Türkiye 15 Temmuz sonrası girdiği yol ayırımında kendi gücünü bölgesinde ortaya koymak isteyince rahatsız olan dış güçlerin elinde kalan tek kart ekonomiydi. Üretim ekonomisinin zayıflığıyla pekişen kırılganlık sebebiyle son süreçte ekonomik sorunlar bir numaralı gündemimiz oldu.
Ama yetmedi, pandemi patladı… Bir buçuk yıldır dünya gibi biz de uğraşıyoruz. Kısıtlamalar ve yasaklar nedeniyle mağdur olan çok sektör ve kesim var. Lafın kısası ekonominin üzerindeki baskı artıkça arttı.
BAZI ZAMLAR VATANDAŞI DOĞRUDAN ETKİLİYOR
Zamlar dönemin en önemli göstergesi ve bu nedenle her zam ayrıca bir tartışma konusu.
Ama bazı zamlar var ki ekonomi en iyi halinde bile olsa bolca tartışılır.
Elektrik zammı…
Su zammı…
Doğalgaz zammı…
Ulaşım zammı…
Bunların tartışılmadığı bir dönem duydunuz mu?
Olmaz. Çünkü vatandaşın kullanması zorunlu olduğu bu hayati ihtiyaç kalemlerinde yapılan her zam doğrudan vatandaşın bütçesinde kontrol edemediği bir delik açar. Çikolataya zam yapsanız almaz olur biter ama doğalgaza zam oldu diye vatandaş kışın ayazında soğukta duramaz. Ve o zammın cebini ekstra yaktığını fark eder.
EKMEK ZAMMI MAHKEMEDE HALK EKMEĞE DE ZAM YAPILDI
Ekmek de böyle… Ve bu yılın en önemli zam tartışması yılbaşında oldu. Hatırlayın, 230 gram ekmeğin fiyatı yüzde 14 zamla Şubat 2021’de 1 lira 75 kuruştan 2 TL’ye çıkarılmıştı. Kocaeli Valiliği zammı mahkemeye götürdü.
Kocaeli Fırıncılar Odası o mahkeme sonuçlanmadan şimdi de Kocaeli Büyükşehir Belediyesi öncülüğünde başlatılan ve kendi kontrollerinde devam eden Halk Ekmekte zam kararı aldı. 350 gram çiftli halk ekmek 2 TL’den 2 lira 40 kuruşa çıktı. Yani yüzde 20 zam yapıldı. O zam bugün devreye girecek.
GİZLİ ZAM İFADESİNE TEPKİLİLER
Halk ekmek bir süre önce de gramaj ayarlamasına gitmişti. Dünyanın her yerinde fiyat artmadan ürünün gramajında yapılan ayırlamaya yani azaltmaya gizli zam denir. Ancak fırıncılar üzerinde zam talepleriyle ilgili o kadar çok baskı oluyor ki artık hiçbir şeye tahammülleri yok. Gizli zam ifademiz onları üzmüş.
Kocaeli Fırıncılar Odası Başkanı Ali Sarı aradı. Sitem etti. Ben de kendi pencerelerinden doğruları anlatmasını istedim. Çünkü cevap hakkı- kendini ifade etme hakkına sonuna kadar inanıyorum. Sarı geldi, çok da güzel ve keyifli bir sohbet oldu. Bence Başkan Sarı fırıncılar açısından meseleyi çok iyi anlattı.
Önceki gün Sarı ile yaptığımız sohbetin detaylarını haber olarak yazdım.
SARI’NIN YAPTIĞI MALİYET HESABI
Tabi kritik nokta maliyetler. Sarı enteresan bir bilgi vererek hesap yaptı:
“Biliyorsunuz, şu an şubat ayı zammı mahkemede ve bilirkişi raporu ortaya çıktı. O rapora göre ekmeğin maliyeti 1 Lira 50 Kuruş. Ve onun içinde bayi kârı falan da yok. Üstelik bazı hesap hataları var. 15 çuval unun işlenmesi için 9 personel belirlemişler. Bizim sektördeki herkes bilir ki her çuval başına bir çalışan düşer. Fazlasını ustalar yapamaz. Maaş olarak da asgari ücret belirlenmiş. Oysa fırın ustaları asgari ücret almaz. Bu nedenle o rapora itiraz edeceğiz. Bir şey daha söyleyeyim o zammı yaptığımızda bir çuval un 145 TL’ydi şimdi 175 TL. 230 gram bir ekmeğin gerçek maliyeti 1 lira 90 kuruştur. Üzerine bayi kârı koymalısınız. Ama şu kadarını söyleyeyim bu haliyle bile bilirkişi raporu bizim fahiş fiyat artışları istemediğimizi rakamlarla teyit etmiştir.”
MALİYET HESABI DA VATANDAŞI İKNA EDEMEDİ
İkna edici veriler gibi duruyor değil mi?
Dün habere gelen yorumları okudum, inanılmaz. Birkaç fırıncının lehte yorumu dışında ikna olmuş kimseyi görmedim.
Dönüyoruz başa…
Bir gerçek var: Ne anlatırsanız anlatın, hangi rakamları verirseniz verin; siz ekmeğe zam yaparsanız, o zam tartışılır. Hatta mahkemelik olur.
BU DURUMU KABULLENMELİSİNİZ
Ayrıca fırıncıların şunu anlaması gerekiyor. Pandemide birçok esnafın işi aksadı, durdu. Kahvehaneleri düşünün bittiler resmen ama fırınlar hep açıktı.
Yasaklar bile onları etkilemedi.
Hatırlayın ilk eve kapanma kararı açıklandığında gece yarısı fırınlarda kuyruk oldu.
Uzun lafın kısası sattığınız ürün, vatandaşın her koşulda almak zorunda olduğu bir ürün. Ve oradaki en küçük bir fiyat hareketi bile tartışılır. Bundan sonra yapacağınız her zam da tartışılacak
Halk zamlarla yaşamak zorunda kaldığı gibi siz de bu tepkilerle yaşamak zorunda olduğunuzu kabullenmelisiniz.