Rusya Federasyonu (RF) Devlet Duması’nın Kasım 2020’de federal mevzuatta değişiklikler yaparak aldığı karar gereğince, RF’yi oluşturan cumhuriyetlerin anayasa mahkemeleri 1 Ocak 2023’e kadar lağvedilecek. Anayasa mahkemeleri yerine cumhuriyetin parlamentosuna bağlı konseyler oluşturulacak.
Kuzey Kafkasya’daki yedi cumhuriyetten ikisi olan Adigey ve İnguşetya’daki anayasa mahkemeleri, ülke başkanlarının kararları ile kasım ayında lağvedildi.
“Kuvvetler ayrılığının tasfiyesi”
Cumhuriyetlerdeki anayasa mahkemelerinin tasfiye edilmesi kararını Kasım 2020’de bir gazeteye verdiği röportajda değerlendiren sosyolog Igor Yakovenko, Devlet Duması’nın bu adımının, RF Anayasası’nı geçersiz kılma ve kuvvetler ayrılığını tasfiye etme sürecinin bir parçası olduğunu belirtti.
“Merkezileşme politikasının bir ürünü”
Birleşmiş Milletler (BM) Yerli Halkların Sorunları için Uluslararası Çalışma Grubu üyelerinden Alexei Tsykarev ise anayasa mahkemelerinin hukukun gelişimine katkıda bulunduklarını, diğer yargı alanlarındaki mahkemelerin gelecekteki kararlarını etkileyebildiklerini belirterek, Yakutya’da yaşanan önemli bir örneği şu sözlerle hatırlattı: “2016 yılında Yakutya Anayasa Mahkemesi, Yakutların cumhuriyetin yerli halkı olduğuna karar verdi. Oysa Rusya mevzuatında ‘yerli halk’ terimi yoktur. Yakutya Anayasa Mahkemesi bu kararı BM Yerli Halkların Hakları Bildirgesi’ne dayanarak almıştı ve bu, Rusya yargı uygulamasında bir ilkti.”
Tsykarev bu kararın diğer cumhuriyetlerin mahkemeleri tarafından kullanılabileceğini ve anayasa mahkemelerinin bu anlamda da önemli olduğunu belirtti.
Anayasa mahkemelerinin lağvedilmesinin merkezileşme politikasının bir ürünü olduğunun altını çizen Tsykarev, “Her şey merkezileştiriliyor: Vergi sistemi, karar alma sistemi ve siyasi partiler sistemi… Her şey kontrol altında. Anayasa mahkemesi, federal bir devletin statüsünün meşruluğunu yansıtan birkaç unsurdan biridir. Tasfiye edilmeleri, federalizmi parçalamak için atılan bir başka adımdır” dedi.
Haber: Serap Canbek