İzzet Holo Paşa’nın günlüğü 100 yıl sonra ortaya çıktı
İzzet Holo Paşa’nın günlüğü 100 yıl sonra ortaya çıktı. İzzet Holo Paşa Sultan Abdülhamid Han’ın çok sevdiği adeta oğlu gibi gördüğü sır kutusudur. Toplamda 564 sayfadan oluşan İzzet Holo Paşa’nın günlüğü ile Abdülhamid Han dönemi daha iyi anlaşılacaktır.
İzzet Holo Paşa’nın günlüğü
Bu günlükte çok şey yer alıyor. Abdülhamid Han’ın hal fetvasını yazanlar, daha sonra pişman olduğunu dile getiren Elmalılı Hani Yazır’ın pişmanlığı. İttihat ve Terakki’nin ne kadar azılı bir topluluk olduğu. (Zaten biliyorduk ama daha detaylı yazıyor.)
31 Mart ayaklanmasının gerçek yüzünü, Abdülhamid Han’a atılan çok ağır iftiralar ve burada yazamayacağım kadar çok bilgi yer alıyor.
İzzet Holo Paşa Abdülhamid Han’ın en güvendiği adamlarından biriydi. Sultan Abdülhamid’in dış dünya ile iletişimini, yurtta olup bitenleri ve Sultan Abdülhamid Han’ın bütün gizli görüşmeleri gibi çok önemli görevlerde yer aldı. 18 yıl boyunca bütün gördüklerini günü gününe günlüğüne yazdı.
1908 yılından Meşrutiyet’in ilanından sonra 31 Mart ayaklanması başladı. Abdülhamid Han’ın ve çevresindekilerinin hayatları tehlike altındaydı. İzzet Holo Paşa’yı da kendi oğlu gibi gördüğü için memleketi terk etmesini söyledi.
Abdülhamid Han Holo Paşa’ya ” Beni hayatta bırakırlar ama seni öldürürler, Memleketi hemen terk et” tavsiyesinde bulundu. Bu tavsiyenin üzerine hemen günlüğünü ve çok önemli belgelerini yanında alarak memleketi terk etti.
Holo Paşa ailesine ”yazdıklarımı vefatımdan 100 sene sonra yayınlayın” vasiyetinde bulundu. Holo Paşa vefat ettikten sonra günlüğü kızı Leman Hanım koruma altına aldı. İşviçre’de bir banka kasasına koydu ve kimseye bahsetmedi bu günlükten.
86 yıl boyunca kimsenin haberi olmadan öylece banka kasasında durdu. Ta ki İzzet Holo Paşa’nın torununun oğlu Ahmet Semiz Mümtaz tarafından bulunana kadar.
Semih Mümtaz Bey bu İzzet Holo Paşa’nın günlüğünü bulmak için dünyanın dört bir tarafında olan akrabalarını dolaştı, yılmadan ve çok uzun uğraşlar sonucu 2010 yılında günlüğe ulaştı.
İzzet Holo Paşa’nın günlüğü 5 sayfadan oluşuyordu ve eski yazıyla yazılmıştı. İbrahim Küreli ile iletişime geçip yeni yazıya çevirmesini sağladı. Holo Paşa’nın günlüğü o günlerle ilgili olarak az bilinen, karanlıkta kalan ve hala tartışılan bir sürü olayın gerçeğini gün yüzüne çıkartıyor. Merak edenler kitaba internet üzerinden ulaşabilirler. Gerçekten okunması gerekiyor.
Günlükten bir bölüm – Sultanı ağlatan rüya
Holo Paşa Abdülhamid Han’ın ne kadar zor durumda olduğunu anlatan Sultan Abdülhamid’in rüyasını anlatıyor:
“Bu gece pek ümitsiz ve zor bir halde uykuya dalmıştım Holo Paşa. Sabaha karşı rüyamda müezzinlerimden kalın sesli biri ‘Korkmayınız efendim!’ dedi. Bunun üzerine gözlerimden yaş geldi. Ağlayışıma zevcem bile uyandı” diye rüyasını anlattığını nakleden Arap İzzet Paşa, o kalın sesli müezzine teğmen rütbesi vermiştir.
Günlükte birçok enteresan olaylar da geçiyor. Sultanın hiçbir kaynakta geçmeyen sözleri, sultanın yaşadığı sıkıntıyı, zorluğu, fedakarlıkları ele alıyor. Günlük okuyucusunu , Yıldız Sarayı’nın gizli odalarına götürüyor.