Bu konuyla ilgili araştırma yapmamın nedeni günümüzde Alzheimer’ı olan kişilere çok sık rastlamamızdan kaynaklanıyor. Bu süreci birebir deneyimleyen biri olarak Alzheimer ile yeni karşılaşan kişilere yardımcı olmak adına bu yazıyı düzenledim.
İlk olarak; Alzheimer nedir?
Bilişsel işlevlerde ve günlük yaşam etkinliklerini sürdürme becerilerinde azalma, öz bakım yetersizlikleri, davranışsal değişimler ve psikiyatrik belirtiler ile karakterize, ilerleyen beyin hücre işlevlerinin engellendiği bir hastalıktır.
Alzheimer hastalığının risk faktörleri nelerdir?
65 yaş üstü olmak, Alzheimer hastalığına sahip 1. derece yakına sahip olmak, bilinç kaybına neden olan kafa sarsıntısı geçirmiş olmak, kalp krizi geçirmiş olmak, baş ve beyin bölgesine az miktarda oksijenli kan geçişine neden olan aterosklerotik karotis hastalığına sahip olmak risk faktörleri arasındadır.
Peki, belirtileri nelerdir?
Erken dönemde karşımıza çıkan ilk belirti bellekte bozulma, hafıza kaybıdır. İlerleyen zamanlarda dikkat, düşünce ve davranışlarda bozulma, lisanda bozulma meydana gelebilir. Bu belirtilerin meydana geldiği yedi farklı evre tanımlanmıştır.
Kişi ilk olarak cüzdan, anahtar gibi nesneleri unuturken daha sonra kişi isimlerini unutur ya da konuşurken kullanacağı kelimeleri bulmakta zorlanır. Bu nedenle gün geçtikçe sosyal yaşantılarından uzaklaşır. Kişi kendisi için önemli olan anıları da hatırlamakta zorluk çeker ve hastalığın daha da ilerlemesi ile günlük aktivitelerini gerçekleştirmede ona yardım edecek, sürekli bir yardımcıya ihtiyaç duyarlar.
Yeni hayatlarına alışmaya ve kabullenmeye çalışan bu kişilere nasıl yardımcı olabiliriz?
Hastalar, doktor başvurularından sonra reçete edilen çeşitli ilaçlarla tedavi olurken aynı zaman da yakınları tarafından da destek almayı ve anlayış görmeyi bekler.
Bizler ilaç dışı tedavi yöntemlerini kullanarak bireylerin bu süreci daha stressiz ve yaşam kalitesinde azalma olmadan geçirmesini sağlayabiliriz.
Neler yapılabilir?
Egzersiz (düzenli yürüyüş, hafif tempolu koşu vb. egzersizlerin dikkati toplama, hafıza ve özgüven sorunlarına iyi geldiği tespit edilmiştir.), anımsama terapisi(kişiden anılarını hatırlaması ve anlamlandırması istenir.), aroma terapi(lavanta ve melisa yağları sakinleştirici özelliğe sahiptir.).
Bu girişimlerin yanı sıra;
- Göz teması kurulmalı
- Basit cümlelerle iletişim kurulmalı
- Yumuşak ve sakin bir ses tonu kullanılmalı
- Mecazi anlam içeren cümleler kullanmaktan kaçınılmalı
- Söyledikleri dikkatle dinlenmeli ve kendini ifade edebilmesi için desteklenmeli
- Dış uyaranlar mümkün olduğunca azaltılmalı
- Listeler, notlar ve etiketler ile hatırlatmalar yapılmalı
Ve en önemlisi süreç boyunca bireyin yakınları ve bakmakla görevli olan kişi sabırlı olmalı…
Bozkurt C, Karadakovan A. Alzheimer hastalarında kullanılan ilaç dışı tedavi yöntemleri. Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi.2020; 3(3), 329-337.
Keleş E., Özalevli S. Alzheimer Hastalığı ve Tedavi Yaklaşımları. İzmir Kâtip Çelebi Üniversitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi 2018; 3(2): 39-42.
Özkay ÜD., Öztürk Y., Can ÖD. Yaşlanan dünyanın hastalığı: Alzheimer hastalığı. S.D.Ü. Tıp Fak. Derg. 2011;18(1)/35-42
https://www.alzheimerdernegi.org.tr/