İçimizdeki Çöl
Gecenin geç saatlerinden birinde Allen Ginsberg’in ‘Kaddish’ adlı şiirini okuyorum hani şu ‘Tuhaf şimdi seni düşünmek, korsesiz & gözsüz yitmiş’ dizesiyle başlayan, ölen annenin ardından yazılmış sayfalar dolusu ‘korkunç bir başyapıt’. Ünlü şair yıllarca akıl hastalığı ile savaşan annesini yitirdiğinde, ondan kilometrece uzaktaydı, cenaze töreninde sadece bir avuç insan olduğundan, ölünün ardından okunan, geleneksel ‘Kaddish’ duası okunamadı. Ginsberg de hayatında derin izler bırakan ‘esin perisine’ sayfalar dolusu bir ağıt yazdı ve annesinden miras kalan açıklanamaz melankoliyi ömrü boyunca sırtında taşıdı. Şiiri okumayı bitirdiğimde, bir annenin istemeden de olsa oğlunun üzerinde bıraktığı izlerin boyutu tüylerimi ürpertiyor.
Kafka’nın babasına serzenişleri geliyor aklıma aniden; ‘ Bazen ortaya yayılmış bir dünya haritasının üzerine seni boydan boya uzanmış olarak tasarlıyorum hayalimde. O vakit bana öyle geliyor ki, içinde yaşayacağım bölgeler ya senin vücudunla kapayamadığın ya da senin ulaşamadığın yerlerdir ancak.’ Cama vuran tıkırtılardan yağmurun başladığını fark ediyorum ve çok uzaklardan babasına seslenen Slyvia Plath’in sesi yankılanıyor kulaklarımda; ‘ Babacığım, öldürmek zorundaydım seni, Ben zaman bulamadan ölüverdin, Baba, babacığım, seninle işim bitti.’ Sevgi ve nefretin garip sarmalı, çocuk sahibi olduktan sonra, beni hiç olmadığı kadar korkutuyor.
Odalarında aklımdan geçenlerden habersiz huzur içinde uyuyan ufaklıkların yanına gidiyorum. Acaba günün birinde hayatlarında yanlış giden her şeyden beni suçlayacaklar mı? Suçlamaları beni o kadar da acıtamaz diye düşünüyorum, korkum haklı çıkmaları. Haklı olmasalar bile onlar üzerinde yaratacağım algının büyüklüğü ve derinliği, hayatlarında bırakmaya muktedir olduğum izlerin boyutu beni korkutuyor. Benimle olan ‘işlerini’ ne zaman bitirecekler, ben hayatlarından tamamen çıktığımda hala söylenmemiş sözler kalacak mı artık hiç duyamayacağım?
Freud’un ‘Yas ve Melankoli’ de şöyle der; ‘Yas kaybedilen kişinin yerine konan soyut bir kavramın yitirilişine verilen tepkidir. Yasta, dünya yoksul ve boş bir hal alır, melankolide ise yoksullaşan ve boş hale gelen Ben’in kendisidir. Hasta, kendi Ben’ini bize değersiz, beceriksiz olarak sunar, kendini eleştirir, aşağılar, kovulmayı ve cezalandırılmayı bekler.’
Plath’ın günlüklerini okurken, ‘Yas ve Melankoli’yi incelediğini öğreniyorum belki O da biliyordu hayatını esir alan melankolinin sebebini fakat kendini kurtarmayı beceremedi. Tıpkı Ginsberg, Kafka gibi birçok sanatçı ebeveynlerinin üzerlerine musallat ettiği sonsuz kederi aşmak için sayısız eser yarattı, fakat pek azı ‘iyileşmeyi’ başarabildi. ‘Ey beni rahminde taşıyan, sütüyle ilk gizemli hayatı veren & konuşmayı ve müziği öğreten görkemli esin perisi’ diye seslenir Ginsberg annesine. Sahiden biz anne-babalar, çocuklarımızın hayatları üzerinde sallanan dev bir kılıç gibi miyiz? Bu kadar büyük ve aşılamaz mı etkimiz ve hatalarımızın bedeli?
Shakespeare, Hamlet’te; ‘Kendi çölüne yollandığında, kim kurtulabilir kırbaçlanmaktan?’ diye sorar. Belki de her bireyin içinde ebeveynlerinin –istemeden ya da farkında olmadan- yarattığı bir çöl saklıdır fakat sağlıklı bir yaşam sürmenin şartı, ruhsal gerçeklik ve gerçeklik arasındaki ya da yas ve melankoli arasındaki farkı ayırt etmekten geçer. Başka bir deyişle her çocuk büyüyebilmek için bir takım travmaları aşmakla mükelleftir.
Geleceği bilmek imkansız da olsa ikizleri büyütürken kaçınılmaz olarak hatalar yapacağımın farkındayım hatta belki şimdiye dek birçoğunu yapmışımdır bile. Umarım hiç biri ruhlarında telafisi olmayan hasarlar yaratmaz ve eğer ileride bu kanıya varsalar bile umarım bu satırları okuyabilirler. En azından denediğimi bilirler…
May God bless and keep you always,
Tanrı seni kutsayıp tutabilir mi hep
May your wishes all come true,
Bütün dileklerin gerçek olabilir mi,
May you build a ladder to the stars
Yıldızlara uzanan merdiven yapabilir misin
And climb up every rung,
Ve her basamağı tırmanmayı
May you stay forever young,
Sonsuza dek genç kalabilir misin
Forever young, forever young,
Sonsuza dek genç, sonsuza dek
Bob Dylan- Forever Young