Portre Fotoğrafında Özel Efekt (Etki) Veren Filtreler ve Özellikleri
Objektif Önünde Kullanılan Filtreler
Fotoğraf makinesi ile resim yapar gibi çalışmak ve estetik standartların klasik sınırlarını aşmak istediğinde bu tür filtreler kullanılabilir.
Bu filtreler aynı zamanda şekil, form ve nitelik değişiklikleri bulunan özel görüntüler oluşmasına da yarar. Özel etki filtreleri kullanıldığında poz sürelerini arttırmaya gerek yoktur.
Yumuşatıcı filtreler
Portre ya da manzaralarda romantik ve yumuşak bir etki vermek için kullanılır.
Nokta filtreler
Konunun ortasını net, kenarlarını netsiz yapar. 6 renkli prizma; sarıdan yeşile, maviye ve macentaya kadar degrade olarak değişen renkleri verir.
Renkli üçlü paralel prizma
Görüntüyü üç ayrı renkte paralel olarak tekrarlar. Paralelliği istenilen yönde ayarlanabilir.
3-5 ve 6 görüntülü prizma
Konu ışınsal bir düzen içinde üç, beş, altı kez tekrarlanır. Döner montaj çemberi üzerinde küçük bir hareket ettirme kolu vardır. Görüntü paralel, yatay ya da düşey durumda, filtrenin konumuna bağlı olarak tekrarlanırken düz bir arka planı olan tek konular için önerilir.
Renksiz üçlü üçgen prizma
Görüntüyü üç kez tekrarlar. Merkezde görüntü alanı yoktur.
Renksiz üçlü paralel prizma
Görüntüyü üç kez tekrarlar. Paralelliği istenilen yönde ayarlanabilir.
Eksantrik nokta filtresi
Yakın ve uzaktaki görüntüyü aynı anda netliyebilmek için kullanılırken yakın konu eksantrik nokta içinde netlenir.
Yarım yaklaştırıcı mercek
Objektiflerin netlik derinliğinin olanakları çoğu kez yakındaki konu ile uzaktaki konuyu aynı anda netlemeyebilir. Bu gibi durumlarda derinliğini bölen filtre kullanılır.
Bu filtrelerin yarısı +2 dioptri gücünde yakın çekim merceğidir. Kullanılırken fotoğraf makinesi sonsuza ayarlanarak uzaktaki konu netlenir. Yakındaki konu ise fotoğraf makinesi hareket ettirilerek ayarlanır. Bu koşullarda kısık diyafram uygulandığında daha iyi sonuç alınır.
Pop filtreleri
Genelde görüntüleri tek renkte almak için kullanılır, ilginç etkiler verir. Mavi, yeşil, turuncu, kırmızı, macenta, mor vb. renklidir.
Çerçeveli portre filtreleri
Yayıcı filtrelere benzer Görüntünün ortası net, etrafı maskeleyen buzlu cam ile kapatan bir doku vardır. Portreyi dikkat dağıtan arka plandan ayırmak için kullanılır.
Balık gözü ek merceği
Bu gereç 187 dereceye yakın görüş açısı ile objektifin önündeki alanı tamamen kaplar. Yuvarlak görüntü, normal görünüşe göre perspektifle ilgili şekil değişimine uğrar.
Geçişli (degrade) filtreler
Gri degrade filtreler: %50 e % 25 olmak üzere iki değişik yoğunluktadır. Dramatik etki almak için gökyüzünü ya da denizi koyulaştırmakta kullanılır.
Renk geçişli filtreler: Konunun yarısı ya da bir bölümü, filtrenin kendi rengine geçişli olarak renklendirilir. Renkler şunlardır: turuncu, menekşe, tütün, sarı-yeşil, yeşil, mavi, leylak, kırmızı vb.
Renkli kızılötesi filtreler
Siyah-beyaz fotoğrafta kullanılan filtreler, kırmızı (25 A), turuncu, koyu sarı renkli kızılötesi filmlerde de kullanılır (Kodak Ektachrome InfraRed IE, Dönüşebilir 35 mm film, 700’den 900 nm’ye ve 365’den 380 nm’ye değişen duyarlılıktadır.).
Bu filmler fotoğraflarda normalden sapan renkleri verir. Yeşil maviye, kırmızı yeşile ve kızılötesi kırmızıya dönüşür. Kızılötesi filmler; çevresel korunma, su bilmi, arkeoloji, bitki korunumu, biyoloji, veba denetiminde, ormancılık, morötesi fotoğrafçılığı, mikro fotoğrafı, suç bilimi, pigment denetimi alanlarında kullanılır.
Fazla-poz filtreleri (multi-image filters)
Fotoğrafta pek çok imajı sağlar. Bu filtreler pek çok türlüdür. En çok kullanılan iki filtre vardır: Bunlardan biri daire şeklinde (kesin merkezi bir imajı çerçeveleyen aynı şekildeki çeşitli imajlarla), bir diğeri de çizgisel (İkinci pozda bir taraftan diğer bir tarafa uzayan çizgilerle gösterilmiştir.) filtrelerdir. Bu filtreler hassastır. Bu yüzden pozunuzu çekmeden önce alan derinliğini kullanarak çekeceğiniz pozu kontrol ediniz.
Diffusen filtreleri
İmajı yumuşatır ve konuya hoş bir parlaklık verir, pek çoğu da kontrastı azaltır. Alan derinliğini kullanarak önceden çekeceğiniz pozunuzu kontrol ediniz, küçük detaylarla efekt gözden kaybolacaktır. Bu tür filtreler en çok bayan fotoğraflarında kullanıldığı gibi yaprak figürlerindeki gibi diğer pek çok konuda da iyi bir etki yaratmak için kullanılır.
Laser kaynaklı dağılma ızgarası
Tek bir ışık kaynağını kırarak tayf parçacıklarına ayırır. Renkli fotoğraflarda görülmeye değer ve siyah-beyaz fotoğraflarda da olağanüstü görüntüler elde edersiniz.
Işık Kaynağı Önünde Kullanılan Filtreler
Filtreler basit şekilde görüntüyü dramatik olarak çeşitli şekilde değiştirebilir (renklerini, dokusunu vs.).
Cam, potikal plastik ve çeşitli filtreler vardır. Günlük materyalleri de filtre olarak kullanabilirsiniz. Renkli jelatinleri, aydınger kâğıdını, tül perdeyi ışık kaynağı önünde filtre olarak kullanabilirsiniz. Işığın rengi, jelatinin rengini alacak ya da tül perdenin gözenekli dokusu yüzeye yansıyacaktır.
Renkli ışık kaynakları tiyatroda, televizyonda ve diskolarda kullanılır. Bunların yanı sıra özel efekt vermesi için fotoğrafta da kullanılır. Renkli ışıklar konuya kendi rengini verir ve konunun etkisini değiştirir.
Ayrıca renk kaynakları elementleri birbirinden veya konuyu arka zeminden ayırır ve objeleri kontrast renklerle harmoni eder. Renkli ışıklar altında konudaki beyaz bölümler tamamen ışık kaynağının rengini alır. Renkli ışık verirken ayrıca bir yandan da beyaz ışık vermek gerekir. Diğer bir yöntem ise iki ışık kaynağının kontrast renklerle verilmesi sağlamaktır (yeşil ve magenta gibi).
Elde Hazırlanan Filtreler (Hand-Made)
Çekeceğiniz fotoğraf üzerinde çeşitli yıldız parıltıları elde etmek istiyorsanız fotoğrafı çekerken makine objektifi önüne adi pencere camı yerleştirerek ve makinenizin netlik ayarını da sokak lambası gibi kuvvetli bir ışık kaynağı üzerine ayarlayınız. Tek bir cam perde, bu ışık kaynağını dört kuyruklu yıldız hâline getirir. Çapraz durumda tutulan iki cam perdesi, yıldızı sekiz kuyruklu hâle getirir.
Bir cam parçası alınız, ortasını temiz bırakarak kenarlarına vazelin sürünüz. Bu camı objektifinizin önüne koyarak istediğiniz objenin fotoğrafını bu camın arkasından çekiniz. Böylece asıl objenin etrafındaki hoşa gitmeyen ayrıntıların fotoğraf üzerinde görülmesine engel olursunuz ve romantik bir görüntü elde edersiniz.
Cam üzerine vazelin sürülürken bazı kısımların daha ince bazı kısımlarında daha kalın bir vazelin tabakasıyla kaplanması sonucunda daha değişik görüntüler elde edilir.
Ayrıca kullanılmış, işe yaramaz bir naylon kadın çorabının objektifin önüne gerilmesiyle fotoğrafta yamuk hat görüntüsü elde edilebilmektedir. Daha yumuşak görüntüler istendiğinde ise kadın çorabı birkaç kat olarak objektifin önüne gerilebilir. Özellikle ortası net bir görüntü elde edilmek istendiğinde bu çorabın ortası sigara ateşi ile delinir, Central-soft adı verilen görüntüyü elde edilir.
Fotoğrafta doku elde etmek için normal bir negatif, fotoğraf kâğıdı üzerine pürtüklü bir cam koyduktan sonra agrandisman baskısı yapılır. Camın pürtüklü yüzeyi üst tarafa getirilirse tam kanaviçe görüntüsü, pürtükler altta kalacak şekilde yerleştirilirse kalın dokuma görüntüsü elde edilir.
Bu agrandismanla baskı sırasında kontrast kâğıt kullanıldığında kanaviçe deseni daha belirgin bir hâle gelir. Pürtüklü cam kullanarak agrandisman baskı yapılırken kâğıda verilen poz süresini biraz uzatmak gerekir.
Bir plaka folyo kâğıt kullanarak deformasyonlu reflektör yapabilirsiniz. Konunun bu folyodan yansımasını sağlayarak fotoğrafını çekebilirsiniz. Renkli film kullanırken bu folyoyu farklı renklerde kullanabilirsiniz.
İnce aralıktan fotoğraf çekebilirsiniz. Bu çekimlerde negatiflerde çerçeve meydana gelmez, boylu boyunca görüntü elde edilir. Bu çekim için objektifin önündeki güneşliğe 1 milimetre aralıklı kartonu bantlarsınız.
Filmi tamamen sona sarıp pozlandırmayı açık tutarak filmi sondan başa doğru tekrar sararak hareket hâlindeki görüntünün ters yönünde fotoğraf makinesini (sehpa üzerinde) hareket ettirerek çekim yaparsınız. Sonuçta film yüzeyinde çerçeveler oluşmaz, uzun film gibi görüntü meydana gelir.
Film negatife döndükten sonra karanlık odada el yapımı filtreler de kullanılır. İsli cam, cam islenerek şekil verilir. Bu, ışığın geçirgenliğini azaltmak ve softluk vermek için kullanılır. Kalınlıklarına göre buzlu camlar, örtüler, tül vb. nesneler derinlik ve doku efekti vermek için kullanılır.
Karton, siyah fon kartonları oyularak desen yapılır ve kart baskısı esnasında fotoğrafın etrafında desenli çerçeveler oluşturulur. Günümüzde teknolojinin ilerlemesiyle birlikte dijital ortamda çekilen fotoğraf bilgisayar ortamına geçirilerek burada gerekli düzeltmeler, ışık ayarları, filtre efektleri, fonlar, renk ayarları vb. ile oynanarak işlenmektedir.
Çekim aşaması dışında, karanlık oda baskı aşamasında da bazı deformasyonlar deneyebilirsiniz. Siyah-beyaz baskılarınız sırasında kart üzerine koyacağınız camın üzerine vazelin sürerek soft bir etki sağlayabilir veya hız etkisi alabilirsiniz.
Agrandizöre takılı negatifinizle üst üste koyacağınız şeffaf bir naylonun yüzeyine vazelin sürerek benzer sonuçlara ulaşabilirsiniz ya da kartın üzerine değişik desenler içeren buzlu camlar koyarak beklenmedik keyifli tram etkileri alabilirsiniz. Bunları yaparken normal bir baskıda olduğu gibi mutlaka testlerinizi almalı ve ondan sonra baskıya geçmelisiniz.