3 İnfeksiyon zinciriHastanın kendi florası ,Diğer hastalar (infekte, kolonize, taşıyıcı) ,Sağlık çalışanları ,Kronik taşıyıcılar,Tıbbi aletler ,Su, hava gibi çevresel faktörler ,Yiyecekler ,Hasta ziyaretçileri,Vektörler
4 İzolasyon önlemleri Standart önlemler Bulaşma yoluna yönelik önlemler Temas önlemleriDamlacık önlemleriHava yolu önlemleri
5 Standart ÖnlemlerHastanın tanısına ve infeksiyonu olup olmadığına bakılmaksızın bütün hastalara uygulanan önlemlerdir
6 Standart önlemler Neleri gerektiriyor ? El hijyeni Eldiven kullanımı Önlük, maske, yüz ve göz koruyucusu kullanımıGüvenli enjeksiyon uygulamalarıKontamine ekipman veya araçların uygun şekilde yönetilmesi
7 Standart Önlemler Solunum hijyeni: Öksüren/hapşıran hastalara ağızlarını kağıt mendil/peçete ile kapatmaları konusunda eğitim verilmeli.Öksüren/hapşıran hastalara mümkünse cerrahi maske taktırılmalı ve diğer hastalarla aralarında en az bir metre mesafe olacak şekilde yerleştirme yapılmalı
8 Standart Önlemler Güvenli Enjeksiyon Uygulamaları: Her tür parenteral enjeksiyon sırasında steril, tek kullanımlık enjektör ucu ve enjektör kullanılmalı, bir kez kullanılmış veya herhangi bir nedenle sterilitesi bozulmuş enjektör/enjektör uçları kesinlikle kullanılmamalıdır.Kullanım sonrasında iğne uçları enjektörden ayrılmamalı, uçlarına kılıf takılmamalı, kıvrılıp bükülmemeli, enjektörler uçları ile birlikte özel kesici- delici alet kutularına atılmalıdır.
9 Standart Önlemler Güvenli Enjeksiyon Uygulamaları Kesici-delici aletler, kesici-delici uçları vücudun herhangi bir bölümüne dönük şekilde elden ele transfer edilmemelidir.Multidoz flakonlara her giriş için yeni ve steril bir enjektör ve enjektör ucu kullanılmalı, giriş öncesinde flakonun diyaframı alkolle silinmelidir.
10 Standart Önlemler Eldiven: Kan, vücut sıvıları, salgılar ve çıkartılar, kontamine eşyalar, mukozalar ve bütünlüğü bozulmuş deriye dokunmadan önce eldiven giyilmelidirAynı hastada farklı girişimler için eldiven değiştirilmelidirKullanımdan sonra hiçbir yere dokunmadan eldivenler çıkarılıp el hijyeni sağlanmalıdır.
11 Standart Önlemler Maske, yüz-göz koruyucu: İşlemler sırasında vücut sıvıları, salgılar, çıkartılar ve kan sıçrama olasılığı olduğunda göz, burun ve ağız mukozasını koruma amaçlı kullanılmalıdır
12 Standart Önlemler Önlük: İşlemler sırasında vücut sıvıları, salgılar, çıkartılar ve kan sıçrayabileceğinden deri ve giysilerin kirlenmesini önlemek için giyilirKirlenen önlük dış yüzüne dokunmadan çıkarılmalı ve eller yıkanmalıdır
13 Standart Önlemler Hasta bakım malzemeleri: Kan, vücut sıvıları, salgılar ve çıkartılar, kontamine eşyalar, giysiler ve diğer malzemeler, başka hastalar ve çevre kontamine edilmeden uzaklaştırılmalıdırBir kullanımlık malzemeler hemen atılmalı, tekrar kullanılacak olanlar uygun yöntemlerle steril/dezenfekte edilmelidir
14 Standart ÖnlemlerAğızdan ağıza resusitasyondan kaçınılmalı, ambu ve diğer ventilasyon cihazlarının kullanımı tercih edilmelidir.Vücut sıvı ve salgıları ile kirlenme ihtimali olan yüzeyler yakınında yiyecek-içecek saklanmamalı ve bir şeyler yenilip içilmemelidir.
15 Koruyucu ekipmanın uygun kullanımı Giyme sırasıÖnlükMaskeGözlük-yüz koruyucuEldivenThe gown should be donned first. The mask or respirator should be put on next and properly adjusted to fit; remember to fit check the respirator. The goggles or face shield should be donned next and the gloves are donned last. Keep in mind, the combination of PPE used, and therefore the sequence for donning, will be determined by the precautions that need to be taken.15
16 Önlük giyerken Önlük malzemesi uygulanacak işleme göre seçilmeli Uygun tip ve boyut seçilmeliArkadan bağlanmalıEğer çok küçük ise iki tane önlük giyilmeliBiri öndenDiğeri arkadan
17 Maske takılırken Burnu, ağzı ve çeneyi tamamen içine almalıdır Yüze uygunluk tam olmalıN95 gibi özel tip maskeler için yüze uyum testi yapılmalıUyum testi en kolay şöyle yapılır: inhale edildiğinde çökmeli, nefes verildiğinde kenarlardan kaçak olmamalı17
18 Maske takıldıktan sonra Tükrük veya sekresyonlarla ıslandığı zaman değiştirilmeliTekrar kullanılmamalıOrtak kullanılmamalı
19 Gözlük-yüz koruyucusu giyilmesi Gözleri ve yüzü tam olarak kapatmalıYüze uygunluk tam olmalıYüze oturmalı ancak sıkmamalıdır
20 Eldiven giyilirken Eldivenler en son giyilmeli Doğru tip ve boyutta eldiven seçilmeliEldiven giymeden önce eller yıkanmalı veya el dezenfektanı ile ovalanmalıÖnlüğün kol manşetleri üzerine çekilmeli
21 Eldiven giyildikten sonra; Temizden kirliye doğru çalışılmalıEldiven ile çalışırken kendine ve çevreye kontamine temas sınırlanmalıEldivenler tekrar kullanılmamalıEldiven çıkartıldıktan sonra el hijyeni sağlanmalıELDİVEN ÜZERİNE EL DEZENFEKTANI UYGULANMAMALI VEYA ELDİVENLİ ELLER YIKANMAMALIDIR.
22 Koruyucu ekipmanın uygun kullanımı Çıkarma sırasıEldivenGözlük-yüz koruyucuÖnlükMaskeThe sequence for removing PPE is intended to limit opportunities for self-contamination. The gloves are considered the most contaminated pieces of PPE and are therefore removed first. The face shield or goggles are next because they are more cumbersome and would interfere with removal of other PPE. The gown is third in the sequence, followed by the mask or respirator.22
23 Eldiven çıkarılırken Elin üzerinden sıyrılarak içi dışına çevrilir Diğer eldivenli el ile tutulurEldivensiz parmakla bilekten diğer eldiven sıyrılırİçi dışına çevrilerek her iki eldivenden oluşan küçük bir torba şeklinde atılır
25 Önlük çıkarılırken Omuz kısımlarından tutulur Kontamine dış yüz içe doğru çevrilirYuvarlayarak katlanırÇıkarıldığında sadece temiz taraf görünmelidir
26 Maske çıkarılırken Maske bağları (önce alttaki) çözülür Maskenin ön yüzü kontamine olduğu için elle temas etmemelidirBağlardan tutularak atılır
27 Bulaşma yoluna yönelik önlemler Bilinen veya şüpheli infeksiyon etkeni ile infeksiyon veya kolonizasyon durumunda uygulanırTemas önlemleri,Damlacık önlemleri,Hava yolu önlemleri.
28 Temas ÖnlemleriMikroorganizmaların infekte ya da kolonize hastalardan direkt temas ya da indirekt temasla (infekte objelerle temas) bulaşmasını engellemek için kullanılır
29 Temas ÖnlemleriHasta ile veya çevresindeki cansız yüzeylerle temas ederken steril olmayan temiz eldiven giyilmesiOdaya girerken eldivene ek olarak steril olmayan temiz bir önlük giyilmesiEldiven ve önlüğün hasta başından ayrılırken çıkarılmasıEl hijyeniOdalar veya hastalar arasında eşya ve tıbbi malzeme transferinin önlenmesiMRSA, shigella inf, açık abse vb
30 Damlacık ÖnlemleriBüyük partiküllü (> 5µm) damlacıkların geçişinin önlenmesinde kullanılır.Partiküller büyük olduğu için yere çökerBulaşmanın olması için kaynak ve duyarlı kişi arasında yakın mesafe (yaklaşık 1 m) gereklidirDamlacıklar daha büyük olmaları nedeniyle havada asılı kalmazlar ve uzak mesafelere ulaşamazlar.30
31 Damlacık ÖnlemleriDuyarlı kişiye burun-ağız-konjonktiva yoluyla bulaşma olur:İnfekte hastaların konuşması, öksürmesi ya da burun silmesi,Aspirasyon, entubasyon, bronkoskopi gibi işlemler sırasında.
32 Damlacık önlemleri uygulanması gereken infeksiyonlar Damlacık yoluyla yayılan viral infeksiyonlar:İnfluenzaAdenovirusKabakulakParvovirüs B19KızamıkçıkDamlacık yoluyla yayılan bakteriyel infeksiyonlar:İnvaziv H. influenzae tip B infeksiyonu,İnvaziv Neisseria meningitidis infeksiyonu,Difteri,Mycoplasma pneumoniaBoğmacaPnömonik vebaÇocuklarda streptokokal (grup A) farenjit, pnömoni ve kızılPnömoni, menenjit…invaziv
33 Damlacık Önlemleri Odaya girerken maske takılmalıdır Özel havalandırma gerekmezOda kapısı açık olabilirHasta çok gerekmedikçe oda dışına çıkmamalıdır.Oda dışına çıkacaksa cerrahi maske ile çıkarılmalıdır
34 Hava Yolu ÖnlemleriKüçük partiküllerin (<5µm) geçişinin önlenmesinde kullanılır.Partiküller küçük olduğu için havada asılı kalırBu asılı partiküller hava akımıyla çok uzak mesafelere kadar gidebilirlerBu patojenler havada asılı kalır. Aynı odada kalan veya aynı havayı paylaşan duyarlı konağa soluma yoluyla bulaşır.34
35 Hava yolu önlemleri uygulanması gereken infeksiyonlar Tüberküloz,Kızamık,Su çiçeğiSARSTanımlanmış ya da şüphe edilen tüberküloz (pulmoner/larenjit),HIV ile infekte hastalarda ateş, öksürük ve pulmoner infiltrasyon olduğunda tbc ekarte edilene kadar.35
36 Hava Yolu ÖnlemleriÖzel havalandırma ya da ventilasyon sistemi gereklidirSaatte 6-12 kez hava değişimi sağlanmalıHava akımı koridordan odaya olmalı (negatif basınç)Odadan çıkan hava sisteme tekrar dönüyorsa veya yakın boşluklara gidiyorsa HEPA filtre kullanılmalıOda kapısı kapalı tutulmalıdırEN 95: 1 µm büyüklüğünde partikülleri filtre edilebilen, filtrasyon özelliği en az %95 olan maskeler kullanılmalıdır.36
37 Hava Yolu Önlemleri Pulmoner veya laringeal tüberküloz tanısı veya şüphesi olan hasta;Odasına girerken N95 solunum maskesi takılmalıdırKızamık, suçiçeği tanısı olan hasta;Mümkünse odasına aşısız kişiler girmemelidir.Mutlaka girmesi gerekiyorsa N95 solunum maskesi ile girmelidirler.Bağışık iseler maske takmalarına gerek yoktur
38 El Hijyeni El yıkama Hijyenik el yıkama Cerrahi el hijyeni El antisepsisiCerrahi el hijyeniAntimikrobiyalsabunElantiseptiğiEl yıkamaNormal sabunAntiseptik sabun
39 Normal Cilt Florası İnsan cildi bakterilerle kolonizedir. Florada yer alan bakterilerin sayısı cilt bölgesine göre değişkenlik gösterir.GEÇİCİ FLORA; elemanları cildin yüzeyel kısmına kolonize olur ve uzaklaştırılabilir. Hastane enfeksiyonlarından sorumludur!KALICI FLORA; cildin derin tabakalarında bulunan bakteriler.. Uzaklaştırılamaz. Hastane infeksiyonlarından sorumlu değil..
41 El hijyeni ne zaman ?? SONRA ÖNCE Hasta ile temas Hasta ile temas Hasta çevresindeki yüzeylerle temasHer tür invaziv girişimEldivenlerin çıkartılmasıKan, kanlı sekresyon ile kontamine olma olasılığı olan herhangi bir alet veya objeye temasDiğer vücut sekresyonları ile temasTuvaletÖNCEHasta ile temasHasta çevresindeki yüzeylerle temasHer tür invaziv girişimEldiven giymeİlaçların hazırlanmasıYemekİşten ayrılma
43 Etkili El YıkamaEllere 3-5 ml sıvı sabun alınır
44 Etkili El Yıkama Avuç içi avuç içine alınarak ovalama hareketi tekrarlanır
45 Etkili El YıkamaSol avuç içine sağ el sırtı gelecek şekilde yerleştirilir, ovalanırAynı hareket diğer el içinde tekrarlanır.
46 Etkili El YıkamaSağ eli sol el sırtına koyarak parmak araları birbirinin içine gelecek şekilde tekrarlanır.Aynı hareket sol el içinde tekrarlanır.
47 Etkili El YıkamaSağ el parmak sırtları sol elin avuç içine gelecek şekilde yerleştirilir, ovalama tekrarlanır.
48 Etkili El YıkamaSağ el baş parmağı sol avuç içine alınarak rotasyonel olarak ovalanırAynı hareket sol el için de tekrarlanır
49 Etkili El Yıkama Aynı hareketler sol el parmak uçları için de yapılır Sağ el parmak ucu iç kısımları sol el avuç içine gelecek şekilde konur, ovalanırAynı hareketler sol el parmak uçları için de yapılır
59 avuç içi ile diğer elin yüzeyi parmak araları El Antisepsisiavuç içlerinin temasıavuç içi ile diğer elin yüzeyiparmak araları123
60 El Antisepsisiavuç içinde parmaklarbaş parmakçapraz parmaklar456
61 Alkol bazlı sol. ile ovma Zaman çok önemli!El yıkamaAlkol bazlı sol. ile ovma1-1.5 daksn
62 Önemli noktalarEldiven giymeden önce uygulanan alkol bazlı el antiseptiğinin tam olarak kurumuş olmasına dikkat edilmeli!Tam kuruma sağlanana kadar eller ovalanmaya devam edilmeliUçucu ve yanıcı olduğu unutulmamalı
63 KAN YOLUYLA BULAŞAN İNFEKSİYON HASTALIKLARI Hastanedeki günlük faaliyetleri sırasında hastaların kan ve çeşitli vücut sıvılarıyla temas etme ihtimali olan sağlık personeli, kan yoluyla bulaşan hastalıklar açısından yüksek risk altındadır.
64 Bulaşma riski olan hastalıklar HIV-1 (Human ImmunodeficiencyVirus-1),Hepatit B (HBV),Hepatit C (HCV),Hepatit D (delta, HDV) viruslarıdır.
65 Sağlık personeline bulaş oranları Perkütan temas ile bulaş riskiHepatit B → % 30 (% 2-40)Hepatit C → % 3 (% 3-10)HIV → % 0.3 (% )Mukozal temas ile bulaş riski daha azdır (HIV → % 0.09)
66 Kan yoluyla bulaşan hastalıklar açısından bulaştırma riski taşıyan vücut sıvıları; -Genital sekresyonlar,-Plevra, perikard, periton, serebrospinal, sinoviyal ve amnion sıvılarıdır.Buna karşın-Dışkı, idrar, ter, tükrük, balgam, burun sekresyonları ve kusma materyali içinde gözle görülür miktarda kan içermedikleri takdirde bulaştırma riski taşımazlar.
67 Sağlık personeline bulaşma açısından günlük uygulamada en sık karşılaşılan yollar; hastalarda kullanılan iğnelerin ele batması,kanla kontamine kesici aletlerle yaralanma veyainfekte kan ya da diğer vücut sıvılarının mukozalara sıçramasıdır.
68 Günlük hasta bakımıEl sıkışma,Karşılıklı konuşma,Aynı odada bulunma gibi günlük olağan faaliyetler sırasında bulaş söz konusu değildir.
77 KIZAMIK Sağlık personeli genel topluma göre 13 kat daha risklidir Kızamık için Klinik Tanımlama-38°C’den yüksek ateş ve-Makülopapüler döküntü ve-Öksürük veya burun akıntısı veya konjunktivit ile karakterize hastalık.Şüpheli Vaka: Makülopapüler döküntüyle seyreden herhangi bir hastalık.Olası Kızamık Vakası (Klinik Vaka): Klinik tanımlamayla uyumlu vaka.
78 Temas Sonrası Aşı Profilaksisi Olası ve/veya kesin kızamık vakasıyla temas etmiş olan ve iki doz aşılandığını belgeleyemeyen ve/veya hastalığı geçirmemiş olan 9 ayın üzerindeki herkese KKK aşısı uygulanmalıdır.
79 Temas Sonrası İmmünglobulin Profilaksisi Aşının uygulanamadığı durumlarda (6 ayın altındaki bebekler, gebeler, immünsuprese kişiler için ve aşının kontrendike olduğu diğer durumlar) önerilmektedir.6 aydan küçük çocuklara kızamık vakası ile teması durumunda; immünglobulin (Ig) (im veya iv) verilmelidir.Bebek matür (36 hafta üstü), anne kızamık IgG pozitif ise Ig uygulamasına gerek yoktur.Bebek matür, anne IgG negatif ise Ig uygulanır, anne aşılanırBebek prematüre ise Ig uygulanır.
80 Sağlık Çalışanı Aşılaması Vakaların görüldüğü sağlık kuruluşlarında, mümkün olan en kısa süre içerisinde hastane personelinin aşılanması sağlanmalıdır.Aşı uygulaması öncesinde serolojik değerlendirilme yapılmasına gerek yoktur.Aşılamada,Kızamık hastalığını geçirmeyen kişilere,Bir yaşından sonra en az iki doz kızamık aşısı ile aşılanmamış olanlara kızamık içeren aşı uygulanmalıdır.Hastane kayıtlarında daha önce kızamığa karşı bağışıklık gösterilmiş olan kişilere aşı uygulanmasına gerek yoktur.
81 SU ÇİÇEĞİ Varisella aşısı bir ay arayla iki doz uygulanmalıdır Aşı sonrası serolojik test çalışmasına gerek yoktur
82 TÜBERKÜLOZ Tüm personelin PPD testi olmalıdır Yıllık veya 6 ayda bir takibi yapılmalıdırİmmünkompromize kişilerin her 6 ayda bir takibi gereklidir
83 HAV Fekal-oral yolla bulaşır İnkübasyon periyodu 15-50 gündür Bulaştırıcılık: sarılık gelişmeden önce en fazladır.Hastalık gözle görülür hale geldiğinde bulaşması en aza iner
84 HAV Bulaş riski Hasta bakım alanlarında yeme ve içme El hijyenine dikkat etmemeHasta ve yakınları ile yiyecek, içecek veya sigara paylaşımı ile artmaktadır
85 MENİNGOKOK Temas sonrası profilaksi: İnfekte kişilerle korumasız olarak yakın teması olanlarRifampisin (2x600mg/gün, 2 gün)Seftriakson (250 mg,im, tek doz)Siprofloksasin (500mg, tek doz)
86 MENİNGOKOKMeningokok aşısı salgınların önlenmesinde etkili olmasına karşın temas sonrası profilakside etkinliği çok sınırlıdırSivillerin ve SP’nin rutin aşılanması önerilmemektedir
87 BOĞMACAAsellüler boğmaca aşısı yetişkinlerde lisans almamıştır
88 TETANOZ-DİFTERİ On yılda bir düzenli olarak yapılmalıdır Primer aşı (üç doz): ilk doz ile ikinci doz arası 4-6 hafta, üçüncü doz 6-12 ay sonra yapılmalıdır