Şekil 1: Stock PhotoKaya midyesi [1]
Kaya midyeleri, farklı yüzeylere ve ıslak koşullara rağmen yerinde kalmak amacıyla gemi diplerine, kayalara ve büyük balıklara yapışan ve tutunan deniz hayvanlarıdır. Bunu başarabilmelerinin nedeni yüzeyi temizleyen ve ıslaklığı iten bir tür yağ matrisi yaymaları ve sonra onları yüzey molekülleriyle çapraz bağlayan bir protein ile devam ettirebilmeleridir [2].
Kaya midyelerinin bu özelliğinden ilham alarak Massachusetts Teknoloji Enstitüsü (MIT) ‘ndeki araştırmacılar ve mühendisler, yaralı Şekil 2: Yapıştırıcının çalışma şekli [4]
dokuları kapatabilecek ve kanamayı durdurabilecek güçlü, biyouyumlu bir yapıştırıcı tasarladılar [3].
Tasarlanan yapıştırıcı, kanla kaplandığında bile yüzeylere yapışabilir ve uygulamadan yaklaşık 15 saniye sonra sıkı bir sızdırmazlık oluşturabilmektedir. Araştırmacılar, yapıştırıcının travmatik yaralanmaları tedavi edebilmesi ve ameliyat sırasında kanamayı kontrol etmeye yardımcı olması için çok daha etkili bir yol sunabileceğini söylemektedirler [1].
Zhao, kanamayı durdurmanın yararlı yollarını bulmanın uzun süredir devam eden bir sorun olduğunu söylüyor. Dikişler genellikle yaraları kapatmak için kullanılır, ancak dikişleri yerine koymak, acil bir durumda ilk müdahalecilerin gerçekleştirmesi genellikle mümkün olmayan zaman alıcı bir işlemdir.Askeri yaralanmalarda dahemen müdahale ile kan
Şekil 3: Araştırma ekibi: Hyunwoo Yuk, Jingjing kaybını önleyebilmek çok önemlidir [5].
Wu, and Xuanhe Zhao (soldan sağa ), ellerinde kaya
midyesi ve ondan esinlenerek oluşturdukları
yapıştırıcıyı tutmaktadırlar [5].
Son yıllarda, hemostatik ajanlar olarak da adlandırılan kanamayı durdurabilecek bazı malzemeler ticari olarak temin edilebilmektedir. Bu malzemelerin çoğu, kanın kendi başına pıhtılaşmasına yardımcı olan pıhtılaşma faktörleri içeren yamalardan oluşmaktadır. Fakat, bunların kanamayı durdurmak için katman oluşturmaları birkaç dakika gerektirir ve her zaman çok miktarda kanayan yaralar üzerinde çalışmamaktadırlar [1].
Şekil 4: Domuz üzerinde yapıştırıcının kullanımı [6]
Domuzlarda yapılan testlerde Nabzdyk ve Mayo Clinic'teki araştırmacılar, yapıştırıcının karaciğerde kanamayı hızla durdurabildiğini ve karşılaştırdıkları ticari olarak temin edilebilen hemostatik ajanlardan çok daha hızlı ve daha etkili bir şekilde çalıştığını bulmuşlardır. Kanın kendiliğinden pıhtı oluşturmaması için domuzlara güçlü kan incelticiler (heparin) verildiğinde bile yapıştırıcı işe yaramaktadır. Çalışmaları, yapıştırıcının oluşturduğu tabakanın birkaç hafta boyunca bozulmadan kaldığını, dokunun iyileşmesi için zaman tanıdığını ve yapıştırıcının şu anda kullanılan hemostatik ajanlar tarafından üretilene benzer şekilde çok az iltihaplanmaya neden olduğunu göstermektedir. Yapıştırıcı birkaç ay içinde vücutta yavaşça emilir ve yarayı onarmak için ilk uygulamadan sonra cerrahların oraya müdahale etmesi gerekiyorsa yapıştırıcıyı çözen bir çözelti uygulanarak daha erken çıkarılabilmektedir [5].
Araştırmacılar, hayvan modellerinde ek klinik öncesi çalışmalarını tamamladıktan sonra yapıştırıcılarını ticarileştirmeye yönelik çalışmalarına yardımcı olması için MIT Deshpande Merkezi'nden fon aldı. Araştırma ayrıca Ulusal Sağlık Enstitüleri, Ulusal Bilim Vakfı, ABD Ordusu Araştırma Ofisi, MIT'nin Asker Nanoteknolojileri Enstitüsü ve Zoll Vakfı aracılığıyla finanse edilmektedir [1].
KAYNAKÇA
1. Anne Trafton ,MIT News Office ,(2021,9 Ağustos).Bio-inspired, blood-repelling tissue glue could seal wounds quickly.
Erişim Adresi:https://news.mit.edu/2021/barnacle-glue-wound-seal-0809
2. Sude Akman,Evrim Ağacı,(2021,13 Ağustos).Kaya Midyelerinden İlham Alan Tıbbi Yapıştırıcı, Kanamaları Saniyeler İçinde Durdurabiliyor!.
3. Team Lounge,(2021,10 Ağustos).This bio-inspired glue can seal wounds in just 15 seconds.
4. https://www.nature.com/articles/s41551-021-00769-y Erişim Tarihi : 6.09.2021
5. Anne Trafton,Massachusetts Instıtute Technology,(2021,11 Ağustos).Bio-Inspired, Blood-Repelling Tissue Glue Can Seal Wounds Quickly and Stop Bleeding.
6. https://min.news/en/tech/47d680c890e2dfd366bdacf53cf5ad38.html Erişim Tarihi: 6.09.2021