Brezilya Ulusal İstatistik Ofisi IBGE, 15 Kasım tarihinde 2015 yılı yılbaşından bugüne kadar olan enflasyonu yüzde 10.28 olarak açıkladı. Durum da derhal uluslararası medyaya aksetti. Zaten Brezilya ekonomisi bu yüksek enflasyona ilaveten 2015 yılında yüzde 3 oranından biraz daha fazla daralma yaşamakta idi. Brezilya Merkez Bankası tarafından iktisatçılar arasında yapılan haftalık anketlerde büyümenin daralmasının yüzde eksi üç değerinin ötesine geçebileceği vurgulanıyor.
Ancak Brezilya’nın esas sorunu kamu maliyesi kaynaklı. Brezilya Hükümeti yılbaşında 2015 yılında bütçede GSYİH oranı olarak yüzde 1.2 kadar faiz dışı fazla gerçekleşeceğini ilan etmişti. Yani bütçeden faiz ödemeleri çıkartıldığı zaman bütçe fazla verecekti.
Ancak şu anda durum planlandığı gibi hiç değil. İç siyasi kavgalar ülkeyi yönetilemez hale getirmiş. Brezilya bütçesi bugün, faiz harcamaları çıkarıldıktan sonra bile GSYİH oranı olarak yüzde 2 kadar açık vermekte. Eğer bütçeye faiz ödemeleri de eklenip bakılırsa da bütçe açığı GSYİH oranı olarak yüzde 9-10 arasında bir yerde gerçekleşmekte.Yani kamu harcamaları tamamen kontroldan çıkmış durumda. Brezilya’nın kamu bütçesi açığı Yunanistan’ınkine yaklaşan bir durumda.
Devletin iç ve dış borcunun toplamının GSYİH oranı da yüzde 66 civarında ve artmakta. Çünkü Brezilya Anayasası kamu harcamalarını emreden şekilde düzenlenmiş ve harcamaların yüzde 90 kadarı otomatikman yapılmak zorunda.
%20'sini ödemek zorunda
Brezilya’nın kamu borcu diğer gelişen ülkelerden şu anda belki az ama Brezilya’nın kamu borcunun servis edilmesi için yılda borcun yüzde 20 kadarının yani astronomik bir miktarın ödenmesi gerekiyor. Kamu borcunun GSYİH oranı da yılda yüzde 9-10 kadar bir hızla artmakta.
Tabii mali yapıdaki büyük bozulma Brezilya’nın borçlanma olanaklarını da kısıyor. Eylül ayında Brezilya Hazine’si üç tane, önceden ilan edilmiş kamu bonosu ihalesini, yatırımcılar katılmadığı için iptal etmek zorunda kaldı.
Piyasada Brezilya’nın kamu maliyesini düzeltmek için bir değişiklik yapmaması halinde ülkedeki dış finansmanın ülkeden kaçacağı konuşulmakta.
Yabancılar çok yüksek faiz nedeniyle Brezilya'ya geliyorlar. Faizler de gerçekte çok yüksek. Örneğin bugün Brezilya’da gecelik borçlanmanın faizi yüzde 14.25. Kaldı ki ülke parasının da değer kaybetmesi de, yabancı yatırımcıların alacaklarını kur riskine karşı hedge etmelerini gerektiriyor. Bu da yatırımcının maliyetini arttırıyor ve kârını azaltıyor. Brezilya parası bir yıl öncesine göre dolar karşısında 2.56 değerinden 3.76 değerine düşerek yüzde 47 kadar değer kaybetmiş bulunuyor. Tabii ekim ayında IBGE tarafından ilan edilen enflasyon oranı da yüzde 7.9 düzeyine çıkmış durumda. Enflasyon ve kur da hükümetin iç popülaritesini çok kötüye götürüyor.
Aslında ekonomik krizin artmasında ülke içindeki siyasi zıtlaşma, ülkedeki dev boyuttaki Petrobras rüşvet skandalı ve Başkan Dilma Rousseff’in çok bölünmüş olan Parlamentoyu yönetememesi olarak özetlenebilecek, yani ülke içi faktörlerin global faktörlerden çok daha önemli rol oynadığı bir durum.