Kurti hükümetinin devrilmesi, Kosova’yı aynı parti tarafınca yönetilen yeni bir hükümetten diğer partiler tarafından yönetilen yeni bir hükümete veya yeni genel seçimlere kadar çok sayıda siyasal senaryo ile yüz yüze bırakıyor.
Çarşamba gecesi Albin Kurti yönetimindeki Kosova hükümetinin devrilmesi, son seçimden sonrasında olduğu gibi, yeni seçim olasılığını göz ardı etmeden yeni bir hükümetin kurulması ihtiyacını ortaya çıkaran değişken bir siyasal ortam yarattı.
Anayasa uyarınca, hükümet şimdi “görevden alınmış” sayılıyor ve Cumhurbaşkanı Haşim Taki isterse 45 gün arasında yeni seçim çağrısı yapmış olup meclisi feshedebilir.
Ancak bir düşünce kuruluşu olan KIPRED (Kosova Politika Araştırma ve Geliştirme Enstitüsü) müdürü Lulzim Peci, eski hükümet “meclisteki yasaları işleme koyma” hakkı olmadan yerinde durduğu için “yürütme gücü açısından boşluk doğmadığı” mevzusunda ısrar ediyor.
Peci’ye nazaran, mevcut hükümet hâlâ salgını tedvir etmek için yönetimsel talimatları aşma hakkı da dahil olmak suretiyle “Covid – 19 ile alakalı süreci” tedvir etmek için tüm yetkilere sahiptir.
Kurti liderliğindeki hükümet çarşamba günü, Genç partinin iktidar ortağı, Kosova Demokratik Birliği LDK’da başlatmış olduğu bir itimat oylaması ile devrildi.
Hükümet, Kurti’nin içinde olduğu ana yönetim Vetevendosje partisi ile LDK arasındaki mühim kararlar hakkında bir dizi anlaşmazlık daha sonra 82 lehte, 34 aleyhte ve 1 çekimser oyla devrilmişti.
Düşen hükümetin sonsuza kadar yerinde kalamayacak olması bu karmaşık koşullarda Covid-19 salgınının doğru yönetilip yönetilemeyeceği mevzusunda kaygılı birçok vatandaşı derin bir endişeye sürükledi.
Anayasa, başbakan çekilme ederse veya rolü boş kalırsa, “hükümet düşeceğini” ve Devlet Başkanının “yeni hükümeti kurmak için mecliste ekseriyat kazanan partiye yada koalisyona danışarak yeni bir aday ataması gerektiğini” öngörüyor.
Bu hüküm, Ekim 2019 seçimlerinde en oldukça oy alan parti olarak VV Vetevendosje’nin Cumhurbaşkanına yeni bir başbakan adayı önermesini gerektiriyor.
Anayasa hukuku profesörü Enver Hasani medyaya Vetevendosje’nin bunu yapmak için “sonu belirsiz bir tarih” ile yüz yüze bulunduğunu söyledi, zira “aylarca hangi adı göndereceğini düşünebilir”. Hasani’ye bakılırsa bu, “Kurti ya da daha mantıklı olacak başka bir aday olabilir”
Anayasa ondan sonra yeni adaylara kabineyi kurmaları için 15 gün süre tanıyor. Hasani’ye bakılırsa bu kabine mecliste çoğunluk almazsa, Başkan ondan sonra “tüm partileri” diğer adaylıkları sunmaya çağırabilir ve on gün arasında aynı prosedürle başka bir aday atayabilir.
Mevcut Vetevendosje-LDK koalisyonunun düşüşünü göz önünde bulundurarak, başbakanın ikinci adaylığı ile yeni hükümet LDK ve Sosyal Demokratik Girişim, NISMA ve Kosova’nın Geleceği İçin İttifak, AAK, bir ihtimal de Kosova Demokrat Partisi PDK’nın da desteği ile daha küçük partiler tarafından oluşturulabilir.
Güven oylamasının ardından koltuğunu kaybeden Başbakan Kurti, LDK’den mebus Avdullah Hoti’yi görevden aldı.
Ancak Perşembe günü, LDK lideri Isa Mustafa Facebook’ta kafa karıştırıcı bir halde, şu anki salgında “LDK bakanlarını ve bakan yardımcılarını çekilme eden hükümetteki görevlerinden tek taraflı olarak geri çekmeyeceğini” söyledi. Bu arada çarşamba gecesi bir TV şovunda partisinin “PDK ile koalisyon yapamayacağını” da sözlerine ekledi: Vetevendosje (yeni) bir hükümet kuramazsa, VV oturup NISMA ve AAK dahil olmak üzere daha geniş bir tabanda konuşacak dedi.
Siyasi analist Armend Muja, PDK tarafından dışarıdan desteklenen bir LDK-NISMA-AAK hükümetinden şüphe ediyor. Bakan, böyle bir senaryonun gerçekleşmeyeceğini, bundan dolayı yeni bir konuşmacı anlamına gelen parlamentonun “bir başkan seçilmeden oturumları toplayamayacağını” söyledi.
Tartışmasını partinin en fazlaca sandalyeye haiz olmasını gerektiren anayasal noktaya dayandırırken, bu durumda Vetevendosje, Meclis Başkanı önermek üzere Muja, mevcut LDK konuşmacısı Vjosa Osmani’nin istifasını öngörüyor. Muja’ya nazaran, Vetevendosje “yeni bir anlaşma olmaksızın bir konuşmacı aday göstermeyi reddedebilir”, bunun cevabında kurulmuş meclisin yokluğunda “hükümet yoktur”
Muja, “LDK liderliğindeki hükümet, yeni seçimler olmadan yada tüm siyasi güçler içinde bir anlaşma ve uzlaşma olmadan kapsayıcı bir hükümet olmayacak,” dedi. Muja Facebook’ta “Bu durumdan kaçınmanın tek bir yolu var- siyasi bir fikir donanması,” diye ekledi.
Anayasaya nazaran, hükümet ikinci başbakan adaylığı ile mecliste oyların çoğunluğunu almazsa, cumhurbaşkanı ondan sonra “ilan tarihinden itibaren en geç 40 gün içinde yapılacak” yeni seçimleri duyuru edebilir.
Hasani, Kossev’e, Vetevendosje’nin mecliste oy çoğunluğu almadığı takdirde, Başkan’ın ikinci dereceden partiye gitmek zorunda olmadığını, sadece diğer tüm partileri görüşmeye davet edip maksimum fikir birliği arayabileceğini söyledi. Peci ayrıca BIRN’e, mevcut soğukkanlılığın çözümü için “siyasi haber alma ve anlaşmalar gerektiğini” söyledi. Mevcut krizin hızlı bir halde çözülmeyeceğine ve “Covid – 19’un yarattığı acele durumdan daha uzun sürebileceğine” inanıyor.
Uzmanlar yeni seçim olasılığını reddetmiyor sadece bunun Covid-19 salgını çözümlendikten sonrasında olabileceğini belirtiyorlar. Şu anda Kosova’da 71 koronavirüs enfeksiyonu olayı var ve komplikasyonlardan ancak bir tanesi yaşamını kaybetti.