Yazıyı sizin için güncelledik:
Ülkemiz uygulamasında işçi kavramı; hangi sektörde olursa olsun temelde aynı anlama gelmesine rağmen, tabi oldukları kanunlar açısından farklılık göstermektedir. Basın yayın kuruluşlarında görev yapanlar Basın İş Kanununa, denizciler Deniz İş Kanununa tabi iken genel olarak işçiler de İş Kanununa tabidir. O halde Basın İş Kanununda yıllık izin süreleri kaç gündür?
Basın İş Kanunu kimi kapsar?
Yazımızın başlığında gazetecilerden bahsettik. Ama anlatacağımız konu sadece gazetecileri değil aynı zamanda 5953 sayılı Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tanzimi Hakkında Kanun hükümlerine tabi olan bütün işçileri kapsamaktadır.
Zaten Basın İş Kanununda gazeteci olarak bahsedilen kavram, bu kanun kapsamındaki tüm işçileri ifade etmek için kullanılmıştır.
Basın İş Kanunun kapsamını daha önce uzun uzadıya açıklamıştık. O yazımıza bakarak konuyla ilgili bilgi sahibi olabilirsiniz: iscidunyasi.com/basin-is-kanunu-kapsamina-kimler-girer
Basın İş Kanununda iki tür yıllık izin var
Gazetecilerin yıllık izin süreleri temelde ikiye ayrılır: Günlük olan bir süreli yayında (mevkutede) çalışanlar ile günlük olmayan bir süreli yayında (mevkutede) çalışanlar. Bu iki grubun yıllık izin hakları birbirinden farklıdır.
Basın İş Kanununun 21’inci maddesinde yer alan bu husus, bir Yargıtay kararında şu şekilde yer almıştır:
“… Davacının çalıştığı işyerinde çıkarılan gazete günlük olmayıp, haftalık yayınlandığı anlaşıldığından izin ücretinin aynı yasanın 21/2 maddesi gereğince hesaplanması gerekirken günlük mevkutede çalışıyormuş gibi 21/1 maddesi gereğince hesaplanması bozma nedenidir…” (9 Hukuk, 2000/228 E. ve 2001/3606 K.).
Günlük yayın nedir?
Günlük yayın; adından da anlaşılacağı üzere her gün yayın yapan basın kuruluşunu ifade etmektedir. Bu anlamda; günlük çıkan bir gazetenin günlük mevkute ve haftalık çıkan bir gazetenin ya da aylık çıkan bir derginin günlük olmayan mevkute olduğu kabul edilir.
Günlük süreli yayında çalışan gazetecilerin yıllık izin süreleri
İşyerinde en az bir yıl çalışmış olması kaydıyla;
- Gazetecilikteki kıdemi 1 yıl ile 10 yıl arasında (10 yıl dahil) olan gazeteciye 4 hafta izin verilir.
- Gazetecilikteki kıdemi 10 yıldan çok olan gazeteciye 6 hafta izin verilir.
Günlük olmayan süreli yayında çalışan gazetecilerin yıllık izin süreleri
Günlük olmayan süreli yayında çalışan gazeteciye her 6 aylık çalışma devresi için 2 hafta ücretli yıllık izin verilir.
Gazetecinin yıllık izin süresinde iş günü hesabı
Bilindiği üzere; 4857 sayılı İş Kanununa tabi bir çalışanın yıllık izin hesabında sadece iş günleri hesaba katılır ve yıllık izin dönemine denk gelen resmi tatiller ile hafta tatilleri izin süresinden sayılmaz: iscidunyasi.com/hafta-tatili-yillik-izin-suresinden-dusulur-mu
Fakat 5953 sayılı Basın İş Kanununda böyle bir usul öngörülmediğinden; gazetecinin yıllık izni sadece iş günlerini değil hafta tatili ve genel tatil günlerini de kapsar, yani örneğin 4 haftalık yıllık ücretli izne ayrılan bir gazeteci tam olarak 4 hafta izin yapar.
Gazetecinin yıllık izin kıdemi nasıl belirlenir?
İş Kanununa tabi bir işçiden bahsediyor olsaydık, yıllık izin süresine esas kıdemi için işçinin o işyerinde çalıştığı süreleri esas almamız gerekirdi. Ancak bu konuda Basın İş Kanununa tabi çalışanların lehine bir düzenleme tercih edildiğini görüyoruz.
Buna göre gazetecinin kıdemi, o an için çalışmakta olduğu işyerindeki süre yerine tüm gazetecilik süresi esas alınmak suretiyle belirlenir. Gazetecinin mesleki kıdemi, gazetecinin meslekte geçirdiği toplam süreleri ifade etmektedir.
O halde bir gazeteci örneğin 1,5 yıldır bir işyerinde çalışıyorsa aman toplam gazetecilik yaptığı süre 15 yılsa; bu gazeteci günlük süreli yayın yapan işyerinde 1 yılını doldurduğu anda 6 haftalık yıllık izne hak kazanacaktır.
Gazetecinin mesleki kıdeminin belirlenmesinde Başbakanlık Basın Yayın Enformasyon Genel Müdürlüğünün kayıtları esas alınır. Buraya gazetecinin ilk kaydının yapıldığı tarih gazetecinin kıdeminin başlangıcı kabul edilir. Fakat, gazetecinin meslek kıdeminin bundan daha önce başladığını her türlü yazılı belgeyle kanıtlama imkanı vardır.
SONUÇ
Basın İş Kanununa tabi bir işçini yıllık izin süresinin ne olduğunu söylemek için, öncelikle ne tür bir işyerinde çalıştığını bilmek gerekir; çünkü Basın İş Kanununda yıllık izin iki türdür.
Günlük yayın yapan bir süreli yayında çalışan gazetecinin yıllık izni, kıdemine göre belirlenir. İşyerinde bir yılını dolduran işçinin, gazetecilik mesleğinde geçen genel kıdemi 10 yıl ve daha az ise yıllık izin hakkı da 4 haftadır. Gazetecilik kıdemi 10 yıldan çok olan çalışanın yıllık izin hakkı ise 6 haftadır.
Günlük yayın yapmayan bir süreli yayında çalışan gazeteci ise, çalıştığı her 6 haftanın karşılığında 2 hafta ücretli izin hakkı elde eder.
Gazetecinin yıllık izin hakkından feragat etmesi mümkün değildir; bir başka deyişle gazeteciye yıllık izin hakkının mutlaka zamanında ve tam kullandırılması gerekir.