ADAY MEMUR NEDİR?
Aday Memur; Aday Memurların Yetiştirilmesine İlişkin Genel Yönetmelik'te "İlk defa Devlet memurluğuna atanacaklar için uygulanacak merkezi sınavı kazanarak temel, hazırlayıcı eğitim ve staja tabi tutulmak üzere herhangi bir kurum veya kuruluşa atananlar" şeklinde tanımlanmıştır.
ADAY MEMURLUK SÜRESİ NE KADARDIR?
Hem 657 Sayılı Devlet Memurları Kanununun "Adaylığa kabul edilme" başlıklı 54'üncü maddesinin 2'nci fıkrasında hem de Aday Memurların Yetiştirilmesine İlişkin Genel Yönetmeliğinde; Devlet kamu hizmet ve görevlerine ilk defa atananlar atandıkları tarihten başlamak üzere bir yıldan az iki yıldan çok olmamak üzere adaylık süresine tabi tutulacağı düzenlenmiştir.
ADAY MEMUR HANGİ EĞİTİMLERE TABİ TUTULUR?
Bu süre içerisinde bütün aday memurların, asli memur olabilmeleri için tabi tutuldukları, Devlet memurlarının ortak vasıfları ile ilgili hususları kapsayan temel eğitimi, atandıkları kurum veya kuruluşun sınıfı ve görevi ile ilgili olarak yapılan hazırlayıcı eğitimi ve Aday memurlara kurum veya kuruluşlarındaki görevleri ile ilgili olarak yapılan uygulamalı eğitimleri başarı ile tamamlamaları gerekmektedir. Bu eğitimlerde aday memurların kamu hizmetlerinin gerektirdiği bilgi ve becerileri kazanarak hizmetlerin zaman ve kaynak israfına meydan vermeden en verimli bir şekilde yerine getirilmesini sağlayacak şekilde yetiştirilmeleri sağlanmaya çalışılmaktadır. Bu nedenle eğitimleri başarı ile tamamlayamayan aday memurlar asli memurluğa atanamazlar. Kurum veya kuruluşların sorumluluğunda yapılan bu eğitimler aday memurların tahsil derecelerine göre düzenlenir ve Temel Eğitim, Hazırlayıcı Eğitim ve Staj birbirini takip eden sıra içinde devam etmektedir.
ADAY MEMURLAR EĞİTİM SONU SINAVI NASIL YAPILIR?
Eğitim süresini tamamlayan adaylar, test,uzun cevaplı veya uygulamalı şekilde olacak şekilde sınava tabi tutulur. Temel eğitim sınav soruları Devlet Personel Başkanlığından temin edilir, hazırlayıcı eğitim ve stajlarla ilgili sınav soruları ise ilgili kurum veya kuruluşlarca hazırlanır. Temel ve Hazırlayıcı Eğitim sınavlarında değerlendirme 100 tam puan üzerinden yapılır 60 ve daha yukarı puan alanlar başarılı sayılır. Staja katılanlar staj değerlendirme belgesi ile değerlendirilirler.
ADAY MEMUR DEĞERLENDİRME SINAVINA NASIL İTİRAZ EDİLİR?
Sınav sonuçları sınavların yapıldığı günü takiben iki gün içinde ilan edilir, sınavda başarısız olan adaylara yazılı olarak tebliğ edilir. Aday memurlar yazılı sınav sonuçlarına, sınav sonuçlarının adaylara duyurulmasından başlayarak iki gün içinde dilekçe ile Eğitim ve Sınav Yürütme Komisyonu Başkanlığına itiraz edebilir. Komisyon,dilekçelere on gün içinde cevap vermek zorundadır. Yapılan bu inceleme neticesi kesindir. Sağlık sebepleri dışında sınavlara katılmayanlar başarısız sayılmaktadır. Sağlık sebebiyle sınava katılmayanların sınavları adaylık süresi içinde uygun bir zamanda yapılır.
EĞİTİMDE BAŞARISIZ OLAN ADAYLAR YENİDEN MEMUR OLABİLİR Mİ?
Temel Eğitim, hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin her birinde başarısız olan ve bu sebeple görevlerine son verilen aday memurlar üç yıl süreyle Devlet memurluğuna alınmazlar. Sağlık sebebiyle kurumları ile ilişikleri kesilenler ise için bu şart aranmaz yeniden devlet memurluğuna atabilirler.
ADAY MEMUR ASALET TASDİKİ
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Adaylığa Kabul Edilme" başlıklı 54'üncü maddesinde Sınavlarda başarılı olanlardan Devlet memurluğuna girmek isteyenler başarı listesindeki sıraya ve ilan edilen kadro sayısı kadar, kurumlarınca memur adayı olarak atanacakları düzenlenmiştir. Aynı kanunun "Adayların yetiştirilmesi" başlıklı 55'inci maddesinde ise "Aday olarak atanan memurların önce bütün memurların ortak vasıfları ile ilgili temel eğitime, bilahara sınıfları ile ilgili hazırlayıcı eğitime ve staja tabi tutulmaları ve Devlet memuru olarak atanabilmeleri için başarılı olmaları şarttır" düzenlemesi hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda kanunda yapılan düzenleme gereği adaylığa kabul edilen edilen aday memurların tabi tutuldukları eğitimleri başarı ile tamamlaması sonrasında asli memurluğa kabul edilmesine ASALETİN TASDİKİ denilmektedir.
ADAY MEMURUN ADAYLIK SÜRESİ İÇİNDE GÖREVİNE HANGİ HALLERDE SON VERİLİR?
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Adaylık devresi içinde göreve son verme" başlıklı 56'ncı maddesinde "Adaylık süresi içinde temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin her birinde başarısız olanlarla adaylık süresi içinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmıyacak durumları, göreve devamsızlıkları tespit edilenlerin disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişkileri kesilir" düzenlemesi hüküm altına alınmıştır.
Bu kapsamda;
- Adaylık süresi içinde temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin her birinde başarısız olanlar,
- Adaylık süresi içinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmıyacak durumları olanlar ile,
- Göreve devamsızlıkları tespit edilenlerin, disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişkileri kesilecektir.
ADAY MEMUR İLİŞİK KESME SEBEPLERİ?
657 sayılı Devlet Memurları Kanununun "Adaylık süresi sonunda başarısızlık" başlıklı 57'inci maddesinde; "Adaylık süresi içinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilir." düzenlemesi hüküm altına alınmıştır.
Bu kapsamda;
- Adaylık süresi içinde aylıktan kesme cezası alanlar ile,
- Kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olanların disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişikleri kesilmektedir.
Aylıktan Kesme Cezasını Gerektiren Fiiller, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125'inci maddesinde;
a) Kasıtlı olarak; verilen emir ve görevleri tam ve zamanında yapmamak, görev mahallinde kurumlarca belirlenen usul ve esasları yerine getirmemek, görevle ilgili resmi belge, araç ve gereçleri korumamak, bakımını yapmamak, hor kullanmak,
b) Özürsüz olarak bir veya iki gün göreve gelmemek,
c) Devlete ait resmi belge, araç, gereç ve benzerlerini özel menfaat sağlamak için kullanmak,
d) Görevle ilgili konularda yükümlü olduğu kişilere yalan ve yanlış beyanda bulunmak,
e) Görev sırasında amirine sözle saygısızlık etmek,
f) Görev yeri sınırları içerisinde her hangi bir yerin toplantı, tören ve benzeri amaçlarla izinsiz olarak kullanılmasına yardımcı olmak,
g) (Mülga: 13/2/2011 - 6111/111 md.)
h) (Mülga: 13/2/2011 - 6111/111 md.)
ı) Hizmet içinde Devlet memurunun itibar ve güven duygusunu sarsacak nitelikte davranışlarda bulunmak, şeklinde düzenlenmiştir.
Kademe İlerlemesinin Durdurulması Cezası Gerektiren Fiiller, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 125'inci maddesinde;
a) Göreve sarhoş gelmek, görev yerinde alkollü içki içmek,
b) Özürsüz ve kesintisiz 3 - 9 gün göreve gelmemek,
c) Görevi ile ilgili olarak her ne şekilde olursa olsun çıkar sağlamak,
d) Amirine veya maiyetindekilere karşı küçük düşürücü veya aşağılayıcı fiil ve hareketler yapmak,
e) Görev yeri sınırları içinde herhangi bir yeri toplantı, tören ve benzeri amaçlarla izinsiz kullanmak veya kullandırmak,
f) Gerçeğe aykırı rapor ve belge düzenlemek,
g) (Mülga:17/9/2004 - 5234/33 md.)
h) Ticaret yapmak veya Devlet memurlarına yasaklanan diğer kazanç getirici faaliyetlerde bulunmak,
ı) Görevin yerine getirilmesinde dil, ırk, cinsiyet, siyasi düşünce, felsefi inanç, din ve mezhep ayrımı yapmak, kişilerin yarar veya zararını hedef tutan davranışlarda bulunmak,
j) Belirlenen durum ve sürelerde mal bildiriminde bulunmamak,
k) Açıklanması yasaklanan bilgileri açıklamak,
l) Amirine, maiyetindekilere, iş arkadaşları veya iş sahiplerine hakarette bulunmak veya bunları tehdit etmek,
m) Diplomatik statüsünden yararlanmak suretiyle yurt dışında, haklı bir sebep göstermeksizin ödeme kabiliyetinin üstünde borçlanmak ve borçlarını ödemedeki tutum ve davranışlarıyla Devlet itibarını zedelemek veya zorunlu bir sebebe dayanmaksızın borcunu ödemeden yurda dönmek,
n) Verilen görev ve emirleri kasten yapmamak,
o) Herhangi bir siyasi parti yararına veya zararına fiilen faaliyette bulunmak, şeklinde düzenlenmiştir.
ASALETİ TASDİK OLMAYAN MEMUR
Aday Memurun, adaylık süresi içinde temel ve hazırlayıcı eğitim ve staj devrelerinin her birinde başarısız olduğu, adaylık süresi içinde hal ve hareketlerinde memuriyetle bağdaşmıyacak durumu, göreve devamsızlıkları tespit edildiği ya da adaylık süresi içinde aylıktan kesme veya kademe ilerlemesinin durdurulması cezası almış olduğu hallerinden herhangi birinin tespiti durumunda disiplin amirlerinin teklifi ve atamaya yetkili amirin onayı ile ilişiğin kesilmesi kararı verilerek ASALETLERİNİN TASDİK EDİLMEDİĞİ (yani aday memurluk statüsünden asli memurluk statüsüne geçirilmeyerek kurum/kuruluşla ilişiğinin kesildiği) kendisine tebliğ edildiği tarihten itibaren 60 gün içerisinde idare mahkemesine yürütme durdurma talepli iptal davası açma hakkı bulunmaktadır. Burada belirtilen 60 günlük süre hak düşürücü nitelikte kabul edilen dava açma süresi olduğundan hak kaybına uğramamak için takibi düzgün yapılmalı ve süresi içerisinde idari yargı merciine başvurulması gerekmektedir (nitekim ilk inceleme sonunda süre aşımı nedeniyle dava reddedilecektir) . İdare hukukunda sürelerin yanlış takibi ya da tecrübesizlik sebebiyle öngörülmemesi durumlarında dava süre aşımı dolayısıyla usulden reddolacaktır.