İş Kanunu’nun çalışanlara verdiği en önemli haklardan biri dinlenme hakkıdır. En az 1 yıl çalışan işçiler Kanunda verilen sürelere uygun şekilde dinlenme hakkına sahiptir, bu hak Kanun’da yıllık ücretli izin olarak ifade edilmiştir. Çalışma süresi içerisinde çalışmanın askıda kaldığı durumlarda yıllık izinlerin hak edilme süresi değişebilmektedir. Sözleşmeyi askıya alan en sık karşılaşılan durum olan Ücretsiz İzin Yıllık İzin Hak Edişini Etkiler mi? sorusunun cevabını bu yazımızda paylaşacağız.
“İşyerinde işe başladığı günden itibaren, deneme süresi de içinde olmak üzere, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir.” 4857/53.md.
Yıllık İzin Kavramı
Yıllık izin dinlenmek üzere verilen bir izindir. Bu nedenle evlilik, yakının ölümü, doğum izni gibi verilen izinler Kanun’da yıllık izinden ayrı olarak verilmiştir. Yıllık izinde olan kişinin izinli olduğu süreler içerisinde aynı işverende veya başka bir işverenin işyerinde çalışması da yasaklanarak işçinin dinlenme hakkı güvence altına alınmıştır.
“Yıllık ücretli iznini kullanmakta olan işçinin izin süresi içinde ücret karşılığı bir işte çalıştığı anlaşılırsa, bu izin süresi içinde kendisine ödenen ücret işveren tarafından geri alınabilir.” 4857/58.md.
Ücretsiz İzin Yıllık İzin Hak Edişini Etkiler mi?
Ücretsiz izin, işçinin talebi ve işverenin onayıyla alınan bir izindir. Kanunda kuralları ve tanımı tam olarak yer almamakla birlikte, ücretsiz izin kullanılan günler için işveren işçiye ücret ödemez. Ücretsiz izin sürelerinde iş sözleşmesi işçi çalışmaya tekrar başlayana kadar askıya alınmış olur.
Ücretsiz izinli olunan zaman işçinin kıdem süresinden sayılmaz. Bu sürelerde çalışmadığı için yıllık izin hesabında da iznin hak edildiği gün ücretsiz izin süresi kadar ileriye gider.
Örneğin, işe başladığı tarih 9 Ekim 2017 olan bir işçi, işe başladıktan 3 ay sonra 20 gün ücretsiz izin kullanmıştır. Yıllık iznini hak edeceği tarih 9 Ekim 2018 yerine 20 gün sonra yani 29 Ekim 2018’de hak edecektir.
Ücretsiz Yol İzni Yıllık İzin Hak Edişini Etkiler mi?
Ücretsiz yol izni, ücretsiz iznini şehir dışında geçirecek olan işçiye, talep edildiğinde 4 güne kadar kullanılabilen yasal bir haktır. Yıllık izin sürelerinde işçiye ücreti çalışmış gibi ödenir ama ücretsiz yol izni süreleri için ücret ödemesi yapılmaz.
Ücretsiz bir izin olan yol izni süresi de kıdem süresine hak kazanırken hesaba katılmayacaktır.
Yarım Çalışma Ücretsiz İzni Yıllık İzin Hak Edişini Etkiler mi?
Yarım çalışma ücretsiz izni çok yakın zamanda hayatımıza girmiş, doğum yapan işçinin haftalık çalışma süresinin yarısını ücretsiz izin olarak kullanabildiği bir izindir. İşveren bu hakkını kullanan işçinin ücretini yarım ödeyecektir. İşçi ise yarım kalan ücretini İŞKUR’dan “Yarım Çalışma Ödeneği” olarak alacaktır.
“… doğum sonrası analık hâli izninin bitiminden itibaren çocuğunun bakımı ve yetiştirilmesi amacıyla ve çocuğun hayatta olması kaydıyla;
- kadın işçi ile
- 3 yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinen kadın veya erkek işçilere
istekleri hâlinde
- doğumda 60 gün,
- doğumda 120 gün,
- sonraki doğumlarda ise 180 gün süreyle
haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilir.
Çoğul doğum hâlinde bu sürelere 30’ar gün eklenir. Çocuğun engelli doğması hâlinde bu süre 360 gün olarak uygulanır.“ 4857/74.md.
Bu süreler kıdem süresi hesabında çalışılmış gibi sayılır. Bu nedenle yıllık izin hesabı yaparken bu haktan faydalanarak haftalık çalışma süresinin yarısını ücretsiz izin olarak kullanmış ve ödeneğini İŞKUR’dan almış işçinin kıdem süresinde bir eksilme olmayacaktır. Yıllık izin hak edişini de değiştirmeyecektir.
Doğum Ücretsiz İzni Yıllık İzin Hak Edişini Etkiler mi?
Doğum için verilen izinlerden biri de doğum raporu sonrası 6 aya kadar kullanılabilen doğum ücretsiz iznidir. Bu izin hakkını kullanan işçinin yıllık izin hak ediş süresi ücretsiz iznini kullandığı süre kadar ileri gidecektir.
“İsteği halinde kadın işçiye, 16 haftalık sürenin tamamlanmasından veya çoğul gebelik halinde 18 haftalık süreden sonra 6 aya kadar ücretsiz izin verilir. (Ek cümle: 29/1/2016-6663/22 md.) Bu izin, 3 yaşını doldurmamış çocuğu evlat edinme hâlinde eşlerden birine veya evlat edinene verilir. Bu süre, yıllık ücretli izin hakkının hesabında dikkate alınmaz.”