China Daily
Amerika Birleşik Devletleri’nde (ABD) tüketici fiyatları endeksi (CPI) martta yıllık olarak yüzde 8,5 arttı. Bu 40 yılın en yüksek oranı. Birçok kişi bunu Rusya-Ukrayna çatışmasının etkilerine bağlıyor. Ama gerçek nedenler bundan daha fazla. ABD’deki enflasyon Ukrayna krizi çıkmadan önce de zaten ciddiydi.
Ukrayna krizi şüphesiz durumu ağırlaştırsa da, CPI ABD’de, o yılın ocak ayında yüzde 7,5’e çıkarak 2021’in baylarında yükselmeye başladı. Bunun nedeni, para arzındaki sürekli artış ve oldukça likit bir M1’in (ekonomideki nakit para) oluşması nedeniyle ABD’deki CPI’nın Mayıs 2021’de yüzde 5’i aşması ve o tarihten bu yana hep yüzde 5’in üstünde olmasıydı.
ABD VE ENFLASYON
Bütçe açığı bakımından, ABD Hazine Bakanlığının verileri 2020 ve 2021 mali yıllarında bütçe açığının sırasıyla 3,13 trilyon ve 2,77 trilyon dolar olduğunu gösteriyor. Bunlar tarihteki en büyük birinci ve ikinci bütçe açıkladı. Ve bütçe açığının Gayri Safi Milli Hasıla’ya (GSMH) oranı yüzde 15,2 ve yüzde 12,4 kadar yüksek oranlarda. Mali açık iki yıl üst üste rekor düzeylerde devam ederken, ABD’nin toplam kamu borçları 2021’in sonunda 30 trilyon doları aştı.
ABD’deki enflasyonun ana nedeni ABD’nin benimsediği saldırgan para ve maliye politikası. Mayıs 2020’den Mart 2021’e kadar ABD’deki M1 aylık bazda ortalama yüzde 300’den fazla arttı ve M2 (tasarruf ve kısa dönemli mevduat toplamı) yüzde 20’den fazla arttı.
ABD’DE REKOR ENFLASYON
ABD’deki tüketici fiyatları, Rusya-Ukrayna krizinden daha doğrudan etkilenen Euro bölgesinden daha fazla arttı. Enflasyonun hızlanmasının arkasındaki ana itici güç, Rusya-Ukrayna çatışmasının nedeni olduğu petrol ve doğal gaz fiyatlarındaki artış olsaydı, o zaman çatışmadan daha doğrudan etkilenen Avrupa ülkelerinde ABD’den daha ağır bir enflasyon olması gerekirdi. Ama şimdiye kadar, ABD ve büyük Avrupa ülkeleri arasında ABD enflasyonu en ciddi enflasyon ve tüketici fiyatlarındaki artış oranı düzeyi büyük Avrupa ülkelerinin çoğundakini geçti.
ABD ve Avrupa’daki yüksek enflasyon birçok gelişmekte olan ülkeye yayıldı. Bunun temel nedeni Avrupa ve ABD’nin, talepteki toparlanma arzdaki toparlanmayı geçtiği için, arz ve talep arasında bir farka neden olan saldırgan para ve maliye politikaları benimsemesidir.