İdrar hangi durumlarda çoğalır, hangi durumlarda azalır? İdrarın kesilmesi, artması, azalması nedenleri, hakkında bilgi.
İdrar Fazlalığı ve Azlığı
İdrar Çokluğu
24 saatlik idrar miktarı iki litreyi aşacak olursa dikkati çekmelidir. Geçici olarak bazı durumlarda ve hastalıklarda idrar normalden fazla çıkabilir. Heyecanlanma ve sinirlenmelerde, fazla su, kahve ve çay içmekle idrarın arttığı görülür. Fazla idrar devamlı bir hal aldığı takdirde şu ihtimaller akla getirilmeli ve tetkik ettirilmelidir: Şeker hastalığı, şekersiz şeker hastalığı, böbrek hastalıkları. Yalnız bir noktaya dikkat etmek gerekir. Sık sık idrar etmekle çok idrar çıkarılması birbirine karıştırılmamalıdır. İdrar yollarının çeşitli iltihap ve hastalıklarında sık sık idrar etme göze çarpar. Bu gibi hallerde idrarın günlük miktarı artmış değildir, azar azar ve sık sık işeme olmaktadır. Bununla beraber idrarın hem sık, hem de fazla geldiği durumlar da vardır.
İdrar Azlığı
24 saatlik idrar miktarı 500 cc.nin altına inerse idrar ileri derecede azalmış demektir ve gene üzerine dikkatle eğilmek gerekir. Çok az su içenlerde, yazın sıcak aylarda, çok fazla terleyenlerde ve ishal çekenlerde idrar azlığı geçici olarak göze çarpar. Ateşli hastalıklarda da bol ter çıkarma ve daha başka sebeplerle idrar azalması olur, hastalık iyiliğe dönünce de aksine normalden fazla artar.
Kalp yetmezliği, böbrek ve karaciğer hastalıkları dolayısıyla ortaya çıkan idrar azalması halinde ise olaya gereken önem verilmelidir.
İdrarın Kesilmesi
İdrarın son derecede azalması ve tamamen kesilmesi iki şekilde ortaya çıkar. Birinci şekilde idrar mesaneye gelmiyordur, yani ya böbreklerde idrarın salgılanması durmuştur, ya da üreterler (idrarı böbreklerden mesaneye indiren borular) bir sebeple kapalıdır. Nefrit hastalığında, böbrek yetersizliklerinde, bazı zehirlenmelerde idrar salgılanması durarak tıpta anüri denilen idrar yokluğu ortaya çıkar. Bu hal çok ciddi sonuçlara yol açacağından asla ihmal edilmemelidir. İdrar üreterlerin tıkanmasıyla da kesilir. Üreter tıkanması en fazla taş sebebiyle olmaktadır. Taş, tek üreterde olsa bile, spazm, refleks ve diğer bazı bozukluklar sonucu her iki taraftan idrar gelmesi durur. Ayrıca her iki üreteri tazyik eden urlar da idrarın geçmesine engel olabilir.
İkinci şekil, idrarın böbreklerden süzülüp mesaneye inmesine rağmen, mesaneden dışarı çıkmasının durmasıdır. Buna tıpta retansiyon denir. Bu durumda mesane, idrarla son derece dolacağından, gerilir, karnın alt kısmı şişer, ağrı, ıstırap ve sıkıntı vardır. Retansiyon sebepleri şunlar olabilir: Prostat büyümesi, üretra taşları (Üretra: idrarı mesaneden vücut dışına atan boru), üretra darlıkları, mesane urları, üretra yırtılmaları, sinir hastalıkları, isteri, enfarktüs.