

|SÜT SIĞIRLARINDA MASTİTİS|
|Josef Aktaş|


Mastitis, hayvan sahiplerinin çok sık karşılaştığı, ekonomik açıdan büyük maddi kayıplara neden olan, dünyanın her yerinde görülebilen bir hastalıktır. Çok miktarda süt kaybına neden olduğundan, süt hayvancılığının en büyük problemlerinden biridir ve ülke ekonomisine büyük kayıplara neden olur. Sağlığa zararlıdır, insan ve hayvanlar mastitisli süt tüketmemelidirler.
Mastitis, meme iltihabıdır, klinik ve subklinik olarak iki şekilde karşımıza çıkar. Klinik mastitis durumunda, dıştan bakıldığında meme ödemli, kızarmış, morarmış, ağrılı ve sıcaktır. Bu memenin sütü bozuktur, kanlı, irinli, pıhtılı ve sarımsı renkte olabilir. Memede gözle görülür değişiklikler olduğundan klinik mastitisin teşhisi kolaydır. Bu durumun aksine subklinik mastitis yani gizli mastitiste, gözle görünür hiçbir değişiklik yok. Memede ödem, kızarıklık, morarma görünmez. Süt içilebilir süt görünümünde, tadı normal süt tadındadır. Ancak süt miktarında azalma görülür. Gizli mastitisin teşhisi California mastitis testi ile anlaşılabilir. Hasta hayvanın bulunduğu yerde, kolaylıkla uygulanan, hemen sonuç alınabilen, kullanışlı bir yöntemdir. Belirli periyotlarla bu test uygulanarak gizli mastitise yakalanan hayvanlar kolaylıkla tespit edilebilir.
Mastitis hastalığına neden olan birçok mikroorganizma izole edilmiştir. Başlıcaları Staphylococcus aureus, Streptecoccus agalactia, Mycoplasma bovis, Escherichia coli, Corynebacterium bovis, Pseudomonoas aeroginosadır. Mastitis, bulaşıcı bir hastalıktır. Sürüde bulunan mastitisli bir hayvan diğerlerine de hastalığı bulaştırabilir. Sağımcının kirli elleri, sağım makinelerinin düzensiz çalışması, meme başı kirliliği, memenin genel bakımının yapılmaması hastalığı tetikleyen faktörlerdir.
Bu hastalıktan korunmanın başlıca yolu, genel hijyen kurallarına uymaktır. Ahır temiz ve hijyenik olmalı, hayvanın yattığı yer kuru ve temiz tutulmalı, dışkı üzerine yatırılmamalı. Hayvanın bulunduğu yerde memeye zarar verebilecek materyaller olmamalıdır. Sağım üniteleri bu hastalık açısından önemlidir. Sağım makineleri temiz tutulmalı, vakumun düzgün olması sağlanmalı, makine başlıkları her sağımdan sonra temizlenmelidir. Sağıma başlamadan önce meme temizlenmeli, sağım bitince de meme başı antiseptik solüsyonla temizlenmelidir. Sağımcıların hijyenik çalışması, tırnaklarının kesilmiş olması ve sabunlu suyla ellerinin yıkanıp, kurutulması önemlidir.
Sağımdan sonra hayvanların meme başları dış etkenlere açık olacağından, bir süre ayakta kalmaları gerekir. Bunu sağlamak için sağımdan sonra yemlenmeleri tavsiye edilir. Kuruya ayrılan hayvanların da meme başlarına mutlaka kuru dönem solüsyonuyla daldırma işlemi yapılmalıdır.
Sığır, koyun, keçi memelerinin iç yapısı birbirinden tamamen ayrılmış bölmelerden oluştuğundan, memenin bir lobu mastitisli, diğer lobları sağlam olabilir. Diğer loblara hastalık bulaşmaması için mutlaka sağaltım yapılmalıdır.
Mastitisli olan hayvan zaman kaybedilmeden veteriner hekime bildirilmelidir. Sağaltımı için kullanılan ilaçlar, veteriner hekim masrafları, hastalıklı meme sütünün kullanılmaması işletmenin ekonomisine zarar verir. İşletme de mastitis oranını minimize etmek daha kârlı olacaktır. Tedavi edilmesine rağmen iyileşme göstermeyen hayvan sürüden çıkarılmalıdır.
Josef AKTAŞ
email@example.com
|Etiketler: SÜT, SIĞIRLARINDA, MASTİTİS,|