bileşenlerin düzensiz bağırsak sendromundan mustarip insanlarda rahatlatma sağladığını göstermiştir. Tüm bunların yanında kaygı ve uykusuzluğu azaltmaya da yardımcı olan papatya çayı zihinsel yorgunluğunuzu azaltacak ve iyi gelecek bitki çayları arasında bulunmaktadır.
4. Biberiye Çayı
Bir baharat olarak ve aroma sağlamak amacıyla sık sık kullanılan biberiyenin daha az yaygın kullanımlarından biri de bitki çayı biçimidir. Bilim insanları düzenli olarak biberiye çayı tüketiminin Alzheimer hastalığına karşı korunmaya yardımcı olabileceğini öne sürmektedir. Söz konusu araştırmada ayrıca biberiye çayı içerisindeki etkin maddelerin vücuttaki inflamasyonu azalttığı ülserleri önlediği ve genel beyin sağlığını iyileştirmeye yardımcı olabilen bileşenlerin bulunduğunu da göstermiştir. Her ne kadar umut verici olmasına rağmen biberiye çayı üzerinde yapılan araştırmaların sayısı oldukça azdır ve uzun vadeli etkilerini gözlemlenememiştir.
5. Lavanta Çayı
Lavanta çayı hem zihinsel hem de sindirim için oldukça sağlıklıdır. Uzun sürerdir aroma terapilerde gevşemeyi ve rahatlamayı teşvik etmek için kullanılmaktadır. Yapılan araştırmalarda lavanta çayının zihinsel sağlık için de yararlı olabileceğini düşündürmektedir. 2020 yılında yapılan bir araştırmada düzenli lavanta çayı tüketen bireylerin depresyon ve kaygı seviyelerinin azaldığını keşfetmiştir. Lavanta ayrıca rahatlama ve uykuyu teşvik etmeye, mide rahatsızlığını gidermeye ve ruh halinizi iyileştirmeye yardımcı olabilirken muhteşem kokusuyla da sakinleşmenizi sağlayabilir. Birçok özelliği ile kesinlikle zihinsel yorgunluğunuza iyi gelecek sağlıklı bitki çayları arasında bulunur.
6. Gül Çayı
Özellikle kadınlar arasında oldukça popüler olan gül çayının regl ağrılarına çok iyi geldiği bilinmektedir. Yıllar içerisinde insanların tatlandırmak için keklere, reçellere ve sıcak çaylara gül yaprağı eklediği bilinmektedir. Gül yaprakları ayrıca C, A ve E vitaminleri bakımından oldukça zengindir ve iyi bir antioksidan kaynağıdır. 2005 yılında yapılan bir araştırmada gül çayının regl ağrılarını ve kaygıyı azaltmaya yardımcı olduğu bulunmuştur. Gül çayındaki diğer bileşikler de kalp hastalığı gibi kronik hastalık riskini azaltmaya yardımcı olduğu halk içinde oldukça yaygın olarak bilinmektedir.
7. Yasemin Çayı
Birçok çay tiryakisi için yasemin kokusu sakinleştirici bir etkiye sahiptir ve bu da onu yatmadan önce içmek için harika bir çay yapmaktadır. Yasemin çayı içerisindeki bileşenler sinir sistemini gevşetmeye ve gidermeye yardımcı olmaktadır. 2005 yılında yapılan bir araştırmada deneklere yasemin çayı içirildikten sonra yaseminin yatıştırıcı etkilere sahip olduğu, kalp atış hızını azalttığını ve daha sakin bir ruh haline katkıda bulunduğunu buldu. Yasemin genellikle kafein içeren siyah ve yeşil çaylarla karıştırılır. Eğer gece rutininizin bir parçası olarak yasemin çayı içmeyi planlıyorsanız kafeinsiz bir versiyonunu tercih etmeniz önerilmektedir.
8. Kediotu Çayı
Derin uyku ve REM uykusu gibi uyku aşamalarının sabahları iyi dinlenmiş hissetmek ve zihin için oldukça sağlıklı olduğuna inanılmaktadır. Kediotu kökü, özellikle derin uyku için uyku kalitesini ve süresini iyileştirmeye oldukça faydalıdır. Araştırmalar kediotunun zihnin sakinleşmesini engelleyen bir enzimin salgılanmamasını sağlayarak çalıştığını göstermektedir. Uykuya dalma süresini kısaltmak gibi faydaları da birtakım araştırmalarla kanıtlanmıştır. 2020 yılında yapılan bir araştırma ise derin uykuda geçirilen süreyi artırmada ve uykuya dalma süresini azaltmada etkili olduğunu bulmuştur. Zihinsel yorgunluğunuza iyi gelecek ve az bilinen bitki çayları arasında bulunur.
9. Nane Çayı
Nane bitkisinin kurutulmuş yapraklarından demlenilen nane çayı 2009 yılında yapılan güvenilir kaynak araştırmasında, nanenin mide rahatsızlığını yatıştırmaya, kabızlığı gidermeye ve bağışık sistemini güçlendirmeye, odaklanmayı artırmaya ve stresi azaltmaya yardımcı olabileceğini düşündürmektedir. Ek araştırmalar, nane kokusunun bile kaygı ve stresi azaltmaya yardımcı olabileceğini öne sürmekle birlikte kalp hastası 80 denek üzerinde yapılan 2019 tarihli bir araştırmada nane aromaterapisinin damar yolu tedavilerinde ağrı ve kaygıyı azaltmaya yardımcı olduğunu bulmuştur. Oldukça kolay ulaşılabilen bir bitki olması ve evde bile kurutularak yapılabilmesi ise onun bu listeye girmesini sağlamakta.
10. Yulaf Samanı Çayı
Yulaf samanı çayı, yulaf bitkisinin sapları, tohumları ve çiçeklerinden yapılır. Yulaf çayı özü, yüzyıllardır geleneksel tıpta rahatlamaya, ruh halini iyileştirmeye ve yorgunluğu azaltmaya yardımcı olmak için kullanılmıştır. Yetişkinler üzerinde yapılan 2011 tarihli bir araştırmaya göre yulaf otu özünün dikkati ve konsantrasyonu artırmaya yardımcı olduğunu buldu. Geleneksel tıp için uzun bir süredir kullanılmasına rağmen, yulaf samanının çay olarak tüketildiğinde sağlığı nasıl etkilediğine dair çok az araştırma bulunuyor. Bunlardan bir diğeri ise sahip olduğu bileşenler ile stres ve stres kaynaklı sorunlar ile savaşmasıdır.