Coronavirüsü testi pozitif olan hastaların tedavilerinde kullanıldığında olumlu sonuçlar elde edilen Favipiravir isimli ilaç hammaddesini üretmeye başlayan Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesi’nin (ÇOSB) köklü kuruluşlarından, Ulkar Kimya San. Tic. A.Ş. Genel Müdürü B. Berkant Köseoğlu, ilacın üretim sürecini anlattı.
- Ulkar Kimya hakkında bize bilgiler verebilir misiniz?
- Ulkar Kimya, bünyesinde Nobel İlaç’ın da bulunduğu Ulkar Holding’e bağlı bir kuruluştur. Tesisimiz Çerkezköy Organize Sanayi Bölgesinde (ÇOSB) içinde yaklaşık 64.000 metrekare alan içinde bulmakta olup, Türkiye’de büyük ölçekte ilaç hammaddesi ve ilaç hammaddesi kaplı mikropelletler üreticidir. 135 çalışanıyla Türkiye ve Avrupa otoritelerinden GMP (Good Manufacturing Practicesİyi İmalat Uygulamaları) sertifikasına sahip olan ve ürettiği hammaddeleri hem yurtiçine hem de Avrupa, Afrika, Uzakdoğu, Asya ve Güney Amerika’daki kırktan fazla ülkeye direkt ve indirekt olarak ihracat eden bir firmadır.
İLACIN RUHTASINI ALDIK ÜRETİME BAŞLADIK
-Tüm dünyayı etkisi altına alan Coronavirüs tedavisinde kullanılan ilaçlarla ilgili çalışmalar yaptığınızı öğrendik. Bu konuyla ilgili neler söylemek istersiniz?
- Tüm dünyanın mücadele etmekte olduğu COVID-19 salgınının ilk günlerinde Coronavirüsü testi pozitif olan hastaların tedavilerinde kullanıldığında olumlu sonuçlar elde edilen Favipiravir isimli ilaç hammaddesi birçok ülkede kullanılmaya başladı. Ulkar Kimya olarak biz de pandeminin kısa süreli olmayacağını öngördüğümüz için Favipiravir hammaddesinin sentez projesini gündemimize alarak hızlı bir biçimde başlattık. Proje sürecinde önce Ar-Ge laboratuvarlarımızda yaptığımız deneyler sonrasında gram ve kilogram bazında yaptığımız üretimlerle Sağlık Bakanlığına başvurumuzu yaptık ve bakanlığımızın hızlı aksiyon alması ve bizi denetlemesiyle üretim iznimizi almış olduk. Ürün portföyünde ağrı kesiciler, ülser ve nadir hastalıkların tedavisinde kullanılan bir çok hammaddelerin bulunduğu Ulkar Kimya COVID-19 tedavisinde kullanılan bu ürünü yerli imkanlarla üretmenin mutluluğunu yaşıyor.
SENTEZ ÜRETİM BÖLÜMÜ
-Ulkar Kimya’nın genel üretim aşamalarından bahseder misiniz?
-Fabrikamızda iki ayrı Sentez ve Mikropellet üretim alanı olup aynı kalite sistemi altında üretim yapılmaktadır. Sentez üretim bölümümüz, üretim alanlarında 1 litre ile 6.300 litre aralığında toplam kapasitesi 40 m3 olan ve –20°C’den +160 °C’ye kadar kimyasal reaksiyonları yapabilen alt yapıya sahiptir. Bu bölümde 20’den fazla paslanmaz çelik, emaye ve cam reaktörlerden oluşan 3 farklı üretim alanı bulunmakta olup bunlar; 1 ile 630 litre arasında reaktörlerin bulunduğu “Pilot/Küçük”, 1000 ile 2000 litre arasında reaktörlerin bulunduğu “Orta” ve 2500 ile 6300 litre arasında reaktörlerin bulunduğu “Büyük” ölçekli alanlar olarak tanımlanmıştır. Bu sentez alanlarına ek olarak üretilen hammaddelere son basamağının yapılması gerekli olan ISO Class 8 veya Class 100 000 diye tanımlanan kontrollü yani “Temiz Alan” diye tabir ettiğimiz alanlarımız mevcuttur. Bu alanlar, diğer alanlardan “air lock” sistemleriyle ayrılmış durumdadır. Kontrollü alanlarda kristalizasyon, kurutma, öğütme ve ambalajlanma işlemleri yapılmaktadır. Öğütme teknolojisi olarak genelde mikronizatör (jet mill) kullanılmaktadır.
TEMİZ ALAN 3 FARKLI ÜRETİM ALANIDIR
Mikropellet üretim bölümümüz ise bütün üretimin “Temiz Alan” olarak tanımladığımız ISO Class 8 veya Class 100 000 sahasına kurulmuş 3 farklı kaplama teknolojisi bulunan bir üretim alanıdır. Bu alanda konvansiyonel kaplama kazanları, GS kaplama makinaları ve FBD (Fluid Bed Dryer – Akışkan Yataklı Kurutucu) sistemi ile ilaç etken maddesinin küresel şeker tanecikleri üzerine kaplanması ve daha sonra koruyucu ve enterik kaplamalar yapılarak kapsüle doluma hazır hale getirilmesi yapılmaktadır. Bu ürünler büyük ölçekli üretilmekte olup sonrasında Nobel İlaç’ın Düzce’de bulunan bitmiş ürün fabrikasında kapsüllenip ve nihai kutusuna konulduktan sonra piyasaya verilmektedir.
BASINÇLI HAVA, SAF SU VE SOĞUK SU SİSTEMLERİ
Tesisimizde işletme kısmında üretime ve sahaya hizmet veren basınçlı hava, saf su ve soğuk su sistemlerinin dağıtımı yapılmaktadır. Soğuk su sistemleri üretimimizde iki kısımda kullanılmaktadır; bunlar -20 OC ve +5 OC sistemleridir. -20 OC yalnızca proseste üretimde kullanılmakta olup +5 OC sistemi iklimlendirme için çeşitli alanlarda kullanılmaktadır. Saf su olarak; hem üretimlere saf su hem de fabrika geneline kullanım suyu üretilip dağıtılmaktadır. İlaçta en önemli kaynak saf su olduğu için saf su üretimi 220 metre derinlikten çekilen su belli filtrelerden geçirerek saf su haline getirilmektedir. İşletmemizde saatte 8 ton saf su üretebilecek bir sisteme sahibiz ve bu sistem online çalışmaktadır. Saf su üretildikten sonra üretim alanlarına farklı paslanmaz hatlarla dağıtılmaktadır. Bunun yanında yangın sistemlerimiz fabrikamızda oldukça önemli bir yere sahip olup bu sistemlerin işletmesi ve kontrolleri bizim görevlerimiz arasındadır. Buhar sistemi yine fabrikamızda ısıtma ve iklimlendirme amaçlı kullanılmaktadır.
İKİLİ KONTROL MEKANİZMASI
Kontrol otomasyonunda tesisimizde SAP kullanılmakta olup, gelen malzemenin girişinden, kalite kontrolün numune alıp test edip onaylamasına, sentez ve mikropellet alanlarında üretilen ürünün in-proses kontrollerinden son ürünün kalite kontrol analizlerine ve satış için onayına kadar her işlem kayıt edilmektedir. Bu bağlamda kalite kontrol birimindeki ekibimiz GLP (Good Laboratory Practıces - İyi Laboratuvar Uygulamaları) kapsamında Avrupa Farmokopesi metotları çerçevesinde, Sağlık Bakanlığının koymuş olduğu kural ve gerekliliklere uygun olarak analizleri gerçekleştirmektedir.
Diğer kontrol otomasyonu olarak da kalite güvence bölümümüzün güncel tutmak zorunda olduğu GMP (Good Manufacturing Practices – İyi Üretim Pratikleri) kuralların çerçevesinde kullandığı elektronik dökümantasyon sistemi bulunmaktadır. Bu program sayesinde; “European Medicine Agency” yayımları, “ICH” kılavuzları, “WHO” ve Sağlık Bakanlığı’mızın yayınlamış olduğu GMP klavuzu ile Avrupa Farmakopesi bilgileri doğrultusunda güncellemeler yapılmaktadır. Bu güncellemeleri elektronik dokümantasyon sistemiyle yaparak hem fazla kağıt işinde kurtulmuş olduk hem de dökümanın bir bölümden diğer bölüme hızlı bir şekilde ulaşabiliyor olmasında dolayı süreç kısaltmış olduk.
YERLİ ÜRETİME ÖNEM VERMELİYİZ
- Önümüzdeki dönemler için yeni projeleriniz var mı?
- Önümüzdeki dönemde ürün çeşitliliğimizi arttırmak üzere planlar yaptık. ArGe merkezimizde yeni ürün geliştirme ve teknoloji transferi yaparak hem Türkiye’nin ihtiyacı olan hem de yurtdışı partnerlerimizle dünyanın çeşitli ülkelerine satılmak üzere yeni jenerik ürünler geliştirmeyi planlıyoruz. COVID-19 pandemisinin bütün dünyaya gösterdiği bir gerçek var ki o da özellikle ilaç tedarikinde yerli üretime önem vermek dışa bağımlılığı azaltmaktır. Ulkar Kimya olarak bunun bilicindeyiz ve yaptığımız işten dolayı çok mutluyuz.