Ciltteki döküntülerin yaygın olması sebebiyle ebeveynleri panikleten bu hastalık, özellikle ılıman iklimlerde bahar ve yaz aylarında görülen enterovirüslerin sebep olduğu döküntülü hastalıklardan biridir.
Nasıl bulaşır?
Solunum yoluyla, tükürükle, dışkıyla ve yakın temasla bulaşabilir. Yazın havuz sezonunun açılması ve enfekte havuz sularının yutulması riski arttırır. Kişisel hijyene dikkat edilmesi ve ellerin iyice ve sık sık yıkanması hastalığın bulaşmasını önleyebiliyor ancak anaokulu ve kreş gibi toplu bulunulan yerlerde tamamen önlenmesi pek mümkün olmamakta. Bulaş riski ortadan kalkana kadar hasta olduğu bilinen çocukların kreş ve okula gönderilmemesi ve bu yerlerde hijyen ve temizlik kurallarına dikkat edilmesi önemlidir.
Kimleri etkiler?
Sıklıkla 5 yaş altı çocuklarda görülmekle birlikte nadiren erişkinlerde de görülebilmektedir.
Klinik olarak bulguları nelerdir?
En sık sebep olan etken Coxsackie virüs 16 olmakla birlikte diğer enterovirüsler de hastalığa sebep olabilmektedir.
Su çiçeğine çok benzediğinden genellikle karıştırılan bu hastalık, sıklıkla iyi seyirli ve kendini sınırlayan özelliktedir. Hastalığın şiddetine göre hafif veya yüksek derecede ateş, ağız çevresinde ve dil, yanak, damak, diş etleri ve yutakta kabarık veya sulu yaralar oluşur. Bu yaralar aft ve yüzeyel ülserlere dönebilir. Aynı lezyonlar eller, parmaklar, ayaklar, uyluklar ve kasıklarda olabilir. Bu sebeple hastalık, “El Ayak ve Ağız Hastalığı” olarak isimlendirilir. Eller ayaklardan daha sık tutulur. Döküntüler 1 hafta içinde iyileşir, tamamen gerilemesi 1 ayı bulabilir. Döküntüler enfekte olmazsa iz bırakmaz.Çok nadiren bu hastalık esnasında menenjit, ensafalit, kardiyomyopati (kalp ve beyin tutulumu) olabilmektedir. Enterovirüs 71 isimli virüse bağlı oluşan el ayak ve ağız hastalığında bu risk fazladır.
Tedavisi var mı?
Virüslerin sebep olduğu bir hastalık olmasından dolayı tedavisinde antibiyotiklerin yeri yoktur. Özellikle küçük çocuklarda, ağız içindeki yaralar ciddi beslenme sorununa yol açabileceğinden, sıvı alımı ve beslenmesi yetersiz olan hasta çocukların yatarak izlenmesi gerekebilmektedir. Fakat genelde ağız bakımı ve destek tedavilerle buna gerek kalmadan hastalık sınırlandırılabilmektedir.
Hastalık bağışıklık bırakır mı ? Aşı ile korunulabilinir mi?
Hastalığı geçirmek bağışıklık bırakmaz. Özellikle 5 yaş altı çocuklarda hastalığın sık görüldüğü mevsimlerde tekrarlayabilmektedir. El ayak ve ağız hastalığına karşı aşı yoktur.Korunmada en etkili yöntem temel hijyen kurallarına uyularak, ellerin sık yıkanması, ortamın havalandırılması, hasta çocuklarla temasın bulaş geçene kadar önlenmesidir.