Ülkelerin Kredi Notunu Belirleyen Kurum ve Kuruluşlar
Ülke kredi puanı, rating kuruluşları adı verilen kuruluşlar tarafından belirlenmektedir. Tıpkı bankaların müşterilerini kredi notu ile incelemeleri gibi ülkeler kredi notlarına göre ekonomik anlamda incelenmektedir. Ülkelerin kredi notları, borçları geri ödemede konusundaki yeterliliklerini ifade eder. Önemli rating kuruluşları arasında; Standart and Poor’s, Moody’s, Duff and Phelps ve Fitch, Amerika merkezli kuruluşlardır. JCR bir Japon firması iken IBCA ise İngiliz firmasıdır.
Günümüzdeki global ekonomik sistemde, pek çok ülke ihtiyaçlarını giderebilmek için yabancı fonlarını kullanmakta, uluslararası piyasalardan sermaye temin etmektedir. Elde edilecek miktar, kredi puanına göre belirlenir. Kredi puanı yüksek olan ülkeler, daha yüksek miktarlarda borçlanabilmektedir. Ülkelerin kredi notu belirlenirken yalnızca borç ödemedeki tutarlılık göze alınmamaktadır. Ülkenin sosyal, politik ve çevresel faktörleri de kredi puanını etkiler. Rating kuruluşlar, kredi notu belirleme işlemini bağımsız olarak gerçekleştirmektedir. Bu nedenle, bu kuruluşlardan alınacak puanlar, uluslararası piyasa büyük ölçüde geçerli kabul edilmektedir.
- Standart and Poor’s,
- Moody’s,
- Duff and Phelps,
- Fitch,
- JCR,
- IBCA bulunmaktadır.
Kişisel kredi notu işlemleri hakkında bilgi edinmek için https://finanskredirehberi.com/kredi-notu/sayfamızı ziyaret edebilirsiniz.
Kredi Notu Derecelendirme Kuruluşları
Rating kuruluşlarının ortaya çıkışı, 1. Dünya Savaşı’na kadar uzanmaktadır. Bu kuruluşlar tarafından gerçekleştirilen derecelendirmenin amacı, şirketler hakkında güvenilir ve tarafısız bir görüş sağlamaktır. Rating kuruluşları özel sektör, kamu sektörü ve bu sektörlere ait oan menkul kıymetlerin risklerini ölçer. Yapılan analizler belirli dönemlerde yayınlanmaktadır. Rating kuruluşlarının büyük bir kısmı yeni kuruldukları için yalnızca ulusal düzeydeki şirketlere dair derecelendirme yapabilmektedir. Moody’s ve Standart and Poor’s firmaları, kullandıkları derecelendirme sistemleri açısından hem kendi ülkelerinde hem de dünya çapında en önemli iki derecelendirme firması olarak kabul edilmektedir.
Türkiye’nin kredi notu ile ilgili yapılan ilk kredi derecelendirmesi, 1988 yılında gerçekleştirilmiştir. Standart and Poor’s firması ilk derecelendirme yapan kurum olurken, Moody’s tarafından da analiz gerçekleştirilmiştir. Bu yıldan itibaren Türkiye’de bu kurumlardan kredi notu derecelendirilmesi yapılan ülkeler arasında yer almıştır. İlk derecelendirmenin yapıldığı dönemde askeri borçların vade süresinin uzatılması gündemdeydi.
Ülkelerin Kredi Notu Hangi Kriterlere Göre Belirlenir?
Ülkelerin kredibilitesinin belirlenmesinde politik ve sosyal yapının büyük etkisi bulunmaktadır. Sermaye açısından gelişmiş olan ülkelerdeki yatırımcılar, ülkeleri bu açıdan değerlendirmekte ve yatırım kararlarını bu kriterlere göre almaktadır. Ülkelerin risk durumları analiz edilirken ekonomik, politik ve sosyal yapılarını belirleyen göstergeler arasındaki etkileşimler sürekli olarak kaydedilmektedir. Elde edilen veriler, değerlendirme aşamasında kullanılmaktadır. Analizlerin gerçekleştirilmesi oldukça zaman alan ve dikkat isteyen bir süreçtir. Bu işlem için doğrudan uzmanlara görev verilmektedir. Ülkeler ile ilgili analizlerin daha düzenli bir şekilde gerçekleştirilebilmesi için bazı kriterler belirlenmiştir. Bu kriterler;
- Politik ve Çevresel Etmenler,
- Dış Ticaret Durumu,
- Cari İşlemler Dengesinde Hizmetler Hesabı,
- Tek Yönlü veya Karşılıksız Transfer,
- Uzun Süreli Sermaye Hareketleri,
- Kısa Vadeli Sermaye Hareketleri,
- Altın ve Döviz Rezervi ve Rezerv Hareketleri olarak kategorilere ayrılmıştır.
Ülkelerin Kredi Notuna Bakılarak Ne Gibi Sonuçlar Elde Edilir?
Derecelendirme kuruluşları, kredi notu analizlerinde farklı yöntemleri kullanabilmektedir. Moody’s tarafından gerçekleştirilen kredi notu analizlerinin amaçlarından birisi, önemli miktarlarda yatırım gerçekleştirmiş yatırımcıların rating sahasını daha da geniş tutmak için yapılan baskıdır. Yeni pazarlardaki ratingler için bilinci artırmak ve borç kağıtlarının kredi kalitesinin yanlış anlaşılmasını düzeltmek de amaçlar arasında yer almaktadır. Son olarak ise daha geniş karşılaştırılabilir amaçlar için geniş kapsamlı rating amacı güdülmektedir.
Moody’s yaptığı analizlerde güçlü ve zayıf ayrımını kullanmaktadır. Derecelendirmede harflere yer verilmektedir ve bu harflerin karşılık geldiği bazı anlamlar bulunur. Güçlülük konusundaki harfler ve anlamları şu şekildedir;
- Aaa: Olağanüstü
- Aa: Mükemmel
- A: İyi
- Baa: Uygun
Zayıflık konusunda kullanılan harfler ve karşılık geldiği anlamlar ise şu şekildedir:
- Ba: Şüpheli
- B: Zayıf
- Caa: Çok Zayıf
- Ca: Aşırı Derecede Zayıf
- C: En Düşük
Kredi Notunun Ülkelere Etkileri Nelerdir?
Politik açıdan istikrara sahip olan ve serbest piyasa ekonomisinin bulunduğu ülkeler, ekonomik olarak daha büyük bir seviyeye ulaşmak için iç ve dış yatırıma elverişli olmalıdır. Dış yatırımın gerçekleşebilmesi için de rating kuruluşlarından geçer not alınması gerekmektedir. Ülkelerin ekonomisi ne kadar gelişmiş olursa, kriz dönemlerinde istikrarın sağlanması da o kadar kolay olmaktadır. Ülkelerin dış borçlarını ödemedeki potansiyelleri, döviz elde etme yeteneklerine bağlı olarak gelişmektedir. Bu yetenek ülkenin ekonomik ve sosyal gücünü de doğrudan temsil etmektedir.
Kredi notu derecelendirme kuruluşları tarafından yapılan olumlu analizlerin ülkeye büyük katkıları bulunabilir. Yapılan derecelendirmeler sonucunda ülkeler, faiz oranlarının kendi kredi notlarına göre farklılaştığı, borçlanma kalemlerinin kolaylaştığı, çeşitli dengelerin kurulduğu, yatırımcıların güvenle yatırım gerçekleştirdiği ve borçlanma kalitesi ile birlikte işlem hacminin de arttığı bir ülke haline gelebilir.
Derecelendirme, ülkelerin borçlanma işlemlerinde maliyet tasarrufu sağlamasına da etki etmektedir. Tasarrufun ne derecede olacağı ise verilen kredi notlarına bağlıdır. Kredi notu yüksek olan ülkelerde finansman maliyetleri oldukça düşük olmaktadır. Bu ülkelerin risk primlerinde de azalma gerçekleşir. Rating kuruluşları, ülkelerdeki bankalar hakkında da derecelendirme yapmaktadır.
Bankalara yapılan derecelendirmeler de ülke ekonomisine etki eder. Bir bankaya yapılan derecelendirme, diğer bankaların tutumlarını da etkilemektedir. Bu nedenle ülkeler, rating kuruluşlarından gelecek analizleri yakından takip etmekte ve daha yüksek kredi notuna sahip olmak için çalışmalar gerçekleştirmektedir.