1995’ten bu yana sektör için mücadele ediyorum, biz hiçbir zaman devletin kapısına ihale için gitmediklerini belirten İstanbul Emlakçılar Odası Başkanı Nizameddin Aşa, “Hep mesleğimiz için mücadele ettik. 2 kanun taslağını bizzat yazan biriyim, 10-12 kanun taslağının oluşmasında yer aldım. 2015’te Türkiye’deki tüm emlakçı temsilcileri bir araya geldik ve müşterek bir kanun taslağına imza attık” dedi. Dönemin Gümrük ve Ticaret Bakanı Bülent Tüfenkçi’nin, yönetmelik olarak çıkmasını ve eksikliklerin böylece daha rahat düzelebileceğini söylediğini hatırlatan Aşa, emlak yetki belgesi ve sektörle ilgili şunları söyledi.
YÖNETMELİK BİZİM ÇOCUĞUMUZ
Emlakçılar olarak yönetmelikten memnun muyuz memnunuz; elbette yanlışına eksiğine karşı çıkacağız ama bunu isteyen, fikir babası olan biziz. Tam buna müdahil olamasak da bu bizim çocuğumuz. Yıllarca mücadele ettiğimiz ve meslekle ilgili düzenlemenin gelmesini istediğimiz bir olay. Fakat MYK’yı kimin mecbur kıldığına, kim el altından büyük firmaları beslemeye çalıştı onu da görmek lazım.
KRİTİK BAŞLAMA TARİHİ
Yeni yönetmelik 5 haziran 2018 tarihini baz alıyor. Yani bu tarihten önce odaya kayıtlı ya da maliyeye emlakçı olarak kayıtlı isen müktesep haklardan faydalanıyorsun. Değilsen en az lise mezunu olmak zorundasın. Lise mezunu isen 12 ay, üniversite mezunu ise 6 ay bu işte çalışmış olman gerekiyor ya da yeni başvuru yapacaksan lise mezunları için 12 ay üniversite mezunları için 6 ay stajı zorunlu kılıyor. Yüz saatlik eğitim belge için mecburi ve son olarak MYK Seviye 5 sınavına katılarak oradan belge almak zorundasın. Tüm bunları yaptıktan sonra en az üç bölümden oluşan 20 metrekarelik ofisin olacak. Yüz kızartıcı bir suç işlememiş olacaksın yani sabıkan temiz olacak. Yetki belgesi olmayanlar bu saatten sonra emlakçılık yapılamayacak. Yetki belgesi olmadan hiçbir şekilde ilan veremeyeceksin, tapuda, kamu kurumlarında işlem yapamayacaksın. Yetki belgesini aldığın zaman mülk sahibiyle yaptığın sözleşmeyle tapu kaydını inceleyebileceksin maliyeden belediyeden evrak alabileceksin. Emlak sitesine ilan vermek için mutlaka yetki belgesi olacak. Yetki belgesi olmayan kişi ilan sitelerinde mağaza açamayacak. Eğer sen ‘sahibinden’ diye ilan veriyorsan o siteye tapu veya vekalet ibraz edeceksin. Bunun dışında ilan veremeyecekler. Üniversitelerin emlakçılık bölümünden mezun olanlar seviye 5’ten, yüz saatlik mesleki eğitimden ve MYK’dan muaf olacaklar.
ÜYELERE SİTEM
5 bine yakın üyenin halen önemli bir kısmı müracaat etmedi. Tek yapacağınız şey odadan alacağınız faaliyet belgesi ve o eski dönemde aldığınız kurs belgesini sisteme yüklemek. Eğer bu bilgileri sisteme Mart 2021’e kadar yüklemezlerse yeni yönetmeliğe tabi olacaklar. Müracaat dönemi bittiği anda bunlar kapatmak zorunda kalacak. En küçük ceza 2 bin TL’den başlıyor iki misli ve on misli yani küçücük bir hatan 40 bin lira ceza yazılacak. Müktesep hakkını galericiler, servisçiler alamadı. Üyelerimiz bu haktan faydalanmalı.
ORTAK OFİS
Yönetmelikte aynı ofisin birden fazla kullanımı için Sözleşmeli İşletme tanımı var. Siz, ofis sahibisiniz 10-15 danışman çalışıyor. Bir defa siz yetki belgesi alacaksınız. Çalışanlarla sözleşme yapacaksınız. Sizin ofisinizi kullanacak ama kendi adına vergi levhası açacak, odaya kaydını yaptıracak, mesleki yeterlilik sınavına girecek ve belgesi sizin bir alt belgeniz olacak. Kendi içinde bağımsız ama ofise bağlı bir model bu. Markalı emlakçılar için getirilmiş.
TASLAK METİNDEKİ TARİH DEĞİŞTİRİLMİŞ
Yönetmelik değişikliğinde bize bir taslak verildi orada ‘müktesep haklar 31 ağustos 2020 tarihine kadar geçerli’ dendi. Yönetmelik yayınlandı müktesep hakkı 5 Haziran 2018 öncesi olarak gösterildi. Son dakikadaki tarih değişikliği ile sadece İstanbul’da beş bin mağdur oluştu. Sen devletsin senin yanıltmak gibi lüksün yok. Biz devlete güvenmeyeceksek kime güveneceğiz. Müktesep haklarla ilgili bize verdikleri sözü tutmadılar. Bu konuda talebimiz devam ediyor. İlk etapta on ilin başkanları şu anda tek vücut olmuş vaziyette taleplerimiz devam edecek. Müktesep haklar için olmazsa yürütmenin durdurulması için dava açabiliriz. Müktesep hakkı uzatılsın, staj veya eğitim süresini istedikleri kadar artırsınlar. Paylaşımcı ofislere haklar veriliyorsa vatandaşın da müktesep hakkı verilmeli.
İNGİLTERE’DE LORD, BİZDE TOKATÇI
Emlakçılık sokaktaki adamın çantayla yapacağı iş değil; disiplin olacak, eğitim olacak, staj olacak. Yönetmelikteki çalışma koşulları bu yönüyle ağır değil. Bu işin dünyada olduğu gibi kaliteli yapılmasından yanayız. İngiltere’de emlakçıya Lort unvanı veriyorlar, bizde tokatçı, üçkağıtçı diyorlar. Bunu hak etmiyoruz adam gibi bu işi yapacak olanlar gelsin.
KAFA KARIŞTIRAN SÖZLEŞME MODELİ
Deniz manzarası, otobüs durağına uzaklığı sözleşme maddesi olarak koymuş. Böyle sözleşme modeli olmaz itiraz ettik. Bunu o zaman siz hazırlayın dedik. Nasıl kredi aldığınızda formları devlet hazırlayıp bankalara yolluyor ve bütün ülkede aynı sözleşme kullanılıyor bize de yapın onu. Tüm Türkiye’de emlakçılar aynı sözleşmeyi kullansın. Deniz manzarasını yazmazsan sözleşmen geçersiz oluyor böyle bir şey olabilir mi?
İNTERNET SİTESİ ŞİKAYETLERİ
Herkesin şikayetçi olduğu ama kimsenin de vazgeçemediği internet sitesi var. Onunla ilgili açtığımız davadan 11 milyon ceza yediler dosya şu an YARGITAY’da. Bu adamlar tekelleşmiş, ilan vermeyin diyorum vatandaş diyor ki ‘ilan vermesek nasıl iş yapacağız’ o zaman şikayet etmeyin. Biz site kuramayız böyle teknik alt yapımız da bilgimiz de, bütçemiz de yok. Amerika’da bütün emlakçıların portföyünü ortak girdiği ve herkesin herkesi gördüğü bir MLS diye bir sistem var onun oluşturmaya çalışıyoruz.
KUTU
FIRSATÇILIK YAPILDI
Mayıs ayında başlayan konut kampanyası bir ilkti. 180 ay vade, 12 ay ödemesizlik, 0.64-0.74 faiz oranları konutu cazip hale getirdi. Alıcının beklediği bir kampanyaydı bu ama bazı ev sahipleri ve müteahhitler fırsatçılık yaparak fiyatları yükseltti. 170 bin satış adedi yakalandı ben daha yüksek bekliyordum. Fırsatçılık yapılmasa ve kampanya devam etse satışlar iki katına çıkabilirdi. Fiyatlar yükselince işin cazibesi kalmadı, taksit oranı 120 aya çekildi faizler yükseldi. Şu an alıcı için cazip görünmüyor, daha önce söylemiştim Ekim, Kasım gibi piyasa geri gitmeye başlayacak.
LÜKS KONUTA RAĞBET YOK
Stoklar halen yüksek bedelli lüks evlerden oluşuyor, satışlara baktığımızda ikinci el satış yüzde 65, sıfır konutlar hiçbir zaman yüzde 35-40’ı geçmedi. En fazla satış yapılan ilçeler fiyatların daha ucuz olduğu Esenyurt, Pendik, Sancaktepe oldu. Alıcı kitlemiz 200-300-600 bini aralığında oldu. Şu an inşaatlar yavaşladı, stokların erimesi için çıkan kampanya çok da amacına ulaşmadı. En kötü ihtimalle şu anda yüzde 60-65 gibi stok bekliyor
FİYATLAR BİR MİKTAR GERİYE GİDER
Fiyatlar zaten şişmişti o balon biraz sönmeye yakın sönüyor yavaş yavaş 2018’deki seviyeye gelmese bile yine de bir miktar düşecek, ibre onu gösteriyor. Faiz yüksek, fiyat yüksek, alıcı yok, satılmayacak otomatikman bu fiyatlar da düşecek. Alıcılara tavsiyem; bütçenize, zevkinize, ödeme gücünüze uygun bir ev bulduğunuzda yine de almamazlık etmeyin.
BALON FİYATLAR EMLAKÇIYI VURUYOR
Fiyatların şişmesi, satılamaz hale gelmesi, alıcının vazgeçmesi bizim dezavantajımız. Bizim söylediğimiz şu ki; emlak piyasası, inşaat piyasası ekonomimizde çok önemli bir dinamo sektörü 250 tane alt ve yan meslek grubuna iş ve istihdam sağlayan sektörden bahsediyorsak bunun ayakta kalması önemli.