İllüzyon faili gizleme sanatıdır.
Dinlediğiniz bir kişiye olan saygınız o kişinin sözlerinde sizi bir hikmet aramaya itiyorsa bilin ki ortada bir illüzyon vardır. Sözlerin gerçekliği ve hikmetiyle saygınızı kazanamayan, ama başka bir şekilde saygınızı kazanıp sözleri ve davranışlarında size hikmet varmış duygusu veren kişi genelde iyi bir illüzyonisttir. Mesela bir dostum büyük bir âlim olduğunu iddia ettiği bir kişinin ipe sapa gelmez konuşmasını naklettikten sonra “işte bizim ilmimiz bunu anlamaya yetmez” anlamında sözler sarf etti.
Dostuma sordum: “Bu kişinin sakalı olmasa, başında sarık yerine bir sporcu şapkası, sırtında cübbe yerine bir t-shirt, şalvar yerine bir kot pantolon ve ayaklarında mesh yerine bez ayakkabı olsa ve aynı şeyleri aynı üslupla söylese yine de söylediklerini ciddiye alır mıydın?”
Daha soruyu bitirmeden başını sağa sola sallayarak “dürüst olmak gerekirse söylediklerini ciddiye almazdım” dedi.
Sizler böyle birini ciddiye alır mısınız? Hele konu din ise… Peki, bu durumda o kişiye saygı duymamızı sağlayan, sarf ettiği kelimelere değer katan ve sözlerini hikmetli yapan bir avuç kıl ve birkaç metre kumaş mıdır?
Tabii ki değil. O kişiye saygının temelinde semboller yatar. Sakal, sarık, cübbe birer semboldür. O semboller (şiar) sözlerin kastını ve sahibini gizler. Bir anda gerçeklik alanından çıkar, sanal bir âlemde olağan üstü duygularla kendinizden geçer ve size ne söylenirse yapabilir hale gelirsiniz.
Tek mekân, tek işlem ve sadece illüzyonun yaşandığı an. Geçmiş, müktesebat ve gelecek bir anda kaybolur. İşte sihir budur.
Mesela “tarım bitti” diyenlere sorun: 2001 yılında 17 milyar USD olan tarımsal yurt içi hasılası olan Türkiye bugün 17 milyar USD tarımsal ihracat yapıp, 10 milyar USD den fazla dış ticaret fazlası verirken, Avrupa’nın en büyük tarım üreticisi olmuşken nasıl tarım bitti dersiniz? Hepsinin cevabı şu olacaktır: “Bak pazara. Patates 8 lira.” Oysa 6 ay evvel domates için aynı şeyi söylüyorlardı. Şimdi domates 1,5 liraya indi. Geçmiş ve gelecekle bağı koparmak, bir konuya ve yaşanan o ana insanları odaklamak illüzyonun en belirgin özelliğidir.
Venezüella’da ki muhalif ile Yunanistan’daki başbakan veya Ukrayna’daki hatta Pakistan ve Türkiye’deki sözüm ona nevzuhur tiplere bir bakın. İdeolojileri bile farklıdır ama kıyafetleri, yüz hatları, davranış kalıpları hep aynıdır. Gözünü kırpmadan adam öldürebilenler kolları sıvanmış beyaz gömlek, parlak bir alın, sevimli ve tatlı bir serseri tavırlarla umut aşılarlar. Ne geçmiş ne de gelecekten bahsederler. Ama umut aşılarlar. Söyledikleri ve yaptıklarıyla değil, sembolleşmiş duruş ve kıyafetleriyle. Hepsi bir illüzyonun parçasıdır ve gerçek failler asla görünmez.
İllüzyondan ancak akılla sıyrılıp gerçeği görebilirsiniz. Çünkü akıl olguları bir birine bağlamaktır. Olgular geçmişleri ve ölçüleriyle vardır. İşte bu nedenle bütün illüzyonistler aklı dışlar. Duygulara hitap eder.
Allah mealen aklını kullanmayanların üzerine pislik yağdıracağını (Yunus, 100) bildiriyor.
İllüzyonistler geçici başarı sağlayabilirler ama yenilmeye mahkûmdurlar. Zira büyük düzenek kurabilirler ama düzenekleri sürekli bozulur. Çünkü Allah düzenek kuranların en hayırlısıdır. (Al-i İmran 54).
Bu arada illüzyonistleri akıllı kişiler sanmayın. Köpürttüğü sanal dünyaya bakarak kendini tanrı yerine koymak veya tanrı adına konuştuğunu sanmak ve ürettiği pislikle dünyayı kirletmek akıllı işi midir?
İllüzyon faili gizleme sanatıdır.