Honore de Balzac: Goriot Baba
1819 Kasım´ı ile1920 Şubat´ı arasında geçen romanda Jean-Joachim Goriot gençlik yıllarında yani Fransız İhtilali sonrası bir şehriyecinin yanında çıraklık yapmaktadır. Ustasının bu ayaklanmanın tesadüfi bir kurbanı olmasıyla işin başına geçer. İşlerinin devamı ve selahiyeti açısından hatta politikaya dahi bulaşır. Kıtlık çıkar, bizim şehriyeci servet yapar bu yıllarda. İşine aşırı bir önem veren Mösyö Goriot dört dörtlük bir tüccardır. Tahıl ticaretini kısa sürede öğrenir ve işinin gerekliliklerini büyük bir sorumlulukla yerine getirir. Civar ve çevresi dışında yurt dışından da tahıl ürünleri alıp satmaya başlar. Böylesi alım satım yaptığı çiftliklerin birinde zengin bir çiftçinin tek çocuğu olan büyük aşkı ile tanışır. Bu büyük aşkından Delphine ve Anastasie isimli iki kız çocuğu olur ama evliliklerinin yedinci yılında eşi hayata veda eder.
Goriot için hayat artık babalık yapmak demektir. Kendisine önerilen yeni evlenme tekliflerini reddeder. Kısa yaşamını çocukları için fedakarlık yapmak, onlara daha iyi bir hayat sunmak ile geçirir. Ticarete verir kendisini tamamıyla yani en iyi bildiği, anladığı işe. Kızları ergenlik çağındayken at arabaları ve uşakları vardır. Ama her başarılı erkeğin arkasında gizli bir gücü olan hayat arkadaşı olmadığından yalpalar. Çocuklarının istedikleriyle evlenmelerine karışmaz. Aşırı sevgisi onları denetleyip yol gösterme sorumluluğundan babayı farkına varmadan uzaklaştırır. Kızlarına evlenirlerken sekiz yüz biner franklık bir servet vermiştir. Bu para suyunu çekince şehriyeci bir kayınpederi kendilerinden küçük ve aşağı gören damatlar artık onu yanlarında istemezler. Çocukların babalarıyla görüşmelerine de müdahale eder dahası artık izin vermezler.
Ve günü gelir Goriot Baba altmış dokuz yaşına geldiğinde Paris’te Confanslı yaşlı bir kadın olan Madam Vauquer´in kendi adını taşıyan orta halli bir pansiyonunda kalmaya başlar. Burada kalanlar Goriot Baba´yı tanımazlar. Kızlarının arada bir gelip babalarını ziyaret ettiklerine tanıklık ederler. Önceleri başka yakıştırmalarda bulunsalar da sonraları babalarını sırf paraları bittiği zaman ziyarete gelen kızların tavırları onların da dikkatini çeker. Aşırı masraflı ve gösterişli, bohem bir yaşamın içerisindedir bencil ve cahil kızlar. Çocuklarından ayrılmak Goriot Baba´ya çok ağır gelmiştir.
Bu arada aynı pansiyonda zengin bir aileye mensup ama kendisi parasız yirmiiki yaşındaki Eugene de Rastignac´da kalmaktadır. Paris´e hukuk okumak için gelmiştir, zengin olma hırsı ile doludur. Kuzeni aracılığıyla şehrin zenginlerini ve Goriot Baba´nın kızlarıyla tesadüfen tanır, tanışır. İkinci bölümün başlığında olduğu gibi sosyeteye girer. Kızların küçüğü Delphine Eugene´e gönlünü kaptırır. Ama mutsuz bir evlililik yapmıştır. Büyük kızı Anastasie´de evlidir. Eşini sevgilisi kumarbaz Maxim de Trailles´yle aldatmaktadır. Maxime tam bir jigolo gibi davranır ve Anastasie´nin bütün parasını çarpar.
Goriot Baba çocuklarının gidişatından rahatsızlık duyar. Elinde avucunda ne var ne yok satar onlar için harcar. Onların lüks yaşamlarını rahat ve kolayca devam ettirebilmeleri için emek sarfeder. Karşılığında ama ne çocukların ilgisini, ne de sevgisini alır. Daha bir çöker, yaşlanır, yatağa düşer. Durumu ağırlaşır, çocuklarına haber gönderilir. Son isteği ölmeden son defa kızlarını görmektir. Küçük kızı babasını ziyaret yerine bir sosyete balosuna gitmeyi tercih eder. Büyüğü ziyaretine geldiğinde ise artık çok geçtir. Cenazesinde de yer almaz çocukları. Goriot Baba ölmeden yaptığı yanlışı anlar, onlara salt rahat bir yaşamın dışında güçlü ve sağlam karakterler, temiz bir ahlak, önemli manevi değerler vermeyi unutmuştur. Ama artık herşey bitmiştir.
Adı geçen karakterlerin dışında romanın babalarından sayılan ve gerçekci akımın kurucularından sayılan Balzac´ın bu eserinde hapisten kaçan ve Amerika hayali kuran Jacques Collin yani Vautrin, Eugene’nin kuzeni Portekizli Marki d’Ajuda, Madame de Rochefide, Madame de Beauseant, Mademoiselle Michonneau, polis şefi Gondureau, Prenses Galathionne, Madame Vauquer, Madame Couture, aslında zengin olan Matmazel Victorine Tailefer´e ve diğerlerine de değinmek gerek.
Dev bir klasik olan bu roman zamanın önemli, kapsamlı ve ciddi bir tanığı olmasından öte buram buram hayat dersleri verir
14.07.2010