Tüm Hakları Saklıdır
İsim değiştirme TMK’nun 27. maddesi ile Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun Geçici 11. maddesinde düzenlenmiştir. Bir kişinin ismi medeni kanun kapsamında kişilik hakları arasında sayılmaktadır.
İsim değiştirme kavramı ise kanuna göre ancak haklı sebeplerin varlığı halinde gerçekleşebilir. Bu kapsamda isim değiştirme için haklı nedenlerin varlığı zorunlu şartlar arasındadır.
İsim Değiştirme İçin Haklı Sebepler Nelerdir?
İsim değiştirme için haklı sebepler kanunda sayılmamıştır. Kanun yalnızca haklı sebeplerin varlığını şart koşmuş olup isim değişikliği için her somut duruma göre karar verilmektedir. İsim değiştirme için haklı sebepler şu şekilde sıralanabilecektir:
- İsminizin bir terör örgütü elebaşı ile aynı olması durumunda talebiniz kabul edilebilir.
- İsminiz bir suçlu ile aynı ise mahkeme tarafından talebiniz kabul edilebilir.
- İsminizin telaffuzu sırasında alay konusu oluyorsanız ve bu durum süreklilik arz etmekte ise isim değişikliği talebinizin kabulü mümkündür.
- İsminiz genel ahlak kurallarına aykırı nitelikte ise bu talebinizin kabulü mümkündür.
- İsminizin telaffuzu sırasında zorluk yaşanıyorsa ve bu sebeple isminizi rahatça kullanamıyorsanız talebinizin kabul edilmesi mümkündür.
- Eğer bir mahlas (takma isim) kullanıyorsanız ve kimlikte yazan isminizle tanınmıyorsanız isim değişikliği talebiniz mahkemece kabul edilebilir.
- Mesleğiniz, yaptığınız iş için zorunlu olması halinde isim değişikliği talebinizin kabul edilmesi muhtemeldir.
- Ailenize, kendinize ya da bir yakınınıza karşı suç işlemiş birisiyle aynı ismi taşımanız ve bu sebeple psikolojik sorunlar yaşamanız halinde isim değişikliği talebiniz makul sayılarak değiştirilebilecektir.
- Bu sayılanlar dışında haklı olabilecek diğer bütün sebepler isminizin değiştirilmesi için haklı sebep olarak kabul edilebilir.
Az yukarıda da ifade ettiğimiz gibi isim değiştirme talebi için gerekli haklı sebepler her olayın somut durumuna göre değerlendirilmekte olup tahdidi olarak sayılmamıştır. Bu sebeple isim değiştirme talebinizdeki haklılığınızı ispat ettiğiniz takdirde mahkeme tarafından verilecek karar ile farklı bir isim kullanabilmenizin önü açılmış olacaktır. Mahkemenin vereceği karar istinaf kanun yoluna tabidir.
İsim Değiştirme Davası Nerede Açılır?
İsim değiştirme davası kişinin yerleşim yerindeki mahkemede açılır. İsim değiştirme davasında görevli mahkeme ise Asliye Hukuk Mahkemesi’dir. Asliye Hukuk Mahkemesi dışında başka bir mahkemede isim değişikliği davası açılması halinde davanın görev nedeniyle usulden reddine karar verilecektir.
Yine, yerleşim yeri mahkemesinde dava açılmaması halinde de bu defa mahkeme tarafından yetkisizlik kararı verilebilecektir. Bu durumlar hukuk tekniği ve hukuk usulü açısından önemli olduğundan azami surette dikkat edilmesi gerekmektedir.
İsim değiştirme davasında davalı tarafın gösterilmesi zorunludur. Yani hukuki terimiyle pasif husumetin varlığı şarttır. Aksi halde davanızın usulden reddine karar verilebilir. Bu tür davalarda davalı taraf Nüfus Müdürlüğü’dür. Nüfus müdürlüğü kendisini avukatla temsil ettirebilir ya da bir çalışanını davalarda temsilci olarak görevlendirebilir. Nüfus müdürlüğü tarafından isminizin değiştirilmesi için öne sürdüğünüz haklı gerekçeleriniz kabul edilmeyebilir.
Fakat mahkeme tarafından karar verildiğinden haklı sebeplerinizi açık ve net şekilde ifade edilmesi yararınıza olacaktır. Ayrıca mahlas kullanıyor olmanız sebebiyle açacağınız isim değişikliği davasında en az bir tanık bildirilmesi gerekmektedir. Tanık, sizin kimlikte isminizle tanınmadığınızı, kullandığınız diğer isimle tanındığınızı, bu sebeple sizin kimlikte yazan isminizi kullanmadığınızı ispat etmek için gereklidir.
Ayrıca mahkeme tarafından kolluk birimine müzekkere yazılarak ikametgahınızda hangi isimle tanındığınız, gerçek isminizi kullanıp kullanmadığınız da sorulabilecektir.
Dava Açmadan İsim Değiştirme Yapılabilir Mi?
İsim değiştirme işlemi dava açılmadan da gerçekleştirilebilmektedir. 5490 sayılı Nüfus Hizmetleri Kanunu’nun Geçici 11. maddesine göre 06.12.2019 tarihinden itibaren 3 yıl içinde (06.12.2022 tarihine kadar);
- Yerleşim yerindeki Nüfus Müdürlüğü’ne yazılı başvuru yapılmalıdır.
- Yazım hatası içeren talepler;
- İmla hatası içeren talepler;
- Düzeltme işareti içermeyen talepler anlam değişikliği olması halinde kabul edilebilir.
- Genel ahlak kurallarına aykırı, toplum tarafından gülünç olarak görülen isim değişikliği talepleri kabul edilebilir.
Nüfus müdürlüğüne yazılı başvuru ile dava açılmaksızın yapılabilecek isim değişikliği işlemi ancak 1 defaya mahsus olmak üzere yapılabilir. İkinci bir isim değişikliği talebi doğrudan reddedilecektir. Ayrıca talep hakkında Nüfus Müdürlüğü tarafından verilecek kararlar kesin olup bu kararlara karşı kanun yoluna başvurulması mümkün değildir.
Kanuna göre 09.12.2019 tarihinden itibaren 3 sene olarak uygulanacak olan davasız isim değiştirme işlemi süresi Cumhurbaşkanı tarafından 1 katına kadar artırılabilir.