TV Dizileri Krizde: Oyuncular İsyan Bayrağını Çekti
Televizyonları günün hangi saatinde açarsanız açın mutlaka bir televizyon dizisine rastlıyoruz. Öyle ki bu durum her kanal için aynı. Durum böyle olunca televizyonların asli görevleri gerilerde kalıyor. Haber, belgesel, müzik, yarışma, tartışma, eğitici ve öğretici yayınlar vs. bunlar buhar olup uçtu. Geriye sadece diziler kaldı. Bu durum da ülkemizde inanılmaz büyük bir sektörün doğmasına yol açtı. Dizi sektörü. Bu o kadar büyük bir sektör ki binlerce insana iş kapısı olmuş durumda. Bu sektör direk ya da dolaylı yoldan binlerce insana ekmek kapısı olmuş durumda.
Direk dizi yapım ekibinin içinde olmaktan tutunda mekân kiralarına, kostüm yapım evlerine, sanat malzemeleri satan yerlere ve hatta dijital sesleme üreten yerlere kadar onlarca kalemde binlerce insan çalışıyor. Hatta ülkemizde üretilen diziler yurtdışına ihraç edilerek ekonomiye katkı da sunuyor. Ancak bu sektör uzun yıllardır büyük bir sorunu içinde barındırıyor ve ne yazık ki bu soruna çözüm bulunabilmiş değil.
Bahsettiğimiz sorun insani çalışma şartları. Ülkemizde yapılan dizilerdeki çalışma şartları o kadar ağır ki tüm çalışanlar bu durumdan mustarip. Oysa bu sorun çok basit bir şekilde çözülebilir. Dünyadaki diğer ülkelerin dizi süreleri ortalama 20 – 60 dakika arasında değişiyor.
Türkiye de Dizi Süreleri Çok Uzun
Ülkemizde ise bu durum 90 – 120 dakika arasında. Yani diğer ülkelerin iki hatta üç katı sürelerde dizi üretiyoruz. Bu durum da haftada bir bölüm yayınlanan dizilerin yetişmesi için adeta insanüstü bir gayretle çalışması gereken insanlar demek oluyor. Bu da ister istemez mutsuzluğa ve sorunlara sebep oluyor. İşte bu sorunlardan biri bu sektörde çalışan oyuncuların isyanıyla ve artık dizilerde çalışmak istememesiyle sonuçlandı. Yazımızın konusu da bu.
Oyuncalar Dizilerin Uzun Süresine İsyan Ediyor
Ünlü oyuncular bir bir artık televizyon dizilerinde rol almayacaklarını açıklıyor. Yıllardır tartışılan, hatta protesto edilen dizi süreleri bir türlü kısalmıyor. Bu durumda birçok oyuncu süreleri daha kısa olan internet platformlarındaki dizileri tercih etmeye veya tiyatroya yönelmeye başladı.
Tartışılıyor Ama Sonuç Yok!
Türk dizilerinin uzun süreleri uzun zamandır tartışılıyor. En son iki sene önce senarist dernekleri “Yerli Dizi Yersiz Uzun” sloganıyla bir kampanya başlatmış ve senaristlerin 60 dakikadan uzun süren diziler yazmak istemediğini vurgulamıştı. Bu kampanyayla birlikte dizi oyuncuları ve senaristler yürüyüş yapmış, imzalar toplanıp yasa çıkarılması istenmişti. Daha sonrasında her ne kadar sürelerin kısalacağına dair haberler çıksa da iki saatten uzun süren diziler hâlâ televizyon ekranlarında yayımlanmaya devam ediyor.
Son günlerde, geçmişte en çok izlenen televizyon dizilerinde rol almış oyuncular da isyan bayrağını çekmeye başladı. Bunlardan biri olan “Avrupa Yakası’nda Burhan Altıntop, “Bir Demet Tiyatro ”da Zabıta İrfan, “Muhteşem Yüzyıl” dizisinde ise Gül Ağa karakterlerini canlandıran ünlü oyuncu Engin Günaydın, her fırsatta dizilerin çalışma şartlarından dert yanan sanatçılardan. Günaydın, son olarak “Dizilerde çalışma şartları çok ağırlaştı. Bu yüzden televizyonda olmak istemiyorum, tiyatro yapmak istiyorum” dedi.
Başarılı oyuncu Bergüzar Korel de önceki gün dizi setlerine dönmeyerek tiyatroya ağırlık vereceğini açıkladı. Korel, “Dizi setleri beni çok yordu, dönmeyeceğim. Bu şekilde hayatımdan çok memnunum. Aileme, arkadaşlarıma zaman ayırabiliyorum” şeklinde konuştu. 15 yıl sonra tiyatro sahnesine dönecek ve tek kişilik bir oyunda oynayacak olan Korel, İngiltere’de kapalı gişe oynanan “Girls and Boys”dan uyarlanan oyunda, iki çocuk annesi bir kadını canlandıracak.
Tv mi? İnternet Dizisi mi?
Ünlü oyuncu Erdal Beşikçioğlu da geçen sene Sabah gazetesine verdiği röportajda dizilerin uzun sürelerini vurgulayarak bundan sonra televizyon dizilerinde oynamayacağını ifade etmişti. Beşikçioğlu şu an Netflix’te yayımlanacak ve süresi daha kısa olacak yeni “Behzat Ç” dizisi için çalışmalarını sürdürüyor.
Senaryo ve Diyalog Yazarı Sinema Eseri Sahipleri Meslek Birliği (Senarist Bir) Başkanı İlker Barış da konuyla ilgili olarak şunları söyledi: “Yaptığımız eyleme herkes destek olmuştu. Ama değişmiyor. Bu bizim sektörle ilgili bir durum değil, reklam veren, kanunlar falan derken biz oynamıyoruz desek de muhakkak oynayacak birilerini buluyorlar. Yazmıyoruz desek de yazacak birilerini buluyorlar.
Ama internet platformları yürümeye başladığından beri televizyon dizilerinin kendilerine çekidüzen vermeleri gerekecek. Yurtdışına satarken de dizileri bölerek satıyorlar. Dizileri internete koyduklarında da uzun diziler fazla tıklanmıyor. O yüzden yavaş yavaş sırf para sebebiyle kısaltacaklar gibi gözüküyor.
Yapımcıların, reklam verenlerin ve kanalların kendilerine çekidüzen vermeleri gerekiyor. Biz her hafta bir film uzunluğunda senaryo yazıyoruz. Tür olarak da melodramdan başka bir şey yazamaz olduk. Televizyonun gelirleri de düştü, dizi çekecek para bulamadıklarını söylüyorlar.”
Çalışma Koşulları Çok Ağır
Oyuncular Sendikası Genel Sekreteri Sercan Gidişoğlu: Tepki gösteren arkadaşlarımız son derece haklılar. Dizi süreleri gerçekten çok uzun. 150 dakikalık bir bölüm de çekebilirsiniz; ama bunun kanuna, çalışma şartlarına uygun ve insani şartlara çekerseniz, iki ay sürüyorsa iki ayda bir yayımlanır. Burada mesele her hafta 140-150 dakika çekmek zorunda olmanız. Bu zaten dizilerin kalitesini düşürüyor, o ayrı. Ama esas konu çalışma koşullarıdır.
Bugün internet dizisi çekilirken de günde 16 saat çalışılıyorsa burada dizi süresinin bir önemi kalmıyor ki böyle olduğunu da biliyoruz. Bizim itiraz ettiğimiz nokta budur. Bakın “Game of Thrones / Taht Oyunları” başlayacak, yeni sezon için 2 senedir bekliyor bütün dünya. 10 bölüm yayımlanacak. Toplamda 600 dakika, bizim dizilerin 3 bölümü belki de o kadar ediyor. Oyuncu arkadaşlarımızın demek istediği ve bizim kuruluşumuzdan beri söylediğimiz, çalışma saatlerinin uzun olması, çalışma ve iş güvenliğinin yeterli olmaması…
Bu kadar uzun süreler aralıksız çalışan kişiler de hata yapmaya açık hale geliyorlar, dolayısıyla tehlikeler de iyice büyüyor. Bu işi el ele verip artık çözmemiz lazım. Sürdürülemez bir şey bu artık.
Çözüm Üretilmiyor!
Görüldüğü üzere bu sorun herkesi sarmış sarmalamış durumda. O kadar sarmış ki nefes alınamıyor ve soruna çözüm üretilemiyor. Oysa bir set çalışanı evine gidebilmeli, eşiyle çocuğuyla vakit geçirebilmeli, bir oyuncu kendine vakit ayırabilmeli, bir senarist gönül rahatlığı ile bir sonraki bölümü düşünebilmeli. Görünen o ki bu sorunun çözümü için iki kurumun ortak bir karar alması gerekiyor.
Yayıncı kanallar ve reklam verenler. Yayıncı kanal yapım şirketine bana 60 dakikadan uzun dizi yapma demeli ve reklam verende buna mukabil yayıncı kanalı uzun dizi konusunda zorlamamalı. Başka türlü bu sektörün çalışanları evlerine gidemeyecek belli…
- En İyi 20 Romantik Film
- Türkiye’de yayınlanan en iyi dizileri canlı izlemek artık çok kolay!
- En kötü filmler! Tüm zamanların en çok hayal kırıklığı oluşturan filmleri!
- Benimle Söyle izleyicileri artık Fox Tv izleyecek! Benimle Söyle neden kanal değiştirdi?
- Blu Tv dizisi Kenan İmirzalıoğlu’nun başrolde olduğu Alef’den ilk tanıtım geldi!