Viyana. Geçtiğimiz üç yılda korona salgını krizi ile baş gösteren sorunlar adeta bir bir üstümüze yağdı; savaş, enerji krizi, enflasyon, pahalılık, zamlar derken geçinmek ve temel ihtiyaçları karşılamak adeta imkansız hale geldi. Tüm bunların üstüne bir de işsiz kalınırsa işte o zaman sosyal sistemi gelişmiş bir devletin bayrağı altında yaşamak oldukça önem arz ediyor.
AB’de 100 milyon kişi halihazırda yoksulluk ve sosyal dışlanma riski altında, bu da nüfusun beşte birine tekabül ediyor. AB ülkelerinin sosyal sistemlerine kısa bir göz atıldığında, Avusturya’nın bu noktada ön planda olduğu göze çarpıyor. Seçilmiş örnekleri kullanarak, işsizlik ve yaşam maliyeti ayarlaması durumunda hangi ülkelerin temel güvenlik için ne kadar para ödediğine bakıldığında, Avusturya’nın sıralamada neden üstlerde yer aldığı ortaya çıkıyor.
Avusturya’da işsizlik parası miktarı maaşa bağlıdır
Mevcut hükümete yönelik tüm eleştirilere rağmen, henüz düzenlenmemiş olan sosyal yardımlardaki yıllık artış, 1 Ocak 2023’ten itibaren gerçekleşecek. Gelecekte, aile yardımı, çocuk vergi kredisi, çocuk bakım yardımı, eğitim yardımı veya hastalık maaşı enflasyonu yansıtacak şekilde yıllık olarak ayarlanacak. Okula başlama desteği de iyileştirilecek. Devlet, bir dizi tek seferlik ödemelerle (örneğin iklim ikramiyesi veya enflasyonla mücadele tazminatı) günlük yaşamın korkunç maliyetlerini yumuşatmaya çalışıyor.
Avusturya’da temel işsizlik parası miktarı, net gelirin yüzde 55 ila 60’ı civarındadır. Aile üyeleri için de ek ücretler bulunmaktadır (günlük ve kişi başına yaklaşık 97 sent). Katkı payı ödemeleri ise belirli maaş seviyeleri için ve belirli koşullar altında hala mümkündür.
Prensip olarak, çalışanın Avusturya’da çalışmış olması ve sosyal güvenlik sistemine ödeme yapmış olması koşuluyla, iş arayanlar 20 hafta boyunca işsizlik parası alma hakkına sahiptir. Bir çalışan ayda net 2000 Euro kazanıyorsa, işsizlik parası 1100 Euro civarındadır. 3000 avro net gelirle, miktar ayda 1650 avroya çıkıyor. Daha fazla bilgi www.ams.at adresinde mevcuttur.
Avrupa’daki diğer ülkelerde ise durum şu şekilde:
Almanya: Almanya’da işsiz kalan herkes, son 24 ay içinde en az on iki ay boyunca yasal işsizlik sigortasına ödeme yapmışsa, işsizlik parası I’i alır. Örnek: Ayda brüt 2500 Euro civarında kazanan kişinin, yaklaşık 1030 euro net hakkı vardır. Brüt maaş ne kadar yüksek olursa, sosyal yardım o kadar yüksek olur, ancak brüt aylık limit 7.000 Euro’dur.
Almanya’da artık işsizlik parası I’i almayan ve geçimini sağlayamayan herkes işsizlik parası II’yi, yani ünlü Hartz IV’ü alır. Ancak, ilgili kişi, durumunu iyileştirmek için mümkün olan her şeyi yapmalıdır. Bir alıcı iş görüşmesine gelmezse Hartz IV’te kesinti yapılacaktır. Devam ederse, tamamen iptal edilebilir.
Standart oran yaklaşık 450 Euro’dur. Konaklama, ısınma, sağlık ve bakım sigortası veya giyim gibi bir defaya mahsus yardımlar için de ödemeler vardır.
İtalya: İtalya’da işsizlik yardımının üst sınırı 1300 Euro civarındadır ve en fazla iki yıl için alınabilir. Şu ana kadar İtalya’da genel bir sosyal yardım bulunmamaktadır. Yılda 9.360 Euro’dan az kazanan kişilerin aldığı bir tür koşulsuz temel gelir (veya Avusturya’da olduğu gibi temel güvenlik) olan vatandaş geliri (Reddito) henüz yenidir. Vatandaş geliri elde etmek için başvuru sahiplerinin iş arayan olarak kayıt olmaları gerekmektedir. Sadece teklif edilen her üç iş reddedilebilir. Pahalı bir arabaya veya benzer varlıklara sahip olan herkes hariç tutulacaktır. Dolandırıcılık girişimleri ağır hapis cezalarıyla sonuçlanabilir.
Tek yaşayan kiracılar için Reddito ayda 800 avroya kadar ulaşabilir. Ev sahipleri için maksimum 500 Euro’dur. İki küçük çocuğu olan bir aile için aylık maksimum 1180 Euro’dur. Yardımlar, İtalyan bütçesinden ödenir, bir kısmı Avrupa sosyal fonundan gelmektedir.
Fransa: İşsiz kalanlar “sürekli çalışma ödeneği” alma hakkına sahiptir. Asgari çalışma süresine ulaşıldığında, bir tür ikame gelir elde edilir. Geçimini kendi başına sağlayamayan insanlar için Revenue de solidarité active, kısaca RSA var. Bu temel güvenlik, 2009 yılında sosyal yardım ve tek ebeveyn yardımının yerini almıştır.
RSA miktarı hanenin büyüklüğüne bağlıdır: Bekarlar için 550 avro, tek çocuklu tek ebeveynler için 820 avro, iki çocuklu çiftler için 1150 avrodur. Konut yardımı alınırsa, asgari gelirin altında bir gelir olduğu gibi, toplam tutar daha düşüktür. Sonra ayarlanmış bir artış bulunmaktadır.
İspanya: İşsiz kalan herkes işsizlik ödeneği alır – ancak en fazla iki yıl süreyle. Tutar, işsizlikten önceki son 180 günün ortalama brüt gelirine ve prim ödeme süresinin süresine bağlıdır. Maksimum miktar aylık 1087 Euro eksi emeklilik ve sağlık sigortası, minimum miktar 497 Euro’dur. Çocuklu işsizler için miktarlar biraz daha yüksektir.
Bu süre sona ererse, temel güvenlik mümkündür. İşsizlerin, geçerli asgari ücretin yüzde 75’ini aşan başka bir geliri olamaz. Yardım, „Indicador Público de Renta de Efectos Múltiples (IPREM)“ sosyal yardımları için geçerli hükümet referans tutarı temelinde hesaplanır ve IPREM’in yüzde 80’idir. Ayda yaklaşık 538 Euro.
Polonya: AB’deki en düşük işsizlik oranına sahip ülkede, kazançlı istihdama dayalı bir işsizlik ödeneği var. Ne kadar uzun olursa o kadar iyi, ancak çok düşük ayarlanmış. Polonya’da işsiz kalmak geçiminizi mahvedebilir. En fazla on iki ay için, 190 ile 210 avro arasında bir eşdeğer için katı kurallar vardır. Geriye sosyal yardım kalıyor. Maksimum oran ayda yaklaşık 140 Euro’dur. (yenivatan.at)