Marlboro markası var olduğundan beri dünya sigara üreticileri arasında en kaliteli seçeneklerden biri olmuştur. Amerika’dan çıktığı yolda bütün dünyanın tütün pazarında öyle bir hakimiyet kurmuştur ki, sonradan var olan birçok sigara markası dahi hiçbir zaman Marlboro’ya kafa tutacak seviyeye gelememiştir. Durum bugün de büyük ölçüde aynıdır ama malum, sigara fiyatlarının artmasında o kalitesi ve özgüveniyle en çok Marlboro etkilenmiştir. Dolayısıyla Marlboro sigarasını tercih edenler de aylık yüklü bir bütçeyi sigaralarına ayırmak zorunda kalmaktadır.
Marlboro’nun günümüzde dünya tütün pazarındaki yeri önemli tabii. Ama biz bu yazımızda Marlboro’nun muhtemelen çok az kişinin bildiği kuruluş hikayesinden bahsedeceğiz. Ayrıntılara girmeden önce belirtmek isteriz ki Marlboro; Manisa tütünlerinden ve işçiliğinden doğarak ABD’de kendini pazarlamış bir dünya markasıdır. Kökenleri II. Abdülhamit döneminin Ege Bölgesi’ne, Osmanlı-ABD ilişkilerine kadar dayanmaktadır.
Marlboro’nun kurucusu kimdir?
Hikayenin detaylarını merak etmeyenler için hemen söz konusu markanın künye bilgilerini verelim: Marlboro; 1902 yılında ABD’de Morris Şinasi tarafından kurulmuştur. Yani günümüzde tam 115 yaşında olan asırlık bir dünya devidir.
Peki; kalitesi ve pahalılığıyla bize tıpkı gavur mallarını hatırlatan bu sigara markasının kökleri nasıl oluyor da Manisa’ya dayanıyor. Durumu açıklayabilmek için markanın kurucusu Manisalı Morris Şinasi’nin hayat hikayesine değinmemiz gerekiyor.
Morris Şinasi kimdir?
Tüm dünya tarafından Marlboro’nun kurucusu olarak tanınan Morris, hayatına gözlerini Osmanlı topraklarında açmış bir insanoğludur. 1855 yılında Manisa’da dünyaya gelen Morris; bölgede “Safarat Yahudileri” olarak bilinen azınlığa mensup, fakir bir ailenin çocuğu olarak dünyaya gelmiştir.
Morris, henüz çocuk yaşlardayken kuşpalazı hastalığına yakalanıp ölüm tehlikesi geçirmiştir fakat kendisine yardım eden Şinasi Bey adlı Müslüman bir doktor sayesinde sağlığını geri kazanmıştır. Birazdan söz edeceğimiz çeşitli şirket isimlerinde bu hikayenin payı da büyüktür.
Ailenin fakir olmasının bir ürünü olarak Morris için iş hayatı erken başlamıştır. 15 yaşındayken bölgedeki bir Yahudi mezarlığında bekçi olarak işe başlamıştır. Fakat Morris’in bir sorunu vardır. Okuma yazma bilmemektedir. Hatta bu sorununu sonradan çok zengin bir iş adamı olmasına rağmen aşmayı düşünmemiş ve bu ilginç yönüyle de tarihe damgasını vurmuştur.
Günlerden bir gün mezarlığa gelen Yahudi bir aile, bir yakınlarının mezarının yerini sorar. Fakat Morris, okuma yazma bilmediği için mezarın yerini gösteremez. Bunun sonucunda ziyarete gelen aile biraz gaddar, biraz düşüncesiz bir şekilde Morris’i şikayet eder. Sonrasında da işten atılır.
Fakat her felaketin bir yükseliş doğurması gibi; mezar bekçiliğinden atılması Morris için yükselen bir hayatın başlangıcı olmuştur. 15-16 yaşları cıvarında bekçilik işinden atıldıktan sonra bölgede oturan Garofolo adlı bir Yahudi tütün tüccarının yanında işe girmiştir. Okuma yazma bilmemesi buradaki işinde herhangi bir engel teşkil etmemiş, Morris kısa sürede işine adapte olmuştur. Kısa sürede başarı yakalayan Morris patronunun da güvenini kazanmış ve tütün piyasasında önemli bağlantılar edinmeye başlamıştır.
1890 yılında, yani 35 yaşındayken yaşındayken Amerika’ya göç etmeye karar vermiştir. İşte bu adım; Marlboro’nun öncüsü olan hamlelerin başlangıcıdır. Morris; patronundan Amerika’ya taşınmak için 25.000 dolar borç almış ve Chicago (Şikago) eyaletinde bulunan bir tütün fuarında katılmıştır. Burada sergilediği tütün yapıştırma makinesi ile ciddi kazanç elde eden Morris; ABD’deki ilk ticari adımını da böyle atmıştır. Kazandığı parayla patronunun borcunu hemen geri ödeyen Morris’in elinde artık kendi işini kurmak için yeterli bir sermaye de vardır.
Marlboro markası doğuyor
ABD’de kurduğu işin zamanlaması Morris için çok iyi olmuştur. Çünkü tam bu dönemde ABD; Akdeniz’de ticaret yapabilmek için Osmanlı Devleti’yle anlaşma yapmak istemiştir. Dönemin padişahı II.Abdülhamit; ABD’nin bir vergi ödemesi ve tütün alması koşuluyla ticari ilişkileri geliştirmeyi kabul etmiştir. İşte bu tütün alma zorunluluğu ABD’de bulunan Morris’in ekmeğine yağ sürmüştür.
Morris; Manisa doğumlu olması ve tütün işine orada başlaması sebebiyle hala güçlü bağlantılara sahiptir. Aynı şekilde ABD’de Osmanlı’dan tütün ithal edebilecek nadir tüccarlardan biridir. Hemen kollarını sıvayarak Manisa’dan aldığı tütünü ABD’de satmaya başladığı şirketi kurmuştur. Hatta işlerini hızlandırmak için Manisa’da yaşayan kardeşi Solomon’u da Amerika’ya getirmiştir ve şirketin ismi “Schinasi Brothers Company” olmuştur. Bu Şinasi Kardeşler Şirketi; Marlboro’nun temelini atanlar olarak kabul edilir. Fakat daha sonraları Marlboro markası; ailenin arkadaşı olan Philip’in de katılımıyla kurulan ‘Philip Morris Company’ tarafından üretilir.
Şinasi kardeşler ne alaka diyeceksiniz. Yukarıda bahsedilen Müslüman doktor hikayesini hatırlayınız. Aile; Morris’i iyileştirmesi sebebiyle din farkına aldırmadan Morris’in ikinci adını Şinasi olarak koymuştur. Morris de bu ismi hayatının her anında ve her başarısında yansıtmaktan çekinmemiştir.
Marlboro’nun Ege topraklarına dayanan kuruluş hikayesi bu şekildedir. Sonrası da Marlboro markasının tüm dünya piyasasına hakim olacak şekilde yükselişiyle devam etmektedir. Morris; başarılı hikayesinin yanı sıra doğduğu topraklar olan Manisa’ya da pek çok katkı yapmış birisidir.