İnsan farklı yapılardan meydana gelen çok yönlü bir varlıktır. Zihinsel yönünün yanı sıra duygusal yönü de davranışlarını belirleme konusunda önemli rol oynar. İnsanın duygusal yönüne odaklandığımızda duygu yelpazesinin geniş açılı olduğunu görürüz.
Yaşamda birçok duygu deneyimleriz. Duygularımızı ifade etmek bizim için önemli bir ihtiyaçtır. Özellikle çocuklarda duyguların ifade edilmesi ve ebeveyni tarafından anlaşılması önemlidir.
Bireyin hayata gözlerini açışı, ağlama eylemi ile gerçekleşir. Ağlamak, vücuttaki toksik madde ve stres sonucunda oluşan çeşitli zararlı maddelerin çıkışını sağlar. Aynı zamanda endorfin hormonunun da salgılanmasını sağlar. Endorfin hormonu, ağrı kesici etkiye sahiptir. Ayrıca keyif ve rahatlık veren bir hormondur. Bu şekilde ağlayan kişi rahatlar.
Çocuklara bakıldığında, yetişkinlerden farklı nedenlerle gözyaşı döktükleri görülür. Zaman zaman istediğini elde etme arzusundan ya da yaşadığı fiziksel veya duygusal bir acıdan sonra ağlarlar. Ağlayan çocuğa karşı yaklaşım tarzları toplumdan topluma farklılık gösterir. Türk toplumuna baktığımızda, bir çocuk herhangi bir sebeple ağladığında genellikle birtakım sözlerle onu o davranıştan vazgeçirmeye çalışırız. Konuyu birkaç örnek ile somutlaştıralım:
Çocuk düşer ve ağlamaya başlar. Ebeveyni ya da herhangi bir yetişkin ‘’Yok, yok. Tamam bak geçti. Bir şey yok. Ağlama’’
Arkadaşı çocuğa vurur ve çocuk ağlamaya başlar. Yine bir yetişkin ‘’Yanlışlıkla vurmuş arkadaşın, bilerek hiç vurur mu sana? Arkadaşın seni çok seviyor. Ağlama, ağlama’’
Ağlayan çocuğu susturmak için bazen çeşitli ödüller de vaad edilebiliyor. ‘’Susarsan sana çikolata veririm.’’ gibi.
Aynı şekilde çocuğu susturmak için çeşitli tehditler de kullanılabiliyor.
Çocuk ağladığında ‘’Aa bak orada ne varmış?’’ şeklinde farklı nesneler kullanıp çocuğun dikkati dağıtılarak ağlamayı sonlandırması beklenebiliyor.
Yukarıdaki örnekler, çevremizde zaman zaman şahit olduğumuz olaylardır. Bu olaylara mercek tuttuğumuzda şunları görürüz: Çocuk düştüğünde ya da arkadaşı vurduğunda canı acımıştır dolayısıyla bir acı vardır orada. Yetişkinin bir şey yok demesi o acıyı yok etmez aksine çocuğa anlaşılmamış hissi yaşatır ve duygusunun reddedildiğini düşünür. Ayrıca çocuk acısının geçmesi için yetişkinden çikolata ya da herhangi bir şey istemiyor sadece duygusunun anlaşılmasını bekliyor.
Bu tür davranışları yetişkinler dünyasında kullandığımızı düşünelim.
Acı çeken ve ağlayan bir yetişkin var karşımızda. Biz de ona ‘’Yok, yok. Tamam bak geçti. Bir şey yok. Ağlama’’ şeklinde veya ‘’Yanlışlıkla kazık atmış sana, bilerek yapar mı hiç? Çok seviyor seni o. Ağlama, ağlama.’’ desek, ‘’Şimdi susarsan sana yemek ısmarlarım.’’ ya da ‘’Aa bak orada ne varmış?’’ şeklinde tepki vermemiz ne kadar absürt ise aynı tepkileri çocuğa karşı vermek de o kadar absürttür.
Çocuk ağladığında acısını yok saymak, ödül veya ceza vermek, dikkatini dağıtmak gibi yöntemler yerine duygusunun anlaşıldığı ve kabul edildiği mesajları verilmelidir. Bu mesajlar, çocuğun duygusu yansıtılarak verilebilir. Çocuk herhangi bir nedenden dolayı ağladığında ona; ‘’Canın yanmış olmalı.’’ , ‘’Şu an çok üzgünsün.’’ , ‘’Canın çok acıyor.’’ şeklinde yansıtmalar yapılabilir. Duygusu anlaşılan ve kabul edilen çocuk ileride duygularını daha rahat ifade edebilecektir. Bu da kişilerarası iletişiminin güçlü olmasını sağlayarak, içerisinde bulunduğu çevreye karşı aidiyet hissini pekiştirecektir.