Kabızlık tıp dilinde konstipasyon adıyla bilinen dönem dönem herkesin yaşayabildiği bir rahatsızlıktır. Genel olarak bağırsak hareketlerinin azalması ve yavaşlaması sonucu haftada 3 sefer veya daha az büyük tuvaletin yapılması yapılmasıdır.
Büyük tuvaleti yapamamak veya tam olarak bağırsakların boşaltılamaması, ağrı veya şişkinlik gibi rahatsıklıklarda kabızlık belirtileridir.
Yaşımız veya cinsiyetimiz ne olursa olsun beslenme alışkanlıklarımız, çevre şartları kabızlık sorunu ile karşılaşmamıza neden olmaktadır. Bazı besinler ve ilaçlar bu sorunun tedavisinde etkili olmaktadır.
Çoğu zaman basit şekilde tedavi edilebilen kabızlık bazı durumlarda çok uzun sürebilmektedir. Bunun nedeni ise çok ciddi sağlık problemleri olabilir. Böyle bir durumla karşılaşıldığında uzman hekim kontrolüne gidilmesi gerekmektedir. Özellikle karında ağrı, zayıflama,, makat bölgesinden kan gelmesi gibi belirtilerde ayrıntılı tahliller, kolonoskopi gibi uygulumalar ile nedenler araştırılmalıdır.
Kabızlık Nedenleri Nelerdir
Kabızlık nedenlerini de ikiye ayırabiliriz bu nedenler bizden beslenme ve yaşam tarzımızdan kaynaklana nedenler ile bizim değiştiremeyeceğimiz anatomik nedenlerdir.
Tuvalet ihtiyacı geldiğinde tutmak
Katı gıda tüketmek
Aşırı inek sütü içmek
Rektumda ya da kolonda darlık veya tıkanıklık
Rektum ya da kolon çevresindeki sinirlere ait anormallikler
Hormonal hastalıklar
Dışkılamada rolü olan kaslara ait işlev bozuklukları
Kabız yapabilen yiyecekler nelerdir?
Bazı yiyeceklerin aşırı tüketilmesi kabızlığa neden olabilmektedir bu yiyecekleri aşağıda sizler için sıraladık.
Pilav
Muz
Fast food yiyecekler
Makarna
Aşırı süt tüketimi
Lapa prinç
Kabızlık sorunu yaşıyorsak ilk yapmamız gereken şey beslenme şeklimizi değiştirmek olmalıdır. Yukarıda belirttiğimiz yiyeceklerin tüketimi azaltılmalıdır.
Kabızlığa ne iyi gelir?
“Kabızlığa ne iyi gelir?” denildiğinde verilebilecek cevapları aşağıda sizler için sıraladık.
Sıvı tüketimi arttırılmalı özellik bol su içilmeli sulu gıdalar tüketilmedir.
Özellikle hareketsiz bir yaşam tarzımız var ise daha çok hareket edilmelidir.
Lifli gıdalar daha çok tüketilmelidir.
Yemek yerken sindirimi kolaylaştırmak için mümkün olduğu kadar yiyecekler fazla çiğnenmelidir.
Kahve gibi cola gibi kafein ihtiva eden içecek tüketimi azaltılmalıi mümkünse tüketilmemelidir.
Süt ve süt ürünleri tüketimi azaltılmalıdır.
Tuvalet ihtiyacı gerektiğinde beklemeden tuvalete gidilmeli ve bir düzene oturtulmalıdır. Mesela çalışanlar için sabah işe gitmeden, akşam işten geldikten sonra gibi bir rutine bağlamak sorunun çözümünde faydalı olacaktır.
Kabızlığa iyi gelen yiyecekler nelerdir?
Kuru meyvelerin sabah aç karnına tüketilmesi yani neredeyse uyanır uyanmaz sindirim sisteminin harekete geçirilmesi oldukça etkili olmaktadır. Burada tüketilebilecek olan meyveler incir,erik,kayısı olabilir üzerine ılık su içilmesi yöntemin etkisini daha da arttıracaktır.
Yazımızda daha önce de belirttiğimiz gibi su tüketiminin arttırılması gerekmektedir.
Keten tohumunun yiyeceklerle beraber tüketilmesi de kabızlığa iyi gelmektedir. Özellikle yoğurtla karıştırılarak tüketilebilir.
Kırmızı etin hazmı zordur bu nedenle beyaz et tüketilmesi de sindirim sistemini rahatlatacak ve kabızlığa karşı iyi gelecektir.
Yine daha önce de belirttiğimiz gibi lifli gıda tüketiminin arttırılması kabızlığa karşı etkili olmaktadır.
Su: Herhangi bir sebepten dolayı su tüketimi sınırlandırılmadıysa, kabızlık döneminde yeterli miktarda su içmeye özen gösterilmelidir. Bu önemli alışkanlığı erteleyenler, alarm kurarak kendilerine hatırlatma yöntemini deneyebilir.
Zeytin besleyici özelliği olan bir gıdadır aynı zamanda kekik ve zeytin yağı ile beraber tüketildiğinde kabızlığa iyi gelmektedir. Zeytin yağı bağırsakların çalışmasına yardımcı olmaktadır özellikle geçişleri kolaylaştırdığından aç karnına 1 tatlı kaşığı zeytinyağı tüketmek kabızlığa iyi gelmektedir.
Çocuklarda kabızlık için çözümler nelerdir?
Çocuklarda da sıklıkla görülen kabızlık sorunun çözümü yetişkinlerdeki kabızlık sorununun çözümleriyle benzerlik göstermektedir. Yine yeterli sıvı tüketilmemesi, tuvalet ihtiyacının zamanında giderilmemesi, psikolojik sorunlar yeterli su tüketilmemesi, inet sütü ve ürünlerinin gereğinden fazla tüketilmesi, katı gıdalarla beslenilmesi ve yukarıda saydığımız kabızlığa neden olan yiyeceklerin fazlaca tüketilmesi belli başlı nedenlerid. Hormonal bozukluklar ve makatta oluşan çatlakların da kabızlığa neden olabildiği bilinmektedir. Kabızlığa iyi gelen yiyeceklerin tüketilmesi sorunun çözülmesine yardımcı olabilir.
Çocuklarda kabızlık için çözümler nelerdir sorusuna verilebilecek cevaplar aşağıdaki gibidir:
İnek sütü tüketilmemeli veya çok az tüketilmeli mümkünse keçi sütü tercih edilmelidir.
Beyaz undan yapılmış ekmek yerine tam buğday ekmeği tüketilmelidir.
Tatlı, şekerli ürünler tüketilmemelidir.
Pilav olarak bulgur pilavı tecih edilmeli makarna tüketilmemelidir.
Ev yapımı yoğurt ve kefir tüketilmelidir.
Lİfli gıdaların tüketimi arttırılmalıdır.
Kuru meyve tüketimi arttırılmalı, mümkünse aç karnına kuru meyveler tüketilmelidir.
Asitli ve kafeinli içecekler çocuklara verilmemelidir. Siyah çay içirilmemelidir.
Çocuğun bol bol hareket etmesi sağlanmalı, spora teşvik edilmelidir.
Bebeklerde kabızlık için çözümler nelerdir?
Her yaşta insanın karşılaşabildiği kabızlık sorununa bebeklerde de rastlanmaktadır. Burada sorun bebeklerin çocuklar ve yetişkinler gibi kendilerini ifa edemiyor olmalarıdır bu gibi durumlarda ebeveynlerin takibi çok önemlidir. Takip sonucunda her gün büyük tuvaletini yapan bir bebek 2-3 günde bir yapıyorsa veya hiç yapmıyorsa; yaparken huzursuzsa veya ağlıyorsa kabızlık yaşıyor olabilir. Özellikle bebeğin dışkısında kan görülmesi durumunda acilen doktora gidilmeli ve bebeğin muayene edilmesi sağlanmalıdır.
Bebeklerde kabızlık için çözümler nelerdir?
Bebeğin sindirim sistemini rahatlatmak için sıcak tutmak işe yarayan bir yöntemdir. Bunun için bebek çok sıcak olmayan suyla bayo yaptırılmalı ve banyoda ılık suyun içinde kalması sağlanarak 10 dakika civarında bekletilmelidir.
Bebeğin rahatça tuvaletini yapabilmesi için popsuna gliserin veya vazelin sürülmelidir.
Bebek 4 aylıktan büyükse yemeklerinin yanında meyve suları verilebilir.( şeftali, elma, armut, erik)
Bebeğe basit cimnastik hareketleri yaptırmak (ayakların karna çekilmesi, sağa sola yumuşak dönüşler v.b soft hareketler) yine bebeğimizi rahatlatacaktır.
Bebeğin karın bölgesine yapılacak masaj da bebeğin sindirim sistemini harekete geçirebilmektedir. Bu masajda yavaşça yapılmalıdır.
Bu yöntemler bebeği rahatlatan yöntemler olmalarına rağmen bebekten bebeğe farklılıklar olabilmektedir. Bu nedenle uzman hekim görüşü almak ilk aklınıza gelecek çözüm olmalıdır.
Hamilelerde kabızlık için çözümler nelerdir?
Hamilelik sürecinin başlaması ile beraber hormonlarda başlayan değişimler sindirim sisteminin çalışmasını da değiştirebilmekte, huzursuzluk, şişkinlik ve kabızlığa neden olabilmektedir.
Bunun başlıca sebebi vücudun bu süreçte salgıladığı hormonların sindirim sistemini yavaşlatması, hareketlerin azalması ve yavaşlaması, kilo artışı, alınan demir ilaçları, beslenme zamanlarının ve alışkanlıklarının değişmesi kabızlığa neden olabilmektedir. Hamile kadınlarımızın duygusal olarak ta hassaslaşmaları nedeniyle kabızlık sorunu ile karşılaşmaları mutsuz ve iyi olmayan bir hamilelik sürecine neden olabilir. Bu nedenle hamileler kabızlık sorunu ile karşılaşmadan önce önlem alabilirler.
Hamilelikte kabızlık yaşamamak için alınması gereken önlemler nelerdir ve eğer kabız olunursa çözümü nedir?
Öncelikle bol sebze ve meyve yemek çiğ sebze ve meyve tüketmek çok iyi önlemdir. Ayrıca kabızlık yaşanıyorsa bu şekilde beslenme oldukça rahatlatıcıdır. Çok yemek ve az öğünlü beslenmek yerine öğün sayısını arttırmak ve azar azar yemek ayrıca yemek yerken yemekleri bolca çiğnemek sindirim sistememizin yükünü azaltacağından kabızlığa karşı hem önlem hem çözümdür.
Kuru meyve tüketilmesi onlardan şekersiz kompostolar hazırlanması sıvı tüketimini arttıracağından hem önlem hem de çözüm olarak uygulanabilmektedir.
Bitki çayları sıvı tüketimi için tercih edilmelerine rağmen bağırsak tembelliğine neden olabilmektedir. Özellike bitki çayları tüketilirken tüketeceğiniz çayı ve miktarını dokturunuza danışmalısınız.
Lifli, buğdaylı tahıl ihtiva eden besinler, baklagiller, hem sağlıklı hem besin değeri yüksek tercihlerdir. Hem önlem hem çözüm olarak değerlendirilmelidirler.
Önlemleri aldık uyguladık ama bir şekilde kabız olduk bu durumda en etkili doğal çözüm meyvesi kırmızı eriktir. Kuru erik veya erik suyu olarak tüketildiğinde kabızlığa karşı çok etkili bir çözümdür.
Tabiki bir numaralı sıvı kaynağı olan su tüketilmesi kabızlığın önlenmesi ve tedavisi için oldukça faydalıdır.
Hamilelerin hareketsiz bir hayat benimsemek yerine doktorun tavsiye ettiği ölçüde hareketli bir hamilelik süreci geçirmeleri hem metabolizmalarının daha hızlı çalışmasın neden olacak hem de kabızlık sorunu yaşama olasılıklarını azaltacaktır.
Her ne kadar biz kabızlığa karşı önlemler almış olsakta bazen profesyonel yardıma ihtiyaç duyabiliriz bu gibi durumlarda doktorlara gitmekten çekinmememiz çok önemlidir. Kabızlık usun sürmesi halinde ciddi bir tehlike oluşturabilir.