Hani birini yolcu ederken, yanından ayrılırken, bir maili bitirirken hep deriz ya “kendine iyi bak” diye. Öylesine bir kelime gibi gelir bazen, ama şu son günlerde benim için büyük anlamlar taşıyor. İnsanın kendine iyi bakması. Ona emanet edilen bedene iyi bakılması.
Beni kendime bakmak hakkında düşündüren olay annemin kriz gibi gelen nefes tıkanması şikayeti ile gittiği doktorunun onu ertesi gün anjio olacağını söylemesi oldu. Adını duyduğumuz ama hakkında hiç bir şey bilmediğimiz anjio için sabah erkenden hastanede olduk. Hemen yatırdılar ve ameliyata aldılar. Local anestezi ile bayıltmadan yapılan işlem 10 dakika sürdü. Bu arada edindiğim tecrübelerden anjio’nun bir damarın tıkalı olup olmadığını anlamak için yapılan işlem olduğunu öğrendim. Kalp damarının tıkanım tıkanmadığını öğrenmek için kasıktaki kalbe giden damara müdahale ediyorlardı. Annemin kalbe giden 2. damarı %99 tıkalı çıkmış ve stent takılması gerekiyormuş. Yerli mi takılsın yabancı mı diye bize soruldu biz yerlisinin olmasını istedik. Yabancısı ile pek fark olmadığını söylediler. 10 dakika sonra ameliyathaneden çıkmıştı bile. Sırada anjio olmak için bekleyen 25 hasta vardı!
Annemle birlikte anjio olan bir teyze aynı gün çıkarken, anneme stent takıldığından 1 gece kalması gerektiğini öğrendik. Küçük bir operasyon gibi görünen anjio sonrası çok kolay olmadı. Önce 6 saat kımıldamadan yatılması gerektiğini öğrendik. Çünkü damarın içinde minik bir boru vardı ve çıkmaması gerekiyordu. 6 saatin sonunda çıkan borunun yerinin kanamaması için üzerine kum torbası konması gerektiğini öğrendik. Bir 3 saat de onun için beklendi. Sonuç olarak annemin neredeyse 12 saat hareketsiz yatması gerekti.
Bu arada eğlenmek için tv izleyelim dedik. Kumandası bozuk olduğu için zar zor açtığımız Show tv’deki evcilik oyunu programına bakmak zorunda kalmak tam bir işkenceydi. Çok dayanamadık zaten, hemen kapattık.
Uzun lafın kısası, anjio çok korkulacak bir operasyon değil. Sadece damarların tıkalı olup olmadığına bakılıyor. Eğer damar tıkalıysa “stent” denilen minik bir alet taklıyor ve damar açılıyor.
Mühim olan damarlarımızı tıkamamak.
Damarlar neden tıkanıyor?
1. faktör genetik. Ailenizde kalp ve damar hastalığı olanlar varsa sizde de olma ihtimali çok yüksek, 2. si stres ve üzüntü ve 3. sigara.
Yediklerimize içtiklerimize de dikkat etmliyiz. Özellikle hayvansal yağlar, aşırı yağlı yemekler ve kızartmalar yememeliyiz. Ben kendi adıma düşündüğümde, dışarıda yediğim patates kızartmalarından sonra içim kararıyor. Evde kızartma yapınca bile kendimi kötü hissediyorum. O yüzden mümkün olduğunca dışarıda kızartma yememeye dikkat ediyorum.
Bize emanet olan bu bedene iyi bakmalıyız. Çünkü son güne kadar bizi o taşıyacak, ne kadar iyi bakarsak o da bizi o kadar ileri götürür diye düşünüyorum..
Merak edenler için anjio ve stentin ne olduğunu anlatan videoyu paylaşıyorum. Hastaneden geldikten sonra google’da epey araştırdım anjio ve stenti. Korkulacak bir şey değil, yediklerimize, içtiklerimize dikkat ederen bundan korunabiliriz.
Yeter ki, kendimize iyi bakalım!