Dijital Dönüşümün Etkisi Altında Yeni Gelişen İş Alanları ve Meslekler
Dijital dönüşümün hiç kuşkusuz ki lokomotif sektörü Bilişim sektörüdür. ICT ve diğer bilişim teknolojilerinde baş döndürücü gelişmeler aynı zamanda işgücü piyasalarını çok ciddi dönüşüme zorlamaktadır.
Nesnelerin interneti, yapay zeka, öğrenen makineler, derin öğrenme, karma gerçekçilik gibi yenilikçi (inovatif) çözümlerle birlikte yeni mesleklerin doğmasına neden olmaktadır. Bu bağlamda, birçok yeni yetenek ve yetkinlikler yeni meslek ya da iş kolu olarak ortaya çıkmaktadır.
Mobil uygulama geliştiricisi, büyük veri analisti, veri tabanı sorumlusu, inovasyon koordinatörü ya da direktörleri, dijital pazarlamacılar, sosyal medya sorumluları ve siber güvenlik uzmanı gibi son beş senede hayatımıza giren yeni yaratılan işlerin (job creation) sayısında ciddi artış yaşanmaktadır. Bu yeni meslekler arasında, bulut bilişim uzmanı, sürücüsüz araç mühendisi, yapay zeka mühendisi gibi yeni gelişen iş tanımları bulunmaktadır. Diğer taraftan, yaratıcı ekonomi olarak tanımlanan mobil sağlık hizmetleri, estetik, tasarım, beslenme, yaşam kalitesinin artırılması ( rekreasyon alanları), hobi uzmanlıkları, yeni yaratıcı sanat alanları, dijital oyun tasarlama, dijital teknoloji uzmalığı, dijital işyerleri ya da e-ticaret/on-line alış-veriş siteleri, yaşlı-engelli bakımı, mentörlük, bireysel yaşam koçluğu, kurumsal danışmanlık hizmetleri, yazılımcılar, grafikerler, yazarlık, görsel iletişim vb yeni meslekleri kapsamaktadır. Yükselen yaratıcı ekonomi ve bu yeni yaratıcı ekonomi içinde gelişen istihdam imkanları her geçen gün artmaktadır. Özellikle gelişmiş ve ileri teknoloji geliştirebilen ülkelerde yaratıcı düşüncenin veya bir fikrin ticaretleşmesi sonucu doğan küçük işletmelerin ve büyük firmalara servis sağlayıcı dijital tabanlı hizmet veya ürün üreticisi start-up/ spin off sayısındaki hızlı artış bir çok sektörde yeni bir Girişimci sınıfın ortaya çıkmasına neden olmaktadır.
Bu çalışma kapsamında belirtilmesi gereken diğer çok önemli bir ekonomik sektör ise Yeşil ekonomidir. Yeşil ve ekolojik ekonominin ürünlerine yönelik artan talep çevre dostu inovatif ürün üreten bir çok sektörde ya da yeni yeşil iş alanlarında istihdam ihtiyacını artırmaktadır. Bu bağlamda, artan çevreci ve doğayı koruyucu hassasiyetler ve toplumsal baskı yeni yeşil iş alanlarının doğmasına neden olmuştur. Örneğin, çevre dostu akıllı ya da yeşil binalar, şehir tarımcılığı, rüzgar enerjisi-deniz dalgası dahil alternatif enerji üretimi, biyoyakıt üretimi ile ilgili iş alanları, geri dönüşüm uzmanlığı, yeşil tasarımcılık, güneş pil teknisyenliği, doğa bilimleri uzmanlığı vb.
Bir taraftan, yapay zeka uygulamalarının bir çok geleneksel meslekleri ortadan kaldıracağı ve robotların insanları işsiz bırakacağı iddia edilirken, Dünya Ekonomik Forumu (WEF) e göre bilişim ve otomasyon teknolojilerindeki inanılmaz devrim niteliğindeki buluşların yüksek yetenek ve beceri isteyen bilişim tabanlı yeni mesleklerin doğmasına neden olacaktır. Yeni teknolojiler arasında adından en çok söz ettiren gelişme bulut bilişim teknolojileridir. Söz konusu yeni teknolojik gelişmeler sayesinde düşük maliyetle üretim yapma avantajını elde etme, verimlilik artışı sağlama, ölçülendirme, kaliteli ürün çıkarma, kurum çıkarlarını gözetme, müşterilerle dijital platform üzerinden etkin iletişim kurma, süreçleri iyi yönetme, yenilikçi ürün üretmek ya da mevcut ürüne yenilikçi özellikler katmak gibi bir çok faydalı çalışma ve uygulamalar boyutuyla firmalara önemli katkılar yapmakla birlikte firmalarda söz konusu teknolojik değişimi ve dijital altyapı dönüşümünü gerek yönetecek gerekse bizzat icra edecek yeni iş tanımlarının ve yeni yüksek yetenek düzeyinde işgücü taleplerinin yükselmesine neden olmaktadır.
Eğitim sistemimizin yeniden tartışmaya açıldığı bugünlerde işgücü piyasaları açısından da tam bir reform ihtiyacı vardır. Her zamankinden daha fazla çalışma ekonomisi bilimine ihtiyaç duyulmalıdır. İşgücü piyasalarının ve entelektüel emeğin yeniden yapılandırılması vasıtasıyla makro ekonominin ve dijital tabanlı kalkınma-büyüme modelinin öngördüğü ve ya özel sektörün acil talep ettiği yeni yetenek düzeylerini yetiştirecek ICT ve bilişim bazlı yeni mesleklerin ya da iş alanlarının acilen planlanması ve desteklenmesi gerekmektedir. Bunun için yeni meslek ve iş dalları için insan kaynağı yetiştirecek yeni Dijital Meslek Liselerinin hızla açılması gerekmektedir. Bunların kümelenmiş sektörler bazında artan nitelikli işgücü talebini karşılaması ve söz konusu yeni istihdam alanlarına gençlerin yönlendirilmesi ve yetiştirilmesi çok önem arz etmektedir.