Jüpiter bir gaz gezegenidir. Temelde sadece atmosferden oluşur. Bizim dışarıdan gördüğümüz, bulut oluşumlarıdır. Çok dinamik ve değişkendir.
Hızlı döndüğü için bulutlar kuşaklara, bantlara yayılmıştır. 9 saat 55 dakikada bir tur tamamlanır, ekvatorda 45.300 km/saat’e denk gelir.
Küçük teleskopla bakıldığında ekvatorun iki yanında iki koyu bulut kuşağı görülür ama onlar bile sabit değildi: Güneydeki 2010’da kaydoldu.
Büyük Kırmızı Leke (BKL) de küçük teleskop ile görülür. Kısmen güney ekvator kuşağına gömülü devasa bir antisiklonik fırtına sistemidir bu.
BKL’yi ilk kez 1664’te Robert Hook tanımladı. 19. yüzyılın ikinci yarısından itibaren sürekli gözlemlendi. Boyutu ve rengi değişir.
Ortalama boyutu: 30.000 * 13.000 km, yani Dünya‘nın iki katı. Renk: Genelde somon ama açık ila koyu turuncu / kırmızı arasında değişir.
BKL saatin ters yönünde 6 günde dönüş tamamlar. Merkezi üst bulutlar daha soğuk ve çevreden yaklaşık 8 km yüksektir. Rüzgar hızı 450 km/saate çıkar.
Kırmızı rengin nedeni belirsizdir. Jüpiter atmosferinin alçak seviyelerinden yukarı sürüklenen organik fosfor / sülfür bileşimleri olabilir.
Büyük teleskop / uzay sondasıyla küçük lekeler de görülebilir: Beyaz ovaller. Bazısı zamanla birleşip büyür. Yeni Kırmızı Lekeler oluşabilir.
Temmuz 1994’te Shoemaker-Levy 9 kuyrukluyıldızının parçaları Jüpiter atmosferine düşerek zamanla kaybolan geçici koyu lekeler oluşturdu.
Son yıllarda amatör gökbilimciler başka geçici koyu lekeler ve muhtemelen çarpışmalarla bağlantılı, ani ışık çakmaları da keşfettiler.
Kısaca: Gezegen sürekli değiştiği için Jüpiter atlası diye bir şeyin anlamı olmaz. Fakat değişimlerin çoğunu küçük teleskopla görmek zordur.
NASA’nın Temmuz 2016’da Jüpiter’e varacak olan Juno uzay aracı değişken atmosferi ayrıntısı ile inceleyecek.
Kaynak: bilenyok.com