2009'te, perestroyka yıllarında meydana gelen en korkunç iki trajedinin 20 yıldönümü, Çernobil nükleer santralindeki kaza ve stratejik denizaltı roket taşıyıcısı K-219'in ölümü gerçekleşiyor.
Çernobil dramasının engellenip engellenemeyeceğini söylemek zor, ancak nükleer motorlu gemideki acil durumun önlenebileceğinden eminiz. En azından bu gemiyi okyanustaki servisle savaşmak için göndermemek. Bunun için sadece örgütsel değil, aynı zamanda politik sebepler de vardı. Genel Sekreter Mikhail Gorbaçov, Ronald Reagan ile bir görüşme yapmak için Reykjavik’e gidiyordu.
Aslında, Mikhail Gorbaç döneminde, iki atom denizaltısını kaybettik (1989 - Komsomolets), ama Bermuda'dan K-500 ile 219 mil olanı mantık kullanarak açıklamak zordur, ancak başlayan mantık hariç çöküş filo. Bu arada, SSCB'nin ilk (ve son) Başkanı önemli "katkısını" yaptı.
Kazadan ... felakete
Neden denizde ve su altında afetler var? Bu soru bize görünüyor, sadece denizcilerle değil aynı zamanda dünyadaki herhangi bir kimsenin ilgisini çekiyor. Ve merak etmiyorum. Ne de olsa, bilindiği gibi, çok sayıda insan bir deniz kazasında öldü. Ayrıca deniz her zaman açıklanamaz bir gizemi gizler ve gizler. Bütün bunlar, denizdeki trajedileri ortaya koyan kitapların sayısında yeterince doğrulanmaktadır. Aynı zamanda, denizcilik mesleğinin riski, atom enerjisi ile donatılmış olsa bile, denizaltı yelkenleri başladığında, özellikle akut hale geldi. Geçmişte, gemilerde bir acil durumun ana kök nedeninin çoğunlukla doğal anomaliler olduğu düşünülmüştü - fırtınalar, kareler, tsunamiler. Adam sırayla gemileri, sistemleri ve mekanizmaları geliştirdi ve teknik ekipmanlarını artırdı. Ancak medeniyetin gelişimi, teknolojinin gelişimi, gemi yapım endüstrisinin hızlı büyümesi ile birlikte, kural olarak, kazanın başlangıcında ve sonra felaketin temelinde, temel neden olan bu yeni teknik çözümler vardı. Ancak bu, doğal kuvvetlerin bir gemiye veya bir denizaltıya maruz kaldığında tehlikeli olmaktan çıktığı anlamına gelmez. Sadece arka plana sarktılar ve kazaların kök nedeni ya bir teknik merkezde ya da sözde insan faktörü olarak kabul edilen hatalardı. Bununla birlikte, bu ilk faktörün tezahüründen sonra, doğa, kazayı felakete çevirerek yürürlüğe girmiştir. Ve sonra deniz gemiyi emdi, görünüşe göre mükemmeldi. Gemiyle birlikte mürettebatı öldü. Bu durumda, yalnızca modern, yüksek donanımlı bir arama kurtarma kurtarma servisi yardımcı olabilir.
Bu bakımdan şunu söyleme özgürlüğünü alırız: ilerlemedir (ancak kendisi değil, aşırı karmaşık teknik ve оружияAşırı koşullar altında bir kişinin kontrolünün ötesine geçen) bugün bir kazanın kök nedeni olarak kabul edilmelidir.
Belirsizlik faktörü
Gemi kazalarının ayrı bileşenlerine "ayrışmamız" gerektiğine inanıyoruz. Gezinme ve yapıcı teknik olarak bölmeyi öneriyoruz (buna mühendislik diyelim). Birincisi, kişinin kişisel hatalarına, ikincisi - geminin güvenilirliği, mükemmelliği ve hayatta kalmasına, sistemlerine bağlıdır. Tabii ki, böyle bir bölünme çok şartlı. Yine de, yüzme deneyimi, kazaların ve felaketlerin analizi, böyle bir varsayımda bulunma hakkını verir. Buna, navigasyon kazalarını önlemek için öncelikle her birinin navigasyon yetenekleri ve iyi eğitimli gemi komutanlarının yüksek navigasyon becerisine sahip olması gerektiği eklenmesi gerekir. Mühendislik kazalarını ve felaketleri dışlamak için, yapıcı mükemmellik ve yüksek kalitede gemi inşaatı gereklidir.
Elbette, mürettebatın mesleki becerisi, mühendislik kazalarının önlenmesinde göz ardı edilemez, ancak mühendislik kazalarının önlenmesinde ana, her şeyden önce en önemli unsur, geminin güvenilir tasarımıdır. Bir kaza meydana gelirse, acil durumları önlemek için insanların çabaları ile bu gereklidir. Elbette, acil bir durumda, mürettebata, geminin hayatta kalma mücadelesi için hazırlık seviyesine çok fazla bağlı. Ama bu ikinci defa. Ve dahası. Her ne kadar hayatta kalma mücadelesi için eylemler temelde ve hareket halindeyken işlense de, hayatta kalma için savaşmanın fiili yeteneği her zaman belirli bir geminin tehlike altındaki belirli bir acil durumun fiili koşullarında gösterilmiştir.
Kendi tecrübelerimizden biliyoruz: kritik durumlarda yeni gemilerde, yalnızca bir kişinin psikolojik olarak kullanılamaması ve yetersiz pratik becerileri nedeniyle değil, aynı zamanda modern bir gemi olan en karmaşık cihazın teknik özellikleri nedeniyle aşılmaz hale gelen zorluklar da ortaya çıktı. Ek olarak, deniz elementi her zaman olmuştur ve insanlar için artan bir tehlike faktörüdür.
Bununla birlikte, savaş sonrası dönemde, özellikle nükleer olmak üzere, denizaltıların hızlı bir şekilde gelişmesi başladığında, modern bir geminin olağanüstü güvenilirlik, hayatta kalma ve navigasyonun doğruluğunu ve güvenliğini sağlama yolunda gelişmiş araçlara sahip olduğunu varsaymak olağandı. Bu elbette öyle. Bununla birlikte, modern bir geminin büyük ölçekli endüstrinin gelişiminin en karmaşık ürünü olduğunu ve denizin bu kadar ağır bir yapı için son derece tehlikeli bir ortam olduğunu ve hatta yanıcı bileşenlerle aşırı doygunlaştığını ve buna hizmet eden robotları değil, yanıltıcı insanları da unutmamalıyız.
Yukarıdaki akıl yürütme, askeri meselelerdeki bilimsel ve teknik başarıların artmasıyla (sadece içinde değil) kaza oranının düşmediğini, ancak aslında arttığını bir dereceye kadar açıklayabilir. Öykü filo gelişimi bu modeli doğrulamaktadır. Sovyet Donanması'ndaki ilk savaş sonrası on yılın sonu büyük bir yüzey gemisinin trajedisi ile işaretlenmişse - nispeten eski bir teknolojiyi temsil eden savaş gemisi Novorossiysk savaşının ölümü, ikinci on yılda en yeni denizaltılarda bir dizi kaza ve hatta felaket yaşandı. Böylece, 1956'te, 615 projesi M-256 (komutan, 3 rütbesi Yu. Vavakin kaptanı) bir dizi teknenin ikincisi Tallinn bölgesinde öldü. 22 Ağustos 1957, bu projenin Karadeniz'deki (Balaclava çıkışında) başka bir denizaltısı tarafından batırıldı. Yükseltmeyi başardı, personel arasında zayiat yoktu.
Ocak 27'taki SF 1961'te, 644 C-80 roket botu (3 rütbesi A. Sitarchik'in komutanı ve kaptanı) tüm ekiple birlikte denizde öldü. 4 Temmuz Kuzeydeki 1961 başka bir trajedi - ilk Sovyet nükleer enerjili füze projesi olan 658 K-19'teki kaza (komutan kaptanı 2 rütbe N. Zateev). Sovyet denizaltısının, insanların radyasyona maruz kalmasından ölmeleriyle ilk kazası oldu. 11 Ocak 1962, Federasyon Konseyi'nde çıkan yangın, ardından dizel bir denizaltı B-37'in (komutanı, 2 rütbe A. Begeb) kapısında askeri bir torpido patlamasıyla iskelede durdu. Yangın ve ardından torpido patlaması B-37 ekibinin bir kısmının ölümüne neden oldu. B-37 ile yan yana olan diğer tekne ciddi şekilde hasar gördü. Sonuçta, bu trajedi 122'i denizaltıların hem denizaltılardan hem de iskelede ve kıyıdan yakınlardaki insanların hayatlarına götürdü.
Listelenen denizaltı felaketlerine yol açan koşullar farklı bir şekilde gelişti. Tüm kazalardan felaketlere dönüşürlerse, bize göre nükleer denizaltıların ölümü en acı verici oldu. Halk buna çok sert tepki gösterdi, ancak denizciler bu trajedileri çok acı çektiler.
Dünyadaki ilk nükleer denizaltı felaketi ABD Donanması'nda meydana geldi. 10 Nisan 1963, Atlantik Okyanusu'ndaki 22 millerinin en büyük sanayi merkezinden ve ABD limanından belli bir mesafedeki Boston, "en iyi denizaltı karşıtı grev" Submarine'i batırdı. "En derin!", "En sessiz!", "En hızlı!" - bu denizaltı Amerikan basınında ilan verdi.
11 Nisan 1963.Tüm dünyanın telgraf ajansları, denizaltı filosunun tarihinde emsali görülmemiş bir felaket haberini iletti. Tarihte denizaltının ilk yıkımıydı. Gemide denizaltı, tamirden sonra geminin testini yapan 129 görevlileri, denizciler ve sivil uzmanlardı. Hepsi öldü.
Thresher, 30 düğümlerine kadar yüksek denizaltı hızlarına ve 30 metrelere kadar dalış derinliğine sahip atomik anti-denizaltı denizaltıları inşa etme planına göre bir dizi 360 ünitesinde lider gemidir. Thressers yapımı üç yıl ve iki ay sürdü. Gemi Amerikan vergi mükellefine 60 milyon dolara mal oldu. 3 Agustos 1961 Tahrik "Trecher" Donanma'ya devredildi. Bu günden itibaren bir yıl için hesaplanan garanti süresi çalışmaya başladı.
1962 yazında, garanti süresi sona erdi ve kusurları gidermek için Threscher tersaneye teslim edildi. Sadece bir yıllık bir işletmede, 875 emri, mürettebatın yaşamını ve kullanım kolaylığını ilgilendiren çeşitli kusurları ortaya çıkardı, ancak 130, yapısal değişikliklere ihtiyaç duyuyordu ve 5, geminin güvenliği için potansiyel bir tehdit oluşturuyordu.
"Tracher" ile olan trajedinin ertesi günü, geminin ölümünün nedenlerini netleştirmek için bir araştırma komisyonu kuruldu. Sebepler, olduğu gibi, ve çoğu durumda, hiçbir ülkede denizaltıların ölümü ile belirlenememiştir. Komisyonun malzemelerinde, sadece bir buçuk yıl sonra yayınlanan, "Tracher" ın ölümünden sorumlu olan ABD askeri liderlerinin üstlerine kondu.
Bir dizi felaket
1968'teki ABD Donanması bir başka denizaltını kaybetti - Akrep ve o zamandan bugüne kadar, neredeyse kırk yıldır ABD'de böyle bir acil durum yaşanmadı. ABD Donanması'ndaki felaketlerin sona ermesinin, operasyonel örgütsel ve teknik önlemlerin alındığına dayanan açık bilgilerin mevcudiyeti tarafından büyük ölçüde belirlendiği varsayılabilir.
İlk aşamada Sovyet Donanması'nda işler daha iyi görünüyordu. SSCB'de ABD nükleer denizaltılarının iki felaketiyle, böyle bir durum yoktu. Fakat bariz bir refahtı.
8 Eylül 1967, Lenin Komsomol K-3 denizaltı, ülke genelinde 1962 kampanyasında Haziran ayında Kuzey Kutbu'na bilinen ilk Sovyet nükleer denizaltı, bir yangın meydana geldi. 39 insanlar öldü - neredeyse iki burun bölmesinde bulunan personelin neredeyse tamamı. Gemi kurtarılmayı başardı, kendi gücüyle üsse döndü.
Üç yıl sonra, Nisan 1970'ta Atlantik'te bir torpido denizaltı K-8 ile acil bir durum var. Gemide yangının başlamasından birkaç saat sonra battı.
K-8'un ölümü yalnızca Sovyet nükleer alt erimesinin ilk felaketi değil, aynı zamanda denizaltının kesin olarak belirlenmiş bir nedenden dolayı ilk kaybıdır - tahtadaki bir yangın nedeniyle. Asker için, sonuçlara varıldı, ancak teknik olarak: K-8'un ölümünden yıllar sonra, yeni gemilerin olağanüstü güvenilirlik, hayatta kalma ve navigasyon güvenliğini sağlamak için gelişmiş araçlara sahip olduğu fikri ortaya atıldı. Kuşkusuz bu alanlardaki başarılar kuşkusuz, ancak gemilerin tasarımı, silahlanmaları ve teçhizatları gittikçe daha zor hale geldi ve deniz hala herhangi bir gemi için son derece tehlikeli bir ortam olarak kaldı ve hatta yangın için tehlikeli bileşenlerle aşırı doydu.
Her bir kaza veya felaket durumunda, donanmanın baş komutanının emirlerini belirleyen bölümünde, filodaki olağan ifadeler listelenmiştir: "düşük hizmet organizasyonu", "sorumsuzluk", "zayıf bilgi", "zayıf kontrol". Zorunlu bölümde, "güçlendirmek", "arttırmak", "elde etmek", "hariç tutmak" vb. Fakat aslında radikal bir şekilde hiçbir şey arttırmadı ve hiçbir şey elde etmedi. Uygulamada, K-8 ile olan trajedi gelecek için bir ders haline gelmedi, çünkü bundan sonra yangınlar nedeniyle K-219 ve Komsomolets öldürüldü.
Tehlikeli roket
Denizaltıların gelişimi üzerindeki belirleyici etkinin bir silahı olduğunu hatırlayın. Balistik füzelerin gelişimi özellikle yoğundu. 20 yıllarında, çeşitli balistik füze sistemleri oluşturuldu ve denizaltılarla ateş açılma menzilinde, etkinin doğruluğunda ve imha derecesinde tutarlı bir artışla hizmete girdi. Ateşleme doğruluğunu arttırmak için, uzun menzilli füzeler, otonom sistemler ve astrocorrection cihazları ile donatıldı.
Tüm stratejik füze denizaltıları (SSBN) aynı tasarım bürosunda Baş Tasarımcısı S.N. Kovalev. MS uzun zamandır Donanma'dan ana gözlemci oldu. Fadeev ve sonra - S.A. Novoselov ve Y.F. Pilyugin.
667-A projesinin ilk SSBN'sinin oluşturulması, 16 balistik füzeleri (D-4 füze sistemi) ile donanmış önemli bir adımdı ve aslında Sovyet füzesi denizaltı filosunun geliştirilmesinde yeni bir aşamaydı.
Denizaltıdaki füzelerin yerleşimindeki bu kompleks, fırlatıcının tasarımı, madendeki füzelerin değersizleştirilmesi, fırlatma öncesi hazırlık sistemlerinin otomasyonu ve günlük bakım çalışmaları, daha sonraki deniz balistik füze komplekslerinin tüm değişikliklerini ateşleyen uzun menzilli sıvı füzelerin geliştirilmesinin temelini oluşturdu.
Füze rampaları, dik denizaltı gövdesinde sağlam denizaltı gövdesine eşit güçte bulunuyordu. Madenler, dördüncü ve beşinci roket bölmelerinde sekiz sıradaki iki sıradaki çap düzlemi ile simetrik olarak yerleştirildi. Tekneye kurulan muharebe bilgi sistemi, füze ve torpido silahlarının kullanım görevlerini çözen ilk yerli çok amaçlı otomatik gemi sistemi oldu.
Bir önceki neslin teknelerine yerleştirilen yay yatay dümenlerinin aksine yatay yastıklama dümenleri, küçük hızlarda denizaltı derinliğini küçük hızlarda değiştirmeyi mümkün kılmış, roket silahları kullanırken teknenin başlangıç derinliğinde tutulmasını kolaylaştırmıştır. Yatay dümenlerin kabin çiti üzerindeki yeri, aynı bölgedeki nazal yatay dümenlere kıyasla etkinliklerini arttırdı. 667-A projesinin teknesi, aynı zamanda, farklı tipte tüketiciler sunarken, elektrik güç sisteminin güvenilirliğini, onarımsız çalışma süresini ve voltaj dönüşümünü artırma ihtiyacından kaynaklanan alternatif akımla güç kaynağına geçen ilk Sovyet nükleer denizaltı.
İkinci nesil balistik füze gemilerinin daha da geliştirilmesi, füze silahlarının iyileştirilmesi yolunda ilerlemiştir. SSBN'lerin müteakip projelerinin her birinin teslim olması silah altındaydı.
Proje 667-B. Bu denizaltıya daha güçlü ve ağır roket silahlarının yerleştirilmesi, roket madenlerinin sayısının 12'e düşmesine, normal 1000 t'nin normal yer değiştirmesinde bir artışa ve 2 düğümünden daha yüksek hızda bir azalmaya yol açmıştır. Önemli bir özellik, füzelerin bütün mühimmatını bir salvoda fırlatma olasılığıydı. Füze kontrol sisteminde özerk bir gemi tabanlı dijital bilgisayar sistemi sağlandı.
Proje 667-DB. Füzelerin sayısı 16'tir (667-B projesine kıyasla dördüncü ve beşinci füze bölmelerindeki 16 sayaçlarındaki sağlam gövdenin uzatılması ve buna bağlı olarak 1500 tondan daha fazla yer değiştirmenin artması nedeniyle).
667-БДР ve 667-БДРМ projeleri. Bu SSBN'lerin temeli yeni füzelere, daha gelişmiş elektronik silahlara ve torpido silahlarına dayanıyordu ve bir dizi yapıcı gürültü azaltma çalışması yapıldı. Özellikle, geliştirilmiş hidroakustik özelliklere sahip düşük gürültülü pervaneler kullanıldı.
667-BDRM de dahil olmak üzere 667 projesinin denizaltı ailesinin balistik füze silahlarının gelişimini özetleyen, tüm balistik füze örneklerinin, sıvı itici bileşenlerin kullanımına dayandığı ve bir başka değiştirilmiş 667-A için katı yakıtlı roket üzerindeki çalışmaların, başka bir modifiye edilmiş XNUMX-A için başlatıldığına dikkat çekilmesi gerektiği not edilmelidir. gemiler birkaç yıl ertelendi. Roket motorunun çalışması sırasında güvenliği sağlamak olan katı yakıt yaratmada bir takım zorlukların üstesinden gelmek gerekiyordu.
SSBN'ler için katı yakıtlı balistik füzeler oluşturma ihtiyacı, yakıt bileşenleri yüksek derecede toksik, ateş ve patlayıcı olan ve çevreye agresif olan sıvı füzelerin önemli dezavantajları tarafından belirlendi. Bu füzelerin yakıt tanklarının sızdırmazlığının ihlali (olasılıkları savaş koşullarında çarpıcı biçimde artmıştır) ve oksitleyicinin yakıtla birleştirilmesi en güçlü yangın veya patlama kaynağıydı. Ek olarak, "ıslak başlangıç" denilen, madenlerin halka şeklindeki boşluğunu deniz suyu ile önceden doldurmak için bir sualtı fırlatma uygulamasında gerekli olan sıvı roketlerin özgüllüğü. Bunun için, geniş bir boru hattı ağı oluşturulmuş ve deniz suyu deposunun hacmi önemli ölçüde arttırılmış, bu da denizaltının yer değiştirmesinde bir artışa yol açmış ve fırlatma öncesi hazırlığı sırasında kurulan yüksek kapasiteli transfer pompaları, füzelerin fırlatma hazırlıklarını maskeleyecek şekilde artan düzeyde bir gürültü yaratmıştır. Katı yakıt motorlu roketler kullanıldığında bu eksiklikler tamamen ortadan kaldırılabilir.
Ayrıca, katı yakıtlı motorlara sahip roketlerin daha az ateş ve patlayıcı olduğunu ve bunun sonucunda yakıt bileşenleri roket milinde patladığında olası kaza riskini azalttığını not ettik. Fakat SSCB'de, 667 ailesinin tüm SSBN'leri sıvı yakıtlı roketlerle donatılmıştı. Toplamda, 1986'in ortasında, aşağıdaki SSBN sayısı Sovyet Donanması'nın bir parçasıydı:
1. Denizaltı projesi 667-A, farklı bir modernizasyon derecesine sahip, 34 üniteleri vardı. Onlardan SF - 24 üzerinde. İlk K-137 botu Kasım 5’te 1967’te görevlendirildi, sonuncusu - Aralık 444’te K-9 - 1972 Aralık 219’e SF-NNUMX’e girdi. 31 Haziran 1971), 2-A projesinin tüm teknelerinin füze bölmelerinin kesilmesiyle Donanma'dan 18'e çekileceği.
2. 667-B projesinin denizaltı 18 ünitelerine sahipti, bu dizinin son denizaltı 1977'te devreye alındı.
3. Federasyon Konseyi ayrıca, 667-4 yıllarında filonun bir parçası olan 1975'da görevlendirilen 14-BD projesinin - 667 ünitelerinin ve 1976-MDD projesinin 1981 CCBN'lerinin daha gelişmiş SSBN'lerine de sahipti. Ayrıca SF - 1986'te, sırada 667-BDRM projesinin en son denizaltılarından ikisi vardı ve beş denizaltı daha yapım aşamasındaydı. Bunu, Rusya Devlet Başkanı V.V'in 2000'te denize açıldığı Karelya tipi SSBN'leri açıklayacağız. Putin. Bu tür kruvazör operasyonda en güvenilir ve güvenli olarak kabul edildi.
667'te B'den BDRM'ye varoluşlarının tarihi boyunca hiçbir ciddi kaza olmamıştır. Bu nedenle, 1986’te, Federasyon Konseyi’nin bileşiminde, onları savaş devriyeleri yürütmek üzere okyanusa göndermek için yeterli sayıda SSBN, füze taşıyıcısında olası bir kaza olasılığı çok azdı.
Karar verdim ve ... unuttum
Gemideki kazayı ve hatta denizaltındaki denizaltısını tamamen ortadan kaldırmak mümkün değildir. Aynı zamanda, savaş sonrası dönem gemilerde çıkan yangınların kazanın ana nedeni ve hatta felaketlerin temelini oluşturduğunu kanıtladı. Bu, 1982’teki Anglo-Arjantin ihtilafı ile teyit edildi, sonuçlarına göre, Donanma Komutanı S.G. Gorshkov 6 Temmuz 1982 özel bir toplantı yaptı. İngilizlerin kabul ettiği eksikliklere, başkomutanımız, gemi kompozisyonunun ağır kayıplarını bağladı. Ve bu, 8'a binlerce mil geçiş sırasında hiçbir muhalefetin olmadığı şartlarda. Ve Arjantin denizdeki en güçlü düşman değil. Aynı zamanda, Birleşik Devletler Kraliyet Donanması'nın gemilerine istihbarat ve maddi kaynaklar sağlayan İngiliz müttefikiydi. Fransa ayrıca Londra'ya vaat edilen seyir füzelerini daha önce yapılan anlaşmalarla Arjantin'e teslim etmekte başarısız oldu.
Toplamda, İngilizler 7 gemilerini kaybetti, 17 hasar gördü. Tüm Arjantinliler uçaklardan ve sadece bir kez seyir füzelerine saldırdılar; bir roketin İngiliz destroyerine çarptığı bir kıyı roketaşı olan 4 roket salvo. Ancak İngiliz gemileri sadece yıkım nedeniyle değil, gemide meydana gelen güçlü yangınlar nedeniyle de battı. Bütün bunlar Donanma komutanı tarafından ifade edildi ve görevi belirledi: acilen gemilerde, eğer mümkünse yanıcı malzemelerden yapılmış ekipmanı yanıcı olmayan malzemelerle değiştirin, yangınla mücadele ve hayatta kalma için mücadele standartlarına dikkat edin.
Analiz S.G. Gorshkov, kişisel sonuçları ve Anglo-Arjantinli çatışmanın deneyimiyle ilgili önerileri meşruiyetleri konusunda şüphe uyandırmadı. Ancak bu talimatların nasıl uygulanacağı belirtilmedi ve açıklanmadı. Bu nedenle, gereksinimlerin birçoğu bildirimsel, duygusaldı. Aslında, gemilerdeki yangınlardan kaynaklanan felaketleri önleyici radikal önlemler alınmadı. Gemideki acil durum K-219 bunun trajik bir onayıdır.
Bildiğiniz gibi, teknedeki yangından önce bir patlama meydana geldi. Bu durumda, bazı askeri komutanlar ateş olmadığını söylediler. Bu sürümler herhangi bir denizci için şüphelidir. Kapalı bir alanda (denizaltı bölmesi anlamına gelir) sayısız elektrikli cihaz, elektrik sistemi vardır, bunların hepsi gerilim altındadır. Bölmenin taşması durumunda, tüm bunların enerjisi kesilmeden önce büyük olasılıkla kısa devre olacaktır. Ve, doğal olarak, bu sayede, ateşe dönüşen (boya ve diğer yanıcı maddelerin çevresinde) bir ateşleme merkezi gelişir.
Politik alev
Kök sebebi olarak veya denizaltındaki bir patlamanın sonucu olarak ateş, gemi yaşamı için mücadele için son derece zor koşullar yaratır. Ve bir atomik geminin korunması, çevrenin radyoaktif kirlenmesini önlemek için mürettebatın özel bir endişesidir. K-219 durumunda, özel bir yaklaşım gerektiren başka bir taraf daha vardı. Bu zamanda, MS toplantısının acilen hazırlandığı görüldü. Gorbachev, R. Reagan ile birlikte (Ekim 11-12'te gerçekleşti). Görüşmelerinin başlığının, SALT-1, SALT-2 anlaşmalarında olduğu gibi “nükleer silahları sınırlandırmamak”, ancak “nispeten kısa bir süre içinde onları ortadan kaldırmak üzerine net düşünceler” öngördüğünü hatırlayın (bkz. Gorbachev MS, Perestroika ve New Düşünme, M: Politizdat, 1987, s.251).
Ve bu durumda, nükleer enerjiyle çalışan 667-A projesi hizmetle mücadele etmek için ABD kıyılarına gönderilir. Neden? Ne var ki, böyle bir zamanda, SSBN'leri gönderdi ve sonuçta ortaya çıktığı gibi, kazasız yelken için hazırlıksız (örneğin, 667-B projesinin füze taşıyıcıları, ICBM'lerinin artan bir menzili bulunduğundan ve kıyılarındaki savaş devriyelerini kıyılarından getirdiler) "Devletleri). Aynı zamanda K-219 için son yolculuktu ve planlara göre geminin Donanmanın savaş gücünden çekilmesini izledi.
Ama önce acil durum hakkında, bunu sunduğumuz gibi. Yazarlardan biri (IG Kostev. - Ed.) K-219 felaketi sırasında, denizdeydi, 671-RTM projesinin bir denizaltına komuta etti ve K-219 roketinde bir patlama ve ateşin radyografisini aldı. mayın. Başka bir yazar (GG Kostev. - Ed.) SSBN'de meydana gelen kazayla ilgili bir radyogram oraya ulaştığında, Kuzey Filo merkezinin operasyonel kontrolü altındaydı. İşte bu olayın bazı detayları. Ekim ayının erken saatlerinde, 3, bir santralin bir tarafından hareket eden bir teknede bir devriye alanındayken, dördüncü bölümün XXUMX numaralı roket milinde bir patlama meydana geldi. Şok dalgası, şaftın kapağını yırttı ve bölmeyle ilgili iletişimini bozdu. İtici bileşenler bölmeye akmaya başladı, bir yangın çıktı. K-6 yüzeye çıkmıştır. Dördüncü bölümdeki personelin bir kısmı zehirli dumanlar ve yanma ürünleri ile zehirlendi.
Merkez ofis emriyle insanlar dördüncü bölmeyi terk etti. Komutan CU-2 ve iki denizci bilinçsiz bir durumda ellerinde taşıdı. Yakında vefat etti. Dördüncü bölme kapalı. Santralın ikinci tarafı devreye alındı. Dördüncü bölmedeki yangın yoğunlaştı, deniz suyu bölmeye akmaya devam etti. Elektrik sisteminde kısa bir devreden sonra sancak reaktörünün acil koruması çalıştı. Nükleer santralin sol tarafı düzgün çalışmaya devam etti. Katı mahfazanın içine su girerken, K-219 sedimenti yavaşça arttı. Tekne bile bir omurgada kaldı. Komutan mürettebatı, kurtarma gemilerini kullanarak yaklaşılan Sovyet gemilerine boşaltmaya karar verdi. Beklendiği gibi, aynısı, 10 ekibi üyeleriyle birlikte kesim çitinde kaldı. Ve sadece su ayağa yaklaşmaya başladığında, herkese SSBN'den ayrılmalarını emrederek batan gemiyi kalanın üst güvertesinde kalanını bıraktı. Deniz sakindi. Kısa bir süre sonra tekne yüzdürme kabiliyetini, boyuna dengeyi kaybetti ve burun kısmındaki trim ile vidaları açığa çıkardı, su altına girdi.
SSBN'nin içinde denizci S.A. sonsuza dek reaktör bölmesinde kaldı. Preminin. İnsanların üst kattan çekilmesine kadar, reaktör bölmesiyle merkezi direkten sürekli ve kesintisiz bir iletişim sağlandı. Reaktörleri kapattıktan sonra Preminin emicileri alt limit anahtarlarına manuel olarak indirdi, ancak bölmeden çıkamadı - ortaya çıkan basınç farkı bölme kapısını sökmesine izin vermedi ve bitişik bölmeden ona yardım etme girişimleri başarısız oldu.
Ekim ayında 6 Bermuda'dan 1986 milindeki 11.03 nükleer motorlu gemide 500, reaktör bölmesinde denizci Sergei Preminin ve nükleer savaş başlıklarına sahip 5000 balistik füzeleri ile denizin derinliklerine 16 metreden daha fazla bir derinliğe gitti. Böylece K-219 sonsuza dek bir denizaltı oldu. 11 yıllarından sonra, 1997'te Preminin, başarılarından dolayı Rusya Kahramanı ünvanını aldı.
Bütün bunlar Gorbaçov perestroyka döneminde oldu. Genel Sekreterimiz, silahlı kuvvetlerini ve özellikle de üst düzey liderliklerini “yeni düşünceyi” anlamadaki anlamsız sürecine, Batı'da aynı zamanda aktif bir şekilde gelişme göstermelerine rağmen, “yeni düşünce” tartışma sürecine dahil ettiği zamandı. Gorbaçev, hiç kuşkusuz, şöyle dedi: "Yeni siyasi düşünce: Askeri doktrinlerin karakterini kategorik olarak dikte ediyor. Kesinlikle savunmalı olmalılar." SSCB'de, cezaevi ve marşalların hem devlet için hem de silahlı kuvvetlerin türüne yönelik saldırgan ve savunma eylemlerinin oranına ilişkin kanıtları icat etmeye zorlandığı zaman, sonuçsuz tartışmaların zamanı gelmişti: Kara Kuvvetleri, Hava Kuvvetleri, Donanma Stratejik Füze Kuvvetleri. Bütün bunlar askeri sanat pratiğinden ve teorisinden uzaktı. Savaş ve askeri bilim hakkında hiçbir fikri olmayan Gorbaçov'un kendisi şöyle açıkladı: "Formül -: savaş siyasetin devamıdır, ancak başka yollarla - umutsuzca eskidir. Kütüphanedeki yeri". Ordu ve donanmayı kurma ve eğitme sistemi hızla çökmeye başladı.
1986'in olaylarına dönersek, Genel Sekreter Batı ile dostluğunu göstermeye başladığında, bize göre, aşağıdakilere dikkat etmeliyiz. Gorbaçov’un ifadelerinin ve davranışlarının Donanma da dahil olmak üzere Silahlı Kuvvetlerin liderliğini uyarması gerektiği anlaşılıyor. Yani, Batı'nın yeni Sovyet liderinin davranışına gerçek tepkisini belirlemek için beklemek bile olsa dikkatli olmak gerekiyordu. O zaman SSBN'lerimizi okyanusun uzak bölgelerine yönlendirmenin ve onları Amerika Birleşik Devletleri'ne hedeflemenin zor olduğu tavsiye edilir. Hele Yüksek Komutan, savaşın artık politikanın bir devamı olmadığı tezini açıklarsa! Ve şahsen Silahlı Kuvvetlere açık bir kayıtsızlık gösterdi. Devlet başkanının böyle bir konumu, orduda ve deniz kuvvetlerinde, özellikle birimlerin ve deniz kuvvetlerinde - gemilerin savaş yeteneğindeki düşüşün olumsuz süreçlerine yol açamadı. Bu nedenle eğitim ekibindeki düşüş. Doğal olarak, özellikle uzun yürüyüşlerde kaza riski artmıştır.
Evet, bu en "yeni düşünce" ve SSCB Silahlı Kuvvetleri'nin mücadele kapasitesini düşürmenin ilk nedenlerinden biriydi. Ve en önemlisi, askerlik hizmetinin prestijinin kaybı başladı. Yıldan yıla, askeri kolektifin savaşmaya hazır olma ve uyuşma konusundaki sorumluluk kaybı yukarıdan aşağıya doğru artmıştır. Bu yüzden K-219'in trajedisi aynı zamanda Donanmanın düşmesinin ilk bağlantısının bir göstergesi.
Gerçek açıklanmadı
Ne yazık ki, K-219 felaketini göz önünde bulunduran çalışmalarda, bu kitaplar ve makaleler Sovyet sonrası Rusya'da zaten yayınlanmış olmasına rağmen, pek çok ayrıntı açıklanmadı. İşte Ekim 1986'te gerçekleşen trajediyi anlatan en önemlilerinden oluşan bir liste.
- 1997 Filo Amiral V.N. Tchernavin. Nükleer denizaltı filosu. M.: "St. Andrew bayrağı", s. 354-357;
- 1999, Arka Amiral N.G. Mormul. Su altında felaket. Murmansk, s.147-164;
- 2000, filonun amiri I.M. Kapitanets. Okyanus filosunun hizmetinde. M.: "St. Andrew bayrağı", s. 587-589;
- 2002, Yardımcı Amiral E.D. Chernov. Sualtı felaketlerinin sırları. S.-Pb, Yayınevi "Neva". M.: "Olma-Press", s.39-62;
- 2005 V.I. Larin. Rus atom köpekbalıkları. M: KMK, p.158-159.
Bu çalışmalarda K-219 felaketinin tarifinde pratik olarak hiçbir temel fark yoktur. Ancak trajedinin sebebine yaklaşımlarda farklılıklar var. Bu bakımdan, E.D. Chernoff. Bu yüzden, teknede yangın çıkmadığına inanıyor. Kendisini felaketten ve K-219'in kaptanı 2'in I. Komutanı'ndan suçlu bulmayacağını belirtti. Britanova.
Bu bağlamda, geçmişte denizaltı komutanları olarak ve denizaltı gemilerindeki üst düzey gemiler tarafından bir kereden fazla yelken açılmış olarak görüşümüzü açıklayacağız:
1. Suyun teknenin bölmelerine girmesiyle elektrik sistemlerini, kısa devreye neden olan cihazları ve bununla birlikte bir yangını, yani bir yangını sular.
2. Görüşümüze göre, geminin iskeleden ayrılmasıyla birlikte, geminin komutanı (mürettebatının hazırlığı, geminin hazırlığı, kazanın önlenmesi, navigasyonun güvenliği vb. İçin) tüm sorumluluğunu üstlenir. Yolculuğun başarılı sonucu hakkında herhangi bir kişisel şüphe olması durumunda, gemi komutanı her zaman komuta bildirmek zorundadır, denize gitme isteksizliği ile ilgili yazılı bir rapora kadar.
K-219 felaketini betimleyen diğer çalışmalar üzerinde durmadan, bunlarda temel bir fark olmadığı için, okuyucularımıza 1985 ve 1986'ta dile getirilen Donanma komutanlarının fikirlerini iletmek bizim için önemli görünüyor. Belki de o zaman okuyucu Britanova teknesinin trajedisinin koşulları ve nedenleri daha net olacaktır.
1985, Sovyet Donanması S.G.'nin liderliğinin son yılıydı. Gorshkov. Görev süresinin son ayında baş komutan olarak verdiği tahminlere bakalım. Sonuncusu, 1984-1985 yıllarında Sovyet Donanması'nın tüm sorunlarına pratik olarak filo liderlerinin önünde yaşlı komutanın iki saatten fazla konuşmasıydı. Kasım 2'teki 1985 performansı, 15 saat 15 dakikadan 17 saat 50 dakikaya aralıksız gerçekleşti. Bunlar, tüm filoların iki yıllık faaliyetinin sonucunun yanı sıra, önümüzdeki iki yıl boyunca SSCB Savunma Bakanı'nın talimatlarının açıklanmasıydı - 1986 ve 1987. Temel fikir, mücadele edebilmek için hangi önlemlerin alınması gerektiği ve ne yapılması gerektiğidir.
Bunu SG konuşmasında söylemeliyim Gorshkov, gemilerde, formasyonlarda ve bir bütün olarak Donanmada işlerin neredeyse yalnızca olumsuz örnekleriyle egemen oldu. Küresel olumludan, yalnızca genel bir formülasyon, filoların gemi ve birimlerinin görevlerini başarıyla çözdüğünü ve belirli gerçekleri, yalnızca 1984-1985'teki filoların yenilenmesini sağladığını duydu. üçüncü neslin nükleer denizaltıları.
Ayrı olarak, savaş hizmetinin sorunu da vurgulandı. 1985 için, 494, tekneler ve yüzey gemileriydi! Ancak, ayrılmadan önce mürettebatın kompozisyonunu değiştirmek. Böylece, çıkmadan önceki 15 gün boyunca denizaltılardan birinde, personelin% 20'ini ve hatta: komutanı (!) Değiştirdiler. Ve böyle bir kompozisyonda tekne Hint Okyanusu'ndaki Pasifik Filosu üssünü terk etti. Sonuç: 2 kişi öldü, denizaltı hazırlıksız olarak üsse geri götürülmek zorunda kaldı.
Konuşmada, yüksek kaza yüzdesi, personelin hayatta kalma mücadelesinde pratik hazırlık seviyesinin düşük olduğu kaydedildi: bir denizaltıda IPS'nin (izolasyon gaz maskeleri) nasıl kullanılacağını bile bilmiyorlar, NBJ, vb. Düşük disiplin Sonuç olarak, komutanın 2 Kasım 1985 (bir yıldan az bir süre için) öncesi 306 insanları ölmeden önce, 1325 denizcileri suçlu bulunduğunu söyledi. Ayrıca, geçen bir buçuk yıl boyunca, 500 subaylarının ve 1000 subaylarının sarhoşluk nedeniyle Donanma'dan kovulduğunu söyledi.
Tüm bu gerçekleri, yalnızca filoların durumunu gösteren bir resim sunmak için gösterdik. 2 Kasım 1985 Bay Sergey Georgievich, şunları söyledi: denizdeki filolar (yani SF, PF, BF, BSF) savaşmaya hazır değil. Sonuç, istemsiz zor bir değerlendirme yapıldı. Tabii ki, donanma şefi komutanı esas olarak filolardaki liderlerin aklındaydı. Ancak yine de nesnel olarak, kendisini bu süreçten dışlayamadı. Ve haftanın 4'i ile veda konuşmasında, yumuşak olmasına rağmen, ancak yukarıdaki üzücü tabloya dahil olması, Donanma S.G. Gorshkov şunları doğruladı: "Her şey bizimle sorunsuz değildi, ciddi olaylar vardı."
Bu, filonun yeni başkomutan - filo amiral V.N. Chernavin. Gorshkov filosunun geçtiği, Chernavin filosunun kabul edildiği söylenebilir. Yeni donanma komutanının ilk ciddi raporu tam olarak Gorshkov'un final performansından bir yıl sonra gerçekleşti (Kasım 23 1986 - Chernavin, Gorshkov - Kasım 2 1985). K-219 felaketinin şefinde yeni komutanın konuşmasından sadece bir tez sunuyoruz. Amiral, bu SSBN'nin bölgeye büyük ihlallerle birlikte gönderildiğini belirtti. 45 günlerinde, 3 kıdemli asistanlar yürüyüşün öncesinde değiştirildi: 25 bir gündü, ikincisi 5 gündü ve üçüncüsü (askerlik hizmetine giren kişi) denize girmeden önceki 15 sonrası günlerinde kaldı.
K-219'in Başkomutanı V. N. Chernavina'ya göre, Amiral P.N. Medvedev. Konuşmasında, SF, SF filosunun 3 (ve NPS'in 19 bölümü) tarafından, komutasındaki X-2 bölümünün (XMUMX) bölümünün serbest bırakılmasından önce, subayların% 50 ve% 60 görevlisinin yerine geçmesiyle, ağır ihlaller yaptı. Ve ekledi: "Resmi olarak belgelerin hazır olup olmadığını kontrol ettik." Yukarıdakilerin ışığında, soruyu tekrarlayacağız: bu SSBN'yi ABD'ye yönelik füzelerle Amerika'ya göndermek gerekli miydi? Ne de olsa, Gorbaçov’un konumu ABD’ye karşı kesin bir adım atmamak. Durum, saçmalığın eşiğinde. Gorby'nin SSCB'nin çıkarlarını ihmal ettiği açıktır. Ama nihayet, bir süre sonra kendi ülkesiyle “satıldı”. Zaten "hükümdarlık" perdesi altında, dünyanın en büyük Silahlı Kuvvetleri alt yönetimine sahip olan Gorbachev, Sovyet konvansiyonel silahlarının% 1990'inden fazlasını gönüllü olarak imha etti. Aynı zamanda, genel olarak, ABD'de olduğundan çok daha fazla füze ve rampaları imha edildi.
Sorun belirtisi
Genel Sekreter’in istihbaratının nasıl çalıştığını söylemek zor, ancak ABD Dışişleri Bakanı Schultz’in Reykjavik’in 1986’ta söylediği söyleniyor: “Hediyeleri ayağımıza koydular… Onlar (Ruslar) en iyi tavizleri verdiler.” Brzezinski bile itiraf etti: "Rusların önce piyangoyla sonra da parayla alınabileceğini anlayamadık." Acı oku! Özellikle aynı Brzezinski, alaycı bir biçimde "Amerika politikasını kendi çıkarlarına dayandırmalı, diğer insanların çıkarlarına saygı göstererek taklit etmeli" olduğuna inanıyor.
Tabii ki, o zamanlar genel sekreterimizin gerçek niyetini öngörmek imkansızdır. Ve yine de, özellikle K-219 için, denizaltı için yeterince güvenli, daha uygun bir seçenek olduğuna inanıyoruz. Gorbaçov'un altta yatan fikirlerini anlamadan bile (o zaman askeri-politik durumun SSBN'leri ABD kıyılarına yakın bir yere koyma gereğini belirlediğine inansa bile) dikkatli olmak ve kısıtlamak gerekiyordu. Neden mevcut şartlar altında, 667-A projesinin denizaltı kruvazörü savaş hizmetine gönderilmeli ve aslında onu taşımaya hazır olmamalıdır. Bu denizaltılar, 1986'teki denizaltılardan, OSV-50’e göre, onları çamurda bırakarak, deniz kuvvetlerinden alınan toplam sayının% 2’inde. Daha önce de belirttiğimiz gibi, 667-B projesinden ve sonraki 667 çeşitlerinden daha gelişmiş ve daha yeni SSBN'ler vardı. Belki de bu kampanyadan sonra filonun savaş operasyonlarından çekilmesi planlanan K-219 değil kullanılmış olmalıydı. Bu trajedi, ülkenin mahvolmaya başladığının bir işareti.
Şimdi, yirmi birinci yüzyılın başlarında, savaş sonrası tüm zaman zarfında hiç olmadığı kadar, donanmanın durumu son derece acımasız. SSCB'nin çöküşünden sonra filoların savaş yetenekleri, 2,5-5 süreleri ile azaldı (bakınız parlak bir geleceğe giden yolda Volkov L.I., Rusya. M.: SIP RIA Yayınevi, 2006, s.75). Bu bakımdan, geçmiş hataların gelecek için bir ders olacağının çok önemli olduğunu düşünüyoruz. Ülkenin kalkınmasında 15 yılı başarısızlığından sonra filomuzun canlanacağını umuyoruz.