Eklem kıkırdağı, kemiklerin sürtünerek birbiri üzerinde kaymasına olanak tanır ve böylece hareket etmeyi kolaylaştırır. Bununla birlikte yürüme, koşma gibi hareket etmeyi ağrı hissetmeden yapmamıza imkan sağlar.
Diz ekleminde kıkırdak lezyonları oldukça sık karşılaşılan bir sorundur. Eklem kıkırdağında meydana gelen hasarlar, eklem yüzeyinin kaygan ve düz yapısının kaybolmasına yol açar. Dizde ağrı ve şişlik gibi belirtilerle kendini gösteren kıkırdak lezyonları; merdiven inme, çıkma gibi eklemlere yük bindiğinde ya da spor gibi durumlarda belirgin şikayetlere yol açar.
Vücutta bulunan diğer dokular, kendini yenileme özelliğine sahiptir. Bu nedenle meydana gelebilecek herhangi bir hasar durumunu kolayca atlatabilir. Ancak kıkırdaklar damar ve sinir uçlarından yoksundur. Bu nedenle kendini yenileyemez ve herhangi bir hasar durumunda iyileşme olanağı oldukça düşüktür. Problem oluştuğunda cerrahi müdahale gerekmektedir.
Özellikle spor esnasında oluşan darbeler nedeniyle meydana gelen kıkırdak lezyonlarında, eklem kıkırdağının yalnızca bir bölümü zarar görürse, kıkırdak yenileyici tedaviler yapılabilir. Amaç, ağrının azaltılması ve eski fonksiyonunu yeniden kazanmasıdır. İyi bir tedavi ile ileriye dönük olası bir kireçlenme probleminin de önüne geçilir.
Tanı ve teşhiste uygulanan en önemli yöntem artroskopidir. Bu yöntem, kıkırdak hasarını gözle görebilme imkanı sunmaktadır. Tanı konulmasını kolaylaştıran bu yöntem, uygulanacak tedavinin de ilk basamağını oluşturur. Lezyonun lokalizasyonu, sınırları, boyutları, derinliği gibi tüm özellikler bu yöntem ile belirlenmektedir.
Tedavi, problemin büyüklüğüne göre değişiklik göstermektedir. Basit yaralanmalara karşı basit uygulamalar yapılmakla beraber daha büyük yaralanmalarda daha karmaşık tedavi imkanı sunan geniş bir yelpazeye sahiptir. Uygulanacak olan tedavide hasarın miktarı ve yapısının yanı sıra hastanın yaşı ve kilosu da önemli rol oynamaktadır.
Çoğunlukla artroskopi ile tespit edilen hasarın büyüklüğü 2.5 cm’den küçükse mikrokırık veya diz eklemindeki sağlam kıkırdak bulunan bölgeden alınan silindir şeklindeki kıkırdak dokunun nakledilmesi yani mozaikplasti işlemi uygulanır. 2.5 cm’den büyük kıkırdak defeklerinde hücresiz çatı örtüleri, hücre (kondrosit) kültürü ve transplantasyonu veya kadavradan kıkırdak nakledilir. Böylece kıkırdak oranının arttırılması hedeflenir. Kıkırdak lezyonunun tedavisinde hangi yöntem seçilirse seçilsin, lezyona yol açan dizilim kusurları, bağ ve menisküs sorunları çözülmelidir.
Cerrahi müdahale uygulandığı durumlarda 4 ila 8 hafta arasında eklemlere yük bindirmemek önemlidir. Meydana gelen bölgesel kıkırdak hasarı tedavi edilmediğinde kireçlenme gibi problemleri de beraberinde getirmektedir.
Tıp dilinde Talus kemiğinin Osteokondral Lezyonları olarak bilinen ayak bileğinde kıkırdak lezyonları, birçok probleme bağlı olarak ortaya çıkabilmektedir. Ayak bileğinde meydana gelen problemler nedeniyle hasta yürürken ağrı hisseder, ağrı nedeniyle sportif aktiviteler de kısıtlanır. Hareket kısıtlanmasının yanı sıra ayak bileği çevresinde şişlik de oluşabilir.
Osteokondral, kemik-kıkırdak anlamına gelmektedir. Ayak bileği, tibia-fibula ve talus kemiklerinin birleşmesi ile ortaya çıkmaktadır. Talus kemiğinin üst tarafı kıkırdaklarla çevrilidir. Bu kıkırdak yapının hasar görmesi ve hemen bu kıkırdağın altındaki kemikte hücre ölmesi durumunda talus osteokondral lezyonu ortaya çıkar.
Osteokondral lezyonlar travmaya bağlı olarak ortaya çıkabileceği gibi hiçbir travma olmaksızın da meydana gelebilir. Ayak bileğinin burkulması sonucunda iki aydan daha fazla süren ağrı durumunda akla gelmelidir. Ayak bileğinde ağrı, takılma, merdiven inerken çıkarken ağrı ile kendini gösterebilir. Fiziksel muayene ve ihtiyaç halinde film veya MRG ( manyetik rezonans görüntüleme) ile eklem kıkırdağı detaylı olarak incelenir.
Ayak bileği eklemini oluşturan kemiğin kıkırdak lezyonları görüldüğünde MRG ile detaylıca incelenir. Buna takiben iyileşme potansiyeli ve eklem yüzeyini örten kıkırdağın sağlam olup olmadığı belirlenir. Hasar tespit edildikten sonra tedavi basamağı oluşturulur.
Eğer kıkırdak lezyonu iyileşebilecek durumda ve eklem yüzeyini saran kıkırdak sağlam ise öncelikli olarak ameliyatsız tedavi tercih edilir. Bu tedavide ayak bileği çevresini ve duyuyu güçlendirici egzersizler önerilir. Bu süre zarfında ayağa yük binmemesi gerekmektedir.
Kıkırdak lezyonunda büyük bir hasar meydana gelmiş ise; bu kez ameliyat tercih edilir. Ameliyat seçeneği devreye girdiğinde artroskopik yöntem ya da açık yöntemlerden faydalanır.
Lezyon çok büyük değil ise; artroskopik yöntemle yani kamera ile eklem açılmadan temizlenir. Ve kıkırdağın kendisini yenilemesine olanak tanıyan delme, tıraşlama gibi girişimlerde bulunulur.
Lezyon büyük ise, ayak bileğinde oluşmuş hasarlı kıkırdak çıkartılarak, yerine dizden alınacak silindir şeklinde kıkırdak doku yerleştirilir.
Yapılan işleme göre hasta 6 ila 12 hafta arasında koltuk değnekleri ile yürütülür. Bu süreçte rehabilitasyon ayak bileğinin güçlendirilmesi için oldukça fayda sağlamaktadır.
Bu sitede yer alan içeriklerin her biri bilgilendirme amacı ile hazırlanmıştır. Sitede anlatılan hiçbir tedavi yöntemini doktor kontrolü dışında uygulamayınız. Aksi takdirde doğacak herhangi bir problemden hiçbir şekilde site yönetimi ve www.keremcanbora.com sorumlu değildir.