Kitabımızın yazarı Mahfi Eğilmez, uzun kariyer yılları içerisinde farklı birimlerinde müfettişlik, müsteşarlık, genel müdürlük, danışmanlık, ekonomi yazarlığı bunlara ek olarak da farklı üniversitelerde öğretim üyeliği yapmıştır. Türkiye’de ekonomi otoriteleri içerisinde en saygın yazar ve ekonomistlerden birisi olarak tanınır. Çok kez yazılarında vermek istediği mesaj için sadece ekonomik tablo, bilanço ve grafikler üzerinden değil, tarih, mitoloji ve sanat üzerinden yorumlar yapar ve yazılarında okuyucularına farklı bakış açıları sunar (Atinalı Daedalus ve oğlu Ikarus’un hikayesi’ni yazarın kaleminden okumanızı tavsiye ederim.).
“Değişim sürecinde Türkiye” kitabı yazarın 2018 yılında yayımlanmış olan, 15.-16. yy’dan günümüze kadar ki toplumsal değişimleri, sanayi ve ekonomik gelişmeleri konu almaktadır. Yazarın kendi tabiri ile kısaca “Osmanlı’dan Cumhuriyet’e sosyo-ekonomik bir değerlendirme” olarak ele alınabilir. Kitap ele alınan konulara göre 4 bölümden oluşuyor diyebilirim.
Eğilmez, ilk olarak dönüşüm, paradigma ve paradigma değişimi gibi temel kavramlar ile başlıyor ve bu sayede toplumların üzerinde iz bırakmış olayları kategorize etmek için sağlam bir temel atmış oluyor. Bundan sonra anlatılacak olan tarihi olayların, krizlerin, icatların, politikaların ülkeleri nasıl bir dönüşüme sürüklediğini çok daha anlaşılır bir şekilde ifade ediyor.
İkinci bölümde ise; 15.yy’dan günümüze kadar süregelen; Sanayi devrimi, kapitalizmin doğuşu, dünya savaşları ve kapitalizmin tatlı rüyasının bozulması, ABD-Rusya soğuk savaş dönemi ve kutuplaşan dünya, likiditenin artması ve küreselleşme, gelişen ekonomiler ve gelişmekte olan ülkeler, yükselen güç Amerika, Amerika’nın kriz yönetimi, Venezuela gerçeği ve Hollanda hastalığı, Brexit süreci- AB’nin geçmişi ve geleceği, ABD-Çin ekonomi savaşları gibi ülkeleri derinden etkileyen ekonomik ve kültürel pek çok dönüşüm ve değişimleri aktarmaktadır.
Üçüncü bölümde, ikinci bölümde yaşanan tüm bu olaylar ekseninde Osmanlı’dan Türkiye’ye sergilenen tutum ve politikalar anlatılmaya çalışmış. Osmanlı’nın geri kalmasının sebepleri, kapitülasyonlar, dış borçlar, Düyun-u Umumiye, Atatürk devrimleri ve yapısal reformlar, çok partili döneme geçiş denemeleri ve ekonomi politikasının değişimi, darbeler, krizler, 2001 krizi sonrası Türkiye, AKP hükümetinin getirdikleri/götürdükleri, AB müzakere süreçleri gibi yine pek çok Türk tarihinde önemli tarih ve ekonomik gelişmeleri kaleme almış.
Eğilmez, ikinci ve üçüncü bölümlerde o kadar sade ve ekonomik terim ve mesleki jargondan kaçınarak, anlaşılır tablo ve grafikler kullanarak kısa pasajlar halinde yazmış ki ekonomik bilgisi olmayan ancak bu alana ilgi duyan, bilgi almak isteyen herkes için baş ucu kitabı olarak ele alınabilir. Belki 90’lı yıllar öncesinde doğup büyüyenlerin bir süre kulaklarından eksilmeyen enflasyon-faiz-dolar ilişkisi, ambargolar, batan bankalar gibi pek çok acı gerçeği, 90’lı yıllarda doğup 2000’li yıllarda büyüyen X ve Y kuşakları için tekrar tanımlar nitelikte bir kitap.
Son bölümde, yazar kendi deyimi ile geleceğe bakış diye nitelendirdiği kısımda, Türkiye’nin şu an ki durumunun çok iyi bir analizini çıkarmış ve bundan sonra yapılması gerekenleri çok da uzağa gitmeden geçmişimiz üzerinden ve şu an gelişmiş olan ülkelerin doğruları üzerinden anlatmış. Burada kitapta geçen bir yazıyı sizinle paylaşma ihtiyacı duydum; “Bir toplum, geçmişte çekilen acıları hatırlamaz, yapılan hataları değerlendirmezse aynı acıları çekmeye mahkumdur. Tarihini doğru okumayan kuşaklar, gün gelir o tarihi başkalarından dinlemek zorunda kalırlar. (151.s)” Eğilmez’in yazılarını okuyanların çokça aşina olduğu, benim de burada bahsetmeden geçemeyeceğim yapısal reformların üzerinde uzun süre duruyor ve dışarıdan likidite kaynağına bağımlı bir ülke olan Türkiye için yol haritasını okurları ile paylaşıyor.
Günümüz Türkiye ve dünya ekonomisi üzerine yorumlarını kendi web sayfasında kendime yazılar başlığı altından ulaşabilirsiniz.
Ekonominin özellikle ülkenin siyasi tarihi ve hükümetlerin izlediği iç ve dış politikaları ile yakın ilişkili olduğu düşünüldüğünde, Osmanlı ve Türkiye siyasi tarihine farklı bir bakış açısıyla bakma fırsatı bulabileceğiniz, ekonomik olarak çalkantılı günler geçirdiğimiz şu günlerde bu kitabı okumanızı şiddetle tavsiye ederim.