STA öncesi İstanbul Ticaret’e konuşan Büyükelçi Mercan, Japonya’nın 2018’de 750 milyar dolarlık ithalat yaptığını belirterek, “Odaklanılması halinde Japonya getirisi yüksek bir pazar imkânı sunuyor” dedi.
Büyükelçi Mercan’ın verdiği bilgiye göre STA müzakerelerinde 17. tur görüşmeleri 30 Eylül-4 Ekim 2019 tarihlerinde Tokyo’da yapılacak. Gerek Türk gerekse Japon tarafı müzakerelerin bir an önce bitirilerek ilk fırsatta duyurulmasını hedefliyor.
HABER: E. SAHRA ÖZTÜRK
Japonya, 5 bin 500 Türk vatandaşının yaşadığı dünyanın en büyük 3. ekonomisi konumunda bir ülke. 124 yıllık dostluk geçmişi bulunan Türkiye ve Japonya, bu ay sonunda başkent Tokyo’da 17. kez Serbest Ticaret Anlaşması’nı (STA) müzakere edecek. Bu müzakere ile o tarihlerde Japonya’yı ziyaret etmesi beklenen Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ile Japonya Başbakanı Şinzo Abe’nin STA’ya imza atması bekleniyor. Tokyo Büyükelçimiz Hasan Murat Mercan, imzalanacak STA öncesi Japon kültürünü ve iş fırsatlarını İstanbul Ticaret’e anlattı. Japonya’nın 2018’de 750 milyar dolarlık ithalat yaptığını söyleyen Büyükelçi Mercan, “Bu durumu göz önünde bulundurarak, uzun vadeli strateji oluşturulması ve odaklanılması halinde Japonya getirisi yüksek bir pazar imkânı sunuyor” dedi.
GETİRİSİ YÜKSEK BİR PAZAR
Japonya ile ticari ilişkilerimizi değerlendirir misiniz?
Japonya’ya ihracatımız 2018 yılında yüzde 16.5 artarak 479 milyon dolar ile bugüne kadarki en yüksek seviyesine ulaştı. Son dönemde en çok orkinos, zeytinyağı, kuru üzüm, çinko cevheri ile otomotiv yan sanayi ürünlerinde ihracat artışı oldu. Dikkati çeken bir diğer husus, tarım ürünleri toplam ihracatımızda yaklaşık yüzde 10 paya sahip iken, Japonya’ya ihracatımızda yüzde 35’den fazla yer tutuyor. 2018 yılı itibariyle Japonya’dan ithalatımız yüzde 3.7 azalarak 4.1 milyar dolar civarına yaklaştı. Türkiye’deki toplam doğrudan yabancı yatırımları ise 2.6 milyar dolara ulaşmıştı. 224 Japon firmasının Türkiye’de yatırım ve faaliyeti mevcut. Öte yandan, Japonya 2018 yılında yaklaşık 750 milyar dolar ithalat yaptı. Bu durumu göz önünde bulundurarak, uzun vadeli strateji oluşturulması ve odaklanılması halinde Japonya getirisi yüksek bir pazar imkânı sunuyor.
TİCARETE JAPON İŞİ ÇÖZÜM
Japonya’nın toptan ve perakende dağıtımına özgü çeşitli uygulamaları var. Bu uygulamalar hakkında bilgi verir misiniz?
İlk başta küçük aile şirketleri olarak kurulmuş olsalar da büyük holding şirketlerine dönüşen ‘zaibatsu’lar, İkinci Dünya Savaşı’na kadar ülkedeki toptan ve perakende dağıtımını şekillendirmiş. İkinci Dünya Savaşı sonrasındaki dönemde bu yapılar, yerini yatay ve dikey ‘keiretsu’lara devretmiş.
Yatay ve dikey keiretsu neyi ifade ediyor?
Yatay keiretsu, bir banka etrafında toplanan şirketler arasındaki çapraz hissedarlık ilişkilerini temsil eden yapıya verilen ad. Ayrıca zaibatsu yapısıyla benzerlikler gösteriyor. Dikey keiretsu ise büyük çapta üretim yapan bir firmanın tedarikçileriyle oluşturduğu zincir olarak tanımlanabilir.
Bu uygulamaların işlevleri ve önemi ne?
Söz konusu yapılar günümüzde dağıtım kanalları için belirleyici. Öncelikle büyük üreticilerle doğrudan çalışan ve birkaç ürünü piyasaya sürmeye odaklanmış büyük dağıtıcılar bulunuyor. Büyük dağıtıcılar ürünlerini önemli ticaret merkezlerindeki (Tokyo, Osaka gibi şehirler veya bölgelere) daha küçük çapta iş yapan ancak daha fazla çeşit barındıran dağıtıcılara gönderiyor. Daha sonra toptancılar veya perakendeciler ürünleri tüketicilere ulaştırıyor. Üreticiler uzun vadeye yayılmış keiretsu güven ilişkisinin bir parçası olarak toptancılar veya perakendeciler ile personel desteği, satış sonrası hizmeti, kredi, danışmanlık ve benzeri işbirlikleri tesis ediyor. Bu işbirliklerinin bilinen bir örneği ‘henpin’ sistemi. Henpin, Japonca iade edilen mallar demek. Bu sistemle perakendecilere, satılamayan ürünleri maliyetine tedarikçisine iade etme kolaylığı sağlanıyor. Diğer bir örnek ise liste fiyatı sistemi olan ‘tatane’dir. Bu sistem ile ürünler için her bir dağıtım aşamasında ve nihai satış aşamasında ‘üreticinin teklif ettiği fiyat’ şeklinde ifade edilen bir standart fiyat tespit ediliyor. Yabancı ürünlerin Japonya’ya ithalatı ise ithalat acenteleri, uzmanlaşmış ticaret şirketleri ve genel ticaret şirketleri kanallarıyla sağlanıyor.
STRATEJİK ORTAKLIK
Jeopolitik kapsamda siyasi işbirliklerimizi değerlendirebilir misiniz?
Güçlü dostluk bağlarına dayanan iki ülke arasındaki işbirliği ilişkileri, 2013 yılında ‘stratejik ortaklık’ düzeyine yükseltildi. Geçtiğimiz iki yıl içinde Sayın Cumhurbaşkanımız başta olmak üzere Türkiye’den çok sayıda üst düzey ziyaret gerçekleştirdi. Sayın Cumhurbaşkanımızın ekim ayında yapılacak İmparator Naruhito’nun tac giyme törenine katılmak üzere bu yıl bir kez daha Japonya’yı ziyaret etmesi öngörülüyor.
Japonya-Türkiye Serbest Ticaret Anlaşması’nda son durum nedir?
STA müzakerelerinde 17. tur görüşmeleri 30 Eylül-4 Ekim 2019 tarihlerinde Tokyo’da yapılacak. Gerek Türk gerekse Japon tarafı müzakerelerin bir an önce tamamlanması ve Sayın Cumhurbaşkanımız ile Japon Başbakanı Sayın Abe’nin bir araya geldiği ilk fırsatta duyurulması hedefleniyor.
2019 TÜRK KÜLTÜR YILI
Japonya’da kutlanan ‘2019 Türk Kültür Yılı’ nasıl gidiyor?
Japonya’da 2019’un Türk Kültür Yılı olarak ilan edilmesinin temelini, 2019 yılında diplomatik ilişkilerin 95. yılının kutlanması ve iki ülke arasındaki derin tarihi bağlar ile kültürel ilişkilerin varlığı oluşturuyor. 2019 Türk Kültür Yılı’nın en önemli etkinliği olan sergide Topkapı Sarayı’ndan 162, Dolmabahçe Sarayı’ndan 9, Yıldız Sarayı’ndan 14 olmak üzere toplam 185 eser, ziyaretçilerin beğenisine sunuldu ve sergimiz yaklaşık 200 bin kişi tarafından ziyaret edildi. Aynı sergi, bu kez 14 Haziran-28 Temmuz 2019 tarihleri arasında Kyoto Ulusal Modern Sanat Müzesi’nde açıldı.
JAPONLARLA NASIL İŞ YAPILIR?
- Kartvizit paylaşımı: İş insanları ilk karşılaştıklarında mutlaka kartvizit (meişi) alışverişinde bulunuyorlar.
- Japonca’nın önemi: Japonca iletişim kurmak ile kapıların daha kolay açıldığı bir gerçek.
- Fizibilite: Görüşmelerden önce somut gündem belirlenmesi gerekir.
- Güvenilirlik: Hazırlanan dokümanların güncelliği, dakik olunması güven tesisi açısından önemli.
- Sözünde durmak: Zamanında teslimat, kalitede istikrar, yerine getirilemeyecek bir vaatten kaçınmak; ürünün fiyatından daha da önemli.
- Sıfır hata kuralı: Japon firmalar sıfır hata prensibiyle iş yapıyorlar.
- İstikrara saygı: Japon firmaları zor tesis ettikleri iş bağlantılarını kolay bozmazlar.
JAPONYA PAZARI İÇİN 5 ALTIN KURAL
- Ürünlerin pazara uyarlanması
- Yenilikçi ürünlerin sunulması
- Japon veya Japonca bilen personel çalıştırılması
- Mutlaka Japonya’daki fuarlara katılınması
- Belli bir aşamadan sonra ofisin, mağazanın ve deponun kurulması
DOSTLUĞUN TEMELİ DAYANIŞMA
İki ülke arasındaki dostluk ilişkilerinin başlangıcı, şüphesiz ki 1890 yılında yaşanan Ertuğrul faciası olarak kabul ediliyor. Bu facia sonrasında yaşanan kültürel ve ticari bağ, Türk-Japon ilişkilerinin temeli olarak kabul görüyor. İki ülke arasında 129 yıl önce bir facia ile başlayan ilişkiler, Birinci Dünya Savaşı esnasında Rusya’da esir düşen 1012 Türk askerinin Japon kargo gemisi Heimei Meru ile vatanlarına ulaştırılması ve sonrasında yaşanan Tahran olayı ile ilerledi. 1999 ve 2011 yıllarında yaşanan büyük depremler ise iki ülke arasındaki yardımlaşma duygusunun ve kuvvetli bağların daha da güçlenmesinde önemli rol oynadı.
DİZİLER SEYAHATE DÖNÜŞÜYOR
Türk yapımı dizi ve filmlerimiz, Japonya’da izleyicilerden yoğun ilgi görüyor ve beğeni topluyor. Bu yapımlar sayesinde Japonlar’da bir Türkiye merakı oluşuyor ve bu merak, orta ve uzun vadede bir Türkiye seyahatine dönüşüyor.
2018 yılında ülkemize gelen Japon ziyaretçi sayısı bir önceki yıla göre yüzde 66.11 oranında artarak, 81 bin 931 oldu. Bu yıl da artış devam ediyor. İlk 5 ayda Japon turist sayısı yaklaşık 40 bin kişiye ulaştı. En büyük hayalimiz ise bir zamanlar 200 binleri bulan Japon turist sayısının önümüzdeki yıllarda 1 milyon kişiye ulaşması.