Sağlık Bakanlığı’nın yayınladığı son rapora göre Türkiye’de her yıl yaklaşık 97.000 erkek, 62.000 kadın veya toplam 159.000 kişi kansere yakalanmaktadır. Küresel olarak kanser teşhisi konan hasta sayısı yılda 12,7 milyona ulaşıyor ve 7,6 milyon insan kanserden hayatını kaybediyor. Kanser tedavilerinin araştırılması ve geliştirilmesi devam ederken, tedavide birçok önemli ilerleme var.
“Ölümsüz” kanser hücrelerini keşfetmenin sırrı
Kanserin ilk tanımı MÖ 1700’lere dayanmaktadır. Yüzyılın kanserle mücadelede en büyük atılımı son 20 yılda gerçekleşti. Kanser hücresinin sırları gün geçtikçe çözülüyor. Günümüzde genetik kodun neden ve nasıl ihlal edildiği, bir kanser hücresinin programlanmış hücre ölümünü nasıl engellediği ve ölümsüzlük kazandığı bilinmektedir. Böylece ölümsüzlüğün sırrı kanserde ortaya çıkıyor.
Bir kanser hücresinin genetik yapısının tedavisi
Kromozomların uçlarındaki telomerler, her bölünmede küçülür ve yaşam sona erdiğinde varolmaz. Öte yandan kanser hücreleri, telomeraz enzimi ile telomerin kısalmasını engeller. Bu kanser hücrelerini ölümsüz kılar. Bu enzim için yeni tedavi yaklaşımları da geliştirilmiştir. Kanser hücrelerinin vücudun savunma hücrelerinden nasıl çıktığını bilerek, yeni aşılama stratejileri geliştirilmektedir. Kanser hücresi genetiğine organ odaklı yaklaşımlardan daha kişiselleştirilmiş hedefe yönelik tedavilerin gelecekteki kanser tedavi stratejilerini şekillendirmesi beklenmektedir.
Bir tedavinin başarısı, kanser hastasının DNA’sına bakılarak belirlenebilir.
Kemoterapi ve radyasyon tedavisinin aksine hedefe yönelik tedavi, hastayı yormayan veya kanserli olmayan dokuya ciddi zarar vermeyen bir yöntemdir. Gelişen teknoloji ile kanser hücrelerinin çoğalmasına daha yakından bakmak mümkün hale geldi. Bu titiz çalışmalar bize her hastada hangi yolların yaygın olduğunu gösteriyor. Hedefe yönelik tedavi, bu yollardan bazılarını bloke eden ilaçların keşfedilmesiyle başladı.
Tümör genetiği için özel tedavi
Şimdiye kadar bir hastadan bir parça alıp teste göre tedaviyi uyguladılar. Ancak bu tedavi bazı hastalar için işe yararken, diğerleri için işe yaramadı. Bu aşamada, her hasta için tümörlerin farklı genetiğini incelemenin önemini gösterdi. Kanser hücrelerinde 1.5 milyon mutasyon olmasına rağmen, bu mutasyonlardan sadece birkaç yüz tanesi kanser oluşumu ile ilişkilendirilebilir. Son zamanlarda genetik değişikliklere yönelik tedaviler keşfedilmiş ve genetik hastalığın özelliklerine göre ilaçlar keşfedilmeye başlanmıştır. Hastayı büyütmek için hangi tümörün kullanılacağını bilmek burada önemlidir, ancak bu henüz tam olarak tahmin edilmemiştir. Şu anda, kanser hücrelerinin çoğalması için yöntemlerin incelenmesi olarak, bu gen için hazırlıklar geliştirilmektedir. Şu anda, bu tür yaklaşık 400 ilaç var.
Amaç, kanser hücrelerinin çoğalmasını önlemektir.
Kanser hücrelerinin çoğalabileceği ve bu yolları bloke edebileceği yolları keşfetmek için araştırmalar devam ediyor. Odak noktası, tümörler için ana yolları şekillendiren sürücü genler adı verilen genler üzerinedir ve sistem bu ana geni engelleyen bir sistem bulmaya çalışır. Her hasta için tümör büyüme geni bulunur ve durdurulursa başarının mümkün olduğuna inanılmaktadır. Yeni teknolojilerin yardımıyla her hastada tümörün çok yakın ilerlemesini sağlayan altta yatan hastalığı bulmak mümkün. Bu teknoloji şu anda tüm hastalar için standart olarak kullanılmasa da yakın gelecekte hastaların tümörlerini tek tek analiz edip tedavi edebilecekleri söyleniyor.