Saha Raporu Kargabedir Mevkii Saha Raporu 5. - 6. Hafta KARGABED İ R MEVK İ İ SAHA RAPORU (5.- 6. Hafta) Ebru Aktepe 20220248 Jeoloji M ü hendisli ğ i 01Eski ş ehir yolu ü zerinde Ankara ’ ya 40 km uzakl kta Temmelli mevkiinde; Kargabedir Tepe, S ö ğü c ü k Deresi ve Kam şç Tepeyi de i ç ine alan olduk ç a geni ş bir alan incelenmi ş tir. Hava g ü ne ş li fakat so ğuk ve serindir. Bu b ö lgede litodem (ma ğmatik ve metamorfik) birimler ile stratigrafi birimleri aras ndaki s n r g ö zlenmektedir. Litodem birimleri bazaltik akma ş eklinde yap lar da g ö stermi ş tir. S ras il e kire ç ta ş lar , volkanik birimler ve bunlar n ü zerine gelen al ü vyonlar incelenmi ş tir. 1. K İ RE Ç TA Ş I B İ R İ MLER İ Buradaki kire ç ta ş birimimarn olarak adland r labilir ancak killi kire ç ta ş daha uygundur. Kalloviyen yani ü st Jura – alt Kretase ya ş l d r. Norma lde gri bej renkte bozunma rengi ise kahverengi ve sar d r. Tabaka kal nl klar 1 santimden 4 santime kadar de ği ş ebilmektedir. İ ç erisinde gri siyah renk aras çö rt nod ü lleri vard r. İ nce tabakal olduklar i ç in ortam n a ç k deniz (oksidik) oldu ğu s ö ylenebi lir. Kil oran olduk ç a y ü ksektir. Volkanizmayla gelen silisler tabakalar aras na paralel gelmektedir. Bunlar birincil (primer) silis y ü zeyleridir. Dik olarak g ö r ü lseydi ikincil (sekonder) y ü zey olarak adland r l rd . Kumta ş daha peki ş memi ş karbonat matr iksi i ç erisinde klastik olarak bulunuyorsa buna Detritik Kire ç ta ş ad verilir. Ayn zamanda Kalsit ü rbidit olarak da adland r l r. Detritik bir kire ç ta ş gerileyen karbonat platformunda olu ş maktad r. Herhangi bir karbonat platformu çö kmekte ve kendi malzem esini a ş a ğ ya do ğru b rakmaktad r. Bu malzeme daha sonra tekrar karbonat matriksi (k ire ç ta ş ) i ç inde çö kelmektedir (kalkarenit) . Da ğ n k bir yap g ö zlenmektedir çü nk ü çö rtler, killi kire ç ta ş lar , marn ve ç atlaklardan itibaren gelen silisler birarada bulunm aktad r. İ ç erisinde bol miktarda Ammonit (nektonik) ve biraz da Radyolarya (planktonik) bulunmaktad r. Çö rtler ise nod ü ller ş eklindedir. Bunlar tabakalanmaya paralel orijinal kaya ç kire ç ta ş ve kalk s silisten olu ş maktad r. Kire ç ta ş n n aras ndaki bo ş luk lar bir tabaka seklinde bu çö rt nod ü lleri doldurmaktad r. İ nce tabakal plaket (plagic, b ü kl ü mc ü kl ü ) kire ç ta ş lar baz b ö lgelerde i ç erisindeki bol radyolarya miktar ndan dolay radyolarya ya ş l olarak adland r labilmektedir. Tabakalar buralarda net bir k vr m yapmakta ve antiklinal olu ş turmaktad r. Bu birimler alttaki kire ç ta ş lar n n olu ş umundan sonra k vr mlanm ş t r. 100 – 150 y l sonra sokulum ger ç ekle ş mi ş , Andezit belirli bir fis ü r, ç atlak sistemi ve belli bi k ö kene sahip Apofizler boyunca ba ş ka bir nok tada volkanizma faaliyetlerini y ü zeylemi ş tir. Daha ö nce olu ş mu ş kire ç ta ş lar n yararak int ü r ü ze olmu ş lar, y ü zeylenmi ş lerdir. Tabakalar dike yak nd r çü nk ü sokulumun oldu ğu yerde kalkmakta, orijinal pozisyonunu koruyamamaktad r. 2. VOLKAN İ K B İ R İ MLER Ande z it lavlar , alttaki birimi ö rt ü yor ve uyumsuz seri olarak g ö r ü l ü yor. Bu birimde Trake Ande zit Volkanizma ö nemli bir yer tutmaktad r. Yakla ş k 20 milyon y l ya ş nda yani erken Miyosen ya ş l d r. Anadoludaki Tetis Okyanusunun kapanmas na ba ğl olarak iki k ta ç arp ş mas ile kabuk kal nla ş mas oluyor ve ç atlaklar boyunca bu t ü r volkanizma, i ç inde bulundu ğu yerden y ü kselmeye ba ş lamaktad r. Andezitten Riyolite kadar de ği ş ebilmektedir. Andezit bazik bile ş imdedir, Riyolit ise Si i ç eri ğinin fazla olmas nedeniyle asidiktir. Riyolit i ç erisinden ge ç ti ği kabu ğun kirlenmesine , kal nl ğ na ba ğl olarak asidi ğe d ö n üş ecektir. Dalma – batma olmay nca k tasal kabuk k r lmaktad r. Ana s k ş ma y ö n ü nde ç atlaklar, dik y ö nde a ç l malar, bindirme faylar , bindirme zonu, strike slipler ve tansiyon ç atlaklar olu ş maktad r.K tasal kabu ğun kal nla ş mas yla kabuk a ş a ğ ya do ğru indi, ergidi ve zay f zonlar boyunca eriyen ma ğma yukar ya ç km ş t r. Volkanizman n karakteri, ç atlaklar ne kada r derinse o kadar benzer Jeokimya g ö sterecektir. Ge ç ti ği k tasal kabuk volkanizma a ç s ndan ö nemli. Ge ç ti ği mesafe yaylarda ç ok ise Kalkalkalin Volkanizma s ö z konusudur. Okyanus ortas volkanizma (plato bazaltlar ) ? Yay havzas nda ? K ta, kabuk kal nla ş mas n a ba ğl olan volkanizma ? Burada g ö zlenen kabuk kal nla ş mas na ba ğl olan volkanizmad r. Kabuk kal nla ş mas yla ç atlaklar olu ş maktad r. Miyosenden sonra bu mekanizma de ği ş mekte, bamba ş ka bir tektonik olay geli ş mekte ve y ü kselme durmaktad r. Anadolu ba ş ka nede nlerle y ü kselmekte ve g ö ller sistemi ba ş lamaktad r. Volkanik bacalar so ğuyana kadar erozyonla a ş narak sert dayan ml bir tepe olarak ortaya ç kmaktad r. 20 -25 milyon y l mostra verdikten sonra a ş nmaya ba ş lad ve d üş en malzemeleri dik kesimlerde b ü y ü k m alzemeler olarak g ö rmekteyiz. Di ğerleri ise yama ç molozu halindedir. Trakeandezit bu Litostratigrafi biriminin i ç ine s cak halde sokulum yaparken ç evre kaya ç lar pi ş irmektedir. Beyaz, bej renkli kire ç ta ş lar n s n ra yakla ş t k ç a pembele ş mi ş halde g ö rece ğiz . Gen ç olan di ğerini pi ş irecektir. Doku olarak ince taneli; ç abuk so ğumay , iri taneli; daha derinlerde so ğumay , hem ince hem iri taneler ise so ğumaya ba ş lad ğ anda bas nc n ortadan kalkt ğ n ve hemen yukar ya ç kt ğ n ifade eder. Burada hem ince hem iri taneli malzeme vard r. Dokana ğa (kire ç ta ş na) yak n yerlerde h zl so ğuma ile ince taneler, i ç k s mlara do ğru ise yava ş so ğuma nedeniyle iri tanelerin oldu ğu g ö r ü lmektedir. Ayr ca Volkanik Bre ş veya Aglomera dedi ğimiz k öş eli volkanik kaya ç par ç alar n n birle ş mesinden olu ş mu ş , volkanik bir malzeme (t ü f) ile tutturulmu ş bir kaya ç ç e ş idi de g ö zlenmektedir. 3. AL Ü VYONLAR Kuvaterner ya ş l bu birim dere ç ak llar ve g ü ncel sedimanlardan olu ş maktad r. Suyun oldu ğ u b ö lgeler kaynak noktas n g ö stermektedir. Bu b ö lgede 2 tane kaynak noktas g ö zlenmi ş tir. Yaz s ca ğ nda bile buralar yemye ş il sazl klar olu ş turmaktad r. S ö ğü c ü k deresi ana drenaj hatt n olu ş turmaktad r. Bu birimlerin incelenmesiyle yakla ş k olarak 2 km ’ lik bir alan incelenmi ş tir ve volkanik birim ler, kire ç ta ş lar ve al ü vyonlar aras ndaki s n r ç izilmi ş tir.