Çocuk edebiyatı hem ülkemizde hem dünyada hızla gelişmekte olan bir alan. Her ne kadar istenen düzeye ulaşamamış olsa da Türkiye’de son yıllarda çocuk edebiyatıyla ilgili yayın yapan kuruluşların ve bu konudaki bilincin arttığını görmek umut verici.
İnternette çocuk edebiyatıyla ilgili Türkçe yayın yapan site sayısı yok denecek kadar az. Belki bunlar başka bir yazının konusu olabilir. Ancak çocuk edebiyatıyla ilgilenen ve internet ortamında bu konuyu takip edenlere önerebileceğim kaliteli bir site var.
Felah Kitap, Türkiye’nin ilk ve tek, çocuk ve ilk gençlik edebiyatı haber sitesi. Bir benzerine rastlamadığım için önemli bir boşluğu doldurduğuna inanıyorum. Sitede yer alan “ilkeler” kısmı okunup ardından haberlere göz atılırsa sağlam bir düşünce temeline, duruşa ve özlenen bir niteliğe sahip olduğu rahatlıkla görülebilir. Felah Kitap’ı biraz daha yakından tanımak ve anlamak için genel yayın yönetmeni Ayşenur Narboğa ile konuştuk.
Öncelikle sitenin adından söz açmak istiyorum. Çocuklarla ilgili bir şeye isim verileceği zaman tercih edilen isimler genellikle “sevimli bebeler, şirin şeyler” tarzında oluyor. Siz neden “Felah Kitap” adını tercih ettiniz? Bu adlandırmayı dikkat çekici buldum.
Felah kelimesinden başlayalım önce. Bu kelimenin dini bir referansı var, bu doğru. Günde beş kez ezan-ı Muhammedî'de duyduğumuz bir kelime. Anlamı kısaca kurtuluş. Namazın bir kurtuluş, esenlik olduğuna dair bir vurgu var ve özellikle bu yüzden seçilmiş bir kelime. Şayet fazla iddialı olmayacaksa, çocuk edebiyatında ve yitip giden, tükenen çocukluğumuzda bir kurtuluş kapısı aralamak istiyoruz. Ya da hiç olmazsa mütevazı bir katkı sunmaya çalışıyoruz diyelim.
Bir de şu var: Çocukluğu nasıl okuyoruz? Bu çok önemli bir soru. Çocukluk masumiyettir, fıtrattır, öz benliktir, ana dildir, ana sütüdür, başka bir dünyadan bu dünyaya sesleniştir, gökteki yıldızdır vs. O yüzden çocukluk demek çocuğa salt sosyal bir alan açmak değildir. Tüm bu kıymetli şeyleri anlamaktır. Ama günümüzde maalesef tüm bu kıymetli anlamlar kaybolmaya yüz tutuyor. O saf çocukluğu yeniden yakalayabilirsek bu dünyadaki dirilişimiz mümkün gibi görünüyor. Bir de tabi çocuksu gerçekliği bu modern dünyaya yeniden getirmeyi başarmak gerek. Bunun gibi pek çok saik ile felah isminde karar kıldık. Aynı zamanda kelime kökünde tohumun büyüyüp filizlenmesi anlamı da var. Eh daha ne olsun!
Siteyi kurmaya nasıl karar verdiniz? Hangi ihtiyaçtan doğdu bu fikir?
Az önce dilim döndüğünce anlatmaya çalıştığım yerden devam edersek bu soruya cevap verebilirim sanırım. Çivisi çıkmış bu dünyada çocukluğun o saf rengini yakalayabilir miyiz telaşından doğdu bu site. Telaş diyorum çünkü içinde bulunduğumuz duygu durumunu bundan daha iyi ifade edebilecek bir kelime bulamıyorum. Aslında çocuk ve çocukluk üzerine kafa yormam annelik tecrübeme dayanıyor. Anne olunca anladım ki bir şeyler yapmam lazım, bu çocuk büyüyecek! Onu nasıl bir dünyanın beklediğini anlamam gerek. Bu iki yönlü bir okuma gerektiriyor: Hem şimdiyi değerlendirmek, hem on beş yirmi sene sonrasını öngörmek. Kolları sıvadım ve bu işe giriştim. Büyüklerin sorunlarından, dertlerinden ve yapmaya çalıştıkları şeylerin bir yere oturmayışını görmekten usanmış biri olarak, çocuk dünyasına girmenin efdal olacağını düşündüm.
Araştırdıkça gördüm ki "bizim mahalle"de böyle bir alan boşluğu var. Bunu doldurmak gerek. Çok harika, çok siyasal, çok dokunaklı çocuk kitapları var. Bunların bilinmesi, okunması gerek herkes tarafından. Öte yandan ciddi bir çocuk kitapları endüstrisi var. Bu endüstri de başka bir açıdan çocukluğa saldırıyor. O zaman bir cephe açmak şart oldu deyip usul usul başladık diyelim. Şu an Türkiye'de haber sitesi formatında bu işi ilk ve tek yapan Felah Kitap'tır. Daha yolun başında ve çok az kişiyle varlığını sürdürüyor. Bir de buna çiçeği burnunda anneliğim ve öğretmenlik mesleğim eklenince siteye gönlümce içerik sağlamak epey zor oluyor.
Felah Kitap’ın içeriği hakkında biraz bilgi verir misiniz? Hangi konular Felah Kitap’ın gündemine girebilir?
Sitemizde yer alan ilkeler kısmından alıntı yapayım müsadenizle. Orada hassas olduğumuz kısımlar yer alıyor. Hem belki kendimizi daha iyi tanıtmış oluruz.
“Popüler olan, çok satan, belli bir grubun öne çıkardığı kitapları öncelemek yerine çocuk öznelliğini inşa edecek kitaplara yer verir. Medyanın, popüler kültürün, devletin, eğitimin ve ailelerin bir nesneye dönüştürdüğü çocuğun elinden tutmaya çalışır. Onu yeniden özne kılma çabası güder. Çocuğu bir insan yavrusu olarak değil, müstakil bir varlık olarak kabul eder. Bu anlayış doğrultusunda haber politikasını belirler. Bu içerikteki yazı, eleştiri, haber ve röportajlara yer verir.
Bir edebiyat haber sitesidir ama edebiyatı, sanatı ve kitabı nesneleştirmez. Ülkemizde eşine pek rastlanmayan bir tür olan edebiyat gazeteciliği formatında yayınlar yapar. Bu anlamda kendi editörünü, muhabirini ve yazarını yetiştirmeyi hedefler.
İncelediği ve gündemine aldığı kitap adedi bakımdan Türkiye’deki en büyük sanal çocuk edebiyatı arşivini kurmayı amaçlar. Aynı hedef doğrultusunda isim ve konu sanal ansiklopedisi oluşturma gayesindedir.
Çocuk edebiyatı alanında çıkan tartışmaları yakından izlemeye çalışır, bu tartışmalara katkıda bulunur. Diğer ülkelerden haberleri de Türk okura ulaştırmaya çalışır.
Yeni çıkan kitapları ve bu kitapların edebiyattaki yankılarına bakarak gündemi takip eder ama yayın ilkeleri gereği kendi gündemini oluşturur.
Hayatı din ve din dışı şeklinde düalist bir bakışla okumadığından, çocuklar için yazılmış her türlü edebiyat eserini incelediği gibi çocuklara İslam’ı anlatan eserleri de inceler, değerlendirir. 'Dinî kitap' tanımından hoşlanmaz.”
Felah Kitap’ı, çocuk ve ilk gençlik edebiyatı yayınlarıyla ilgilenen diğer sitelerden farklı kılan nedir?
Diğer siteler daha çok kişisel blog şeklinde yayın yapıyor. Çocuk edebiyatı deyince bir kültür-edebiyat haber sitesi zaten yok. Dediğim gibi bu tarz yayın sanırım ilk biz yapıyoruz. Diğer siteler kişisel beğenilerine göre kitaplar tanıtıyor. Teorik bir tartışmadan oldukça uzaklar, hatta böyle bir dertleri bile yok diyebiliriz. Ya ideolojikler ya da popülist takılıyorlar. Edebiyatımızdaki eleştiri kültürünün zayıflığı hep konuşulur; aynı şey çocuk edebiyatı için de geçerli. Biz becerebilirsek ciddi bir okuma kültürü ve eleştiri sağlamayı düşünüyoruz bu alanda. Hele ki şiir çok az ilgi görüyor diğer sitelerde. Biz çocuklar için yazılmış güzel şiirleri de topluyoruz. Ayrıca diğer ülkelerde neler olup bittiğini de merak ediyor ve o haberleri okurlarımızla paylaşıyoruz. Haberini yaptığımız kuruluşlarla iletişime geçip kendi varlığımızdan haberdar ediyoruz.
Türkiye'deki çocuk edebiyatı başından beri ağırlıklı olarak çeviri eserlere dayanıyor. Son beş-on yıldır özgün yerli eserler yazılmaya başlandı. Bu bakımdan diğer ülke eserlerine ve yazarlarına dair bir bilinirlik var ama bizim gayemiz zaten ödül aldığı veya çok ses getirdiği için yabancı bir çocuk kitabını gündem yapmak değil. Bazen güzel teorik tartışma haberi oluyor veya bir sosyal proje haberi, bunları duyuralım istiyoruz. Ayrıca sempozyum, etkinlik ve fuar haberleri de gündemimizde. Dediğim gibi tüm bu içeriği küçük bir ekip ve yoğun geçen bir hayatla şimdilik yavaş yavaş sağlıyoruz.
Sitenin hedef kitlesi kim? Çocuklar mı, yetişkinler mi?
Çocuklar şayet ilgi çekici bulurlarsa sitemizi ziyaret edebilirler tabi ki. Bundan çok memnun oluruz. Özellikle değerlendirmesini yaptığımız kitap köşemizi beğeneceklerini düşünüyoruz-. Ancak asıl hedefimiz yetişkinlere ulaşmak. Onlara çocuğu, çocukluğu ve çocuk edebiyatının önemini anlatabilirsek, zaten kendi çocuk okurumuzu kendimiz yetiştirmiş olacağız.
Yeri gelmişken bir ayrımdan söz etmek istiyorum. Çocuk edebiyatı ile çocuk kitapları aynı şey değildir. Piyasada bu alanda yazılan pek çok kitap var ama edebiyata dahil etmek ne derece doğru! Çoğunun edebi niteliği zayıf, yazılmış olmak için yazılan kitaplar yığınla boy gösteriyor raflarda. Burada bize düşen ciddi bir rafine sağlamak. Yetişkinlere de çocukları için neyi okumaları gerektiği yönünde bir rehberlik yapmayı düşünüyoruz. Ve diğer bir iddiamız şudur ki takipçilerimiz okudukça görecekler ki çocuk edebiyatı eserleri çok derin, keyifli ve edebi eserlerdir. Okumaya başladıklarında ne demek istediğimi anlayacaklardır. Ben şahsen neden bu zamana kadar böyle kitaplar okumamışım diye kendimi yiyip bitiriyorum.
Çocuk ve ilk gençlik edebiyatlarıyla ilgilenen, dünyanın herhangi bir yerindeki takipçiniz siteniz için içerik üretebilir mi?
Tabi ki üretebilir ama yayınımız Türkçe olduğu için Türkçe üretmeli ve yayın ilkelerimize mutabık olmalıdır.
İleriye dönük hedefleriniz nelerdir?
Öncelikle sağlam bir içerik sağlamayı hedefliyoruz. Sitedeki kitap değerlendirme ve tanıtım yazılarından oluşan bir sanal çocuk edebiyatı ansiklopedisi veya sözlüğü olabilir. Bunun dışında şimdi burada paylaşamayacağım bazı sosyal projelerimiz de var tabi. Allah nasip ederse zamanı geldikçe duyurusunu yapacağız.
Şeyma Benli sorduGüncelleme Tarihi: 25 Ocak 2016, 16:10