Mekanların Estetik Derinliği Niş Uygulamaları
Niş, mimari yapılarda duvar içinde oluşturulan oyuklara verilen isimdir. Niş kelimesinin kökeni Fransızca “Duvar Hücresi” anlamına gelen “Niché”den gelmektedir. Yapılardaki duvar hareketleri arasında geçmişten bugüne önemli bir yere sahiptir. Geçmişten bugüne dek çünkü çok eski çağlardan beri kullanılagelen bir mimari öğedir. Evlerdeki bireysel kullanım alanları dışında saraylarda ve ibadet mekanlarında, sıklıkla kullanılan oldukça fonksiyonel bir yöntemdir.
Eski dönemlerin yığma binalarının kalın taş duvarları bünyesinde yer bulan doğal taştan üretilen ve içlerinde genellikle heykel, kandil, mum gaz lambası gibi aydınlatma enstrümanları bulunan nişler, günümüzde modern iç mimaride de kendine vazgeçilmez bir yer bulmuştur. Geçmişte büyük boyutta olup üzerlerine bir perde örtülerek yüklük olarak kullanılan nişler ise günümüzde artık aynı amaçla kullanılmamakta, farklı estetik zevklere göre değişen ayrı fonksiyonlar yüklenmişlerdir..
Zaman içinde mimari de iç mimari de birçok öğe değişse de, dekoratif oyuklar yani nişler, günümüz mimarisinin de en önemli öğelerinden biri olmuştur. Farklı şekillerde, değişik konseptlerin ortaya çıkarılmasını sağlayan nişler, modern mimarinin yapı taşlarıyla birleşmiştir.
Nişlerin ev içerisinde kullanıldığı birçok alan vardır. Salon, oturma odası, yatak odası, çalışma odası, banyo ve wc gibi mekanlarda farklı boyutlarda ve detaylarda uygulanabilmektedir. Salonlarda değerli objeleri sergilemek amaçlı kullanılabildiği gibi, karşımıza yatak odasında yatak başını yerleştirmek ya da banyo da fonksiyonel bir raf sistemine ev sahipliği yapmak amaçlı kullanılabilir. Yeri gelmişken hemen bir tüyo: Salonlarda özellikle tv arkasında çok estetik bir görünüm yaratan nişler led ışıklandırma ile donatılığında ortaya çok daha renkli ve canlı bir dekorasyon çıkmaktadır.
Toplu olarak yaşanan mekanlarda mağazalarda, cafelerde, restoranlarda da niş hala vazgeçilmez dekorasyon öğelerinden biri olarak mekana bir hareketlilik sağlamaktadır.
Nişler oturma odalarında bir kitaplık, yolculuklardan toplanmış aksesuarlar köşesi veya aile yadigarı objeleri sergileme alanı olarak da kullanılabilir.
Şömine etraflarında da kullanılan niş duvarlar ise hem fonksiyonel hem de estetik olarak salonlarda çok doğru bir ambians yaratırlar. Özellikle şöminenin iki yanında konumlandırılan dikey simetrik nişler mekana otomatik olarak bir sofistikasyon katarlar hiç tartışmasız.
Mutfak ve banyo gibi ıslak alanlarda daha çok fonksiyon kullanımlarıyla göze çarpan nişler, farklı aydınlatma tekniği uygulamak isteyenler için de bu alanlarda uygun bir zemin oluştururlar.
Duvar niş modellerine önceleri eski mimari yapılarda; taş evlerde, kerpiç evlerde ve köy evlerinde rastlanırken, şimdilerde modern mimari ile birlikte harmanlandığında etkileyici ve kendine özgü birçok değişik yeni fikir ortaya çıkmaktadır.
UYGULAMADA DİKKAT EDİLMESİ GEREKENLER
Niş modellerini dekorasyonun tarzına ve mekanın formuna göre değerlendirmek ve uygulamak gerekmektedir. Mekana derinlik kazandırmak amaçlı yapılan bu mimari öğeler ince duvarlarda uygulandığında pek de olumlu sonuçlar vermemektedir.. Kalın duvarlı ortamlarda niş uygulaması daha güzel duracağı gibi mimari açıdan da rahatlık sağlayacaktır.
Niş duvar dekorasyon tasarımlarının içine farklı renkli duvar kağıdı uygulaması yapılabilir ya da duvar taşı dekorasyonu ile niş duvar dekorasyonda öne çıkarılabilir.. Niş duvar uygulamalarında dikkat çeken önemli detay da evde kullanılmayan kör olan olarak tabir edilen alanların çok daha modern bir uygulama ile eve dahil edilmesidir. Böylelikle hem evde girintili çıkıntılı bir alan kalmamış olmakta hem de daha çok kullanım alanı yaratılmış olur.
Duvarların yapısı taş veya eski tuğla ise taşlar veya tuğlalar arasında boşluklar bırakılarak oyuk hâline getirilebilir ve o şekilde kullanım imkânı sağlanabilir. Daha estetik bir görünüm oluşturur.
Niş alan, doğru ışıklandırma ile mekanın odak noktası haline getirilebilir. Oryantalist bir uygulama ile büyük şamdanlar koyularak nişlerde otatntik bir hava yaratılabilmektedir.
Nişler mevcut mekanlara sonradan da uygulanabilmektedir. Herhangi bir alana alçıpandan ya da mobilyadan yapılabilmektedir. Nişler uygulanırken özellikle mekanı daraltmamasına ve genel mimari tarzla bir uyum yakalanmasına dikkat edilmelidir.
.
Gülen Yalçınkaya Özlelçi