HALEP, Suriye – Hava saldırılarında zarar gören dükkânının vitrini önünde tahta bir sandalyede oturan Ahmed, İnternet erişimli telefonuna o kadar dalmıştı ki dükkâna giren Al-Monitor muhabirini fark etmedi. Sonra utangaç bir tebessümle “İnternet’e öyle bir müptela olduk ki bırakamıyoruz.’’ dedi.
Halep’in muhalefet kontrolündeki birçok bölgesinde olduğu gibi El Meşhed Mahallesi’nde de kablosuz internet şebekeleri oldukça yaygın. Şehrin farklı yerlerinde telefonlar onlarca kullanılabilir internet şebekesi yakalayabiliyor.
Ahmed, cephedeki gelişmeleri ve Suriye’deki diğer haberleri sosyal medya üzerinden takip ediyor. Ayrıca WhatsApp aracılığıyla arkadaşları ve akrabalarıyla haberleşiyor.
Ahmed şöyle diyor: “İnternet’e bugün her zamankinden çok ihtiyaç duyuyoruz. Çünkü etrafımızda olup biteni başka türlü öğrenemiyoruz. Yerinden edilip uzaklara giden akraba ve arkadaşlarla iletişim kurmak için de internete ihtiyacımız var. Haberleşmenin en iyi ve en hızlı yolu internet.’’
Kablosuz internet hizmetinin aylık ücreti -- gigabyte başına 3 dolar – halkın çoğunun bütçesine uygun. Bu da kullanımın yaygınlaşmasını sağlıyor. El Maysar Mahallesi’nde kablosuz hizmet sağlayıcısı olan Muhammed Bedevi Al-Monitor’a şunları aktarıyor: “Farklı yerlere kablosuz internet istasyonu kurmamız için her gün yeni talepler geliyor. İnsanlar kablosuz internete abone oluyor. Çünkü ücretler çoğu insanın bütçesine uygun ve sık sık kesintiye uğrayan diğer iletişim araçlarından daha ucuz. Örneğin SYRIATEL hatlarında 1 gigabyte 3G bin 500 Suriye lirası ediyor, yani yaklaşık beş buçuk dolar (karaborsa kuruyla).”
Bu şebekeler, Halep’in muhalefet kontrolündeki bölgelerinde internet erişiminin en güvenilir vasıtası olarak görülüyor. Türk şirketlerinin kapsama alanı Suriye’nin kuzeyine kadar uzanıyor. Tooway ve Astra Connect gibi uluslararası uydu hizmetleri ise hem yavaş hem de kuzey Suriye’deki yoğunluk nedeniyle sık sık aksıyor.
Rejim, Özgür Suriye Ordusu’nun temmuz 2012’de Halep’e girmesinin ardından isyancı kontrolündeki bölgelerde DSL hatlarını kesti. Suriye’de sadece iki tane özel mobil telefon şirketi var: MTN ve SYRIATEL. Bu şirketlerin ikisi de yalnızca rejim kontrolündeki bölgelerin yakınında olan mahallelerde hizmet sağlıyor.
Kablosuz internet şebekelerinden en çok yerel meclisler gibi muhalefet yapıları, yardım kuruluşları, medya ofisleri ve serbest gazeteciler fayda sağlıyor.
Savt Raya Radyosu’nda çalışan gazeteci Safvan Halebi Al-Monitor’a şunları anlatıyor: “İnternet sayesinde Suriye’de gerçekte nelerin olup bittiğini aktarabiliyoruz. İlk başta güvenlik güçlerinin kontrolüne takılmamak için VPN kullanmamız gerekiyordu. Şimdi artık VPN’e ihtiyaç kalmadı. Çünkü Türk kablosuz şebekeleri sayesinde interneti özgürce kullanıyoruz. Bunlar pahalı uydu internet araçlarına göre çok daha iyi bir seçenek.’’
Geçici Suriye hükümetinin himayesi altında ekim 2014’te başlatılan Hawa Net projesi, isyancı bölgelerinde ilk kablosuz internet projesi oldu. Ardından Türkiye’den sinyal alarak mahalleleri ve kasabaları bağlayan özel bazı girişimler de devreye girdi.
Halep’te Hawa Net projesinde çalışan haberleşme mühendisi Mahmut Rauf Al-Monitor’a şöyle konuşuyor: “Düşüncemiz rejim tarafından sağlanan internet hizmetine alternatif yaratmaktı. Çünkü rejim bu hizmetleri izliyor ve istediği zaman kesebiliyor. Bugün hız ve abonelik ücreti açısından bir tür rekabet bile yaratacak olan onlarca benzer girişim söz konusu.’’
Savaş şartları nedeniyle Halep’te internet hizmeti sağlamak oldukça zorlaşmış durumda. Rauf bunu şöyle açıklıyor: “Baz istasyonları birkaç defa topçu ateşine hedef oldu. Bu da ek maliyetler doğurdu ve bazen kesintilere neden oldu. Ayrıca kablosuz internet istasyonları için uygun olan yüksek tepeler ve dağlık alanlar çoğunlukla çarpışmaların yaşandığı veya rejimin kontrolünde olan bölgelerde yer alıyor. Yüksek tepeler ve dağlık bölgeler bulabildiğimiz sürece geniş bir kapsama alanı sağlayabiliyoruz.”
Suriye’yi kasıp kavuran savaş düşünüldüğünde isyancı bölgelerinde internetin yaygınlaşması tuhaf görünüyor. Ancak diğer iletişim araçlarının adeta imkânsızlaştığı bir ortamda insanlar bu sayede dünya ile temas hâlinde kalabiliyor.
Makaleyi okumaya devam etmek için Al-Monitor’a abone olun
- Güncellenmiş ve ödüllü Lobicilik Yazı Dizisi
- Arşivlenmiş makaleler
- Özel etkinlikler
- Geçtiğimiz Haftaya Bakış e-postanıza gelsin
- Haftalık lobicilik bülteni