Hayatınızı Kontrol Etmek İçin 7 Aşamalı Uygulama Planı
Richard Shoup & Barry Lenson
Daha önceki sayfalarda anlattığım gibi yaşamımız üzerinde hayal bile
edemeyeceğiniz ölçüde kontrol yetisi kazanabilirsiniz.Aynı şekilde kendi
kaderinizi kendiniz belirleyebilirsiniz. Umarım her bölümün sonundaki
alıştırmalar, hayatınızı biraz daha düzene, daha ileriye doğru
yönlendirmenizde yardımcı olmuştur. Kaosun ne olduğunu anladığınızı,
şansın yalnızca bir yanılgıdan ibaret olduğunu, yaşam enerjisinin
içinize akıp gitmesini sağlayacak ustalığı ve diğer önemli değişiklikler
konusunda hiç olmazsa bir fikir sahibi olduğunuzu sanıyorum.
Tabii ki her şey bunlarla bitmiyor, daha yapılacak
şeyler var. Doğrusunu isterseniz, kitapta yazanları harfi harfine yerine
getirseniz de, diyebileceğim tek şey, her yiğidin yoğurt yiyişi
farklıdır olacaktır. O kadar uğraştıktan sonra kendi kendimize empoze
ettiğimiz kaderin kurbanları da olabiliriz.
Durup dururken ne demek şimdi bu? Kısaca; kendinizi
kabule zorladığınız kader, doğru çıkan tahminin yüksek oranda
kişiselleşmiş versiyonudur. Yıllar boyunca değişik mekanlarda ve farklı
kişilerle yaptığınız konuşmaları hatırlamaya çalışın. Büyük ihtimalle
kendinizi kabule zorladığınız kader kavramının ana hatlarından ipuçları
bulacaksınız.
Çok kilo aldığımı biliyorum, demişti arkadaşım
Jacqueline. Ama ailemdeki herkes aşırı kiloluydu, sanırım bu şişmanlık
genetik bir özelliğimiz.
Bana danışmaya gelen Doug çok yalnız
olduğundan şikayet ediyordu. Her zaman utangaç biriydim zaten, bu
yüzden diğer utangaç insanlar gibi çevremde çok az arkadaşım var. Benim
gibileri yalnızken daha mutlu oluyorlar.
Yine danışmanlık hizmeti verdiğim biri
olan Chris işinin can sıkıcı olduğunu söylerdi. Ama buna rağmen iyi
getirisi olduğunu itiraf etmeliyim. Ailemin ve benim geçimini sağlıyor.
İş iştir zaten öyle değil mi? Eğer eğlenceli bir niteliği olsaydı adına
eğlence derlerdi, yanılıyor muyum?
Jacqueline, Doug ve Chrisi özellikle seçtim. Her
üç insan da yıllar boyu yaşamlarını karartan zorluklara karşı mücadele
etmeye çalışmışlar, bir hatırlayalım:
Kilo verme
Utangaçlığı yenme ve arkadaşlık kurma
Kariyer değişikliği yapma
Aynı soranlarla uğraşıyor olmanız gerekmez. Ama
hayatlarını daha ileriye götürme yolunda öğrendikleri dersleri
okuduğunuzda, kendi değişim sürecinizin zamanı geldiğini daha iyi
kavramanız açısından bir fikir verecektir. Takip eden sayfalarda,
yaşamınızı denetim altına alabilmeniz için Yedi Aşamalı bir Uygulama
Planı anlatacağım. Ve bu insanlara tekrar geri dönüp her adım da kendi
yaşamlarından nasıl ders aldıklarını göreceksiniz.
İnceleyeceğimiz sürecin sadece birkaç sayfa
tuttuğunu aklınızdan çıkarmayın. Sakın sizi yanıltmasın zira kendiniz
aynı şeyleri denediğinizde epeyce vaktinizi alacak. Aslına bakarsanız
süreci tam anlamıyla uygulamaya niyetiniz varsa, özellikle bu iş için
çok zaman ayırmanızı tavsiye edeceğim.
Her aşama için birkaç saat uğraşın ve bir iki gün
ara verin. Ardından kaldığınız yerden devam edin. Yapacağınız işi
küçümsemeyin çünkü kökü bilinmeyen inançlarınız ve kısıtlamalarınızla
yüz yüze gelecek hatta nedenlerine ineceksiniz. Gün ışığına çıkmaları
zaman alacaktır, değiştirmek ise, ayrıca daha uzun bir süreç
gerektirecektir.
Bu kadar psikolojik ön hazırlıktan sonra isterseniz
gelin anlamlı bir değişim için neler yapacağız bir bakalım.
Yaşamınızı Denetim Altına Almak İçin Yedi Aşamalı
bir Uygulama Planı
1. Adım: Hayatınızı analiz edin
2. Adım: Hal ve tavırlarınızı inceleyin
3. Adım: Anahtar görev alanları için hedefler
belirleyin
4. Adım: Hedeflerinize ulaşmak için çaba sarf
edin
5. Adım: Direniş alanlarınızı inceleyin
6. Adım: Cesaretinizi toplayın
1. ADIM HAYATINIZI ANALİZ EDİN
Bu aşamadaki esas hedefiniz tatmin olamadığınız ve
engellendiğiniz alanları bulup ortaya çıkartmak olacak. Motive edildiğinizde
gerçekten ilerleme sağlayabileceğiniz ve yaşamınızı daha ileriye götürecek
alanlara bakın. Doğal olarak iyi şeyleri de analiz edecek ve şükran hissi
duyacaksınız. Ama bu alıştırmanın amacına uygun olması bakımından başka
şeylere konsantre olmanızı istiyorum: Hayatınızda bir türlü tatmin duygusu
yaşayamadığınız ve yeterince kontrol edemediğiniz alanlara yönelin.
Aklınızın erdiği andan itibaren zamanımıza kadar geçen
süreyi göz önüne almanızı özellikle tavsiye ediyorum. Tatmin olma duygusunun
zayıf olabileceği üç hayati yer vardır:
Arkadaşlarınızla ve sevdiğiniz kişiyle olan
ilişkileriniz.
İlişkinizde mutlu musunuz? İnsanlarla olan
iletişiminizde sorunlar var mı? Çok arkadaşınız yok mu? Sosyal yaşantınızı
nasıl değerlendirirsiniz? Özet olarak, tatmin duygusunu hiç tattınız mı?
İnsanlarla yeterince yakınlık kurduğunuzu düşünüyor musunuz?
Bu önemli konuda değerlendirmelerde bulunurken önce
eşiniz ve diğer aile bireyleriyle başlayın. Daha sonra 'ikinci gruba geçin
ve samimi olduğunuzu düşündüğünüz arkadaşlarınızı ele alın. Ardından, iş
çevrenizdeki ve günlük yaşantınızda kısıtlı şartlarda bir araya
gelebildiğiniz üçüncü grup"la olan iletişiminize bir bakın.
İşiniz ve mesleğiniz. İş hayatınız için de benzer
analizler yapın. İşiniz hakkındaki düşünceleriniz nelerdir? Gerçekten
hoşlanıyor musunuz? Yoksa sadece dayanmaya çalıştığınız, hatta çile
çektiğiniz veya nefret ettiğiniz bir mesleğiniz mi var? işe gidip gelirken
mutluluk duyuyor musunuz 264 yoksa gitmemek için çeşitli bahaneler mi
üretiyorsunuz? Biraz daha detaya inerseniz, işinizin hem hoşlandığınız, hem
de nefret ettiğiniz yanları var mı?
İş hayatınızda ne kadar tatmin duygusu yaşadığınız, bu
sorulara vereceğiniz dürüst yanıtlardan ortaya çıkacaktır. Artık bir
değişimin gerekli olup olmadığına karar verebilirsiniz.
Umutlarınız ve hayalleriniz. Şimdiye kadar sizi
gerçekten mutlu kılan ve gurur duymanıza neden olan bir başarınız var mı? Bu
yaşınıza kadar istediğiniz her şeyi elde ettiğinizi düşünüyor musunuz? Bir
türlü harekete geçmeyi başaramadığınız ancak ulaşmak istediğiniz hedefler
var mı? Kaderin sillesini yediğiniz için vazgeçmek zorunda kaldığınız
hayalleriniz veya umutlarınız oldu mu? Yaşamınızda değişikliğe ihtiyaç olup
olmadığına hatta geç kalıp kalmadığınıza karar verebilmek için tüm bu
sorulara gerçek yanıtlar vermek zorundasınız.
İkinci aşamaya geçmeden önce Jacqueline, Doug ve
Chrisin ilk aşamadan sonra neler keşfettiklerine bir bakalım.
"Hayatımı bir düzene sokma ve kilo verme
konusunda hala umutlarım olduğunu keşfettim demişti Jacqueline. "Oysa her
şeyden vazgeçip pes ettiğimi düşünüyordum. Ama bana hala ulaşamayacağım bir
rüya gibi geliyor, ne kadar istersem isteyim olmayacak.
Doug Yalnızlığa mahkûm olmakla, yalnızlıktan
mutluluk duymak arasındaki belirgin farklılığın anlamına ulaştığımı
zannediyorum" diye söze girdi. "Aslında yalnızlıktan hiç de mutlu değilim.
Bu durumu düzeltmek için bir şeyler yapamazsam, ömrümün geri kalanını ikinci
sınıf, yalnız bir vatandaş olarak geçireceğimi biliyorum."
Heyecan verici bir iş ister miyim? diye sordu
Chris. "Tabii ki, kim istemez? Ama kendimi böyle bir şeyin asla mümkün
olamayacağı konusunda şartladığımı hissediyorum. Birinci aşamadan sonra,
hala değişik heyecanlara karşı istek duyduğumu keşfettim. İşimde tatmin
olmayı arzuluyorum. Uzun zamandan beri bu duygularımı içime atmıştım ve
kendime bile itiraf etmiyordum.
2. ADIM HAL VE TAVIRLARINIZI İNCELEYİN
Birinci aşamada ortaya çıkarttığınız anahtar
alanlardaki hal ve tavırlarınızı gerçekçi bir şekilde yakından incelemeye
çalışın. Tavırlar neden önemlidir? Çünkü takındığımız tavırlarla kendimizi
kısıtlar ve olduğumuz yerden kıpırdayamaz hale geliriz. Veya tam tersi
kendimizi özgür kılar, değişime giden yolda yardımcımız olur. Bizi sürekli
geri çeken hal ve tavırlarımızla yüzleşip onları değiştirmeyi
başardığımızda, yaşantımıza yeni bir yön verecek değişimin de temelini atmış
oluruz.
Sizi kısıtlayan hal ve tavırları ortaya çıkartmaya
çalışırken (bu hem çok vakit, hem de sabır isteyen bir süreçtir) aşağıdaki
önemli konulara da bir göz atmanızda fayda var:
Ailesel tutum ve inançlar. Pek çoğumuz elimizi kolumuzu
bağlayan ailesel beklentilerle yaşamımızı sürdürmeye çalışırız. Çevrenizdeki
arkadaşlarınızdan ve tanıdıklarınızdan bu konuda çok yakınmalarla
karşılaşmışsınızdır. Aşağıdaki cümleler size bir yerlerden tanıdık gelmiyor
mu?
Para kazanmasını bilen bir aile değiliz. Orta
sınıfın ortasında yer alan kişileriz. Doğrusu kazandığımızı bile elimizde
tutmayı beceremiyoruz.
Annem ve babam televizyon karşısına geçip
sürekli tıkınırlar. Spor nedir bilmeyen bir aileden geliyorum. Ha,
seyretmeyi severiz ama uygulamaya gelince yokuz.
Orta-batı bölgesinden hiç çıkmadık. Doğma
büyüme buralıyız. Doğuda bir üniversiteye gitmem mümkün değil, hiçbir zaman
da olmayacak.
Daha aşırılarını da duymuş olabilirsiniz, örneğin:
Miskinlikten bir türlü sıyrılamadık.
"Biz acayip şanssız bir aileyiz.
Biz hep kaybetmeye mahkûmuz.
Olumsuz kişisel kısıtlamalar ve inançlar. Kaçınılmaz
bir şekilde negatif sonuçlara şahit olduğumuz ve kendimizi kabule
zorladığımız kötü kaderin asıl sebeplerinden biri de budur. Çoğu zaman
düşünürken farkında olmadan kendi kendimize telkin ettiğimiz bu tutum ve
kısıtlamalara örnek vermek gerekirse:
"Pek güzel sayılmam. Ve dış görünüşü iyi
olmayan biriyle hiç kimse vakit harcamak istemez.
Benim gibi bir işçiden adam olur mu hiç?
Okulda çok kötü bir öğrenciydim. Ben yerimde
sayarken çalışkan arkadaşlarım aldılar başlarını gittiler.
Yaşamımda hiç heyecan yok, zaten ben de bunu
hak eden biriyim.
Girişimcilik ruhu yok ki bende. Yeni
maceralara atılacak yürek ne gezer. Hayatım boyunca bordrolu bir çalışan
olmaya mahkûmum.
Güzel takım elbise giyip üzerine yakıştıran
sportmen insanlar hep iyi iş bulurlar. Ben tam bir fıçıyım.
Diğer kişilere karşı kötümser tavırlar. Başkalarına
karşı gösterdiğiniz kötümser tavırlar onları yaralamaz. Aksine yapmak
istediklerimizi kısıtlayacağından dolayı zararı bize dokunur. Bazen daha
aşırı durumlarda, başkalarına karşı takındığımız tavırlar elimize ayağımıza
dolanarak yaşantımızı altüst eden engellere dönüşür. Sanki diğer insanlar
ilerlememizi kısıtlıyormuş veya engelliyormuş hissine kapılırız. Örnekleri
bir inceleyin:
Benim yaşımdaki birinden gelen bir özgeçmişe, bu tür
büyük şirketlerin insan kaynakları bölümü zaman ayırıp bakmaz bile.
Şuna bak bunlar için sadece dış görünüş önemlidir ve
dinleri imanları paradır, gözleri ne sevgiliyi görür ne de eşlerini.
Ben de ne bulacaklar ki?
Bazen diğer insanlar hakkındaki kötümser bakış açımız
paranoyaklık derecesine ulaşabilir:
Hiç kimse bana şans tanımıyor ki.
Herkes kendini düşünüyor zaten. Çıkarları olmadan bir
Allahın kuluna yardım etmezler.
"Yayın dünyası tam bir iki yüzlüler cenneti. Yazdığım
kitabı göndermeye bile değmez. Baksana kitabı yayınlananların hepsi bir
şekilde torpilli. Tam bir gör beni göreyim seni politikası hakim orada.
Önemli olan şu; bu tür tavırlar hayatınızın kontrolünü
yitirmenize neden olur. Bunlara genelde bozguncu düşünceler denmekte. Ne
denirse densin, sizi hep bozguna uğratacakları bilinen bir gerçektir.
Yine Jacqueline, Doug ve Chrise geri dönelim. İkinci
aşamada neler öğrenmişler bir göz atalım isterseniz:
Kendimi kısıtlayan birçok tavrımın olduğunu
fark ettim, diyor Jacqueline. Aşırı kilolarımın suçunu aileme atıyordum.
Onlar da şişman ya işin kolayı bu. Motivasyon sorunum vardı. Kendi kendime
Kilo versem kimin umurunda sanki? gibilerinden saplantılar içerisindeydim.
İkinci aşamanın ardından fark ettiğim bir şey oldu. Kilo verdikten sonra
başkalarının ne düşündüğü konusunda kaygılanmalıydım. Fikrimi değiştirmemde
asıl önemli nokta kendi mutluluğumdu bir başkasınınki değil.
Bu aşamada, diğer insanların benim gibi
utangaç yapılılarla alay ettiği saplantısı taşıdığımın farkına vardım. Büyük
ihtimalle lise ve üniversite hayatımda yaşadığım şeylerin etkisinde
kalmıştım. Çevrelerinde oldukça popüler ve cana yakın kişilerin, bizim
gibilerinden tiksindikleri ve dışladıkları hissi hakimdi bende. Bu
saplantıların istediğim gibi doya doya bir hayat yaşamama engel olduklarını
sonunda anlamıştım. işin daha da kötüsü, karamsarlık tüm beynimi sarmıştı.
Sanki birileri çıkıp 'Haydi şu Dougu grubumuzdan dışlayalım, utangaçlarla
işimiz yok demiş gibi. Tabii ki böyle bir şeyle karşılaşmadım hiç. Bunların
hepsi hayatımdaki değişiklikten kaçmak için tamamen kafamda
senaryolaştırdığım hayal ürünü şeylerdi.
Benim yaşımdaki birine hiç kimsenin iş vermeyeceği
kanısına kendi kendime vardığımı fark ettim dedi Chris.
Ve tabii ki bu fikrin beni ne kadar kısıtladığını ve
ne kadar yanlış olduğunu anladığımda, eğer gerçekten istersem bana heyecan
verecek bir iş bulabileceğim ihtimali olduğunu gördüm.
3. ADIM ANAHTAR GÖREVİ ÜSTLENECEK ALANLAR İÇİN
HEDEFLER BELİRLEYİN
Birinci ve ikinci adımlarda tanımladığınız değişimler
için anahtar görevi üstlenecek yeni hedefler belirleme zamanı geldi. Başka
bir deyişle, başarıyı arzuladığınız bu alanlarda bir ön hazırlık ve deneme
yapmanın vakti geldi artık.
Unutmayın, bu aşamada, hala ana değişim için kaba bir
taslak ön hazırlığı içerisindesiniz. Değişimlerinizi gerçekleştirmek için
detaylı kısa dönem planlar yapma vakti henüz gelmedi. Burada tek amacınız
gerçekçi, içten ve uygulanabilir basit hedefler belirlemek olacaktır.
Üçüncü aşama için yazma tekniği kullanacağız.
Planlarınızı ve niyetlerinizi kağıda döktüğünüzde düşüncelerinizin şekil
aldığını göreceksiniz. Önce aşağıda verilen alt aşamaları denemekle
başlayın.
En büyük umutlarınızı ve hedeflerinizi yazın. Bir fikir
vermesi açısından burada verilen örnekleri inceleyin:
Bana hem bir heyecan, hem de tatmin duyguları
yaşatacak yeni bir iş bulmak istiyorum.
Artık sürekli yalnızlıktan bıktım usandım. Sosyal
yaşantımı daha bir zenginleştirmek istiyorum.
Yapay birliktelikler yerine daha samimi ve daha içten
yepyeni dostluklar geliştirmek istiyorum.
Tüm dünyayı gezip görmek istiyorum. Henüz elim ayağım
tutuyorken hayattan zevk almaya başlasam iyi olur. Zayıflayarak daha iyi
bir dış görünüşe sahip olmak istiyorum. Böylece kendimi daha rahat
hissedebileceğim.
Kendi işimi kurabilecek kadar kapasitem olup
olmadığını öğrenmek istiyorum.
Size yakın olan insanlarla fikir alış verişinde
bulunun.
Bırakın diğer insanlar da düşüncelerinize ortak olsun.
Gerçekten samimiyetine inandığınız kişilere açılın. Kim bilir belki onların
da size yardımcı olacak bilgi ve düşünceleri vardır.
Çoğu dununda, insanların sizi teşvik etmeye
çalıştıklarını göreceksiniz. Aklınızdaki hedefleri onaylamasalar, hatta bu
konuda iç açıcı bilgiler verıneseler bile, hayatınızı değiştirecek olumlu
değişiklikler konusunda alkışlayacaklardır.
Hedeflerinizin olgunlaşmasını ve her şeyin yerine
oturmasını bekleyin. Bu şekilde hedeflerinize yeni bir bakış açısıyla ve
değişik yöntemlerle yaklaşabileceksiniz. Birkaç ay sabredip hedefler
üzerinde kafa yormayı deneyin. Bu arada harekete geçmeden önce gerçekçi ve
size hitap eden bir hedef belirleyip belirlemediğinizi daha iyi anlarsınız.
Sırf hava olsun diye başkalarının isteklerini veya beklentilerini tatmin
etmek için acele etmeyin.
Jacqueline, Doug ve Chris bu üçüncü aşamada neler
yapmışlar? İsterseniz tekrar onlara dönelim.
Sonunda hedefimi belirledim ve kağıda döktüm.
Bu sefer en azından 10 kilo vereceğim demişti Jacqueline. Bu kadar detaya
inmek başta korkuttu beni ama, hemen harekete geçmeden önce bir iki ay
sadece üzerinde düşünüp beklemeyi seçtim. Mantığımın gerçekçi olduğunu ve
bana uyduğunu anladım. Artık hiç mazeretim kalmamıştı. Kız kardeşlerimle de
tartıştım bunu. Aynı fikirdeydiler, hatta bana 'eğer bunu
gerçekleştirebilirsen mutluluğu yakalayacaksın. Sırf bu yüzden yıllarca çile
çektin' dediler. Böylece kendimi hiç olmadığımdan daha hazır hissettim."
Önce bu içe kapanıklık ve yalnızlık
belasından kurtulmak istediğimi bir parça kağıda yazdım diyerek söze
başladı Doug. Bu kelimelerin orada yazılı olduklarını görmek, karşı karşıya
olduğum sorunun büyüklüğünü ve artık çözümünün ertelenemeyeceğini hatırlattı
bana. Ardından çok yakın olduğuna inandığım bir arkadaşıma açılmayı denedim.
Çok yakın ve ilgili davrandı bana. Yalnız olduğumun farkına varmadığı için
özür diledi ve artık içime kapanıp acıyla yaşamamam gerektiğini söyledi.
Olayların bu şekilde gelişimi hedefimin doğrulunu kanıtlamıştı. Cesaretim
artmıştı ve bu sefer gerçekten deneyecektim.
Chris de benzer olaylar zincirini takip etti.
Hedefimi yazdım. beni daha iyi motive edecek ve heyecan duygusunu
tattıracak bir iş bulmaya karar vermiştim. Ömrümün tam ortasında büyüklüğünü
bugüne kadar anlamadığım bir sorunla karşı karşıya kalmıştım. Acaba harekete
geçebilecek miydim? Hiç olmazsa, tatmin duygusunu iş yaşantımda bulamadığımı
itiraf etmiştim ya, o da yeterdi. Şimdiye kadar kendime bile yalan
söylemişim.
4. ADIM HEDEFLERİNİZE ULAŞMAK İÇİN ÇABALAYIN
Değişimin gerekli olduğuna inandığınız alanlara ulaşmak
için deneme amaçlı ve kısa vadeli ama uygulanabilir hedefler belirlemeye
sıra geldi.
Sakın aklınızdan çıkarmayın zira adım atmazsanız, biran
önce harekete geçmezseniz rüyalarınız ve istekleriniz zamanla zayıflayacak
ve yine o bir türlü doğru yapamadığınız şeylerin arasında kalacaklardır.
Eğer kısa vadeli ve uygulanması mümkün olan faaliyetlere yönelirseniz,
ömrünüz boyunca sizi kıskacı arasına almış bu "başarısızlık canavarından
kurtulabilirsiniz. Zaten çoğumuzun hayatında bu tür canavarları yok mudur?
Eski tanıdıklardan biri yıllarca milyarder olacağım
diye gezip durdu. Ama bu hedefine ulaşabilmek için hiçbir adım atmadı. Ve
sonunda bu hayatını karabasana çeviren bir güç olarak elini kolunu bağladı.
Gerçekleştirilememiş bir hayal, kişisel yetersizliğini bir kere daha ortaya
çıkardı. Yaşadığı kısırdöngüden kurtulmasının tek bir yolu vardı o da bu
konuyu detaylı bir şekilde ele almaktı. Oysa hayatının en büyük düşünü
pasifliği yüzünden bir türlü hayata geçiremedi.
Haydi, üzerinize çöken miskinlikten kurtulup hedefinize
sizi biraz daha yaklaştıracak adımlara bir göz atalım.
Yapılacak işlerin bir listesini hazırlayın. Mümkün
olduğunca detaya girmeye çalışın. Örneğin, yukarıda anlattığım adam gibi bir
milyarder olmayı düşlüyorsanız şunları yapabilirsiniz:
İyi bir bütçe hazırlayıp her ay birkaç milyon lira
daha az harcayacağım ve bu parayı biriktirmeyi deneyeceğim.
Yatırım yapmanın püf noktalarını öğrenmem gerekiyor.
Bu konuda seminerler ve derslere katılsam iyi olacak.
Servet edinmenin yollarını anlatan bir kitap okumak
istiyorum. Yarın ilk işim bir kitapçıya uğramak olacak.
Hemen gidip bir sigorta şirketiyle konuşayım.
Emeklilik ve hayat sigortası konusunda bilgi alsam iyi olur.
Aşamalı planlar yapın, tarihler belirleyin. Ufacık bir
adım atmak hiç atmamaktan daha iyidir. Miskinlikten silkinip kurtulmak
gerekiyor. Sizce en iyi yaklaşım ne olacak? Değişimi hedeflediğiniz
alanlarda küçük ama uygulanabilir planlar yapmakla başlayın. Günlük
yaşantınızda sizi rahatlatacak etkinlikler olmasına özellikle dikkat edin.
Yolunuzun üzerindeki bir kütüphaneye uğrayın, hatta internette sörf yapın
veya muhabbet edin.
Unutmayın, değişim öyle iki veya üç ay gibi kısa
sürelerde gerçekleşmez. Yapmanız gereken sadece (bu gerçekten önemli)
değişimi arzuladığınız sahada birazcık olsun bir ilerleme sağlayabilmek
olacaktır.
Jacqueline, Doug ve Chris de bu süreçlerden geçmişti.
Jacqueline Her ay değişik yemek kitapları
almaya ve bunlardaki düşük kalorili, az yağlı tarifleri yapmaya karar
verdim diye anlatmaya başladı. Özellikle dünya mutfaklarından baharatlı
çeşitlere ağırlık verdim. Hem zevk aldım, hem de diyette olduğumu
hissetmedim.
Yavaş yavaş sosyal etkinliklerimi arttırmaya
karar verdim diye açıkladı Doug. Her ay, bir iki kişiyi arayıp öğle
yemeklerinde bana katılmalarını rica ettim. Eski arkadaşlarımdan başladım
önce. Baktım bu durum bana rahatsızlık vermiyor, ardından fazla
samimiyetimin olmadığı insanları da dahil etmeye başladım. Bir iki yıl
içinde kendi evimde küçük bir arkadaş grubu ile parti verebilecek duruma
geleceğimi anlamıştım. Bir an önce harekete geçip yemeklere başlamalıydım.
Ünlü bir iş danışmanını arayıp (bu benim için
gerçekten çok zor bir şeydi) randevu aldım diye hatırlıyordu Chris. Bu
Chrisin hayatında ani ve önemli bir gelişmeydi. Daha birkaç ay öncesine
kadar sıkıcı da olsa iş iştir diyen bir adam olarak karşıma gelmişti! Oysa
şimdi işindeki monotonluğu yenecek ve zevk alabileceği yeni bir işin peşine
düşüyordu.
5. ADIM DİRENİŞ ALANLARINIZI İNCELEYİN
Eğer dördüncü aşamaya kadar geldiyseniz pek hoş olmayan
bir sürprizle karşılaşmış olabilirsiniz. Değişimin gerçekten gerekli olduğu
alanlarda elinizi ayağınızı kilitleyen bir şey vardır. Olumsuz düşüncelere
boğulmuş bir şekilde öylece oturup beklemek daha rahat geliyordu. Hatta bu
rahatlık öylesine benliğinizi sarmıştı ki değişim yapmak neredeyse imkansız
gibiydi.
Ya da değişime bir şekilde direniş gösterdiğinizi fark
etmiş olabilirsiniz. Bakın Jacqueline bu konuyu nasıl özetlemiş, Kilo
vermeye o kadar çok çabaladım ki artık hemen hemen nerelerde direniş
gösterdiğimi görebilecek seviyeye gelmiştim. Bir keresinde bilinçsizce
yemeye saldırdım ve o kadar tıkındım ki az kalsın hastaneye kaldırıyorlardı.
Hep kendimi suçladım. Her şeyden vazgeçip pes etmeme ramak kalmıştı.
Eskiden, bu direniş noktalarımı göremezdim ve her seferinde tekrardan
başladığım yere geri dönerdim. En ufak bir değişiklik söz konusu değildi.
Hayatımızda önemli değişimlere imza atmak hiç de kolay
değildir. Bu uzun yolda her aşamada direnişle karşılaşmak olağan bir şeydir.
Kritik olan nokta da budur zaten. Eğer bu direnişi kırıp yola devam
edemezsek, hedeflediğimiz değişime asla ama asla ulaşamayız.
Bu evreyi aşabilmek için çeşitli teknikler
deneyebilirsiniz. Riskli bile olsa denemeye değer. İşte bunlardan bazıları:
Suçluluk duygusunu yenin. Eğer hayatımızda
hedeflediğimiz değişimler konusunda başarısızlıklarla karşılaşırsak,
suçluluk duygusu doğal bir sonuç olacaktır. Kimi zaman başkalarını veya dış
etkileri suçlamak daha kolay olur:
Kocamın diyet yapmak gibi bir derdi yok ne pişirsem
silip süpürüyor. Ben kilo verebilmek için çırpınıyorum ama en ufak bir
destek göremiyorum.
İşimde kendime ayıracak vaktim yok. Başka
alternatifleri denemek için telefon görüşmeleri yapmam gerekiyor ama mümkün
değil. Bir dakika yalnız bırakmıyorlar.
Önümüzdeki aylarda vadesi gelen o kadar çok fatura 276
birikti ki düzgün bir bütçe hazırlamamın imkanı kalmadı. Hele biraz daha
bekleyeyim, şu ayları atlatıp işleri bir yoluna koydum mu ondan sonra
düşünürüz.
Benzer bahaneleriniz varsa kağıda dökmeyi deneyin.
Sonra oturup yazdıklarınızı bir okuyun. Pasif kalmanızı gerektirecek kadar
geçerli sebepler olup olmadıklarına karar verin. Bahanelerinizle yüzleşme
cesareti gösterdiğinizde, onlardan daha fazla kaçamayacaksınız.
Örneğin, eşinizin diyet yapmaması sizin de kilo
vermenizi engelleyen bir neden olabilir mi? Bütçe hazırlamaktan kaçmak için
vadesi gelen faturalar sudan bir sebep olabilir mi acaba? Dürüst olun. Tüm
bahaneler, aslında rahatınızı bozmamak için uydurulmuş sudan sebeplerden
ibarettir.
Eğer varsa, geçmişte sizi engelleyen nedenleri bulun.
Yine bunları da yazmanızı tavsiye ediyorum. Birkaç
denemeden sonra başarısız olduysanız bunu özellikle yapın. Örneğin para
biriktirme konusunda planlar yapmanıza rağmen (ki geçmişte birkaç kez
denemiş ama başarısız olmuş olabilirsiniz) olumsuz sonuçlar aldıysanız
nedenleri üzerine biraz kafa yorup onları yazın. Sonra da bu yazdıklarınızı
inceleyin. Değişimden kaçmak için yeterli ve geçerli sebepler olup
olmadıklarına karar verin.
Rahatsızlık hissedeceğinizi bilin ve bunu kabullenin.
Yaşantımızdaki her türlü değişim bize huzursuzluk
verir: Jimnastik salonuna gidip eşofman giymek beni öldürüyor. Daha da
kötüsü, her çalışmadan sonra ertesi gün tüm kaslarım sızlıyor.
Diyet yapıyorum diye işyerindeki arkadaşlar benimle
dalga geçiyorlar. Böyle olunca da insanın şevki kırılıyor."
Bütçe hazırlamaya alışık değilim. Geçen hafta sonu
eşimle birlikte akşam yemeğine davet edildik. Para biriktirmeye
çalıştığımızı ve masrafları kıstığımızı söylemek zorunda kaldım. İnanın
yerin dibine geçtim.
İlginç olan nokta, bizi rahatsız eden hususları
inceleyip ortaya çıkarttığımızda (açık yüreklilikle şunu söyleyin 'bir süre
katlanmam gerekiyor, tıpkı yeni aldığım ayakkabının ayağıma vurması gibi)
duyduğumuz rahatsızlığa ve kimi zaman utanca rağmen, yolumuza devam edebilme
cesareti göstermemiz. Bir de aşağıdaki örnekleri kendi kendinize telkin edin
bakalım:
Bir iki hafta tüm kaslarım tabii ki ağrıyacak ama
sonra hepsini unutup gideceğim.
Diyet konusunda benimle dalga geçen arkadaşlara bir
süre katlanacağız anlaşılan. Nasıl olsa zamanla unuturlar.
Gerçek dostlar durumumuzu anlayışla
karşılayacaklardır. Belki başka zaman bir hamburgerciye gidip hep birlikte
bunu telafi edebiliriz. Yeter ki gönüller bir olsun.
Aslında bu satha, yaşamınızda değişime giden yoldaki en
kritik dönemeci oluşturur. Eski dostlar, Jacqueline. Doug ve Chris ne
yapmışlar tekrar onlara dönelim isterseniz.
Daha önceki kilo verme çabalarım hep sonuçsuz
kalmıştı zira bin bir çeşit bahaneler ve olumsuz modellerle kendimi avutma
yoluna gitmiştim diye itiraf ediyordu Jacqueline. Bir şekilde, her
seferinde diyeti unutup önüme ne gelirse tıkınıyordum. Gözüm hiçbir şeyi
görmüyordu. Ama bunların hepsi geçmişte kaldı. Artık daha iyi analiz edip,
nerede yanılgıya düştüğümü anlıyorum. Başarılı olacağıma inandığım bir
süreçteyim.
Doug da benzer itiraflarda bulunmuştu. Suçu
başkalarına atmak diğer insanları değerlendirdiğim bir filtreden başka bir
şey değildi. Renkli bir sosyal yaşam sürememe konusunda asıl suçlu ben
olmama rağmen, işin kolayına kaçıp diğer insanları suçluyordum. Beni
sevmiyorlardı ki. İlginç olduğumu asla düşünmüyorlardı. Davetlere bile
çağrılmıyordum. Sıcak ve sevecen değillerdi. Bu tür suçlamalar sadece
vicdanımın rahatlaması için bahanelerdi.
Aslında beni hareket etmekten alıkoyan, körü
körüne inandığım gururum olmuştu diye belirtiyordu Chris. Günü
kurtarmaktan başka bir gayem yoktu. Her şeyin normal gittiği ve kontrol
altında olduğu konusunda kendimi inandırmaya çalışıyordum. Kariyer
değişikliğine gitmek yerine bu tür bahanelerin ardına sığınmak daha kolay
gelmişti. Belirsizlikte yol almak veya güvensizlik duygusu gibi
kısıtlamalar, hayatımda değişimin en gerekli olduğu bir alanda elimi kolumu
bağlamış ve beni hiçbir adım atamaz hale getirmişti.
6. ADIM CESARETİNİZİ TOPLAYIN
Bu aşamada, yolunuzu kazasız belasız tamamlamanız için
gerekli olan desteği ve cesaret alacağınız kaynaklan tespit edeceksiniz.
İşte size önemli birkaç tavsiye daha:
Sizi destekleyebilecek akıl hocaları bulun. Geçtiğiniz
süreçleri daha önce tecrübe etmiş insanlar bulmaya çalışın:
Eğer yeni bir egzersiz programına
başlayacaksanız, daha 279 önce bunu deneyen birilerine danışın. Çoğu zaman
başkalarının yaşadığı soranları bilir ve ona göre önlem alırsanız zaman
kazanırsınız. Yeni tanıştığım birinden dinlemiştim. Egzersiz yapmaya karar
veren bu kadın yazıldığı jimnastik salonuna gittiğinde kendisi gibi çalışan
bir anne olan başka biriyle karşılaşmış. Onunla konuşmaya başladıktan sonra
deneyimlerini dinleyip tavsiyelerine kulak vermiş ve yüksek bir motivasyonla
egzersiz programına girişmiş. Onu dinlediğimde diye anlatıyordu,
cesaretimin geri geldiğini hissettim. Profesyonel bir antrenör olmasa da o
kadının yol göstermesi bana inanılmaz bir destek verdi.
Öğretmenliği bırakıp iş hayatına atılmayı
düşünüyorsanız veya tersi de olabilir, hayatlarında benzer geçişler yaşamız
birilerini bulup akıl danışmayı deneyin.
Eğer kendi işinizi kurmak gibi bir niyetiniz
varsa, bu işi daha önce denemiş olanları bulup konuşun. Hedeflerinizden söz
edin, verecekleri tavsiyelere kulak verin.
Korku ve endişelerinizi cesurca ortaya koyun ve onlarla
yüzleşin. Korkunun ecele faydası yok derler eskiler. Doğru bir söz, onlarla
yüzleşmedikçe kurtulmanız mümkün değildir. Bunu denemiş ve başarmış
insanları dinleyin bakalım neler yapmışlar:
Aşırı derecede uçak korkum vardı ve bu korku
yüzünden hem bir sürü yeni iş teklifini kaçırmış, hem de hayattan zevk
alamaz hale gelmiştim. Bu yüzden bir psikoterapiste gittim. Yeni davranış
edindirme programı uygulamaya karar verdik. Önce çok çekindim ama korkuyu
yenme arzum galip geldi ve harekete geçtim. Başka çarem kalmamıştı.
Karıkoca saldırıya uğrayıp soyulmuştuk. Bu
yüzden ne zaman bir sinemaya veya yemeğe çıksak aynı kabusu tekrar tekrar
yaşıyorduk. En sonunda hayatımıza böyle devam edemeyeceğimize karar verdik
ve bir Uzakdoğu spor kulübüne yazıldık. Bu yaşta miniklerle beraber
antrenmana çıkmak öylesine utanç veriyordu ki! Ama birkaç savunma tekniği
öğrendikten sonra kendimize güvenimiz geri gelmişti. Devam edecektik.
Erkeklere ilgi gösterdiğimi belli etmekten
ödüm kopuyordu. Gerçekten korkuyordum. Ama bir gün, geçen hafta bir partide
tanıştığım bir adamı aramaya karar verdim. Konsere birlikte gitmeyi teklif
edecektim. Resmen yerin dibine girdim. Çok hoşlanmıştım, dayanamadım ve onu
aradım. Birkaç kez dışarı çıkıp gezdik. İnanılmaz bir duyguydu sanki
omuzlarımdan tonlarca ağırlıktaki bir yük kalkmıştı. Bilinmeyen bir şeyden
duyulan korku, gerçekle yüzleşmekten çok daha kötüymüş. Hem birine çıkma
teklif etmek, evlenme teklifinde bulunmak demek değil ki. Baş başa birkaç
saat birlikte olmak, bir şeyler paylaşmak ve güzel vakit geçirmek ortak
gayemiz değil mi?
Cesaretinizi toplamayı ve göstermeyi öğrenin. Cesaret
kavramını kaslara benzetebilirsiniz. Eğer onları çalıştırırsanız, her gün
gittikçe güçlenirler. Yukarıda anlatılan kadın gibi. karşı cinse olan
ilgisini ifade edebildikten sonra rahatlayabilmiş, ama çalışmadan
çabalamadan bunu yapamazdı. Çok kısa bir süre önce çok zor hatta imkansız
gibi gelen şeyler gücünüzü toplayıp el attığınızda öyle bir hale gelirler ki
yemek yemek kadar doğal gözükürler size.
Cesaret konusunda Jacqueline, Doug ve Chris ne
yapmışlar dersiniz? İşte cevabı:
Sağlıklı yemekler pişirip onları diğer aile
bireyleriyle birlikte aynı masada yemek beni rahatlatmıştı diyor
Jacqueline. Bazen çocuklar kendi tabaklarını bırakıp benimkine
saldırıyorlardı. Ailem çok geçmeden bana destek olmaya başlamıştı. Izgarada
yağsız pişirilen balıklar, tuzsuz salatalar, haşlama sebzeler gittikçe
soframızın vazgeçilmez öğeleri haline geldi. Sadece kendimin değil,
ailemdeki herkesin alışkanlıklarının değişmesi, ilk başlardaki tüm
umutsuzluğuma rağmen, sonunda gerçekleşmişti işte.
Doug anlatıyor, insanları davet edip onların
da beni çağırmaları karşısında oldukça rahatladığımı hissettim. İlk başta
çok garipsemiştim ama şimdi bütün bunlar öylesine doğal geliyor ki bana.
Tabii ki kariyer değişimine karar vermem daha işin
başında gözümü oldukça korkutmuştu diyordu Chris. "Yeni bir işe
başlayacağımı aileme açıklarken görecektiniz beni. Nasıl zorlanmış nasıl
vicdan azabı duymuştum. Bir süre eskisinden daha az bir maaşla yetinecektik.
Ama bu sıkıntıya katlanmaya değerdi doğrusu, değişikliğe her zamankinden
daha çok ihtiyacım olduğunu biliyordum.
7. ADIM UĞRAŞINIZIN MEYVELERİNİ TOPLAMA ZAMANI
Bu aşamaya kadar olan kısmı başarıyla tamamlayıp
hayatınızın kontrolünü artık elinize aldıysanız, kendinizi tebrik etmenizin
vakti gelmiş demektir.
Dostlarınızı çağırıp bunu birlikte kutlayın. Tam yedi
kilo verdikten sonra Jacqueline de arkadaşlarını davet edip bunu kutlamıştı.
"Hem ailem hem de dostlarım desteklediklerini göstermek için çırpınıp
duruyorlardı, harika bir şeydi demişti.
Hedefinizden dönmemek, daha da ileri gitmek için yeni
yöntemler bulun. Sağlıklı yaşam için koşuya başlamış ama daha sonra iddialı
bir maratoncuya dönen birini tanımıştım. Bir başka kadın daha vardı, yüksek
tansiyon hastalığını kilo vererek, egzersiz ve diyet yaparak yenmeyi
başarmıştı. Bununla yetinmeyip vitaminler ve mineraller konusunda da
herkesin tanıdığı bir uzman haline gelmişti.
Öngördüğünüz değişimi başardıysanız, ulaştığınız
düzeyle yetinmeyip daha ileriye doğru devam etmelisiniz. Böylece hem ilginiz
azalmayacak, hem de yaşamınızı kökten değiştirebilecek başka kaynaklara
yönelme imkanı bulacaksınız ve dünyaya farklı bir gözle bakabilmeyi
becereceksiniz.
Kar amaçlı olmayan organizasyonlara katılın veya
derneklere üye olun. Amacınıza yönelik değişimlere doğru yol alırken
ihtiyacınız olan desteği doğrudan vermeye hazır gruplara da
katılabilirsiniz. Uyuşturucuyla savaştan alkolizme kadar, doğa sevenlerden
sağlıklı beslenmeye kadar oldukça değişik organizasyonlar bulmanız mümkün.
Aktif katılımda bulunmanız yeni bir itici güç ve pozitif enerji sağlar. Ek
olarak, bu grupları desteklemeniz daha sonra sizi yolunuzdan alıkoyacak
zorlu engelleri aşmanızı sağlayacaktır.
Yeni değişim süreçlerine devam edin. Eğer kilo vermeyi
başardıysanız bu sefer kondisyon çalışmalarına devam edebilirsiniz. Eğer
başarılı bir kariyer değişimi gerçekleştirdiyseniz, emeklilik için daha
şimdiden hazırlıklara başlayabilir ve başınızı sokabileceğiniz bir ev arama
çalışmalarına girişebilirsiniz. Utangaçlığınızı yenip sosyalleştiyseniz,
moda konusunda bir şeyler öğrenme vakti gelmiş demektir, giyim kuşam
zevkinizi de değiştirmeyi deneyebilirsiz.
Gördüğünüz gibi değişimi başarmak her şeyin bittiği
anlamına gelmiyor. Aksine, keşfedilecek daha çok yeni ufuklar sizi
beklemekte! Bu yedi aşamalı planı yeri geldiğinde ve uygun zamanda
uygulayarak, sadece size ait olan ve tamamen kendi sorumluluğunuz altındaki
yaşamınızı denetim altına alabilir ve yeni başarılara doğru
yönlendirebilirsiniz.