Farenjit ve Streptokok Boğaz Ağrısı
Boğazın ağrıması ve tahriş olması (farenjit olarak da adlandınlır) boğazınız enfekte olduğu zaman oluşur. Muhtemelen, virüsler boğazın daha fazla ağrımasına sebep olur, bakteriler de boğazı enfekte eder. En çok bilinen bakteryel enfeksiyona – streptokok boğaz ağrısı – streptokok bakterileri sebep olur. Bununla beraber, son yıllarda, farenjite aslında başka bekterilerin yol açtığı öğrenilmiştir.
Ayrıca aft (ağızda çıkan küçük yara), postnazal sızma, iritanlar (tahriş ediciler) içine çekmek (tütün içmek gibi) ve çok kuru hava teneffüs etmek de farenjite sebep olur.Birçok farenjit vakası yumuşak, geçici enfeksiyonlardan olşur ancak buna karşın enfeksiyon ciddi ve endişe vericidir.
SEMPTOMLAR
Genellikle farenjit, boğazda hafif bir gıdıklanma hissiyle başlar ve hızla artan ağrılı bir tahrişe dönüşür, sıklıkla başka beliritleri de vardır. Çok defa farenjit, tedavisiz iyileşir. Bir haftadan fazla süren, ciddi bir farenjit durumunuz varsa; yutkunma, nefes alma veya ağzınızı açmada zorluk çekiyorsanız; mafsal ağnnız, kulak ağrınız, döküntü ve 101 s F’tan fazla ateşiniz varsa; veya boğazınız ağnyor ve stretokok olan biriyle yakınlaştıysanız, dokto-nınuzu arayın.
TEDAVİ SEÇENEKLERİ
Boğazınızı inceledikten sonra doktorunuz, tümünü olmamakla beraber bakterileri en iyi belirleyen yöntem olan, boğaz kültürü yapabilir. Boğaz ağrınız ısrar ederse, doktorunuz bazı özel kültürler de alabilir.
Değişik olarak, doktorunuz “hızlı streptokok” testi yapabilir. Bu test gereklidir zira, pozitif çıkarsa, doktorunuz beklemeden stretokokal boğaz ağrınız olduğunu söyleyebilir ve hızla tedaviye başlar (hızlı testin sonuçları 5 ile 15 dakika arasında çıkar).Testin sonucunun negatif çıkması, streptokokun yanısıra, başka bakteryel enfeksiyonlar olduğu anlamına gelir. Boğaz kültürünün sonucu negatif olsa bile, doktorunuz vücudunuzun genel durumunu ve belirtileri değerlendirerek, antibiyotik yazabilir.
Streptokok boğaz ağrısının tedavisi sadece ağrıyı dindirmek açısından önemli değildir ancak, tedavi edilmemiş streptokok boğaz ağrısı nefrite ve romatizmal ateşe yol açabilir. Bu komplikasyonlar her ne kadar 50 yıl öncesine göre daha az görülse de, hâlâ oluşabilmektedir. Doktorunuz antibiyotik yazacak olursa, kendinizi iyi hissetseniz bile, tüm kutuyu bitirmelisiniz. İlacı erken bırakmak, bakterilere yeniden birleşip ciddi komplikasyonlara yol açma izni verir.
Viral enfeksiyona bağlı boğaz ağrısının tedavisi yoktur. Her halükârda mononükleozunuz yoksa, boğaz ağrınız genellikle tedavi olmaksızın 1-2 hafta içinde geçecektir.
Rahatsızlığı dindirmek için kullanılan ev reçetelerinin içinde, buhar solumak, boğaz pastili kullanmak, tuzlu suyla gargara yapmak ve aspirin içmek (20 yaşm altındaysanız, Reye sendromu riskinden dolayı, aspirin almayınız) veya ağrı için parasetamol (aseta-minofen) almak bulunur.
Bademcik iltihabı (Tonsilit), Anjin (Peritonsiller apse) ve Epiglotit (Epiglot iltihabı)
Tonsilit, bademciklerin iltihaplanmasıdır. Bademcikler, ağzın arka tarafının gırtlakla buluştuğu yerde bulunan, iki tepecik şeklinde görünen, bağışıklık sistemi (immün sistem) dokusudur. Bademcik iltihabı, farenjitin en yaygın sebebidir ve gribe benzeyen belirtileri vardır: Ani ateş ve titreme, baş ağrısı, ağn hissi ve bezelerin şişmesi gibi… Bademcikleriniz kızarır ve büyür, genellikle sanmtırak kremsi bir maddeyle ya da ufak bir parça birikintilerle kaplıdır. Bademciklerinizin üstünde bir madde olduğu zaman, boğaz kültürü yapılması zorunludur; streptokok veya başka bakterilerden kaynaklanan iltihaplanmalarda olduğu gibi.
Bademcik iltihabının daha ciddi bir başka şekli, anjindir (peritonsiller apse). Bu vakada, enfeksiyon bademciklerinizin dip kısımlarına, bunları çevreleyen dokulara sıçrar ve bir cerahat torbası (apse) oluşur. Boğazınız çok ağrır ve tükürüğünüzü yutarken acı çekersiniz. Anjinle birlikte, ağzınızı açmakta zorluk çekersiniz ve konuşmanız değişir (sesiniz, sanki ağzınız sıcak patatesle doluymuş gibi çıkar). Bu belirtiler varsa, doktorunuzu görünüz; antibiyotik tedavisine ek olarak ufak bir cerrahi müdaheleyle, cerahatin dışarı akıtılmasına ihtiyacınız olabilir.
Boğaz ağnlannın daha da ciddi bir şekli, epiglotittir (epiglot iltihabı). Bu nadir karşılaşılan vakada, epiglot, nefes borusunu kaplayan flep, enfekte olur. Büyür ve nefes borusunu tıkar bu nefes alamamaya ve hatta ölüme sebep olur.
Epiglot iltihabı, saatler içinde çok ciddi bir aşamaya gelir. Aniden gelişen boğaz ağnsı, ateş, nefes alma sıkıntısı veya sesli ‘nefes alma gibi bir durumunuz olduğu zaman, hemen doktorunuza gidiniz. Acil antibiyotik tedavisine ve durum düzelene kadar hastanede yatmaya ihtiyacınız olacaktır.