Bireysel farklılık denildiği zaman akla ilk olarak öğrenme güçlüğü çeken çocuklar gelse de aslında yelpazenin öbür ucunda da üstün yetenekli çocuklar gelmektedir.
Üstün yetenekli çocuklar, özel eğitim alanının en göz ardı edilen ve eğitim olanaklarından yeterince yararlanamayan grubudur. Bilim ve sanat alanlarındaki katkılarına, uygarlık düzeyini oluşturmadaki çabalarına karşın, bu çocukların yetiştirilmesine yeterli ilgi ve çaba gösterilmemektedir.
Üstün yetenekli çocuklar kendilerine özgü düşünce, duygu ve algılama kapasiteleriyle, okulda ve diğer sosyal çevrelerinde bu duruma özgü olumlu ya da olumsuz ilgiyi ve tepkileri deneyimlemektedirler.
Bunun en önemli nedenleri arasında, bu çocuklara ilişkin ön yargılar gelmektedir…
Üstün Yetenekli Çocuklar ve Toplumun Ön Yargıları
Bazı ön yargıları özetlersek:
Üstün yetenekli çocuklar başkaları kendilerine söylemedikçe farklı olduklarını bilmezler,
• Yardım almaksızın kendi yollarını kendileri bulurlar,
• Disipline etmek diğer çocuklardan daha zordur,
• Akademik, fiziksel, toplumsal ve duygusal açılardan eşit gelişirler.
• Bu çocuklar zaten üstün, onlar için fazladan bir eğitime ihtiyaç yoktur.
• Üstün yetenekliler, her ortamda kendilerini geliştirebilirler.
• Üstün yetenekli çocuklar sosyal olarak uyumsuz olurlar.
• Üstün yetenekli çocuklar bencil ve benmerkezcidirler.
• Bu çocuklar çok duygusal oldukları için gerçek yaşama ayak uyduramazlar.
• Büyük kafalı, çelimsiz olurlar.
• Üstün veya özel yetenekli çocuklarda davranışsal ve ruhsal bozukluklar gözlenir.
• Üstün veya özel yeteneklileri eğitirsek seçkin bir sınıf yaratırız.
• Üstün veya özel yetenekli çocuklar diğer insanları aşağılamaktan hoşlanırlar.
Yukarıda sıralanan yanlış inançlar ve algılar gerçekte üstün yetenekli çocukları yansıtmamaktadır. Kısaca bu çocuklar kendileri için uygun eğitime, gelişime ve psikolojik desteğe ihtiyaç duyarlar
Yapılan araştırmalar da bunu doğrular nitelikte…
1971 yılında ABD’de John Hopkins Üniversitesinde üstün yetenekli çocuklar için eğitim teknikleri geliştirilmesi adına Matematikte Erken Gelişmiş Öğrencilere Yönelik Öğretim (Study of Mathematically Precocious Youth SMPY) isimli bir araştırmaya başlandı.
50 yıl sürmesi planlanan araştırmada 5000 üstün zekalı çocuk 45 senedir gözlemleniyor. Ve bu uzun soluklu çalışmanın şimdiye kadar ki sonuçları üstün başarılara sahip bireyler yetiştirmek için nelere dikkat etmemiz gerektiğine dair ipuçları içeriyor.
Hâlâ devam eden çalışmadan toplanan fikirler, son 40 yıl boyunca 400’den fazla tezde ve birkaç kitapta tartışıldı.
Bu çalışmadan biz neler öğrenebiliriz derseniz…
45 yıllık süreçte ise bu özel çocukların üniversite, doktora dereceleri hatta ellerinde bulundurdukları patent sayısının bile normal bir çocukla karşılaştırıldığında oldukça fazla olduğu ortaya çıkmış. Ve birçoğu gelir seviyesi bakımından en yüksek %5’lik dilimde yer almayı başarmış.
Bir şekilde toplumu kontrol etmeye başlayan bu üstün yetenekli çocukların yaşadığı en önemli problem ise bir şekilde zaten potansiyellerine ulaştıklarını düşündüğü için öğretmenleri tarafından çok az ilgi görmeleri olarak saptanmış.
Bu nedenle SMPY metodunda öğretmenlere tüm öğrenciler için aynı eğitim planı yerine üstün yetenekli çocuklar için kişiselleştirilmiş eğitim planı oluşturmaları önerilmiş.
Yine yapılan araştırmalar üstün yetenekli olduğu için sınıf atlayan çocukların atlamayanlara göre %60 daha fazla patent ve bilim, teknoloji ve mühendislik alanlarında başarılı olduğunu göstermiş.
SMPY’nin araştırmalarına göre üstün zekalı çocukların uzamsal akıl yürütme becerisi diğerlerine oranla oldukça fazla.
Standartize edilmiş testler üstün yetenekli bir çocuğu potansiyelini tam olarak ölçemeyebilir ancak öğretmenlerine hangi konulara odaklanmaları gerektiği hakkında öngörü sağlayabiliyor.
Bu parlak çocukların kapasiteleri geliştirilmez ve uygun materyaller ile eğitimleri desteklenmez ise potansiyellerini tam olarak geliştiremeyecekleri aşikar.
SMPY’nin ilerleyişini ve ondan doğan hakem denetimli tezleri buradan takip edebilirsiniz: https://my.vanderbilt.edu/smpy/
Matematiksel