ILGAZLI HACI BABA KİTABI
İbrahim AKYOL
Tasavvuf kişinin din adına bildikleri ile iç âleminin ve dışa yansımalarının uyumlu ve dengeli olması; bilinenlerin sadece parlak nazariyeler halinde bırakılmamasıdır. Başka bir ifade ile maddi hayatın sağlam esaslar üzerine kurulmasını sağlayan manevi dinamiklerdendir. Maddi hayatın sağlam temeller üzerine kurulması hiç kuşkusuz maneviyatla mümkündür. Madde ile mananın uyumluluğu olarak tasavvufu anlayabiliriz. Klasik eserlerde bir kuşun tek kanatlı uçamayacağı gerçeğinden teşbih yapılarak insanların da tek yönlü kemale ermesinin mümkün olamayacağı belirtilmektedir. İşte insanların kemale ermesindeki en büyük araç, vasıta tasavvuftur.
20. yüzyılda Çankırımızda yetişen en büyük musavvıflardan birisi de hiç kuşkusuz Ilgazlı Hacı Baba diye bilinen Şeyh Ahmed ABDUŞOĞLUdur. Ahmed ABDUŞOĞLU Ilgazın Aşağıdere köyünde 1890 yılında dünyaya gelmiştir. Önceleri köyünde ilim tahsiline başlar. İstanbula gönderilir. Orada muhtelif Hocalardan dersler alır ve o zaman bir çok ulemadan icazet alır. Özellikle Safranbolulu İsmail Necati Efendiden Hadis dersleri alarak Ramuzul-Ehâdisi okutması için icazet alır. Ayrıca o dönemin dini ve fenni ilimlerini tahsil eder. Memleketine döner. Doğduğu köyde imam-hatiplik yapar. Adliyede zabıt kâtipliği yapar. 1950 den sonra hepsini bırakır, kendi geçimini tarlası, bağı ve bahçesinin ziraatiyle sağlar ve hiç kimseye muhtaç olmadan hayatını devam ettirir. 8 Aralık 1975 tarihinde vefat eder.
Şeyh Ahmet ABDUŞOĞLUnun şeyhi Yapraklılı Hacı Mustafa Tuhtî Efendidir. Mustafa Tuhti Efendi ile ilgili araştırmalar maalesef- çok yetersizdir. Hacı Mustafa Efendinin vefat tarihi 1939 olup kabri Yapraklı mezarlığındadır. Onun şeyhi ise Kastamonulu Hacı Merdan Efendi, Onun da şeyhi ise Seydişehirli Abdullah Efendidir. (Ölümü: 1902)(1)
Şeyh Ahmet ABDUŞOĞLU sadece Çankırı yöresinde bilinen bir şahsiyet değil, aynı zamanda Türkiyenin birçok yerinde hatta İslam dünyasında bilinen bir şahsiyettir. Birçok kişi hatıratında Onunla ilgili olarak Onun Mekkede ve Medinede tanındığını, sevenlerinin dünyanın bir çok yerinde bulunduğunu belirtmektedirler. Ehlinin malum olduğu üzere ve bu yolun yolcularının bildirdiğine göre Şeyh Ahmet ABDUŞOĞLU gönül dünyamızının evtâdlarından idi.
Ahmet ABDUŞOĞLUnun şu ana kadar bilinen iki eseri mevcuttur. Bunlardan biri Şaşkınlar Sineması diğeri ise Miftâhuş-şekâve adlı eseridir. Şaşkınlar Sineması adlı eserinde, günümüzün yolunu kaybetmiş, ortalıkla dolaşan ama ne yaptığını bilmeyen, neye, niçin inandığından dahi habersiz insanına yol gösteriyor. Adeta Necip Fazıl KISAKÜREKin ifadesiyle Durun kalabalıklar bu cadde çıkmaz sokak / Haykırsam kollarımı makas gibi açarak diyerek insanımıza Hak ve hakikatı gösterme konusunda çırpınan bir Allah dostunu tanıyoruz bu eserde. Miftâhuş-Şekâve adlı eserinde Peygamber Efendimizin (SAV) sahabesinden bazılarına söven (Hz. Muaviyeye gibi) bazı ekolleri eleştirip onlara Ehl-i Sünnetin şaşmaz ve Peygamberî metodunu gösteriyor. Bu konuda hassasiyetini yitirmemiş insanların okuması gereken önemli bir çalışma olarak görüyoruz.
Şeyh Ahmet ABDUŞOĞLU hakkında ilk ciddi çalışma Gazi Üniversitesi, Eğitim Fakültesi Öğretim Üyelerinden Prof. Dr. Abdulkerim ABDULKADİROĞLU tarafından yapıldı ve 1995 yılında yayımlandı. Aynı eseri Abdulkerim ABDULKADİROĞLU genişletti, yeni ilavelerde bulundu ve geçtiğimiz günlerde tekrar yayımladı. Şeyh Ahmet ABDUŞOĞLU adlı bu eseri Çankırıda faaliyet gösteren ÇANKIRI ÇEVRE VE KÜLTÜR DERNEĞİ bir kültür hizmeti olarak yayımladı. Yazarının isteği üzerine dernek, bu eseri hiçbir maddi kazanç gözetmeden sadece maliyetine isteyenlerin hizmetine sundu. Abdulkerim ABDULKADİROĞLU Hoca da telif ücreti almadı. Böylelikle okuyucuya bu kitap ulaştırılmış oldu.
Biz, Prof. Dr. Abdulkerim ABDULKADİROĞLU Hocaya, eseri yayımlamayı üstlenen ÇANKIRI ÇEVRE VE KÜLTÜR DERNEĞİne çok teşekkür ediyoruz. Eser, Çankırı Çevre ve Kültür Derneğinden, Çankırı Vefa Kitabevinden, Çankırı Kevser Kitabevinden veya (0376) 212 23 12 numaralı telefondan temin edilebilir.
(1) Seydişehirli Abdullah Efendi tasavvuf tarihi için önemli bir şahsiyet olup hakkında çeşitli bilimsel çalışmalar yapılmıştır.
Ahmet GÜLŞEN