Süt Sıtması
Bebek ve anne arasında, bebeğin anne karnına düşmesinden itibaren bir bağ oluşumu gözlenir. Anne o andan itibaren bebeğini beslemeye ve gelişimini sağlamaya başlar. Bebek doğduktan sonra ise bu süreç devam eder. Annenin süt kanalları aracılığı ile meme ucundan bebeğin ağız yoluna dökülen besin anne sütü olarak tanımlanır. Anne sütü, bebek sağlığı için oldukça büyük bir öneme sahip olan bebeğin doğduğu anda itibaren özenle tüketimi takip edilmesi gereken bir besindir. Anne sütü verilerken özellikle ilk altı ay çocuğa başka bir besin tüketimi yaptırılmamalıdır. Anne sütü bebeğin ilk altı ay gelişiminde bebeğin ihtiyaç duyduğu tüm besin gruplarını, gerekli vitamin ve mineralleri içermektedir. Anne emzirme döneminde iken kendi beslenmesine daha fazla özen göstermelidir. Çünkü annenin tükettiği tüm besinler bebeğe dolaylı olarak geçmektedir. Bu dönemde annelerde özellikle vitamin ve mineral kaybı gözlemlenmektedir. Bu nedenle emziren anneler normal bir bünyeye oranla daha fazla meyve, sebze ve et ürünleri tüketmelidir. Ancak tüketim sırasında dikkat edilmesi gereken nokta yeni doğmuş bebeğin besinlere karşı vereceği tepkilerdir. Bebek vücudu bazı besinlere karşı tepki gösterebilmektedir. Bu nedenle emziren anneler bebeğin hassasiyetini ölçmeli ve buna göre bir beslenme programı doğrultusunda emzirme dönemlerine devam etmelidirler.
Bebeğin ilk altı aylık dönemde oldukça sık emzirilmeleri gerekmektedir. Süt bebeğin tüm beslenme ihtiyacını karşılamakla birlikte bebeğin bütün bağışıklığı üzerinde oldukça önemli bir görevi mevcuttur. Bebeğin sık sık emzirilmesi bebeğin mikroplara karşı güçlü bir bağışıklık sisteminin gelişimini destekler. Sık emen bebeklerin daha az hasta olduğu ve daha hızlı geliştiği gerçeği oldukça yaygın bir bilgidir. Ancak bebeğin sık emmesi üzerinde etkili bir çok etmen mevcuttur. Bu etmenlerden olumsuz olanların etki göstermesi ile bebeğin annesinden süt emmesi zorlaşabilmekte veya tamamen emme gerçekleşemeyebilmektedir. Buna bağlı olarak bir çok rahatsızlık meydana gelebilmektedir. Bunlardan biri halk arasında süt sıtması olarak bilinen mastit hastalığıdır. Mastit hastalığı yeni doğum yapmış annelerde çeşitli komplikasyonların ortaya çıkması ile meydana gelir. Kendini ateş, üşüme gibi belirtilerle gösterir. Bebeğin süt emmesi ile birebir bağlantı içinde bulunan süt sıtması, emziren annelerde sık sık rastlanan bir rahatsızlıktır.
Süt sıtması nedir?
Süt sıtması, tıbbi adı ile mastit yeni doğum yapmış annelerde bebeği emzirmekle ilgili olarak gelişen bir ateşli iç rahatsızlıktır. Yeni doğum yapmış emzirme dönemindeki annelerde sıklıkla rastlanmaktadır. Özellikle emzirme konusunda yeterince bilgi sahibi olmayan ve kulaktan dolma bilgilerle hareket edilmesi sonucu rastlanma oranı yükselen bir rahatsızlıktır. Halk arasında birçok kez rastlayabileceğiniz bir hastalık olan süt sıtması bebeğin emme sıklığı ile ters orantı gösteren bir rahatsızlıktır. Yani bebek emdikçe süt sıtması ile karşılaşma ihtimali azalırken bebeğin süt emme sıklığı azaldıkça artış gösterecektir.
Süt sıtması neden olur?
Süt sıtması belirtilen gibi bebeğin anneyi emmemesi veya az oranda emmesiyle meydana gelmektedir. Bebeğin anneyi az emmesi veya emmemesi bir çok sebebe bağlı olarak gelişmektedir. Annenin süt kanalları tıkalı olabilir, annenin meme ucu yara olabilir, annenin memesinde süt tamamen boşalamayabilir, annenin doğum sonrası psikolojisi bebeği emzirmeye elverişli olmayabilir veya anneden sağlıklı bir şekilde süt gelmesine rağmen bebeğin çeşitli sorunlardan dolayı anneyi emmemesinden kaynaklanıyor olabilir.
Annenin süt kanalları tıkalı ise bu durumun bir an önce uzman bir hekime danışılıp çeşitli tedavi yöntemleri ile çözülmesi gerekmektedir. Sütün kanallarda birikmesi sonucu meydana gelen süt kanallarının tıkanması durumu aslında düzenli uygulanması durumunda oldukça basit tedavi yöntemlerine sahiptir. Memeye sıcak kompres uygulaması ve memeye göğüs altından başlanarak masaj yapılması sonucu tıkalı süt kanallarınız size cevap verecektir. Memenizin bölgesel sertleşmesi ve şişmesi ile rahatça anlayabileceğiniz bu durumu ciddiye almalısınız. Aksi taktirde kanallarınızda iltihaplanma meydana gelecektir. Bu durum ise bebeğinizin tamamen emmesinin önüne geçerek süt sıtmasına yol açacaktır. Tıkalı süt kanalları direk olarak süt sıtmasını işaret eden bir rahatsızlıktır. Kanalların tıkanmasına yol açan diğer sorunlarında ortadan kaldırılması gerekmektedir. Yani süt kanallarınıza gelen sütün düzenli olarak boşaltılması gerekmektedir. Boşalmamasına neden olan tüm sorunların ortadan kaldırılması süt sıtması riskini tamamen ortadan kaldırmanız anlamına gelmektedir. Süt kanallarınızı boşaltan bir diğer etmen ise bebeğinizdir. Bebeğinizin emme isteği süt kanallarının boşalmasını sağlayacaktır. Bu nedenle doğduğu andan itibaren memeyi ve emmeyi tanıması adına ona düzenli olarak yapacağınız alıştırmalar oldukça önemli olacaktır. Memeden onun beslenmesini sağlayan bir şeyler geldiğinin farkına varmalıdır. Eğer emme konusunda isteksiz bir bebeğiniz varsa hekiminizle beraber yürüteceğiniz ortak bir süreçle sağlıklı bir şekilde emmesini sağlayabilirsiniz.
Emzirirken memenizin tamamen boşladığından emin olmanız gerekmektedir. Emzirme işleminin belirli periyotlarla düzenli olarak gerçekleşmesi ise diğer bir özen gösterilmesi gereken noktadır. Emzirme üzerinde doğumdan sonra anne psikolojisi de önemli bir rol oynamaktadır. Eğer zorlanılan bir konu ise uzman bir doktordan yardım alınmalıdır. Doğum ile beraber süt dolmaya başlayan göğüsler sıkıştırılmamalı uygun sütyenler tercih edilmelidir.
Bu tip bir çok sebebin üzerinde oldukça etkili olduğu süt sıtması enfeksiyonu kendi haline bırakılmadan en hızlı şekilde çözüme kavuşturulmalıdır. Ancak böyle bir durum ile karşılaşmanız sonucunda uzman bir hekim ile bu süreci çözümlemeniz de önemli olacaktır. Yanlış uyguladığınız bir şey enfeksiyonun artmasına veya bebeğe geçmesine sebep olabilir.
Süt sıtması belirtileri
Süt sıtmasını ilk etapta gereğinden fazla şişmiş göğüslerinize baktığınızda anlayabilirsiniz. Ancak doğum ile beraber zaten olduğundan daha fazla büyük olan göğüsleriniz size oldukça büyük görünecektir. Bu durumu göğüslerinizde meydana gelen sertlikler destekliyorsa süt sıtması için ikinci belirtiyi vücudunuz gösteriyor demektedir. Bu durumların her ikisi de emzirme döneminde süt sıtması dışında da karşılaşabileceğiniz belirtiler olabilir. Bu nedenle bir müddet bekleyebilir ilk şişme ve sertlikte süt sıtmasından şüphelenmeyebilirsiniz. Ancak bebeğinizin emmesinde ve memenizden gelen sütte bir azalma gözlemliyorsanız süt kanallarınız ile ilgili bir sorun olduğunun kesin kanısına varabilirsiniz. Bu durum enfeksiyona dönüşmeden veya zaten varsa enfeksiyon oranı artmadan uzman bir hekime danışmalısınız. Eğer ateş, mide bulantısı ve üşüme gibi belirtiler de sergiliyorsa vücudunuz kanallarınızda biriken sütün enfeksiyona yol açtığını düşünerek hareket etmeniz gerekecektir. Üstelik bu durumda elinizden geldiğince hızlı davranarak kendi sağlığınızı korumakla beraber bebeğinizin beslenmesini ve gelişim ivmesini korumuş olursunuz.
Süt sıtması tedavisi
Süt sıtmasının ilk aşamasında yani enfeksiyon oluşmamış kısmındaysanız tedavi düzenli masaj ve sıcak kompres uygulamaları ile oldukça kolay olacaktır. Masaj yaparken koltuk altınızı kaplayan bölgeden başlayarak tüm memenize düzenli olarak uygulamanız gerekir. Sıcak kompresi isterseniz sabah ve akşamları sıcak su kapları ile isterseniz duşta da uygulayabilirsiniz. Ayrıca duşta hem masaj yaparak hemde sıcak su kompresi uygulamanız tedavi için oldukça önemli bir uygulama olacaktır. Eğer enfeksiyon ile karşılaşmaya başladıysanız enfeksiyonun hızlı bir şekilde memeye ve bebeğe zarar vermeden vücuttan atılması için ilaç tedavisine başvurulması gerekebilmektedir. Emzirme döneminde annelerin bir çok ilacı kullanmaları bebeğe zararlı olacağından ilaç kullanım evresinde uzman hekiminizden yardım alıyor olmanız gerekecektir. Bu süreçlerde en önemli nokta ise bebeğinizi emzirmeye devam ediyor olmanız gerekecektir. Bebeği emzirmeyi durdurursanız bebeğiniz size küsebilir ve sonrasında emzirmede zorlanabilirsiniz. Ayrıca emzirmeden keserseniz meme uçlarınızda sonrasında oldukça zorlanacak ve size acı verecektir. Eğer bebeğiniz bu dönemde emmez veya düzeni bozulursa siz emzirme düzenini bozmadan pompa yardımı ile sütünüzü mutlaka sağmalısınız. Memenizin şişmesine ve süt dolmasına müsaade etmemelisiniz. Bu süt sıtmasını tetikleyici bir hareket olacaktır. Bu süreçte meme ucunuzun enfeksiyon kapmamasına özen göstermelisiniz. Bu durum anne sağlığı için önem taşımaktadır. Süt sıtması özellikle anne sağlığı üzerinde etkilidir ve sanıldığının aksine kritik roller oynamaktadır. Ancak her ne kadar anne sağlığı üzerinde ağırlıklı olarak rol oynasa da anneden beslenen bebek üzerinde de etkisi yüksektir. Bu süreçte kendi sağlığınızı ve bebeğinizin düşük bağışıklığını düşünerek rahatsızlanmasını engellemek adına durumu çabuk kavramaya özen göstermeli, gözlem yapmalı ve tedavi için kolları sıvamalısınız.