Merhabalar,
Çin’de ortaya çıkan Koronavirüs salgınının başlamasından neredeyse bir yıl geçti. Bu sürede dünya hazırlıksız olduğu salgın karşısında ne kadar kırılgan bir zeminde olduğunu gördü. Bu sadece gelişmemiş veya gelişmekte olan ülkelerde görülen bir durum değildi. Tüm gelişmiş ülkeler açısından da önemli bir ders niteliğinde bir olguydu.
Buradaki linkten güncel koronavirüs haritasına bakarak tüm dünyanın ve ülkemizin durumunu görebilirsiniz.
Ayrıca ekonominin etkilenmesi ile ülke ve şirket ekonomilerinde ciddi küçülmeler oldu. Bu ekonomik küçülmeler bazı şirketlerin batmasına neden olurken bazılarını ise iş alanlarını ve giderlerini azaltma düşüncesiyle kendi ömürlerini uzatmak ve pandemi döneminden sağlam bir şekilde çıkmak için çabalıyorlar.
Dünyanın birçok yerinde ekonominin insan sağlığını pandemiden daha fazla etkilediği kanısı ile ekonominin canlanması için planlı sosyal hayata geçilme planları yapıldı. Bu planların ülkelerin kendi kültür ve ihtiyaçlarına göre farklılık gösterdiğini görüyoruz.
Planlı sosyal hayata geçilmesi ile salgının kontrol altında tutulması zorlaştı. Çünkü kişilerin davranışlarını ve alışkanlıklarını hızlı bir şekilde değiştirmenin zor olduğu bir kez daha gözler önüne serildi.
Planlı sosyal hayata geçmenin neredeyse tüm ülkelerde uyulması gereken ortak üç kuralı vardı. Bunlar;
- Maske
- Mesafe
- Temizlik
Bunlara azami ölçüde uyulursa salgının kontrol altında tutulacağı ve hayatın mümkün mertebede devam edeceği öngörülüyordu.
Planlı sosyal hayatın başlamasıyla bu kurallara uyum oranının yüksek olduğu görülüyordu. Şok evresinde insanlar korkmuş ve ani refleks ile bu kurallara uyuyorlardı. Fakat son zamanlarda bu kurallara uymama durumunun arttığını medyada çok fazla görür olduk. Hatta maske takmak istemeyen grupların eylemlerine şahit olundu.
Bu konuda toplum düzenini denetleyen mekanizmalar ciddi önlemler almaya başladı. Yasaklar, para cezaları vs. şeyler ile kişileri kurallara uymaya yönlendirmeye çalıştılar. Ne kadar işe yarıyor sorunun cevabını şuan için bilmiyoruz fakat bu konuda çözüm olarak devreye teknoloji koştu.
Binlerce hatta milyonlarca kişiyi kontrol ve takip etmenin ne kadar zor olduğunu hepimiz tahmin ediyoruzdur. Bu konuda geliştirilmiş yapay zeka teknolojileri burada kişileri tek tek inceleyerek onları takip edip, kurallara uyanları ve uymayanları sisteme bildirerek kişilerin uyarılmasını veya cezalandırılmasını sağlıyor.
Örneğin, alışveriş merkezinde bir kişinin sosyal mesafeye uymadığını ilgili görevli kişiye bildiriyor. Aynı zamanda bu kişinin vücut sıcaklığı konusunda hatta daha önce pozitif olup olmadığına göre sistemden analiz edebiliyor.
Aynı zamanda ofiste ise çalışma arkadaşınızın maske takıp takmadığı ve sosyal mesafeye dikkat edip etmediği de yapay zeka ile anlaşılabiliyor.
Özellikle toplu yaşanılan ve kalabalık mekanlarda / alanlarda bu yapay zeka teknolojisi ile kişilerin kontrolü sağlanabiliyor.
Bu şekilde takip sistemlerinin toplum sağlığını korumak ve geliştirmek için kurulması önem arz etmektedir. Çünkü bilinçsiz bir kaç kişi yüzünden toplumun genelini etkileyen bir durumun engellenmesi hem ekonomik hem de sosyal açıdan gereklidir.
Burada kişisel verilerin işlenmesi ile ilgili bazı çekinceler olabilir. Fakat Çin gibi devletlerin kendi toplumunda kişileri skorlaması ile belirli bir düzen kurmak istediği görebiliyoruz. Bu tarz uygulamaların sağlık açısından kritik bir önemi mevcut. Bu sistemlerin suistimal edilmeden kullanılmasını sağlamak için karar almak daha mantıklı bir süreç olacaktır. Çünkü teknoloji özünde nört bir kavramdır. Siz etik ve ahlaki anlayışınız onun kullanım şeklini belirleyecektir.
Ayrıca ileride sağlık alanında da bir skorlama sisteminin geleceğini düşünmekteyim. Çünkü kalabalıklaşan ülkeler ve küreselleşmenin devam etmesi ile bu tarz bir yaptırım gücünün oluşması ile davranışlar dışarıdan yönlendirilebilecektir.
Unutmayalım. Bir ülkenin veya şirketin en değerli varlıkları arasında insan da yer almaktadır. Bu konuda önemli kişi ve kurumların korunması açısından devletler bu tarz yöntemleri hiç çekinmeden kullanacaklardır.
Aşağıdan bu yazıyı yazmama vesilen olan BBC’nin hazırladığı videoyu (İngilizce) izleyebilirsiniz.