Kişisel blog sitemizde bugün tarih diyoruz. Sayfamızda 2. meşrutiyet hakkında bilgi alabilirsiniz.
İkinci Meşrutiyetin İlanı
13 Şubat 1878 tarihinde meclisin II. Abdülhamit tarafından süresiz tatil edilmesiyle Birinci Meşrutiyet dönemi sona ermiştir. Kanunu Esasi uzun yıllar fiilen uygulanmamakla birlikte resmi olarak yürürlükten kaldırılmamıştır. İkinci Meşrutiyet dönemi 23 Temmuz 1908 tarihinde II. Abdülhamid tarafından çıkarılan bir fermanla meclisin toplantıya çağrılması yoluyla başlamıştır. İkinci Meşrutiyet döneminde dört tane seçim gerçekleşmiştir.
Birinci Dönem
Seçimleri İttihat ve Terakki Partisi’nin kazanmasıyla yeni meclis 17 Aralık 1908 tarihinde çalışmaya başladı. Bu partiye yönelik artan hoşnutsuzluk sonucu 13 Nisan 1909 tarihinde 31 Mart Vakası olarak bilinen bir isyan patlak verdi. İsyan Selanik’ten İstanbul’a gelen Hareket Ordusu adındaki askeri birlik tarafından 24 Nisan’da bastırıldı. Meclis 27 Nisan’da toplanarak II. Abdülhamit’i isyandan sorumlu tutup tahttan indirdi ve yerine V. Mehmet’i tahta geçirdi. 8 Ağustos 1909 tarihinde çıkarılan bir kanunla Kanunu Esasi’de önemli değişiklikler yapılmıştır. Bakanlar Kurulu ile tek tek bakanların meclise karşı sorumluluğu ve meclisin bakanlar kurulunu güvensizlik oyuyla düşürebileceği esasları benimsenmiştir. Padişahın meclisi tek başına dağıtma yetkisi kaldırılmış, karşı imza kuralı getirilmiş, mutlak veto yetkisi geciktirici ve güçleştirici vetoya dönüştürülmüştür. Böylece padişah makamı sembolik bir düzeye indirgenmiştir. Temel haklar genişletilmiştir. Basında sansür yasaklanarak bilgi alma ve verme önündeki engellerin kaldırılması amaçlanmıştır. Haberleşme ve toplanma özgürlüğü getirilmiştir. Dernek kurma hakkı tanınmıştır. 1909 Anayasa değişiklikleri sonucu Osmanlı Devleti’nde batı siyasetindeki genel kültür birikiminin siyasal ve toplumsal yaşamı teorik olarak etkisi altına almış olmasına rağmen bu anayasal hükümler gereği gibi uygulanamamıştır.
İkinci Dönem
1912 yılında gerçekleşen seçimler sonucunda İttihat karşıtı Kamil Paşa önderliğinde bir hükümet kuruldu. 8 Ekim 1912 tarihinde Balkan Savaşı başladı. Savaş Osmanlı Devleti’nin birçok toprak kaybetmesine neden oldu. 23 Ocak 1913’te Enver Bey önderliğinde Babı Ali baskını gerçekleştirildi. Hükümet silah zoruyla düşürüldü. Genelkurmay başkanı Mahmut Şevket Paşa sadrazam ilan edildi. 11 Haziran’da sadrazamın suikast sonucu öldürülmesiyle ülke Talat, Enver ve Cemal Paşalar tarafından baskıcı bir yönetime sürüklendi. Osmanlı Devleti 1914 yılında İttifak Devletlerinin yanında Birinci Dünya Savaşı’na katıldı. Savaş yenilgiyle sonuçlanıp Osmanlı Devleti’nin yıkılışını hazırladı. Meclis 21 Aralık 1918’de feshedildi.
Üçüncü Dönem
Kanunu Esasi’nin emrettiği seçimler yaklaşık bir yıllık gecikmenin ardından yapıldı. 12 Ocak 1920 tarihinde yeni meclis toplandı. Yeni meclisin mebuslarının çoğu müdafaa-i hukuk cemiyetleri yanlısıydı. Anadolu’da Mustafa Kemal önderliğinde başlayan bağımsızlık hareketinden yana tavır koydular. 16 Şubat’ta Misakı Milli Beyannamesi oy birliğiyle kabul edildi. 16 Mart’ta İstanbul İtilaf Devletleri tarafından işgal edildi. Meclis başkanı ve bazı mebuslar tutuklanarak sürgüne gönderildi. Meclis 18 Mart’ta kendini süresiz olarak tatil etti. Mebusların birçoğu bağımsızlık hareketine katılmak üzere Ankara’ya geçti. Meclis 11 Nisan’da padişah Vahdettin tarafından resmen feshedildi.