

Senfonik Orkestraların Tarihsel Sürecine Kısa Bir Bakış
Kökeni eski Yunan diline dayanan orkestra kelimesi, antik Yunan tiyatrolarında dans edilen ve şarkı söylenen, sahne ve seyirciler arasındaki çember biçimindeki koro yeri ya da yuvarlak oyun alanına anlamına geliyordu. Romalılar zamanında ise senatörler ve soylular için ayrılmış amfi tiyatrodaki oturma alanları için de kullanılmaya başlandı.16.yy”da kelime anlamının içine, sanatçıları da almış ve bugünkü anlamıyla çalgı topluluklarına verilen genel bir terim olmuştu. Barok dönemi içerisinde (1685-1750) J.S. Bach”ın çeşitli enstrüman gruplarını ve kombinasyonlarını müziğinde kullanmasıyla birlikte senfonik orkestra renkleri git gide çoğalmış, sırasıyla Klasik, Romantik, Empresyonist dönemle birlikte eleman sayısı ve enstrüman çeşitliliği daha da büyüyerek enstrümanist sayıları 190-200 kişiye kadar ulaşmıştı. 20 yy.”ın başlangıcında orkestraların seslendirdiği eserlerde de armonik olarak değişikliklerle birlikte artık ikili, dörtlü, altılı ve yedili uyumsuz akor grupları ve çözüme ulaşmayan, karara gitmeyen disonans aralıklar, paralel harekette bulanan akor geçişleri eserlerde sıkça kullanılmıştı. Bu duruma Ravel”in eserlerini örnek verebiliriz.


I.Dünya Savaşı yıllarından günümüze kadar olan süreçte, profesyonel orkestralar bugünkü halini almış ve enstrümanist sayılarını 90 ile 100 kişi civarında tutmayı tercih etmişlerdir. MIDI orkestrasyonda ise görev alan yalnızca 1 kişidir. İyi bir senfonik kütüphane, akıllı ve ince detaylarla editing, sampling ve mixing-mastering işlemlerinden geçtikten sonra, gerçekten şaşırtıcı bir durum ortaya çıkar. Yüz kişinin yaptığını, bir kişinin yapabilmesi durumu!
String Ensemble ( Yaylı Grubu)
Yaylı ailesi beş grup enstrümandan oluşur. Birinci kemanlar, ikinci kemanlar, viyolalar, çellolar ve kontrbaslar. Keman, viyola ve çellonun her boş tel arası 5″li aralıktan, kontrbasın ise 4″lü aralıktan oluşur. çalımda keman viyola ve çello dizek üzerinden yazıldığı yerden çalınır, kontrbas ise dizek üzerinde yazılan yerden bir oktav aşağıdan seslendirilir.
Yaylılar için Senfonik Ses Kütüphanesi Tavsiyeleri:
Vienna Symphonic Library
Kullanabileceğiniz devasa büyüklüğe sahip arşivleri sıralamak gerekirse şüphesiz ilk sırayı Vienna Symphonic Library alır. Solo yaylı enstrümanlardan tutun, oda yaylıları, orkestral yaylılara sahip 270 Gb”a varan büyüklüğüyle bu kütüphanenin içinde tüm çalış tekniklerinden, performans tekniklerine kadar bir çok özelliği barındıran ses bankaları bulunuyor.?u günlerde The Vienna Special Editions, The Vienna Special Editions Plus adlı iki sürümü bulunan kütüphanenin düz versiyonu 81 Gb”lık bir koleksiyon, Plus versiyonu ise 31,5 Gb artikülasyon koleksiyonuyla hem DVD, hem de download edilebilir seçenekleriyle http://www.vsl.co.at adresinde satışa sunuluyor. Paketi bütün haliyle satın alabilmenizin yanında isteğinize göre Strings, Brass, Woodwinds, Percussion paketlerini ayrı ayrı satın alabilirsiniz. Ayrıca Vienna Ensemble 3 ve Suit adlı yardımcı programlarla da enstrümanlarınızı birleştirebilir ve tüm editing işlemlerini bu programlar yardımıyla yapabilirisiniz.
East West Quantum Leap Platinum Complete Plus
East West”in, ilk çıktığı günden bugüne kullanmaktan vazgeçemediğim Vienna Symphonic Library”den farkı Vienna”nın kuru, East West”in ise ıslak (ambiyans ile birlikte) kayıt edilmiş olması. 3 tip farklı mikrofonlama tekniğiyle kayıt edilmiş bir kütüphane bu. 194 Gb”lık Plus versiyonu senfonik kemanlar için olan tüm ihtiyaçlarınızı karşılayacaktır. www.eastwestsamples.com adresinden Plus Versiyonunu 896$”a satın alabilirsiniz.
Bu iki kütüphane haricinde özellikle senfonik orkestra efektleri konusunda iyi iş çıkaran Projectsam”in Symphobia Symphonic Ensembles & Effects (? 999.99) Vsti”sini satın alabilirsiniz. http://www.projectsam.com/Products/Symphobia. Solo enstrümanların detaylı sampling edilmemiş olması bir eksi ama grup enstrümanlarında sizleri tatmin edecektir. Garritan Symphonic Orchestra da senfonik kütüphaneleriniz arasında yararlanılabilecek bir diğer Vsti seçeneği
Midi Orkestrasyon Strings Sequence Teknikleri:
öncelikle sanal yaylı orkestranızdan en iyi sound”u elde etmeniz için yapmanız gereken, katman katman çalışmak ve her çalgılarınızı ayrı ayrı kanallarda kompozisyonunuza uygun bir şekilde gruplamaktır. MIDI araçlarını, projeye başladığınızda DAW”a her bölüm içerisinde genişlemeye müsait bir biçimde yerleştirmelisiniz. Yaylılar grubu için yazma ve düzenleme işlemine başladığınızda ilk iş, enstrümanları teker teker dinlemek, bunun içinde her enstrümanı teker teker ayrı MIDI Track”lere (kanallara) yerleştirmek olmalı. En önemlisi de tekrar eden pasajlarda kopyala&yapıştırdan kaçınmanız gerek. ünison çalımlarda bile her bölüm enstrümanlarını tekrar çalmaya gayret edin. Bir diğer yaygın yanlış ise string grubunun çalımı esnasında sustain pedal kullanımıdır. Pedal kullanımından kaçınınız. Eğer sustan pedal kullanımı gerekiyorsa MIDI işleme çalışmaları sırasında pedala belli bir oranda sınır koymanız ((limiter) eserin gidişatı açısından iyi olacaktır. En basit teknik, MIDI mimarisinde CC#7 (Volume), CC#11(Expression) olarak kodlanmış komut dizilerini, kullandığınız MIDI enstrümanınızın controller”ında atadığınız kaydırmalı (slider) tuşlar yardımıyla yönetmek, dinamikleri de bu şekilde kontrol etmektir. Kayıt esnasında bu atadığınız slider”ları kullanarak yaptığınız değişiklikler, daha müzikal pasajlar yaratmanızı sağlayacaktır.


CC#7 Ve CC#11
çoğu MIDI modül ve sampler bu iki komut dizisini kullanırlar. CC#7 kanal volume seviye değişikliklerinde, CC#11 expression kontrolü ise crescendo ve decrescendo nüanslarının uygulanmasında kullanılır.
Legato, Staccato.
Legato birbiri ardına çalınan notalarının üst üste bindirilerek bağlı çalınmasıdır. Yaylılarda legato uygularken yay kullanımını her zaman göz önünde bulundurmalı. Tek bir yay hareketiyle sadece belirli sayıda bağlı nota çalabileceği de unutulmamalı. MIDI orkestrasyonda bow teknikleri (yay kullanım teknikleri) önemlidir. Staccato ise kısaca kesik kesik çalım anlamına gelir. çoğu kütüphanede, hazır olarak bulabileceğiniz bu çalım tekniklerini içeren sampler”lar bulunur.
Ancak bu çalım tekniklerini sizler de ADSR (Attack, Decay, Sustain, Release) kullanarak rahatlıkla hazırlayabilirsiniz. Birçok sampler yada modülde, ADSR ayarlarını bulabilirisiniz. Pasajlarınızda kullanacağınız kısa attack süreleri daha dramatik sesler, uzun attack süreleri daha yumuşak ve melodik efektler yaratacaktır. Aynı zamanda uzun release süreleri iki nota arasında legato çalışı, kısa release süreleri ise staccato çalış tekniklerini MIDI”de uygulamanızı sağlayacaktır.


MIDI orkestrasyon projesine başlıyoruz
Geçen sayımızda Cubase üzerinde bir MIDI orkestrasyona başlamış, öncelikle size Group Track oluşturmayı anlatmıştım. Group Folder Track”i oluşturmamızın başlıca nedeni, Grup Enstrüman MIDI Track”lerini bu kanala yönlendirip mixing”de bu kanalı bir Audio Track olarak kullanabilmektir. örneğin tüm String Ensemble MIDI kanallarını tek bir Group Folder Track”a yönlendirip tüm yaylıların volume seviyelerini bir slider”la ayarlayabiliriz. Cubase ile bir projeye başlama aşamaları biraz uzun ve çetrefillidir. öncelikle her enstrüman için MIDI kanalları oluşturulacak, bunlar gruplanacak, daha sonra kullanacağımız ses kütüphaneleri (Sampler) Cubase”e yüklenecek, bir ses bankası seçilecek ve MIDI track”lere atanacak… Evet, biraz uzun ama editing işlemlerinde Cubase avantajları bu çetrefilli aşamaları seve seve yapmanızı sağlıyor. önümüzdeki sayı bu işlemlere bakmaya devam edeceğiz.
öncelikle programı çalıştırıp, Quick Start menüsünden Start New Score sekmesini seçelim. Sonra new score penceresinden sayfa düzenini seçelim. Ben Orchestra, Film seçeneğini seçiyorum ve next tuşuna basıyorum. Tempo, ölçü sayısı (Time signature) ve ton (Key signature) değerlerimi de girdikten sonra yine next diyorum ve score info bilgilerimi giriyorum ve finish”e tıklıyorum. Artık notasyona başlamaya hazır hale geldik. Bir detaylı işimiz daha var. Window menüsünden ya da Ctrl+Alt+M tuş kombinasyonuna basarak mikserimizi görünür hale getirelim.
Mikser menüsünde her enstrümanın “in ve Out” çıkışlarını değiştirebileceğiniz bölüm vardır. Bu bölümden çıkışı Kontaktplayer2″ye ayarlayın. Sibelius 5″in hali hazırda Kontakplayer enstrümanlarını da desteklemiş oldu€unu göreceksiniz. Her enstrüman için bu player”ı seçin. Artık projeniz nota yazımına ve çalımına hazır durumda. Bir önceki versiyonlardan farklı olarak herhangi bir sampler”a yönlendirme yapmaksızın, Sibelius 5 ve 6 artık kontaktplayer2 enstrümanlarıyla beraber hazır olarak geliyor. Bu da büyük bir avantaj diyebiliriz.