Diyarbakır Ulu Cami, Anadolu’da bulunan en eski tarih değerlerimizden. Diyarbakır kent merkezinde Camii Kebir Mahallesi’nde bulunan Diyarbakır Ulu Cami, kentin kuzey yapısının yakınında yer alıyor. Cami, 639 yılında Hz.Ömer döneminde, şehir merkezindeki Martoma Kilisesi’nin bulunduğu yere yapılmış ve camide bulunan kitabete göre 1091 yılında Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah’ın emriyle büyük bir onarım görmüş. Yapıldığı günden itibaren pek çok deprem ve yangınlara maruz kalan yapı tekrar tekrar inşa edilmiş. Diyarbakır Ulu Cami, mimari bakımından Şam’daki Emevi Cami ile benzerlik göstermektedir ve islam alemince 5. Harem-i Şerifi olarak kabul görmüştür.
Tarihin her döneminde ibadet merkezi olarak kullanılan Ulu Cami Diyarbakır’daki en büyük yapılar topluluğudur. Cami’nin avluya bakan cephelerinde farklı dönemlere ait mimari bezemeler, kabartma ve yazıtlar muntazam bir şekilde caminin özelliğini ön plana çıkarıyor. Cami gemiş bir avlu etrafına dizili mekanlardan oluşmaktadır. Üç farklı yöndeki kapılardan girilebilen avlunun kuzeydoğu tarafında Mesudiye Medresesi bulunurken, kuzeybatı tarafında Şafiler bölümü, güneyde ise asıl cami bölümü olan Hanefiler kısmı yer almaktadır. Avlunun doğu ve batısında bulunan revaklar iki katlıdır ve ikili bir destek sistemine sahiptir. Avluya giriş bu revaklı geçişlerin içinde bulunan koridorla sağlanmaktadır. Caminin avlusundaki revaklarda Roma ve Bizans dönemine ait sütunlar kullanılmıştır.
Muhteşem Mimariye Sahip
Caminin minber ve mihrabı Osmanlı döneminde onarım görerek değiştirilmiştir ve özgün halleri bilinmemektedir. Yapının iç kısmının orta bölüm tavanı yine Osmanlı dönemi süslemelerinden kalem işleriyle süslenmiştir. Külliyenin ortasındaki büyük dikdörtgen avlunun etrafında ayrıca Zinciriye Medresesi, doğu-batı minaresi, maksuresi ve abdesthane kısımları yer almaktadır. Avlunun içerisinde bulunan sekizgen planlı şadırvan, sekiz adet sütun üzerine yerleştirilerek inşa edilmiştir. Giriş cephesinde kemerli kapının iki yanında bir aslan ve bir boğanın mücadelesi işlenmiştir. Diyarbakır Ulu Cami, geometrik ve bitkisel figürlerin yanı sıra hayvan motiflerini de içeren taç kabartmaları ve avlusundaki güneş saatiyle önem arz ediyor.
Avludaki 800 yıldan fazla bir geçmişe sahip olan güneş saatini ünlü bilgin El-Cezeri tarafında yapılmış ve 1920’li yıllarda caminin dışındaki bir meydandan şimdiki yerine taşınmıştır. Bir metre yüksekliğindeki yuvarlak mermer üzerinde bulunan demir parçasının, güneşin hareketiyle birlikte etrafında dönen gölge sayesinde saati göstermektedir. Diyarbakır’a İstanbul, Ankara ve Bursa’dan direkt uçuşlarla ulaşabilirsiniz. Havaalanı şehir merkezine 10km mesafede, dilerseniz toplu taşıma dilerseniz taksi ya da araç kiralayarak şehir merkezine ulaşabilirsiniz. Şehir merkezine geldiğinizde merkezi konumda olan Ulu Cami’yi kolaylıkla bulacaksınız.
Yolda Olun..