Eğer Adana’ya gelmeyi düşünüyor ama sosyal medya ve haber sitelerinde gördüklerinizden dolayı tereddüt ediyorsanız büyük olasılıkla siz de bazı çarpıtmalara maruz kalmışsınız demektir. Bazı maksatlı haberler ve sosyal medya paylaşımları nedeniyle Adana’nın olumsuz bir imajı var. Adana hakkında bilinen ve doğru olduğuna inanılan yanlışları sizin için derledik. Adana Gezi Blog olarak bu derlemeyi sizinle paylaşmaktan gurur duyarız.
Festivaller ve Portakal Çiçeği Karnavalı ile bu olumsuz imaj her ne kadar düzelmiş olsa da hâlâ aksini sananlar olabiliyor. Hatta hayatında Adana’yı hiç görmediği yazdıklarından belli olan insanlar oradan buradan duydukları ile aynı safsataları tekrar dile getirerek kendilerine gelen yanlış bilginin yayılmasına katkıda bulunuyorlar.
Bunun dışında bazı şeylerde ise olumsuz olmasa da yanlış bilinenler de var. Kısacası Adana’ya dair doğru bilinen ama aslı astarı olmayan pek çok şey var. Bu yazıda işin aslını mümkün olduğunca açıklayacağız ve yanlış anlaşılmaların nereden geldiğini bulacağız. Eminim ki bu yazıyı okuduktan sonra Adana’nın İstanbul ya da Ankara’dan kötü bir yer olmadığını göreceksiniz.
Adana Hakkında Bilinen En Meşhur Yanlış: Türkiye’nin En Sıcak Şehridir
Adana’nın ikliminin çok sıcak olduğu doğrudur. Fakat Adana’nın Türkiye’nin en sıcak ili olduğu düşüncesinin bir dayanak noktası yoktur. Benzer şekilde Mersin, Antalya ve Hatay’ın da Türkiye’nin en sıcak ili olduğunu sananlar var. O da doğru değil. Coğrafya derslerinden de bildiğiniz üzere Türkiye’nin en sıcak bölgesi Akdeniz Bölgesi değil, Güneydoğu Anadolu Bölgesidir. Şanlıurfa ise Türkiye’nin en sıcak ili olarak gösterilir.
Peki Adana’nın en sıcak olduğu düşüncesi nereden çıkıyor? Bunun iki nedeni var. Birincisi; Adana, Şanlıurfa’ya kıyasla denize daha yakın. Bu da havasının daha nemli olması demek. Bu yüzden hissedilen sıcaklık daha yüksek. İkincisi; Adana halkı sosyal medyayı daha iyi kullanıyor ve sıcak hava üzerine daha çok espri yapıyor. Bu yüzden Adana Şanlıurfa’dan daha sıcakmış gibi algılanıyor.
Tabii ki bu söylediklerim Adana’nın çok sıcak olduğu gerçeğini değiştirmiyor. Sakın yaz mevsimi gündüz vakitleri dışarıya çıkmayın, ölebilirsiniz.
Yanlış: Adana’da Güneş’e Tabancayla Ateş Ediliyor
Çok sayıda insan, 2015’te Adana’da sıcaktan çıldıran iki kişinin tabancalarını çekip Güneş’e ateş ettiğini ve polis tarafından gözaltına alındığını sanıyor. Sadece başka illerde değil, Adana’da da pek çok kişi bunu gerçek sanıyor.
Aslında böyle bir şey hiç yaşanmadı. Bu haber gerçek değil. Haberin ilk kaynağı Resmi Gaste adlı Zaytung benzeri bir mizah sitesi. İşte haberin linki. Fakat bu haber sosyal medyada ve basında gerçek sanılıp tekrar tekrar yayımlandı. Bildiğiniz üzere gerçek dışı haberlerin gerçek haberlerden daha hızlı yayıldığı bir çağda yaşıyoruz.
Bugün Adana’da herkes bu konu üzerinden şaka yapıyor. Hatta pek çok kişi bu sözde olayın içinde olduğunu söylüyor. Şehirde kime sorsanız benzer cevaplar alırsınız. Kimi “bizim dükkânın önünde oldu” der. Kimi “ateş edenler benim arkadaşlarım” der. Kimi “ateş eden adamlardan biri benim” der. Adanalı bir polise sorarsanız “adamları ben gözaltına aldım” diyebilir.
Hiçbirine inanmayınız. Peki Adana halkı neden bu olayı böyle sahiplendi? Neden herkes gerçekmiş gibi anlatıyor? Ben söyleyeyim, Adana halkı mizahı çok sever. Size şaka yapmak için kendisi de olayın içindeymiş ya da tanığıymış gibi anlatır. Her şehrin de bir şehir efsanesine ihtiyacı var. Bu efsaneler o şehrin kültürüne büyük birer katkıdır. Adana’nın şehir efsanelerinden biri de işte bu olaydır.
Yanlış: Adana Adliyesi, Türkiye’nin En Olaylı Adliyesidir
İşte size mükemmel bir çarpıtılmış haber örneği. Türkiye’deki neredeyse bütün adliyelerde ve neredeyse her gün bir takım olaylar yaşanıyor. Adana Adliyesinde olan olaylar diğerlerinden fazla sayılmaz. Buna rağmen Adana, adliyesi ile meşhur olmuştur.
Bunun nedeni ise 90’lı yıllar ana haber bültenlerinin durumu çarpıtmasıydı. O yıllarda TV kanalları, özellikle de ismini anmak istemediğim bir tanesi neredeyse her gün bir tane Adana Adliyesi haberi yapardı. Bu haberler yüzünden Adana Adliyesi aşırı olaylı bir yerken diğer şehirlerin adliyeleri daha sakin yerler sanılmıştır.
Bunun da bir nedeni var: Türkiye’deki pek çok adliyenin aksine Adana Adliyesi’nde gazeteciler için özel bir oda açılmış, gazetecilerin adliyedeki gelişmeleri takip etmesi sağlanmıştır. Hâl böyle olunca gazeteciler de Adana Adliyesi’ndeki her kavgayı haberleştirmiştir. Diğer illerdeki adliyelerde ise böyle bir uygulamaya gidilmemiş, bu yüzden o adliyelerdeki her kavganın haberi yapılmamıştır. Sonuç olarak Adana Adliyesi Türkiye’nin en ve hatta belki de tek olaylı adliyesi sanılagelmekte.
Bu çarpıtma Adana’nın imajını olumsuz etkilemiştir. Neyse ki bugünlerde TV kanalları bunu pek yapmıyorlar. Artık adliyemizle değil, karnavalımızla medyada görünüyoruz. Yine de imajı düzeltmek zaman alan bir şey.
Kısacası, Adana Adliyesinde sık sık olay çıktığı doğrudur ama diğer adliyelerden farklı bir durum değildir.
Yanlış: Adana Türkiye’nin En Olaylı Şehridir
Adana hakkında ikinci ve üçüncü elden bilgi sahibi olan kişiler bu şehirde GTA oyunlarındaki gibi bir yaşam sürdüğümüzü sanıyorlar. Hayır, her gün elde tabanca koşturmuyoruz, her gün elde döner bıçağıyla kavgaya gitmiyoruz.
Umut Vakfı’nın 2018 Türkiye’nin Şiddet Haritasına bakılırsa Adana; İstanbul, Ankara ve Samsun’un gerisinde diğer büyük şehirlerin az bir farkla önünde. Türkiye’nin bütün büyük şehirlerinde bir toplum huzuru ve şiddet sorunu var. Adana diğerlerinden daha kötü ya da daha iyi durumda değil.
Peki öyleyse bu yanlış anlama nereden geliyor? İki nedeni var. Birincisi; basında yine Adana’daki olaylar daha çok haber oluyor. Zaten Adana Adliyesi haberlerini görmüş olan insanlar da ister istemez algıda seçiciliğe uğruyor. İkinci nedense Sıfır Bir adlı dizi. Bu diziyi izleyip de dizideki her şeyi gerçek sanan ve bana bunun doğru olup olmadığını soranlar da az değil.
Yanlış: Adanalılar Kaba Saba ve Kültürsüz İnsanlardır
Buna ne denir bilmiyorum. Bunu sosyal medyada çok sık görüyorum. Ve gördüklerimin yarısından fazlası da hayatında bir kere bile Adana’ya yolu düşmemiş insanlar. Yukarıda sözünü ettiğim gazete haberlerini ve dizileri gerçek sanan insanlar da onlar.
Türkiye’nin en modern illerini sıralasak Adana 81 ilin içinde ilk 10’a oynar. Gelip görmeniz lazım. Her şehirde modern insan da vardır, orta çağ kafasında yaşayan da vardır. Adana’da da durum böyle.
Türk edebiyatına, sinemasına, müziğine güzel sanatlarına en çok katkı veren illerden birini kültürsüz olarak tanımlamak olsa olsa art niyet göstergesidir.
Yanlış: Adana’daki Fransız İşgali Yedi Yıl Sürmüştür
Aslında bunu ciddiye bile almamak gerek ama bugün bir web sitesinde Adana Hakkında Bilmedikleriniz başlıklı bir yazıda yapayanlış bilgiler verildiğini görünce kendimi tutamadım. Yazıda Adana’nın 24 Aralık 1914’te Fransa tarafından işgal edildiği yazıyor. Hâlbuki o günler daha Birinci Dünya Savaşının başıydı. Türkiye’nin hiçbir yeri işgal edilmemişti.
Adana 21 Aralık 1918’de işgal edildi ve 5 Ocak 1922’de işgalden kurtuldu.
Yanlış: Adana, Osmaniye ve Mersin Halkı Kurtuluş Savaşı’nda Düşmana Karşı Zafer Kazanamamıştır
Kurtuluş Savaşı’nın güney cephesinde düşmana karşı başarılarından ötürü Antep’e Gazi, Maraş’a Kahraman ve Urfa’ya da Şanlı unvanı verildi. Adana ve Mersin’e unvan verilmedi. (Osmaniye ise o zamanlar il değildi, Hatay ise Türkiye’ye sonradan katıldı, bu nedenle bu ikisini konu dışı tutacağım.) Bu nedenden ötürü Adana ve Mersin illerinde çok güçlü bir direnişin olmadığı ve hiçbir zafer kazanılmadığı sanılıyor.
Aslında öyle değil. Bu bölgede çok büyük savaşlar yaşandı, düşmana çok ağır kayıplar verdirildi. Öte yandan Kâhyaoğlu Çiftliği Katliamı gibi sayısız katliamlar yaşandı. Aynı zamanda Adana’nın Toroslardaki ilçelerinde ve il merkezinin çevresinde düşmana çok başarılı baskınlar düzenlendi. Kavaklıhan Muharebeleri, Hacıkırı ve Belemedik Muharebeleri, Mercin Muharebeleri, Misis Muharebesi, Haçin Kuşatması ve Karboğazı Baskını önemli zaferlerdir. Bu savaşların hepsinde düşman kuvvetleri ağır kayıplar vermişlerdir.
Bunların dışında Osmaniye ve Mersin çevresinde de Çukurova halkı çok büyük savaşlar yapmış ve düşmana büyük zararlar verilmiştir. Mersin ve Tarsus çevresinde Fransız ordusu gücünü kaybedip neredeyse şehirleri kaybetme noktasına gelmiştir. Osmaniye’de ise sadece Kovanbaşı Muharebesinde yaklaşık 1000 askeri öldürürken yine Osmaniye yakınlarındaki Kanlı Geçit Savaşlarında bir hafta süren çok şiddetli çatışmalar yaşanmış, Fransız ordusuna büyük kayıplar verdirilmiş ve Kanlı Geçit, Çukurova’nın Çanakkale’si olarak anılmaya başlanmıştır.
Kısacası Kurtuluş Savaşı’nın Çukurova cephesi hakkında bilgi sahibi olmadan yorum yapmamak gerek. Bu arada Adana, Atatürk’ün Kurtuluş Savaşı’nı başlattığı ve yeni bir devlet kurma fikrini göz önünde bulundurmaya başladığı yerdir.
Yanlış: Adana Türkiye’nin En Büyük Dördüncü Şehridir
Eskiden öyleydi. Son yirmi yılda sanayinin başka yerlere kayması ve Türkiye genelinde olduğu gibi tarımın yok olma noktasına gelmesi Adana’yı işsizliğin başkenti hâline getirdi. Adana bu süre içinde geriye giderken Bursa sanayi ile, Antalya ise turizm ile büyüdü. Ayrıca Osmaniye’nin ayrı bir il yapılması da Adana ilinin toplam nüfusunun daha az görünmesine neden oldu. Adana şu an Türkiye’nin en büyük altıncı şehridir.
Hem Doğru Hem Yanlış: Adana, Deniz Kenarındadır
İller haritasına bakarsanız Adana ilinin deniz kenarında olduğunu görürsünüz ama ilin merkezi olan Adana şehri deniz kenarında değil, Çukurova’nın tam ortasındadır. Deniz kenarında olansa Adana’nın Karataş ve Yumurtalık adlı ilçeleridir.
Yanlış: Adanalılar Sürekli Et Yiyorlar
Dışarıdan bakanlar bizim her gün kebap, şırdan, ciğer, lahmacun ve benzeri şeyler yediğimizi, günde üç öğün et yediğimizi ve hiç sebze yemediğimizi sanıyor. Hâlbuki o kadar çok et yemiyoruz. Adana Mutfağı da et yemeklerinden ibaret değil. Kebabı ve ciğeri seviyoruz ama sebze de yiyoruz. Hatta Adana’nın sebze yemeklerini saydığımız bir yazı da yayımlamıştık.
Yanlış: Adana Şivesini Bilmiyorsanız Adanalıların Ne Konuştuğunu Hiç Anlamazsınız
Elbette Adana’nın da kendisine has bir şivesi var ama herkes bu şiveyi konuşmuyor. Şehrin bazı mahalleleri hariç il merkezinde herkes İstanbul Türkçesi konuşuyor. Türkiye’deki herkesle aynı okullara gidiyor, aynı TV dizilerini izliyor, aynı basın organlarını ve kitapları okuyoruz. Bunun sonucunda da diğer pek çok ilde olduğu gibi yerel şivelerin etkisi azalıyor.
Adana şivesini, hakkını vererek konuşan birinden duyarsanız kolay kolay anlamayacağınız doğrudur ama onlardan eskisi kadar yok. Bazı mahalle ve köylerde etkisini biraz sürdürüyor. Elbette İstanbul Türkçesi konuşanlarda bile Adana şivesinin biraz etkisi var ama o kadar. Hepimiz Adana şivesini anlıyoruz ama hepimiz Adana şivesi ile konuşmuyoruz.
Hatta bugünlerde Adana şivesinin unutulmaması için büyük bir çaba söz konusu. Adana hakkında bilgiler veren bazı sosyal medya hesaplarında bu yöreye özgü sözcükler öğretiliyor, bu yörenin mizahçıları eserlerinde Adana şivesini yoğun olarak kullanıyorlar. Adana Dili ve Edebiyatı hakkında bilgi almak için tıklayınız.
Şimdilik bu kadar. Aklınıza takılan sorular varsa yorum bırakabilirsiniz.