mevleviler ilahiler eşliğinde değil, yapısal ve müzikal olarak çok başka bir form olan "mevlevi ayini" eşliğinde sema eden (dönen) kimselerdir. mevlevi ayinin icrasında ise davul ve zil değil, ney
ve kudüm
esas sazlardır. bu sazlara evvelemirde rebab, bendir ve halille eşlik eder. başka pek çok klasik türk müziği sazı da icrada yer alabilir.
sema eden mevlevi dervişi'nin (semazen) kendi etrafındaki her bir turuna çark adı verilir. ve her çarkta semazen içinden allah der. yüksek sesle allah denilmesi gibi bir şey gelenekte (ve günümüzde de) söz konusu değildir. zaten sema töreninin iyi tasarlanmış karmaşık yapısı da yüksek sesle zikredilmesine müsait değildir.
mevlevi dervişlerinin güzellikleri ve zarafetleri de dillere destandır evet. başlarındaki dal sikke ve üzerlerindeki bembeyaz tennureleriyle huşu içinde sema ederken, adeta iç güzelliklerini aleme ifşa ederler...