Vajinismus, kadınlarda cinsel ilişki sırasında birleşme anı geldiğinde, vajinal kasların istemsiz bir şekilde kasılması ile ortaya çıkan cinsel bir problemdir. Böylelikle ya cinsel ilişki hiç gerçekleşemez ya da oldukça zor, ağrılı bir şekilde olur. Bu da, cinsel aktivite sırasında çok fazla gerilim yaşanmasına neden olur. Bir ‘erteleme kaçınma hastalığı’ olarak da bilinen vajinismus, tedavi edilmediğinde zamanla büyüyen bir evlilik problemi haline de gelebilir.
Vajinismus Tarifi
Son yapılan bir tarife göre de vajinismus, kadının kendi arzusuna rağmen vajina içerisine eşinin penisi de dahil olmak üzere, parmak, fitil, tampon gibi yabancı bir cismi alamamasıdır.
Davranış bilimci Helen Singer Kaplan vajinismusu, cinsel fobi ve kaçınma olarak tanımlar.
Başka bir tarife göre de vajinismus, cinsel birleşme anında 1/3 dış vajinal kasların istem dışı kasılmasıdır.
Cinsel ilişki sırasında kontrol dışı kasılmalar vücudun refleks olarak kendisini koruma içgüdüsünden kaynaklanmaktadır. Zamanla vücudun bazı bölgelerinde ‘kas belleği’ oluşmakta ve kasılmalar kalıcı hale gelmektedir.
Vajinismus Teşhisi Nasıl Konur?
Çiftlerin pek çoğu cinsel terapi kliniklerine ‘cinsel ilişkiye girememe’ problemi ile başvurmaktadırlar. Pek çoğu böyle bir rahatsızlıkla karşılaştıktan sonra ilk defa vajinismus ismini duymaktadırlar. Vajinismus teşhisi, hastanın detaylı şekilde psiko-seksüel öyküsünün alınması ve sonrasında yapılan jinekolojik muayene ile konulmaktadır.
Jinekolojik muayene sonucunda, vajinismus teşhisi ile birlikte düzeyi de saptanmış olmaktadır. Vajinismusun düzeyi, uygulanacak tedavi yönteminin belirlenmesinde de önemlidir.
Vajinismus Türleri
Vajinismus, yaygın kadın cinsel sorunlarından biridir ve genel olarak iki tipi vardır: Birincil ve ikincil vajinismus.
Birincil vajinismus, kadının ilk cinsel deneyiminden sora başlayan, vajina kaslarını istemsiz olarak kasması nedeniyle cinsel ilişki yaşayamaması durumudur. Fiziksel birleşme zordur ve kadın hem ağrı hem de kas spazmları yaşayabilir. Birincil vajinismus ‘hayat boyu vajinismus’ olarak da bilinir.
İkincil vajinismus ise, daha önce cinsel ilişki yaşanılabilirken, yaşanan bir olay sonrasında ortaya çıkan vajinismus türüdür. Bu durum kadının hayatının herhangi bir döneminde meydana gelebilir. Menopoz, idrar yolu enfeksiyonu, mantar enfeksiyonu, yaşanan travmatik bir olay, müdahaleli veya zor doğum, sert yapılan jinekolojik operasyonlar ve ilişkisel sorunlar ikincil vajinismus türüne neden olabilir.
Vajinismus eşe veya mekâna bağlı olarak da gelişebilir. Bu da ‘durumsal vajinismus’ olarak bilinmektedir.
Vajinismus Belirtileri Nelerdir?
Vajinismus belirtileri, kişiden kişiye değişiklik gösterebilir. Vajinismus belirtileri içinde genel olarak:
- Cinsel ilişkiye girememe
- Cinsel ilişki sırasında derin korku, kaygı ve vücutta yaygın kasılmalar
- Cinsel ilişki sırasında acı, ağrı hissetme
- Vajinada gerginlik, yanma ya da batma hissi,
- Farklı pozisyonlarda cinsel ilişkinin gerçekleşememesi,
- Tampon kullanımı sırasında zorluk ve ağrı,
- Jinekolojik muayene sırasında korku ve zorlanma bulunmaktadır.
Vajinismus Nedenleri
Bir kadın vajinismustan mustarip olduğunda, adeta pelvik kas grubu sözleşir ve istemsiz olarak kasılmalar meydana gelir. Vajinismik kadın, yalnızca cinsel ilişki sırasında değil, jinekolojik muayene ve hatta tampon kullanımı sırasında da benzer sorunlarla karşılaşır. Vajinismus, genellikle fiziksel ya da duygusal tetikleyicilerden kaynaklanmaktadır.
İlk gece ile ilgili yanlış ve abartılı hikayeler, koruyucu – kollayıcı ebeveyn yapısı, cinsel bilgi eksikliği, çocuklukta yaşanan taciz, ensest gibi cinsel travmalar vajinismusun en büyük psikolojik nedenleridir.
Vajinismus bazen fiziksel etkenlere bağlı olarak da ortaya çıkmaktadır. Kızlık zarının kalın, sert ve ara bölmeli oluşu, vajina içi septumlar (ara bölmeler), bartholin kistleri, kondilomlar vajinismusun fiziksel nedenleridir.
2001 yılından bu yana, Hera Klinik olarak tedavi ettiğimiz 9000’den fazla vajinismus hastasından edindiğimiz istatistiklerimize göre, vajinismus hastalarının %10’luk kısmı fiziksel problemlere bağlıdır. Bu nedenle cinsel ilişkiye girememe soruna sahip tüm çiftler ilk etapta, mutlaka bir jinekolojik muayeneden geçirilmelidirler.
Diğer taraftan menopoza bağlı cilt incelmesi (atrofi), idrar yolu enfeksiyonları, genital mantar enfeksiyonları, geçirilmiş vajinal cerrahiler, vulvar vestibulit sendrom (vulvar vestibulitis) da cinsel ilişkide ağrı, bazen de hiç ilişkiye girememe nedenidir.
Vajinismus ile sıkça karıştırılan, ancak tedavisi tamamen farklı olan vulvar vestibulitis sorununda vajinal girişte aşırı düzeyde acı, hassasiyet vardır. Bu nedenle vestibulit sorunu olan hastaların bir kısmı hiçbir şekilde eşleri ile ilişkiye giremezken, bir kısmı oldukça zor, acılı olarak girebilmektedir.
Vajinismus Kimlerde Görülür?
Vajinismus genelde otokontrolü yüksek, mükemmeliyetçi kişilik yapısında, ailesi tarafından kurallarla yönetilmiş veya kendi kuralları fazlasıyla kendisi tarafından çizilmiş kadınlarda görülür. Vajinismik kadınların pek çoğu yaşadığı veya şahit olduğu kötü olaylar karşısında kolay bir şekilde travmatize olmakta, uzun süre etkisi altından çıkamamaktadırlar. Genelde iş yerlerinde sevilen, başarılı, çalışkan, işkolik kişilerdir. Ağrı eşikleri de düşüktür, halk arasında ‘canım tatlıdır’ diye tabir edilen gruptadırlar. İçlerinde ‘cinsellik olmasa hayat ne güzel olurdu’ diyenlerin sayısı da az değildir.
Vajinismus Eşleri Nasıl Hisseder?
Vajinismus sorunu bir çift sorunudur. Zamanla erkek eşte de kronik mutsuzluk, depresyon, gerginlik ve iş performansında azalma gibi sorunlara yol açar. Eşlerin önemli bir bölümü sorunu görmezden gelerek yıllarca aseksüel bir evliliği benimsemekte, eşlerini cinsel ilişki için asla zorlamamaktadırlar. Zamanla cinsel isteksizlik de gelişmektedir. Eşlerin bir kısmı ise daha anlayışsız, sert ve kaba olabilmektedirler. Sorun çözümlenmediği zaman büyümekte, farklı problemleri de beraberinde getirmektedir. O yüzden erken dönemde ve doğru adresten profesyonel destek almak şarttır.
Vajinismus Tedavisi
Vajinismus tedavisi genelde jinekolog ve psikiyatr hekimler tarafından yapılmaktadır. Ancak cinsel tedaviler konusunda eğitim alan her hekim vajinismus hastalığını tedavi edebilme yetkisine sahiptir.
Vajinismus tedavilerinde psikolog, aile danışmanı, sosyolog, fizyoterapist gibi farklı branşlardaki sağlık profesyonelleri de hekimlere destek vermektedir. Vajinismus tedavisi için tüm dünyada ve ülkemizde en sık olarak uygulanan yöntemler bilişsel davranışsal cinsel terapilerdir.
Vajinismus tedavilerinde önemli birkaç konunun da altını çizmekte fayda var:
– Tedavilerde tek bir yöntem yoktur. Kişiye ve çifte özel yöntemler uygulanmalıdır.
– Tedavilere çift olarak katılım önemlidir. Ancak eşlerinin durumlarından dolayı çift olarak katılamayacak kadınlar, boşanmış veya henüz evlenmemiş olanlar bireysel olarak da cinsel terapilere alınabilirler.
Vajinismus tedavisi için günümüzde uygulanan bilimsel yöntemler sayesinde kısa sürede, kalıcı çözüm mümkün hale gelmiştir.
Vajinismus Tedavi Yöntemleri
Vajinismus tedavi yöntemleri içerisinde yer alan bilişsel terapiler cinsellik, ilk gece, kızlık zarı, cinsel organlarla ilgili detaylı bilgilendirmeyi içerir. Davranışsal terapiler ise halk arasında ‘ vajinismus egzersizleri’ olarak da bilinen bazı pelvik egzersizleri içerir. Vajinismus egzersizleri arasında ayna, dokunma, masaj, kegel, parmak ve dilatör çalışmaları yer alır.
Fiziksel sorunu olan hastalarda kızlık zarının alınması veya kızlığın kesilmesi gibi basit operasyonlar da uygulanabilmektedir. Diğer taraftan kas tonusu (gerginliği) çok yüksek olan hastalarda botulinum toksini enjeksiyonu ile vajinal spazm çözülebilmektedir.
Vajinismusta Alternatif Tedavi Yöntemleri
Vajinismusta, özellikle dirençli hasta grubunda EMDR, Akupunktur terapi, Hipnoterapi (hipnoz tedavisi) gibi yöntemler de uygulanabilmektedir.
Her hastanın tedavisinin aynı olamayacağı, tedavinin hastanın durumuna ve hastalığın derecesine göre bireyselleştirilmesi gerektiğini belirtmekte de fayda olacaktır.
Vajinismus Tedavisinde Başarılı Olmak İçin
Vajinismusun tamamen iyileşme süresi, kişiden kişiye değişiklik gösterir. Belirli semptomlarınız varsa, bir uzmandan yardım almalısınız. Teşhis konulması durumunda, tedaviye ne kadar istekli olursanız, tedavinin hızı da o kadar artacaktır. Azim, kararlılık, sabır, verilen ödevleri harfiyen uygulamak vajinismusta en önemli başarı anahtarlarıdır.
Günümüzde vajinismus problemi, tüm cinsel sorunlar içerisinde en hızlı ve en kolay çözülenidir.
Hera Klinik’te ortalama tedavi süresi 3-5 gün arasında değişmektedir. Çiftler tedavilere her gün üst üste alınmakta ve yoğunlaştırılmış bir tedavi programı ile kalıcı şekilde sorunlarını çözmektedirler. Tedavilerimizde hastaların zorlandıkları parmak egzersizleri yerine, daha basit uygulamalar yer almaktadır. Sorunu yaşayan çiftlerin zaman geçirmeden, en kısa sürede profesyonel destek almalarını önermekteyiz.
Kaynak: Süleyman ESERDAĞ