Gelişmeleri ve Suriye'deki yankılarını Şam Üniversitesi'nden Prof. Dr. Mehmet Yuva ile konuştuk.
‘ABD SALDIRISI ÖLÇÜSÜZ HEYECAN YARATTI'
Mehmet Yuva'ya göre ABD saldırısının bazı kesimlerde heyecan yaratması ‘ölçüsüz'. Suriye ile müttefiklerinin şiddetin artmasını reddetme ve ‘kimyasal saldırı' gibi eylemlerin cezasız kalmaması gerektiği açıklamalarına dikkat çeken Yuva, Suriye'de ABD ile Rusya'nın da hemfikir oldukları alanlar bulunduğunu savundu. Beyaz Saray'ın ‘İdlib vakasından' önce ‘rejim değişikliğini' reddeden açıklamalarına atıf yapan Yuva, "Bunun bir kurgu çerçevesinde değerlendirilmesini doğru bulmuyorum ancak perde arkasında ABD, özellikle Trump idaresinin ve Rusya'nın Suriye ile ilgili birçok konuda ortak paydalarda anlaştıklarını görmekteyim" dedi.
‘SURİYE TARAFI ASKERİ VE SİYASİ KAYGI İÇİNDE DEĞİL'
"Saldırıdan üç saat sonra Askeri Üssü Suriye Genel Kurmay Başkanlığı'ndaki komutanların ziyaret etti. Saldırıdan bir saat sonra Suriye Devlet Televizyonu ve Rusya televizyon temsilcilerinin ve muhabirleri Üs'te canlı yayın yaptı ve 5-6 saat sonra Suriye Hava Kuvvetleri İdlib'deki ve başka bölgelerdeki hedefleri vurmak üzere savaş uçaklarını bu üs'ten havalandırdı" diyen Yuva, Suriye tarafının siyaseten ve askeri olarak herhangi bir kaygı içinde olmadığını söyledi. Yuva şu değerlendirmede bulundu:
‘RUSYA, ABD'NİN EKONOMİK BEKLENTİLERİNİ DİKKATE ALACAK'
‘KÜRT MESELESİNE, IRAK FORMÜLÜNE UYGUN ÇÖZÜM'
"İkinci unsur, özellikle hem Suriye Devleti'ni, hem de bölgedeki ülkeleri ilgilendiren Kürt meselesinin Suriye'de nasıl çözüleceği" diyen Yuva, "Bu mesele ABD'yi, özellikle ABD'nin müttefiklerini yakinen de ilgilendirdiği için ABD'nin Suriye sahasında geçmiş yıllara kıyasla yapılabilirliği daha mümkün olan çözümü seçecektir. Trump döneminde çok daha ılımlı gözüken ABD ve müttefiklerinin projelerine uygun çözümünün, Rusya tarafı ile artık birebir görüşülerek çözüleceğini düşünüyorum. Kürt meselesinin Rusya perspektifinde çözülmesi yönünde ABD'nin adımlar atacağını söyleyebiliriz" ifadelerini kullandı. Suriye devletinin de buna ne kadar ikna edileceğinin de önemli olduğunu belirten Yuva, "Suriye Devleti kendi ülkesi içinde, etnik ve mezhepsel kökende merkezi devleti tamamen saf dışı bırakacak, ayrılıkçı projeden ziyade, Kürt meselesinin Suriye Üniter Devleti içerisinde çözüm daha yakın. Rusya'nın bu formüle destek verdiği ancak Suriye sahasındaki gerçekliğin Rusya'yı başka alternatiflere de zorladığını söyleyebiliriz. ABD Kürt meselesinin, özellikle İsrail'in talep ettiği biçimde Irak formülüne uygun çözülmesinin mümkün olmadığını idrak etti" diye ekledi.
‘ABD İÇİNDE SAVAŞI SÜRDÜRMEK İSTEYENLERİN İKNASI GEREK'
Saldırı sonrası Rusya, Suriye ve müttefikleri arasındaki ilişkilerin daha da güçlenmesi ve askeri faaliyetlerin daha da pekiştirilerek koordine edilmesini öngören Yuva, Ruhani-Putin ve Ruhani-Esad telefon görüşmelerine atıf yaptı. ABD'nin de kendi içi siyasetinde Suriye ile ilgili planlarda bir kesimin iknasının gerektiğini söyleyen Yuva, şu değerlendirmede bulundu:
"ABD'de Suriye'de ille de kendi arzularına uygun bir Kürdistan projesinin hayata geçirilmesi ve Suriye'de bir tampon veya güvenli bölge üzerinden Demokles'in Kılıcı olarak kullanılacak bir projenin hayata geçirilmesi yönünde ısrar eden kesimler var. Kürtlerin özellikle sahadaki silahlı örgütlerine siyasi haklar kazandırarak ve Rusya ile anlaşarak. Ama bunu nasıl yapılacağı yönünde birçok ülkenin farklı beklentileri ve talepleri var."
‘TÜRKİYE'NİN YAPTIĞI AÇIKLAMALAR SAHADAKİ POZİSYONUNU ZAYIFLATTI'
"Siz Astana'da garantör ülke konumundasınız. Füze saldırısından kısa bir müddet önce, Ankara ve İstanbul'da Türk ve Rus siyasi yetkililerinin bir araya geldiği, bizzat Cumhurbaşkanı Sözcüsü İbrahim Kalın'ın da katıldığı toplantılar yapıldı. O toplantılarda sürecin Şam'ın da içine katılacağı şekilde sürmesi gerektiği şekilde kararların alındı ve Türkiye buna onay verdi. Füze saldırısı ile birlikte bütün bunları rafa kaldırmanız, Rusya ve İran'ı karşınıza alacak, Suriye sahasında vermiş olduğunuz yeni sözleri anlamsız hale getirecek."
‘TÜRKİYE'NİN ŞU ANA KADAR BİR KISMİ KAZANIMI VARSA KAYBETME TEHLİKESİ BELİRDİ'
‘SURİYE SAVAŞI'NDA ATEŞE BENZİN ATANLAR TARİHE KARŞI SORUMLUDUR'
Çıkarlar ve inatlaşmalar yüzünden siyasi ve askeri projelerle sorunlara çözüm bulunamadığını belirten Yuva, "Dünya gerçeği ülkelerin özellikle devletlerin pragmatik ve rasyonel olmasını gerekli kılıyor. Suriye sahasında uzun yıllar inatlaşma yüzünden yanan savaş ateşi birçok evi, birçok canı yaktı. Sürekli olarak o ateşin sönmemesi için, üzerine yağ ve benzin atanlar tarihe karşı sorumlu olurlar" dedi. 2013'te Şam'ın Doğu Guta bölgesindeki kimyasal saldırı sonrası BM'nin resmi raporunda kopartılan yaygaraya rağmen mevcut örgütlerin de suçlandığını anımsatan Yuva, "Yapmamız gereken, yaşanılan bir olayı pragmatik analiz etmek. Artık uluslar arası güç dengelerinin ciddi anlamda dikkate alarak, özellikle Rusya'nın Suriye'de ve bölgede etkisi ve egemenliğini dikkate alarak, Türkiye'nin çok zor ama mevcut olan bu hengâmeden kurtulması gerekmektedir. Aksi durum Türkiye'nin daha çok izole olması ve daha çok zarar görmesidir" ifadelerini kullandı.