IŞIK NEDİR?
Göze etki eden özel bir enerji şekli olup dalga veya foton şeklinde yayıldığı kabul edilir. Elektromanyetik dalgalar dalga uzunluklarına göre sıralanacak olurlarsa elektromanyetik spektrum (tayf) elde edilir. Bu tayfın 380 nm ile 780 nm dalga uzunluklu kısmı ışık olarak adlandırılan görülebilir bölgedir.
IŞIK AKISI (Lümen)
Işık akısı, bir ışık kaynağının birim zamanda yaydığı toplam ışık miktarı ile ilgili bir kavramdır. Birimi lümendir. Işık kaynağından çıkan ve normal gözün gündüz görmesine ait spektral duyarlık eğrisine göre değerlendirilen enerji akısına denir.
Ko: enerji akısının fotometrik eşdeğeri (683 lm/W)
F: enerji akısı (W)
Vλ : gözün spektral duyarlığı veya radyasyonların görülebilme faktörü
ETKİNLİK FAKTÖRÜ (Lümen/Watt)
e ile gösterilir, birimi lm/W’ tır. Bir ışık kaynağından veya armatürden çıkan toplam ışık akısının kaynağın veya armatürün toplam gücüne oranıdır. Başka bir deyişle, ışık kaynağının veya armatürün şebekeden çektiği 1W güce karşılık verdiği ışık akısı değeridir.
IŞIK ŞİDDETİ (Candela)
Işık şiddeti birim zamanda belli bir doğrultuda yayılan ışığın yoğunluğu ile ilgilidir. Noktasal ışık kaynakları için tanımlanır ve doğrultuya bağlı bir büyüklüktür, sembolü I, birimi candela’dır. Noktasal bir ışık kaynağının herhangi bir y doğrultusundaki ortalama ışık şiddeti, ly bu doğrultudaki birim uzay açıdan çıkan ışık akısıdır.
AYDINLIK ŞİDDETİ (Lüx)
Ortalama aydınlık düzeyi birim yüzeye düşen ışık akısının dik bileşeninin yüzeyin alanına oranıdır. Birimi lm/m2 =lüks’tür ve lx ile gösterilir.
|ADI||SEMBOLÜ||BİRİMİ||AÇIKLAMA|
|IŞIK AKISI||Ø||Lümen (Lm)||Işık kaynağının her doğrultuda verdiği toplam ışık miktarıdır.|
|IŞIK ŞİDDETİ||l||Kandela (cd)||Işık kaynağının herhangi bir doğrultusundaki ışık akısının miktarıdır.|
|AYDINLIK ŞİDDETİ||E||LUX (lüx)||Aydınlanan bir yüzeyin 1 m2 sine bu yüzeyi aydınlatan ışık kaynaklarından gelen ışık akılarının toplamı|
|PARILTI||L||Cd/m2||Aydınlatma kaynaklarının veya aydınlattığı cisimlerin birim yüzeylerinden göze gelen ışık şiddeti|
UGR (Unified Glare Rating) : Birleşik göz kamaşması değeri demektir.Belli bir alanda ölçülen kamaşma değeridir. Lamba parıltısı bölü arka plandaki görünen parıltı miktarıdır.
U0 (Ortalama düzgünlük): Belirlenen hesap noktalarındaki minimum parıltı düzeyinin ortalama parıltı düzeyine oranıdır. (U0=Lmin/Lort)
AYDINLIK ŞİDDETİ İLE IŞIK ARASINDAKİ İLİŞKİ
Aydınlatma şiddetiyle ışık şiddeti arasındaki ilişki şöyledir.
E = I (cos θ) / d2
d ışık kaynağıyla yüzey arasındaki uzaklık, θ ışık kaynağından gelen ışınların yüzeyin normaliyle yaptığı açıdır. Dolayısıyla aydınlanma şiddeti, ışık kaynağından uzaklığa ve ışınların yüzeye düşme açısına bağlıdır. Aydınlanma şiddeti, kaynakla yüzey arasındaki mesafenin karesiyle ters; yüzeyin normali ile ışınların yaptığı açının kosinisüyle doğru orantılıdır. Dolayısıyla kaynak yüzeye ne kadar yakınsa aydınlanma şiddeti o kadar büyük olur. Benzer şekilde aydınlanma şiddetinin en yüksek olduğu durum kaynaktan gelen ışınların yüzeye dik olduğu durumdur.
Bir odanın aydınlatılmasında aydınlatma şiddeti ölçüsü olan lüks kullanılır. Örneğin, büyük bir odayı küçük bir odayla aynı miktarda aydınlatabilmek için gerekli olan ışık kaynağının gücü aydınlatma şiddeti kullanılarak hesaplanabilir.