Gebelik Zehirlenmesi Nedir? Belirtileri ve Tedavisi
Makalenin İçerisinde Neler Var?
- Gebelik Zehirlenmesinin Tipleri Var mı?
- Gebelik Zehirlenmesi Görülme Oranı Nedir?
- Gebelik Zehirlenmesi Belirtileri
- Gebelik Zehirlenmesi İçin Tehlike Altında Olanlar
- Gebelik Zehirlenmesi Neden Olur?
- Gebelik Zehirlenmesinin Teşhisi ve Takibi
- Gebelik Zehirlenmesi (Preeklampsi) Durumunda Vücutta Neler Olur?
- Gebelik Zehirlemesinde Anne ve Bebeğin Hayatını Tehlikeye Sokan Nedir?
- Gebelik Zehirlenmesi Tedavisi
Gebelik zehirlenmesinin normal bir zehirlenme gibi değildir. Zaten adından da anlaşılacağı üzere gebeliğe özel bir durumdur. Hamilelikte anne adayının tansiyonunun yükselmesinden kaynaklanan ciddi bir sorun olup müdahale gerektiren durumların başında gelir. Gebelik zehirlenmesinin vakalarında yüksek tansiyon dışında el ve ayaklarda ödemler görülürken, idrardan normalden fazla atılan protein gebelik zehirlenmesi belirtisi olabilirken nedenleri arasında da yer almaktadır.
Sıklıkla gebelik zehirlenmesi anne adaylarında şiddetli seyretmezken, bazı anne adaylarında şiddetli görülebilmektedir. Şiddetli gebelik zehirlenmesi durumlarında acil olarak tıbbi müdahale gerekmektedir.
Şiddetli gebelik zehirlenmelerinde acil müdahale ile bir an önce doğumun gerçekleştirilmesi en sağlıklı karar olacaktır. Aslında hamilelikte anne adaylarında görülen yüksek tansiyon ile ilgili olarak oluşan gebelik zehirlenmesi durumunun önemli noktası, ağır geçirilen gebelik zehirlenmelerinde anne adayının nöbet geçirebilme riskinin olduğu ve acilen tansiyonun ayrıntılı olarak değerlendirmeye alınarak anne adayının yakın takibe alınmasıdır.
Gebelik Zehirlenmesinin Tipleri Var mı?
Gebelik zehirlenmesinin oluşmasında iki ana başlık altında ele alınır. İlki hafif derecede gelişenler, ikincisi şiddetli şekilde gelişen gebelik zehirlenmeleri. Hafif seyreden preeklampsi durumlarında anne adayının tansiyon değerleri 140/90 mmHg yada daha üzerinde seyrederken, idrardan gün içerisinde protein atımı toplamda 300mg fazla olacak şekildedir.
Ancak ağır seyreden gebelik zehirlenmelerinde durumlarındaysa günlük idrardan atılan protein miktarı 2gr geçmekte olup, tansiyon değerleri ise 160/110 mmHg’nin daha üzerinde gözlemlenir. Şiddetli şekilde gebelik zehirlenmesi durumlarında idrardan fazla protein atılımına ek olarak, karaciğer fonksiyon testlerine bakıldığında yüksek çıkması, trombositlerinde düşüş, geçmeyen baş ağrısı, görmede bozulmalar ve karaciğer bölgesinde ağrı hissi gibi semptomlar görülebilmektedir.
Gebelik zehirlenmesinde anne adaylarında sara nöbetine benzeyen nöbetlerin gelişmesine neden olur ve bu eklampsi olarak nitelendirilmektedir.
Gebelik Zehirlenmesi Görülme Oranı Nedir?
Gebelik zehirlenmesinde bütün anne adaylarına bakıldığında ortalama %10’luk bir kısmında oluştuğu görülür. Hastalığın görüldüğü kadınların büyük kısmında hafif seyreden preeklampsi görülmekte.
Gebelik Zehirlenmesi Belirtileri
Gebelik zehirlenmesinde bazen herhangi bir belirti göstermeden ortaya çıkar. Yapılan rutin tansiyon ölçümleri esnasında tesadüfen fark edilir. Bu nedenle gebelikte düzenli tansiyon takipleri büyük oranda önem taşır. Ancak gebelik zehirlenmesi her zaman ve her kişide aynı belirtileri verir bilgisini vermek doğru değildir. Fakat sıklıkla gebelik zehirlenmesi belirtileri şunlardır;
- Görmede bozulmalar,
- Bayılma,
- Nefes darlığı,
- Mide ve karın kısmında ağrılar,
- Özellikle yüz, el ve ayak kısımlarında şişmeler,
- Geçmek bilmeyen ve şiddetli baş ağrısı,
- Halsizlik, yorgunluk, bitkin hissetme.
İlginizi çekebilir: Nefes Darlığı Nedir? Belirtileri ve Tedavisi Nedir?
Dikkat edilmesi gereken sıraladığımız belirtiler, anne adaylarının neredeyse hepsinin gebelik dönemlerinde yaşadıkları sorunlardır. Bu nedenle bazı anne adayları gebelik zehirlenmesi belirtileri konusunu çok dikkate almazlar. Fakat kesinlikle gebelikte geçmeyen ve şiddetli seyreden baş ağrısı şikayeti olursa, anne adayları yüksek tansiyondan şüphe etmeli çünkü şiddetli baş ağrısının nedeni tansiyon olabilir. Bu nedenle geçmeyen ve şiddetli seyreden baş ağrısı gebelik zehirlenmesi belirtisi konusunda ayırt edici bir semptomdur.
Gebelik Zehirlenmesi İçin Tehlike Altında Olanlar
- Kilolu anne adayları,
- İlk defa hamile kalanlar,
- İleri yaşta gebe kalanlar (40 yaş üzeri),
- Erken gebe kalanlar (20 yaş altı),
- Genetik faktörler (ailesinde gebelik zehirlenmesi öyküsü bulunan),
- Şeker hastaları,
- Yüksek tansiyon tanısı konulmuş anne adayları veya yüksek tansiyona karşı risk altında olan anne adayları,
- İkiz yada daha fazla gebelikler (çoğul gebelikler),
- Böbrek hastaları,
- Kanda pıhtılaşma sorunu olan anne adayları gebelik zehirlenmesi konusunda tehlike altında olup dikkatli olmaları gerekmektedir.
İlginizi çekebilir: Riskli Gebelik Takibi ve Riskli Gebelik Belirtileri
Gebelik Zehirlenmesi Neden Olur?
Gebelik zehirlenmesine neden olan etkenler günümüzde tam olarak saptanamamıştır. Fakat yapılan araştırmalar ışığında gebelik zehirlenmesine neden olan etkenin bebeğin eşi (plasenta) olduğu düşünülmektedir.
Gebelik Zehirlenmesinin Teşhisi ve Takibi
Gebelik zehirlenmesinin teşhisi ve takibi konusunda dikkat edileceklerin başında düzeli yapılan tansiyon takipleri gelmektedir. Hafif derecede olan gebelik zehirlenmelerinde tansiyon değerleri 140/90 mmHg seviyesinden yukarda. Şiddetli gebelik zehirlenmesi vakalarında 160/110 mmHg seviyesinden yukarda olmaktadır ve tansiyon düzenli şekilde takip edilmelidir. Yapılacak olan tansiyon ölçümlerinin yanında, anne adayına yapılan tahliller ile idrarda proteine bakılır, göz muayenesi, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri de yapılmaktadır.
Gebelik Zehirlenmesi (Preeklampsi) Durumunda Vücutta Neler Olur?
- Böbreklerde patolojik bulgular izlenir,
- Tahlilde ilk olarak plazma ürik asit düzeylerinde artış görülür,
- Plazma kreatin seviyesinde artış olur,
- Albüminiri oluşmuştur (böbrek bozukluğu erken belirtisi),
- Normal seyrinde giden gebeliklerde %50 olarak artan glomerüler filtrasyon oranları gebelik zehirlenmesi vakalarında düşmekte olup, böbreklerde ki kan akışını olumsuz etkiler.
- Trombositopeni görülür (kanda ki trombosit sayısında azalma)
- Mkroanjiopatik hemolitik anemi saptanabilir. (MAHA) kapiller ve arteriol sistem içinde yer alan mikrot- rombüsteki trombosit-fibrin içinden giden erit- rositlerde yıkım ile karakterize bir grup hastalığı tanımlamak için kullanılır.),
- Help sendromu tehlikesi vardır,
- Damar içi sıvılarda azalmalar gözlemlenebilir,
- Plazma onkotik basınçta azalmalar,
- Görme yeteneğinde bozulmalar,
- Birden bire kiloda artış,
- Yüz, el ve ayaklarda şişmeler,
- Halsizlik, yorgunluk, bitkinlik hissi,
- Unutkanlık ve hafıza problemleri,
- Böbreklerdeki hareketlerde azalmalar,
- Karın ağrısı,
- Karaciğer kısmında ağrı hissi,
- Mide bulantısı ve kuma şikayeti,
- Sıkça idrarı yapma isteği (sık idrara çıkmak)
Gebelik Zehirlemesinde Anne ve Bebeğin Hayatını Tehlikeye Sokan Nedir?
Ağır biçimde gelişen gebelik zehirlenmelerinde kılcal damarlar olarak bilinen kapiller, damarlarda olan direncin artması ve kılcal damarlarda oluşan hasar nedeni ile uteroplasental yatakta, bunun anlamı anne ve bebeğin arasında olan kan alışverişinde ki yetersizlik oluşmasıdır.
Kan alışverişinde sıkıntı çıkması bebek açısından hayati risk oluşturur ve bebek kaybedilebilir. Bu duruma ek olarak plasental yatakta basınç yükselmesi görülür ve bebeğin eşi önceden ayrılabilmektedir. Bütün bunların olması ile birlikte bebek hayatını kaybeder.
Gebelik zehirlenmelerinde kapiller damarlar hasar gördüğü için trombositlerde de bozukluklar ortaya çıkar ve kandaki tombosit seviyesi düşer. Bu kan pıhtılaşmasını bozar. Bu durumda dissemine intravasküler koagülasyon ortaya çıkar ve ölümle son bulur.
Gebelik Zehirlenmesi Tedavisi
Gebelik zehirlenmesinin durumu hafif düzeyde seyrediyorsa anne ve bebek yakın takip altına alınır. Durum takip edilirken gerekli kan tahlilleri yapılarak, tansiyonu kontrol altına almak için müdahalelerde bulunulur.
Fakat gebelik zehirlenmesi ağır seyrediyorsa, bunun yanında bebek dünyada hayatını idame ettirecek seviyeye gelmişse acil olarak doğum gerçekleştirilir. Yapılan doğum gebelik zehirlenmesinin tedavisidir. Çünkü bebek dünyaya gelmeden, anne vücudundan ayrılmadan tam bir tedavi şansı yoktur. Ağır seyreden gebelik zehirlenmesinde anne adayı nöbet (eklampsi) geçirmemesi için magnezyum verilerek önlem alınır. Doğum gerçekleştikten sonra anne adayı yoğun bakım ünitesine alınır.