Olmak istediğim her şeyi olmam, yaşamak istediğim bütün hayatları yaşamam mümkün değil. İstediğim bütün yetenekleri geliştirmem mümkün değil. İstememin nedeni ne peki? Hayatımda, olası bütün zihinsel ve fiziksel deneyimlerin her bir rengini, tonunu ve çeşidini yaşamak istiyorum. -Sylvia Plath
Yazıma, kitabın girişinde yazarın da yer verdiği gibi Sylvia Plath’ın bu kıymetli cümleleriyle giriş yapmak istedim. Çünkü Plath bana kalırsa yalnızca kendinden bir parçayı yansıtmıyor bu sözleriyle. Tıpkı birazdan bahsedeceğim eserin karakteri gibi ve aslında tüm kurgusal dünyaların dışında hayatını sürdürmeye çalışan tüm insanlığın ortak bir derdi yankı buluyor bu sözlerde: “Yaşama isteği.”
Elbette yaşamak herkes için farklı anlamlar taşıyan bir eylem olsa da hepimizin en temelde arzuladığı şey, ait hissettiği yaşamı bulmak değil midir? Bugün, Matt Haig tarafından kaleme alınan Gece Yarısı Kütüphanesi isimli eserde ana karakter Nora üzerinden seçimlerin hayatımızda ne kadar hayati bir rol oynayabileceğini açıklamaya çalışacağım.
Hayatınızın her yönden kötüye gittiğini ve bir bataklık misali dibe çekildiğinizi hissettiğiniz bir dönem oldu mu? Ya da mantıklı görünen eylemlerin bile giderek anlamsızlaşıp sizi yaşantınızdan adım adım uzaklaştırdığı bir buhran? Cevabı tahmin etmek ne yazık hiç de zor değil. Çünkü içinde yaşadığımız dünyada alınan tüm bireysel kararların arkasında çok fazla çevresel faktör vardır. Attığımız her adımın arkasında yalnızca bireysel olarak kendimizin değil başka birilerinin de çıkarlarını gözetme ihtiyacı duyarız. Fakat bu durum her zaman mutluluk mu getirir?
Nora Seed, tam olarak bu durumda hissettiğimiz kaos ve çıkmazı yansıtan bir karakter. Başkalarını memnun etme çabasıyla geçen pişmanlıklarla dolu yaşantısına son verdiği gece, gözlerini açtığı Gece Yarısı Kütüphanesi yalnızca Nora için değil bizler için de yeniden uyanış ve olaylara farklı pencerelerden yaklaştığımızda olabilecek alternatifleri görebilmemiz için bir fırsat sunar. Kütüphane, sonsuz sayıda kitaptan oluşan bir zihinsel yaratımdır. Nora, yaşamla ölüm arasındaki mücadelesinde bu kütüphanede, yani zihninde kütüphane olarak kurguladığı arafta, bizleri de yaşamı anlamlandırmaya davet eder.
Kütüphane rehberi Bayan Elm aracılığıyla kütüphanede bulunma amacını öğrenen Nora için ölüm dışındaki her şey oldukça anlamsızdır. Burada bulunan sonsuz sayıdaki kitabın aslında yaşayabileceği potansiyel hayatlar olduğunu öğrendikten sonra merakına yenik düşerek farklı dünyalara yolculuk etmeye başlar. Bu dünyalar Nora’nın seçimleri sonucu meydana gelen olaylar ve durumlardan oluşmuştur. Fakat, yaşamın anlamını keşfederken bazen bizim için iyi ya da kötü olacağından emin olduğumuz şeyler bizi şaşırtabilir ve beklentimizi karşılamayabilir. Nora da kitap boyunca seçimi sonucunda nasıl biri olacağını merak ettiği tüm yaşamları deneyimler. Bu deneyim süreci boyunca hayatın, ilişkilerin ve yaşamanın anlamına dair yeni şeyler keşfeder. Bu keşif sırasında farkına vardığı en önemli şey ise yaşamayı ne kadar çok istediğidir. Bazı seçimleri ona büyük acılar verirken; bazı seçimlerinde ait olduğu hayatı bulduğu yanılgısına düşer.
Nora, yukarıda bahsedilen yönüyle kitap boyunca yalnızca kendi iç dünyasında değil bizlerin de iç dünyasında bir yolculuğa çıkmamıza sebep olur. Pişmanlıklarımız, yarım kalan hayallerimiz ve farklı tercihlerin bizi nereye götürebileceği sorusu kitabın sonunda bizi tek bir sonuca götürür. Yaşadığımız, nefes aldığımız sürece her zaman bir umut vardır ve sonucu ne olursa olsun önemli olan çıkılan yolda deneyimlediklerimizdir. Çünkü olumlu ya da olumsuz yaşadığımız her durum, atacağımız sonraki adımlar için aslında birer fırsattır.
Nora, bu bakımdan bireyin hayatının hangi evresinde olursa olsun bir şansının olabileceğini gösteren bir karakterdir. Kitap, hayal gücünün ve gerçekliğin kıyısında gezinmeyi seven okurlar için düşünmeye ve sorgulamaya iten bir kurguya sahip. Mevlana’nın şu sözü bu bakımdan kitabı muazzam şekilde özetlerken, aynı zamanda bizlerin de mücadelesini yüreklendirecek bir güce ve değere sahip:
Her şey üstüne gelip seni dayanamayacağın bir noktaya getirdiğinde sakın vazgeçme! Çünkü orası kaderinin değişeceği yerdir.
Vazgeçme noktasına geldiğinizde derin bir nefes alın ve yaşamın içine sakladığınız umut dallarına tutunun. Unutmayın, hayat sürprizlerle doludur ve siz bitti demeden bu hikaye bitmeyecektir.