ABD ile Rusya arasındaki Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler Anlaşması’ndan (INF) çekilme sürecini başlatan ABD Başkanı Donald Trump’ın ardından, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin INF’yi askıya aldıklarını duyurdu. Çin Dışişleri Bakanlığı ise, çekilme kararları ile ilgili “Çin, ABD’nin anlaşmadan çekilmesine karşı çıkıyor, ABD ve Rusya’yı ayrılıklarını yapıcı diyalogla çözmeye çağırıyor” açıklaması yaptı.
Biz de aynısını yapacağız
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, ABD’nin INF anlaşmasından çekildiğini duyurmasının ardından, Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov ve Rusya Savunma Bakanı Sergey Şoygu’yla bir araya geldi. Görüşmede, ABD’nin INF anlaşmasından çekildiğini anımsatan Putin, “Bizim de yanıtımız simetrik olacak. ABD anlaşmayı askıya aldığını duyurdu, biz de askıya alıyoruz. Çeşitli AR-GE ve dizayn çalışmaları yürüttüklerini açıkladılar, biz de aynısını yapacağız” diye konuştu. Putin ayrıca, ilgili bakanlıklara ABD ile silahsızlanma konuşmalarına başlamamalarını söyledi.
Yeni anlaşma sinyali
Donald Trump ise konuyla ilgili yeni bir açıklama yaparak, başta Çin olmak üzere diğer nükleer güçleri de kapsayan geniş çaplı yeni bir anlaşma arzuladığının işaretini verdi. Beyaz Saray’da gazetecilere konuşan Trump şunları söyledi: “Herkesi büyük ve güzel bir odaya toplayabileceğimizi ve çok daha iyi yeni bir anlaşma yapabileceğimizi umuyorum. Kesinlikle bunun gerçekleştiğini görmek isterim.”
Çin’den istikrar çağrısı
Çin Dışişleri Bakanlığı, ABD’nin INF’den çekilmesinden üzüntü duyduklarını açıklayarak, ABD ve Rusya’yı ayrılıkları yapıcı bir yolla çözmeye çağırdı. Bakanlık Sözcüsü Gıng Şuang, yaptığı yazılı açıklamada, söz konusu anlaşmanın uluslararası barış ile küresel stratejik denge ve istikrarı koruduğunu dile getirdi.
***
INF anlaşması nedir?
Söz konusu anlaşma, eski ABD Başkanı Reagan ve Sovyetler Birliği lideri Gorbaçov arasında 1987 yılında imzalandı. Anlaşma uyarınca, menzili 500 ile 5 bin 500 kilometre arasında olan karadan havaya orta menzilli füzelerin yasaklanması öngörülüyor. Denizden ateşlenen füzeler ise bu anlaşma kapsamında yer almıyor. Bu anlaşma, Soğuk Savaş’ın son dönemlerinde iki süper gücün nükleer savaş tehdidini azaltmak amacıyla başlattığı üç bacaklı silahsızlanma sürecinin bir parçası. İmzalanmasının ardından geçen dört yıl içerisinde, her iki ülke toplam 2 bin 700 füze imha etti. INF’nin ardından taraflar, yüksek tahribat gücüne sahip stratejik nükleer silahların azaltılması konusundaki görüşmelere hız verdi. Anlaşmadan bugüne İki ülke de elinde bulunan uzun menzilli nükleer silahları yüzde 30 oranında azalttı.
***
NE olmuştu?
Trump, önceki gün yayımladığı yazılı açıklamada, “Müttefiklerimize ve dışarıdaki birliklerimize doğrudan tehdit teşkil eden füze sistemlerini gizlice geliştiren Rusya, çok uzun zamandır Orta Menzilli Nükleer Kuvvetler Anlaşması’nı ihlal ediyor ve bu durum cezasız kalıyordu. ABD, 2 Şubat’tan itibaren INF Anlaşması kapsamındaki yükümlülüklerini artık yerine getirmeyecek; Rusya’nın yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde 6 aylık sürecin sonunda anlaşmadan tamamen ayrılmış olacak” demişti.