Çoğu zaman hayatımızdakilerin değerini bilmeyiz. Hayatımızdaki şeyler hep bizimle olacak zannederiz. Hepimiz bu yanılgıya düşeriz. Hayatımızdakilerin değerini ve önemini ancak onları kaybettiğimizde fark ederiz. En basit şeyden en değerli şeye kadar…
Bir buçuk aydır özel öğrencim tatildeydi. Onunla derslerimizin benim için ne kadar değerli olduğunu ancak öğrencim tatile gittiğinde fark ettim. Karşılıklı alışverişti bizimkisi… Kimi zaman ben öğretmen oluyordum, kimi zaman ise öğrenci… Roller devamlı değişiyordu. Haftanın iki günü ders yapıyorduk. Çok önemli bir işimiz çıkmadıkça dersleri iptal etmiyorduk. Yoga derslerimizi bir düzene oturtmuştuk. Hayatımızın ve günlük yaşamımızın bir parçası olmuştu yoga dersleri… Hem öğrenci için hem benim için… Etkileşim de cabasıydı. Özel öğrencim bana ilham veriyordu. Çoğu zaman bir davranışı ya da bir sözü yazılarımın da konusunu oluşturuyordu. Yani yokluğu sırasında onun hayatımdaki değerini ve önemini daha iyi kavradım.
Uzun tatilden sonra ilk dersimiz için buluştuğumuzda kaldığımız yerden devam edemedik. Aslında amacım her zamanki gibi bir zirve duruşuna odaklanmak ve ona uygun bir akış yapmaktı. Ancak bir buçuk ay içinde öğrencinin bedeninin ne kadar gerildiğini ve katılaştığını fark ettim. Öncelikle onun bedenini esnetmek ve zihni hazırlamak gerekiyordu. Ondan sonra zirve duruşlu akış derslerine başlayabilirdik. Her ne kadar yaz tatili de olsa, her ne kadar deniz-kum-güneş üçlemesiyle beden gevşese de, yoganın beden-zihin-ruh üzerinde yarattığı aynı ettiği yakalayamıyorduk. Nefeslerle birlikte gözleri kapatarak ve hissederek asanalar arasında aktığımızda geliyordu bedensel, zihinsel ve ruhsal rahatlama…
O yüzden tatil sonrasındaki ilk dersimizi bedeni esnetmeye ayırdık. Başın tepesinden ayak parmak uçlarına kadar tüm bedeni esnetmeye… “Utthita balasana” (uzanmış çocuk) ile omurgayı esnetip uzatarak derse başladık. Her nefes alışta kollardan bedenin öne doğru iyice uzadığını her nefes verişte de kalçanın topuklara biraz daha yaklaştığını hissetmeye çalıştık. Omurganın uzamasına ve esnemesine izin verirken kalçaların ve kasıkların da rahatlamasını istiyorduk. Bu asanada nefesi ve zihni de sakinleştirdikten sonra dört ayak üzerine geldik. Sağ kolu öne doğru uzatırken sol bacağı geriye doğru açıp bedeni iki taraflı esnetmeye başlamıştık. Daha sonra sol ayağı yanlamasına yere koyup sağ kolu tavana doğru kaldırıp bedenin yanını esnettik. Nefes alırken elleri yerden ayırıp sol dizin üzerinde yükselip nefes verirken sol kolla sağa doğru esnedik. Aynı seriyi öbür tarafta tamamladıktan sonra omurgayı “marjaryasana-bitilasana” (kedi-inek esnetmesi) ile hareketlendirdik. Omurgayı “uttana shishosana” (uzanmış köpek yavrusu) ile geriye eğdikten sonra masada burgu yaparak omurgayı rahatlattık. “Adho mukha svanasana” (aşağı bakan köpek) ile ayağa kalkıp bir “vinyasa” sonrasında “tadasana”da (dağ duruşu) dinlendik.
“Tadasana”da omurgayı sağa ve sola esnettikten sonra “surya namaskara” (güneşe selam) serileri ile bedeni ısıttık. Artık ayaktaki asanalar ile bacakların önündeki, arkasındaki, içindeki ve dışındaki kasları esnetecektik. “Ashwa sanchalanasana” (yüksek hamle), “anjaneyasana” (alçak hamle), “prasarita padottanasana” (bacaklar ayrık öne eğilme), “uttanasana” (ayakta öne eğilme), “padangusthasana” (el parmaklarıyla ayak başparmağını tuttuğumuz öne eğilme), “pada hastasana” (elleri ayakların altına yerleştirdiğimiz öne eğilme) ve “parsvottanasana” (bacaklar ayrı baş dize duruşu) ile tüm bacak kaslarını esnettik. “Prasarita padottonasana”da sağ dizi büküp sol bacak içini esnettikten sonra sol dizi büküp sağ bacak içini de rahatlattık.
“Malasana” (dua tespihi/çelenk duruşu) ile bacak içlerini biraz daha esnettikten sonra yere oturduk. “Dandasana” (asa duruşu) ile omurgayı dik tuttuktan sonra “janu sirsasana” (baş dize duruşu) ile bacak arkasındaki kasları rahatlattık. “Janu sirsasana”da uzun olan bacağı biraz yana açarak bacakların arasına eğilerek iç bacak ve kasık kaslarını esnettik. Yine aynı duruşta uzun olan bacağın içine aynı tarafın kolunu yerleştirip diğer kolu yukarı doğru açarak bedeni burguya soktuk (parivrrtta janu sirsasana). Aynı seriyi öteki tarafta da yaptıktan sonra “paschimottanasana” (yerde öne eğilme) ile bacak arkasındaki hamstring kaslarını biraz daha esnettik. Kalçanın dışındaki kasları esnetmek için sağ bacağı matın kısa tarafına paralel hale getirdikten sonra sol bacağı dizden büküp geriye doğru “kurbağa” bacağı gibi açtık. Nefes verirken öndeki bacağa doğru bedeni eğdik ve kalçanın dışındaki kasları esnettik. Beş nefes bekledikten sonra nefes alırken omurgayı yukarı doğru uzatıp nefes verirken arkadaki bacağa doğru dönüp omurgayı tekrar burguya soktuk. Aynı seriyi sol tarafta da yaptıktan sonra sırt üstü yatıp göğüs kafesini “setu bandhasana” (yarım köprü) ile esnettik. Dizleri göğse çekip rahatlattıktan sonra (apanasana), kolları omuz hizasında yanlara açıp bacakları önce sağa sonra sola düşürdük. Her bir taraftaki burguda on nefes bekledik. Gözler kapalı… Nefes sakin ve huzurlu… Bedeni ve zihni derin gevşeme ve dinlenmeye hazırlayarak…
Uzun bir “savaşana”dan (derin gevşeme ve dinlenme pozisyonu) sonrasında dersin sonu da gelmişti. O gün neler hissetmiştik? Öğrencinin o gün yaşadığı neydi? “Bedenim ne kadar katı. Ne kadar da gerginleşmiş. Bir buçuk ay kadar kısa bir süre içinde tamamen esnekliğimi kaybetmişim. Bu kadar basit mi yani? Bu kadar ay yoga yap, bedenini esnet… Bir ay yapma ve bedenin katılaşsın… Meğer yoga hayatımda ne kadar çok yer tutuyormuş. Meğer yoga hayatımda çok önemli bir yere sahipmiş. Hayatımda yoga olmazsa neler olabileceğini gördüm şu bir buçuk ayda… İyi ki yoga hayatımın bir parçası…” Peki ben ne hissetmiştim? “Hayatımızdaki şeylerin önemini ve değerini ancak onlar hayatımızdan çıktığında ya da onları tamamen kaybettiğimizde hissederiz. Belki de çok basit bir olay bu ama yoganın hayatınızdan bir aylık bir süreliğine çıkması, yoganın sizin için ne kadar değerli ve önemli olduğunu size hissettirdi. İnsanoğlu böyle değil mi? Hayatındayken hiçbir şeyin kıymetini ve önemini bilmiyor. Gerekli değeri vermiyor. Ancak kaybettiğimizde anlıyoruz hayatımızdakilerin değerini ve önemini… O halde bundan sonra biraz daha farkında olalım hayatımızdaki şeylerin… Önemini fark edelim ve o şeylerin kıymetini bilelim… Kaybetmeden ve çok geç olmadan…
Tam bir sene önceydi… Keyifli bir tatil geçirirken birden her şeyin tepetaklak olması ve zor günler yaşamam… Yaşadığım şehirden kilometrelerce uzakta inziva gibi bir tatil geçiriyordum. Kendime zaman ayırıyordum. Yazılarımı yazıyordum. Kitap okuyordum. Sahilde kimi zaman yürüyordum kimi zaman ise bisiklete biniyordum. Yüzüp sörf yapıyordum. Gece hayatına fazla katılmadan, dinlenerek ve içime dönerek keyifli bir tatil geçiriyordum. Tam tüm senenin fiziksel ve ruhsal yorgunluğunu üzerimden atmaya başlamıştım ki, hayatımda tek başıma üstlenmem gereken bir durumla karşılaştım. Emektar köpeğimiz hastalanmıştı. Evet, tam bir sene önceydi.
Yaşadığımız şehirden kilometrelerce uzaktaydım ve köpeğimiz o haldeyken, onunla uzun bir yol kat edip kendi veterinerine götürme imkânım da yoktu. Bulunduğum sahil kasabasında bir veteriner buldum ve köpeğimi ona götürmeye başladım.
Aslında tüm yaşadıklarımız gayet doğaldı. Köpeğim hayatının sonuna gelmişti. Doğmuş, çocukluğunu ve gençliğini yaşamış, orta yaşını geçmiş, yaşlılık dönemini tamamlamış ve artık hayata veda etmeye hazırlanıyordu. Tıpkı her canlı gibi… Tıpkı bir yoga dersini kurguladığımız gibi… (İlgili yazıya https://burcuyircali.wordpress.com/2015/08/02/yoga-ve-hayat/ adresinden ulaşabilirsiniz)
Yine de elimizden gelen her şeyi yapmalıydık. Köpeğimiz çok yaşlı olduğu için bedeninde bir yeri düzeltmeye çalışırken başka bir tarafı bozuyorduk. Ama tabii ki vazgeçmedik. Serum ile beslemeye devam ettik. On gün böyle geçti ama köpeğimizin karaciğer ve böbreği iflas etmişti. Böbrek yaşamsal bir organ. Yin yogaya göre, yaşam enerjisi adı verilen “prana” ya da “çi” böbreklerde bulunmakta. Böbrekler iflas edince, yaşam enerjisi de yitiriliyor ve ne yazık ki kaçınılmaz son geliyor.
Köpeğimiz için de kaçınılmaz son gelmişti. Tam 18 sene bizimle yaşamıştı. İyi ve kötü anılarımız olmuştu. Hazır mamaya alıştırırken bizi çileden çıkartmış ve bir iki şaplak yemişti. Parka gittiğimizde birlikte koşmuş, oyunlar oynamış, mutlu olmuştuk. Kimi zaman serbest bıraktığımızda kaçmış, bizi saatlerce peşinden koşturmuştu. Hasta olduğu ve veterinere gittiğimiz zamanlarda üzülmüştük. Ayağını kırdığında ve sokak köpeklerinin saldırısına uğrayıp ameliyat olduğunda ameliyathane kapısında beklerken ağlamıştık. Kedi kovalayıp da kediyi kıstırdığında ve kedi ona “tısladığında” kahkahalara boğulmuştuk. Çocuklar top oynarken topu yakalamak için onların ayakları altında dolaştığında çok eğlenmiştik. Dere kenarında ilk defa kirpi ile karşılaşıp kirpiyi koklarken burnuna iğneler batıp geri çekildiğinde gülmekten kırılmıştık. Yine aynı dere kenarında derenin öbür tarafında bir inek görüp ineğe sinirlendiğinde ve ineği yerinden etmek için hiç sevmediği halde suya girdiğinde şaşırıp kalmıştık. Tıpkı hayatımızdaki her canlı gibi köpeğimizle de acı tatlı bir sürü anı biriktirmiştik.
Tabii ki köpeğimizin hastalığı süresinde bu anıları hatırlamamız mümkün değildi. O an hayatın döngüsü içinde “ne yapabiliriz”e odaklanmıştık. Köpeğimizin ruhu huzura kavuştuktan sonra, bir süre köpeksizliğe alışmaya çalıştık. Sabah ve akşam yürüyüşleri bitmişti. Tatile giderken köpeğimizi nereye bırakacağız diye düşünmeyecektik artık. İstediğimiz an tatile çıkabilirdik. Tatile çıkarken köpeğimizi de götürebileceğimiz yerler aramayacaktık. Her an her yere gidebilirdik. Tüm bunlar hayatımızdaki büyük değişikliklerdi. 18 yıl boyunca bir köpek ile birlikte yaşadıktan ve hayatımızı onun da ihtiyaçlarına göre ayarladıktan sonra, yepyeni bir hayat ile karşı karşıyaydık. Hayatımız tamamıyla değişmişti.
Değişiklik iyidir. Hayat sürekli devinim içindedir. Geçmiş dediğimiz şey, sadece bir andır. Şu an bu satırları yazarken bile “şu an” “geçmiş” oldu. Gelecek zaten belirsiz… Yine de anı biriktirmeye devam edip zaman zaman anıların depreşmesiyle gülmek ve ağlamak… İnsana mahsus… Zaman her şeyin ilacıdır derler ya gerçekten de öyle… İnsan, zamanla her şeye alışıyor. Tüm yeniliklere, tüm değişikliklere… Çünkü hayat devam ediyor.