Hangi gayrimenkullerde balon var?
Emlak piyasasının en büyük sorunlarından birisi canlı taleple oluşan balonlardır. Ba balonlar son 70 yılda farklı kıtalardan birçok ülkeyi küresel tefecilerin önünde diz çöktürdü.
Salgın sürecinde hangi gayrimenkullerde balon oluştu?
İnsanların hücum ettiği tüm enstrümanlarda mutlaka balon oluşur. Esas olan matematiğe aykırı hareket etmemektir. Matematiğe aykırı her alım eninde sonunda düzeltmesini yapar.1) Yazlıklarda: Özellikle İstanbul ve Ankara'dan kaçmak isteyenler Ege ve Akdeniz'in tatil yörelerinde fiyatları coşturdu. Uzun süredir talep görmeyen yazlık fiyatları ateş pahasına alıcı buluyor.
2) Arsada: Konut fiyatlarının yükselmesi -eski piyasa alışkanlığı ile arsa fiyatlarını yükseltti. Artık inşaat yapmak zor. Kat karşılığı oranları düşüşte. Ama arsa fiyatları yükselişte. Bu bir çelişki.
3) Arazide: Büyükşehirlerin keşmekeşinden kaçmak isteyenler gelişme akslarında arazi almak istiyor. Bu büyük talep arazi fiyatlarını yükseltti. Bu bir rüzgar. Bu rüzgar bittiğinde bu fiyatlardan alanlar pişman olur.
4) Bağ ve bahçede: Özellikle Anadolu şehirlerinde bağ ve bahçe fiyatları da aşırı yükseliş eğiliminde. Yine salgının etkisi. Bu fiyatlardan bağ ve bahçe alanlar hayal kırıklığına hazır olsun.
5) Yabancıların tercih ettiği sitelerde ve lokasyonlarda: TL'nin değer kaybetmesi beraberinde yabancıların alım iştahını artıyor. Yabancılara satışta yüzde 20'lere varan oranlarda acente komisyonu veriliyor. Bu komisyonlar fiyatlara ilave ediliyor. Bu da fiyatların aşırı yükselmesine neden oluyor. Yabancı talebi devam ettiği sürece bu artış eğilimi sürer. Kesildiğinde bu sitelerde ve lokasyonlarda sert düşüş olur.
Artış eğilimi nereye kadar devam eder?
Salgın devam ettiği sürece bu gayrimenkullerin yükselişi sürer. Ama salgın bittiğinde bu fiyatlardan alıcı bulması pek olası değil.
Biz bu filmi daha önceleri de gördük. 1999 depreminden sonra zemini sağlam ve az katlı diye insanlar İstanbul'un kuzeyine akın etti. Deprem korkusu azaldığında neredeyse 10 yılda bir daha o fiyatları görmedi.