Polis olmak için POMEM , PAEM , PMYO , PÖH sınavlarına katılan adayların polislik mesleğinin dayanağı ve polisin görevleri konusunda bilgi sahibi olmaları kendilerinin faydasına olacaktır.
Bu nedenle; polis nedir , polis yetkilerini hangi kanunlardan alır , polisin görevleri nelerdir ? Bu yazımızda bunlara yer vereceğiz.
Kanuni dayanağını 3201 Sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu ve 2559 Sayılı Polis Vazife ve Salahiyat Kanunundan alan polislik mesleğinin temelleri 10 Nisan 1845’te atılmıştır.
Bu bağlamda polis silah taşıma yetkisini 3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu 4.Madde’den almaktadır.
3201 sayılı Emniyet Teşkilatı Kanunu madde 4’e göre polisin silah taşıma yetkisi şu şekilde belirtilmiştir:
- Polis, silahlı icra ve inzibat kuvveti olup üniformalı ve sivil olmak üzere iki kısımdır.
Böylece resmi polis ve sivil polis tanımlaması da yapılmıştır.
Polisin tanımına ise 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyat kanununda yer verilmiştir.
Buna göre POLİS:
- Asayişi amme , şahıs , tasarruf emniyetini ve mesken masuniyetini korur.Halkın ırz , can ve malını muhafaza ve ammenin istirahatini temin eder.Yardım isteyenlerle yardıma muhtaç olan çocuk , alil ve acizlere muavenet ( yardım ) eder.
- Kanun ve nizannamelerin kendisine verdiği vazifeleri yapar.
Polisin Yetkileri Nelerdir ?
- Durdurma ve kimlik sorma.
- Parmak izi ve fotoğraf.
- Umuma açık iş yerlerinin denetlenmesi.
- Mahkeme kararıyla önleme araması.
- Zor ve silah kullanma vb.
Polis zor ve silah kullanma yetkisini ise yine 2559 sayılı Polis Vazife ve Salahiyat kanunundan almaktadır.
Polisin zor kullanma yetkisinde sıralama şu şekilde olmaktadır:
Polis, görevini yaparken direnişle karşılaşması halinde, bu direnişi kırmak amacıyla ve kıracak ölçüde zor kullanmaya yetkilidir.
Zor kullanma yetkisi kapsamında, direnmenin mahiyetine ve derecesine göre ve direnenleri etkisiz hale getirecek şekilde kademeli olarak artan nispette:
- Bedenî kuvvet
- Maddî güç
- Kanunî şartları gerçekleştiğinde silah kullanılabilir.
Bedenî kuvvet; polisin direnen kişilere karşı veya eşya üzerinde doğrudan doğruya kullandığı fiziki güç anlamına gelirken,
Maddî güç; kelepçe, cop, basınçlı veya boyalı su, göz yaşartıcı gazlar veya tozlar, fizikî engeller, polis köpekleri ve atları ile sair hizmet araçları anlamına gelmektedir.
- Zor kullanmadan önce, ilgililere direnmeye devam etmeleri halinde doğrudan doğruya zor kullanılacağı ihtarı yapılır. Ancak, direnmenin mahiyeti ve derecesi göz önünde bulundurularak, ihtar yapılmadan da zor kullanılabilir.
- Polis, zor kullanma yetkisi kapsamında direnmeyi etkisiz kılmak amacıyla kullanacağı araç ve gereç ile kullanacağı zorun derecesini kendisi takdir ve tayin eder.
- Ancak, toplu kuvvet olarak müdahale edilen durumlarda, zor kullanmanın derecesi ile kullanılacak araç ve gereçler müdahale eden kuvvetin amiri tarafından tayin ve tespit edilir.
Polis, kendisine veya başkasına yönelik bir saldırı karşısında, zor kullanmaya ilişkin koşullara bağlı kalmaksızın, 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun meşru savunmaya ilişkin hükümleri çerçevesinde savunmada bulunabilir.
Polis hangi durumlarda silah kullanma yetkisine sahiptir ?
- Meşru savunma hakkının kullanılması kapsamında,
- Bedenî kuvvet ve maddî güç kullanarak etkisiz hale getiremediği direniş karşısında, bu direnişi kırmak amacıyla ve kıracak ölçüde,
- Hakkında tutuklama, gözaltına alma, zorla getirme kararı veya yakalama emri verilmiş olan kişilerin ya da suçüstü halinde şüphelinin yakalanmasını sağlamak amacıyla ve sağlayacak ölçüde,
- Kendisine veya başkalarına, işyerlerine, konutlara, kamu binalarına, okullara, yurtlara, ibadethanelere, araçlara ve kişilerin tek tek veya toplu halde bulunduğu açık veya kapalı alanlara molotof, patlayıcı, yanıcı, yakıcı, boğucu, yaralayıcı ve benzeri silahlarla saldıran veya saldırıya teşebbüs edenlere karşı, saldırıyı etkisiz kılmak amacıyla ve etkisiz kılacak ölçüde, silah kullanmaya yetkilidir.
- Polis, yedinci fıkranın (c) bendi kapsamında silah kullanmadan önce kişiye duyabileceği şekilde “dur” çağrısında bulunur.
- Kişinin bu çağrıya uymayarak kaçmaya devam etmesi halinde, önce uyarı amacıyla silahla ateş edilebilir.
- Buna rağmen kaçmakta ısrar etmesi dolayısıyla ele geçirilmesinin mümkün olmaması halinde ise kişinin yakalanmasını sağlamak amacıyla ve sağlayacak ölçüde silahla ateş edilebilir.
- Polis, direnişi kırmak ya da yakalamak amacıyla zor veya silah kullanma yetkisini kullanırken, kendisine karşı silahla saldırıya teşebbüs edilmesi halinde, silahla saldırıya teşebbüs eden kişiye karşı saldırı tehlikesini etkisiz kılacak ölçüde duraksamadan silahla ateş edebilir.
Polisin görevleri nelerdir ?
Polisin genel emniyetle ilgili görevleri ikiye ayrılmaktadır.
Bunlar adli polislik ve idari polisliktir.
- Kanunlara, Cumhurbaşkanlığı kararnamelerine, yönetmeliklere, Hükümet emirlerine ve kamu düzenine uygun olmayan hareketlerin işlenmesinden önce bu kanun hükümleri çerçevesinde önünü almak idari polislik kapsamında olurken,
- İşlenmiş olan bir suç hakkında Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu ile diğer kanunlarda yazılı görevleri yapmak adli polislik kapsamında olmaktadır.
Yani suç işlendikten sonra yapılan işlemler ve tahkikatlar adli polislik kapsamında değerlendirilirken , suç oluşmadan önce yapılan önleyici faaliyetler idari polislik kapsamında değerlendirilmektedir.
Kamu düzeni ve kamu güvenliğinin sağlanmasından sorumlu olan polis şu görevleri de yerine getirir:
- Toplumun can, ırz veya mal emniyetini korumak.
- Devletin şahsiyetine karşı işlenen cürümlerin faillerini yakalamak veya delillerini tesbit etmek.
- Devlet kuvvetleri aleyhine, yalnız veya toplu olarak taarruz veya mukavemette bulunanları yakalamak, veya bunların taarruz veya mukavemetlerini def etmek.
- Hükümete karşı, şiddet kullanan veya gösteren veya mukavemet edenlerin yakalanması, taarruz veya mukavemet edenlerin def edilmesi için
- Zabıtaca muhafaza altına alınan şahıslara,bina veya tesislere,meskün veya gayrımeskün yerlere vakı olacak münferit veya toplu tecavüzleri def etmek.
- İşlenmekte olan bir suçun işlenmesine veya devamına mani olmak.
- Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu ile diğer kanunlarda, zabıta tarafından suç delillerinin tesbiti veya suç faillerinin yakalanması maksadıyla yapılacak aramalar.
- Kanunsuz toplantı veya kanunsuz yürüyüşleri dağıtmak veya suçlularını yakalamak.
- Yangın, su baskını, yer sarsıntısı gibi afetlerde olay yerinde tedbir almak.
- Umuma açık yerlerde yapılan her türlü toplantı veya yürüyüşlerde veya törenlerde bozulan düzeni sağlamak
- Herhangi bir sebeple tıkanmış olan yolların trafiğe açmak gibi çeşitli daha yazmadığımız birçok görevi bulunmaktadır.
Polisin görevini yaparken bunları bilerek hareket etmesi, bir adım önde olmasını sağlayacağı gibi görevinde de daha huzurlu olmasını sağlayacaktır.
Polis toplumda huzur ve güven ortamının devamlılığında bir gereklilik ve haksızlık karşısında toplumun gür sesidir.
Toplumun böylesine kutsal bir görev yüklediği polislik her açıdan zor ve riskli bir meslek olmasına karşın bir o kadar da onur verici bir meslektir.
Tüm bunların ötesinde diğer insanlar gibi birer anne ve baba olan polislerimiz , zor ve meşakatli bu görevi yerine getirirken çoğu zaman sıcak aile ortamından uzak kalmakta ve üzerine düşen vazifeyi üstlenmektedir.
Polis olmak isteyen ve bu nedenle polis alımlarına katılacak olan adayların tüm bunları göz önünde bulundurarak karar vermesi sonradan pişman olmamaları açısından oldukça büyük önem arz etmektedir.