Iletişim kurma becerisi insanın en temel ihtiyaçlarından biridir. Bu beceri insanın hayatta kalmasını, bilgiyi öğrenmesini ve aktarmasını ve toplumsallaşmasını sağlar. Bu becerinin yoksunluğu ya da eksikliği bireyin çeşitli psikolojik ve sosyolojik sorunlarla karşılaşmasına neden olur. Bu gibi durumlarda sorunun çözümü için dil ve konuşma terapisi uygulanır. Bireyin konuşma bozuklukları çözülerek sağlıklı bir şekilde toplumsal yaşama katılması sağlanır. Dil ve konuşma terapisi nedir daha detaylı inceleyelim.
Dil ve Konuşma Terapisi Nedir?
Dil ve konuşma terapisi, yetişkinlerde ve çocuklarda görülen her türlü konuşma bozukluğu, dil ve iletişim bozukluğunun tedavi edilmesini amaçlayan bir yöntemdir. Konuşma bozukluğu bireyin sesleri bir araya getirerek kelimeler oluşturmakta zorlanması ve bunun sonucunda konuşamaması durumudur. Dil bozukluğunda ise seslerin doğru bir şekilde çıkarılamaması söz konusudur. Bir bireyin doğru ve akıcı bir şekilde konuşamaması, sesleri doğru bir şekilde telaffuz edememesi, düşüncelerini aktarmakta ya da aktarılan düşünceleri kavramakta zorlanması, kekemelik gibi durumlarda sorunun çözümü için dil ve konuşma terapisine başvurulur.
Dil ve konuşma terapisi genellikle çocukluk çağlarında ortaya çıkan sorunları çözmeye odaklanan bir yöntem olmakla birlikte yetişkinlerde de uygulanabilir. Doğuştan ya da sonradan çevresel etkenlere bağlı olarak ortaya çıkan dil ve konuşma bozuklukları terapistlerce tedavi edilir. Tedavinin süresi ve alınacak sonuç kişiden kişiye değişiklik gösterir. Kimi durumlarda bir seans dil ve konuşma bozukluklarının çözülmesi için yeterli olurken kimi durumlarda uzun bir sürece yayılacak tedavi planlaması yapılabilir. 3 yaşından itibaren dil ve konuşma bozukluğu görülen tüm bireylerde terapi uygulanabilir.
Dil ve Konuşma Bozukluğu Belirtileri
Normal olarak 3 yaşından itibaren çocukların sağlıklı bir iletişim kurabilmesi beklenir. Eğer 3 yaşını geçmiş bir çocuk ya da yetişkin iletişim kurmada zorluk çekiyorsa dil ve konuşma bozukluğu yaşıyor olabilir. Bu durumun belirtileri şu şekilde sıralanabilir;
- 3 yaşından büyük çocukların duygu ve düşüncelerini aktaramaması ya da kendisine aktarılan duygu ve düşünceleri kavrayamaması,
- Çocukların yaşıtlarına göre dil becerilerinin belirgin bir şekilde geri olması,
- Çocukların uzun cümleler kurmaktan kaçınarak tek kelime ile ya da beden dili ile iletişim kurmaya çalışması, cümle kuramama,
- Bazı sesleri çıkarmakta zorlanma, konuşma sırasında bazı harfleri yutma, tıslama ya da ses kısıklığı,
- Anlaşılamayacak kadar hızlı konuşma,
- Kekemelik
Dil ve konuşma bozukluğu belirtileri kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Bazı durumlarda bu belirtilerden bir ya da birkaçı aynı anda görülürken bazı durumlarda belirtilerin hiçbiri görülmeyebilir. Ancak bireyler farklı şekillerde dil ve konuşma bozukluğu yaşamaya devam eder. Bu noktada ebeveynlerin çocuklarını iyi gözlemlemesi, yetişkinlerin de bu bozukluklara karşı farkındalık kazanması önemlidir. Aksi takdirde kolaylıkla çözülebilecek dil ve konuşma bozuklukları ciddi sorunlara yol açabilir. İletişim kurmakta zorlanan bireyler sağlıklı sosyal ilişkiler kuramaz. Buna bağlı olarak içe kapanma, mutsuzluk, öz güvensizlik, depresyon gibi sorunlar ortaya çıkar.
Konuşma Terapisi Nasıl Yapılır?
Öncelikle çocuklarda ya da yetişkinlerde dil ve konuşma bozukluklarının varlığı tespit ve kabul edilmelidir. Görmezden gelinen ya da inkar edilen bozuklukların tedavisi mümkün değildir. Sorunun çözümü için bir dil ve konuşma terapistine başvurulmalıdır. Terapist öncelikle bu bozukluğa yol açan fizyolojik bir sorun olup olmadığını inceler. Dudak, dil, yutak ya da ses tellerindeki olası bozukluklar tedavi edilir. Bu tedaviden sonra bireyin dil ve konuşma bozukluğu ortadan kalkmazsa terapiye başlanır.
Dil ve konuşma terapisine erken yaşlarda başlanması hızlı ve iyi sonuçlar alınması için çok önemlidir. Down sendromlu ve otizmli çocuklara da dil ve konuşma terapisi uygulanabilir. Çoğu durumda dil ve konuşma terapisi uygulanan bireylerin tedavisi başarıyla sonuçlanır.