Hem İstihdamı Hem de Çalışanın Maaşını Azaltan Ekonomik Engel: Vergi Takozu
türkiye’de istihdamın önündeki en büyük engellerden birisi "vergi takozu"dur
işçi ve işveren arasında görünmez bir engel oluşturduğu gibi elimize geçen net maaşın da azılı düşmanıdır bu meret.
vergi takozu, diğer bir adıyla vergi kaması ya da uluslararası literatürdeki adıyla “tax wedge”, çalışanın işverene maliyeti ile işçinin eline geçen net ücret arasındaki farkı ifade etmektedir.
işveren maliyetinin içerisinde brüt maaşın yanı sıra işveren sgk payı ve işveren işsizlik fonu ödemesi yer alıyor. devlet bu sgk payı ve işsizlik fonu ödemesini bir de işçiden alıyor. üstüne, işçiden gelir vergisi ve damga vergisi de alıyor. bu saydıklarım maaşı azalmasına sebep olurken asgari geçim indirimi (agi) maaşın artmasına sebep oluyor. tabi komik denilecek kadar küçük bir ekleme bu agi.
bir örnekle açıklamak gerekirse, brüt maaşı 10 bin lira olan bekar ve çocuksuz bir işçinin ocak ayında eline 7.340,98 tl geçerken, işverenin devlete bu işçi için ödediği tutar 11.750.-tl oluyor. tabi artan oranlı gelir vergisi sebebiyle, elinize geçen tutar sene sonunda sadece 6.320,98 tl oluyor. yani bu vergi takozu denen şey, hem işverenin daha fazla işçi çalıştırmasına hem de işçinin daha fazla maaş almasına engel oluyor. zaten adı da buradan geliyor. herkesin tahmin edebileceği gibi kendi kendine oluşmuyor bu takoz. devletin vergi politikalarının bir sonucu olarak hepimizi doğrudan etkiliyor.
siz de kendi maliyetinizi ve brütten net maaş hesaplamanızı aşağıdaki linkten yapabilirsiniz.
peki durum diğer ülkelerde nasıl?
oecd tarafından bu sene, oecd ülkelerindeki vergi oranlarını mukayese eden ve türkiye'yi eleştiren bir rapor yayınlandı. bu rapora göre;
1. 2009 yılından bu yana oecd ülkelerinde bekar bir çalışan için vergi takozu %0,6 oranında artarken, türkiye’de bu oran %2,2 artış gösterdi. yani işverenin maliyetiyle işçinin eline geçen arasındaki fark derinleşti.
2. 2018 yılında, oecd ülkelerinde bekar bir çalışan ortalama %25,5 oranında gelir vergisi öderken, türkiye’de %28,8 ödedi.
3. 2018 yılında evli ve 2 çocuklu bir çalışan, oecd ülkelerinde brüt maaşın ortalama 85,8’ini net olarak alabiliyorken, türkiye’de maalesef bu özelliklerde bir kişi brüt maaşın sadece 73,2’sini cebine koyabildi. türkiye bu istatistikte de oecd ülkeleri arasında en vasat performansı gösterdi.
özetlemek gerekirse
istihdam ve ücret üzerinde önemli bir etkisi olan, işverenin işçi çalıştırma kararını doğrudan etkileyen bu canavarın (vergi takozu) maaşımızın neredeyse yarısını yemesine izin verilemez. çocuklu çalışanlara ödenen komik tutarlardaki asgari geçim indirimi ivedilikle artırılmalıdır. "2 tane genç daha istihdam etsene" denilen işveren üzerindeki yük hafifletilmelidir. bu ülkenin genç dimağlarının yurtdışına göçmesine engel olunmalıdır. işsizliğin ve genç işsizliğinin faturası daha da ağır olmadan...