... konulu sunumlar: "Yerleşme İklim Yerleşmeyi etkileyen en önemli faktördür. Nemli iklim bölgelerinde genellikle ahşap evler, kurak iklim bölgelerinde ise toprak ve kerpiç."— Sunum transkripti:
1 Yerleşmeİklim Yerleşmeyi etkileyen en önemli faktördür. Nemli iklim bölgelerinde genellikle ahşap evler, kurak iklim bölgelerinde ise toprak ve kerpiç evler vardır.örnek ; Karadeniz Bölgesinde ahşap, İç Anadolu, Doğu Anadolu ve G.Doğu Anadolu Bölgelerinde kerpiç evler hakimdir.Yeryüzü şekilleri Dağlık, çok engebeli ve yüksek sahalar, yerleşmelerin kurulmasını ve gelişmesini önemli ölçüde engellemektedir. Buna karşılık düz ovalık alanlarda tarım, ulaşım, sanayi faaliyetleri daha çok geliştiğinden nüfus fazladır. Doğu Anadolu ve Karadeniz bölgelerinde nüfus yoğunluğunun az, Marmara ve Ege bölgelerinde fazla olması buna örnektir
2 Kırsal YerleşmeEkonomisi tarım ve hayvancılığa dayanır. İş bölümü , alt yapı hizmetleri, eğitim –sağlık hizmetleri gelişmemiştir. Kırsal yerleşmelerde en büyük yerleşim birimi köydür.Köyden daha küçük olan yerleşim birimleri (köy altı yerleşmeleri) : Çiftlik , mezra. Kom , divan , yayla, oba gibi adlarla adlandırılır. Ülkemizde, nüfusu 'in altında olan yerleşmelere denmektedir. Kır yerleşmeleri, tarım ve hayvancılık faaliyetlerinin birlikte yapıldığı ya da ön plana çıktığı yerleşmelerdir. Kırsal yerleşmelerin bazılarında yerleşik hayat tarzı (köy gibi), bazılarında konar - göçerlik veya yaylacılık gibi yarı yerleşik tarz görülür. Ülkemizde 1980 nüfus sayımına göre, 35 bin civarında köy yerleşmesi vardır. Kırsal kesimde yerleşmeler toplu ve dağınık olmak üzere ikiye ayrılır
3 1. Toplu Yerleşme: Yağışın ve suyun az olduğu alanlarda görülür 1.Toplu Yerleşme: Yağışın ve suyun az olduğu alanlarda görülür. İnsanlar su başlarında toplanmıştır. Yurdumuzun büyük bir kesiminde toplu yerleşme hakimdir. Evlerin birbirine yakın olduğu yerleşme biçimidir. Suyun az olduğu yerlerde ve arazinin düz olduğu ovalık alanlarda insanlar toplu olarak yerleşmişlerdir. Türkiye'de İç Anadolu, Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde su kaynakları az olduğu için toplu yerleşmeler fazladır.
4 2.Dağınık Yerleşme: Yağışın bol olduğu , su sıkıntısının olmadığı nemli iklim bölgelerinde eğimli arazilerde görülür. Evler arasında tarla , bağ ve bahçeler vardır.
5 Köy altı yerleşmeleri: Çiftlik, mezra, kom, divan, oba, yayla gibi yerleşmelere denir. Bunlar köylerden küçüktür. Daha çok, hayvancılık amaçlı veya yazları serinlemek amacıyla kurulmuştur. Doğu Anadolu, G. Doğu Anadolu, Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde yaygındır
6 Taş meskenler: Köylerimizde çok rastlananmesken tiplerinden biri olup, daha çok Akdeniz, Ege ve Doğu Anadolu bölgelerinde rastlanır.Ahşap meskenler: Ahşap köy meskenlerinin en yoğun olduğu yerler ormanlık yörelerimizdir. Daha çok, Karadeniz, Akdeniz, Ege ve Güney Marmara'da yaygındır.Kerpiç meskenler: Ülkemizde İç Anadolu, Doğu Anadolu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yaygın olarak görülür. Dünya genelinde de, kırsal kesimde kullanılan malzemeler, doğal çevre ve iklim ile çok yakından ilişkilidir. Kuzey Afrika, Orta Asya gibi bölgelerde yarı kurak iklimden dolayı kerpiç Ekvatoral ve Muson iklimlerinde ahşap evler yaygındır.
8 Sanayi, ticaret, eğitim ve yönetim alanlarında çalışan insanların yaşadığı büyük yerleşim birimleridir. Türkiye’de kentsel nüfus sürekli olarak artmaktadır. Sebebi ; köyden kente olan göçlerdir. Türkiye’de kentleşme hızı , sanayileşme hızından daha yüksektir. Bu durum gecekondulaşmayı (Çarpık kentleşme) beraberinde getirmiştir. Ayrıca trafik, eğitim-sağlık problemleri , hava kirliliği ve fabrikaların kent içinde kalması gibi durumları oluşturmaktadır. Kentleşme hızının en fazla olduğu bölgemiz Marmara iken, en düşük olduğu bölgemiz Karadeniz Bölgesidir. Türkiye'de, nüfusu den fazla olan yerleşmelere kentsel yerleşme denmektedir. 1935'e kadar nüfusun % 80'i köylerde otururken, kent nüfusu % 20'sini oluşturuyordu.
9 Tarım Şehirleri Şehrin kurulması, gelişmesi ve halen devam etmesinde tarım faaliyetleri etkilidir. Karadeniz Bölgesi'nde; Giresun, Rize, Düzce, Bafra, Erbaa, Niksar Marmara Bölgesi'nde; Kırklareli, İnegöl, Lüleburgaz Ege Bölgesi'nde; Akhisar, Turgutlu, Salihli, Alaşehir, Ödemiş, Söke, Tire Akdeniz Bölgesi'nde; Kadirli, Ceyhan, Kilis, Kırıkhan, Burdur İç Anadolu Bölgesi'nde; Karaman, Aksaray, Kırşehir, Nevşehir ve Niğde tarım şehirlerine en iyi örneklerdir
10 Ticaret Şehirleri Genellikle ulaşım yolları üzerinde bulunan bu şehirlerde iç ve dış ticaret canlıdır. İstanbul ve İzmir en önemli ticari şehirleridir. Denizli, Manisa, Aydın, Kayseri, Konya, Eskişehir, Erzurum, Malatya, Elazığ, Van, Şanlıurfa, Gaziantep ve Diyarbakır önemli ticaret şehirleridir.istanbul, İzmir, Mersin ve Trabzon gibi şehirlerde, serbest ticaret bölgeleri kurulmuştur. Bu bölgelerin işlerlik kazanması ile, ticarete dayalı faaliyetler gelişecek ve şehirlerin ticari fonksiyonları artacaktır
11 Liman Şehirleri İthal ve ihraç ürünlerimizin deniz yoluyla geldiği limanlara sahip şehirlerdir İstanbul, İzmir, Mersin, Antalya, Trabzon, Samsun, Zonguldak, Ereğli ve iskenderun örnek olarak verilebilir. istanbul aynı zamanda en büyük liman şehrimizdirSanayi Şehirleri Kentlerin hızlı büyümesinde en etkili olan faktördür. Fabrikaların ve atölyelerin yoğun olduğu şehirlerdir. İstanbul, İzmit, Adapazarı, Bursa izmir, Adana, Batman, Karabük, Ereğli, iskenderun, Seydişehir gibi merkezler örnektir.
12 Maden ve Enerji Kaynaklarının Bulunduğu Şehirler Zonguldak, Soma, Tavşanlı, Elbistan, Batman, Seydişehir gibi merkezler örnek verilebilir. Bu şehirlerin nüfusları maden zenginliğinin bitmesine göre azalabilir.
13 Şehirlerin Sorunları 1. Gecekondulaşma 2. Düzensiz yapılaşma 3. Yeşil ve açık alanların yetersizliği4. Hava kirliliği5. Çöplerin toplanması ve depolanmasındaki zorluklar6. Sosyal ve kültürel gelişimin sağlanamaması7. Şehirlerde rahat ve modern bir şekilde
14 GÖÇLERİÇ GÖÇLERİç göçler 1950 ‘den sonra Ulaşımın gelişmesi ve sanayileşme ile artış göstermiştir.İç Göçün (Köyden Kente) Sebepleri:1. Hızlı nüfus artışı,2. Tarım alanlarının miras yoluyla küçük parçalara ayrılması,3. Tarımda makineleşma ile işsizliğin oluşması (bu genelleme Karadeniz bölgesi için geçerliliğini yitirir.).4. Eğitim hizmetleri, alt yapı hizmetlerinin yetersizliği,5. Kan davaları ve terör.6. İklim ve yer şekillerinin olumsuz etkileri.7. Sağlık hizmetlerinin yetersizliği (en az etkili).8. İş imkanlarının sınırlı olması.9. Kentlerde sanayinin gelişmiş olması.
15 Köyden Kente Göçün Sonuçları: 1. Nüfusun dağılışında dengesizlik olur.2. Yatırımların dağılışında dengesizlik olur.3. İşsizlik ortaya çıkar.4. Konut sıkıntısı olur. Sonuçta gecekondulaşma olur.5. Sanayi tesisleri (fabrikalar) kent içinde kalır.6. Çevre sorunları artar.7. Trafik, eğitim-sağlık problemleri olur.8. Alt yapı hizmetlerinin götürülmesi zorlaşır.9. Kültür çatışması olur.10. Kırsal kesimdeki yatırımlarda verimsizlik olur.
16 Köyden Kente Göçü Önlemek İçin; 1. Sulamalı tarım yaygınlaştırılmalı,2. Modern tarım yöntemleri yaygınlaştırılmalı.3. Besi ve ahır hayvancılığı geliştirilmeli.4. Eğitim –sağlık hizmetleri geliştirilmeli.5. Tarıma dayalı sanayi kolları kırsal kesime kaydırılmalı6. Alt yapı hizmetleri geliştirilmeli (yol ,su, elektrik, haberleşme).
18 Dış Göçlerin Sonuçları 1.Ülkeler arası ekonomik ilişkiler gelişir.2.Kültür alışverişi olur.3.Turizmin gelişmesine katkı sağlar.4.Döviz girdisi artar.5.İşsizlik kısmen azalır.6.Aileler bölünür.7.Göç alan ülkede nüfus artar.
19 Bölgelere Göre Yerleşmeler İç Anadolu Bölgesinde YerleşmeBölgede yağışın az olması yerleşmeyi sınırlandırmıştır. Düz ovalık kesimlerde yoğunluk dağ eteklerine göre azdır. Toplu köy niteliğindeki kırsal yerleşme birimleri ile kentler dağ etekleri boyunca dizilidir. Bölge nüfusunun %62’si nüfusu ’den fazla olan ve kent sayılan yerleşme birimlerinde yaşamaktadır.Doğu Anadolu Bölgesinde Yerleşmeİklimin sert karasal etkisi ve yerşekillerinin engebeli olması nedeniyle toplu yerleşme tipi görünür. Bölgede şehirleşme oranı çok düşüktür.(%28)Marmara Bölgesinde YerleşmeYerleşmenin özellikle kentsel yerleşmenin en yoğun olduğu bölgedir. Diğer bölgelerden de en fazla göç alan bölgedir.
20 Ege Bölgesinde Yerleşme Yerleşmeler bölgenin batısında turizm ve tarım işçi göçünden dolayı fazladır. Genelde çöküntü ovalarında toplanmıştır. İç kesimlerde seyrektir.Nedeni ise iklimin karasal olması, sanayinin gelişmemesidir.Güney Anadolu Bölgesinde YerleşmeBölgede yerleşmeler daha çok batıda toplanmıştır. Bunun nedeni iklim ve toprak koşullarının burada daha elverişli olmasıdır. Ayrıca Fırat ve Dicle’nin geniş vadi tabanları da yerleşmeye elverişlidir.
21 Akdeniz Bölgesinde Yerleşme Akdeniz’de Antalya bölümüne bağlı kıyı ovalarının son yıllarda turizm faaliyetlerine bağlı olarak yerleşme faaliyetleri de artmıştır.Toplu yerleşme daha fazladır. Ancak suyun bol olduğu yörelerde dağınık yerleşmeye rastlanır. Bölgenin kıyı ovalarında turistik tesislerin yaygınlığından dolayı dağınık yerleşme hakimdir. Bölgede köy ve kasabaların yapı malzemesi kalkerdir.
22 Karadeniz Bölgesinde Yerleşme Doğu Karadeniz aşırı yağışlı iklimi, aşırı engebeli topografyası ve çeşitli etnik grupların belirlediği mimarlık özelliklerine sahiptir. Batı Karadeniz ise, gerek plan tipleri gerekse yapı sistemi açısından daha çok Marmara Bölgesinden etkilenmiştir. Karadeniz kıyı şeridinde Artvin, Rize, Trabzon çevreleri yöresel karakterin daha belirginleştiği yerleşmelerdir.
23 Toprak Verimsiz toprakların bulunduğu yerler, nüfusça tenha iken (Tuz Gölü çevresi), verimli toprakların bulunduğu yerler nüfusça zengindir. (Çukurova ve Ege ovaları gibi)Ekonomik Kaynaklar Ekonomik kaynakların fazla olduğu, sanayi, ticaret faaliyetlerinin yoğun olduğu, maden ve enerji kaynaklarının çok bulunduğu yerlerde nüfus yoğunluğu artmaktadır. Ülkemizde Marmara Bölgesi ile Zonguldak, Karabük, Ereğli, Batman gibi merkezlerin nüfusça yoğun olmaları ekonomik kaynakların çok olmasındandır. Ekonomik kaynakların yetersiz olduğu bölgelerde, halk geçimini temin etmek için göç etmekte ve nüfusları azalmaktadır.