Jön Türkler düşüncesi ile genç yaşta tanışan, alt düzeydeki bürokratlar arasında muhalif örgütlenmeyen giden Talat Paşa 1896 yılında arkadaşları ile birlikte tutuklandı.
1898 yılında berat ederek Selanik’e sürüldü. 1903 yılında mason locasına girdi, aynı zamanda Bektaşi tarikatı mensubu idi. Talat Paşa her iki kanalıda siyasi örgütlenme için kullandı. 1903’deki İlinden ayaklanmasında Selanikteki muhalifleri örgütledi. Arkadaşları ile birlikte 1906 yılında “Osmanlı hürriyet Cemiyeti” adında bir örgüt kurdular. Bu örgüt 1907 yılında“Osmanlı Terakkî ve İttihat Cemiyeti ile birleşti.
31 Mart ayaklanmasının üçüncü günü harekat ordusuna katılmak isteyince muhalifleri hedefi oldu. Mebusan Meclisi üyelerinin toplanmasına yardımcı oldu, Mebusan Meclisi üyelerinin hazırladığı “Kanun-u Esasi”ye sadık kaldıkça saltanat haklarının korunacağına dair sadarete çekilen telgrafa imza attı.
1908 – 1918 tarihleri arasında Osmanlı siyasetine yön verdi. 1915 Ermeni tehcir yasasının çıkarılmasında ve uygulanmasında önemli rol üslendi.
3 Şubat 1917 yılında Mebusan Meclisinden ilk seçilen sadrazam oldu. 1918 Ekim ayında sadrazamlık görevinden istifa etti. 1 Kasım 1918 de İttihad ve Terakki Fırkası’nın son kongresinde fırkayı fesih ederek , ayın gün Enver Paşa, Cemal Paşa ve Bahattin Şakir paşa ile birlikte İstanbul’dan ayrıldılar.
Berlin’e yerleşen Talat Paşa Berlin’de Şark Kulübünü kurarak Avrupa’daki Türk ve Müslümanların örgütlenmesine çalışmıştı.
Avrupa’daki siyasi örgütlenme çalışmalarından İngiltere rahatsız olmuştu.
Ermeniler 1915 tehcirinde ölen Ermenilerin intikamın almak için Osmanlı İmparatorluğunun siyasetine yön verenlere suikast düzenleme kararı almışlar. Rus ve İngiliz istihbarat servislerini yardımı ile 15 Mart 1921 günü de Solomon Teilirian, Talât Paşa suikastını gerçekleştirdi.
Suikast sonunda olay yerinde yakalanan katil Teilirian, karakolda yapılan sorgulamasında “Almanya’ya sadece Talât Paşa’yı öldürmeye geldim. Ailem Ermeni tehcirinde öldü, ben tesadüf eseri ölümden döndüm. Daha o zaman Talât Paşa’yı öldürmeye ant içtim. Ermeni asıllı bazı vatandaşlar bana Talât Paşa’yı öldürmem için para verdi.” diyerek suçunu da kabul etmiştir. Sorumluluğu vicdan rahatlığıyla taşıyorum, Solomon Teilirian, aynı gün çıkarıldığı Şarlottenburg mahkemesince tutuklanarak hapse atılmıştı.
Sanık hakkında 31 Mayıs 1870 tarihli, Alman Ceza Kanununun 211. maddesinin uygulanması söz konusuydu. 211. maddenin metni şöyledir: “Adam öldüren kişi, eğer öldürme fiilini kasten yerine getirdiyse cinayet suçundan ölüm cezasına çarptırılır ” ifadesi yer almakta idi.
Şarlottenburg mahkemesi Talat paşa tarafının, görgü tanıklarını ve Talât Paşa’nın eşinin davaya tanık olarak dahi katılmasına müsaade etmemiştir.
Sadece iki gün süren yargılamada karar verilir. 3 Haziran 1921 Cuma günü yapılan yargılamada, jüri başkanı Otto Reinicke, kararı açıklar: “Sanık, Solomon Teilirian, 15 Mart 1921 tarihinde, Charlottenburg’da, Talât Paşa’yı kasten öldürmekten suçlu mudur? Hayır der katil berat eder.
Berlin’de Türk Mezarlığına defnedilen Mehmet Talat Paşa’nın mezarı, 1943 yılında alınan Bakanlar Kurulu kararı ile Türkiye’ye taşınmış ve Abide-i Hürriyet şehitliğine defnedilmiştir.