Zihinsel engellilik; gelişim döneminde beliren, uyumlu
davranışlarda eksikliğin olması ve genel zekâ fonksiyonları bakımından normal sınırın
altında olma halidir(Dündar,2006). Şenol (2006) bu eksiklik 18 yaşından önce ortaya
çıkan; bilişsel, motor, dil ve sosyal alanları içeren genel zihinsel işlevselliğin bariz
olarak ortalamanın altında olması ve eşlik eden uyum bozukluğu ile ortalamanın altında
olması ile belirlenmektedir
Zihinsel engelliliğin nedenleri engel durumuna göre değişebilir ve çok çeşitlidir. Bazı
durumlarda engelliliğin oluşum nedenleri bilinmemekle birlikte genel olarak bilinen
nedenler doğum öncesi,doğum sırası ve doğum sonrası oluşan nedenler olmak üzere üç ana
başlık altında toplayabiliriz:
Annenin yaşı,beslenmesi,hamilelikte kullandığı ilaçlar,içki-sigara-uyuşturucu gibi
alışkanlıkları,radyasyona maruz kalma,psikolojik sorunları,akraba evliliği,geçirdiği
hastalıklar (özellikle hamilelikte), kazalar, travmalar, çocuk-anne arasındaki kan
uyuşmazlığı, genetik olarak aileden geçen bazı özelliklerin taşınması gibi bazı nedenler
sayılabilir.
Erken-geç doğum, kordon dolanması, güç ve riskli doğum, doğum sırası kazalar (bebeği
düşürme gibi),vakum-forseps gibi aletlerin özelikle uzman olmayan kişilerce
kullanılması, doğumun hijyenik olmayan ortamlarda yapılması, doktor hataları gibi
nedenler sayılabilir.
Enfeksiyona maruz kalma,çocuğun geçirdiği ateşli hastalıklar, hastalıklarda yanlış ve
geç müdahale, beslenme bozuklukları (yetersiz ve dengesiz beslenme), kazalar-travmalar,
çok yetersiz çevre koşularını sayabiliriz.
Her çocukta bu belirtilerin tümü bulunmayabilir. Tanı için bu belirtilerin görülmesi
şart değildir, ancak bunların var olması tanıyı destekler. “Dikkat Eksikliği ve
Hiperaktivite Bozukluğu” tanısının konulmasıyla ilgili en önemli konulardan birisi, bu
belirtilerin nerelerde görüldüğüdür. Bir kişide “Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite
Bozukluğu” var diyebilmek için en az iki alanda bu belirtilerin bulunması gereklidir.
“Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu” kız ve erkek çocuklarında görülme sıklığı
farklılık göstermektedir. Erkek çocuklarında görülme olasığı kız çocuklarından 4-8 kat
daha yüksek oranda bulunmaktadır. Ayrıca erkek çocuklarında aşırı hareketlilik, yıkıcı
davranışlarda bulunma ve dürtüsellik belirtileri gösteren tip belirtileri daha
fazlayken, kız çocuklarında daha çok dikkatsizlik belirtileri gösteren tipin daha fazla
olduğu bilinmektedir. Dikkat eksikliği olan kız çocukların bu belirtileri çoğunlukla
önemsenmediğinden veya tembellik diye geçiştirildiğinden çocuk psikiatristine
başvuruları erkeklere göre daha düşüktür.
Doğum öncesinde hamile annenin geçirdiği rubella (kızamıkçık), frengi ve toksoplazma
gibi bulaşıcı hastalıkların doğrudan ya da dolaylı olarak beyni etkilemesi durumunda,
beyinde hasar ya da incinmeler ağırlık derecesine ve beyinde etkin olduğu bölgeye göre,
zihinsel işlevlerde geriliklere, işitme ve görme duyularında, bedensel hareketlerin
kontrolünde çeşitli bozukluklara neden olabilmektedir. Aynı şekilde,çocuğun doğum
sonrasında geçirdiği menenjit, beyin iltihabı (encephalitis) gibi bulaşıcı hastalıklar
ve zehirlenmeler beyinde çeşitli hasarlara neden olabilmektedir. Günümüzde zihinsel
engellilik durumuyla çağrışan en önemli zehir maddesi kurşun alaşımlı boyalardır. Zarar
etkileri belirlendikten sonra kullanımı yasaklanan bu boyalar, bazı eski mobilya ve
oyuncakların hala üzerindedir. Çocuk tarafından yüksek miktarda alınan kurşun, hayati
tehlikesi yanında zihinsel engelliliğe de neden olabilmektedir.
Doğum anında çocuğun oksijensiz kalması (anoxia), zor ve araçlı doğumlar, ender de olsa
beyinde hasara neden olabilmektedir. Doğum anında çocuğun normal süre içersinde hava ile
karşılaşması sonucunda beyindeki sinir hücreleri oksijensiz kalmaktadır. Bu durumda
havasız kalma süresinin uzunluğuna göre ölüm ya da beyinde çeşitli hasarlar meydana
gelmektedir.
Sağlıklı bireylerde alınan besin maddeleri vücutta belirli bir biçim ve sıra içerisinde
çeşitli değişikliklere uğramaktadır.Metabolizma bozukları olarak adlandırılan bu süreç
bazı bireylerde çeşitli nedenlerle sağlıklı olarak işlememektedir. Bu durumda ortaya
çıkan zehirli maddeler tüm vücudun olduğu gibi beynin gelişimini engellemektedir.
Günümüzde bilinen metabolizma bozukluklarının en yaygın olarak bilineni PKU
(Fenilketonüri) ve endoktrin bozukluğudur (hipotiroid).
Zihinsel engellilerin %80-85’ini hafif derecede geri olanlar oluşturmaktadır. Bunların
çoğunluğunda herhangi bir organik nedene rastlanamamaktadır. Bu gibi durumlarda neden
olarak psikososyal dezavantaj gösterilmektedir. Psikososyal dezavantaj genellikle erken
çocukluk döneminde yaşanılan yoksul sosyal ve kültürel çevreyi tanımlamaktadır.
Zihinsel engellilik nedenlerini bilmenin iki önemli yararı vardır. Birincisi nedenleri
bilirsek en azından zihinsel engelliğin bir bölümünü önleyebiliriz,topluma koruyucu
önlemler konusunda bazı ipuçları verebiliriz. İkincisi, neden ya da nedenlerin bilinmesi
bize eğitim konusunda bazı ipuçları vermektedir.
Özel eğitime ihtiyaç duyan bireylerin eğitim ihtiyaçlarını karşılamak için özel olarak
eğitim görmüş personel, yapılandırılmış programlar ve metotlar ile onların engel ve
özellikleri için gerekli kurum ve kuruluşlarda verilen eğitime "özel eğitim" denir.
Özel eğitime ihtiyaç duyan bireylere, her tür ve seviyedeki eğitim kurumlarında, devam
ettiği hazırlanmış eğitim programlarının amaçlarını gerçekleştirmek üzere bireysel ve
grup eğitimi yapılmaktadır. Verilen eğitim eğitilebilir veya öğretilebilir düzeydeki
bireyin kapasitesi göz önünde bulundurularak yapılandırılmakta ve sürdürülmektedir.
Eğitilebilir seviyedeki zihinsel engellilerin ilköğretimlerini kaynaştırmanın çeşitli
teknikleri uygulanarak normal öğrencilerle birlikte onlarla aynı okulda tamamlamaları
önerilmektedir. Kaynaştırma, özel eğitim gerektiren öğrencilerin diğer öğrencilerle iç
içe bulunmalarına olanak sağlamak ve eğitim amaçlarını en üst seviyede gerçekleştirmek
için oluşturulmuş eğitim kurumları olarak tarif edilebilir(Ahmetoğlu,2004).
Bilhassa hafif ve orta dereceli zekâ geriliğine sahip bireylerde özel eğitim önemli bir
paya sahiptir. Çocuk özel eğitimle, okuma yazma ve basit hesapları yapabildiği gibi,
fazla uğraş gerektirmeyen günlük işleri yapmayı da öğrenebilir. Bu tür çocuklarda
topluma uyum sağlamak için gerekli becerileri kazanması için özel eğitim
gereklidir(Natan,2007).
Park Akademik Özel Eğitim Merkezi, otizm spektrum bozukluğu, zihinsel yetersizlik, down sendromu, dil ve konuşma güçlüğü ve özel öğrenme güçlüğü olan çocukların erken müdahale ve özel eğitim desteğiyle topluma kazandırılması amacıyla kurulmuş bir kurumdur.
Bizi farklı yapan en güçlü yönümüz; Çocukların aktif öğrenmesini, gözlemlemesini, araştırmasını ve farklı müfredatları tecrübe ederek, kendilerine özgü olanla devam etmelerini onları zorlamadan onların ilgi alanlarına eşlik ederek öğretmeyi amaçlıyoruz. Bunu yaparken oyun merkezli ilerliyoruz. Böylece çocuk sıkılmadan, baskı altında hissetmeden, kendi becerileri doğrultusunda oyun ile öğreniyor, keşfediyor ve gözlemliyor. Eğitimimizde materyallerin, fiziki yapının, doğanın, çeşitliliğin, yaratıcılığın ve oyuncakların önemine ve öğretmenin süreci kolaylaştırıcı olmasını önemsiyoruz.
Akademik danışmanlarımızın bilgisi ve takibi dahilinde özel çocuklarımızın bireysel programlarını hazırlıyoruz.