“Ambulansların Hasta Yakını 145 TL Ödemezse Osmangazi Köprüsü’nden Geçemediği İddiası” başlıklı içeriğimizde, dogrula.org’a ihbar olarak gelen, aynı zamanda hem sosyal medyada hem de İnternet sitelerinde paylaşılan ve etkileşim alan bir iddiayı inceledik. İddiaya göre; Osmangazi Köprüsü’nü kullanmak zorunda kalan ambulanslar, hasta sahibi 145 TL ödemezse köprüden geçememektedir. Söz konusu iddia doğru değildir.
Öncelikle Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen köprü ve otoyolları kullanan ambulanslar Bakanlar geçiş ücretinden muaftır. 2003/6254 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve Sağlık Bakanlığı tarafından yayınlanan 2010–40 sayılı Genelge ve Karayolları Genel Müdürlüğünün Sorumluluğu Altında Bulunan Otoyollar ile Erişme Kontrolünün Uygulandığı Karayollarında Geçiş Ücretlerinin Belirlenmesi ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik uyarınca, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen otoyol ve köprülerde sağlık ulaşım araçları, geçiş ücretlerinden muaf tutulmuştur.
Ancak Osmangazi Köprüsü, Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) tarafından değil, OTOYOL Yatırım ve İşletme A.Ş. tarafından işletilmektedir. Dolayısıyla Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen köprü ve otoyollarda uygulanan prosedürden farklı bir uygulama söz konusudur.
OTOYOL Yatırım ve İşletme A.Ş. dahil olmak üzere tüm özel işletmecilerinin işlettiği otoyol ve köprülerde, inşaat ve işletme görevi 3996 sayılı Yap-İşlet-Devret Kanunu çerçevesinde yapılmakta olup, bu otoyol ve köprüler belirtilen Bakanlar Kurulu Kararına tabi değildir. Tabi olunan 6001 Sayılı Karayolları Genel Müdürlüğünün Teşkilat ve Görevleri Hakkındaki Kanunun 14. maddesinin 3. bendinde ücretsiz geçişlerle ilgili olarak,
“24/11/1994 tarihli ve 4046 sayılı Özelleştirme Uygulamaları Hakkında Kanun, 3465 sayılı Kanun ve 3996 sayılı Kanun hükümlerine göre işletme hakkı verilen veya devredilen karayollarında geçiş ücretinin belirlenmesine ilişkin esas ve usuller ile ücretsiz geçiş yapmasına izin verilecek olanlar sözleşmelerde düzenlenir.”
ifadesi yer almaktadır. Yani, ücretsiz geçebilen araçların durumlarının KGM ile Özel İşletmeci şirket arasında otoyol ve köprünün inşaatı ve işletmesine yönelik imzalanmış olan sözleşmede tanımlanacağı belirtilmektedir.
İlgili husus, OTOYOL A.Ş. ve KGM arasında imzalanan sözleşme eklerinde,
“Otoyolda olabilecek herhangi bir kaza veya olağandışı durumlarda, trafik güvenliğinin ve otoyolun güvenliğinin sağlanması amacı ile polis, jandarma, itfaiye, sağlık kuruluşu gibi birimler ve yine herhangi bir kaza, olağan ve/veya olağan dışı durumlarda İdarenin ve müşavir firmanın kontrol amacıyla görevlendirdiği birimlerin otoyolu ücretsiz olarak kullanmaları sağlanacaktır.”
şeklinde düzenlenmiştir.
Belirtilen düzenlemeden dolayı otoyolu ve köprüyü kullanan ambulanslar “Otoyolda gerçekleşen herhangi bir kaza veya olağandışı duruma”müdahale etmek amacı ile gelmesi dışındaki tüm durumlarda ücret ödemektedirler. Ancak, bu ödemeler paylaşımlarda iddia edildiği gibi kesinlikle “hasta veya hasta yakınından” talep edilmemektedir. Ücreti ödemekle ambulansın bağlı olduğu kurum veya kuruluş yükümlü tutulmuştur. Yani ya Sağlık Bakanlığına ait hastane ya da özel hastane geçiş ücretini ödemekle yükümlüdür. Sağlık Bakanlığı, kendilerine bağlı kurumlara (İl Sağlık Müdürlükleri) bu yönde bütçe tahsis etmektedir. Yine Sağlık Bakanlığınca hizmetin aksamadan sağlanmasını temin amacına yönelik olarak resmi ambulanslar için Hızlı Geçiş Sistemi (HGS) ve Otomatik Geçiş Sistemi (OGS) aboneliği yapılması talimatı verilmiştir. Bu uygulama ile ambulansların ulaşması gereken noktaya engelsiz bir şekilde, vakit kaybı yaşanmadan ulaşabilmesi sağlanmaktadır.
İddia konusu görselde geçiş ücretlerinin 145 TL olduğu da iddia edilmiştir. Ancak bu iddia da doğru değildir. Karayolları Genel Müdürlüğünün resmi İnternet sitesinde yayınlanan 2018 yılı Osmangazi Köprüsü geçiş ücretleritarifesine göre 2. sınıf araç grubuna dahil olan ambulansların geçiş ücreti, 114.80 TL’dir. Araç sınıfları ise ilgili Karayolları Yönetmeliği’nin 5. maddesinde düzenlenmektedir ve bu düzenlemeye göre Ambulanslar da 2 numaralı araç sınıfına dahildir. Aks (dingil) aralığına göre belirlenen araç sınıfları arasında, aks aralığı 3.20 metre ve üzeri olan her türlü iki akslı araç, 2 numaralı araç sınıfı grubuna dahildir. Buna göre ambulanslar da iki akslı ve aks aralığı 3.20 ve üzeri olan bir araç grubuna dahil olduğundan, 2.sınıf araçlar arasında yer almaktadır.
Giriş — çıkış gişelerine ve yine araç sınıfına göre belirlenen, Osmangazi Köprüsü’nün de güzergah içerisinde yer aldığı Gebze-Orhangazi-İzmir otoyolunun (İzmit Körfez geçişi ve bağlantı yolları dahil) daha detaylı olan ücret tablosu da Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan 2018 Yılı Geçiş Ücretleri Tablosunda listelenmiştir. Bu tabloya göre, Bursa Kuzey giriş gişesini kullanan 2. sınıf bir aracın ödeyeceği geçiş ücreti (146.65 TL) haricinde hiçbir 2. sınıf aracın geçiş ücreti 145 TL değildir. Buna göre ücret tarifeleri listesi aşağıdaki gibidir.
Karayolları Genel Müdürlüğü Tarafından İşletilen Köprülerdeki Uygulama Nasıl?
2003/6254 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ve Sağlık Bakanlığı tarafından yayınlanan 2010–40 sayılı Genelge ve Karayolları Genel Müdürlüğünün Sorumluluğu Altında Bulunan Otoyollar ile Erişme Kontrolünün Uygulandığı Karayollarında Geçiş Ücretlerinin Belirlenmesi ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmelik uyarınca, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen otoyol ve köprülerde sağlık ulaşım araçları, geçiş ücretlerinden muaf tutulmuştur.
Bakanlar Kurulu kararı ve Sağlık Bakanlığı genelgesi ve ilgili Karayolları Yönetmeliği’ne göre köprü ve otoyol geçişlerinde ambulansların ücret ödemekten muaf tutulduğu belirtilmesine rağmen, yine de iddia hakkında görüşmek üzere ambulansların bağlı bulunduğu Acil Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü Daire Koordinatörü ve Karayolları Genel Müdürlüğü ile iletişime geçtik. Görüşmelerimiz sonucunda, ambulansların KGM tarafından işletilen köprülerdeki geçişi sırasında bu ücretlerden muaf olduğu bilgisini doğruladık.
Ambulansların KGM Tarafından İşletilen Köprü ve Otoyol Geçiş Ücretlerinden Muaf Olmasına Dair Hukuki Kaynaklar
Ambulansların Karayolları Genel Müdürlüğü (KGM) tarafından işletilen köprü ve otoyollardan geçiş ücretinden muaf olması konusunda Sağlık Bakanlığı İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı tarafından yayınlanan 2010–40 sayılı Sağlık Ulaşım Araçları Genelgesi’nin B bölümünde yer alan 5. maddede şu düzenleme yapılmıştır:
“Madde 21 — Sağlık Bakanlığına ait resmi ambulansların otoyol ve Boğaz Köprülerinden geçişlerinde, adı geçen Bakanlık 8/1/2002 tarihli ve 4736 sayılı Kanunun 1 inci maddesinin birinci fıkrası hükmünden muaftır.”
Bakanlar Kurulu Kararı ile eklenen madde 21’de geçen 4736 sayılı Kanunun 1. maddesinin birinci fıkrası da şöyle:
Madde 1 — Genel bütçeye dahil daireler ile katma bütçeli idareler, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan fonlar, kefalet sandıkları, sosyal güvenlik kuruluşları, genel ve katma bütçelerin transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları ile müesseseleri, il özel idareleri ve belediyeler ile bunların kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özel bütçeli kuruluşlar, özelleştirme işlemleri tamamlanıncaya kadar, 24.11.1994 tarihli ve 4046 sayılı Kanuna tâbi kuruluşlar ve özel hukuk hükümlerine tâbi, kamunun çoğunluk hissesine sahip olduğu kuruluşlar, kamu banka ve kuruluşları ile bunlara bağlı iş yerleri ve diğer kamu kurum ve kuruluşlarınca üretilen mal ve hizmet bedellerinde işletmecilik gereği yapılması gereken ticarî indirimler hariç herhangi bir kişi veya kuruma ücretsiz veya indirimli tarife uygulanmaz.
Karayolları Genel Müdürlüğünün İlgili Yönetmeliği
Karayolları Genel Müdürlüğünün Sorumluluğu Altında Bulunan Otoyollar ile Erişme Kontrolünün Uygulandığı Karayollarında Geçiş Ücretlerinin Belirlenmesi ve Uygulanmasına İlişkin Yönetmeliği‘nin 8. maddesinde de geçiş ücreti muafiyetine dair düzenlemeler söz konusudur. Buna göre, trafik kazası, yangın ve benzeri olaylara müdahale için görevlendirilen ambulansların, itfaiye araçlarının, sivil savunma araçlarının ve diğer görevli araçların ücret ödemeyeceği belirtilmiştir.
Sonuç olarak, Karayolları Genel Müdürlüğü tarafından işletilen köprülerde ambulanslar geçiş ücretinden muaftır. Ancak Osmangazi Köprüsü KGM tarafından işletilmemektedir. Ancak yine de paylaşımlardaki iddia doğru değildir. Çünkü Osmangazi Köprüsü’nü kullanan ambulansların geçişi için yine hasta sahibinden ücret talep edilmemektedir. Ayrıca ambulanslar da, olağan dışı bir duruma müdahale amacıyla Osmangazi Köprüsü’nü kullanıyorsa ücrete tabi değildir. Otoyolda gerçekleşen herhangi bir kaza veya olağan dışı duruma müdahale etmek amacı ile gelmesi dışındaki tüm durumlarda ise ücrete tabidirler. Ücreti ödemekle de ambulansın bağlı olduğu kurum veya kuruluş yükümlü tutulmuştur. Ayrıca iddia konusu paylaşımlardaki 145 TL geçiş ücreti bilgisi de yanlıştır. Osmangazi Köprüsü’nü kullanan ambulanslar için geçiş ücreti 114.80 TL’dir.
Kaynaklar: kgm.gov, kgm.gov 2, kgm.gov 3, kgm.gov 4, mevzuat.gov, saglik.gov, saglik.gov 2, acilafet.gov, resmigazete.gov, resmigazete.gov 2, mevzuat.gov 2, isletme.otoyolas, hürriyet, resmigazete.gov 3, acilafet.gov 2, archive.is