Mardin Taşı coğrafi işaret ilanı; Mardin Taşının dayanıklılığı ile yüzyıllardan beri her türlü bilgiye daha rahat ulaşılmaktadır. Bunu taş işlemecilerine ve Mardin Taşına borçluyuz.
555 SAYILI KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME GEREĞİ COĞRAFİ İŞARETLERİN KORUNMASINA İLİŞKİN TESCİL TALEBİ İLANI Aşağıda; başvuru tarihi, başvuru numarası, başvuru sahibi, çeşidi ve teknik özellikleri belirtilen coğrafi işaret tescil başvurusu, 4128 sayılı Kanunla düzenlemeler yapılan 555 sayılı Coğrafi İşaretlerin Korunması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname kapsamında ilgililerin "Başvurunun Resmi Gazete'de ilan tarihinden itibaren altı ay içinde ilgili herkes 3, 5, 7 ve 8 nci maddelerdeki hükümlere uygunluk açısından tescil talebinin geçersizliğine ilişkin Enstitü nezdinde itirazlarda bulunur." hükmüne amir olan Kararnamenin 11 nci maddesinin 1 nci fıkrasına uygun olarak ilan edilmektedir.
Tescil edilecek coğrafi işaretler yine aynı Kararname'nin 20 nci maddesi gereğince; başkalarının aynı ürünleri üretimlerinin teknik özelliklerine uygunluğunun kontrolleri; aşağıda belirtilen komisyon tarafından hem üretim aşamasında hem de pazarlama aşamasında sürekli yapılacaktır.
Coğrafi İşaretin Başvuru Tarihi : 22.07.2009 Başvuru No : C2009/016 Coğrafi İşaretin Türü : Menşe Başvuru Sahibi : Mardin Valiliği Başvuru Sahibinin Adresi : Hükümet Konağı Yenişehir/MARDİN Ürünün Adı : Taş Coğrafi İşaretin Adı : MARDİN TAŞI Kullanım Biçimi : Markalama Coğrafi Sınırları : Mardin il sınırları Ürünün tanımı ve ayırt edici özellikleri : Mardin, tarih boyunca birçok medeniyete ev sahipliği yapmıştır. Yüzyıllardır Mardin ilinde yapılan kiliseler, manastırlar, medreseler, camiler, hanlar ve evler büyük bir ekseriyetle Mardin Taşından yapılmış ve bu eserlerin büyük bir bölümü halen dimdik ayakta durmaktadır.
Mardin Taşının dayanıklılığı ile yüzyıllardan beri her türlü bilgiye daha rahat ulaşılmaktadır. Bunu taş işlemecilerine ve Mardin Taşına borçluyuz. Mardin ilinde mezarlar, balkon korkulukları Mardin Taşından yapılmış ve halen yapılmaya devam etmektedir. Farklı kültürlerin birlikte ve kardeşçe yaşadığı bir İl olan Mardin'de bütün kültürler yapılarında Mardin Taşını kullanmış ve kullanmaya devam etmektedir. Bu Mardin ilinde yaşayan tüm farklı kültürlerin ortak bir simgesi olarak kabul görmektedir.
Taş işlemeciliğinde 7000 yıllık bir tarihi olan Mardin'de Mardin Taşı Medeniyetler Taşı olarak karşımıza çıkmaktadır. Mardin taş evlerinin içi ve dışı nakış süslemeleriyle bezelidir. Kapı, pencere çevreleri, sütunlar, kemerler taş işçiliğinin oya gibi ince örnekleriyle bezelidir. Mardin Taşı alt Eosen – Alt Oliposen yağle resifal kökenli Hoya Formasyonu içinde yatmaktadır. Formasyonun ortalama kalınlığı 50 – 600 metreler arasındadır. Formasyonu meydana getiren litolojiler; tebeşirli kireçtaşları, biyonikrit, dolomitik kireçtaşları, killi kireçtaşları ve fosili kireçtaşlarıdır. Kayaçların renkleri; sarı, pembe, kırmızı, beyaz, kirli beyaz ve gridir.
Formasyon sığ deniz – şelf kenarında oluşmuş ve her yerde resifal karekterli ürünler sunmaktadır. Mardin Taşı 19 X 20 X 30 Cm. ebadında ve özel ebatlarda kesilerek yapılarda, sanat eserlerinde ve süs işlemeciliğinde kullanılmaktadır. Mardin Taşının doluluk oranı % 85 – 90'dır. Yapılan deneylerde Mardin Taşının ısı iletim katsayısı 0.7985, özgül ısı kapasitesi 987.6 J/Kg.C , su emme miktarı % 21,8, aşınma oranı % 064, çekme dayanımı 0,77 N/mm2, basma dayanımı 4.939 N/mm2 olarak elde edilmiştir. Mardin Taşının bol gözenekli olanları genellikle kaba işçilik isteyen sanat eserlerinde kullanılır.
İnce işçilik görecek ürünler çıkarıldıktan sonra gölgede işlenir ve istenilen şekil verilerek ışığa çıkarılır. Mardin Taşı, tebeşirimsi özellik sunması, ince tane yapılı olması, çıkartıldığında rahatlıkla işlenebilmesi özelliklerine sahiptir. Mardin Taşı testere ile kesilebilmekte, matkapla delinebilmekte, sert kesiciler ile yontulabilmektedir. Mardin Taşının sahip olduğu bu özellik yörede yüzyıllardır inşa edilen yapılarda itibar görmesini sağlayan önemli nedenler arasında yer almaktadır.
Mardin Taşı; işlendiğinde yumuşak, işlendikten sonra güneş ve su ile temas ettiğinde sertleşmektedir. Bu Mardin Taşının en belirgin ve en önemli özelliğidir. Mardin Taşı, ocaktan çıkarıldığında işlenmesi kolaydır. Bu taşlar sabırla işlenir, göz nuru, el emeği ve alın teri ile birleşen taş yapılar mimarinin en güzel örneklerindendir.
MARDİN TAŞININ YAPILIŞI
- Taşın damarı bulunarak balyoz, keski veya teknolojik aletlerden yararlanılarak istenilen boyutta çıkarılır.
- Taşlar külünk ile düzeltilir.
- Taşlar tarak ile yontulur.
- Taşların kenarlarının dik olması için gönye ile kontrolü yapılır.
- Beş yüzeyi yontulan taşın bir yüzeyi taraktan geçirilmez. Bu yüzey taşın sırt tarafıdır. - İşlenecek taşlar taş ustaları tarafından ayrılır ve büyük bir hassasiyet ve çeşitli aletler kullanılarak işlenir.
- Yapıda kullanılırken yontulmamış sırtlar yapı ustaları tarafından sırt sırta getirilir ve araya harç atılır. Taşın bu yüzeylerinin tırtıklı bırakılmasındaki amaç harcın taşa daha iyi yapışması içindir.
DENETİM : Mardin Taşının, belirtilen özelliklere uygun bir şekilde yapıldığını kontrol etmek amacıyla aşağıda belirtilen kurul tarafından denetlenir. Denetim kurulunun görevleri; Mardin taşının istenilen boyutta çıkarılmasını, külünk ile düzeltilmesini, taşların kenarlarının dik olması için gönye ile kontrol yapılmasını, yontulan taşın bir tarafının taraktan geçirilmemesi, taşların gölgede işlenmesinin kontrol ve denetimini yapmaktır. Kurul üyeleri Kamu kurum yöneticisi ve sivil toplum kuruluş temsilcileri olması nedeniyle herhangi bir ücret veya huzur hakkı ödenmez.
Denetim Kurulu Üyeleri :
- Belediye Başkanlığından bir üye
- Sanayi ve Ticaret Müdürlüğünden bir üye,
- Sağlık Müdürlüğünden bir üye
- Ticaret ve Sanayi Odasından bir üye,
- Esnaf ve Sanatkarlar Odaları Birliğinden bir üye. Kültür ve Turizm Müdürlüğünden bir üye
- Bayındırlık ve İskan Müdürlüğünden bir üye