Bir miktar yükseklik kazandırılmış akışkanın(suyun) potansiyel enerjisine hidrolik enerji denir. Bu enerjiyi önce çeşitli düzeneklerle mekanik enerjiye, ordanda elektrik enerjisine dönüştürülmesiyle elde edilen yeni elektrik enerjisine ise hidroelektrik enerji denir. Kısacası doğal veya yapay olarak belli bir seviye kazanmış su, daha düşük seviyedeki türbinlere iletilir, türbin çarklarına büyük bir hızla çarpan su, türbin milini döndürür ve dolayısıyla jeneratörü çalıştırır ve elektrik üretilmiş olur. Bu düzeneklerin yapıldığı yerler barajlardır. Bu dönüşümün yapıldığı tesislere genel ismiyle Hidroelektrik santral denir. Dünyanın elektrik enerjisinin büyük bir kısmı bu santrallerden karşılanmaktadır. Hidrolik enerji, dünyada elektrik ihtiyacının %19’unu karşılamaktadır.Yenilenebilir enerjinin %69’unu oluşturmuştur. Türkiye’de ise Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’nın resmi sitesinde 11/08/2010 tarihli güncellemeye göre ;
Türkiye’de teknik olarak değerlendirilebilir hidroelektrik potansiyeli 140 GWh/yıl’dır. 2009 yılı sonu itibariyle işletmede bulunan 150 adet HES (hidroelektrik santrali) 14.417 MW’lık kurulu güce ve toplam potansiyelin yaklaşık %38’ine karşılık gelmektedir.
2009 yılında elektrik üretimimizin %18,5’i hidroelektrik santrallerden temin edilmiştir. Son yıllarda yaşanan kuraklıklar hidroelektrik santrallerinden beklenen katkının sağlanamamasına neden olmaktadır. Ancak hidroelektrik üretimi 2009 yılında 2008 yılına göre %7,8 oranında artarak 35.870 MW olarak gerçekleşmiştir.
Teknik ve ekonomik olarak değerlendirilebilecek tüm hidroelektrik potansiyelin 2023 yılına kadar elektrik enerjisi üretiminde kullanılması hedeflenmektedir.
Ayrıca ülkemizin hidroelektrik enerji potansiyelinin yüzde 65’i değerlendirilmeyi bekliyor. Bu yöntemle, bu tesislerde elde edilen enerji yenilenebilir ve temiz bir enerjidir.
Bu yüzden yenilenebilir enerji kaynakları arasında en revaçta olan enerji kaynağıdır.
Çeşitli enerji kaynakları arasında hidroelektrik enerji santralleri çevre dostu olmaları ve düşük potansiyel risk taşımaları sebebiyle tercih edilmektedir. Hidroelektrik santraller; çevreye uyumlu, temiz, yenilenebilir, yüksek verimli, yakıt gideri olmayan, enerji fiyatlarında sigorta rolü üstlenen, uzun ömürlü, işletme gideri çok düşük dışa bağımlı olmayan yerli bir kaynaktır.
Türkiye’de DSİ tarafından yapılan ve işletmede olan 503 adet baraj olup, bunların işletmedeki 203 adeti buyük çaplı baraj, diğerleri ise küçük çaplı gölet şeklindedir.
Türkiye’deki barajlar ve sayıları hakkında detaylı ve güncel bilgi için Vikipedi’deki bu LİNKE bakabilirsiniz.