Hava kirliliği ve iklim değişikliği konusunda aklımıza birinci gelen sorun arabalar olsa da yolcu uçaklarının da bu mevzuda sicili berrak değil. Yeni bir araştırma, uçakların gerilerinde bıraktıkları izden kurtulduğumuz takdirde gezegenimizin biraz daha rahat nefes almasını sağlayabileceğimizi gösteriyor.
Muhite en çokça zarar veren araçları düşündüğümüzde, aklımıza birinci olarak benzin yakan içten yanmalı motorlara sahip olan arabalar ve kamyonlar gelir ancak yolcu uçakları da etrafa önemli raddede tesirde bulunuyor. Yolcu uçaklarının etrafa verdiği zararlardan biri de başımızı kaldırdığımızda gökyüzünde görebileceğimiz, uçakların gerilerinde bıraktıkları beyaz izler.
Kontreyl ismi verilen bu izlerle ilgili yapılan yeni bir araştırma, çok küçük farklılıkların dahi etraf üzerinde hayli kıymetli tesirler yaratabileceğini gösteriyor. Kontreyller, dışarıdan bakınca nispeten temiz izler üzere görünebilir ancak bu izler, çabucak donan su buharları ve belli bir vade havada asılı kalarak bir tıp buz bulutu yaratıyor. Tıpkı yapay bulutlar üzere kontreyller de güneş ışınlarının yerkürenin yüzeyine erişmesini engelliyor; bunun yanı sıra, alışılagelmiş kurallarda boşlukta kaybolan ısıyı tutan bir yalıtkan işlevi de görüyor.
Birkaç bin feet her şeyi değiştirebilir:
Bilim kişileri, bu kontreylleri ortadan kaldırabildiğimiz takdirde muhitin bundan faydalanacağını düşünüyorlar. Environmental Science & Technology’de yayınlanan yeni çalışmaya nazaran yolcu taşımacılığının irtifasında yapılacak küçük düzeltmeler, jetlerin kontreyl üretme kapasitesi üzerinde kıymetli tesirlerde bulunacak.
Çalışmaya göre kontreyl üreten bir uçak, daha alçaktan ya da daha yüksekten uçtuğu takdirde kontreyl üretmeyi bırakacak. Araştırmacılara göre irtifadaki birkaç bin feet (1 feet, yaklaşık 30 santimetre; yani yekunda birkaç yüz metre) değişiklik, fark yaratabilir.
Dahası, araştırmaya göre bütün uçuşlar bu türlü bir değişiklikten etkilenmeyecek. Bilim kişileri, tüm tarifeli uçuşların sadece %2‘sinin araştırmada önerilen irtifa değişikliklerinden etkileneceğini savunuyor.
Bu türlü bir değişikliğin hava trafik memurlarının işini biraz zorlaştıracağı ve pilotların kontreyllerden kaçınmak için nerede uçmaları gerektiğini anlamak ismine hava durumunu tespit edip bildirecek yeni teknolojilere gereksinim duyulacağı açık olsa da ufak düzeltmelerin etraf üzerindeki tesirinin büyük olacağı düşünülüyor.