Genel olarak işçiler İş Kanunu’na tabi iken, Basın yayın kuruluşlarında görev yapanlar Basın İş Kanununa, Denizciler Deniz İş Kanununa tabi iken Memurlar da Devlet Memurlarına kanununa tabidir.
Bu doğrultuda yıllık izin süreleri tabi olduğu kanunlar doğrultusunda aşağıdaki şekilde olmaktadır.
a- 4857 Sayılı İş Kanununa Tabi Çalışanların Yıllık İzin Süreleri
4857 sayılı İş Kanunu’nun 53. Maddesine göre, işyerinde işe başladığı tarihten itibaren, deneme süresi de içinde olmak kaydıyla, en az bir yıl çalışmış olan işçilere yıllık ücretli izin verilir.
Yıllık izin süreleri iş sözleşmeleri veya toplu iş sözleşmeleri ile artırılabilir.
Yıllık ücretli izin günlerinin hesabında izin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz. Bu günler izin sürelerine ayrıca eklenir.
İşveren tarafından verilmiş olan diğer izinler yıllık ücretli izinden mahsup edilemez. ( dinlenme , hastalık izinleri vb.)
İşçi her hizmet yılına karşılık yıllık iznini gelecek hizmet yılı içinde kullanacaktır.
Yıllık izin süresinin bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere, kalan kısmı tarafların anlaşması halinde, istenildiği şekilde bölümler halinde kullanılabilir. Yani yıllık iznin süresinin 10 gününü kullandıktan sonra kalan yıllık izin süresi istediği kadar parçaya bölebiliyor.
Örneğin; 20 gün izni olan bir çalışan bunun 10 gününü kullandıktan sonra kalan 10 günü istediği kadar parçaya bölebiliyor.
Yani bu çalışan 10 gün kullandıktan sonra isterse 2+3+1+4 ya da 2+2+3+3 gibi farklı zamanlarda izinler kullanabiliyor.
1 Yılını Dolduran Çalışanların Kıdemlerine Göre Belirlenen İzin Günlerini
|Yıllık Ücretli İzin|
|Hizmet süresi Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dahil)||14 Gün|
|Hizmet Süresi Beş yıldan fazla onbeş yıldan az olanlara||20 Gün|
|Hizmet süresi Onbeş yıl (dahil) ve daha fazla olanlara 15 yıl ve daha fazla olanlar||26 Gün|
|Onsekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi||En az 20 Gün|
NOT: Yer altı işlerinde çalışan işçilerin yıllık ücretli izin süreleri dörder gün arttırılarak uygulanır.
b- 657 Sayılı Devlet Memurları Kanunu’na Tabi Çalışanların Yıllık İzin Süreleri
Memurların yıllık izne hak kazanabilmesi için en az bir yıl Devlet memuru olarak çalışmaları gerekir.
657 sayılı devlet Memurları Kanunu’nun 102. Maddesine göre Devlet memurlarının yıllık izin süresi,
- Hizmeti 1 yıldan on yıla kadar (On yıl dahil) olanlar için yirmi gün,
- Hizmeti on yıldan fazla olanlar için 30 gündür.
Zorunlu hallerde bu sürelere gidiş ve dönüş için en çok ikişer gün eklenebilir.
Yıllık izinler, amirin uygun bulacağı zamanlarda, toptan veya ihtiyaca göre kısım kısım kullanılabilir. Birbirini izliyen iki yılın izni bir arada verilebilir. Cari yıl ile bir önceki yıl hariç, önceki yıllara ait kullanılmayan izin hakları düşer.
Öğretmenler yaz tatili ile dinlenme tatillerinde izinli sayılırlar. Bunlara, hastalık ve diğer mazeret izinleri dışında, ayrıca yıllık izin verilmez.
Hizmetleri sırasında radyoaktif ışınlarla çalışan personele, her yıl yıllık izinlerine ilaveten bir aylık sağlık izni verilir. Örneğin 5 yıl hizmeti olan bir devlet memurunun hak ettiği yıllık izin süresi 20 gündür. Bu devlet memuru röntgen vb film çekiminde görev yapıyorsa 20 günlük yıllık izin süresine ilaveten 30 gün daha yıllık izin verilmesi gerekir.
c- 5953 Sayılı Basın İş Kanununa Tabi Çalışanların Yıllık İzin Süreleri
5953 sayılı Basın iş kanunu’nun 21. Maddesine göre,
Günlük bir mevkutede çalışan bir gazeteciye, en az bir yıl çalışmış olmak şartiyle, yılda dört hafta tam ücretli izin verilir. Gazetecilik mesleğindeki hizmeti on yıldan yukarı olan bir gazeteciye, altı hafta ücretli izin verilir. Gazetecinin kıdemi aynı gazetedeki hizmetine göre değil, meslekteki hizmet süresine göre hesaplanır.
Günlük olmayan mevkutelerde çalışan gazetecilere her altı aylık çalışma devresi için iki hafta ücretli izin verilir. Yıllık ücretli izinlerin hesabında bu Kanunun 1 inci maddesindeki “Gazeteci” tabirine girenlerin kıdemleri, iş akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeniden inikat etmiş olmasına bakılmaksızın, gazetecilik mesleğinde geçirdikleri hizmet süresi nazara alınmak suretiyle tesbit edilir.
İzin hakkından feragat edilemez.
5953 sayılı kanunun 21. Maddesinde görüldüğü üzere yıllık ücretli izin, günlük olan süreli yayında çalışanlar ile günlük olmayan süreli yayında çalışanlar arasında farklılık göstermektedir.
Günlük süreli yayında çalışanların yıllık izinleri
İşyerinde en az bir yıl çalışmış olmak şartıyla,
- Gazetecilikteki kıdemi 1 yıl ile 10 yıl arasında (10 yıl dahil) olan gazeteciye 4 hafta izin verilir.
- Gazetecilikteki kıdemi 10 yıldan çok olan gazeteciye 6 hafta izin verilir.
Günlük olmayan süreli yayında çalışanların yıllık izinleri;
Gazeteci günlük olmayan aylık ya da haftalık yayında çalışıyorsa, meslekteki kıdemi ne olursa olsun her altı aylık çalışılan süre için iki hafta ücretli izin verilir.
d- 854 Sayılı Deniz İş Kanunu’na Tabi Çalışanların Yıllık İzin Süreleri
Deniz İş Kanunu, denizlerde, göllerde ve akarsularda Türk Bayrağını taşıyan gemilerde hizmet akdiyle çalışan gemi adamlarıyla bunların işverenleri hakkında uygulanır.
Deniz İş hükümlerinin uygulanabilmesi için, T.C. vatandaşı olması ve “gemi”’ nin de Deniz İş anlamında işyeri sayılması gerekir.
854 Sayılı Deniz İş Kanunu’nun 40.maddesine göre; Aynı işveren emrinde veya aynı gemide bir takvim yılı içinde bir veya birkaç hizmet aktine dayanarak en az altı ay çalışmış olan gemi adamı, yıllık ücretli izine hak kazanır. ( “Takvim yılı” kavramı, 01 Ocak ile 31 Aralık arasındaki süreyi ifade eder )
Yıllık İzin Süresi
- Hizmet süresi altı ay ile bir yıl arasında olan gemi adamına verilecek yıllık ücretli izin 15 günden,
- Hizmet süresi bir yıl ve daha fazla olanlar içinse bunun bir aydan az olamaz.
İzin işverenin uygun göreceği bir zamanda kullanılır. Bu haktan feragat edilemez.
Deniz İş Kanununun 40. maddesinin 4. fıkrasına göre, bir aylık izin tarafların rızası ile aynı yıl içinde kullanılmak suretiyle ikiye bölünebilir. Yani bir bölümü onbeş günden az olmayacak şekilde kullandırılacaktır. Bölünmede önemli olan tarafların karşılıklı anlaşmasıdır.
Gemi adamı, yıllık ücretli iznini yabancı bir memleket limanında veya hizmet aktinin yapılmış bulunduğu mahalden gayri bir yerde kullanmaya zorlanamaz. Gemi adamı, dilerse, işveren veya işveren vekilinden ücretli izne ilişkin olarak 7 güne kadar ücretsiz yol izni de isteyebilir.
Kaynak: www.Muhasebex.com
( Bu makale kaynak gösterilip ve aktif link verilerek yayınlanabilir. Kaynak göstermeden ve aktif link vermeden yayınlayanlar hakkında yasal işlem yapılacaktır )