Geniş tanımlı işsiz sayısının 8.2 milyona ulaştığını vurgulayan Aygun, “Türkiye, işsizlik ödeneğinden yararlanma koşulları açısından dünyadaki en ağır kriterlere sahip ülkelerden biridir. İsveç, üniversite eğitimini tamamlayıp, işgücü piyasasına yeni girenler için de işsizlik yardımında bulunmaktadır. İşsizlik Sigortası Kanunu’nda değişikliklere gidilerek, işsizlik ödeneğinden yararlanma koşulları esnetilmeli ve genç işsizlere, iş buldukları tarihe kadar ‘genç işsizlik ödeneği” adı altında bir uygulama devreye sokulmalıdır” önerisini getirdi.
Aygun, işsizliğe karşı gençleri korumak ve İşsizlik Sigortası Kanunu’nda değişikliğe gidilerek, “genç işsizlik ödeneği” gibi seçeneklerin devreye gireceği modellerin araştırılması için TBMM’de Komisyon kurulmasını önerdi. Bu çerçevede ayrıntılı bir Araştırma Önergesi hazırlayan Aygun, “İşsizlik, ülkemizin en önemli sorunları arasına girmiştir. Üniversite mezunları, iş bulamamakta, diplomaları ellerinde kalmaktadır” dedi.
Aygun, iş bulmaktan ümidini kestiği için iş aramayan veya işgücü piyasasına girmeyenler ile yetersiz istihdam edilenler de dahil edildiğinde geniş tanımlı işsiz sayısının 8.2 milyona ulaştığına dikkat çekti.
YASAL TAKİBATA UĞRAYAN ÖĞRENCİLER
Aygun, iş bulamayan gençlerin üniversitede eğitim görürken aldıkları öğrenim ve katkı kredilerini ödeyemediği için yasal takibe uğradığına vurgu yaparak, “Son 10 yılda öğrenim ve katkı kredisi borcunu ödeyemeyen öğrenci sayısının 5 milyona dayandığı belirtilmektedir” dedi.
İŞSİZLİK ÖDENEĞİ ALMANIN EN ZOR OLDUĞU ÜLKE TÜRKİYE
Türkiye’nin işsizlik ödeneğinden yararlanma koşulları açısından dünyadaki en ağır kriterlere sahip ülkelerden biri olduğunu anlatan Aygun, örnekler gösterdi. Aygun, İngiltere, İtalya, İsviçre ve Avusturya’da işsizlik ödeneği almak için 24 ayda 365 gün prim ödemenin yeterli olduğunu, Türkiye’de ise 36 ay için 600 gün prim ödeme koşulu arandığını belirtti.
İsveç Devleti’nin üniversite eğitimini tamamlayıp, işgücü piyasasında 6 ay çalışan ya da yeni mezun olan gençler için bile işsizlik yardımında bulunduğunu kaydeden Aygun, şu öneriyi gündeme getirdi:
“Türkiye’deki 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nda değişikliklere gidilerek, işsizlik ödeneğinden yararlanma koşulları esnetilmeli ve genç işsizlere, iş buldukları tarihe kadar ‘genç işsizlik ödeneği’ adı altında bir uygulama devreye sokulmalıdır. Vatandaşımızın yoksullaşması, geçim şartlarının zorlaşması ve işsizliğin rekor seviyelere ulaşması nedeniyle sosyal devlet ilkesi çerçevesinde 4447 sayılı İşsizlik Sigortası Kanunu’nda değişikliğe gidilmesi, genç işsizliği azaltacak önlemlerin alınması zaruridir.”
FON, İŞÇİLERİ DEĞİL, İŞVERENİ DESTEKLİYOR
Aygun, 2019’un ilk dört ayında işsizlikteki artışın 1 milyonun üzerine çıktığını belirtti. Türkiye’de işsizlere destek amacıyla kurulan İşsizlik Sigortası Fonu’nun işçiden çok işverene destek fonuna dönüştüğünü anlatan Aygun, şu bilgileri verdi:
“Mart 2002 tarihinden 30 Nisan 2019 tarihine kadar işsizlik ödeneğine 11 milyon 551 bin 669 kişi başvurmuş, sadece 7 milyon 53 bin 746 kişi ödenekten yararlanabilmiştir. Fon’un toplam varlığı 130 milyar 208 milyon 108 bin 473 liraya ulaşmıştır. Geliri tarihin en yüksek rakamına ulaşan Fon, maalesef işçiden çok işvereni destekleme fonuna dönüşmüştür. 2018 yılı içinde işverenlere istihdam desteği kapsamında 12.5 milyar lira ödeme yapılırken, işverenlerin Fon için ödediği prim miktarı toplamda 9.2 milyar lirada kalmıştır. Yani işverenler, 9.2 milyar liralık prim ödemesine karşın, 12.5 milyar lira teşvik kazanmıştır. Oysa artan işsizlik, İşsizlik Sigortası Fonu’na yönelik başvuruları rekor düzeyde arttırmıştır. Fon’a başvurup işsizlik ödeneği alan kişi sayısı 2018 Ocak ayında 438 bin 701 kişi iken bu sayı 2018 Aralık ayı sonunda 577 bin 54 kişiye, Nisan 2019’da 657 bin 387 kişiye ulaşmıştır.”
AB’DE İŞSİZLİK MAAŞI ALMAK ÇOK DAHA KOLAY
Aygun, Türkiye’de işsizlik ödeneğinden yararlanma koşullarının çok ağır olduğunu belirterek, yaptığı araştırma kapsamında şu örnekleri verdi.
“Finlandiya, Almanya, İrlanda, Birleşik Krallık gibi ülkelerde işsizlik yardımından yararlanmak çok kolaydır. Sosyal refahın yüksek olduğu İsveç’te eğitimini yeni tamamlayarak, işgücü piyasasına giren gençlere de işsizlik yardımı yapılmaktadır. Gençler için 6 ay çalışmış olmak ya da yeni mezun olmak işsizlik yardımından yararlanmak için yeterlidir. Türkiye’de işsizlik ödeneğinden yararlanabilmek için hizmet akdinin sona ermesinden önceki son 120 gün hizmet akdine tabi olmak ve son üç yıl içinde en az 600 gün süre ile işsizlik sigortası primi ödemiş olmak gerekmektedir. Oysa batı ülkelerinde bu kadar ağır koşular yoktur. İngiltere, İtalya, İsviçre ve Avusturya’da işsizlik ödeneği almak için 24 ayda 365 gün prim ödemek yeterlidir. Almanya’da işsizlik maaşı için süre sınırı yoktur. İş bulana kadar işsizlik ödeneği kesintisiz yapılmaktadır. Yunanistan’da son 1 yılda 60 gün çalışmış olmak, işsizlik ödeneği için yeterlidir. Kanada’da 12 ayda 596 saat prim ödemek, işsizlik ödeneği almak için yeterli görülmektedir. İsveç’te son 12 ayda 6 ay istihdam edilmek, 12 aydır fona kayıtlı olmak ve yeni mezun olmak işsizlik maaşı için yeterli koşullardır. Danimarka, Finlandiya ve İsveç’te, işsiz birey iş sözleşmesini kendi feshettiğinde bile işsizlik ödeneğinden yararlanabilmektedir.”