2015 Ocak ayında 82,4 milyar dolarla zirveye çıkan, Türkiye’nin ABD kağıtlarına yaptığı yatırım, 2015 sonunda 64,6 milyar dolara geriledi. Anlaşılan, para içeride lazım.
ABD Hazinesi’nin 2016 yılı Aralık ayı verilerine göre, 2014 yılı sonunda 77,0 milyar dolar, 2015 yılının başında ise 82,4 milyar dolar olan Türkiye kaynaklı tahvil alımlarının tutarı, geçtiğimiz yılın Aralık ayında 64,6 milyar dolara geriledi.
Bu gelişme, 2015 Ocak ayında ulaşılan 82,2’lik zirve noktasından yüzde 21,6’lük düşüş anlamına geliyor. 2014 sonundan 2015 sonuna kadar kaydedilen gerileme ise yüzde 16,1.
Kısacası, resmi yada özel Türk yatırımcılar ABD kağıtlarına yaptığı yatırımları, 2015 başından bu yana 17,8 milyar dolar azaltmış.
Uzunca bir süre 70 milyar dolar civarında seyreden alımların son dönemde düşüş göstermesi dikkat çekici. Anlaşılan o ki, para içeride lazım; ihtiyaten elde tutulan ABD kağıtları bozdurulmuş.
Alımların başta Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası olmak üzere çeşitli şirket ve bireysel yatırımcılar tarafından yapıldığı biliniyor. Tahminler, Merkez Bankası’nın ABD tahvillerine yatırdığı paranın da azalmış olabileceği yönünde.
Merkez Bankası’nın 2014 sonunda 108 milyar dolar olan brüt döviz rezervinin 31 Aralık itibarıyla 92,9 milyar dolara gerilediğini hatırlatalım.
Ayrıca, ABD Hazine kâğıtları uluslararası ihalelerde teminat olarak da kabul gördüğü için, özellikle yurtdışında çalışan Türk müteahhitlik firmalarınca tercih ediliyor. Son dönemde bu sektörün de işleri pek iyi gitmiyor. Muhtemelen özel sektörden de çekilme var.
ABD Hazine tahvillerinin en büyük alıcısı, daha doğru bir ifadeyle ABD’nin en büyük alacaklısı, 1 trilyon 246,1 milyar dolarlık tutarla Çin. Onu 1 trilyon 122,5 milyar dolarla Japonya takip ediyor. ABD Hazinesi’nin yabancı ülkelere tahvil satışından doğan toplam borcu ise 2015 Aralık sonu itibarıyla 6 trilyon 165,8 milyar dolar.
Bu haliyle ABD’nin en büyük finansörü Çin. Büyüme hızı yavaşlayan Çin’in ABD kağıtlarına yaptığı yatırımlardaki artış durmuş vaziyette. Hatta son aylarda bir miktar gerileme söz konusu.
Japonların yatırımlarında da azalma dikkat çekiyor. Japonya, düne kadar ABD’nin en büyük finansörüydü fakat Çin’in yoğun alımları onu ikinci sıraya düşürdü.
Son dönemdeki yayılmacılık politikaları ve askeri müdahaleleriyle dünyanın tepkisini çeken ve müeyyideler sonucu mali sıkıntılar yaşayan Rusya ile ilgili gelişme ise çok ilginç. Bu ülkenin ABD kağıtlarına yaptığı yatırımlar azalmamış, aksine artmış.
Rusya’nın 2015 yılı başında elinde tuttuğu ABD tahvillerinin tutarı Türkiye’ninki ile hemen hemen aynı seviyedeydi: 82,2 milyar dolar. Ancak Rusya bu rakamı yıl sonunda 92,1 milyar dolara yükseltmiş. Muhtemelen özel kesimin tercihi…
ABD HAZİNESİ’NİN TÜRKİYE’YE BORCU (Milyar $)
2014
Aralık 77,0
2015
Ocak 82,4
Şubat 79,5
Mart 76,2
Nisan 77,8
Mayıs 78,5
Haziran 75,8
Temmuz 75,4
Ağustos 72,9
Eylül 68,9
Ekim 61,9
Kasım 67,1
Aralık 64,6
Kaynak: ABD Hazinesi
Kadir Dikbaş / 2016-03-01 /