Akciğerde Sıvı Birikmesi
Plevral boşluk denilen akciğer zarları arasında sıvı toplanmasıdır. Akciğerler günde 15ml sıvıyı plevral boşluğa yollayıp aynı miktar sıvıyı geri emerler. Plevral boşlukta normal şartlarda 10ml sıvı bulunur. Bu sıvı soluk alıp verme sırasında akciğerin sürtünmesini azaltır.
Sıvı iki ana gruba ayrılır; eksuda ve transuda. Transuda, plevral boşluğa sıvı akışını arttıran veya geri emilimini azaltan hidrostatik ve onkotik mekanizmalar sonucunda gelişir. Transuda vasfında sıvı toplanmasının nedenleri; kalp yetmezliği, siroz, albumin eksikliği, hipotiroidi, nefrotik sendrom ve mitral darlığıdır. Eksuda, akciğerdeki zar yapısının bozulması veya geçirgenliğinin artması ile gelişir. Eksuda en sık; kanserler, akciğer enfeksiyonları, tüberküloz, pulmoner emboli, romatoid artrit ve pankreatitte oluşur.
Akciğerde bulunan mikroorganizmalar veya inflamatuar hücre sayısındaki artışa bağlı olarak, sıvının glukoz miktarı azalır. Oluşan inflamasyon veya maligniteye bağlı olarak asitlerin uzaklaştırılmasındaki bozukluk sıvının Ph değerini azaltır. Hücre yıkımı artınca da sıvının LDH miktarı artar.
Akciğerdeki sıvı en sık nefes darlığı, öksürük ve plörotik ağrıya yol açar. Sıvı arttıkça nefes darlığı belirginleşir. Sıvının nedenini saptamada, plevral sıvının özelliklerini incelemek önemli bilgiler verir. Plevral sıvıdaki proteinin, serum proteinine oranı 0.5’den, LDH oranı da 0.6’dan az ve LDH miktarı normal miktarın 2/3’ünden az ise plevral sıvı transüdadır. Eğer bu üç özellikten biri fazla ise sıvı eksudadır.
Pnömoni ile birlikte; loküle(bir odacık-yuva içinde) sıvı, parietal plevrada kalınlaşma, sıvının kültüründe mikroorganizma saptanması, sıvı Ph değerinin 7.2’den az olması veya glukoz 60’dan küçük olması önemlidir. Bunlardan bir tanesi bile varsa komplike parapnömonik sıvı denilmektedir. Eğer sıvıda gözle görülebilen belirgin iltihap varsa veya gram boyamada mikroroganizma saptandı ise ampiyem kabul edilir.
Tanı akciğer grafisi ile konabilir. Tüm parapnömonik effüzyon ile yeni saptanan ve nedeni bilinmeyen sıvılardan torasentezle örnek alınmalıdır.
Altta yatan neden tedavi edilince sıvı kendiliğinden düzelir. Aşırı sıvı varsa tedavi amaçlı torasentez yapılabilir. Tek seferde hasta tolere edebiliyorsa 1.5 litreye kadar sıvı boşaltılabilir. Komplike parapnömonik sıvı ve ampiyemde antibiyotik tedavisi ve torakostomi ile tüp ile sıvı drenajı yapılıp inflamasyona bağlı yapışıklık ve fibröz organizasyon oluşumunun önlemesi hedeflenir. Bu tedavi yetersiz kalırsa plerodezis(akciğer zarlarını yapıştırma) ve uzun süreli plevral katater yerleştirilmesi denenir. Sklerozan ajan olan steril talk veya doksisiklin ile kimyasal plerodezis yapılabilir. Genelde boşaltılan sıvı, hızla geri doluyorsa plerodezis önerilir. Çok fazla lokül varsa sıvı boşaltılması zordur. Bu durumda en son seçenek cerrahi drenaj ile sıvının boşaltılmasıdır.
The Washington Manual of Medical Therapeutics’den faydalanılmıştır.