Doğum günü pastasındaki mumları neden üfleriz?
Nasıl oldu da herkes o gün domatesten bu kadar korkuyordu?
Viktoryenler’in süte asit koymasının nedeni nedir?
İnsanlar her gün yediğimiz yiyecekler hakkında oldukça tuhaf şeylere inanıyorlar. İnsanların yüzyıllar önce inandıkları en çılgın yemek mitlerinden bazılarını bulup paylaşmak istedim. Her gün yediğimiz yiyecekleri genellikle hafife alırız. Kolayca markete gidip patates, bir avuç adaçayı, elma, makarna gibi gerçekten canımızın çektiği her şeyi alabiliriz. Ancak eski günlerde, kaşifler uzak diyarlardan yabancı meyve ve sebzeleri gemilerine yükleyip getirdiklerinde bunca lezzete maalesef güvenmediler. Korku, yanlış anlama ve şüphecilik, ilk kez gördükleri ve denedikleri yiyecekler hakkında oldukça ilginç hikayeler uydurmalarına neden oldu. Bazı hikayeler günümüze aynı şekilde geldi, bazıları değişime uğradı. İşte bildiğiniz ve sevdiğiniz yiyecekler hakkında farklı düşünmenizi sağlayacak, karşılaştığımız en iyi yemek efsanelerinden birkaçı.
1. Patates çirkinlikleriyle öldürebilir.
İspanyol gemicileri tarafından, 16. yüzyılın sonlarında getirildiğinde pek hoş karşılanmamıştı. İnsanlar zehirli, ölümcül patlıcangiller familyasının üyesi olan patatesleri, günlük diyetlerine dahil etmeye istekli değildi. Dahası, patatesin çirkin görünümü, birçok Avrupalının cüzzam ve frengi gibi hastalıkları taşıdıklarına inanmasına neden oldu. Bu yüzden 1619’da Fransa’nın Burgundy kentinde patates yetiştiriciliği yasaklandı. 18. yüzyıla kadar, Almanlar patateslerden o kadar iğrenmişlerdi ki, Büyük Frederick 1774 kıtlığı sırasında patates yemeyi teklif ettiğinde bedava olmasına rağmen alan olmadı. Patateslerin Avrupa’nın menüsüne ve lezzet listesine girmesi yüzyıllar aldı.
2. Sütün asitle saflaştırılması gerekir.
Viktorya döneminde süt pastörize edilmemişti, yani patojenleri öldürmek ve raf ömrünü uzatmak için hafif ısıtma işleminden geçirilmemişti. Ve tarihin bu döneminde soğutma asgari düzeydeydi (çoğu zaman var olan buzdolapları, amonyak, metil klorür ve kükürt dioksit gibi zehirli gazlar sızdırıyordu). Bu yüzden, Viktorya dönemine ait ev kadınları sütü taze tutmak, ekşi kokuyu uzaklaştırmak ve ‘saflaştırmak’ için genellikle sütlerine borik asit eklerdi. Ailelerine iyilik yaptıklarını düşünmelerine rağmen, o zamanlar “zararsız” olduğu düşünülen küçük miktarlarda borik asit, aslında bulantı, kusma, ishal ve mide kramplarına neden oldu. Daha da kötüsü, Viktorya döneminde, iç organlara zarar veren ve yaklaşık yarım milyon çocukta ölüme neden olan zararlı bir hastalık olan bakterilerin neden olduğu sığır tüberkülozunun büyümesini maskeledi ve hastalığın ilerlemesine yol açtı.
3. Elmalar sadece günahkârlar tarafından yenir.
Havva, Cennet Bahçesi’nde yasak meyveyi (bir elmayı) yediğinden, insanlar uzun süre elma karşıtıydı. Ancak elma fobileri oldukça temelsizdi. İncil aslında Havva’nın hangi meyveyi yediğini asla belirtmez. Elma resminin, İncil’in 4. yüzyıl Latince versiyonu olan Vulgate’den alındığı ve burada İbranice ‘ra’ kelimesinin hem ‘kötü’ hem de ‘elma’ anlamına gelen ‘malum’ a çevrildiği düşünülüyordu. Çeviriden dolayı Rönesans sanatçılarının elmayı yasak meyve imgesi olarak kullanarak kötü bir şöhretle anılmasına yol açtı.
4. Adaçayı sizi ölümsüz yapabilir.
Neredeyse her antik kültürde zamanın başlangıcından beri tıbbi amaçlar için adaçayı kullanıyordu. Çinliler doğumdan sonra ağrıya yardımcı olmak ve âdet kanamasını düzenlemek için kırmızı adaçayı kullanırdı. Yunanlılar da bunu toksinleri vücuttan atmak için kullandı. Ve erken dönem Avrupalılar, soğuk algınlığı, ateş, karaciğer rahatsızlıklarını iyileştirmek için adaçayından çay yaptılar ve hatta epilepsi ve hafıza kaybını tedavi etmek için kullandığı bilinir.
5. Alkol, tüm kötülüklerin köküdür.
19. yüzyıl boyunca, insanların içki günahları hakkında vaaz verdikleri dinsel uyanışta bir artış yaşandı. 20. yüzyılın başlarında, ılımlılık hareketi, alkolün parçalanan ailelerin ve evliliklerin temel nedeni olduğuna inanarak alkol tüketiminin ve salon kültürünün yasaklanması çağrısında bulundu. 1917’de Başkan Woodrow Wilson, I. Dünya Savaşı için tahıl tasarrufu yapmak için geçici bir yasak getirdi. Aynı yıl daha sonra Kongre 18. Değişikliği sundu ve böylece içki üretimini, nakliyesini ve satışını yasakladı. Hepimizin bildiği gibi, yasak uzun sürmedi. 1920’lerin sonunda, kaçakçılık, hızla yükselen hapishane nüfusu ve kolluk kuvvetlerinin maliyetine dayanamayıp 1933’e gelindiğinde, Kongre 18. Değişikliği 21. değişiklikle yürürlükten kaldırmayı önerdi.
6. Hindistancevizi aslında kopmuş kafalardır.
Hindistan cevizinin nereden geldiğinden emin olmayan Pasifik Adaları’nın yerlileri, sert kabuklu ağaç meyvesi için kendi köken hikayelerini oluşturdular. Hindistan cevizinin ‘iki göz ve bir ağız’ gibi görünen fiziksel özellikleri olduğundan, antik Pasifik Adalıları “hindistan cevizinin ilk olarak insan kafasından çıktığına’ inanıyordu. Bu eski halkların hikayelerinin oldukça şiddet dolu olduğu biliniyor ve hindistan cevizi kökenli hikâye de farklı değil.
Yeni Britanya halkının kültürlerinde benzer bir köken hikayesi var. Hindistan cevizinin, balık tutmaya giden ve bir köpekbalığı tarafından yenen bir çocuğun kafasından geldiğine inanıyorlar. Çocuktan geriye sadece başı kaldı ve karaya vurduğu yerde nihayetinde bir hindistancevizi ağacı büyüdü. Çoğu adada yerli halkın benzer hindistan cevizi kökenli hikayeleri vardır, bunların neredeyse tamamı bir insan kafasının gömülmesi ve hindistancevizi ağacına dönüşmesiyle ilgilidir. Muhtemelen hindistan cevizlerine bir daha asla aynı şekilde bakmayacaksınız.
7. Tuz, şeytanın çeşnisidir.
Kötülükten korunmak için sağ elinizi kullanarak sol omzunuzun arkasına dökülen tuzu atma batıl inancını duymuş olabilirsiniz. Gelenek Avrupa’dan gelir ve halen daha sürdürülmektedir. Eğer dökülen tuzla düzgün bir şekilde ilgilenilmezse, şeytan size saldırıp ruhunuzu çalabilir.
The Takeout’tan Edwin ve Mona A. Radford’un The Encyclopedia of Superstitions’a göre, ‘İblisin tuzdan, dürüst, ahlaksız ve Tanrı ile bağlantılı olduğu için nefret ettiğine inanılıyor.’
Batıl inançlı bir kişi yanlışlıkla biraz tuz dökerse, hemen sol omzunun üzerinden bir çimdik atmalıdır. Bunun nedeni, şeytanın muhtemelen arkadan saldırması ve ayrıca sol tarafa veya uğursuz tarafa saldırmasıdır. Tuzun varlığı, şeytanı herhangi bir zorluk çıkaracak vakti olmadan hemen korkutacaktır.
8. Yamyamlık bir çeşit sorun değil.
Avrupalılar neredeyse 300 yıldır “ceset ilacı”nı desteklediler, evet doğru duydunuz. 16. yüzyılın başlarından Viktorya dönemine kadar, bazı insanlar çeşitli farklı hastalıkları tedavi etmek için insan vücudunun bazı kısımlarını tüketti. Pudralı kafatası, kafa ile ilgili sorunları tedavi etmek için kullanıldı ve bazen kolay tüketim için çikolata veya alkolle karıştırıldı.
Çürüyen kafataslarında büyüyen yosun bile burun kanamalarını iyileştirmek için toz halinde alındı. Güce ihtiyaç duyanlar için taze kan içmek tercih edildi. Viktorya dönemine ait bir eczacı dükkanında öğütülmüş Mısır mumyaları parçaları bulundu. Avrupalılar diğer (ölü) insanları gerçekten uzun süre yemekte sorun yaşamadılar, bunu da düşünmek çok rahatsız edici.
9. Talaşla doldurulmuş ekmek tamamen iyidir.
Viktorya döneminde makineler yepyeniydi, el emeği ucuzdu ve nüfus artıyordu. Hayatta daha iyi şeyleri karşılayabilen yeni orta sınıf, ‘daha süslü’ ekmeklere olan talebin yüksek olduğu anlamına geliyordu. Bu nedenle, Viktoryen fırıncıları çok fazla ürünü ve çok hızlı yapmak için yapabilecekleri her şeyi yapıyorlardı.
Standart ekmeğin daha beyaz görünmesi için, hamura genellikle sülfat ve alüminyum içeren kimyasal bir bileşik olan tebeşir ve şap eklenir. Fırıncılar, her partinin verimini artırmak için ekmek hamurlarına Paris alçısı, pipo kili veya talaş bile eklerdi.
10. Maydanoz, şeytanın otudur.
Çoğumuz her gün maydanozla karşılaşır ve onun hakkında hiçbir şey düşünmez, yeriz. Ancak eskiden maydanoz Şeytanın Otu olarak adlandırılıyordu ve bahçelerde nadiren bulunurdu. İddiaya göre, antik Yunanistan’da mezarları ve mabetleri süslemek için maydanoz kullanılırdı.
Bu gelenek, ölmekte olan bir kişiyi ‘sadece maydanoza ihtiyacı var’ diye anlatmak için kullanılan eski bir atasözünün kaynağıydı. Ölümle bu bağlantı, maydanoz tohumlarının filizlenmeden önce Şeytan’a gidip dokuz kez geri dönmesi gerektiği efsanesini de doğurdu, çünkü maydanozun filizlenmesi çok uzun sürüyordu. Ve tohumlar hiç filizlenmediyse, bu Şeytan’ın bahçe yatağında yaşadığı anlamına geliyordu.
11. Domates düpedüz ölümcüldür.
Avrupalılar 16. yüzyılın başlarında “yeni keşfedilen” Amerika kıtalarından yiyecekleri nakletmeye başladığında, Güney Amerika’nın yerli halkları arasında en sevilen yiyecek olan domates, yolculuğa çıktı. Avrupalılar ilk başta domateslere karşı ihtiyatlıydılar, onların patates gibi zehirli, ölümcül patlıcangiller ailesinden olduğunun farkındaydılar. Ancak, yerlilerin onları yediğini bilerek, çoğu domatesleri denemeye karar verdi.
Fakat domatesler çok asidik olduğu için, sıcaklığa Avrupalıların beklediğinden farklı tepki verdiler. Normalde olduğu gibi kalaylı tabaklarda yenildiğinde, domatesin asitliği kalaydan kurşun çekiyor ve bazı Avrupalılara ölümcül kurşun zehirlenmesine neden oluyordu. Domatesler sadece Avrupa’da sıkışıp kaldı çünkü insanlar onların görüşünü inandılar. Neyseki kalay sonrası domates sofralarımızdaki yerini aldı.
12. Ekmek meyvesi bir erkeğin testislerinden geldi.
Tropikal ekmek meyvesinin kökeniyle bağlantılı birkaç farklı hikaye var. Ancak bir Hawai efsanesine göre, ekmek meyvesi, bir yerlinin ailesi için kendisini feda etmesinden sonra adalara geldi. Öldükten sonra testislerinden bir ekmek ağacı ağacı yetiştirildi ve büyüdü.
44.000 Hawai tanrılarının hepsi, meyvenin kökeninden habersizce ekmek meyvesini denedi ve gerçekten keyif aldı. Ama nereden geldiğini öğrendiklerinde, meyveleri ve tohumları kusarak adanın her tarafına yaydılar.
13. Çilekler kutsaldır ve bunu unutma.
Çileklerin ilk olarak, tüm tanrıların kralı olarak bilinen Odin’in karısı olan İskandinav tanrıçası Frigg (aynı zamanda Frigga olarak da bilinir) ile bağlantılı olduğu söylenir. Ancak Hristiyanlık Kuzey Avrupa’ya yayıldığında bu bağ koptu ve çilekler sembolleşerek Bakire’nin meyvesi oldu. Ve başka hiç kimsenin çilek yemesine izin verilmedi. Çilek sadece ve sadece Bakire içindi. İnsanları çilek yemekten gerçekten uzak tutmak için, ölen ve cennete yükselen herhangi bir bebeğin kötülüğü uzak tutmak için çilek kılığına gireceğini belirten yeni bir efsane yaratıldı.
14. Rezene cadıları uzak tutar.
Kerevize benzeyen meyan kökü tadına sahip bitki olan rezene, çorba stoklarından baharat salatalarına kadar mutfakta her türlü lezzetli şey için kullanılabilir ve deniz mahsullerine kadar harika bir eştir. Görünüşe göre rezene, cadıları evlerinden uzak tutmak isteyenler için de faydalı. Cadıları ve kara büyülerini uzak tutmak için Ortaçağ evlerinin kapı çerçevelerine rezene asılırdı. Anahtar deliklerine yerleştirilen hem saplar hem de tohumlar olan rezene, sözde Şeytan’ı uzaklaştırırdı.
15. Doğum günü pastası mumları kötü ruhları uzaklaştırır.
Gerçekten düşünmeye başladığınızda, doğum günü pastasında mum üfleme geleneği oldukça tuhaftır. Önemi nedir? Eski Yunanlılar, keklerin üstüne alev koyan ilk topluluktu. Bunu bir kişinin doğum gününü kutlamak yerine, ay tanrıçası Artemis’i kutlamak için ay şeklinde ballı kek pişirirlerdi. Ancak çok fazla kutlama, tatsız ruhları ortaya çıkarabilir. Bu yüzden, kötülüğü uzak tutmak için Yunanlılar, alevlerin ruhları uzak tuttuğuna inanarak ay pastalarının üstüne yanan mumlar koydular.
Kaynak: https://onedio.com/haber/husamettin-oguz-yazio-15-gida-efsanesi-1009689