Lastik balon yaparsa ne olur? Lastiğin yanak zedelenmesi ve şişmesi | Blog
Lastik ömrü, marka ve model farkı olsa da ortalama 40 bin km dolaylarındadır. Buna ek olarak, bir lastik yol yapmamış olsa dahi yapısı hasebiyle özellikle 2-3 yıl sonra kurur ve elastik özelliğini kaybeder. Bu vb. durumların neticesinde lastiğin balon yapması gibi sonuçlar doğabilir. Lastik balon yaparsa ne olur? Bu soruyu yanıtlamadan önce lastiğin balon yapması durumunun nasıl meydana geldiğine açıklık getirmek gerekli. Balon yapan lastik, lastik gövdesinin içindeki tel demetlerinin zarar gördüğüne işarettir. Genellikle diş ve lastik doku katmanları birbirinden ayrılır ve lastik yanağı adeta bir balon gibi şişer. Lastiğin balon yapması neticesinde, lastik içeriden delinir. O balonun patlamasına ramak kalmış demektir, keza lastik içeriden delinmiş, yalnızca ince bir dış katman tarafından tutuluyor demektir. Lastik çok ısınırsa ki bu genelde yüksek hızlarda ortaya çıkar; balonun patlaması an meselesi demektir. Balonun küçüğü, büyüğü olmaz. Balon varsa, lastik içeriden delinmiş demektir. Lastik delindiyse, patlamasına kalan tek engelin çok ince bir dış katman olduğudur.
Lastik balon yapar ama neden? Lastiğin balon yapması / Lastiğin yanak zedelenmesi hasarı, genellikle kaldırım taşları veya hız tümsekleri gibi engeller üzerinden, yüksek hızda ve olması gerekenden hariç, yanlış bir açıyla geçildiğinde ortaya çıkar. Bu durum gövde üzerinde aşırı bir baskı yaparak, tel demetlerinin kopmasına sebebiyet verir. Hasarın büyüklüğü hıza, darbenin açısına ve engelin büyüklüğüne bağlıdır.
Araç sürücüleri olan bizler, bu hasarın meydana gelmesinin önüne geçebiliriz. Özellikle kaldırıma iniş-çıkışlarda dikkatli ve yavaşça hareket edilmelidir. Kaldırıma çok hızlı çıkmamız veya inmemiz neticesinde lastik ile jant basınçla sıkıştırılmış olur. Bu sıkıştırılmanın neticesinde halk arasında lastiğin balon yapması olarak nitelendirilen lastik yanak zedelenmesi problemi açığa çıkar. Bunu en iyi soldaki (Örnek 1A) fotoğrafla kavrayabilirsiniz.
Lastik balonu tamir edilebilir mi, sorusuna gelecek olursak; cevap hayır. Lastik balon hasarı tamir edilemez. Lastiğin bir an evvel değiştirilmesi gereklidir. Aksi takdirde kötü sonuçlar doğabilir. Lastiği balonlamış olan aracın, lastiğin ısınmasına müteakip patlaması hasebiyle aracın savrulması, bilimum kazalar ve aracın takla atması ile neticelenebilir.
Lastiğin balon yapması neticesinde, tel demetleri kopar ve lastik içeriden delinir. Bu durumda lastik balonunun tamir edilmesi mümkün değildir. Lastik balonunun büyük veya küçük olması çok şeyi değiştirmez. Balon meydana geldiyse lastik içeriden her ihtimalde delinmiş demektir. Bu durumda yapılması gereken şey tez zamanda lastiğin yenisi ile değiştirilmesidir.
Lastik balonunun tamir edilmesi mümkün olmadığını için değiştirilmesi şarttır. Balon yapan lastik ile yola çıkmak çok tehlikelidir. Lastiğin balon yapması neticesinde, dışarıdan görünen kadar ince bir katman o yırtığın patlamasını tutuyor demektir. Özellikle yüksek hızlara çıkıldığında lastik ısınır ve balonun patlaması an meselesi olur. Lastik balonu patlarsa, lastik ani şekilde hava kaybedecektir, adeta bir bomba gibi patlama yaşanacak ve araç aniden yoldan sapacaktır. Yörüngesi değişen araç bir sağa, bir sola savrulacak ve en iyi ihtimalle bir yere çarpması suretiyle kaza yaşanacak; en kötü ihtimalle araç takla atacaktır. Araçta bulunan kişileri ve kendi canınızı tehlikeye atmak istemiyorsanız, bir an evvel balon yapan lastiği değiştiriniz. Şehir içinde çok yüksek hızlara çıkılmayacağı için çok problem teşkil etmeyecek olsa da özellikle uzun yol da başınıza büyük bir dert açabilir. Bu yüzden mümkün olan en kısa sürede hasarlı lastiği değiştiriniz.
Lastiğiniz balon yaparsa, aracınızın tüm düzenini bozar. Lastiğin balon yapması neticesinde aracınızın rot balans ayarı bozulur. Araç eskiye nazaran daha çok titreyecektir. Bunu en kolay direksiyonun, sürekli olarak bozuk bir yol üzerinden geçiyormuş hissi ile de anlayabilirsiniz. Aracın direksiyonunu bıraktığınızda, araç düz bir şekilde gitmeyecek; sağa veya sola çekecektir. Balon yapan lastik araç konforuna tamamiyle etki etmektedir. Bundan da ziyade patlama riskine karşın çok büyük bir tehlike içinde olacaksınız. Balon yapmış lastiği, patlamaya hazır bomba şeklinde teşbih edebiliriz. Lastik hava basıncı da önemli, keza lastik hava basınçları düşük olan bir araç; kaldırım veya tümseklerde, jant ile lastiğin sıkışmasına izin verecektir. Lastik balonu da bu şekilde meydana gelmektedir. Lastik basınçlarının ne olması gerektiği hakkında ki yazımızı buradan inceleyebilirsiniz.