Denetimli serbestlik, mahkemece belirtilen koşullar ve süre içinde,denetim ve denetleme planı doğrultusunda şüpheli,sanık veya hükümlünün toplumla bütünleşmesi açısından ihtiyaç duyduğu her türlü hizmet,program ve kaynakların sağladığı toplum temelli bir uygulamadır.
Denetimli Serbestliğin Kuruluş Ve Teşkilat Yapısı
Kuruluş
Genel Müdürlük bünyesinde Denetimli Serbestlik ve Yardım Hizmetlerinden Sorumlu Daire Başkanlığı, adalet komisyonunun bulunduğu yerlerde denetimli serbestlik ve yardım merkezi şube müdürlüğü ile koruma kurulu kurulur. Denetimli Serbestlik ve yardım ile koruma hizmetlerine ilişkin danışma organı olarak Bakanlıkta Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Danışma Kurulu oluşturulur.
Teşkilat
Denetimli Serbestlik ve yardım ile koruma hizmetleri, Bakanlık merkez teşkilatında daire başkanlığı, taşra teşkilatında şube müdürlükleri ve koruma kurulları tarafından yürütülür.
Denetim Serbestliğinin Kapsamı
Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri ile Koruma Kurulları Danışma Kurulu, Denetimli Serbestlik ve Yardım Hizmetlerinden Sorumlu Daire Başkanlığı, denetimli serbestlik ve yardım merkezi şube müdürlükleri ile koruma kurullarınca yapılacak yardım ve infaz işlemleri hakkındaki kurallar ile bu sürece katılan kişilerin görev, yetki, hak ve yükümlülüklerini düzenler.
Denetimli Serbestlik Uygulamalarının Amacı
Denetimli serbestlik ve yardım merkezi şube müdürlükleri tarafından yerine getirilecek denetimli serbestlik ve yardım hizmetleri sonucu;
a)Kamu güvenliğinin sağlanmasına hizmet edilecek,
b)Madde bağımlığının neden olduğu zara önlenecek,
c)Mağdura verilen zararı giderilecek,
d)Hükümlülerin tekrar suç işlemesi önlenecek,
e)Suç için öngörülen cezalara alternatif olarak verilen tedbir karalarının toplum içinde yerine getirilmesi sağlanarak, toplumla iç içe hükümlüler topluma kazandırılacak ve sonuçta ceza infaz kurumlarının yoğunluğu azaltılacaktır.
Denetimli serbestlik şubelerinin Adalet Bakanı tarafından onaylanan üç temel hedefi bulunmaktadır:
a)Resmi makamlarla iletişim artması.
b)Personelin düzenlenen eğitimlerle profesyonelliklerinin arttırılması.
c)Mali ve idari açıdan organizasyonun genişlemesi,
Ülkemizdeki Denetim Serbestliğinin Tarihçesi
Denetimli serbestlik Amerika Birleşik Devletlerinde 150, İngiltere de 100 yıl önce kurulmuş, Avrupa da ise birkaç devlet dışında bütün ülkelerde uzun yıllarca uygulandığı görülmektedir. Ülkemizde Denetimli Serbestlik sisteminin hukuksal çerçevesi, 5230 sayılı Türk Ceza Kanunu, 5275 sayılı Ceza ve Güvenlik Tedbirlerinin İnfazı Hakkında Kanun ile 5395 sayılı Çocuk Koruma Kanunu İle Çizilmiş, bu hükümlerin yerine getirilmesi amacıyla da 20 Temmuz 2005 tarihinde 5402 sayılı Denetimli Serbestlik ve Yardım Merkezleri İle Koruma Kurulları Kanunu yürürlüğe girmiştir.
Denetimli Serbestliğin Önemi Ve Değerlendirilmesi
Denetimli serbestlik bir infaz sürecidir. Suç şüphesinin öğrenilmesinden, infaz tamamlanıncaya kadar devam eden hizmetler bütünüdür.Bu hizmetler kapsamında ; soruşturma ve kovuşturma aşamalarında şüpheli ve sanık hakkında sosyal araştırma raporları hazırlayıp mahkemeye sunmak; ilgili kanunlar gereğince şüpheli ve sanıklar hakkında verilen adli kontrol kararlarını yerine getirilmesini sağlamak ; şüpheli ve sanığa psiko-sosyal danışmanlık yapmak ;zarar gören kişilerin karşılaştıkları psiko-sosyal ve ekonomik sorunların çözümünde yardımcı olmak ; kovuştuma evresinden sonra mahkemeler tarafından verilen denetimde serbestlik karalarını yerine getirmek ; hükümlüye rehberlik etmek ; Salı verilmesine 1 ay kalmış olan yükümlülere verilen iş arama izni süresince yardımcı olmak ; hükümlülerin salıvermeye hazırlanmasında ceza infaz kurumlarıyla iş birliği yaparak salıverilmesi öncesi düzenlenecek rapor hazırlamak ; ceza infaz kurumlarından koşullu salıverilen hükümlüler hakkında verilen Denetimli Serbestlik kararlarının ve yükümlülüklerinin yerine getirilmesini sağlamak ; koruma kurulları vasıtasıyla ceza infaz kurumlarından salıverilen hükümlülerin iş bulmalarına veya meslek ve sanatlarıyla ilgili bir iş kurmalarına çocuk hükümlülerinin eğitimlerine devam etmelerine , çevre ve aileleri ile olabilecek psiko-sosyal sorunların çözümüne yardımcı olmak gibi çok sayıda hizmet yerine getirilmektedir.
Ülkemizde, Denetimli Serbestlik sistemi bu sisteme inanan insanların gösterdiği özveri, gayret, birlik, beraberlik, yardımlaşma ve dayanışma ile kurulmuştur.
SHU Burcu Öztürk