İnsan nevi, yer yüzüne ayak bastığı günden beri sürekli olarak kalıcı eserler bırakmaya çalışmaktadır. İlk çağlardan günümüze kadar her zaman daha büyük, daha gösterişli yapılar inşa ederek gelecek nesiller için muazzam eserler yapmışlardır.
Günümüze gelene kadar çok sayıda devasa ve güzel yapının yapılmış olmasından dolayı akıllara hep “Dünyanın en güzel yapıtı hangisidir ?” sorusu gelmiştir. “Dünyanın 7 harikası” kelimesinin kullanılmaya başlanması ise ilk defa M.Ö 5. yüzyılda tarihçi Heredot tarafından ortaya atılmış fakat gerçekleştirilememiştir. Aradan 300 yıl geçmesinin ardından yani M.Ö 2. yüzyılda Sidon’lu Antipatros “Dünyanın Yedi Harikası Üzerine” adlı eserle yedi harikayı sıralamıştır ve bu liste günümüzde de “Dünyanın Yedi Harikası” olarak kabul edilmektedir.
Listede yer alan yapıtlar şunlardır ;
1. Keops Piramidi
2. Babil’in Asma Bahçeleri
3. Artemis Tapınağı
4. Zeus Heykeli
5. Rodos Heykeli
6. İskenderiye Feneri
7. Bodrum (Halikarnas) Mozolesi
Günümüzde bu yapılardan ne yazık ki yalnızca Keops Piramidi ayakta kalmaya devam edebilmiştir. Diğerleri yangın, deprem gibi felaketler neticesinde yok olmuş veya yok olmaya yüz tutmuştur.
1) Keops Piramidi :
Çeşitli kaynaklarda mısırda bulunan piramitlerinin tümünü yedi harikanın içinde olarak gösterilmektedir fakat yalnızca “Keops piramidi” bu listeye dahil edilmitir. Yukarıda da bahsettiğimiz gibi günümüze kadar dayanabilen tek eserdir. Mısır’ın başkenti Kahire’deki Giza yaylasında bulunmaktadır. Keops piramidi “yedi harika” olarak isimlendirilen listede bulunan en eski yapıdır. Piramit M.Ö 2560 senesinde Mısır firavunu Khufu (Keops) tarafından yaptırılmış ve yapımı ortalama 22 sene devam etmiştir. Bu piramitte tıpkı diğer piramitler gibi firavunun kabri olarak kullanılmak üzere inşa edilmiştir.
Keops Piramidi 145,75 metre yükseklikte, 229 metre genişlikte, eğimi 51 derece ve geometrik hata oranı %0,1 den azdır. Firavunun odası tabandan 40 metre yükseklikte ve tepeden 100 metre kadar aşağıdadır. Arkeologlara göre piramitin temelini kazmak için 100.000 işçi çalışmış, daha sonra bir bu kadar işçi de piramitin inşasında kullanılan her biri yaklaşık 2 tonluk, 2 milyon 300 bin kadar taşı üst üste dizmek için çalışmıştır. Bu kadar ağır taşların üst üste dizilme sırrı hala çözülememiştir ancak çamurdan yapılmış bir rampa kullanıldığı tahmin edilmektedir. Piramit yapıldığından itibaren 4300 yıl boyunca dünyadaki en yüksek yapı olarak kayıtlara geçmiştir.
2) Babil’in Asma Bahçeleri :
M.Ö 605’de Babil kralı Nebukadnezar tarafından inşa ettirildiği tahmin edilmektedir. Çorak mezopotamya çölünün orta kısmında yapay dağlar, çeşitli ağaçlar, bitkiler ve akan suların yer aldığı tahmin edilen, çok katlı bir bahçedir. Uzunluğu 80 kilometre, genişliği 25 metre ve yüksekliği 97 metre olduğu belirtilmektedir.
İnşa edilme sebebi olarak değişik iddialar bulunsa da bu iddiaların en güçlüsü Kralın, mezopotamya çölünün bunaltıcı sıcağından bunalan karısı Semiramis’e hediye etmek gayesiyle yaptırmış olmasıdır. Dönemin yunan coğrafyacısı Strabo bu bahçeleri şöyle tanımlamaktadır : “Bahçeler birbiri üzerinde yükselen kübik direklerden oluşuyordu. Bunların içleri çukurdu ve büyük bitkilerin ve ağaçların yetişebilmesi için toprakla doldurulmuştu. Kubbeler, sütunlar ve taraçalar pişmiş tuğla ve asfalttan yapılmıştı. Yüksekteki bahçeleri sulamak için Fırat nehrinden zincir pompalarla su yukarılara çıkarılıyordu. Bu şekilde üst seviyelere taşınan su, bahçeleri sulayarak teraslardan aşağıya doğru akıyordu”
Bu bahçelerin zamanımızda kesin kalıntıları bulunamamıştır fakat bölgede araştırmalar yapan arkeologlar, Babil Sarayının kuzeydoğusunda görünüşü enteresan olan temel ve tonozlar keşfetmişlerdir. Bu kalıntıların asma bahçelere ait olduğu zannedilmektedir.
3) Artemis Tapınağı :
Yunan mimar Chersiphron’un tasarladığı ve o dönemin en tanınmış heykeltıraşı tarafından yapılan Artemis Tapınağı, Lidya Kralı Croseus tarafından M.Ö. 550’de Tanrıça Artemis adına inşa edilmiştir. Tüm yapısı mermer kullanılarak yapılmış olan tapınakta sık sık bronz heykeller süs olarak kullanılmıştır. Tamamlanan tapınak hem dini bir mekan olarak hem de ticaret için kullanılmıştır.
Yüksekliği 90 metre, genişliği ise 45 metre olan bu yapı, yapımından 200 sene sonra adını ölümsüzleştirmek isteyen “Herosteamus” adlı bir kişi tarafından yakılmıştır. Bununla birlikte yapının yıkıldığı gece doğduğunu öğrenen Büyük İskender tapınağın restorasyonu ve tekrar inşası için yardım teklifinde bulunmuştur. Bu teklifin reddedilmesi üzerine ömrünün yettiği ölçüde tapınağı onarmıştır. Fakat M.S. 262’de gerçekleşen yangın neticesinde tapınak, sütunları hariç tam anlamıyla yok olmuştur.
4) Zeus Heykeli :
Dönemin en ünlü isimlerinden birisi olan ve adına Olimpiyat Oyunları düzenlenen “Tanrıların Kralı Zeus” adına inşa edilmiş olan Zeus Heykeli M.Ö 456’da tamamlanmıştır.
O dönemde özellikle Yunanlılar tarafından yapılan ve dönemin en büyük eğlencesi olma özelliğini taşıyan Olimpiyatlar, ismini yer aldığı Olimpos (Olympia) şehrinden almaktadır.
Yunanlılar ismine “Olimpiyat” dedikleri bu oyunların o dönemde çok talep görmesine ve yayılmasıyla birlikte Tanrıların Kralı Zeus’un adına yakışır bir tapınak yapmak istemişlerdir.
İlk etapta Elis’li Lisbon tarafından tapınak olarak inşa edilmiş ardından tapınağın batı kısmına Phidias tarafından “Zeus Heykeli” yapılmıştır. Genişliği 7 metre, yüksekliğiyse 12 metre olan bu heykel itinayla hazırlanmış olan tahtına oturur biçimde yapılmıştır. Heykelin sağ elinde zafer tanrıçası Nike, sol elindeyse üzerinde kartal olan bir asa yer almaktadır. Tahtın üzerine, yunan tanrılarının ve sfenks gibi mistik hayvanların oyma figürleri işlenmiştir. Heykelin derisi fildişinden, sakalı, saçları ve elbisesi altından yapıldığı söylentisi vardır.
Heykel, M.S. 255 senesinde Roma imparatoru I. Theodosius’un olimpiyatları durdurmasıyla, yunanlılar tarafından Bizans’a yani İstanbul’a taşınmış fakat M.S.462’de gerçekleşen bir yangın neticesinde yok olmuştur.
– Zeus Heykelinin Kalıntıları
5) Rodos Heykeli :
Güneş Tanrısı Helios adına tasarlanmış olan Rodos Heykeli, Rodoslular (Dorlar) tarafından M.Ö. 282’de tamamlanmıştır. Yüksekliği 32 metre olan ve elinde bir meş’ale bulunan bu heykelin tamamlanması için tam 12 sene boyunca devam etmiştir.
Çok büyük bir heykel olarak tasarlanan bu yapı o kadar devasa bir boyuttaymış ki heykelin sadece bir parmağı bile yaklaşık iki insan boyunda olduğu söylentileri bulunmaktadır.
Rodoslular, Makedonya Kralı Demetrios ile gerçekleştirilen savaştan galip ayrıldıktan sonra zafer anıtı olarak bu heykeli inşa etmişler ve heykelin kendilerini koruduğuna inanmışlardır. Bu nedenle her sene denize dört atlı araba atmışlar ve inanışlarına göre güneş tanrısı Helios’un bu arabayla dünyayı dolaşarak insanları gözetlermiş. Güneş tanrısı adına inşa edilmesiyle birlikte, rodoslular için birlik ve beraberliğin simgesi olan bu heykel, Dünyanın Yedi Harikası listesinde yer almayı başarmıştır.
Devasa heykel, yapımının ardından sadece 56 sene sağlam kalabildi. Dönemde yaşanan bir deprem sonucunda dizlerinden kırılarak yıkıldığı belirtilmiştir. Yıkılmasının ardından iddia edildiğine göre tam 900 sene yıkıntı halde kalmıştır. Yıkıntı olarak bekleyen heykelin parçaları, 654 yılında Arapların Rodos’u işgalinin sonrasında Suriyeli bir Yahudiye satılmış ve develerle Suriye’ye taşınmış.
6) İskenderiye Feneri :
Özellikle gemilerin kıyıya çok fazla yaklaşmamasını sağlamak ve onları yönlendirmek amacıyla Büyük İskender tarafından M.Ö 290’lı yıllarda inşa edilmiştir. Yüksekliği 166 metre olan İskenderiye Feneri, Mısır’ın İskenderiye şehri kıyısında yer alan Faros (Pharos) adasında beyaz mermerden inşa edilmiş ve bugüne kadar yapılan en yüksek fener olma özelliğini taşımaktadır.
Fenerin yapımına maddi olarak Yunanlı tüccar Sostratus destek vermiştir. Fenerin en büyük özelliği ise gündüzleri dahi gün ışığını denize yansıtabilmesidir. Gecede cilalı bronz aynaların önünde yakılan ateş yansıyarak 50.km mesafeden görülmektedir.
Uzun yıllar ayakta kalmayı başaran fenerin orta kısmı 10. yüzyılda gerçekleşen depremler ve doğal şartlar neticesinde çökmüş, 15. yüzyılda da tamamen yıkılmıştır.
7) Bodrum (Halikarnas) Mozolesi :
Kral Mausollos’un anısına karısı ve kız kardeşi tarafından M.Ö 350 senesinde mezar olarak yaptırılmıştır. Pythea adlı bir mimara tarafından Bodrum (o zamanki adıyla Halicarnassus) civarında yapılmıştır.
Yüksekliği 45 metre, genişliği 30 metre ve uzunluğu 25 metredir. Devasa bir boyuta sahip olan mozolenin en üst kısmında zaferi simgeleyen dört atlı bir savaş arabası ve arabanın üzerinde de Kral Mausollos ve karısının heykelleri bulunmaktaydı.
Bodrum (Halikarnas) Mozolesi 16. yüzyıla kadar korunmayı başarmış fakat haçlı seferleri esnasında St. John şövalyeleri bugün hala var olan Bodrum kalesini inşa etmek amacıyla mozoleyi yıkarak neredeyse tüm taşlarını kalenin yapımında kullanmışlardır.