Alaçam Gezi RehberiSamsun’un tarihi zenginliği ve doğal güzellikleriyle dikkat çeken ilçesi Alaçam, il merkezine 78 kilometre mesafede yer almaktadır. Tipik Karadeniz ikliminin hakim olduğu ilçe, deniz seviyesinden 15 metre yüksekliğinde, şirin bir kıyı beldesidir. Tarihi Milattan Önce 5500’lü yıllara kadar uzanan Alaçam’ın ilk ismi Zelikus, Miletliler tarafından verilmiştir. Alaçam adı ise ilçeye İlhanlılar döneminde, 1385 yılında verilmiştir. Tarım, balıkçılık ve hayvancılığın başlıca geçim kaynağı olduğu ilçede, eşsiz bir doğa ve tarihi bir miras varlığını sürdürmektedir. Alaçam sakinlerinin yarıdan fazlasını, Lozan Anlaşması’nın ardından yürürlüğe giren mübadele ile Yunanistan’dan getirilenler oluşturmaktadır.
Alaçam’da daha önceki uygarlıklarla ilgili yapılan araştırmalar ve Sivri Tepe’de yapılan arkeolojik kazılarda, Hititler dönemine ait seramik parçaları, bıçak, balta ve çanak çömlek gibi buluntular gün yüzüne çıkarılmıştır. Hititlerin Milattan Önce 5000 ile 3000 yılları arasında burada yaşadıkları tahmin edilmektedir. Eski çağlarda deniz kenarında yer alan Alaçam merkezi, bugün iki kilometre daha içeride bulunmaktadır. Bu süreçte Alaçam Çayı’nın taşıdığı alüvyonlar, dere ağzı bölgesinde birikerek bir alüvyon ovası meydana getirmiştir. Danişmentliler döneminde bölgesinin ismi Tralköy olmuştur. Selçukluların yöreye geldikleri 1183 yılında yerin adı Uluköy olarak değiştirilmiştir. Son olarak 1365 yılında İlhanlı devletinin hükümdarı Bedirhan bu adı Alaçam olarak değiştirmiştir. İlçenin adının, yerleşim yerinin ortasından geçen Uluçay’ın kenarındaki büyük çam ağaçlarından aldığı sanılmaktadır. 1398 yılında Osmanlı İmparatorluğu’nun kontrolüne giren Alaçam, 1944’te Bafra ilçesinden ayrılarak, ilçe statüsü kazanmıştır.
Alaçam’a nasıl gidilir?Samsun il merkezine 78 kilometre uzaklıkta yer alan Alaçam ilçesi, kolay ulaşım olanaklarına sahiptir. Karadeniz kıyı şeridinde bulunduğu için kıyı yoluyla ulaşılabilen ilçeye, Samsun il merkezinden gün içinde karşılıklı seferler düzenleyen minibüslerle gidilebilmektedir. Ayrıca Samsun Çarşamba Havalimanı’na 102 kilometre uzaklıkta yer alan Alaçam’a; İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük şehirlerden havayolu aracılığıyla ulaşmak da mümkündür. Bunun için Samsun Çarşamba Havalimanı’na ulaştıktan sonra havaalanı servis araçları, taksi ya da kiralık araçlarla önce Samsun il merkezine, buradan da Alaçam ilçesine gitmek gerekmektedir.
Alaçam’da doğa sporlarıSamsun’un Alaçam ilçesi, doğa sporlarına uygun pek çok yere ev sahipliği yapmaktadır. Doğal güzelliklere sahip ilçede, doğa yürüyüşleri başta olmak üzere su sporları, bisiklet ve motokros yapılabilmektedir. Alaçam’ın Örenli köyü ile Orta köyü arasında yer alan yürüyüş parkuru, ilçede son yıllarda tercih edilen en önemli rotalardan biridir. Yaklaşık 10 kilometre uzunluğundaki bu parkur, Acı Su Mevkii'ne kadar devam etmektedir.
Doğa tırmanışı için en uygun yer ise Dürtmen Dağı’dır. Alaçam ilçe merkezine 35 kilometre uzaklıkta yer alan ve deniz seviyesinden bin 660 metre yüksekliğe sahip Dürtmen Dağı zirvesine beş saatte çıkılabilmektedir. Alaçam’da doğa yürüyüşleri için uygun parkurları ise Kızılalan Mahallesi ile Gülgeriş Mevkii, Köseköy Mahallesi ile Aşağıkoçlu Mahallesi, Karatepe Mevkii ile Alaçam Arsı, Kapıboğazı Mevkii ile Alaçam Arası, Yoğunpelit Mahallesi ile Demircideresi Mahallesi, Örenli Mahallesi ile Acısu Mevkii, Geyikkoşan Mevkii ile Toplu Balıkçı Barınağı, Kızılalan’ın Bengü Güreş Mevkii ile Dürtmen Geçidi arasındaki rotalardır.
Alaçam’da başta yüzme olmak üzere su sporları için en çok tercih edilen bölge ise Geyikkoşan Mevkii Sahili’dir. Ayrıca ilçede Geyikkoşan Mevkii ile Yakacık Mahallesi arasında bisiklet sporu yapılabilmektedir. Alaçam ilçesinde motokros yapılabilecek bölgeler ise Kalıkdemirci Mahallesi Gülgeriş Mevkii, Vicikler Mahallesi Yoğunpelit Mahallesi ve Kalukkaraçukur Mahallesi’dir.
Alaçam’da gezilecek yerlerHititler dönemine uzanan bir tarihe sahip olan Alaçam’da, gezilebilecek çok sayıda höyük bulunmaktadır. Bunlar arasında en dikkat çekici olanları ve günümüzde halen görülebilir olanları; Sivritepe, Elçitepe, Gökçeboğaztepe ve Dedetepe höyükleridir. Gökçeboğaztepe Höyüğü’nde yapılan kazılarda Miletlilere ait olduğu belirtilen çanaklar çömlekler gün yüzüne çıkarılmıştır. Ayrıca Alaçam'ın güneyindeki dağlık ve ormanlık bölgede tarihi bir de kale bulunmaktadır. İlçedeki tarihi yapıların önde gelenleri arasında 1515 yılında Anadolu Beylerbeyi Şadi Bey tarafından inşa ettirilen Şadi Bey Camii ve 1887 yılında inşa edilen Yeni Cami yer almaktadır. İlçede çok sayıda da gezi ve mesire alanı bulunmaktadır.
Geyikkoşan Mesire YeriAlaçam ilçe merkezine iki kilometre mesafede yer alan Geyikkoşan Mesire Yeri’nde her yıl Hıdırellez şenlikleri yapılmaktadır. 6 Mayıs tarihinde düzenlenen bu etkinliklere ülkenin dört bir yanından katılan güreşçiler, yağlı güreş müsabakalarında yarışmaktadır. Temiz bir kumsala sahip olan Geyikkoşan’da, ayrıca çınar, kavak, çam ağaçlarından meydana gelen güzel bir koruluk mevcuttur. Ayrıca bu koruluğun içinde yer alan Geyik Baba Türbesi de ilgi gören yerler arasındadır.
Tarihi Alaçam AmbarlarıYapı tekniği ve ahşap süslemeleri açısından Türk oymak sanatının en güzel örneklerini gösteren Alaçam ahşap ambarları, ilçenin birçok köyünde bulunmaktadır. Buğday, mısır ve farklı tahıl ürünlerini saklamak için yapılan bu ambarlar, mimariyle ilgi çekmektedir. Çam ağacından yapılan bu ambarlar, ahşap perdelerin birbirine geçirilmesiyle inşa edilmiştir. Kareye yakın ambarların üzeri kırma çatı ile kapatılmıştır.
Alaçam Mübadele MüzesiAlaçam tarihinde önemli bir yeri olan Mübadele Müzesi, Çeşme Mahallesi Eski Şube Sokak üzerinde bulunmaktadır. 19’ncu yüzyılın sonlarında İptidai Mektebi olarak inşa edilen müze binası, ardından farklı amaçlarla kamu binası olarak kullanılmıştır. 2010 yılında restore edilen yapı, günümüzde müze olarak hizmet vermektedir. İki katlı yapının birinci katında idari bölüm, dokümantasyon ve depo bölümleri bulunmaktadır. Üst katta ise mübadillerin yanlarında getirdikleri günlük eşyalar, belgeler ve fotoğraflar sergilenmektedir.
Sivri TepeAlaçam’da bulunan Sivri Tepe, Karşıyaka Mahallesi’ni karşıdan gören bir konuma sahiptir. Bölgedeki ilk yerleşim yeri olan Sivri Tepe, 700 metre yüksekliğe sahiptir. Burada gerçekleştirilen arkeolojik kazılarda çok sayıda çanak çömlek parçası gün yüzüne çıkarılmıştır. Eteklerinde sur duvarı kalıntıları bulunan Sivri Tepe, çevresindeki ağaçlarla da ilgi çekmektedir. Atatürk heykelinin bulunduğu tepede her yıl geleneksel olarak Keşkek Günleri düzenlenmektedir.
Tarihi Alaçam KonaklarıAlaçam’da görülmesi gereken tarihi konaklar, ağırlıklı olarak Çeşme, Karşıyaka ve Yenicami mahallelerinde bulunmaktadır. Dıştan bakıldığında simetrik bir görünüme sahip olan yapılar, geniş görüş açısı sağlayan cumba ve balkonlarıyla dikkat çekmektedir. Farklı boyutlarda bulunan pencerelerinin yanı sıra iç mekanlarında çeşitli süslemeler yer almaktadır. Konakların tavan yükseklikleri dört metreye yakın olup, odalar ve salonlar geniş ve havadar yapılmıştır.
Ahşap CamilerAlaçam’ın ahşap camileri de görülebilecek tarihi yapılar arasında bulunmaktadır. Bölgenin mimarisinde önemli bir yeri tutan ahşap, flora ile iklimden kaynaklı olarak tercih edilmiştir. Sağlam, dayanıklı ve neme dirençli olan bu yapılarda kestane, pelit ve bazı çam türleriyle karaağaç kullanılmıştır. Camilerin süslemelerinde ise işlenmesi daha kolay olan ceviz ağacı dikkat çekmektedir.
Alaçam’da nerede ne yenir?Karadeniz ve Samsun yemek kültürünün özelliklerini taşıyan Alaçam, ilçeye özgü lezzetlere de sahiptir. Bölge mutfağında öne çıkan mısır, lahana ve kuru fasulye Alaçam mutfağında da yaygın olarak kullanılmaktadır. Ayrıca et, pirinç ve hamurlu yiyeceklerle zenginleşen Alaçam mutfağında; hamsili ekmek, Karalahana çorbası, keşkek, mısır ekmeği, balık çeşitleri ve tirit yaygın lezzetler arasındadır. Alaçam ilçesine özgü lezzetlerden herse ise tavuk etiyle yapılmaktadır. Daha çok ilçenin Çerkez köylerinde tercih edilen Aluş yemekleri, çiğ kıymaya baharat konularak yapılan kapaklı pidesi ve palamut balığından yapılan palamut dolması da Alaçam’ın meşhur lezzetleri arasındadır. İlçede ilkbahar aylarında yapılan koyun peyniri de lezzetiyle damakları şenlendirmektedir.
Samsun’un Alaçam ilçesinde yer alan restoran ve lokantalarda bu yöresel lezzetleri ve Karadeniz mutfağının öne çıkan lezzetlerini tadabilirsiniz. İlçede yer alan restoranların öne çıkanlarını; Enfes Döner, Zalikus Pasta Evi, Temel Reis Pide Salonu, Keleş Ocakbaşı, Alaçam Beşyol Kasabı Et Restoranı, Acıktım Restaurant, Şensoy Pide ve Lahmacun Salonu, Aktif Pizza, Can Unlu Mamülleri, Tatlıbaba, Hamitdede Ev Yemekleri, Tuana Fast Food, Afacan Ocakbaşı, Hanımeli Pide Salonu, Çobanoğlu Döner, Sema Pastanesi, Yayla Restoran, Kardeşler Lokantası, Halk Lokantası, Cumhuriyet Lokantası ve Can Gözleme olarak sıralayabiliriz.
Alaçam’da gece hayatıSamsun’un tarihi ve doğal güzellikleriyle sevilen ilçesi Alaçam, gece hayatı konusunda bölgedeki diğer ilçelere göre daha gelişmiştir. İlçede yer alan bar, birahane, pub ve meyhane gibi mekanlarda geceleri keyifli vakit geçirilebilmektedir. Yaz aylarında belirli günlerde canlı müzik performanslarının da sergilendiği mekanlar ilçede bulunmaktadır.
Ağırlıklı olarak birahanelerin ve kafeteryaların yer aldığı Alaçam’da öne çıkan eğlence mekanlarını; Yenicami Mahallesi’nde bulunan Teras, Bafra Caddesi’nde hizmet veren Hanedan Bar, Setkenar Sokak’ta faaliyet gösteren Hasır Bar, Bafra Caddesi üzerinde yer alan Uğur Birahanesi, Eski Şube Sokak’ta faaliyet gösteren Rumeli Birahanesi ve Bafra Caddesi’nde bulunan Reisin Yeri olarak sayabiliriz.