I. Bireyin kişisel eğilimleriII. Dini kabuller ve dinden beklentilerIII. İnanılan dinin mahiyetiIV. Dinin toplumsal etkisiV. Kültürün dine yüklediği anlam Yukarıdakilerden hangisi/hangileri cinsiyetle dindarlık arasındaki ilişkiyi etkileyen psiko-sosyal faktörler arasında sayılabilir?
Konuyla ilgili araştırmalar incelendiğinde, cinsiyetle dindarlık arasındaki ilişkiye dair bulguların geniş bir yelpaze üzerinde farklılaştığı tespit edilebilir. Doğal olarak bu farklılaşma, psiko-sosyal pek çok faktöre bağlıdır. Bireyin kişisel eğilimleri, dinî kabulleri ve dinden beklentileri; inanılan dinin mahiyeti, dinî mesajların dindardan talepleri, dinin toplumsal etkisi, kültürün dine yüklediği anlam, yaşanılan zaman ve ortamın koşulları vb. faktörler, bu çerçevede ifade edilebilir.
Dini inançlar, insanın narsist bir bakış açısıyla kendini ölümsüz görme düşüncesini hangi açıdan tatmin edebilir?
Ebedilik inancı, ölüm korkusunun etkisini azaltabilecek en etkili faktörlerden biri olarak kabul edilmektedir. Dinler ise insanın ebedilik duygusunun tatminine de bir kapı aralayarak, etkisi küçümsenemeyecek bir yatışma sağlamaktadır. İnsan, yapısındaki benseverlik (narsizm) özelliğinin etkisiyle kendisini şuur dışı olarak ölümsüz düşünme eğilimindedir. Dinî inançlar ise, içi boş bir çerçeve özelliği sergileyen bu inanç biçiminin muhtevasını doldurarak, ahiret inancıyla bu eğilimin tatminine kapı aralamaktadır.
Aşağıdakilerden hangisi Kur’an’da inanç ile ilgili olarak olumlu nitelemeler arasında bulunmaktadır?
Kur’an’da inanç ile ilgili olarak (iman, İslam ve tasdik gibi) olumlu ve (yalanlama, inkâr etme, ortak koşma, terk etme, inatla inkâr etme, kalbinde olmayanı söyleme, şüphe etme gibi) olumsuz nitelemeler bulunmaktadır. Kur’an’daki kullanımı dikkate alınarak iman kelimesine, genellikle doğrulama (tasdik) ve tahsis etme, teslim olma (İslam) anlamları verilmiş; daha sonra terim olarak, “Allah’tan tebliğ ettiği kesin olarak bilinen hususların bütününde peygamberi tereddütsüz olarak tasdik etmek” şeklinde tanımlanmıştır.
Özellikle üstünlük ve aşağılık duygularına kapılmayı önlemede ve kontrol altında tutmada, bireye katkı sağlayan bir ibadet aşağıdakilerden hangisidir?
Namaz ibadeti üstünlük ve aşağılık duygularına kapılmayı önlemede ve kontrol altında tutmada, bireye katkı sağlar. Eşitlik duygusunu ve alçakgönüllülüğü besler. Namaz kılan insan alnını yere koymakta ve Allah’ın yüceliğini kabul ederek O’nun karşısında güçsüz olduğunu gerek ifadeleri ile gerekse hareketleri ile dile getirmektedir. Böylece kendi gücünün ne kadar sınırlı olduğunu fark etmekte, eksikliklerini ve zayıf yönlerini görebilmektedir. Hayatın geçiciliğini kavramakta, sahip olduğu makam, mevki, servet, güzellik vs. gibi imkânların fazla önemli olmadığı, bunların her an kendisinden gidebileceği duygusunu yaşamaktadır. Dolayısıyla bu bilinçle namaz kılan birey elbette kendini üstün göremez, üstün gösterecek şekilde hareket edemez.
Bu dönemlerin ilkinde insanbiçimci (antropomorfik) ve somut özellikler gösteren Tanrı tasavvuru, sonraki iki dönemde somut ve soyut düzey arasında geçişli bir özellik arzetmekte, son dönemde ise somut özelliklerinden sıyrılan Tanrı kavramı ile birlikte artık soyut bir karaktere bürünmektedir. Doğru cevap A'dır.
Bireyler hangi yaş grubundayken Tanrı’nın özelliklerini iyilik ve adalet olarak düşünürler?
Tanrı tasavvurlarında yaş ta önemli bir etkendir. 7-16 yaş arasındaki çocuk ve gençlerin Tanrı tasavvurlarını da içeren bir araştırma sonuçlarına göre, 9-10 yaşındaki çocuklar Tanrı’yı nesnel sıfatları bağlamında tasavvur etmektedirler. 12-13 yaşlarındaki çocuklarda Tanrı’nın özellikleri iyilik ve adalet olarak düşünülmekte; Tanrı’nın hâkimiyeti, bağışlayıcılığı ve Baba oluşuna vurguda bulunulmaktadır. 15-16 yaşlarındaki çocuklarda ise, Tanrı’nın güç ve güzellik sıfatları baskın görünmektedir. Bu dönem Tanrı tasavvurlarında sevgi, dua, bağlılık, güven, diyalog, şüphe, terk etme ve korku ön plana çıkmaktadır.
İslam geleneğinde “İslam dinini terk ederek, bir başka dine geçiş yapma” durumunu anlatmak için aşağıda yer alan kavramlardan hangisi kullanılır?
İslam geleneğinde “İslam dinini terk ederek, bir başka dine geçiş yapma” durumunu anlatmak için irtidat kavramı kullanılır.
11-18 yaş arası öğrenciler üzerinde yapılan bir araştırmaya göre, öğrencilerin Allah'a dua etmelerindeki en önemli sebep aşağıdakilerden hangisidir?
11-18 yaş arası öğrenciler üzerinde yapılan bir araştırmada Allah’a dua etmelerine sebepolarak % 41’i manevi sıkıntıları, % 15’i maddi sıkıntıları, % 11’i mutluluk anlarını, % 7’si de tabiatın güzelliğini saymışlardır. Doğru cevap D seçeneğidir.
Rizzuto’ya göre aşağıdakilerden hangisi tanrı tasavvur sürecinin özelliklerinden biridir?
Rizzuto’ya göre, Tanrı tasavvurunun izlenebilir ilk bileşeni anne yüzüdür. Tanrı tasavvuru, çocuklukta sürekli olarak gelişir. Tanrı tasavvuru oluşturma ve biçimlendirme süreci, devam eden, sona ermeyen bir süreçtir. Tanrı tasavvuru süreci yaratıcı bir süreçtir. Geçiş nesnesi, gözlenebilir özel bir nesneye bizzat uymaya zorlanmadığı için, çocuk, Tanrı tasavvuru sürecinde hayli özgürdür.
Bireyin, kendini benimsemesi, onaylaması, kendine değer vermesi ve saygı duyması’ olarak tanımlanan ve daha çok kendini algılamaya yönelik bir kavram olan terim hangisidir?
Benlik saygısı; ‘bireyin, kendini benimsemesi, onaylaması, kendine değer vermesi ve saygı duyması’ olarak tanımlanmaktadır. Daha çok kendini algılamaya yönelik bir kavram olan benlik saygısı, bireyin, kendisine yüklediği psikolojik değeri ifade etmektedir. Kendisi hakkında değerlendirme yapan bireyin kendi kişisel özellikleriyle ilgili öznel değerlendirmelerine kişisel benlik saygısı, içinde yaşadığı veya özdeşleştiği grupların özelliklerini temel alarak yaptığı öznel değerlendirmeye ise kolektif benlik saygısı denir.
Yaş ve dindarlık ilişkisi çeşitlilik göstermektedir. Bununla birlikte, görece tek düze hayatın sürdüğü kırsal bölgelerde veya kapalı ailelerde başlangıçtan beri temel çizgisi değişmeden süren dindarlık tipinden söz edilmektedir. Aşağıdaki kuramlarından hangisi bu dindarlık tipine uygundur?
Kararlılık kuramı
Halk arasında beddua (kötü dua) denen bir dua da vardır. Beddua eden kişi kötülerin, zalimlerin cezalandırılmasını Allah’tan talep etmektedir. Kur’an’da bazı ayetlerde kâfirlere, münafıklara ve zalimlere dönük beddua ve lanet ifadeleri yer almaktadır. Bu konuda hangi sure en önemli örnektir ?
Halk arasında beddua (kötü dua) denen bir dua da vardır. Beddua eden kişi kötülerin, zalimlerin cezalandırılmasını Allah’tan talep etmektedir. Kur’an’da bazı ayetlerde kâfirlere, münafıklara ve zalimlere dönük beddua ve lanet ifadeleri yer almaktadır. Bu konuda Tebbet sûresi en önemli örnektir.
Dindarlığın yerel kültür ve toplum yapılarına bağlı şekilleri ve evrensel görünüm ve anlamlarını anlamada din psikologları aşağıdaki bilim alanlarından hangisine başvurmaktadır?
Din antropolojisi
Beyin yıkama ve sosyal baskı gibi zorlamalar sonucu meydana gelen din değiştirme tipi aşağıdakilerden hangisidir?
Doğrudan doğruya beyin yıkama yöntemiyle çok ender olarak görülebileceği gibi, dolaylı olarak sosyal baskı ve zorlamalarla da olan tip cebri (zorlama) tiptir.
Sinir sistemi, beyin kimyası ile dini ve ahlaki deneyimler arasındaki bağlantıları inceleyerek, İlk defa ‘Tanrı Noktası’ üzerinde araştırmalar yapan bilim adamı kimdir?
1990’lı yılların başında ‘Tanrı Noktası’ na yönelik çalışmayı ilk olarak M. Persinger yapmıştır.
Eleştiri ve itiraz niyeti olmaksızın, dinî bilgi ve kavramların gerçekliğini ve sebeplerini araştırma ve tatminkâr cevaplar bulma arzusuyla ortaya çıkan ve daha çok çocukluk döneminde görülen şüphe arayış şüphesidir. Arayış şüphesi çocukluk döneminden sonraki dönemlerde çok fazla görülmemekle birlikte, dinî hayatlarında köklü bir değişimin başlangıcında bulunan yetişkinlerde veya din değiştirme kararlılığındaki kimselerde de güçlü bir şekilde yaşanabilmektedir. Doğru cevap C seçeneğidir.
Dinin insan üzerindeki etkileri göz önünde bulundurulduğunda, insanın aşağıdaki alanlardan hangisi açısından daha çok etkileneceği düşünülebilir?
Şüphesiz din bütün şıklardaki alanlarda etkilidir. Fakat, dinin özellikle psikolojik etki ve işlevleri diğerlerine oranla biraz daha ön plana çıkmaktadır.