İçel isminden Mersin’e dönüşün hikayesi
Mersin ; 1836 da Köy dür adı Mersindir. 1852 de Nahiye, 1864 de Kaza, 1888 de Liva ve 1924 de Vilayet dir ve adı yine Mersin dir.dir. Her nasılsa 1933 yılında 80. Yıl taşıdığı bu ismi kaybetti ve Vilayetimizin adı İÇEL oldu.
Bu yeni isim genelde hiç benimsenmedi. Mersin dışında da Kentimizi ismi ile değil, tarifle tanıtır olmuşduk.
Asıl isme dönüş kolay olmadı. Ben,im, Kenan Kayaselçuk,Kemal Gülenler gibi hemşerilerimizin isim değişimi üzerindeki ilgi ve gayretleri bir sonuç vermedi. Kenan Kayaselçuk la vefatından kısa süre önce, Soğucakdaki Tesisinde bir buluşmamız olmuşdu, bu isim üzerinde benimde uğraşımı bildiği için, birlik de gayret edelim diye sözleçmidik, Sezon sonunda vefat ettiği birlikdeliğimiz mümkün olmadı.
Değişim için ilk ciddi teşebbüsümüz
Meslekdaşım Turan Özgüner Milletvekili seçilmişdi. Baro Başkanı sıfatiyle bir konuyu Adalet Bakanından Soru Önergesi ile öğrenmesini isterken, diğer konu olarak da ne yapıp yapıp Mersini İçel uyduruk isminden kurtarması için Kanun Teklifi vermesini istedim.
28.Mart.1978 tarihinde ismin değişmesi için Kanun Teklifi verdiğini bildirdi. Ancak baş da İlimizin Mılletvekilleri olmaküzere diğerlerinden de ilgi ve yardım görmeyince etkisiz kaldı.
1999 Yılı Haziran ayında bir gün Meslekdaşım ve İlimiz Milletvekili Av. Edip Özgenç ile Mersin Büyük Şehir Belediyesinde bir araya gelmiş , Kent konularını üzerinde görüşürken söz Kentimizin ismine gelmiş di.. O da benim gibi bu isimle uyumsuzdu. .
– Şinasi Abi, Bu konuda detaylı bir araştırma yap. Bana bildir, Yeterli bir bilgi ile, Kanun teklifi hazırlayıp Meclisevereyim , gereken çalışmayı yapalım dedi.
Mutabık kaldık.
Konu üzerinde tarihi gelişim dışında fazla bilgim yok du.
Kitaplardan, Ansiklopedilerden araştırmalar yapdım ve İÇEL adının değişmesini gerektiren nedenleri anlatır şekilde 11.7.1999 tarihli bir mektupla .Milletvekilimize bildirdim.
İsmin değişmesi için bir çok geçerli nedenlerimiz vardı ve bu Meclis de rahatlıkla anlatılabilirdi.
Özetle, şunları yazmışdım.
I ) Bazı Vilayetlerin İlgası, bazılarının birleştirilmesi hakkında 27.8.1933 tarihinde Resmi Gazetede yayınlanan 20.5.933 gün, 2197 Sayılı Kanunla;
1) İçel(Silifke) ve Mersin Vilayetlerinin birleştirilerek adının İçel olması
2) Artvin ,Rize birleştirileek adının Çoruh olması,
3) Aksaray,Hakkari ,Şibinkarahisar Vilayetlerinin kaldırılması,
4) Adana Vilayetinin adının, Seyhan olarak değiştirilmesi,
Bir süre içersinde İÇEL dışında hepsi değişdi.
1)SEYHAN adı kaldı,eskisi gibi ADANA oldu.
2)ÇORUH adıda kaldırıldı.
3) Aksaray yine İl oldu.
4) Hakkarı İl oldu.
Yukarıda belirtildiği gibi, 2197 Sayılı Kanunun getirdiği değişiklikler hep kaldırlırken, İÇEL adının aynı kalmasının Hukuken izahı da zordu.
Bunu belirttim.
MERSİN adı. Neden İÇEL oluşunda bir neden var mı ?
Milletvekilimize Resmi olmamakla beraber,halk arasında bilinen bazı hususları da bilmesi için yazıma eklemeyi uygunbulmuşdum.
Silifke Vilayetti ama o zamanın Mebusları Atatürk ve Arkadaşlarının çalışmalarında yardımcı olmuyorlardı. SamiArıkan,Haydar Arslan, Ali Sabri Güney Atatürke karşıydılar. Yönetimde sevilmiyorlardı.
1930 Belediye saçimlerinde Halk Fırkasının seçim kaybettiği iki yerden birisi de Silifke idi. Atatürk 1931 yılındaSilifkeyi ziyaretinde , ani olarak zuhur eden önemli bir konuda, Silikeden,Taşucuna Telerfon bağlantısını gerçekleştirememiş ve
– Buraya Vilayet değil,Kaza bile çok demişdi.
Bir Vilayetten daha iyi hizmet beklenirdi. Olmadı.
Silifke Vilayette Kaza’ya dönüştürülüp Mersin le birleşince, biraz da onları tatmin babında, o tarafdan bir isim olan İÇEL adı,Vilauyete verilmişdi. Gayri Resmisi böyleydi.
II)
a) İÇEL adı, Mersin’i anlatamadığı gibi, Kapsama yeterliliğide yokdur.
b) İÇEL olarak bilinen yer, İlk Çağ Kilikyasının küçük bir bölümüne verilen addır.
Katip Çelebi , İçel’i taşlık ve yüksek dağlar içindeki bir bölgeye verilen ad olarak tanımlamışdır.
c) Mersin ; Mersin ismiyle Dünyaca tanınmışdır
d) Avrapa Birliği Üyeleri, ETA Ülkeleri, gibi ülkelerle cem’an 154 Ülke ile Ticari ilişkileri vardır.
e) 53 Avrupa,40 Amerika,49 Asya, 31 Afrika ve 6 Avusturalya Limanları arasında düzenli seferleri mevcuttur.
f) Tanınmış Serbest Bölgesinin adı dahi, Mersin Serbest Bölgesidir. İçel değil.
Yerel Basın da yazılarımızla, haklı Nedenlerimizi arasız sürdürüyoruz.
Ben bu konuda Edip Özgenç’le görüşmeden de yerel basında aynı nedenleri belirterek İçel Adının , Mersin olarsak değişimini savunuyordum. Çalışmaya başladıkdan sonra yazı çevremi de genişlettim
10.Ocak.1994 . Vo0lkan . (İlimizin Adı Mersin değil,Radyomuzun Adı Mersin değil. Neden. ?.).
Mesiad Dergisi, Eylül/1999 İçel Sanat Kulübü Dergisi 30.6.2000 İmece Gazetesinde (Mersin Uyduruk İçel adından kurtulmalıdır),
10.7.2000 İmece. (Mersin ismi ile anılsın/
3.Eylül..2000. Gözlem Dergisi. ( İçel Takma adını daha ne kadar taşıyacak)
8.10.2000. Yeni Çizgi.(İçel mi, Mersn.mi ?)20
21.3..2001. İmece. (Dünyaca Tanınmış Mersin Adı varken Torosların Geçilmez
Küçük bir yeri, Büyük bir Kent’e isim olamaz.
20.11.2001.İmece.( Mersin Mersindir,İçel değildir.)
20.12.2001.Mersin Valisine konu ile ilgili yazım
18.6.2002. Ticaret Odası Gazetesi. (Kanun kabul edilmişdi,yayınlanmadı)
Zorluklarımız
I )
İşler bu suretle devam ederken Milletvekilimizden sıkıntı veren bir haber aldım. Bazı Milletvekillermiz Kanun Teklifine imza vermekden çekiniyorlarmış. Bu aslında şu yönden beklenebilir bir olaydı. Mersinin Batı İlçelerine (Eski İçel) de denilir. Milletvekillerimizden oralı olanların İÇEL ismi ile bir sıkıntıları yıkdu.
Edip Özgenç’in de tavsiyesine uyarak Milletvekillerimiz; Ali Er,Ali Güngör, Turhan Güven,Yalçın Kaya,HidayetKılınç,Enis Öksüz, Edip Özgenç,Akif Serin,M.İstemihan Talay,Cahit Tekelioğlu,Ayfer Yılmaz ve Rüştü Kazım Yücelen’e 17.10.2000 tarihli ayrı ayrı birer mektup yazdım.
Mektupda, Tarihi gelişimi, 2197 Sayılı Yasa ile yapılan bütün değişikliklerin kaldırılmış olduğunu ve yukarıda belirttiğim hususları da belirterek,( Sun’i yakıştırmaya Son Verme Zamanının Geldiğini.. ve İlimizin yeniden eski adına kavuşması hususunda gayretlerini.. ) diledim.
Mektubuma yalnız Ali Er Bey den cevap geldi. Destekliyoruz diyordu. Bakan Rüştü Kazım Yücelen de Basına Teklif verdiklerini açıkladı.
I I)-
Edip Özgenç’den aldığım (BİLGİ NOTU) kafamızı iyice karıştırdı.
VALİLİK İsim Değişikliğine olumsuz Görüş Bildirmiş.
Olay Şu;
1987 Yılında Mersin Valiliği, İçişleri Bakanlığına , İçel isminin tam kabul görmediğinden bahisle, değiştirilmesi talebinde bulunmuş. 1992 de T.B.Millet Meclisine Kanun teklifi olarak sevkedilmiş. Ancak görüşülememiş, Kadük olmuş.
1996 da İçişleri Bakanlığı İçel Valiliğine ,Ad Değişikliği talebinin devam edip etmediğini sormuş. Valilik; Olumsuz görüş bildirmiş.
Edip Özgenç bu durumu da bana bildirdi ve ben Valiliğe (20.12.2001) tarihli özel bir yazı yukarıda belirtilen nedenlerle, değişim gerekliliğini açıkladım . Konunun Meclis de görüşüldüğünü belirttim engel olunmamasını diledim.
Ayrıca İmece de 20,3.2001 tarihli ( Mersin İsmine Valilik Engeli ) başlıklı yazı yayınlayarak,konuyu bir defa da bu yönü ile Mersin Halkına duyurmak istedim.
Sanırım Valilik de olumlu durum almışdı.
Artık Yasalaşmanın isteğimiz doğrultusunda olmasına engel kalmamışdı.
Adımız İÇEL değil, M e r s i n dir.
Kanun Teklifini Milletvekillerimiz ve Meslekdaşlarımız Edip Özgenç ve Turhan Güven’in verdiğini biliyorum. Ali Er bana yazdığı Mektup da Rüşdü Kazım Yücelen Basına yaptığı beyanda olumlu görüşlerini bildirdiler. Diğer Milletvekillerinin konu üzerindeki düşünceleri bana iletilmiş olmadığından durumlarını bilmiyordum .
20.Haziran Perşembe günü Saat.19.45 de 191 Milletvekilinin bulunduğu Meclisin 116 ıncı birleşiminin üçüncü oturumunda Üç Maddelik Kanun Teklifinin kabulü ile, İ Ç E L ismi kalkdı ve İlimizin adı M E R S İ N oldu.
Bu ismin değiştirİlmesinde öncülüğü ve sıkı takibi ile İlimize adını kavuşturan Dostumuz,Meslekdaşımız ,eski Milletvekilimiz Avukat Edip Özgenç’e Teşekkür ve Minnetdarlığımızı belirtmeyi borç bilirim.
Basın Fotoğrafları