Zamanın geçmediği, heyecanınızın söndüğü, hemen bitmesini istediğiniz anlarınız-süreçleriniz olmuştur. Geçmişte yaşadıklarımıza bakıp; bazılarında ”ya keşke böyle deseydim” bazılarında ”neden şunu söylemedim” ya da ”evet öyle davranmamalıydım, böyle yapmalıydım” gibi iç geçirmeler hayatımızda olmuştur.
Süreçler dedik; peki nasıl süreçler yani hangi durumlar ? Aklınıza gelebilecek her türlü olay karşısında cevap verebilmek için sorunu, bazen saldırıyı iyi tespit etmek lazım. Bu bazen size gelen bir maile verilen cevap, bazen telefonda konuşurken size sorulan bir soru, bazen arkadaş ortamında savunduğunuz fikre karşı verilen ters bir cevap, bazen sınıfta sunum yaparken hocanın ya da herhangi bir arkadaşınızın sorduğu bir soru ya da bunun gibi bir sürü soru. Bunları uzatabiliriz ama şuan için yeterli.
Liderlik ve değişim konusunda dünya çapında bir otorite olan John Kotter ’‘fikir nasıl satılır”adlı kitabında; çok çeşitli durumlarda yaygın biçimde kullanılan, benzer türden endişe ve sorunun dile getirildiği iki düzineden fazla sayıda saldırı biçimi olduğunu saptamış. İnsanların saldırılarını 4 strateji üzerinden bir ya da birkaçı üzerine kurduklarını belirtiyor. Bu dört madde, herkes tarafından kolayca hatırlanabileceğini ve saldırıların savuşturulmasında epeyce yol alınmasını sağlayabileceğini söylüyor.
Sizleri de çok fazla bekletmeden ilkinden başlamak istiyorum.
1.Felaket tellallığı
Bu stratejinin temel amacı endişe yaratmaktır. Bazen çok iyi bir fikrinizi paylaşırken bu stratejinin uygulanması durumunda size destek veren insanlar bile her an verdikleri karardan vazgeçebilirler. Stratejide niyet insanlarda korkular uyandırmaktır bir başka deyişle duyguları sömürmektir. Örneğin; bir fikir çok hoşunuza gidiyordur fakat daha öncesinden yaşamış olduğunuz bazı kötü tecrübeler olabilir, birinin bundan faydalanıp bu hissi uyandıracak şekilde bir şeyler söylemesi; daha öncesinden beğendiğiniz fikre karşı soğuk durmanıza neden olabilir.
Endişenin en kötü tarafı hızlı bir şekilde yayılmasıdır. Bir anda çoğu insan kararını hemen değiştirebilir. Felaket tellallığı yapan kimseler sevimsiz ama son derece masum ve sakin bir ses tonuyla konuşurlar. Neyi neden yaptıklarını çok iyi bilirler.
2.Erteleme
İyi bir teklifiniz vardır fakat bunun ertelenmesine dair sorular veya kaygıların sunulması sizi zora sokabilir. Bu stratejinin uygulanması çok kolay olduğundan güçlü bir stratejidir. Bu stratejide amaç ilerde oluşabilecek acil durumlar ya da etki alanı ağır olabilecek iddialar üzerinden; herkesin dikkatini krize odaklayıp iyi fikrin unutulmasını sağlamaktır.
Bahsettiğimiz gibi uygulanması kolay olduğu için, erteleyerek öldürme herkesin kullanabileceği bir silahtır ve bu yüzden tehlikelidir.
3.Kafa karıştırma
Bu tarz stratejide anlaşılması güç bir mantık ya da çok sayıda alternatif ortaya atılarak fikrinizi öldürmeye ve başkalarından destek bulmaya çalışılan bir yöntemdir. Bu tarz durumlarda insanların kafalarının karışmasına sebep verip, ilgili olan insanların öfkelenmesine ve sunacağınız teklifi bu insanların bir kenara atmasına neden olan bir stratejidir.
Bilinçsizce ya da bilinçli bir şekilde yapılan bu yöntem başkalarının da işin içine girmesini sağlayabilir. Kafa karışıklığı yaratmak için genelde istatistiği bilgiler ya da insanların anlamayacağı kavramlar üzerinden yararlanıldığı gibi basit bir neden üzerinden de kafa karışıklığı yaratılabilir.
4.Dalga geçme ( ya da kişiliğe saldırı)
Bazı saldırılar fikri değil de fikrin arkasındaki kişiyi hedef alır. Yani siz dünyanın en güzel fikrini bulsanız bile kişiliğinizden dolayı saldırıya uğrayabilirsiniz. Bu sorunla karşılaştığınız durum; aslında bir bakıma sizin saldırıya karşı alternatif çözüm ya da akıllı davranabilecek kadar vizyon sahibi olup olmadığınız hakkında da kuşkulara sebep olur.
Dalga geçme ve kişiliğe saldırı stratejisi üzerine kurulu sorular ve kaygılar, kızgınlıkla dile getirilebilir ama genellikle yumuşak bir tarz kullanılır. Bu tarz durumun altında kalan kişinin itibarının zedelenmesinin yanı sıra söyleyeceği diğer fikirlerinin de itibarının azalmasına neden olur.
Yukarıda iyi bir fikri öldürmenin dört yolunu ve bu yola başvuranların nasıl stratejiler uyguladığını gördük. Uygulanan bu taktiklerin başarı şansı kesin değildir, geri tepebilir. İnsanların böyle davranmalarında geçmişlerindeki bazı acı tecrübelerin etkisi büyüktür. Farkında ya da farkında olmadan herkes böyle davranıyor neden bende yapmayayım diye düşünebiliriz. Fakat unutmamak gerekir ki bu tarz kötümser düşüncelerin fayda sağladığı durumlar enderdir.
Bir başka yazıda ”böyle davranan insanlara karşı sizin verebileceğiniz cevaplar” konusunu ele alacağım. Kötü düşüncelerin değil de iyiliğin hakim olduğu güzel günler yaşamanız dileğiyle.