‘Mekânın Sahibi’ şarkısıyla bir anda rap dünyasını karıştırdınız. Bu unvanı size kim verdi?
– Bu bir unvan değil. Siz bir dünya yaratıp teşbih yapıyorsunuz. Bu işe uzun senelerdir gönül veren, Türkçe rap’in esaslarını atanlardan biriyim. Mesela sık sık üniversitelere, sohbetlere gidiyorum; orada da bana ‘Kral’ derler.
Siz rap’in kralı mısınız?
– İşini zaferle yapanlara cemiyetin verdiği lakaplar var, bu da öyle. Yoksa rap müziğin kralı, sultanı, padişahı olamaz. “Ortada bir imparatorluk var, tahtında ben oturuyorum” diye bir şey mevzubahisi değil. Zati monarşiye, tahtlara, otoriteye karşıyım. Hürlükten yanayım, bu nedenle rap yapıyorum.
“Hürlükten yanayım” diyorsunuz. Ben Fero, Ezhel gibi adlar da hürce, istedikleri müziği yapıyor. Neden onlara söz atıyorsunuz?
– Bizim kültürümüzde ‘diss’ atma vardır. Ozanlarda da vardır bu, taşlama derler. Ben de bir ağabeyin kardeşini uyarması gibi tenkit yapıyorum. Ülkemizde üretilen müziğin Amerika’dan bire bir kopyalanmasına, ucuzlaştırılmasına, yaratıcı olunmamasına karşıyım. Yalnızca Ben Fero ve Ezhel’e değil, zamanında bizim oturttuğumuz Türkçe rap kültürüne ters davranan herkese karşı tenkidim.
Rap ve rap’cefar senelerce seslerini duyurmak istedi. Hazır bu ses daha çok kitleye erişiyorken, onlara ‘diss’ atıp önlerini kesmek neden?
– Gazeteciler birbiriyle atışınca gazeteciliğin önü mü kapanıyor? Bu adlar cümbüş sektörüne hizmet ediyor. Bunun üzerinden bir yapıt ürettim. İnsanlar bu şarkıyı dinlerken yalnızca bilinçlenmiyor, eğleniyor da. Şu an beach’lerden radyolara her yerde çalıyor. Onlar da popülerlik istiyorsa daha popüler hale getirdim. Ama bunu yaparken de tenkit ettim. “Müziği vazgeçin, bu benim işim” demiyorum. Yalnızca “Biz senelerdir hoş bir kültür oluşturduk. Bu kadar emek verilmiş şeyi dejenere etmeyin, müziğin saygıdeğerliğini düşürmeyin” diyorum.
Hakaret yok diyorsunuz ama şarkı laflarınızda hakaret de var…
– O lafları onlar kendi şarkılarında kullandıkları için betimleme yaptım. Başka Bir Deyişle yalnızca ayna vazifeyi gördüm. Hiçbiri manalı, net yanıt veremedi.
YouTube dünya listesine giren ilk Türk sanatçıyım.
Nedeni sizi ciddiye almamaları mı yoksa bir yanıtları olmaması mı?
– Yaratıcı olmaları gerekiyor. “Maharetsizler, yanıt veremiyorlar” demek istemiyorum. Belki de tenkidi kabul ediyorlar ve üzerine söylenecek laf olmadığını düşünüyorlar. Belki bundan sonra kendilerine çekidüzen verecekler. Ama bu kadar kamuoyu oluşmasına karşın “Bunu takmıyoruz” diyorlarsa onlara sormanız lazım.
Şarkınızın ardından Ezhel’in ‘Lolo’ ve Killa Hakan’ın ‘Fight Kulüp’ şarkıları çıktı. Bunların size yanıt olduğu yazıldı ama bu adlar yalanladı. Sizce yanıt var mı?
– Laflarında benim şarkıma yanıt kaliteyi taşıyan tümceler gördüm. Kendi kabiliyetleri istikametinde iyi şarkılar, o kadar!
Ben Fero ve Ezhel gibi adların popülerliğinden yararlanmak için bu şarkıyı yaptığınızı söyleyenlere yanıtınız ne?
– Bu tenkitler de yeni yeni rap dinleyenler tarafından üretiliyor. Beni öğrenenlerin dahi bu biçimde küçümsemek, hor görmek, öbürleştirmek istediklerini öğreniyorum. Bu müziği 20 yıldır yapıyorum. Ülkede gündem olmuş, 2010’da siyasi laflarından dolayı mani yediğim şarkılarım oldu. 2017’de çıkan albümüm o yıl en çok satan 10 albüm arasında yer aldı. Sosyal medya yokken benim şarkılarım MySpace’te dünya listelerine giriyordu. YouTube dünya listesine giren ilk Türk sanatçı oldum. Yanıtım bu!
Ben Fero’nun müziği tamamen özenti
Reynmen: Benim hoş bir dinleyicim. YouTuber ve o mecrada büyük bir kitlesi var.
Ben Fero: Müziği tamamen özenti. Zamanında Türkçe rap dinlemiş. Bizim yaptığımız müziği yapamayacağını kavramış ve dinleyici olarak kalmış. Ne zaman Ezhel’ler filan çıkmış, “Ben bunu yaparım. Onu dinleyenlerin yarısı dinlese yeter” demiş. Ne kadar kolay bir müzik olduğunu düşünün. Rap bu kadar kolay bir iş değil.
Ezhel: Daha Öncekinden daha rap ve daha siyasi şarkı lafları yazan bir çocuktu. Müzik olarak hoşlanır, takdir ederdik. Ne zaman Migos’u dinlemeye başladılar, bu kadar müziklerini kolaylaştırmak istediler öğrenemiyorum. Para kazanmak için yapmış olabilirler.
Ceza: Tenkidimi zamanında çok yaptım. Türkçe rap bu biçimdeyken, istikamet vermek açısından yeni gelen jenerasyonu tenkit etmeyi daha doğru buldum.
class=’cf’>
Popçuların şımarık ağız kokusunu sürükleyeceğimize rap’çilere müzik yaptırırız
Türkiye’de rap müzik neden birden patladı?
– Gerçeğinde bir anda patlamadı. Bir iskeletimiz zati vardı. 10 yıl evvel de YouTube’da 25-30 milyon izleniyordum. Ama bunu siz haber yapmıyor, görmüyordunuz. Sonra sosyal medya gazetecilerin radarına girdi, “Şu bu popçuya star diyoruz ama buradaki gençler onların dört katı dinleniyor” dediler. İnsanlar donakaldı. Bizi tanımak istediler. Plak işletmeleri merak etti. “Popçuların şımarık ağız kokusunu sürükleyeceğimize rap’çilere müzik yaptırırız” dediler. Başka Bir Deyişle sosyal medyadan sonra şapka düştü, kel göründü.
Rap’cefar ve popçular arasında nasıl bir benlik farkı var?
– İnsan bir işe kendini adıyor ve o iş için güçlü yollardan geçiyorsa kendi kendini eğitiyor. Tevekkül sahibi oluyor. Popüler dünya insanlarıysa bir şarkısı patlayınca çok büyük maliyetlere sahne alıyor ve ulustan uzak yaşıyor. Biz şarkılarda serseri bir davranış gösteriyor olabiliriz ama inanın, mikrofon uzattığınızda boynumuz hemen bükülür.
Şarkıları dinlenmeyen insanlar rap’çilere yanlamaya başladı
Demet Akalın adının bir rap şarkıda olmasına ne diyorsunuz?
– Çok büyük bir yanlış.
Neden?
– 10 yıl evvel biri ‘Demet Akalın’ diye şarkı yapsa ertesi gün rap kitlesi tarafından aforoz edilirdi. Zira senelerdir, çok güç koşullarda üretmeye çalışıyoruz. Ve bizim önümüze hep popüler insanlar çıktı. Mesela Beyaz Show’da bir rap’çiye 15 dakika yer verilirken, beş kere aynı programa katılan popçu dostlar sonuna kadar programda oturdu. Bize hep diğerleştirme siyaseti uygulandı.
Peki şimdi ne değişti?
– Basın ve televizyon sorgulanabilir müesseselerden, sosyal medya gibi daha hür bir dünyaya taşındı. Bizler de zati sosyal medyada çok eforluyduk. Şimdi popüler dünyada unutulmaya surat yakalamış, albüm satamayan, şarkıları dinlenmeyen insanlar, rap’çilere yanlamaya başladı. Tasaları buradan da ekmek yemek. Ben o rap’çilere “Bu tuzağa düşmeyin” diyorum. Zira o şarkıda ve klipte Demet Akalın yer alarak o çocuğa bir şey kazandırmıyor. Aksine şu an popüler olan bizim müziğimiz; biz o popçuya bir şey kazandırmış oluyoruz. Bu yemi yutmayın!
Başka Bir Deyişle bu işin ekmeğini yiyen Ben Fero değil, Demet Akalın…
– Natürel, şu an popüler olan rap’cefar. Bana da iki yıldır çok ehemmiyetli popçulardan düet öneriyi geldi. Ortak çalışma dahi yapmıyorum. Zira kitlemiz yanlış anlar.
Bugün Tarkan ya da Sezen Aksu gelse çalışmaz mısınız?
– 90’larda geliştim, Sezen Aksu’yu nasıl yerebilirim? Sanatına hürmet dinlediğim herkesle projeye sarihim. Bakarım, ortaya benim müziğime hürmet dinlenecek bir iş çıkacaksa değerlendiririm. Ama kendi pastalarına krema, kendi mangallarına garnitür arıyorlarsa kimsenin kenar ziyneti olamam.
Okumak bana göre değildi
Gerçek isminiz Ender Eroğlu. Neden Norm?
– Biz daha öncekinden üç-dört şahsiyet bir gruptuk. Dünyaya açılırız diye düşünerek, her ülkede aynı anlama gelecek bir kelime aradık. Norm sözcüğünün ilke, kaide ve cemiyet tarafından özümsenmiş yasalar gibi açılımları güzelimize gitti. Zira laflarımız uç noktalara gidecekti, biz de müziğimizle yeni bir kaide ve yasa yaratacaktık.
Anne-baba işi nedir?
– Annem bir tekstil şirketinin idareyici sekreteriydi; babam belediye otobüslerinde çalıştı, emekli oldu. Anne tarafım Selanik’e, baba tarafım Yugoslavya’ya uzanıyor. Tek çocuğum, doğma sihrime İzmirliyim.
Liseyi birinci sınıfta vazgeçmişsiniz…
– Okumak bana göre değildi. Yürümek istediğim yol anlamında mektepten alabileceğim bir şey yoktu. Sonra sarihten liseyi tamamladım, sarih üniversiteye yazıldım. 20 yaşımda da tamamen müzik yapmaya karar verdim.
Rap sevdası nereden çıktı?
– Müzik sevdası diyelim. Babamın plak dükkânı vardı, iflas etti. Tam stok konutumuza geldi; plak ve kasetlerin içinde geliştim. İlkokuldaki müzik öğretmenlerim flütle, dinlediğim bir melodiyi anında çıkarabildiğimi fark ettiler. Ailemle görüştüler, babam bana bir org aldı. Onunla kendimi geliştirmeye başladım, orgun ritmleri hip hop’tu. Sonra da dinlediğim müziklerden de yola çıkarak kendi müziğimi yapıp laflar yazdım.
Konutlu misiniz?
– Bekârım, bir kız dostum var. İki yıldır beraberiz.