LENF KANSERİ TEDAVİSİ, NASIL GEÇER?
Lenfoma, lenf bezleri ve lenfetik sistemde gelişen bir kanser türüdür. Ve iki farklı tipte ortaya çıkmaktadır. Lenfomanın en yaygın türü olan Non-Hodgkin lenfoma, görülen lenfomaların yaklaşık % 90’ınına denk gelmektedir. Bunun dışında bir diğer lenfoma türü olan Hodgkin lenfoması, % 10 oranla çok daha az görülen bir lenfoma türüdür. Lenfoma’nın başlıca semptomu ise, lenf bezlerindeki genişlemedir.
Sadece Amerika’da yaklaşık 761.659 kişi, lenfoma kanserine yakalanmıştır. Bu insanların yaklaşık 177.526’sı Hodgkin lenfomasına yakalanmışken, 584.133 kişi Non-Hodgkin lenfomasına yakalanmıştır. Amerika’da her yıl yaklaşık olarak 80.000 yeni lenfoma hastası ortaya çıkmaktadır. Lenfoma, engellenemeyen bir hastalıktır. Ancak, tedavi sonrası, hastaların hayatta kalma oranları oldukça iyidir.
Lenfoma Nedir?
Lenfoma, vücudumuzun bağışıklık sisteminin bir parçası olan lenf sisteminde ortaya çıkan bir kanserdir. Bu durum, bağışıklık sisteminde oluşan katı tümörlerin etkisiyle var olur. Bu kanser, beyaz renkteki kan hücreleri ve bağışıklık hücreleri olarak bilinen lenfositleri etkilemesi sonucu oluşur.
Yapılan istatistiklere göre, Amerika’da yaşayan her 100.000 kişiden yaklaşık 20’sinin Non-Hodgkin lenfomasına yakalandığı ortaya çıkmaktadır. Buna karşın, Hodgkin lenfoması, her 100.000 kişiden 3’ü ile daha nadir olarak ortaya çıkmaktadır.
Kanser, anormal hücrelerin büyümesiyle başlayan bir durumdur. Normal hücre hayat sürecinde ölmek yerine, bu anormal, kanserli hücreler yeni anormal hücrelere bölünmeye devam etmekte, kontrol dışı bir büyüme sergilemektedir.
Lenfoma Çeşitleri
Lenfatik kanserler, bağışıklık sistemini etkiledikleri durumlara göre sınıflandırılmaktadırlar.
- Non-Hodgkin Lenfoması: Bu lenfomada B hücreleri ve T hücreleri etkilenir. Bu iki hücre de bağışıklık sisteminde önemli rol oynayan lenfosit beyaz kan hücreleridir. B hücre lenfoması, T hücre lenfomasına göre çok daha yaygın olarak görülmektedir.
- Hodgkin Lenfoması: Reed-Sternberg hücreleri olarak adlandırılan ve anormal B tip lenfoması olan kanser hücreleridir. Ayrıca, Hodgkin lenfomasının birçok alt tipi bulunur. Bu alt tiplerin, mikroskop altında farkları görüntülenebilir. Ancak, yine de, karşılaşılan örneklerin oldukça yüksek oranı, klasik Hodgkin lenfoması olarak sınıflandırılır.
Bununla birlikte, Hodgkin lenfoması herhangi bir yaşta meydana gelebilir. Daha çok erkekleri etkilen bu lenf kanseri türü, kadınlarda ve birçok insanda tam olarak tedavi edilebilir. Ayrıca, Non-Hodgkin lenfoması, ilerlemiş bir aşamada ya da düşük bir aşamada olabilir. Bu aşamaların tespiti ile, tedavi önceden planlanabilir ve daha iyi bir sonuç oluşturulabilir.
Lenfoma Sebepleri
Birçok kanser türü gibi, lenfomanında nasıl olduğuna ve hangi sebeplerden ortaya çıktığına dair araştırmalar hala devam etmektedir. Yani, şu söylenebilir ki, doktorlar hala, bireyde ortaya çıkmadan önce lenfomaya nelerin sebep olduğunu bilmemektedirler. Medikal araştırmalar, lenfomanın neden oluştuğunu anlayamasalar da, muhtemel lenfoma risk faktörlerini ortaya çıkarmıştır.
Non-Hodgkin lenfoma risk faktörleri;
- Yaş Faktörü: Non- Hodgkin lenfoması hastalarının çoğu, 60 yaş ve üzeri hastalardır.
- Cinsiyet Faktörü: Cinsiyetler içinde birçok farklı tipte ve oranda Non-Hodgkin lenfoması vardır.
- Etnik ve Göç Edilen Yer Faktörü: Amerika’daki örneklere bakıldığında, Afro-Amerikanlar ve Asya-Amerikanları, beyaz Amerikalılara göre lenfomaya çok daha az meyillidir. Ve, bu hastalık, dünyadaki çok gelişmiş milletlerde çok yaygın bir sorundur.
- Kimyasallar ve Radyasyon: Bazı tarımsal aktivitelerde kullanılan kimyasallar ve nükleer radyasyon yayılımı, lenfoma ile ilişkilidir.
- Bağışıklık Yetersizliği: HIV enfeksiyonu ya da organ nakli sonucu bağışıklık yetersizliği oluşması gibi örnekler.
- Otoimmun Hastalıkları: Bu rahatsızlığın yarattığı, vücudun bağışıklık sisteminin kendi hücrelerine saldırması sonucu da lenfoma riski artar.
- Enfeksiyon: bazı viral ve bakteriyal enfeksiyonların artışı, lenfoma riskini arttırır.
Hodgkin lenfoma risk faktörleri;
- Bulaşıcı Mononükleoz
- Yaş Faktörü: 20’li yaşlardaki ve 55 yaşın üstündeki yaş grubu, özellikle etkilenmektedir.
- Cinsiyet Faktörü: Özellikle erkeklerde görülür.
- Bölgesel Faktör: ABD, Kanada ve Kuzey Avrupa’da yaygındır. En az göründüğü bölge ise Asya’dır.
- Aile Faktörü: eğer kardeşlerde bu sorun gözleniyorsa, risk yüksektir. Eğer ikizlerden biri yakalandıysa, risk oldukça fazladır.
- Ekonomik Zenginlik Faktörü: Sosyoekonomik durumu yüksek olan insanlar, yüksek oranda risk taşırlar.
Lenfoma Tedavisi Nasıl Yapılır?
Lenfoma tedavisi belli koşullara göre belirlenmektedir. Lenfomanın türü, aşaması, bunun yanında hastanın yaşı, genel sağlık durumu gibi seçenekler lenfomanın tedavi koşullarını etkiler. Lenfomanın bazı çeşitleri için, eğer hastalık ilerlemiş ama yavaş bir büyüme seyrediyorsa, ‘bekle ve izle’ yaklaşımı ile hastalık izlenebilir. Tedavi süreci, hastanın yaşı, medikal sağlık geçmişi, genel sağlık durumu ve özel medikal müdahale ve terapiler olan karşılığı gibi etmenlerden etkilenir.
1.Kemoterapi
Bu tedavi yöntemi tek başına kullanılabilir. Aynı zamanda radyasyon terapisi ile de kullanılabilmektedir. Lenfomanın tedavisinde en çok kullanılan tedavi şekli, kemoterapidir. Damar yoluyla ya da oral yolla, kanserli hücreleri öldürmek amacıyla ilaç verilir. Kemoterapi genellikle, tümörün, vücudun kalanına yayılma şansını azaltmak için verilir. Radyasyon terapisi gibi kemoterapi de, hastalık semptomlarını hafifleterek, tümörün yayıldığı hastanın hayatta kalma şansını güçlendirir. Tedavi zamanla yapılır ve tedavi yapılamayan zamanlarda değişimli olarak yapılır. Potansiyel yan etkileri, anormal kan hücre sayısını, ishali, halsizliği, ağızda oluşan yaraları hafifletir.
CNS korunma yöntemi, Lomber ponksiyon boyunca omurga bel kemiğine enjekte edilen kemoterapidir. Beyine yayılan ya da yüksek ihtimalle yayılmak üzere olan non-Hodgkin lenfoma tiplerini tedavi ederken kullanılabilir.
2.Radyasyon Tedavisi
Yüksek enerjili radyasyon kullanılarak kanser hücrelerini öldürmek anlamındadır. Lenfomalı hastalar, yalnızca radyasyon terapisi ile ya da kemoterapi kombinasyonu ile birlikte tedavi edilebilir. Yüksek enerjili radyasyon, tümörleri küçültmek ya da kanserli hücreleri öldürmek için kullanılır.
Işın tedavisi ile, yüksek enerjili x-ray ışınları, tümör bulunan bölgeye gönderilir. Işınlar, hastanın dışından oluşturulur ve tümörlü bölgeyi hedef alır. Bu x-ray ışınları, kanserli hücreleri yok edebilir. Ve dikkatli bir tedavi planlaması ile, normal dokunun korunumu sağlanır. Hastanın vücuduna hiçbir radyoaktif kaynak yerleştirilmez.
3.Monoklonal Antikor Terapisi
Hedefe yönelik tedavi olarak da bilinen bu yöntem ile, kanser hücrelerini tanımlamak ve yüzeylerine bağlamak için laboratuvarda üretilmiş monoklonal antikorlar yaratılmıştır. Vücuttaki doğal antikorları taklit eden monoklonal antikorlar, bakteri ve virüs gibi dışsal madde saldırılarına karşı saldırıda bulunur. Monoklonal antikorlar, kemoterapi ilaçları ya da radyoaktif maddelerle kombin edilebilir. Böylece, antikorlar, kanserli hücrelere, kanser öldüren bir ajan gibi direkt olarak yollanabilir. Lenfoma için 2 farklı monoklonal antikor kullanılır;
- Rituximab: Bu monoklonal antikorlar, özel lenfosit tipinde bulunan (B hücreleri) ve lenfoma hücrelerinin yok olmasını sağlayan protein reseptörlerin arayıp bulunması ve içine hapsedilmesi için dizayn edilmiştir. Bu tedavi yöntemi, B hücreli lenfomaya sahip hastalarda kullanılabilir ve de kemoterapi ve radyasyon tedavisi kombini ile de kullanılabilir.
- Brentuximab vedotin (Adcetris): Özel moleküllerin, Hodgkin hasta hücreleri yüzeyine bağlanmasını sağlayan, monoklonal antikor ve kemoterapi ilaç kombinidir.
4.Radyo-İmmünoterapi
Radyoaktif olarak işaretli monoklonal antikor terapisi olarak da bilinir. Bu tedavi ile, monoklonal antikorlar, radyoaktif maddelerle eşleştirilir. Radyoaktif olarak işaretli monoklonal antikorlar, dolaşarak kanserli hücrelere bağlanırlar. Yüksek radyasyon, direkt olarak tümörü nüfuz eder.
5.Biyolojik Terapi
Biyoterapi olarak da bilinen tedavi yöntemidir. Bu tedavi yöntemi ile, doğal olarak ya da laboratuvar yapımı olan maddeler, vücudun kansere karşı olan savunmasını arttırmak, direkt olarak etki yapmak için dizayn edilmiştir. İnterferon, yani bağışıklık sisteminin etkisini arttıran madde, bir çeşit biyolojik terapi türüdür. Bu yolla, kanserli hücrelerin bölünmesi etkilenir ve tümörün büyümesi yavaşlatılabilir.
6.Kök Hücre Nakli
Bu tedavi biçiminde, hastalıklı kemik iliği, hastanın kendi sağlıklı kök hücreleri ile ya da donörün kök hücreleri ile değiştirilir. Böylece, yeni kemik iliği büyümesine yardımcı olunur. Eğer tedavi sonucu lenfoma nüks ederse, kök hücre nakli bir seçenek olabilir. Kök hücre nakli geçiren hastalar, bütün vücudu boyunca yüksek dozda kemoterapi ile ışın tedavisi alabilir. Bu, vücuttaki muhtemel lenfomalı hücrelerin yok edilmesini sağlar.