İstanbul Üniversitesi / Sosyal Bilimler Enstitüsü / Özel Hukuk Anabilim Dalı
AHİM kararları ışığında ifade özgürlüğüne ilişkin Türk yargı uygulamaları
Turkish judicial practice on freedom of expression in the light of the echr decisions
Su Şimşek - 2017Teze Git (tez.yok.gov.tr)
Özet:
Çalışmamız Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM) kararları ışığında Türk yargı uygulamasının ifade özgürlüğü ile diğer kişilik haklarının çatışmasını nasıl ele aldığını değerlendirmektedir. Bu kapsamda ilk bölümde kişilik hakları ve ifade özgürlüğüne ilişkin temel unsurlar, ifade özgürlüğü ile çatışabilecek şeref ve haysiyet, özel hayat, resim ve ses üzerindeki haklar incelenmiş, ardından kişilik haklarını ihlal etmesi halinde ifade özgürlüğünün kullanılmasını hukuka uygun kılan sebepler incelenmiştir. İkinci bölümde Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi (AİHS) ve AİHM kararları altında ifade özgürlüğüne ilişkin temel hususlar ve ifade özgürlüğünün sınırlanması, konumuza ışık tutacağı ölçüde ele alınmıştır. Ardından AİHS'nin 10. maddesi kapsamında ifade özgürlüğünün sınırlanmasındaki meşru sebeplerden başkalarının şöhret ve hakları çerçevesinde şeref ve haysiyet, özel hayat, resim ve ses üzerindeki kişilik hakları incelenmiştir. Bu kapsamda konuyu aydınlattığı ölçüde AİHS'nin 8. maddesi kapsamında korunan özel hayata değinilmiştir. Üçüncü bölümde Yargıtay Hukuk Genel Kurulu ve Yargıtay hukuk dairelerinin kararlarında ifade özgürlüğü kavramının nasıl ele alındığı AİHM kararları ile karşılaştırılarak incelenmiştir. İfade özgürlüğü kullanımı ile bir başka kişinin şeref ve haysiyeti, özel hayatı veya resmi üzerindeki haklarının ihlal edildiği durumlarda Yargıtay kararlarında hangi unsurların dikkate alındığı, bu unsurların AİHM içtihatları ile uyumlu olup olmadığı değerlendirilmiştir. Son olarak ise ifade özgürlüğünün kişilik haklarına zarar verdiği durumlarda hukuka aykırılığı kaldıran sebeplerin Yargıtay kararlarında nasıl değerlendirildiği incelenmiştir.
Summary:
Our thesis evaluates the Turkish judiciary's approach to the clash of freedom of expression and other personality rights in light of the European Court of Human Rights (ECHR) decisions. In the first chapter, we have investigated the concepts concerning personality rights and freedom of expression, and legal grounds which may justify the use of freedom of expression if personality rights are harmed. In the second chapter we have examined freedom of expression and its restriction under the European Convention of Human Rights (Convention) and the ECHR decisions. Subsequently we have studied personality rights on reputation, private life and image as the values which may justify the restrictions on freedom of expression as the reputation and rights of others under Article 10 of the Convention. We have touched upon right to respect for private life under Article 8 of the Convention within the scope that it enlightens the subject. In the third chapter we have looked into how the Assembly of Civil Chamber and the civil chambers of the Turkish Court of Cassation handle freedom of expression in their decisions in comparison with ECHR decisions. We have examined the factors that the Court of Cassation considers when freedom of expression harms personality rights on reputation, private life and image of others, and whether these factors are compatible with ECHR case-law. Finally we have investigated how the Court of Cassation evaluates the legal grounds which may justify the use of freedom of expression if personality rights are harmed.