Bazı Depremlerden Sonra Toprak Neden Akışkanlaşır ?| Kuşkusuz ülkemizin karşı karşıya olduğu en önemli doğal afet depremdir. İki kıtanın arasında sıkışmasından dolayı ülkemizin güneyinde ve kuzeyinde iki büyük fay hattı oluşmuştur. Kıtaların hareketinin devam etmesi de deprem riskini arttırmaktadır. Seneler boyunca ülkemiz sınırları içerisinde oluşan sayısız deprem coğrafyanın değişmesine ve çokça can kaybına neden olmuştur.
Depremlerin sadece ülkemizde değil yüzyıllar boyunca tüm dünya coğrafyası üzerinde yıkıcı etkileri olmuştur. Dolayısıyla bu alanda bilimsel araştırmalar son hızıyla devam etmektedir. Bu alanda önemli sorulardan birisi de bazı depremlerden sonra toprağın neden akışkanlaştığıdır.
Bazı Depremlerden Sonra Toprak Neden Akışkanlaşır?
Toprağın sıvılaşması yeryüzü yapısı ile ilgilidir. Zeminin 10 ila 20 metre derinliklerinde eğer toprak yapısında bozuklukları varsa veya parçacıklar birbirine sıkıca bağlı değilse boşluklar oluşur ve bu boşlukların arasına su dolar. Özellikle akarsuların taşıdığı maddeler ile oluşan bölgeler bu tür sağlam olmayan zeminlere örnek gösterilebilir.
Böyle sağlam olmayan bir zeminde deprem yaşanması halinde parçacıklar sıkışır, boşluklar kapanır ve arada sıkışan suyun basıncı artar. Suyun basıncının artması ise zeminin sıvılaşıp çamurumsu bir hal almasına sebep olur.
Akışkanlaşma sonucunda zemin iyice gücünü yitirir, toprak kaymaları meydana gelir ve deprem sonrası patlama ve yangın gibi çok daha yıkıcı sonuçlar ortaya çıkabilir. Bu yüzdendir ki, sıvılaşma riski bulunan bölgelerin tespiti ve bu bölgelerdeki altyapı bileşenlerinin yerleşimi büyük önem taşır.
Neden Her Depremde Zeminde Aynı Akışkanlaşma Durumu Oluşmaz?
Yukarıda da belirtildiği gibi bu durum zeminin yapısı ile doğrudan ilişkilidir. Sert kayaçların bulunduğu yerlerde oluşan depremler toprağın sıvılaşmasına sebebiyle veremez. Bu tür zeminlerdeki hasar da göreceli daha az olur.
Toprağın Akışkanlaşması Nasıl Engellenir?
Bu durumun engellenmesi ile ilgili olarak toprak yapısının önemini anlamış bulunuyoruz. Toprak yapısında değişikliğe gitmek mümkün olamayacağından ya da çok maliyetli olacağından, asıl çözüm yapıların yerleşimindedir. Yapılaşma mümkün olduğunca sert zeminler üzerinde tercih edilmelidir. Yine de; dere yatağı, nehir, deniz kıyısı gibi zeminin güçlü olmadığı bölgelerde yapılaşma zorunluluğu varsa da inşa edilecek konutların deprem yönetmeliğine uygun ve az katlı inşa edilmesi çok önemlidir.