Ortodonti Nedir?
Dişler ve çene yüz kemiklerinde oluşabilecek düzensizliklerin tanı ve tedavisiyle ilgilenen diş hekimliği uzmanlık dalına Ortodonti denir. İyi bir çiğneme ve konuşma fonksiyonuyla beraber estetik bir gülüş için en önemli gerekliliklerden biri dişlerin çene kemiği üzerinde düzgün sıralanmasıdır.
Ortodonti tedavisinde doğru çiğneme, güzel bir konuşma ve estetik bir gülümseme amaçlanmaktadır çünkü bu pek çok araştırma, bu amaçlara ulaşıldığı takdirde kişinin yaşam kalitesinde ciddi bir artış olduğunu ispatlamıştır.
Ortodonti uzmanlarının eğitim süresi 4 yıldır ve bu süreçte olası anomalilerin (normalden sapma) önlenmesi, teşhisi ve tedavi edilmesi üzerine eğitim görürler.
Neden Ortodonti Tedavisi Görmeliyiz?
Güzel bir gülümseme kişinin iş ortamında, okul ortamında ve özel hayatında kendini daha iyi hissetmesinin ve özgüveninin yükselmesinin anahtarıdır diyebiliriz. Ortodonti her şeyden önce bize güzel bir gülümseme oluşturarak bu anahtarı sağlar. Güzel bir gülümseme hiç kimse için ulaşılmaz bir hayal değildir.
Estetik ve psikolojik katkılarının yanı sıra ortodonti tedavisinin genel sağlık durumumuz üzerinde de olumlu etkileri vardır. Çapraşık dişler ağız temizliğini zorlaştırır. Kötü kapanış diş yüzeylerinde aşınmalara, çiğneme, konuşma gibi fonksiyon bozukluklarına ve kemik ve diş eti çekilmelerine sebebiyet vermektedir. Bu durumlar süregeldiği takdirde zamanla çene eklemi hastalıkları ve çene ağrıları meydana gelir. Tedavi edilmediği takdirde bu bozukluklar erken diş kaybı gibi geri dönüşü mümkün olmayan durumlara neden olabilmektedir.
Ortodonti Uzmanına İlk Ne Zaman Gitmeliyiz?
Çocukların 7 yaşından itibaren ortodonti uzmanı tarafından kontrol edilmesi Amerikan Ortodonti Derneği (American Association of Orthodontics) tarafından şiddetle tavsiye edilmektedir çünkü bu yaşlarda ağızda henüz süt dişleri bulunduğundan çene ve diş gelişimindeki problemlerin erken teşhisi mümkündür. Bazı ortodontik problemlerin tedavisi yalnızca erken çocukluk döneminde mümkün olduğu için anomalinin erken teşhis edilmesi tedavi için çok büyük önem taşır.
Her Yaşta Ortodonti Tedavisi Mümkün mü?
Çene kemiklerini ilgilendiren sorunların tanı ve tedavisi ancak birey büyüme gelişimini tamamlamadan mümkün olduğu için ortodonti tedavisi için ideal dönem çocukluk dönemidir. Bireyin kemik gelişimi durduktan sonra işler daha zor bir hal alır. Fakat yine de doğru seçilmiş bir tedavi yöntemiyle kusursuz bir gülümsemeye sahip olmak her yaşta mümkündür.
Ortodontik Tedavide Ne Tür Malzeme Kullanılır?
Teknolojinin ilerlemesiyle birlikte tedavide kullanılan malzeme çeşitliliği de ciddi oranda artmıştır. Dışarıdan farkedilmeyen tamamen şeffaf safir braketler, şeffaf teller, dişlerin iç kısmına yapıştırılan braketler (lingual teknik), istenildiğinde çıkartılabilen şeffaf plaklar (invisalign) gibi pek çok seçenek tedavi için hastaya sunulmaktadır. Bunun yanında daha küçük boyutlara sahip olan ve kişiye özel üretilen malzemeler hastanın yaşam kalitesini düşürmeden, ağrısız sızısız bir tedaviyi olanaklı kılmaktadır. Doğru doktor tercihiyle beraber pek çok tedavi 1 yıldan kısa sürede başarıyla sonuçlanabilmektedir çünkü artık çok uzun süreli aktif kuvvet uygulayan malzemeler tedavilerde kullanılabilmektedir.
Şeffaf Plakalarlar Tedavi (Invisalign) Nedir?
Tamamen bilgisayar ortamında ve el değmeden 3 boyutlu yazıcılarla üretilen kişiye özel şeffaf plaklar sayesinde ortodonti tedavilerini dışarıdan görünmeden yürütmek mümkündür. Özellikle son yıllarda tedavilerin pek çoğu dişlerin üzerine herhangi bir ekipman yapıştırmadan, çıkarıp takılması hasta opsiyonunda olan şeffaf plaklar (invisalign) ile yapılmaktadır. Tedavinin kaç plak il tamamlanacağı, ne kadar süreceği, tedavi sonrası dişlerinizin ve gülüşünüzün nasıl olacağı gibi soruların cevabını hekiminizin sizin için oluşturacağı tedavi planıyla daha tedaviye başlamadan alabilmeniz mümkündür.
Ortodonti Tedavisi Ağrılı Bir Süreç midir?
Ortodonti tedavisinde dişlerin hareket etmesini sağlayan metal veya porselen ekipmanlar (braket) dişlerin üzerine özel yapıştırıcılar yardımıyla doktor tarafından tek tek yapıştırılır. Braketler yapıştırılırken de tedavi sonrası çıkartılırken de anestezi işlemi gerekli değildir. Bu nedenle ortodontik tedavinin pek de ağrılı bir uygulama olmadığını söylemek mümkündür. Ancak tedavi süresince zaman zaman hastalar yaşam kalitelerini çok da etkilemeyecek büyüklükte rahatsızlık hissinden bahsedebilmektedirler.
Teller Çıktıktan Sonra Başka Bir Şey Kullanmam Gerekli mi?
Her ne kadar ortodontik tedavi bittikten sonra braketler çıkarılsa da bu tedavinin sonlandığı anlamına gelmez. Pekiştirme aşaması olarak da adlandırılan son aşamaya geçildiğini gösterir. Bu aşamada amaç dişlerin hareket etmesini sağlamak değil, yeni konumlarında sabitleşmelerini sağlamaktır. Pekiştirme apereyleri sayesinde kemik ve kasların yeni yerlerine adaptasyonu sağlanana kadar dişlerin yerinde tutulması sağlanır. Pekiştirme işleminin süresi ve bu işlemde kullanılacak apereylere hekim tarafından karar verilir. Bu süreç hastadan hastaya farklılık gösterebilmektedir. Bazı hastalarda dilerin kaymasını önlemek için daha uzun pekiştirme yapılması gerekebilirken, bazı hastalarda ise daimî pekiştirme gerekebilir. Pekiştirme apereylerinin yalnızca ağızdayken ve verilen talimatlara uygun şekilde kullanıldığı takdirde etkili olacağı unutulmaması gereken bir unsurdur. Bu pekiştirme dönemi tedavinin önemli bir parçasıdır ve ihmal edilmemesi gerekir.
Ortodonti Tedavisinden Sonra Dişler Yeniden Bozulur mu?
Tedavi sonrasında ortodontist, hastaya geri dönüşü engellemek için bir süre pekiştirme apereyleri uygulatacaktır. Eğer hasta, hekimin tavsiyelerine uyarsa dişlerde bir geri dönüş olması mümkün değildir. Pekiştirme apereyleri hastadan hastaya farklılık gösterse bile genellikle dişlerin iç kısmına yapıştırılan ince bir tel (lingual retainer) bozulmayı önlemek için tercih edilen yöntemdir. Tedavi sonrasında belirli aralıklarla doktor kontrolleri yapılmalıdır. Hastanın bu dönemde göstereceği uyum ve önem tedavinin kalıcılığa ulaşmasında anahtar unsurlardandır. Ancak göz ardı edilmemelidir ki, vücudumuzun diğer bölgelerinde olduğu gibi dişlerde de hayat boyu süren bir hareket ve değişim vardır. Bu deformasyon sürecinin önüne geçmek mümkün değildir. Diğer organlarımız gibi dişlerimiz de yıllar geçtikçe değişmektedir.