ABD 10 Yıllık Tahvil Faizleri Yükseldi ; 25 şubat Çarşamba günü ABD tahvil faizleri bir anda %1.40 seviyelerinden %1.60 seviyelerine gidince Dünya finans piyasaları gözüne fener tutulmuş gibi dona kaldı, sonrasında panik dalgası yayıldı. Özellikle Gelişmekte Olan Ülkeler de ( GOÜ ) başta Türkiye piyasaları kötü etkilendi. En çok Türkiye etkilendi çünkü, Kasım 2020 den beri faizler %0.85 civarındayken en çok para Türkiye’ye akmıştı. Neden GOÜ ülkelerde panik oldu!? Çünkü ABD faizleri %2 olacak havasına girdi. ABD gibi güvenli limanda %2 faiz varken kimse Türkiye’de %6.5 faize bile risk alıp kalmaz.
Peki ABD faizleri neden gitti ?! 2021 de yüksek enflasyon olacak beklentisi yüzünden. Temmuz 2020 de ABD enflasyonu %0.10 civarındaydı. 2016 yılında ise %1.5 kırılınca %3 seviyelerine kadar çıkış gelmişti. Yine aynısı olacak endişesi oluştu.
İkinci neden ise ABD tahvil ihalesine son yedi yılın en düşük talebi geldi. Enflasyon yükseleceği beklentisini tetikledi. Faiz çıkarsa, borsa düşer prensibi çalıştı. Dünya borsalarında balon var söylentisi ile birlikte dünya borsaları ciddi satış yedi. ABD nin 1.9 trilyon dolarlık para saçması ortalığı yatıştırıp balonu daha da şişirecek sanırım.
Türkiye’ ye Etkisi ; Dünya emtia endeksleri son iki yılın, gıda fiyatları son altı yılın, enerji fiyatları son bir yılın en yükseğine dayandı. Daha önceki yazılarımda bu konuya değinmiştim.
Bugün sadece petrolden örnek vereyim. Kasım 2020 de Dolar 8.35 ve Brent petrol 38 dolardı. Bize maliyeti 317 TL ye gelir. Şubat 2021 de dolar 7.10 düştü ama petrol 66 dolara çıktı, bize maliyet 468 TL ye çıktı.
Şimdilik iktidar petrol ürünlerine gelen zammı ÖTV den karşılıyor. Benzinde 53 kuruş, Motorinde 59 kuruş, LPG de 63 kuruş ÖTV den karşılandı. Ne kadar dayanırlar bilemem. Ancak bu durumun Türkiye’nin enflasyonla ve cari açığın kapatılması mücadelelerine sekte vuracağını söyleyebilirim.
TCMB Kararı; TL zorunlu karşılık oranlarını tüm vadelerde 200 baz puan artırdı. Sıkı para politikası gereği piyasaya sürdükleri parayı geri çekmek için yapıldı büyük olasılık. Ama ABD tahvillerindeki bu dalgalanmayı tahmin etseler yaparlar mıydı bilemedim. Perşembe ve Cuma günü toplam üç repo ihalesi düzenleyerek piyasaya 132 milyar lira geri verdiler.
Kripto Paralar ; ABD hazine Bakanı Yellen “Başta Bitcoin olmak üzere kripto paralar yasa dışı finansmanda kullanılıyor.” açıklaması yapınca kripto paralar sert satış yedi. Nijerya devleti aynı sebeple kripto para kullanımını yasakladı. Oysaki Yellen Ocak 2021 ayında da benzer açıklama yapmıştı. Avrupa Polis Teşkilatı ( Europol) Şubat 2018 ayında benzer açıklama yapmıştı. Yine 2019 yılında Mali Eylem Görev Gücü ( FATF ) benzer ifadeler kullanmıştı. Nedense 23 Şubat 2021 günü Yellen bunu ilk kez söylüyor gibi panik satış geldi. Umarım pozisyon boşaltma için gündem yaratılmamıştır.
Rusya ve Çin ; Yıllar önce bir ekonomi hocası hiç unutmam şöyle demişti; “ Eskiden dünya iki başlıydı. ABD ve SSCB. Günümüzde ise ABD ve AB var. Ancak dünya artık iki başlılığa izin vermez. Üç ya da dört başlı olacak.” Çin ve Rusya’ya yaklaşımları dünyayı iki başlı bırakma sevdası sanırım. Bıden gizliden, CIA direktör adayı Burns ise doğrudan Çin ve Rusya’yı eleştirdi. AB de iki ülke için hoş görüşler belirtmiyor hatta Rusya’ya yaptırım uygulamaya hazırlanıyor. S-400 savunma sistemi yüzünden bizde Rusya ile aynı küfeye giriyoruz. Hiç hoş değil.
Covid-19 ; İngiltere, İsrail gibi ülkelerin başı çektiği aşılama uygulaması oldukça başarılı gidiyor. İsrail ülke nüfusunun neredeyse yarısını aşıladı. Pfizer ve Biontech aşısının %96 gibi koruyucu olduğu söyleniyor. Bu durum zengin ülkelerin hızla bu illetten korunabileceği ama dünyanın geri kalanlarının durumunun zorluğunun devam edeceğini gösteriyor. Bu dünya turizmi için önemli ama Türkiye turizmi için daha önemli. Artık seyahatler için Covid-19 Aşı Sertifikası kullanılacak. Hatta Yunanistan ilk aşı sertifikasını vermeye başladı. Sıkıntı şurada, Türkiye’nin kullandığı aşının sertifikasının geçerli olmayacağına dair bir görüş var. Bu durum 2021 yılında turizm beklentilerimize çok sert bir darbe vurur.