Naylon poşetlerin ücretli hale getirilmesine ilişkin üretilen karar sonrası, Kıbrıs'ın kuzeyindeki plastik tüketiminde kayda değer bir düşüş gözlemlendi.
Plastik tüketimindeki bu düşüşün daha da ivme kazanmasını sağlamayı hedefleyen Lefkoşa Surlariçi'ndeki bazı işletmeler, Dünya'daki plastik tüketiminin yüzde 8'ini kapsayan 'plastik pipet' konusunda harekete çekti.
Kafe, restoran veya barlarını; sadece plastik pipetlerden değil, tüm plastik materyallerden arındıran işletmeler, plastik pipet yerine çelik pipet, tahta kamış veya makarna kullanma kararı aldı.
Çelik pipet kullanmaya başlayan Hoi Polloi ve Canteen isimli iki işletme, bu kararlarını ve karara giden süreci Kıbrıs Postası ile paylaştı, plastik pipet kullanan işletmeler ise bu konuda alternatif üretmek istediklerini fakat bunun için tedarikin kolaylaşması ve ucuzlatılması gerektiğini vurguladı.
İŞLETMELERDEN 'LTB ÖNCÜLÜK ETSİN' TALEBİ
İşletmeler, bu konuda Lefkoşa Türk Belediyesi'nin (LTB) öncü olmasını talep ederek, bir de olası yol haritası belirledi. Alternatif yol planına göre; başlarda Surlariçi özelindeki bazı işletmeler pilot bölge olarak seçilecek, LTB bu işletmelere plastik pipete alternatif pipetlerin tedarikini kolaylaştıracak adımlar atacak. Uygulamanın işe yaraması halindeyse bu durumun önce tüm Lefkoşa'da, ardından da tüm Kuzey Kıbrıs'ta başlatılması ümit ediliyor.
FİYAT FARKI
Hali hazırda plastik pipet kullanan işletmelerin, alternatif pipet türevlerinin fiyatları konusunda da bazı çekinceleri bulunuyor. 'Çelik pipet' ile 'plastik pipet' arasındaki fiyat farkına ilişkin bir piyasa araştırması yapan Kıbrıs Postası muhabiri, tekrar kullanılabilir paslanmaz çelik pipetin adet fiyatının 0,34 Dolar; yani ortalama 2 TL civarında olduğunu, plastik pipetlerinse yüz tanesinin 5 TL ile 13 TL arasında değiştiğini öğrendi.
İŞLETMELERİN TEK ÇEKİNCESİ FİYAT DEĞİL
Alternatif pipet türevlerinin tüketimi konusunda işletmelerin tek çekincesi fiyat değil. İşletmeler, bazı müşterilerin, alternatif pipet türevlerini hijyenik bulmadığını ve plastik pipet talebinde bulunduğunu ifade etti. Fakat metal pipetlerde 'anti-bakteriyel' özelliği bulunuyor. Makarnalar ise tek kullanımlık olarak tüketiliyor.
"O KADAR PARA VERDİK BİR PİPET YOK MU?"
Yine çoğu işletme, plastik pipetin dünyaya verdiği zararın farkında olduğundan, içecek servislerinde 'pipet ister misini?' diye soruyor ya da serviste pipet göndermiyor. Bu durum karşında bazı müşterilerin "o kadar para verdik, bir pipet yok mu?' tepkisini ortaya koyduğu ifade ediliyor. İşletmeler, halkın da bu konularda bilinçlenmesi gerektiğini söylüyor.
HARMANCI: "TALEP VARSA BİR ARAYA GELSİNLER, OTURUP HEP BERABER KONUŞALIM"
Kıbrıs Postası, işletmelerin taleplerini Lefkoşa Türk Belediyesi Başkanı Mehmet Harmancı'ya iletti. Harmancı, 'böyle bir talep varsa bir araya gelsinler, hep birlikte oturalım, karar üretelim" dedi. Tekrardan kullanım opsiyonuna sahip pipetler konusunda belediyenin bazı 'gaileleri' olabileceğini belirten Başkan Harmancı, "Tekrar kullanma üzerine oluşan bir şeyi çok tercih eder miyiz emin değilim. Bunun sürekli gözlemlenmesi ve kontrol edilmesi gerekiyor. Hijyen koşullarının yaratılması lazım" ifadelerinde bulundu.
İŞLETMELER NE DEDİ?
HOİ POLLOİ: "DİĞER İŞLETMELERE DE TAVSİYE EDİYORUZ"
"Biz plastik kullanmak istemediğimiz için alternatif bir şeyler arıyorduk. Önce gamış bulduk. Hindistan'dan getirdiler. Ama çok sağlıklı değildi. Yıkanması zordu ve şişip kırılıyordu. Araştırmaya devam edince çelik pipetleri gördük. Yıkanması çok kolay, dezenfekte ettikten sonra gayet kullanışlı. Önce dış yüzeyini yıkıyoruz, ardından da özel fırçasıyla içini temizliyoruz. Bazen de sirkeli suya yatırıyoruz. Son bir yıldır kullanıyoruz. Diğer işletmelere tavsiye ediyoruz."
BARASTA: "ALTERNATİF TÜRLERİN TEDARİKİ KONUSUNDA SIKINTI YAŞIYORUZ"
"Müşteriler pipet istemediği sürece pipet vermiyoruz. Genelde müşterileri bu konuda bilinçlendirmeye çalışıyoruz. Son zamanlarda bir bilinçlenme olduğunu hissediyorum. Çevremdeki birçok insan pipet kullanmayı bıraktı. Alternatif yolları düşünüyoruz fakat tedarik konusunda bazı sorunlar yaşıyoruz. Pipet kullanımı bayağı düştü."
CANTEEN: "LTB ÖNCÜLÜK YAPABİLİR"
"Alternatif pipet türevleri, plastik pipeti azaltmak anlamında yaralı ama bu, plastik kullanımının önüne geçmek için yeterli değil. Küçük pet şişe sular, bardaktaki plastik sular Bunların da önüne geçilmeli. Bunun öncülüğünü işletmeler değil, belediye yapmalı. Surlariçi'ni pilot bölge olarak seçerek bunun öncülüğü yapılabilir. Belki bir dönercide olmaz ama birkaç işletme seçerek yayılabilir. Bizde kullandık ve bizde bulaşık makinesine olmamasına rağmen, herhangi bir sorun yaşamadık pipetlerle ilgili. Zaten çeliktir, paslanmazdır, anti bakteriyeldir. Ama bizde başka sorunlar da oldu; çok beğenen müşteriler çaldı. Amazondan getiriyorduk, bamboo da getirmiştik. Bamboo'dan yapılanların da ucu kararıyor. Çelikler 8 ayda çalındıysa bunlar 2 haftada çalındı. Birkaç işletmeyle konuşup 3-4 bin tane koli şeklinde getirmeyi düşünüyorum. Yasaklamayla falan bir yere varılmaz ama belediye birçok konuya zorunluluk getirdi. Ona buna getireceğine bu konuya getirseler daha iyi olurdu. Zaten çok da maliyeti yoktur."
IMAGINE: "GERİ DÖNÜŞÜM KONUSUNU DA GÜNDEME GETİRMEK LAZIM"
Çelik pipet güzel bir fikir ama bizim yoğun bir gecemizde mekanda 500 kişi aynı anda bulunuyor. Bu 500 kişinin bilmem kaçı bu pipetleri alıp eve götürecek. Biz de plastik konusunun ne denli tehlikeli olduğunu biliyoruz. Genellikle plastik bardak yerine cam bardak vermeye çalışıyoruz. Ama alkol işin içine girdiğinde cam bardak yere düşüyor ve karılıyor. Başkalarına zarar gelebilir. Geri dönüşüm konusunu da gündeme getirmek lazım. Büyük bir pet şişe içerisinde pipetler atılırsa, geri dönüşüm noktalarına atılarak bu maddelerin geri dönüşümü sağlanabilir. Ama maalesef toplumda yeterli bilinç yok. Avrupa'nın pek çok bölgesinde plastik pipet kullanımı yasaklandı.
TEZGAH: "MÜŞTERİLERİN TEPKİLERİNDEN YILDIM"
İlk açtığımız yıllarda ticari kaygılarımız vardı ama geri dönüşüm peçeteler kullanmaya çalışıyorduk.Fakat bu materyaller KKTC'de bulunmadığından pahalıya geliyor. İhsanların kullanmasına teşvik edilmesi lazım. Özellikle fiyat konusunda. Dünyadaki pipete hayır kampanyasını duyduk ve direnmeye karar verdik ama müşterilerden tepki gelmeye başladı. Pipet vermemeye karar verdik sonuçta bir 'ice latte' bardaktan da içilebilir pipete gerek yok. Ama bazı müşteriler 'o kadar para verdik bir pipet vermeyecek misiniz?' diye tepki gösterdiler, bu ses yükselince açıkçası ben de yıldım. Alternatifler konusunda tedarikin kolaylaşması ve insanların bilinçlenmesi halinde tabi ki kullanmak istiyoruz."