Yapay zeka, bir çok yönden dünyada olduğu kadar Türkiye’de de karşımıza çıkan teknolojilerden biri. Robotik ve bilimin gelişmesi ile yapay zeka çalışmalarınında yaşadığı gelişim süreci hakkında Sefa Saylan ile keyifli bir röportaj gerçekleştirdik.
İşte bilim ve teknoloji dolu röportajımız,
Yapay zeka sizin için ne ifade eder ?
Yapay zeka denilince aklıma ilk olarak matematiksel algoritmaları geliyor. Gerçi günümüzde yapay zeka sadece makine öğrenmesi algoritmaları düşünülerek ele alınsa da yapay zeka aslında birçok farklı alt dala ayrılmakta (Bulanık mantık, uzman sistemler, genetik algoritmalar, makine öğrenmesi algoritmaları) . Bence doğru adımlarla bu alanda yol alınırsa birçok karar vericiye yardımcı sistemler geliştirilebilir. Bu durum da benim için uzmanlık gerektiren birçok alanda daha doğru kararlar alınacağını ifade ediyor.
İstanbul Üniversitesi Astronomi ve Uzay Bilimleri Bölümünü okuduktan sonra veya okurken Yapay Zeka’ ya yöneliminiz nasıl oldu?
Astronomi bölümü öğrencisiyken o yıllarda “C Programlama” dersini veren Murat GEZER hocamla tanışmam ve bu tanışıklık sonrası yolumun Bilgisayar Bilimleri ve Uygulama ve Araştırma Merkeziyle kesişmesi benim için sürecin başlangıcıydı. Bilgisayar Bilimleri ve Uygulama ve Araştırma merkezinde öğrenci asistanlık yaptığım sıralarda birçok hocanın çalışma konusunu kendisinden dinleme imkanım oldu. O yıllarda Büyük veri kavramı popülerdi.
Büyük veri kavramı aslına ilk olarak astronomi alanında ortaya çıktı desek hiçte yanlış olmaz. Gecelik terabaytlarca veri üreten gökyüzü taramaları ve bu verilerin analiz süreci henüz öğrenci olsanız bile aklınızda soru işaretleri oluşturmaya başlıyor. Astronomi alanında yıldızların gruplandırılması sınıflarının belirlenmesi gibi birçok farklı yapay zeka uygulaması görmek mümkün. Bölümde yapay zeka alanında bir şey yapılmamaktaydı fakat bölümünde veri analizi 1, veri analizi 2 gibi dersler sayesinde istatistiksel olarak birçok konuda analizler gerçekleştiriyorduk. Tabi bölümün vermiş olduğu matematik derslerinin yoğunluğu sayesinde bu türden algoritmalara (makine öğrenmesi) aşina olmakta da hiç yabancılık çekmedim.
Mezuniyetim sonrasında eğitimimi sürdürdüğüm Marmara Üniversitesi, Sayısal Yöntemler Ana bilim dalında Özgür ÇAKIR ‘ hocamdan aldığım Veri Madenciliği dersi de bu alana girmeme neden olan en büyük etkenlerden birisidir. Derste makine öğrenmesi algoritmalarının teker teker incelenmesi ve benim de bu algoritmalara olan merakım sayesinde bu alana yöneldim diyebilirim.
Almış olduğunuz lise, lisans ve yüksek lisans eğitimleri dışarıdan bakıldığından birbiriyle alakasız gibi görünüyor. Bunların ortak noktası nedir?
Lisemde (Eyüp Halis Kutmangil Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Bilişim Teknolojileri Bölümü) başarılı bir öğrenciydim fakat 4 yıllık bilgisayar mühendisliğini kazanamazsam bilgisayar alanda devam edebileceğim bir bölüm tercih etmem gerekiyordu. Sektörde birçok Astronomi ve Uzay Bilimlerinden mezun olan kişinin bilgisayar alanında çalıştığını araştırarak öğrendim ve daha sonra tercihimi Astronomi bölümünü seçerek gerçekleştirdim. Hem bilgisayara hem de bilime olan merakım sayesinde 4 yılda bölümü tamamladım. Yine yüksek lisansı seçimimde bilgisayar matematik ve bilgisayar bilgimi kullanabileceğim bir bölüm arayışındaydım.
Araştırmalarım sonucunda Marmara Üniversitesi Sayısal Yöntemler Bölümünde istediğim dersleri bulmuştum. Gerçekten bilgisayar alanında bilimsel anlamda bir şeyler yapmak istiyorsanız ve matematikle de aram iyi diyorsanız mutlaka öneririm. Çünkü astronomi bölümünde birkaç dersten aldığım zevki Sayısal Yöntemlerdeki birçok derslerden almıştım. Özet olarak bilgisayara ve matematiğe olan merakım beni buralara kadar sürükledi.
Uzun bir aradan sonra bloğunuza yeniden yazı eklemeye başladınız. Bu aranın sebebi neydi ve yazı yazarken neler hissediyorsunuz?
Blog yazılarımı yazarken genel olarak bir konu belirlemiyorum yani önceden planlayıp bu hafta bunu yazayım demiyorum, konular ya uzun süredir üzerinde uğraştığım problemlerden ya da eğitimlerimizde materyali olarak kullanmak için oluşturduğum dokümanlardan ortaya çıkıyor. Bu sebepten dolayı belirli bir döngüde paylaşımda bulunamıyorum J .
Yazı yazarken amacım birilerine fayda sağlamak fayda sağladığımı hissediyorum, zaten tamamı kod parçacıklarından oluşuyor blogun. Bende tekrar aynı sorunla karşılaştığımda aramayayım diye de yazıyorum genellikle.
Python dilinin geleceğinden ve sizin ne amaçla bu dili kullandığınızdan bahseder misiniz?
Python bence şuan geleceği yere geldi ve çok da iyi bir yerde. İleride ne mi olur inanın bilmiyorum, birçok üniversitenin oluşturduğu algoritmaya ulaşmanız en fazla birkaç dakikanızı alıyor. Özellikle bilim dünyası için çok büyük bir araç diyebilirim çünkü lisans bedeli isteyen hiçbir program kullanılmadan güçlü kütüphaneleri sayesinde istediğiniz her türden analizi gerçekleştirebiliyorsunuz. Bunu sadece yapay zeka olarak düşünmemek lazım istatistiğin ve matematiğin yoğunlukla kullanıldığı bütün problemlerin çözümünde bence eşsiz bir programlama dili.
Bana gelecek olursak, nerelerde kullandığımdan çok nerelerde kullanmadım demek daha doğru olacaktır. Mobil uygulama ve Web uygulama geliştirmedim. Genellikle bilimsel hesaplamalar, görüntü işleme, gömülü sistemler, simülasyon, web crawler gibi birçok farklı alanda uygulama gerçekleştirdim. Yapay zeka konusunda makine öğrenmesi algoritmaları için de kullandım. Şuan tezimin uygulamalarını (veri madenciliği alanında) yine python ile gerçekleştiriyorum.
Genetik ve optimizasyon algoritmaları hakkında çalışmalar yapılırken neden genellikle “Gezgin Satıcı” uygulaması yapılır?
Gezgin satıcı problemi 3 – 4 nokta için çözülmek istendiğinde elle de çözülebilecek bir problem fakat nokta sayısı 100 veya 1000’e ulaştığında problem çözülemez bir hal almakta. Gezgin satıcı problemi bu alanda çalışanlar için kabul görmüş çok iyi bir benchmark (kıyaslama) fonksiyonudur. Yeni bir algoritma ortaya çıktığında ya da eski algoritmaları birbirleri ile ile karşılaştırmak gerektiğinde genellikle gezgin satıcı problemine başvurulmaktadır. Bu sebeple de genellikle Gezgin Satıcı probleminin uygulamasını görmekteyiz.
Editör Notu;
Bütün bunların yanı sıra Sefa Saylan’ın hakkında çalışmalar yaptığı konular hakkında detaylı bilgilere kişisel blog sayfasından ulaşabilirsiniz.