Şimdi enerji çeşitlerini ele alalım;
Esneklik potansiyel enerjisi Saatin yayında saklanan enerji türü.
Genel çekim potansiyel enerjisi Genel kütle çekim kuvvetinin sonucu olarak ortaya çıkan enerji.
Potansiyel Depolanmış durumda hazır bekleyen enerji, eşya yada mekan.
Potansiyel enerji Bir cismin çekim kuvvetinin bulunduğu bir gezegende herhangi bir referans noktasına göre sahip olduğu enerji.
Yerçekimi potansiyel enerjisi yer çekiminden kaynaklanan ve barajlarda gördüğümüz enerji türü.
Potansiyel, fiziki anlamda potansiyel ve beşeri anlamda potansiyel olmak üzere 2 gruba ayrılır.
Fiziki potansiyelde doğal ortamın zenginlikleri ve bunların boyutları kastedilir. Beşeri anlamda ise, fiziki potansiyelin insan faaliyetlerine olan etkileri ya da beşer hayat kastedilir.
Öncelikle yapı ve rölief inceleme yapacağımız arazinin yapısal özelliklerini yani tabakalaşma durumunu, oluşum özelliklerini, litolojik birimlerin arazinin strüktürüne etkisini inceler. Rölief ise, arazinin topoğrafya sathı üzerindeki özelliklerini inceler. Yapı ve röliefin coğrafi potansiyeli ise, arazinin etkileşimde olduğu coğrafi potansiyel konusuna etkisini ifade eder.
Fiziki potansiyelde havza ve yakın çevresinin nasıl gösterildiği önemlidir. Arazide ya da havza ve yakın çevresinde yer alan formasyonlar önemlidir. Strüktürüal unsurlar sonra ise yapı ortayakonur .Bunları
· Prealpin formasyonlar
· Alpin formasyonlar ve
· Postalpin formasyonları takip ederek irdelemek gerekir.
Bunları sınıflandırırken havzada bunların hepsi olmayabilir, formasyonların aflörmanları olmayabilir. Alp derken alp orojenezi kastedilir. Alp dönemi ise, rölief’in ülke veya dünya genelinde meydana geldiği dönemitemsil eder. Pirealpin derken alp orojenezinden önceki dönem, alp orojenezitriasta başlar miosene kadar devam eder. Bu dönem eozoik ve paleozoik’i içine alır.
Kendi araştırma sahamızda bulunan formasyonlar önemlidir. Hangi formasyonlar aflöre etmişse bunlar önemlidir. Alüvyonlar kuaterneri temsileder ve postalpin formasyonlar grubuna girer. Bu günkü topoğrafya sathına göre 50 m derinlikte olabilmektedir. Yapılan sondaj çalışmalarından bunlar eldeedilmektedir. Temel eğer permabil ise, yer altı suyu zengindir ve burada su bir potansiyeldir. Bunun için arazinin yapısını formasyonlar açısından bilmek lazımdır. Yeraltında var olan doğal zenginlikler fiziki potansiyelin bir parçasıdır. Topoğrafya sathına göre akiferler yani suya doygun biz zonolabilir, petrol ya da doğalgaz yatakları bulunabilir, barit, boksit, boraks, çeşitli madensel mineraller, cevherler yer altında bulunabilir. Bunlar coğrafi birpotansiyeldir.
Batman küçük bir şehir burada petrol yataklarına bağlı olarak rafineri kuruldu ve bu yeraltı zenginliğine bağlı olarak şehir haline gelmiştir. Nüfus artışının temel unsuru, buradaki doğal zenginliktir.
Elbistan havzasında geniş kömür yatakları mevcuttur. Kömürün varlığı tespit edilirken sonra işletmeye açılmıştır. Yeraltındaki bir zenginlikfiziki anlamda bir postansiyel oluşturmuştur. Yeraltında mevcut olan sular bir potansiyeldir ama bunlar bilinmemektedir. Büyük bir kasaba düşünürsek burada içme suyu yok ve bu da insanları göçezorlar, kuyu açarlar yeraltı suyu yine yoktur.
Burası kara sınırdır. ( Konya’nın Çumra ilçesi’nin güneyinde ) aslında arazi geniştir ve baraj inşaa edilmiştir. Yeni yeni sondaj kuyularıyla arazi sulanır hale gelmiştir.Bu bir potansiyeldir, insanların faaliyetlerine olan etkileri potansiyeldir. Zemin tabiatı da bir potansiyeldir. İnsanlar zemin üzerine bina inşa etmektedir, deprem ya da heyelan olmaktadır. Burada potansiyelin bilinmemesinden kaynaklanan sorunlar ortaya çıkmaktadır. Mesela, deprem bölgelerine evler inşa edilmemelidir. Üzerimizde olumsuz etkilerin olabileceği önceden tespit edilmelidir. Eğitim ve öğretim faaliyetlerine olan etkileri önceden göz önünde bulundurulmalıdır.
Jeofizikçiler, ziraatçılar, şehir planlamacıları her meslek grubundan olan insanlar o havzayı incelemelidir. Bura’nın doğrudan veya dolaylı etkilerine göre tedbir alınmalıdır. Mesela, nerelerde çığ düşmesi yaşanabilir yada heyelan veya sel baskınları olabilir, bunlar önceden bilinmelidir. Su seviyesinin ne kadar yükseldiği yani, hidrografik ölçmeler yapılmalıdır bu da bir potansiyeldir.
İklimlerin çoğrafı potansiyeli;
İklim, fiziki bir potansiyel oluşturmaktadır. Mesela,rüzgarlara göre poyraz ve lodos bir değildir. Bu, İstanbul şehri boğazı’nın güneyinde iki tarafın kurulup gelişmesine neden olmuştur. Bunu denetleyen faktör ise, coğrafi yönden fiziki bir faktördür. Bazıyerler yerleşme açısından ıssızdır, bunda etkili olan iklimdir ya da rölieftir. Kar örtüleri yüksek yerlerde ulaşımı engellemektedir. Kar yağışları nedeniyle okullar tatil edilebilmektedir, çok şiddetli sağanak yağışlar zirai sahalarda büyük tahribata yol açmaktadır ya da kasırgalar. İklim’in bir etkisi, gücü yada potansiyeli vardır. İklimin etkileşimde olup farklı bir potansiyel olarak ortaya çıkan bitki örtüsü de fiziki coğrafyanın yanında beşeri coğrafyada dabir potansiyel oluşturmaktadır. Bitki örtüsü dediğimiz flora iklime bağlı olarak dünyanın farklı yerlerinde çeşitlilik göstermektedir. İşte bu çeşitlilik ve farklı dağılışta coğrafyada büyük bir potansiyeli oluşturmaktadır.
Bitki örtüsünün çoğrafı potansiyeli;
Potansiyel olarak ele aldığımız bitki örtüsü bir araştırma konusunda yörenin veya bölgenin coğrafya ile etkileşimde olan bütün alanlarda etkili olur. Bu alanlarla olan etkileşimi sonucunda da ortaya çıkardığı potansiyel karşımıza gelir. Gerçek anlamda zoo coğrafya konusuna giren hayvanların yaşayışı dağılışı ve coğrafya ile olan etkileşimi aslında bitki örtüsüyle bir beraberlik içindedir. Zaten araştırma konularında flora ve fauna olarak ele aldığımız bu iki fiziki coğrafya unsuru birbirleriyle etkileşimde bulunup potansiyellerini de ortaya koymaktadır.
Beşeri potansiyel;
Her şeyden önce beşeri potansiyelin varlığı fiziki potansiyelin varlığına bağlıdır. Beşeri coğrafyanın alt dalları olan, demografik yapı yani, nüfus, tarım, sanayi, ulaşım, turizm gibi konular beşeri potansiyelin unsurlarını oluşturmaktadır. Beşeri anlamda, nüfusta sayısal olarak, tarihi seyir içinde meydana gelen değişimler, nüfusu yaşa veya derecelerine göre sınıflandırma ya da nüfusta normal bir artış seyrinden bahsedebileceğimiz gibi anormal olan durumlardan da bahsedebiliriz. Bunda mesela, olması muhtemel yeraltı zenginliklerinin potansiyeli önemlidir.
Nüfus potansiyeli;
Nüfus potansiyeli dediğimizde incelediğimiz bölgedeki insanların nüfus yoğunluğu, doğurganlık oranı, etnik yapısı, dilleri, dinleri gibi birçok unsuru da ele alıp değerlendirdikten sonra potansiyel kavramını nüfus yapısı içinde daha iyi anlayabilmekteyiz.