Psikoloji türleri nelerdir? Psikoloji, insan davranışlarını inceleyen bir bilimdir. Yapılan araştırmalar deney ve gözleme dayanmaktadır. Psikoloji oldukça kapsamlı bir bilimsel alandır. Zihnin nasıl çalıştığını ve insan davranışlarını nasıl etkilediğini açıklamaya çalışır. Psikoloji ayrıca hayvan davranışlarını da inceler. Bunun nedeni insan ve hayvan refleksleri, güdüleri arasında benzerlik olmasıdır. İnsanlar üzerinde yapılamayan deneylerin hayvanlar üzerinde yapılması etkilidir. Hatta araştırma yapılan bazı hayvanların ömürlerinin kısa olması da araştırma sürecini kısaltırken sonuca daha hızlı ulaşılmasını sağlar. Hayvan davranışları daha kolay kontrol edilebilir.
Psikoloji Çeşitleri
Psikoloji çeşitleri farklı amaçlara hizmet etmektedir. İnsanların şiddet görmesi, kendi sağlığına ve çevreye zarar verme, madde kullanımı gibi sorunlar psikoloji alanına girmektedir. Çeşitlerden kısaca bahsedersek eğer aşağıdakiler en çok bilinenlerdir.
- Klinik Psikoloji
- Adli Psikoloji
- Nöropsikoloji
- Mesleki Psikoloji
- Evrim Psikolojisi
- Sosyal Psikoloji
- Sağlıklı Psikoloji
- Eğitimsel Psikoloji
- Deneysel Psikoloji
- Gelişimi Psikolojisi
- Spor Psikolojisi
- Örgütsel ve İş Psikologları
Hayvan davranışlarından yola çıkarak insan davranışlarının araştırılmasına deneysel psikoloji denilmektedir. Yapılan araştırmaların hepsi laboratuvar ortamında kontrollü olarak gerçekleştirilmektedir. Hafıza, kavrama, öğrenme, duygu ve motivasyon gibi insanlarda kişilik oluşumunda etki eden faktörleri incelemektedir. 11. Yüzyıldan itibaren deneysel psikoloji alanına dair çalışmalar yapılmaktadır. Psikolojinin diğer dalları insan davranışlarını ve düşünceleri anlamaya çalışırken deneysel psikoloji de denekler ve istatiksel sonuçlar ile kontrollü deneyler yapılır. Deneysel psikologlar günümüze kadar yaptıkları araştırmaları genellikle laboratuvar ortamında gerçekleştirmiştir. Deneysel psikoloji çalışmalarının başarılı olabilmesi için dört temel prensibe uyulması gereklidir.
- Determinizm: Bir nesnenin ya da olayın önceden belirlendiği varsayımında bulunurlar. Davranışsal ve zihinsel olarak neden-sonuç ilişkisinden kaynaklanır.
- Ampirizm: Bilginin temel kaynağı deneyimlediğiniz duyulardan gelir. Akıl yürütmek için sezgilerimizden değil, gözlemler ve teoriler ile gerekmektedir.
- Parsimony: Yapılan araştırmalar en basit teoriler üzerinde yapılmalı ve sade olmalıdır. İki teori arasında tercih yapılması gerekirse basit veya temel olan seçilmelidir.
- Olasılık: Teorinin test edilebilir olmalıdır. Bilim insanlarına göre kanıtlanamazsa anlamlı bulmazlar.
Bu dört temel prensip kavramların somut ve gözlemlenebilir olmasını gösterir. Güvenilir çalışmalar olması için tutarlı ve doğrulanabilir olması gereklidir. Bir araştırma tekrarlandığında aynı sonuçlar ile karşılaşılırsa eğer güvenilir olduğu anlamına gelir. Deneysel psikoloji içindeki en popüler ve ünlü çalışmadan bahsetmek gerekirse eğer bu kesinlikle “Küçük Albert” çalışmasıdır. Davranışçılık kuramını kapsayan bu araştırma 1920 yılında gerçekleştirilmiştir. Psikolog John Broadus Watson, koşulsuz ve aynı zamanda korku uyandıran bir uyarana (beyaz bir fare ve metal bir çubuğa çarpan çekicin yüksek ve ani sesi) maruz kaldığı bir deney tasarladı. Bu yüksek gürültünün tekrarlanması sonucunda fare çekiç sesi olmadan da korkuyu tetikleyen şartlı bir uyaran haline gelmesine yol açtı. Etik olmayan bu çalışma ile duygusal tepkilerinin koşullandırmayla kasıtlı olarak nasıl şekillenebileceğini göstermiştir. Watson daha sonrasında 8 aylık bir bebeğe aynı deneyi yapmasıyla utançla anılan bir profesör olmuştur. Deneysel psikolojinin çalışmaları birçok duygu ve tepkiyi ölçmek için geçmişte yapılan çeşitlerini de fazlasıyla görebilirsiniz.