-
avrupa'da rönesans, reform, aydınlanma gibi süreçlerin kapısını açan salgındır. "ne alakası var?" demeyin zira black death insanları öylesine canından bezdirmiştir ki tanrı'ya olan inanç ciddi oranda azalmaya başlamıştır yani avrupa'daki ilk sekülerleşme bu salgın vesilesiyledir. sekülerleşme ve katolik kilisesi'nin zayıflaması da doğal olarak rönesans-reform-aydınlanma üçlüsüne zemin hazırlamıştır. direkt neden olarak söylemek belki yanlış ama dolaylı olarak etkisi olduğu kesin.