Bolivya, 2013’ün son günlerinde uzaya Tupac Katari isminde bir uydu fırlatarak dünyaya sembolizm yüklü bir mesaj verdi. Tupac Katari vaktiyle İspanyol sömürgeciliğine karşı büyük bir isyan örgütlemiş yerli liderinin adı. Tahakküm altına alınmış, aşağılanmış, katledilmiş halkların boyun eğdirilememiş temsilcisi. Latin Amerika’nın egemen sınıflarının adını hiç hatırlamak istemeyecekleri biri...
Geçen hafta Ankara’da ‘Sürdürülebilir Yaşam Film Festivali’nde izlediğim bir belgesel tarım politikaları ve gıda güvenliği konularında biraz kafa yormama vesile oldu. Belgesel ‘Yayılan Değişim: Venezuela’nın Gıda Devrimine Bir Bakış’ ismini taşıyordu.
Meksika bu hafta bir kez daha kadrajımıza giren ülke oldu. Arka arkaya iki ilginç meclis konuşması izledim. İlki Meksika Temsilciler Meclisi”ndeydi. Bir erkek vekil bağıra çağıra kıyafetlerini çıkarıyor, bir yandan da “işte siz ülkeyi böyle soyuyorsunuz” diyordu. Son olarak iç çamaşırının lastiğini çekiştirmeye başladığında “bu gözler daha neler görecek” diye korkuya kapıldım.
Küba 1975’ten 1991’e kadar 450 bin kadın ve erkeğini Afrika’ya, Angola’da savaşmak üzere gönderdi. Nüfusu bugün ancak 11 milyona ulaşmış küçük bir ada ülkesinden söz ediyoruz. Demek ki Küba deyince ölçek bir konu olmaktan çıkıyor, Küba’yı dev bir ülke haline getiren başka başka parametreler beliriyor.
Geçen hafta zorlu coğrafyalar demiş, Meksika’yı örnek vermiştik. Bu hafta listeme küçük bir Orta Amerika ülkesi olan Honduras’ı eklemek istiyorum. Bakın neden bu ülkedeki siyasi süreçleri ve toplumsal mücadeleleri yakından takip eden Kanadalı bir aktivistten aktarıyorum:
Dünya üzerinde bir yer var mı ki kapitalizme karşı mücadele eden savaşçıların işi kolay olsun? Yine de konjonktürel olarak başka yerlere göre daha büyük bir irade, inat, özveri gerektiren coğrafyalar olabilir. Ve kesinlikle Meksika böyle bir yerdir.
Geçen ay sonunda Arjantin’in lideri Cristina Fernandez’e hasta yatağında bir iyi bir de kötü haber geldi.
Bu hafta dünyanın en ilginç ırkçılık hikayelerinden birini anlatma iddiasıyla karşınızdayım.
Latin Amerikalı anti-emperyalist düşünürler ve siyaset adamları ABD ile ilişkilerin hiçbir zaman eskiye dönmeyeceğini her fırsatta vurguluyorlar. 1998’de Chavez’le başlayan süreci, ikinci bağımsızlık savaşı olarak nitelendirenler bile var.
Geçen hafta gazetemizin kitap ekinde çok hoşuma giden bir röportaj yayınlandı. “Chavez kuşağı yazarları” olarak geçen yeni bir akımın genç temsilcilerinden Juan Manuel Parada ile yapılan röportaj…
Bir Küba gezisinde çok mahir bir Kübalı rehberle çalışıyorduk. Santa Clara’ya Che’nin mozolesini ziyarete giderken gezi grubuna Che’nin Küba için ne anlam ifade ettiğine ilişkin bir “brifing” veriyordu. Takıntılı biçimde hiçbir ayrıntıyı atlamak istemiyor, yanındaki zavallı çevirmenin içinde volkanik patlamalara neden oluyordu.
Bazen Venezuela’nın faşist muhalefetinin verdiği soğukkanlı ve sinsi fotoğrafa rağmen aslında komik olduğunu düşünüyorum. Geçen ay yaşanan olaydan sonra yine aynı hisse kapıldım. Chavez’e ait olduğunu iddia ettikleri bir ses kaydını piyasaya sürmüşler. Kayıtta Chavez kardeşi Adan ile konuşuyor. Ona aslında ölmediğini, dost bildiği kişilerin adamlarınca kaçırıldığını söylüyor.
Yıllar yıllar önce, ABD Başkanı Reagan’ın bir Afrika ülkesi olan Zambiya’da yaptığı konuşma, halk tarafından coşkulu “Unga, Unga!” sloganları ile sık sık kesiliyormuş. Amerikalı heyet kelimeyi bilmediğinden bu olana bir anlam verememiş.
12 Eylül’ün ülkemizdeki Küba dostları için bir başka anlamı daha var. 12 Eylül 1998’de Kübalı beş istihbarat görevlisi, Gerardo, Rene, Antonio, Ramon ve Fernando, Miami’de Küba’ya karşı terör eylemleri planlayan karşıdevrimci çetelere sızıp bilgi toplarken yakalandılar. O tarihten beri, Amerikan adaletinin pençesindeler.
Kimilerine göre Şili demokrasisi, uzun yıllardır tıkır tıkır işliyordu. Şili’de seçim ve karar mekanizmaları şeffaf ve kurumsal bir işleyişe sahipti. Soğuk Savaş koşullarında bir üçüncü dünya ülkesinden beklenmeyecek kadar belirgin biçimde anayasanın üstünlüğü, yargının bağımsızlığı, çoğulculuk gibi makbul bir burjuva demokrasisinin tüm özelliklerini taşıdığı yaygın bir kanaatti.
Amerikalı yazar James Petras, Kolombiya hükümeti ile FARC gerillaları arasında Havana’da devam eden barış görüşmelerine ilişkin karamsarlığını, en başından beri, yazılarında ifade ediyor. Geçenlerde bu karamsarlığını El Salvador deneyimi ile ilişkilendiren bir yazı yazdı.
Geçen hafta tam da doğumgününe denk gelmişken niçin Fidel’le ilgili bir yazı yazmadım diye hayıflandım sonradan. Bari önümüzdeki haftaya yazayım dedim ve işe koyuldum. Ancak hiç de kolay olmadı.
Meksikalı bir diktatörün zamanında kendi ülkesinin talihsizliğini açıklamak için söylediği “Tanrı’ya uzak, ABD’ye yakın” sözünü ben en çok Karayip adalarına yakıştırıyorum.
Uzun yıllardır kıtanın pek çok yerindeki toplumsal hareketlere danışmanlık yapan Uruguaylı gazeteci Raul Zibechi Temmuz ayının son günlerinde Venezuela’da otuzdan fazla toplumsal örgütün yer aldığı bir toplantıya katılıyor. Konu kıtadaki mevcut sol iktidarlarla toplumsal hareketlerin ilişkisi ve doğal kaynak sömürüsüne dayanan gelişme modeline nasıl alternatif yaratılabileceği üzerine.
Küba Komünist Partisi’nin günlük gazetesi Granma ile ilk kanlı canlı temasım 2008 yılında oldu. Görünüm itibariyle bana pek çekici gelmeyen gazetenin o günkü ana sayfa manşetlerinden biri, Raul Castro’nun şimdi adını hatırlamadığım küçük bir ülkenin liderini kabulüne ayrılmıştı. Guyana ya da Surinam olabilir.
ABD’nin Latin Amerika’ya yönelik yeni taarruz girişimi olağanüstü bir hızla ete kemiğe bürünmeye başladı. Daha önce bu köşede tartıştık. ABD Chavez’in ölümünü fırsat bildi, kıtadaki hassas dengeyi kendi lehine bozmak istiyor.
Geçen hafta bir İspanyol aydını mealen şöyle dedi: “Topraklarımızı verdiniz, her yer Amerikan üssü dolu. Tüm kapıları piyasaya açarak ekonomiyi teslim ettiniz. Kendimize ait bir havamız var sanıyorduk, öğrendik ki o da CIA tutsaklarını gizli Amerikan zindanlarına taşısın diye varmış egemen bir ülkenin imparatorluğa karşı çıkan onurlu lideri uçabilsin diye değil…”
25 Haziran 2013 Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Gözde Kök'ün “Tencere tava...” başlıklı yazısı 18 Haziran 2013 Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Gözde Kök'ün “Bu hafta Bizim Amerika'yı yazmak” başlıklı yazısı 04 Haziran 2013 Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Gözde Kök'ün “Herkes birlik olmak istiyor ama...” başlıklı yazısı 28 Mayıs 2013 Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Gözde Kök'ün “Sosyalizme evet, homofobiye hayır!” başlıklı yazısı 21 Mayıs 2013 Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Gözde Kök'ün “ABD'de bizim Amerikalılar” başlıklı yazısı 14 Mayıs 2013 Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Gözde Kök'ün “'Arka bahçeyi yeniden kazanmak” başlıklı yazısı 07 Mayıs 2013 Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Gözde Kök'ün “Kıl payı” başlıklı yazısı 30 Nisan Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
soL portal’ın bizimamerika ekinde Alper Özge’nin Matatodo başlıklı nefis yazısında anlattığı Paraguay’da, hani denir ya, sular durulmuyor. Yalnız söz konusu olan Paraguay’daki trajik gelişmeler olunca, bu “sular durulmuyor” ifadesinin dışardan bakan soğuk dilini sürdürmek çok zor. İnsan, “ben bu ülkenin solcusu olsaydım ne yapardım” diye düşünmeden edemiyor.
Gözde Kök'ün “Bir ihtimal daha var” başlıklı yazısı 2 Nisan 2013 Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Latin Amerika’nın pek çok ülkesinde solcular işbaşındayken Şili’de neden iktidar sağcıların elinde sorusu hiç aklınıza geldi mi?
Latin Amerika’da son 15 yıldır yaşanan gelişmeler kıtadaki siyaset dilinde de önemli değişikliklere neden oldu. Çıta öyle bir yükselmiş durumda ki, bizim buralarda olduğu gibi açıkça emek düşmanlığı yapmak, özelleştirmeleri savunmak, zenginleri methetmek hiçbir sağcıya fayda sağlamıyor. En güncel örneklerden biri yeniden Venezuela başkanlığına oynayan Henrique Capriles.
Gözde Kök'ün “Darbe mi, Devrim mi?” başlıklı yazısı 12 Mart 2013 Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Gözde Kök'ün “Sol iktidar fetişi” başlıklı yazısı 05 Mart 2013 Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Gözde Kök'ün “Eleştirmek sevmektir” başlıklı yazısı 26 Şubat 2013 Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Gözde Kök'ün “21. yüzyıl sosyalizminin ufku” başlıklı yazısı 19 Şubat 2013 Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Gözde Kök'ün “Küba'da şu çılgın Türkler” başlıklı yazısı 12 Şubat 2013 Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Gözde Kök'ün “Bundan öte köy yok” başlıklı yazısı 29 Ocak 2013 Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Gözde Kök'ün “Eyvah, Kübalılar geliyor!” başlıklı yazısı 22 Ocak 2013 Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Gözde Kök'ün “Koka yaprağında gizli gerçekler” başlıklı yazısı 15 Ocak 2013 Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Gözde Kök'ün “Akbabalar koalisyonu iş başında” başlıklı yazısı 8 Ocak 2013 Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
Gözde Kök'ün “Yeniden fetih döneminin sonu” başlıklı yazısı 1 Ocak 2013 Salı tarihli soL Gazetesi'nde yayımlanmıştır.
İspanya Kralı’nın Afrika’da bir safari sırasında öldürdüğü bufalonun önünde çektirdiği fotoğraf, 2012 İspanya-Latin Amerika ilişkileri hakkında yorumlanmaya değer ipuçları taşıyor.