Hasan Ağa Camii
- Asıl Adı : Hasan Kethüdâ Camii
- Önem : Adana’da Ramazanoğulları dönemine ait cami
Ulucami yapımına nezaret eden Hasan Ağa tarafından yapılan cami bu inşaattan artan malzemeler ile yapıldı. Ali Ağa mahallesinde yer alan cami tamamen kesme taştan inşa edildi. 1814 ve 1946 yıllarında iki büyük tamir geçirdiği bilinen yapıda harimin iki yanındaki dikdörtgen mekânların değişikliğe uğradığı görülür. Avlunun üç tarafında bulunan revakların ise tamamen yok olduğu görülür. Değişikliğe uğramadan günümüze ulaşan yapının orijinal kısımları harim, minare ve son cemaat yerinin bir bölümünden ibarettir. Avlunun sade bir görünüşe sahip üç kapısı mevcuttur. Kıble tarafında arka arkaya iki sıra revak bulunur. Son cemaat yeri revakının kubbe sayısı halen üç ise de aslında bunların beş tane oldukları anlaşılır. Sade birer mihrabı bulunan ve düz örtüyle örtülmüş olan yan kanatlar harime ikişer kapı ile bağlanır. Harimin kuzeydoğu köşesindeki çokgen gövdeli ve şerefesinin altı mukarnaslı minareye doğudaki yan mekândan geçilerek girilir.
Harim kapısı üç taraftan bir sıra damalı, iki sıra pahlı silme ile çevrilmiş, bu çerçeve ile basık kemerli atkı arasında kalan üstteki kısma mukarnaslı bir silme daha yerleştirildi. Zarif mukarnaslarla nihayetlenen yuvarlak nişli mihrapta, özellikle dört kollu çark motifleriyle dikkati çeken Memlük tarzı renkli taş işçiliği hâkimdir. Aynı şekilde tezyin edilen, fakat nispeten daha sade bir görünüşe sahip olan mermer minberin aynalıklarında geometrik kompozisyonlu birer üçgen göbek yer almaktadır. Harimin kuzeyini boydan boya kat eden ahşap mahfilin alt yüzü, Adana’da başka hiçbir eserde görülmeyen zengin ve başarılı kalem işleriyle bezendi. Ahşap kapı kanatları geometrik, pencere alınlıklarının çinileri ise bitkisel motiflerle süslüdür.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar, ansiklopedi, resimlerle tarih ve sorularla tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Yapılacak küçük alıntılar dışında hiçbir şekilde çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Çam, Nusret, Hasan Ağa Camii, Diyanet İslam Ansiklopedisi, 1997, c. 16, sf. 286
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
İvazzade Halil Paşa
18. yüzyıl Osmanlı sadrazamlarından İvazzade Halil Paşa Belgrad’ı 1739’da Avusturyalılar’dan geri alması dolayısıyla “Belgrad fâtihi” diye ün yapan Sadrazam İvaz Mehmed Paşa’nın oğluydu. Bu seferde babasıyla birlikte bulundu ve onun sadrazamlığı döneminde dergâh-ı âlî kapıcıbaşılığına getirilerek memuriyet hayatına başladı. Bu görevle ve silâhşor unvanıyla mübâşir olarak bazı muhallefât tespitlerine gönderildi. Bu amaçla gittiği Mısır’dan sonra Hicaz’a da uğrayarak hac görevini eda etti. Oradan döndükten sonra mîrâhûr-ı sânîliğe, aynı yılın 30 Eylülünde mîrâhûr-ı evvelliğe getirildi. Ağustos 1760’ta çavuşbaşı olan Halil Beyefendi 29 Nisan 1762’de bu görevinden de alındı ve Aralık 1762’de geçimini sağlamak için İstanbul Duhan Gümrüğü eminliğine, daha sonra ise ikinci defa mîrâhûr-ı evvelliğe tayin edildi. İvazzâde Halil Paşa’nın sadâreti zamanı, 1768’de başlayan Osmanlı-Rus savaşındaki iki büyük başarısızlığın gerçekleştiği dönem oldu. Bunlardan ilki 6-7 Temmuz 1770 gecesinde vuku buldu ve Çeşme Limanı’ndaki Osmanlı donanması Ruslar tarafından yakıldı. İkinci olumsuz gelişme serdâr-ı ekrem olarak idare ettiği, ancak Rus kuvvetleri karşısında yenilgiye uğrayarak ordugâhı terk etmek zorunda kaldığı Kartal Muharebesi’ydi. III. Mustafa, İvazzâde Halil Paşa’yı hemen görevden almadı ve gelişmeleri kader olarak kabullendi.
-
-
Beyhan Sultan Çeşmesi
İstanbul Boğaziçi’nde 19. yüzyılın başlarında inşa edilen Beyhan Sultan Çeşmesi, İstanbul çeşme mimarisinin önemli örnekleri arasındadır. III. Mustafa’nın Âdilşah Kadın Efendi’den dünyaya gelen kızı Beyhan Sultan, kardeşi III. Selim (1789-1807) devrinde Boğaziçi’nin Rumeli kıyısında büyük bir sahilsarayı yaptırırken Akıntıburnu sahilinde de bir çeşme inşa ettirmiştir. Sarayın tamamlandığı yıl yapılan bu küçük eserin üzerinde Enderunlu Vâsıf tarafından yazılmış üç kıtalık bir tarih manzumesi bulunuyordu. Osmanlı devri Türk sanatının kendi türü içinde en güzel eserlerinden olan Beyhan Sultan Çeşmesi, cadde genişletme çalışmaları sırasında uygun bir yerde tekrar yapılmak kaydı ile tamamen sökülmüş fakat bugüne kadar ihya edilmemiştir. 1985 yılında teşebbüse geçilerek projeleri hazırlanmış ve tekrar kurulacağı yerin tespiti yapılıp bu hususta gerekli olan izinler alınmışsa da inşaata bir türlü başlanamamıştır.
-
Edmund Allenby
Birinci Dünya Savaşı’nda Müttefik orduları komutanlığını yapan Edmund Henry Hynman Allenby, Nottinghamshire’da doğdu. Kısa bir süre dini eğitim görmesinin ardından Hindistan’da devlet memuru olmak için girdiği sınavda iki defa başarısız olunca, girdiği başka bir sınavla Sandhurst Kraliyet Askerlik Akademisi sınavlarını kazandı. Inniskilling Dragon adıyla anılan bir süvari birliğinde görev aldı. Daha sonra rütbesinin yükseltilmesinden sonra alayıyla birlikten daha önce gitmiş olduğu Güney Afrika’ya giderek Boer Savaşı’nda yer aldı. Bu savaşta iyi bir süvari subayı olarak kendini gösterdi. Bu savaşın ardından da tuğgeneralliğe yükseltildi. 1914 yılında bir süvari tümeniyle Fransa’ya gönderildi. İlerleyen dönemlerde Ortadoğu’da yeni bir komutan gereksinimi ortaya çıkması üzerine bölgeye gönderildi.
-
Mary Baker Eddy
Mary Baker Eddy, New Hampshire’deki bir çiftlikte doğdu. Çocukken kronik rahatsızlıklarla başı beladaydı. Hayatının büyük bölümünde sağlık sorunları yaşadı. Bu durumu pek çok dini düşüncesinin şekillenmesine neden oldu. İlk kez yirmi iki yaşında evlenen Eddy, kısa süre sonra hamile kaldı. Ancak eşi, oğlu George’un dünyaya gelmesinden kısa süre önce hayatını kaybetti. Öğretmen olarak kazandığı para oğluyla geçimini karşılamadığı için bir doktorla evlendi. Kısa süre sonra boşandılar ve oğlunun vekaletini kaybetti. Mali ve duygusal sıkıntılar sağlık sorunlarını yeniden ortaya çıkarttı. Baker, ağır bir depresyon geçiriyordu. Çok dindar biri olmasına rağmen dini inançları onun teselli bulmasını sağlamıyordu.
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun