İstanbul Arnavutköy ilçesinde 06.05.2020 günü saat 19.30 sıralarında meydana gelen olayla kameraya yansıyan görüntülerde; bekçinin bir vatandaş ile arbede yaşadığı, yaşanan arbede sonucunda bekçinin vatandaşa biber gazı sıktıktan sonra silahının kabzasıyla vatandaşın kafasına vurduğu, vatandaşın sopayla karşılık vermesi üzerine bekçinin vatandaşı ayağından vurduğu görülmektedir.
İstanbul Valiliği, olayla ilgili açıklamasında; meydana gelen olayın “Görevi Yaptırmamak İçin Direnme” olarak değerlendirildiğini, şüphe üzerine durdurulan araçta bulunan şahısların kimlik kontrolleri yapılacağı sırada şüphelinin mukavemette bulunduğunu ve olay mahallinde eline geçirdiği sopa ile saldırarak bekçiyi yaraladığını, bekçinin ise şüpheliyi beylik tabancası ile “tehlike arz etmeyecek şekilde” yaraladığını, şüphelinin “yağma” suçundan cezaevi kayıtları olduğunu, adli ve idari soruşturmanın devam ettiğini ifade etmiştir.
Öncelikle belirtmek gerekir ki, bir vatandaşın geçmişte herhangi bir suçtan sabıkasının olması, “yeni bir suç işleyeceği” zannıyla hareket edilmesini gerektirmeyeceği gibi masumiyet karinesini de açıkça ihlal etmektedir. Vatandaşın geçmişteki suçlarını devletin resmi görevlilerince işlenen suçların bahanesi olarak gösteren Valilik açıklaması asla kabul edilemez.
Bekçilerin silah kullanma yetkisini düzenleyen 772 sayılı Çarşı ve Mahalle Bekçileri Kanunu’nun 5. maddesine göre: “Çarşı ve mahalle bekçileri 2559 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinde belirtilen hallerde silah kullanabilir.” Atıf yapılan 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyet Kanununun 16. maddesinde “Polis; a) Meşru savunma hakkının kullanılması kapsamında, b) Bedenî kuvvet ve maddî güç kullanarak etkisiz hale getiremediği direniş karşısında, bu direnişi kırmak amacıyla ve kıracak ölçüde, c) Hakkında tutuklama, gözaltına alma, zorla getirme kararı veya yakalama emri verilmiş olan kişilerin ya da suçüstü halinde şüphelinin yakalanmasını sağlamak amacıyla ve sağlayacak ölçüde…” silah kullanmaya yetkili kılınmıştır. Polisin bu yetkisin kullanabilmesi için öncelikle “kişiye duyabileceği şekilde ‘dur’ çağrısında bulunması, kişinin bu çağrıya uymayarak kaçmaya devam etmesi ve kişinin yakalanabilmesi için başkaca bir seçeneğin kalmaması” gerekmektedir.
Arnavutköy’de meydana gelen olaya ilişkin görüntülerde vatandaşın kaçmadığı açıkça görülmektedir. Bekçinin silahının kabzasıyla vatandaşın kafasına vurarak akabinde silahı ile ateş etmesi kanuni dayanağa uymayan orantısız bir müdahaledir.
Bekçilerin “silah kullanımı”na ilişkin kamuoyuna yansıyan benzer diğer bir şiddet olayı 3 Şubat 2020’de Malatya’da görülmüş ve şüpheli bir şahsa müdahale eden bekçilerden biri, görev arkadaşının tabancasından çıkan kurşunla yaralanmıştır.
Gerekli eğitimleri almadıkları ve liyakat eksikliği bulunduğu halde polise tanınan yetkilerin bekçilere de tanınması kabul edilemez. Bu uygulama, kendisini hukuktan ve kanundan üstün gören zihniyeti teşvik etmekte ve cesaretlendirmektedir. Verilen yetkiler, kolluk kuvvetlerine yardımcı kolluk olarak istihdam edilmelerine rağmen, adeta paralel bir kolluk kuvveti gibi hareket etmelerine yol açmaktadır. Bu durumun keyfi ve aşırı güç kullanımını çoğaltacağı ve insan hakları ihlallerine neden olacağı açıktır.
MAZLUMDER İstanbul Şubesi olarak bu tür olayların yaşanmaması için:
• Bekçilerin temel hak ve özgürlüklere yönelik müdahale barındıran yetki maddelerinin daha somut, ayrıntılı ve amaca yönelik düzenlenmesini,
• Bekçilere görevleri ile ilgili mevzuata ve pratik bilgilere dayanan mesleki ve psikolojik eğitimlerin verilmesini,
• Meşru olmayan ve orantısız bekçi eylemlerine örnek teşkil etmemesi için bahse konu olayların insan hakları yönünden ciddiyetle soruşturulmasını ve yetki aşımlarına hukuki dayanaktan yoksun bahaneler üretmek yerine etkin bir cezalandırma yöntemi benimsenmesini
Talep eder tüm bu süreçlerin takipçisi olacağımızı kamuoyuna bildiririz.
#MAZLUMDERİstanbulŞubesi
#BekçiYetkiVeSelahiyetleri
#İstanbulValiliği
#EGM