Göktürk Diyetisyen olarak kilo ile ilgili tüm sorunlarınızda yardımcı olmaya hazırız. Hemen her besinin bileşiminde yağ bulunmakla beraber yoğunluğu ve türü farklıdır. Bitkisel besinlerden yağ yoğunluğu yüksek olanlar sırasıyla; fındık, ceviz, fıstık gibi sert kabuklular, susam, ayçiçeği, zeytin, soya fasulyesi ve mısırdır.
Kurubaklagillerden nohutun yağ içeriği diğerlerinden daha yüksektir. Zeytinden zeytinyağı, ay çiçekten ay çiçek yağı, mısırdan mısırözü yağı ve fındıktan fındık yağı elde edilir. Hayvansal besinlerden sütten tereyağı, onun da suyunun ayrılmasıyla sade yağ, hayvanının bedeninin yağından iç yağı elde edilir.
Besinlerden özel yöntemlerle ayrılarak pazarlanan yağ görünür yağ olarak kabul edilir. Ancak bunların yanı sıra et, tavuk, balık, süt ve ürünleri, ceviz, fındık, zeytin gibi diğer besinler yendiğinde de yağ alınır. Buna da görünmez yağ denir.
Hayvansal besinlerle, yağ içeriği yüksek besinleri çok tüketenler daha çok görünmez yağ almaktadırlar.
Beslenmeleri daha çok tahıl ürünleri, baklagiller, sebzeler üzerine dayalı olanlar ise görünür yağı daha çok tüketirler. Bu tür besinlerde çok az yağ bulunduğundan, yemeğin lezzetini artırmak ve yağda eriyen vitaminlerin sindirim aygıtından dolaşıma karışmasını sağlamak için yeterince görünür yağ katarak hazırlamak gerekir.
Yağların içeriğine baktığımızda hayvansal yağlardaki yağ asitlerinin çoğunu doymamış yağ asitleri oluştururken, zeytin, zeytinyağı, fındık ve fındık yağının çoğunu tekli doymamış; çiçek, mısır özü, soya yağı gibi yağlarınkini de çoklu doymamış yağ asitleri oluştururlar. Çoklu doymamış yağ asitleri de yapılarına göre Omega-3 ve Omega-6 olarak grupta toplanır. Bitkisel sıvı yağlarda çoğunlukla Omega-6 yağ asitleri vardır.
Omega-3 lerin en çok bulunduğu besin ve yağlar; balık ve balık yağı, kolza bitkisinin tohumundan çıkarılan kanola yağı, ceviz ve keten tohumu yağıdır.
Yeşil yapraklılar çok az yağ içermelerine karşın Omega-3 ve Omega-6 yağ asitleri dengelidir. Özellikle bazı yörelerimizde pirpirim, töhmeken gibi adlarla anılan kendiliğinden yetişen semiz otu Omega-3 yağ asidinden zengin yağ içerir.
Bitkisel yağlara hidrojen eklenerek katı görünümündeki margarin elde edilir. Daha öncelerde yapılan margarinler (paket margarin) çok katı iken, bunun sağlık açısından sakıncası ortaya çıktıktan sonra daha az hidrojen eklenerek ve değişik türdeki bitkisel yağlar karıştırılarak yumuşak margarinler yapılmaya başlanmıştır.
Ülkemizin iç ve Doğu Bölgelerinde uzun yıllar tereyağı ve onun tuzlanarak uzun süre soğuk zincir olmadan saklanabilen sade yağ en çok kullanılan yağ türü olmuştur. Yağ kullanımı yöreler arası etkileşim ile farklılıklar göstermiştir. Yağ kullanımındaki değişmede sağlık gerekçesi de önemli bir etken olmuştur. Doymuş yağ asitlerini çok içeren tam yağlı süt ve süt ürünleri yerine yağı ayrılmış olanların, tereyağı yerine mısır özü tüketiminin kanda kolesterol yükselmesini önlediği ortaya konduktan sonra mısır özü ve onun benzeri bitkisel yağların kullanımı artmıştır. Daha sonraki araştırmalar tek başına bitkisel yağ kullanımının sakıncalı olduğunu gösterdikten sonra tekli doymamış yağ asitlerinden zengin zeytinyağının en sağlıklı yağ olduğu görüşü benimsenmiştir.
Yemeklerde kullanılan görünür yağ kadar besinlerin bileşimindeki yağ da önemlidir. Tam yağlı süt ve süt ürünleri tüketildiğinde zaten yeterince tereyağı alınmış demektir. Bu durumda yemeklerde de tereyağı kullanımı doğru değildir. Benzer şekilde et ve et ürünleri ile derisi ayrılmadan yenen kanatlı hayvan etleri de doymuş katı yağ alımını artırır. Bu durumda yemeklerde zeytinyağı ve sıvı yağ kullanılmalıdır. Kan kolesterolü yüksek olanlar, ailesinde kalp hastalığı öyküsü bulunanların yağlı et ürünlerinden sakınmaları, süt ve süt ürünlerinin yağsız ve yarım yağlı veya bitkisel olanları tercih etmeleri ve yemeklerde zeytinyağı-bitkisel sıvı yağ karışımını kullanmaları gerekir. Katı paket margarin kan kolesterolünü yükseltmede ilk sırada yer alır.
Bunun için et konan yemeklere yağ katılmamalı, yağda kızartmalardan sakınılmalı, sebze, kurubaklagil ve tahıllı yağ yakılmadan eklenmelidir.
Bu amaçla Göktürk Diyetisyen ve Soft Göktürk ekibi olarak her zaman yanınızdayız. Sağlıkla Kalın.
Nudayspa adresimize tıklayarak diğer hizmetlerimizi görebilirsiniz.