Kıymetli kardeşimiz,
“Yaratma” fiili, Yaratıcı’ya özgü kullanılan bir ifadedir. “Yapma” fiili ise, insanoğlu hakkında da kullanılmaktadır. Sadece kullanılan ifade ne olursa olsun, sadece Tanrı’ın yapabileceği şeyleri insanlara hamlederek “yapmış oldu yada yarattı” ifadelerini kullanmak uygun olmaz.
İnsan, dünyadan araç-gereç alır ve yeni bir yaratı inşa eder. Her ne kadar ona “benim eserim” derse de, bu sahiplenme bir mecazdan öteye gidemez. Evren galerisindeki güzel eserlere bir yenisi eklenmiştir ve onun da hakiki sanatkarı gene Tanrı’tır.
Toprağın bitkiyi, ağacın meyveyi, arının da balı yaratamayacağını idrak etmek oldukça kolay. Bundan dolayı bunlar bilgisiz, şuursuz ve iradesiz varlıklar. İnsan ise, üstün kabiliyetleri olan bir varlık. Onun şuurlu eliyle ortaya çıkıveren eserlere bakarak Tanrı’ı anımsamak daima mümkün olmayabiliyor. Ondaki meziyetler, akıl gözümüze perde oluyor.
Oysa, dikkatle düşününce, insanoğlunun da bir araç bulunduğunu anlamakta gecikmiyoruz. Bundan dolayı insan, eserini bir seviye dahilinde kurarken hiçbir malzemeyi yoktan var etmez, sadece yaratılanı düzenleme eder. Bunu yaparken de kendisine kayra edilen cihazları ve duyguları kullanır. Akıl, kalb, bellek, göz, kulak ve eli bahşeden Tanrı’tır. O’nun mülkünde, O’nun verdiği aletler ve O’nun yarattığı malzemelerle çalışan sanatçı, eserinin hakiki sahibi olması imkansız. Bundan dolayı eserin güzelliğinden hareketle edilen tüm medihler ve takdirler, Yaratan’a aittir.
Sanatçının görevi “dilemek”tir, mühim olan iradesini hayır için mi, yoksa şer için mi kullandığıdır. Denilebilir ki, ağaç vasıtasıyla meyveyi yaratan Tanrı, insan eliyle de beşeri sanat eserlerini halk etmektedir. Fark, iradenin söz mevzusu olup olmamasındandır. Şu halde insan, akıl ve irade sahibi olduğundan “Eserimi ben yarattım.” diyemez, sadece, “Bu yaratı benim vasıtamla yaratıldı.” diye düşünebilir. Hakiki sanatkarı tanımakla beraber “Bu yaratı benimdir.” demesinde bir sakınca yoktur elbet. Vazifesi, anlayan bir akıl ve dileyen bir irade kayra eden Rabbine şükürdür.
Sanat eserleri hakkında geçerli olan bu hükümler, teknolojik eserler için de söz mevzusudur. Bir şiir, bir tablo, bir heykel yada bir bestenin gerçek sanatkarı O olduğu benzer biçimde, bir masa, bir halı, bir bilgisayar yada bir makinenin da hakiki ustası gene O’dur. Tüm teknolojik cihazlar, insan eliyle fakat O’nun yaratmasıyla vücuda gelir.
Sanatçı benzer biçimde, teknikçi de dünyadaki malzemeyi kullanır. Fenlerin tüm kanunları kainatta mevcuttur. İlim adamının yapmış olduğu iş, bu kanunları keşfedip hayatta uygulamaktan ibarettir. Tüm fenler, evren kitabının incelenmesi ve ondaki kaidelerin tespitiyle ortaya çıkmıştır.
İlim ve teknik adamları da sanatçılar benzer biçimde, varlıkları algı ederken, çeşitli alet ve makineler yaparken Rablerinin kendilerine bahşettiği kabiliyetleri kullanırlar. “Bu kanunu ben buldum, şu makineyi ben yaptım.” demeleri, onların bir kanun koyucu ve bir yaratıcı olmalarını gerektirmez. “Yaptım, ettim, buldum” fiillerinin hakiki faili başkasıdır.
Bu tarz şeyleri söylerken insan iradesini reddetmiyoruz elbet. Evet, insan hür bir irade sahibidir ve bu istidadını istediği yönde kullanır. Fakat ona o hür iradeyi veren de Tanrı değil mi? Iyi mi düşünmüyoruz ki, daima “benim” diye haiz çıktığımız bedenimizin bile hakiki sahibi değiliz. Kalbimiz çalışır, kanımız temizlenir, hücrelerimiz yenilenir, vücudumuzda milyarlarca vaka cereyan eder, fakat bunların çoğundan bizim haberimiz bile olmaz. Organlarının nerede bulunduğunu, ne iş yaptığını ve iyi mi çalıştığını bilen kaç şahıs var? Saçlarımız dökülür, yüzümüz kırışır, belimiz bükülür, dişlerimiz dökülür, nihayet üzerine titrediğimiz yaşantımız elimizden alınır; fakat biz, olup bitenlere izleyici kalmaktan başka bir şey yapamayız.
“Ben, ben” deyip duruyoruz, lakin o benliğe takılan maddi yada tinsel cihazlarımızın hakiki sahibi değiliz. Hiçbirini biz yapmadık, başkasından satın almadık, tesadüfen yollarda da bulmadık. Yaratan yaratmış, “benliğimizin” eline vermiş, “İstediğin benzer biçimde kullanmakta serbestsin, fakat unutma, her yaptığından hesaba çekileceksin.” demiş.
Benliğinin ve duygularının bile gerçek sahibi olmayan insan, iyi mi kendi eliyle yaratılan eserlerin hakiki sahibi olur? Iyi mi olur da kendisine bahşedilen nimetlerle gurura kapılıp, “her şeyi ben yaptım, ben kazandım, ben buldum” diyerek Rabbini unutur?
Kısaca cansızlar, bitkiler ve hayvanlar vasıtasıyla nice mucizeli eserler yaratan Tanrı, insanoğlu eliyle de eserler yaratmaktadır. Bundan dolayı O, “her türlü yaratmayı bilen”dir.
Slm ve yakarış ile…
Sorularla İslamiyet
tarafınca Sa, 25/07/2006 – 11:40 tarihinde gönderildi