4. Nezir ne zaman yerine getirilmelidir?
Eğer nezir mutlak olursa yani herhangi bir şarta bağlı olmayıp bir mekân veya zamanla kayıtlı değilse, mesela “Bir ay oruç tutmak nezrim olsun.” veya “Fakire bin lira sadaka vermek nezrim olsun.” ya da “İki rekât namaz kılmak nezrim olsun.” gibi denilerek mutlak bir nezirde bulunulmuşsa, bu nezrin yerine getirilmesi vacip olup, böyle bir nezirde acele etmek menduptur.
Eğer nezir bir şarta bağlıysa, mesela “Allah hastama şifa verirse bir ay oruç tutmak nezrim olsun.” veya “Gurbetteki falan kişi gelirse iki rekât namaz kılmak üzerime borç olsun.” gibi bir şey söylenmişse, şartın gerçekleşmesi ile birlikte, yapılan adağın yerine getirilmesi gerekir. Eğer şartın varlığından önce, şart koştuğu işi yapacak olursa yaptığı nafile olur. Bu durumda, şart yerine geldikten sonra adağını tekrar yerine getirmesi gerekir. Çünkü şarta bağlı olan, şartın varlığından önce var olmaz.
Eğer kişi oruç tutmayı adasa ve orucu belli bir vakte izafe etse, mesela “Nisan ayında üç gün oruç tutmak nezrim olsun.” dese ve bu vaktin gelmesinden önce oruç tutsa, İmam-ı Azam ve İmam Ebû Yusuf’a göre, bu caizdir. İmam Muhammed’e göre ise caiz olmaz.
Eğer adak bir mekân ile kayıtlı olursa, mesela “Falan yerde iki rekât namaz kılmak” ya da “Falan beldedeki fakirlere sadaka vermek Allah için üzerime borç olsun.” denilse, bu adağın -belirlenen mekânın dışında- başka bir yerde eda edilmesi caizdir. Çünkü nezirden maksat Allahu Teâlâ’ya yakınlaşmaktır. Bizzat belirlenen mekândan dolayı nezir ibadet manası kazanmaz.
Yine kişi Mescid-i Haram’da iki rekât namaz kılmayı nezretse ve bu iki rekâtı şeref itibarıyla ondan aşağıda olan bir yerde kılsa, Hanefi mezhebine göre, bu, kişi için yeterlidir.
(Vehbe Zuhaylî, IV, 302 vd.)
Yazar: Sinan Yılmaz