Nedeni tam olarak bilinmeyen ancak genetik faktörlerin etken olduğu ve erkeklerde kızlara göre daha sık görülen ve dünya üzerinde her 59 kişiden birini etkileyen bir gelişim bozukluğu olan otizm nedir? Otizm belirtileri ve tedavisi hakkında bilinmesi gerekenler haberimizde…
OTİZM NEDİR?
Otizm ya da otizm spektrum bozukluğu (OSB), sosyal beceriler, tekrarlayan davranışlar, konuşma ve sözsüz iletişim gibi zorluklarla karakterize edilen çok çeşitli koşulları ifade eder. Ömür boyu devam eder ve yaşamın ilk üç yılında ortaya çıkar. OSB'nin etkileri ve semptomların şiddeti her insanda farklıdır.
Otizm göstergeleri genellikle 2 veya 3 yaşlarında ortaya çıkar. Bazı ilişkili gelişim gecikmeleri daha erken görünebilir ve çoğu zaman 18 ay gibi erken bir zamanda teşhis edilebilir. Araştırmalar erken müdahalenin otizmli insanlar için daha sonraki yaşamda olumlu sonuçlara yol açtığını göstermektedir.
OTİZM BELİRTİLERİ
Otizm tanısı konulabilmesi için aşağıda sayılan belirtilerden en az 6 tanesinin görülmesi gerekir.
– Göz teması ya yoktur yada kısıtlıdır.
– Adı ile seslenince tepki vermezler
– Aşırı hareketli veya hareketsiz olabilirler.
– İlişkileri geliştirme ve sürdürme güçlüğü çekerler.
– Çevreleri ile ilgilenmezler.
– Sarılmayı ya da dokunulmayı sevmezler.
– Konuşma dilinin gelişiminde gecikme ya da hiç konuşmama.
– İnsanların yerine cansız varlıklarla ilgilenirler.
– Topluluk içinde yaşıtları ile diyalog kurmazlar, oyunlara katılmazlar, kendilerini izole ederler.
– Konuşmayı öğrenseler bile hep aynı kelimeyi tekrar ederler.
– Konuşmayı iletişim aracı olarak kullanmazlar
– Uygun olmayan cümleler kurar kalıp gibi konuşurlar.
– Konuşma şekilleri ve ses tonları tekdüzedir.
– İlgisiz şekilde her şeye gülebilir ve kıkırdayabilirler.
– Nesnelerin parçalarına olan ısrarlı saplantı( örneğin sürekli arabanın tekerleği ile oynamak)
– Bazı objelere aşırı bağlanabilirler.
– Düzen takıntıları vardır. Rutinleri bozulduğunda hırçınlaşabilirler.
– Tekrarlayan bir hareketi örneğin el çırpma, zıplama, kendi etrafında dönme, sürekli öne arkaya sallanma, kanat çırpma gibi yaparlar.
– Normal çocuklar gibi hayal kurarak oyun oynamazlar.
– Sosyal ortamlarda aşırı korkuya kapılıp tepki verebilirler.
– Sıklıkla yemek yeme bozukluğu gösterirler.
– Kendilerine ve etrafındaki eşyalara zarar verebilirler.
– Tehlikeye ve acıya karşı duyarsızdırlar.
– Espri veya imayı anlama yetenekleri yoktur.
– Normal öğrenme metotlarına duyarsızdırlar.
OTİZM TEDAVİSİ
Otizm yaşam boyu süren bir durumdur ve temel belirtilerini tedavi eden bir ilaç tedavisi yoktur. Otizm tedavisinde erken teşhis ve tedavi büyük önem taşır. Tedavinin amacı otizmli bireyin sosyal ve bireysel yeteneklerini geliştirmektir. Bu amaçla davranışsal eğitim ve özel terapiler uygulanır. Uygulanacak tedavide aile faktörü ve tedavinin aileye uygun olması çok önemlidir. Konuşma terapisi, motor yetenekleri artırmaya yönelik terapiler, sosyal iletişim becerisini kazandırmaya yönelik terapiler uygulanan tedaviler arasındadır.