Kredi Çekerken Nelere Dikkat Etmemiz Gerekir
Kredi, doğru kullanıldığında hem tüketiciler için hem de krediyi veren kurum için kazançlı bir ticari araçtır. Buna rağmen bilinçsiz kredi çekmek ve haklarınızdan yararlanmamak ise yarar yerine zarar getirecektir.
Sizlerle kredi çekerken dikkat edilmesi gereken en temel hususları paylaşmak istedik. Unutmayın, hatalı bir kredi kullanımı, kapitalist ekonominin çarkları arasında sıkışıp kalmanıza sebep olabilir.
1-) Her Şeyden Önce: Krediye neden ihtiyacınız var?
Kredi çekme aşamasına dahi gelmeden önce ihtiyacınızı tam olarak belirlemelisiniz. Aslında kredi çekmeyi düşünmeseniz de iyi bir bütçe planlaması yapmanız gereklidir. Ancak kredi çekecekseniz, detaylı ve gerçekçi bir bütçe planı hayati önem taşır. Ailenizin veya işinizin tüm gelir ve giderlerini doğru hesap etmeli, olabilecek aksiliklere karşı esneme payı bırakmalı ve acil durumlar için bütçenin haricinde bir miktar birikim bulundurmalısınız.
Bütçenizi detaylı bir analiz ile planladıktan sonra, krediye niçin ihtiyacınız olduğunu netleştirin. Örneğin, “işimi büyütmek istiyorum” gibi genel bir sebep yerine “X marka Y model üretim makinasını, Z şirketinden 100.000 TL’ye satın almak istiyorum” gibi net bir ihtiyaç belirlemeniz gerekiyor. İhtiyacınızı belirledikten sonra ise yapacağınız yatırımın dönüş oranını hesaplamanız gerekecektir.
Kredi çekmenin karlı olabilmesi için, fizibilite sonucunun pozitif olması gerekir. Örneğin 100.000 TL’ye satın alacağınız makine size üç yıllık bir süreçte toplamda 250.000 TL kazandıracaksa ve kredinin geri ödemesi için toplam maliyet 200.000 TL ise krediyi çekmeniz doğrudur. Ancak bu noktada çok detaylı bir analiz yapmalı ve tüm aksilikleri hesaba katmalısınız.
Örneğin makinenin yapacağı basit bir arıza bile hem iş kaybına hem de onarım maliyetlerine sebep olacaktır. Başka bir örnek olarak konut kredileri gösterilebilir. İkamet ettiğiniz konutta kiracıysanız ve kredi çekerek ev sahibi olmak istiyorsanız, yıllar içerisinde ödeyeceğiniz kira maliyetlerini ve konutun ilerideki prim potansiyelini iyi değerlendirmelisiniz.
Tüm bunlara ek olarak, kredi planlamasına başlamadan önce mutlaka kredi çekmeye alternatif olabilecek hizmetleri değerlendirmelisiniz. Söz gelimi işinizi geliştirmek için filonuza araç eklemektense kiralama yoluna gitmek, hatta taşıma işlerini başka bir firmaya yaptırmak daha karlı olabilir. Yani kredi çekmeden önce kendinize “son kararınız mı?” diye sormalı ve tüm alternatifleri değerlendirmelisiniz. Eğer en karlı veya tek yöntem kredi çekmek ise, artık kredi planlamasına geçebilirsiniz.
Öncesinde şu konu başlığımızı mutlaka incelemelisiniz: “En Uygun Kredi Nasıl Alınır”
2-) Kurumları ve Hizmetleri Araştırın
Kredi çekmenin gerçekten doğru bir karar olduğuna eminseniz, sıra tüm kurumları ve hizmetleri değerlendirmeye gelecektir. Oldukça zorlu, stresli ve yorucu olan bu süreçte edindiğiniz tüm bilgileri bir yere not etmeniz işinizi kolaylaştıracaktır. Aceleyle kredi çekip ileride pişman olanların oranı, iyi bir araştırma yapmasına rağmen memnun kalmayanlardan çok daha fazladır.
Ticaret hayatında sadakat çoğu zaman fayda getirse de kredi çekerken bu geçerli olmayabiliyor. Dolayısıyla acemi tüketicilerin düştüğü “beni en iyi kendi bankam tanır” önyargısına kapılmamalısınız. Her zaman çalıştığı bankanın kredi vermediği veya yüksek faiz oranı sunduğu birçok profesyonel, başka bir kuruma yönelerek kara geçmiştir.
Türkiye’de bankacılık sektörü son yıllarda ciddi anlamda profesyonelleşti. Bu durum bankaların internet sitelerine de yansıdığından, araştırmanızı rahatlıkla internet üzerinden yapabilirsiniz. Son olarak, konut almak için mutlaka konut kredisi veya araç almak için araç kredisi gerekir diye düşünmeyin. Önemli olan, en düşük maliyetle en karlı krediyi çekmektir.
Değerlendirme ve karşılaştırma yapabilmek için şu konu başlıklarımızı inceleyebilirsiniz: ”
3-) Uzmanlardan Yardım İsteyin
Özellikle büyük krediler için bu adım çok önemlidir. Ailenizde veya çevrenizde bu konuda uzman biri varsa mutlaka danışın. Birden fazla uzmana danışma şansınız varsa kesinlikle değerlendirin. Danıştığınız uzmandan, sizin bu aşamaya kadar yaptığınız gibi bir planlama yapmasını isteyin ve sonuçlarınızı karşılaştırın. Ancak bu noktada uzmanın sizi belli bir banka veya kredi türüne yönlendirmesine asla izin vermemelisiniz.
Çekeceğiniz krediyi belirledikten sonra sözleşmeyi iyice incelemelisiniz. Bankacılık sektöründe kullanılan sözleşme metinlerinde birçok teknik ve hukuki terim bulunduğundan, bu inceleme için de bir uzmanın çok büyük faydası olacaktır.
4-) Sözleşmenin Tüm Maddelerini Hesaba Katın
Özellikle konut kredilerinde erken ödeme veya yeniden yapılandırma için ceza ödenmesi gerekebiliyor. Bunun için pazarlığınızı en başından yapmalı ve erken ödeme maddesinin sözleşmeden çıkarılmasını istemelisiniz. “Peşin ödeme cezası” ibareli sözleşme hükmü için de bu durum geçerlidir. Her ne kadar acemi tüketiciler için mümkün görünmüyor olsa da, bankalar ile pazarlık yapmanız gayet normaldir ve çoğunlukla iyi sonuç verir.
Bu noktada sıkça yapılan hatalardan bir diğeri de, tüm maliyetlerin hesaba katılmıyor olmasıdır. Bankalar reklamlarında yalnızca aylık faiz oranını belirtirler. Ancak kredi çekerken karşınıza “kredi kullandırma ücreti”, “dosya masrafı”, “ekspertiz ücreti”, “avukat masrafı” veya vergiler gibi farklı maliyetler çıkacaktır. Ayrıca bankalar arasında bu konuda bir standart olmadığından, bazı bankalar bu masrafları kredinin taksitlerine yansıtırken bazıları ise bir defaya mahsus olarak peşin ödeme istemektedir.
Bunlara ek olarak, sigortalar konusunu iyi incelemenizde fayda var. Özellikle konut kredilerinde birçok banka tüketicilerin hayat sigortası yapmasını istiyor. Her ne kadar faydalı bir hizmet olsa da, kanuni olarak bankaların konut kredilerinde “DASK” haricinde bir sigortayı zorunlu tutma hakları yoktur. Dolayısıyla bankanızla pazarlık ederek bu sigortayı yaptırmayabilirsiniz.
5-) Ödeme Stilini İyi Belirleyin
Özellikle araç kredilerinde oldukça popüler olan “balon ödeme” cinsi, son yıllarda konut kredilerinde de görülüyor. Ancak uzmanlar balon ödeme yöntemini içeren kredilerin riskli olduğunu belirtiyorlar. Zira balon ödemeyi tercih edebilmeniz için bu ödemeleri yapacağınız aylarda elinize toplu bir para geçecek olması gerekiyor. İşler planladığınız gibi gitmediğinde ise balon ödeme size daha fazla faiz ve maliyet anlamına geliyor.
Değişken veya sabit ödeme seçeneklerini de iyi değerlendirmelisiniz. Sabit ödemeli kredi çekmek, yatırımınızın karşılığında ne ödeyeceğinizi her zaman bilmenizi ve ileriyi daha net görebilmenizi sağlayacaktır. Ancak ekonominin gidişatı hakkında beklentileriniz iyimser ise, tercihinizi değişken ödemeli kredilerden kullanmalısınız. Önerimiz, iki sistem arasında geçiş imkanı sağlayan bir kredi sözleşmesi yapmanız yönünde.
Ayrıca bilinçsiz tüketicilerin en sık düştüğü hatalardan biri de döviz kazancı olmadığı halde döviz ile kredi çekmektir. Her ne kadar döviz kredilerindeki faiz oranları cazip görünse de, döviz kazancınız olmadan böyle bir hizmetten yararlanmanız ekstra risk, belirsizlik ve BSMV-KKDF farkları gibi yükler getirecektir.
6-) Dikkati Elden Bırakmayın
Kredi çekerken dikkat etmeniz gereken son husus ise, bu dikkati sözleşmeyi imzaladıktan sonra elden bırakmamaktır. Krediyi alıp kullandıktan sonra tek yapmanız gerekenin ödemeleri aksatmamak olduğunu düşünürseniz yanılırsınız. Piyasayı sürekli takip etmeli, yeni kredi fırsatlarını kaçırmamalısınız. Ülkenin ekonomik durumunda oluşabilecek ilerlemeler mevcut kredinizi yeniden yapılandırmanıza olanak sağlayabilir.
Ayrıca ilk önerimizde olduğu gibi krediyi neden çektiğinizi de daima aklınızda bulundurmalısınız. Söz gelimi 100.000 TL’ye alıp bir süre kullanarak 180.000 TL kazandığınız bir makineyi 80.000 TL’ye satma fırsatı yakaladıysanız, kalan kredi tutarınızı ve yeni makine maliyetini hesaplamalısınız. Böyle bir fırsatı değerlendirerek karlı çıkabilir, bir sonraki kredinizi daha güvenli biçimde çekebilirsiniz.
Sonuç olarak, kredi çekerken yalnızca belli noktalara değil, genel anlamda tüm bütçenize dikkat etmenizi öneriyoruz. Böylece bankaların sunduğu bu “tehlikeli” hizmeti doğru kullanarak gücünüze güç katabilirsiniz. Unutmayın, bıçak el de keser ekmek de. Önemli olan doğru tutmak ve iyi kullanmaktır.