Çocuk sıhhati ve hastalıkları uzmanı, tıpkı vakitte Argivit Uzman Şurası'nda yer alan Prof. Dr. Arıca, vitamin ve mineral takviyesinin bazen ...
Çocuk sıhhati ve hastalıkları uzmanı, tıpkı vakitte Argivit Uzman Şurası’nda yer alan Prof. Dr. Arıca, vitamin ve mineral takviyesinin bazen çocukluktan itibaren gerekebildiğini, bilhassa mevsim geçişlerinde vitamin muhtaçlıklarının muhakkak hastalıkları önlenmede önemli olduğunu söz etti.
Vitaminlerin destek biçiminde alınabildiği üzere kimi bitki ve meyvelerden de sağlanabildiklerini hatırlatan Arıca, bilhassa A, B12, C, D vitaminleri ile demir, çinko ve öbür eser elementlerin bulunduğu vitaminlerin ehemmiyetine dikkati çekti.
A vitamininin kulak enfeksiyonlarına karşı değerli olduğunu belirten Arıca, bu enfeksiyon tedavi edilse de A vitamini eksik olduğunda tedavinin yetersiz kalabildiğini, çocuklarda A vitamini eksikliğinde kulak enfeksiyonlarına sıkça rastlanabildiğini aktardı.
Prof. Dr. Arıca, B12 vitamininin ise çocukluk çağında motivasyon ve beyin gücünü artırmak açısından değerli olduğunu, bu vitamin eksik olan çocuklarda öğrenme ve konsantrasyon zahmeti yaşandığını kaydetti. Arıca, C vitamininin de bilhassa mevsim geçişlerinde ve yeni tip koronavirüs (Kovid-19) salgını sürecinde bağışıklık sistemi için ehemmiyetinden bahsetti.
D vitaminine de değinen Arıca, okulların açıldığı ve kış mevsiminin başladığı bu devirde kapalı ortamlarda daha çok vakit geçirildiğini ve güneşten gereğince faydalanılamadığını lisana getirdi. Vefik Arıca, 2 yaşa kadar, 2 yaşından sonra da muhakkak oran ve ünitelerde tabip tavsiyesiyle D vitamini alınması gerektiğini tabir etti.
Prof. Dr. Arıca, amino asit olan arjininin de bedenin büyük çoğunluğu kas ünitesinden oluştuğu için önemli olduğunu aktardı. Türkiye’de, her 10 çocuktan 1’inde uzunluk kısalığı bulunduğuna işaret eden Arıca, “Bu 10 çocuğun 3’te 1’inde de önemli derecede uzunluk kısalığı var. Türkiye’de 18 yaş altı 20 milyon çocuk ve gencimiz var. Ortalama 2 milyon çocuk uzunluk kısalığıyla uğraşıyor. Bunların yaklaşık yüzde 10’u büyüme hormonu eksikliği olduğu için tedavi edebiliyoruz ancak 10 şahıstan 9’unun nedeni belirli değil. Bunların büyük çoğunluğunda da arjinin eksikliği, hatta yokluğu var. Zira beden üretemiyor. Arjinin desteği büyüme çağındaki çocuklarda çok değerli.” diye konuştu.
Fosfatidilserinin de beyin hücrelerinin ve hücrelerin etrafını çevreleyen hücre zarı yapısının oluşumu için önemli olduğunu belirten Arıca, otizmli, öğrenme zahmeti ve hiperaktivite bozukluğu olan çocuklarda bu vitamin eksikliğinin tespit edildiğini söyledi. Arıca, doktor denetiminde verilen fosfatidilserin desteğiyle öğrenme zahmeti ve otizm sıklığında azalma beklendiğini lisana getirdi.
Vitaminler, tabip ve eczacıya danışılmadan ezbere alınmamalı
Prof. Dr. Vefik Arıca, bilhassa salgın periyodunda doktor denetimi dışında ve eczacıya danışılmadan alınan, merdiven altı, aktifliği kanıtlanmamış vitaminlerin kimi problemler yarattığını belirtti.
Bilhassa yağda eriyen A, D, E ve K vitamininin fazla alınması halinde önemli kasvetler yaşanabileceğine dikkati çeken Arıca, şu bilgileri verdi:
“A vitamini fazla alındığında görmeyle ilgili sorunlar oluşabiliyor. D vitamini fazla alındığında kalsiyum fazlalığı, böbrekte taş ve baş ağrısı yapabiliyor. C vitaminini günlük almamız gereken dozdan yüksek aldığımızda, ilerleyen periyotlarda kanser olaylarında artış olduğunu bilimsel olarak biliyoruz. K vitamini fazla alındığında yağda birikiyor ve pıhtılaşma problemlerine yol açıyor. Bu nedenle, vitaminleri tabibe ve eczacıya istişareden, ezbere almamalıyız.
Bilinçsiz vitamin tüketiminde asıl sorun çocuklar. Aileler, hiç kimseye sormadan, ezbere bir formda vitamin alabiliyor. Bizim için değerli olan, çocuk evvel doktor muayenesinden geçecek, gerekli tetkikler yapılacak. Hangi vitamin eksikliği varsa onun desteğinin yapılması gerekiyor. Aileye de bundan sonra vazife düşüyor. Sistemli kullanımını ve makul saat aralığında alımını sağlaması, belirli noktalarda çocuğa müdahale etmesi, daha sonra tekrar doktor denetiminde bunu kesmesi gerekiyor.”
Vefik Arıca, çocuklarda bilinçsiz vitamin kullanımında karşılaşılabilecek problemleri şöyle sıraladı:
“Bilinçsiz kullanımda, aktifliği kanıtlanmamış bir vitamin şurubu, bilhassa multivitamin kullanımı varsa bedenimizde eksik olan vitamini tamamlamamış, boşuna ilaç kullanmış oluruz. Bu boşuna kullanım birtakım badireler çıkarabilir. Çocuğun beyin gelişiminde külfet varsa onlar gelişmeyecek. Demir eksikliği varsa, demiri kullanamıyorsak, ilerleyen periyotlarda öğrenme zahmetleri, otizm, IQ’da gerilikler oluşabilir.”
Arıca, bu nedenle, uygun vakitte, uygun yerde, aktifliği kanıtlanmış ilaçların kullanılmasını önererek, yerli ve ulusal ilaç sanayine de katkı sağlamak için Türkiye’de üretilen ilaçların tercih edilebileceğini kaydetti.
İnternetten alınan vitaminlerde sitenin kurumsallığına da dikkat edilmeli
Vitaminlerde düzmece ve gerçek eserin nasıl ayırt edilebileceğine de değinen Arıca, “Uygunsuz sitelerde uygunsuz vitaminler, rastgele bir yayını olmayan, aktifliği kanıtlanmamış merdiven altı eserler satılabiliyor. Dikkat etmemiz gerekenler; doktor yahut eczacının önermesi gerekiyor. Muhakkak kurumsal internet siteleri dışındaki yerlerden vitamin ve minerali almamak gerekiyor. Soğuk zincire dikkat etmemiz gerekiyor. Vitaminlerin hangi kurallarda, nasıl saklandığına ve son kullanma tarihine de bakarak uygun vitamine tabip ve eczacı eşliğinde karar vermek zorundayız.” diye konuştu.
Prof. Dr. Vefik Arıca, bilhassa kimi vitaminlerin birtakım vakitlerde kullanılması gerektiğine işaret ederek, şunları kaydetti:
“İlk 2 yaşta bebeklerde D vitamini kullanması zaruridir. Demir eksikliği açısından 4 ay ile 1 yaş aralığında demir preparatı kullanılmalıdır. Büyüme çağındaki çocukta, uzunluk uzamasını da istiyorsak, uyumadan 2 saat evvel arjinin içeren preparatlar kullanıldığında gece büyüme hormonu salgılatımını artıracağı için uzunluk uzatılması açısından olmazsa olmazımız arjinin. Bununla ilgili çok önemli yayınlar var. Hatta Türkiye’de yayınlanmış bir makalede gece 250 miligram ile 500 miligram günlük doz arjinin içeren preparat kullandığında 6 ay içinde 3 ile 5 santim artış olduğu tespit edildi. Bu Türkiye çalışması olduğu için genetik açıdan da kıymet arz ediyor. Bilhassa büyüme ve gelişme çağında kimi vitamin ve mineral takviyeleri doktor ve eczacıya danışılarak kullanılabilir.”
Vitamin kullanımıyla ilgili tereddüt yaşayan vatandaşlara seslenen Arıca, “(Her şeyi sebzelerden, meyvelerden, yemeklerden karşılayalım, ne gerek var vitamine?) diyenler olabilir. Evet, haklı olabilirler. Birtakım vitaminler, birtakım bitkilerde, sebzelerde, meyvelerde fazla olabilir ancak o zerzevatları, meyveleri hangi oranda, ne kadar dozda, gece mi gündüz mü kullanacağımızla ilgili önemli datalar yok. Zerzevat ve meyvemizi sistemli alalım lakin dışarıdan almamız gereken vitamin varsa ve doktor buna karar veriyorsa çok tereddüt yaşamayalım. Tabip denetiminde, uygun dozda, uygun vakit aralığında vitamin ve mineral takviyesi kullanabiliriz.” değerlendirmesinde bulundu.