Girişimcilik denilince akla nedense hep erkekler gelir, erkeklerin iş hayatında daha fazla yer almasından mı yoksa geleneksel olarak erkeklere yüklenen sorumluluktan mıdır bilinmez; kadınların iş hayatına entegrasyonu artsa da girişimcilik söz konusu olduğu zaman kadınlar hep ikinci planda kalırlar.
Başarılı olan, takdir edilen ve ilham verici birçok kadın girişimci olsa da; kadınlar girişimcilik dünyasında henüz hak ettikleri konuma yükselememişlerdir.
Neden?
Bu soruya verilecek onlarca yanıt bulup kadın girişimciliği konusu üzerinde saatlerce konuşabiliriz. Ancak biz biraz pratik bir yöntem tercih edip dünya genelindeki kadınların girişimcilik serüvenlerinde karşılaştıkları sorunlara değineceğiz. Türkiye özelinde konuyu detaylandırmak ve ülkemize has dinamikleri göz ardı etmek değil niyetimiz, sadece kadınlara karşı takınılan gelen tutumlarla ilgili farkındalığa bir nebze de olsa katkıda bulunmak niyetindeyiz.
Girişimcilik Dünyasına Kabul Edilmek İçin Kendilerinden Ödün Vermeleri Gerekebilir
Başarılı olmak ve ait olduğu toplulukta hoş karşılanıp saygı görmek isteyen kişilerin her daim çok çalışması gerekir. Kadınların ise çok değil; çok çok çalışmak gerekmektedir. Kimi zaman sadece çok çalışmaları da yetmez; içlerinde bulundukları topluma ayak uydurmak için kendilerinden ödün vermeleri beklenir. Kadınlar doğaları gereği iş hayatı için fazla dayanıksız olmakla suçlanabilirler. Büyük şirketlerde CEO’luk yapan kadınlar ise değişime ayak uydurmaları nedeniyle daha fazla takdir görürler. Giderek daha hırslı, daha agresif ve daha erkeksi stratejilerle yükselmeyi başarırlar. Bu noktada ise kadınlar için bir seçim yapma gereksiniminin ortaya çıktığı düşünülür. Kendileri olmayı mı yoksa beklentileri karşılamayı mı tercih edecekleri; iş hayatındaki konumlarını belirleyecektir. Kadınlar iş hayatında var olabilmek için kendilerinden ödün vermek zorunda kalabilirler.
Saygı Görmek İçin Gereğinden Fazla Mücadele Etmeleri Gerekebilir
Erkek egemenliğinin olduğu girişimcilik dünyasında kadınların hak ettikleri saygıyı görmeleri için gereğinden fazla ter dökmeleri beklenir. Böyle bir ortamda erkek girişimcilere yol göstermek zorunda kaldıklarında ise, işleri bir nebze daha zorlaşır. Onlardan zeki olduklarını, bu işi bildiklerini, amaçlarına sıkıca sarıldıklarını her bir hamlelerinde ispatlamak zorunda kalabilirler. Bu çabaları göstermek zorunda olmaları kadınların daha çok yıpranmasına yol açar. Klasikleşen bakış açılarını değiştirmek, yoğurdu farklı şekilde yemeği önermek orantısız tepkilere de neden olabilir. Kadınların başarısının ardındaki nedenler hep sorgulanır ve başarılı olanların hikayelerinde hep başkalarının desteklerinin olduğu iddia edilir.
İlham Alacakları Başarı Hikayeleri Kısıtlıdır.
Erkek girişimcilerin rol model alacakları binlerce seçenekleri varken, binlerce başarılı iş adamı ile kendi serüvenlerini kıyaslayabilecekken; kadınlar için örnek alacakları lider kadın girişimci sayısı oldukça azdır. Bunu bir engel olarak görmeyebilirsiniz ancak girişimcilerin değişen motivasyonlarını göz önünde bulundurduğunuzda bu gerçeği görmezden de gelemezsiniz. Dünyaca ünlü kadın modacı Coco Chanel’in neden hala bu kadar önemli bir figür olduğunu düşündünüz mü? Çoğu kadın modacı için ilham kaynağı olmayı başaran Chanel gibi örneklerin çoğalması kadınların girişimcilik tutkularını da arttıracaktır.
İş Hayatını Özel Hayatla Dengelemek Zorundadırlar
İş hayatını ve özel hayatı dengelemek, cinsiyetten bağımsız olarak aşılması gereken bir engel olarak düşünülse de; kadınlar için bu dengeyi kurabilmek daha yıpratıcıdır. Yuvayı dişi kuş yapar, aile düzenini kadın sağlar, yemekleri kadın yapar, çocuklarla kadın ilgilenir, temizlik kadındadır, ütü kadının olmazsa olmazıdır, misafirleri kadın ağırlar vb. tüm görevler tarihsel olarak kadınlara yüklenmiştir. Erkeklerin yoğun iş tempoları nedeniyle ailelerini zaman zaman ikinci plana itmeleri “normal” karşılanırken, kadınların böyle bir seçenekleri yoktur. Ailelerine gösterdikleri ilgiyi istemeden de olsa azalttıkları zaman eşlerinden gördükleri destekleri kaybedebilirler.
Başarısız Olma Seçenekleri Yoktur
Girişimciliğin doğasında vardır başarılı ya da başarısız olmak… İlk denemesinde başarılı olan girişimci sayısı, başarısız olanlara kıyasla çok daha kısıtlıdır da diyebiliriz. Ama erkekler bir işe başlayıp başarısız olurlarsa, yeniden şanslarını deneyebilirler. Kadınlar için ise ikinci şans istemek dahi çetin bir mücadele anlamına gelir. Kadının kendi işine sahip olması gerekliliği bile tartışılırken, ikinci bir ticari şansı hak ettiği düşüncesine sahip olanlar oldukça azdır. Bu nedenle kadın başlamadan önce daha çok düşünür çünkü başarısız olursa kaybedeceği sadece “sermaye” olmayacaktır. İş hayatına sıfırdan başlaması için ise; çok daha fazla çaba harcaması gerekecektir.