Mustafa Kemal’in tüm eril düzenlere karşı ‘‘Kadın’’ demek olduğunu konuşmuştuk. Kadınlar dünyanın bir çok yerinde zor bir hayatta kalma mücadelesi veriyor. Sizlerle bu mücadeleye karşı durmuş ve Mustafa Kemal’in ışığında yürümüş 10 ilk kadını derledik. Umarım yazıyı beğenirsiniz ve hayallerinizi gerçekleştirmek için ilham olur.
İlk Cumhurbaşkanı Annesi: Zübeyde Hanım
Mustafa Kemal Atatürk’ün annesidir. Mustafa Kemal onun ışığında ilerlemiş dersek daha doğru olacaktır ama Zübeyde hanımı bu yazıya eklemeseydik eksik kalacaktı.1857 yılında Langaza / Selânik ‘de doğdu. Ailesi Orta Anadolu (Karaman)’dan İzmir’e göç eden, oradan da Fatih Sultan Mehmet zamanında Selânik’in batısında, Arnavutluk sınırına yerleştirilen Yörüklerden, Sarıgöllü Sofuzade Sadullah (Feyzullah) Ağa ile Ayşe Hanım’ın kızıdır. Mustafa Kemal ‘in fedakar ve güçlü karakterini ondan aldığı kuşkusuz.
İlk Kadın Savaş Pilotu: Sabiha Gökçen
Sabiha Gökçen 1913 yılında Bursa’da doğdu. Babası ve annesinin ölümünün ardından 1925 yılında Bursa’yı ziyaret eden Atatürk tarafından evlat edinildi. Sabiha Gökçen’e “Gökçen” soyadı, henüz havacılıkla ilgisinin olmadığı 1934 yılında soyadı kanununun çıkmasıyla Atatürk tarafından verildi. Türkkuşu’nun açılış töreninde yapılan planör gösterilerinden etkilenerek havacılığa ilgi duydu. Atatürk’ün de destek vermesi ile 1935’te Türk Hava Kurumu’nun Türk Kuşu Sivil Havacılık Okulu’na girdi, Ankara’da yüksek planörcülük brövelerini aldı. 1953 ve 1959’da davet üzerine ABD’ye giden Sabiha Gökçen, Türk toplumu ve Türk kadınını tanıttı.
İlk Kadın Tiyatro Sanatçısı: Afife Jale
Afife Jale 1902 yılında İstanbul Kadıköy’de dünyaya gelmiştir. Sahneye çıkan ilk Türk Müslüman kadın tiyatro oyuncusudur. Annesinin adı Methiye, babasının adı ise Hidayet’tir. Toplamda 3 kardeş olan Afife Jale’nin erkek kardeşinin ismi Salah, kız kardeşinin ismi ise Behiye’dir.İstanbul Kız Sanayi Mektebi’nde eğitim görmüştür.
Türk ve Müslüman kadınlarının sahneye çıkmasının yasak olduğu bir zaman diliminde 10 Kasım 1918’de Darülbedayi’nin tiyatro kursları için açtığı sınava girmiştir. Hayallerinde tiyatro sahnesinden inmeyen Afife Jale, Darülbedayi’ye kabul edilen beş kadından biridir. Mustafa Kemal Atatürk, 1923 yılında Türk kadınının sahneye çıkmasını sağladıysa da Afife Jale’nin sağlığı, morfin bağımlılığı sebebiyle oyunculuk yapmasına izin vermemiştir. Mustafa Kemal’in “Afife olmasaydı hilafeti kaldıramazdım” sözü, Mustafa Kemal’ in gözünde kadının değerinin ne kadar büyük olduğunu gösterir hepimize.
İlk Kadın Doktor: Safiye Ali
2 Şubat 1894 tarihinde dünyaya gelmiştir. Türkiye Cumhuriyeti’nin ilk kadın tıp doktoru ve tıp eğitimi veren ilk kadındır. Anne çocuk sağlığı üzerine çalışmalar yapan Safiye Ali’nin adı Süt Damlası Bakımevleri ile anılır.
Biliyor musunuz? Mesleki çalışmalarının yanı sıra İstanbul’da başlayan feminist harekete katılarak Türk kadınının seçilme hakkı için mücadele etmiştir.
İlk Kadın Arkeolog: Jale İnan
1 Şubat 1914 tarihinde İstanbul’da dünyaya gelen Türkiye’nin ilk kadın arkeoloğudur. Uzun yıllar devam eden programlı kazılarla Perge ve Side antik kentlerinin gün ışığına çıkarılmasına emek vermiş; çıkarılan eserlerin sergilenmesi için Antalya ve Side müzelerinin kurulmasını sağlamıştır. Aynı zamanda Türkiye’nin ilk arkeologlarından Aziz Ogan’ın kızı, o zamanın önde gelen bilim insanlarından Mustafa İnan’ın eşidir.
İlk Kadın Başbakan: Tansu Çiller
Türkiye ‘nin ilk ve tek başbakanıdır. 23 Ekim 1944 tarihinde İstanbul’da doğdu. Tam adı Tansu Penbe Çiller olup, Bilecik eski valisi Hüseyin Necati Çiller ile Muazzez Çiller’in tek çocuklarıdır. 1993–2002 yılları arasında Doğru Yol Partisi genel başkanlık görevini sürdürmüştür. Çiller ,Türk siyasetinde gerçekten aktif bir rol oynamıştır.
İlk Kadın Tarih Profesörü: Afet İnan
29 Kasım 1908 yılında Yunanistan’ın Selanik Doirani ilçesinde doğmuştur. Ayşe Âfet İnan, Türk sosyolog, tarihçi ve akademisyendir. Mustafa Kemal Atatürk’ün mânevî kızıdır. Cumhuriyetin ilk tarih profesörlerinden olan Âfet İnan, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi’nde ilk Türk devrim tarihi kürsüsünü kurmuştur.Atatürk’ün isteği üzerine 3 Nisan 1930’daTürk Ocağı’nda Türk kadınlarının seçim haklarına ilişkin bir konferans vermiştir. Bu konferans, Afet İnan’ın verdiği ilk konferanstır.
İlk Kadın Heykeltıraş: Sabiha Bengütaş
Türkiye’nin ilk kadın heykeltıraşı olan Sabiha Ziya Hanım,1910 yılında İstanbul’ da doğmuştur. Sanayi-i Nefise Mektebi’nin heykel bölümünden mezun olan ilk kadın sanatçıdır. Sanat yaşamı boyunca Atatürk, İsmet İnönü, Abdülhak Hâmid, Ahmet Hâşim, Namık İsmail, Bedia Muvahhit gibi birçok tanınmış kişinin heykel ve büstünü yapmıştır.
İlk Kadın Avukat: Süreyya Ağaoğlu
Türkiye’nin ilk kadın avukatı olan Süreyya Ağaoğlu 29 Temmuz 1903 tarihinde Azerbaycan’ın Şuşa kentinde dünyaya geldi. Babası Atatürk’ün fikir ve mücadele arkadaşı düşünür, yazar, siyasetçi ve hukuk profesörü Ahmet Ağaoğlu, annesi ise Sitare Hanım’dır. Aynı zamanda siyasetçi Samet Ağaoğlu’nun kız kardeşidir. Azeri kökenli Türk avukat ve yazar ve kadın hakları savunucularındandır. Biliyor musunuz? Atatürk ve Türkiye’nin ilk kadın avukatı Süreyya Ağaoğlu, kadınların, tıpkı erkekler gibi, bir lokantada yemek yiyebilmesine de öncülük etmiştir.
İlk Kadın Opera Sanatçısı: Semiha Berksoy
24 Mayıs 1910’da, İstanbul Çengelköy’de, Fatma Saime ve Ziya Cenap Berksoy çiftinin kızları olarak dünyaya geldi. Fatma Saime Hanım, heykeltıraş ve ressam; Ziya Cenap Bey ise, maliye katipliğinin yanında pek güzel sesi olan bir şairdi. İlk Türk kadın opera sanatçısıdır. İstanbul Konservatuvarı’nda ve Güzel Sanatlar Akademisi Namık İsmail Atölyesi Resim ve Tiyatro Okulu’nda eğitim almıştır.
İlk Türk operası olan Özsoy’da rol aldı. Bu eserde Mustafa Kemal Atatürk‘ün karşısında sahneye çıkan Berksoy, 1939’da da Berlin’de Richard Strauss’un 75’inci doğum günü için düzenlenen etkinlikle Ariadne af Naxos adlı eserde yer aldı. Bu eserde Naxos rolünü üstlenen Semiha Berksoy, bu sayede de Avrupa’da sahne alan ilk Türk prima donna oldu.