Çörek Otunun Yararları Nelerdir?
Çörek otu (Nigella), düğün çiçeğigiller (Ranunculaceae) familyasından yaklaşık 14 türü kapsayan bir bitki cinsidir. Türkiye’nin neredeyse tüm her yerinde ve dünyanın birçok ülkesinde yetişebilen ince yaprakları olan, yaklaşık 40 cm boyunda tarlalarda yetişen bir bitkidir.Çörek otu diye bilinen tohumları haşhaş bitkisine benzer şekilde bir kozalak (kapsül) içinde olgunlaşır. Bu tohumlar 2–3 mm boyunda parlak siyah renktedir.Yağ oranı yaklaşık %18’dir. Bu nedenle çok yağlı bir tohum olarak kabul edilmez. Çörek otu bitkisinin içeriğinde bolca conjuge linoleik asit, thymoquinone, (dithymoquinone), melanthin, nigilline, damascenine, ve tannin bulunur.
Siyah mucizenin içeriğinde yaklaşık %38 oranında karbonhidrat, %35 oranında çeşitli yağlar, %21 oranında da albumin bulunur. Geriye kalan %6 ise yüzden fazla farklı maddeden meydana gelir. Bir çok değerli doymamış yağ asitleri, örneğin linolen asit, alfa linolenasidi bulunur. Uçucu yağlar olarak kofur, nigellon, alfa-pinen vb. içerir. Eser miktarlarda bazı vitaminler (B1, B2, B6 ), mineraller (demir, kalsiyum, magnezyum, çinko ve selenyum) ve amino asitleri içerir. İçeriğinde bulunan doymamış yağ asitleri ve uçucu yağlar vücudun savunma sistemi için oldukça yararlıdır.
Türkiye’de yıllardan beri ekmek ve çöreklerin yanı sıra ve bazı peynirlere de tat ve aroma vermesi için yaygın olarak kullanılmaktadır. Eski Mısır ve Yunan doktorlar baş ağrısını, burun tıkanıklığın ve diş ağrısını tedavi etmek amacıyla çörek otundan yararlanmışlardır. Ayrıca ağrı tedavisinin yanı sıra bağırsak kurtlarının uzaklaştırılması, kadınlarda adeti düzenlemek ve anne sütünü arttırabilmek amaçlı da faydalanmışlardır.
Orta Doğu ve Uzak Doğuda, geleneksel tedavi aracı olarak astım ve bronşit tedavisi, baş ve sırt ağrılarının azaltılması , dizanteri, bazı enfeksiyonların tedavi edilmesi, fazla kilo ve yüksek tansiyonun önlenmesinde kullanılmıştır. Ayrıca bazı sindirim sistemi sorunlarını da içeren geniş bir hastalık grubunun tedavisinde yararlanılmıştır.
Hipokrat ve Farmokolji bilgini ve hekim Dioscorides kitaplarında çörek otuna yer vermişler ve “melanthion” diye bahsetmişlerdir.
Çörek Otunun Yararları Nelerdir?
Çörek otunun yararları aşağıda sayılmıştır:
- Farenjit tedavisi,
- Grip semptomların azaltılması,
- Felç, paralizi tedavisi
- Karın ağrısı şikayetleri
- İştah açıcı,
- Annelerde süt artırıcı,
- Adet düzenleyici,
- Sarılık giderici,
- Gaz giderici,
- İdrar söktürücü (diüretik)
- Antibakteriyel,
- Mantar tedavisi,
- Şeker hastalığı,
- Bağışıklık sistemini güçlendirme,
- İltihap önleyici,
- Ağrı kesici,
- Antioksidan
- Trigliserid seviyesini düşürme etkileri olduğu bildirilmiştir.
Çörek otunun yararları konusunu biraz daha detaylı anlatmak gerekir. Yapılan bilimsel araştırmalar sonucunda, çörek otu bitkisinin bazı kanser hücrelerini yok ettiği ve tümöre karşı savaşan özel antikorların üretimini tetiklediği, bununla birlikte yine zararlı hücrelerle mücadele eden makrofaj hücrelerinin sayısını ve etkinliğini artırdığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte çörek otunun sağlıklı hücrelere toksik bir etkisinin olmadığı da bildirilmektedir.
Çörek otu ekstresi kullanılarak kemik iliğinde bulunan bağışıklık sistemini güçlendiren hücrelerin sayılarında artış sağladığı, bunun yanı sıra kan ve ilik oluşumunu uyardığı gösterilmiştir.
Çörek otu bitkisinin tohumunda bulunan ß- sitosterol’ların insan vücudunda salgı etkinliğini çoğalttığı ve kandaki kötü kolesterol (LDL) düzeyini düşürdüğü tespit edilmiştir. Yine çörek otu taneciklerinin kullanımının prostat büyümesini önleyici ve iyileştirici etkisi olduğu da belirtilmektedir.
Çörek otu bitkisinin tohumlarında bulunan bazı uçucu yağ asitlerinin zararlı bakteriler, mantar ve şerit olarak bilinen tenyaların vücuttan atılmasına karşı etkili olduğu bildirilmiştir.
Yapılan bilimsel çalışmalar sonucunda çörek otu tohumları astım hastalığının tedavi edilmesinde olumlu etkilerinin olduğu kanıtlandı. Yapılan bu çalışmaların sonucu Phytomedicine dergisinde yayınlanmıştır.
Fundamentals of Clinical Pharmacology dergisinde yayınlanan laboratuvar araştırmaların sonucunda çörek otu tohumunun hipertansiyon tedavisi ve tansiyonu düşürme konusunda olumlu etkileri olduğu görülmektedir.
Neuroscience Letters dergisinde de yayınlanan bir bilimsel makaleye göre, çörek otunun içinde bulunan bir fitokimyasal olan thymoquinon özünün Parkinson Hastalığına bağlı toksisite nöronlarını koruduğu tespit edilmiştir.
Çörek otunun yararları elbette bunlarla sınırlı değildir. Pankreas kanseri ile ilgili olarak fareler üzerinde yapılan deneylerde tümörü küçülttüğü tespit edilmiştir.Yine fareleriel yapılan testte kandaki şeker seviyesini düşürdüğü belirlenmiştir. Ancak henüz insanlar üzerinde bu yönde kapsamlı bir çalışma yapılmamıştır. Çörek otu yararları tohumunda bulunan Thymoquinone (TQ) adlı maddeden kaynaklanmaktadır. Bununla ilgili yeterli klinik çalışmalar yapılarak insanlar üzerinde de yararlı olup olmayacağı araştırılmalıdır.
Vücutdaki homosistein düzeyi kalp damar sağlığı, beyin ve sinir sistemi hastalıkları için bir gösterge olabilir. Gıdalarla birlikte alınan folik asit, B6 ve B12 vitaminleri kandaki homosistein düzeyinin düzenlenmesine yardımcı olmaktadır. Yapılan deneysel çalışmalar çörek otu tohumları ve çörek otu yağının kandaki homosisteinin düzenlenmesinde folik asitten daha etkili olduğunu göstermiştir.
Kolon Kanseri:Çörek otunun yararları konusunda çeşitli çalışmalar yaparılırken, kolon kanserine etkilerini anlamak amacıyla Mısır’ın Tanta Üniversitesinde 2003 yılında bir araştırma yapılmıştır. Sonuçları Nutr Cancer dergisinde yayınlanan araştırmaya göre kolon kanseri yapıcı kimyasal enjekte edilmiş farelere 14 hafta boyunca çörek otu tohumu yağı verilmiş ve 14 haftanın sonunda farelerin hiç birinde kolon kanseri gelişimi görülmediği tespit edilmiştir.
Meme Kanseri: ABD Jackson Mississipi State Üniversitesi tarafından 2003 yılında yapılan çalışmada çörek otu tohumundan elde edilen yağın kullanılmasıyla kanserli hücreleri önemli oranda tedavi edilmiş. Bu çalışmanın sonuçları Bio Med Sci dergisinde yayınlanmıştır
Şeker Hastalığı :100. Yıl Üniversitesinden bir grup bilim insanı şeker hastalığı olan 50 fare üzerinde bir araştırma ve deney yapmışlardır. Bu amaçla farelere karın zarlarından (periton) girilmek suretiyle streptozotocin adlı madde enjekte edilmiştir. Daha sonra bu fareler iki gruba ayrılmışlar ve bu şekilde takip edilmeye başlanmışlardır. Birinci grupta bulunan farelere otuz gün boyunca her gün karın zarından (periton) uçucu çörek otu yağı enjekte edilmiştir. Diğer gruba ise çörek otu yağı bulundurmayan tuz içeren bir sıvı verilmiştir. Bu çalışmanın sonucunda şeker hastalığına yakalanmış farelerin 1. Grupta yer alanlarda çörek otu yağının kanda şeker oranını düşürdüğünü ve insülin miktarını arttırdığını tespit etmişlerdir. Bu çalışmanın sonuçları 2003 yılı Aralık ayında Japon Tohoku J Exp Med Dergisinde yayınlanmıştır Yine Japonya’da yapılan ve 2002 Aralığında Ress Vet Sci adlı dergide yayınlanan bir çalışmaya göre çörek otu yağı verilmesinin şeker hastası farelerde insülin salgısını arttırdığını tespit edilmiştir.
Beyin Kanseri: Çörek otu tohumunda bulunan “thymoquinone” adlı maddenin en en tehlikeli beyin kanseri türlerinden “Glioblastoma” nedeniyle gerçekleşen hücre ölümlerini yavaşlattığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte çörek otu tonumu çevresel koşullardan edinilen kurşun zehirlenmesi kaynaklı beyinde oluşan hasarın azaltılması ve tedavi edilmesinde de yararlı olmaktadır.
Yüksek Tansiyon: 2008 yılında yapılan bir araştırmanın sonuçlarına görer çörek otu yağı tüketimi kan basıncının dengelenmesi ve yüksek kan basıncı (hipertansiyon) önlenmesinde yararlı olmaktadır. Yine bu araştırmaya göre çörek otu yağının düzenli tüketilmesi kötü kolesterolü (LDL) düşürmesinin yanı sıra daralmış damarların temizlenmesinde etkili olan iyi kolesterolü (HDL) yükseltiyor. Bu araştırma ileri derecede yüksek tansiyon hastaları üzerinde yapılamadığı için bu tip hastalar konusundaki etkileri henüz belirli değildir. Ve daha fazla çalışma yapılmasına ihtiyaç vardır.
Karaciğer Kanseri: Journal of Carcinogis Dergisinin 2003 sayısında yayınladığı bir araştırmada belirtildiğine göre Sri Lanka Kelaniya Üniversitesinden uzmanlar karaciğer kanseri olan 60 fare üzerinde bir araştırma yapmışlardır. Fareler 2 gruba ayrılmış. İlk gruba çörek otundan hazırlanmış bir karışım verilirken, diğer gruba yalnızca ot verilmiştir. On hafta boyunca fareler izlenmişlerdir. İncelemenin sonucunda çörek otu verilen farelerin karaciğer dokularındaki hasar diğer gruba göre çok daha az olduğu tespit edilmiştir. Bu araştırma sonucuna göre çörek otu yağının karaciğer kanserinden koruyucu olabileceği ortaya konmuştur.
Vitamin ve Mineral Zenginliği :Çörek otu tohumları vitamin ve mineral içeriği olarak da oldukça zengindir. Thymoquinone başta olmak üzere, beta sitosterol, miristik asit, palmitik asit, palmitoleik asit, stearik asit, oleik asit, linoleik asit, arakidonik asit, protein, B1 vitamini, B2, B3, folik asit (B9) vitaminleri, kalsiyum, demir, bakır, çinko ve fosfor içermektedir.
Çörek otunun yararları bunlarla da sınırlı değildir. Çörek otu tohumu güçlü bir antioksidandır. Vücudu oksidatif strese karşı korur ve dengelenmesine yardımcı olur. Burun iltihabı, astım, nefes darlığı, egzama gibi alerjik hastalıklara karşı da çörek otu yağının tedavi edici özelliği olduğu bildirilmiştir. Ayrıca ishal,bazı mide rahatsızlıkları, romatizma hastalıkları tedavisinde yararlı olduğu ve kas gevşetici olduğu da belirtilmektedir.
Çörek Otunun Yan Etkileri
Çörek otunun yararları konusunu detaylı anlattık. Peki Çörek otunun yan etkileri var mı? Çörek otunun yan etkileri nelerdir? Çörek otu tohumu ve çörek otu yağının sağlık için çok yararlı olmasına rağmen, diğer tüm bitkisel ürünler gibi aşırı ve bilinçsiz tüketiminde bazı yan etkileri olduğu görülmüştür. Bu nedenle çörek otu kullanmadan önce mutlaka doktorlara danışılmalı onayları alınmalıdır. Özellikle yüksek tansiyon, epilepsi, kalp rahatsızlıkları, diyabet ya da herhangi bir hastalık nedeniyle düzenli olarak ilaç kullanıyorsanız çörek otu yağı kullanmadan önce kesinlikle doktorlarınıza danışmalısınız. Besinlerle birlikte tüketilen çörek otu genel olarak güvenli kabul edilmekle birlikte takviye olarak çörek otu kullanımı, özellikle hamilelik ve emzirme dönemlerinde mutlaka ve sadece doktor denetiminde yapılması gerekir.
Çörek otu yağında bulunan Melanthin adlı madde fazla miktarda alındığı zaman zehirleyici olmaktadır. Yine nigelline adlı madde is felce neden olmaktadır. Bu nedenle çörek otu tohumları veya çörek otu yağı aşırı tüketilmemelidir.
Çörek otu tohumu (ya da yağı) sitokormlar üzerinden beraber alındığı birçok ilacın yıkım hızını olumsuz şekilde etkiler ve bu ilaçların vücutta istenmeyen birikmeler yapmasına veya erken yıkım nedeniyle tedavi dozlarının altında kalmalarına sebep olabilir.
Rahim kasılmalarını tetikleyici etkisi olabileceği için hamile kadınların kullanmamaları tavsiye
Çörek Otu Yağı Satın Alırken Bilinmesi Gerekenler
1) Soğuk sıkım çörek otu tohumu yağının tadı hafiftir. Açık renklidir. Acı olması yağın kaliteli olduğu anlamına gelmediği bilinmelidir. Sıkım sırasında ısıl işlem uygulandığı için rengi koyulaşır ve acılaşır. Bu istenmeyen durumdur. Bu nedenle mutlaka soğuk sıkım çörek otu yağı alınız.
2) Kötü depolama koşullarından ötürü oksijen ile temas etmesi asiditesini ve peroksit oranını artırır. Çörek oyu tohumu yağında peroksit miktarının yüksek olması istenmeyen bir şeydir. Bu tadının acılığından, renginin koyu olmasından anlaşılabilir.