Seçimlere kabaca 100 gün kala, partilerin aday arayışları hızlandı. Ünlü, medyatik isimler, yargıdan, meslek örgütlerinden, medyadan, üniversitelerden transferler öne çıkıyor. Bu bağlamda pek çok AK-ademisyenin, gazetecinin adı kulislerde dolaşıyor. Elbette entelektüeller de siyasete girebilir. Haklarıdır. İktidara koşulsuz sadakat, sonsuz biat, sınırsız itaatlerinin ödülünü bekleyebilirler. Doğaldır. Kendi tercihleridir. Ancak, zekâmızla alay ettirmeyiz. Gerçek şudur: Aydın olmak için binlerce kitap okumak, güçlü bir entelektüel altyapıya, bilgi birikimine sahip olmak gerek şarttır, ama yeter şart değildir. Sermaye ve iktidar başta olmak üzere, tüm güç odaklarıyla araya mesafe koymak, paraya teslim olmayan bir karaktere sahip olmak da gerekir. Bu bağlamda entelektüel ile aydın arasında keskin bir fark vardır. İlki, şahsi egosu için de okuyup yazabilir, mesleği gereği de. İkincisi ise siyasal öncüdür, inandığı dava uğruna ağır bedel ödemeyi göze alır. Genellikle öder de. Hele de bizim gibi ülkelerde.
Ülkemizin kendisini “liberal” olarak tanımlayan aydınları, sayıları bir elin parmağını geçmeyecek birkaç istisna hariç (mesela; iktidarının ilk günlerinde AKP’ye ılımlı bakıp sonradan düzgün, eleştirel tavır alan Cüneyt Ülsever ve Sami Selçuk gibi), son yıllarda kötü sınav verdiler. İster sol kökenli olsunlar (Hasan Cemal, Murat Belge, Gülay Göktürk vb.) ister ülkücü kökenli olsunlar (İhsan Dağı, Vedat Bilgin, Mümtaz’er Türköne vb), Kürtçülerle birlikte liberalizm ve iktidar yandaşlığında buluşurken, kimileri “akil adam” oldular. Solculuğu, devrimciliği; emekten, eşitlikten, bağımsızlıktan, antiemperyalizmden, aydınlanmadan koparıp, Kürtçülüğün yanaşması, meşrulaştırıcısı, oyuncağı haline getirenler de, bir zamanların ülkücü reisi iken ikbali, istikbali ABD’nin Kürt devletinde ve açılım sürecinde bulanlar da, en acımasız otoriter uygulamaları, bir türlü arınamadıkları Kemalizm ve Cumhuriyet düşmanlığı adına desteklediler. Bunlar arasında son saflaşmada, yüzsüzce, hiç utanmadan, hükümete verdikleri desteği, açtıkları krediyi unuttuğumuzu sanarak, “İktidar otoriterleşiyor” diye gazete ilanı verenler de oldu, AKP – Fethullah Gülen savaşında cemaatin yanında saf tutanlar da. Ancak hiçbirinde tutarlı, kararlı ve yürekli bir özeleştiri verip, özür dileyecek fikir namusu ve özgüven olmadığı için, tarihe çok kötü bir iz bıraktılar.
LİBERAL İHANET ve LİBERAL CEHALET
19 Şubat 2015 akşamı CNN Türk ekranlarında Şirin Payzın’ın sorularını yanıtlarken, iktidarı savunmak için Etyen Mahçupyan’ın ettiği sözler, Merdan Yanardağ’ın kitabına verdiği adla “Liberal İhanet”in vardığı boyutu da, liberal geçinenlerin ve liberalizmden geçinenlerin, liberallikle uzaktan yakından ilgisinin olmadığını da gösterdi. Mahçupyan, hükümeti savunmadaki performansıyla Türkiye’deki pek çok liberalin gurusu Atilla Yayla’yı bile geride bırakırken, seçtiği konukları ve sorduğu sorularıyla Cumhuriyetçiliğe oldukça mesafeli, Kürtçülüğe hayli sempatik bakan bir gazeteci profili çizen Şirin Payzın bile, Mahçupyan’ın yanıtları karşısında şaşırdı yer yer. Mesela; Mahçupyan hükümetin otoriter, kuvvetler ayrılığını hiçe sayan, yüzde 10’luk seçim barajını düşürmeyi aklının ucundan bile geçirmeyen, parti içi demokrasiyi hiç umursamayan, tek adamın mutlak belirleyiciliğine dayanan uygulamalarını savunurken, mealen şöyle dedi: “Demokrasiyi amaçlayan bir iktidar, halkın rızasını alarak, daha demokratik bir rejim tesis etmek adına, kimi antidemokratik uygulamalarda bulunabilir”. Bu yaklaşım, Hitler, Mussolini, Franko, Salazar, Pinochet, Kenan Evren gibilerinin uygulamalarını temellendirmede, gerekçelendirmede, savunmada, aklamada kullanılabilir ancak. Çoğulculuk ile çoğunluk diktası arasındaki ayrımı bilmesi gereken, bireyi ve özgürlükleri esas alan bir liberalin asla etmemesi gereken sözlerdir bunlar.
Unutmamak gerekir ki gerçek liberaller, kutuplaşmayı ve sayısal çoğunluğun siyasal tahakkümünü beslediği için, referandumlara bile soğuk bakarlar. Hukuki sonuç doğurduğunu bilirler. Çoğulcu bulmazlar. Sadece çoğunluk iradesini yansıttığını görürler. Toplumu kutuplaştırıp, halkı iki seçenekten birine mahkûm ettiğini vurgularlar. Sadece sayısal çoğunluğa, sandık gücüne dayanarak ülkeyi yönetmenin, demokrat bir tavır olmadığını savunurlar. Mahçupyan ise bırakın bürokrasideki, üniversitedeki, medyadaki baskıları, kadrolaşmayı, tek tipleşmeyi, Anayasa Mahkemesi ve HSYK’yeki kadrolaşmayı bile savunuyor. Buna da, geçmiş 13 yılın vesayet rejimini geriletmeyi, gelecekte yeni bir rejim inşa etmeyi gerekçe gösteriyor.
Kabul edelim, Mahçupyan ilginç bir kişi. Arkadaşı ve ölümünden sonra Agos’taki görevini devraldığı meslektaşı Hrant Dink’in öldürülmesinden önce ve sonra yaşananları, yapılan görev ihmallerini, kanun ihlallerini, görevi kötüye kullanmaları, cinayeti örtbas etme çabalarını görmüyor. Bunların mevcut iktidar zamanında değil, söz gelimi CHP, MHP, TKP, HEPAR veya Vatan Partisi iktidarında olduğunu sanıyor. Ya da öyle sanmamızı istiyor. Bu cinayete zemin hazırlanmasında ve sonrasında yaşananlarda, ne yakın zamana dek gazetesinde yazıp, televizyonunda program yaptığı cemaati sorumlu tutuyor, ne de halen başdanışmanlığını yaptığı hükümetin sorumluluğunu kabul ediyor. Hem liberal geçiniyor, hem havuz medyasında yazıyor, hem de iktidarın başının başdanışmanlığını üstleniyor. Zor işleri seviyor belli. 15 yıl kadar önce de kanser tedavisi üzerine büyük büyük laflar etmişti. Mühendislik eğitimi alan ve kendisini toplum bilimlerinde ve iş yaşamında geliştiren bir entelektüel olarak işin uzmanı doktorlarla sert polemiklere girişmişti. Sonunda da alanının en yetkin uzmanlarından biri olduğu, siyasi hasımları ve rektörlük seçimindeki rakipleri tarafından bile kabul edilen İstanbul Üniversitesi eski rektörlerinden Prof. Dr. Bülent Berkarda’dan acı bir ders almıştı. Meraklısının belleğindedir.
HUKUKU ÇİĞNEMEK LİBERAL DEMOKRASİYE GÖTÜRÜR MÜ?
Bu liberallere anımsatmak gerekir: Liberal demokrasi, parlamenter demokrasi, burjuva demokrasisi ile akla gelen, Batı tipi demokrasilerdir. Bu demokrasilerin kuramsal, kavramsal, kurumsal çerçevesidir. Ve bu demokrasi anlayışı toplumdaki her bireye siyasal iradenin oluşmasına, merkezi ya da yerel yürütmenin şekillenmesine eşit oranda etki etme, aynı ölçüde katılma hakkı, olanağı tanır. Kuramsal olarak elbette. Buna göre; her yurttaş siyasal haklarını kullanmada eşittir. Hiçbir etki, baskı, yönlendirme altında değildir. İradesini özgürce yansıtır. Sınıfsal konumu, yaşı, cinsiyeti, geliri, eğitimi, mesleği, dini, mezhebi, etnik kökeni, statüsü ne olursa olsun, ayrım yapılmaz. Ve bu liberallere sormak gerekir: Şimdiye dek yapılan uygulamalar, Kemalist askerlerin!!! vesayet rejimini yıkmak için miydi, yoksa iktidarın vesayetini kurumsallaştırmak için mi? Eğer yapılanlar, yapılacakların teminatı ise bu uygulamalar yeni bir rejim kurmada neye zemin oluşturacak? Demokratik, çoğulcu, katılımcı bir iktidara mı, yoksa başkanlık rejimi altında başkancı bir otoriter rejime mi?
Bu liberallerin bilmesi gerekir: Liberal demokrasilerde, demokratik işleyişin ve bu süreçte yaşanabilecek sorunların tek güvencesinin, tek yaptırımının hukuk olduğu varsayılır. Diğer ifadeyle, liberal demokrasinin işleyebilmesi için hukuk devleti, hukukun üstünlüğü, yargının tarafsızlığı ve bağımsızlığı şarttır. Liberal demokrasi bu hukuki zemin üzerinde yükselir. Bu hukuk anlayışına, hukuk kültürüne güvenir. Hem demokrasi anlayışının hem hukuk anlayışının temelinde özgür birey vardır. Bireyin özgürlükleri, hakları, ödevleri, sorumlulukları, yükümlülükleri yasalarla saptanmış, güvence altına alınmıştır. Yani hukuk tanımlar, hukuk çerçeveler, hukuk güvence altına alır. Ve yine hukuk cezalandırır. Ve bu liberallere sormak gerekir: Yargının tarafsız ve bağımsız olmadığı düzende, yurttaşların özgürlüğünün güvencesi nedir?
Bu liberallere öğretmek gerekir: Liberal demokrasilerde hak ve özgürlükler, tek tek insanlar, bireyler, yurttaşlar içindir. Kolektif haklar, grup hakları, azınlık hakları istisnai durumlarda ve yine yasayla verilir. Yurttaşlar hukuk tarafından tanımlanan ve sınırlanan alanlarda dilediklerini yapabilmekte özgürdürler. Siyaset yapmalarına da, ibadet etmelerine de, bisiklete binmelerine de, iş kurmalarına da, istedikleri eğitimi almalarına da, evlenip boşanmalarına da devlet dahil, hiçbir kurum, örgüt, kuruluş, kişi karışamaz. Sadece siyasi hayat değil, ticari hayat da, akademik hayat da, özel hayat da devletin ve hukukun güvencesi altındadır. Kişi hak ve hürriyetleri esastır. Bunlara olağanüstü haller söz konusu olduğunda getirilebilecek sınırlamaların bile, bir üst sınırı vardır. Çünkü ilkesel olarak özgürlükler esas, yasaklar istisnaidir. Bu liberallere sormak gerekir: Ne içileceğine, kaç çocuk yapılacağına, Özgecan’ımızın ardından nasıl yas tutulacağına, kimin milletvekili adayı olacağına, kısacası her şeye tek kişinin karar verdiği bir rejimin liberal demokrasiyle nasıl bir ilgisi vardır.
ANAYASA MAHKEMESİ 27 MAYIS’IN ÜRÜNÜDÜR
Bu liberallere belletmek gerekir: Günümüzde demokratik devlet vurgusuyla birlikte hukuk devleti, demokratik rejim vurgusuyla birlikte hukukun üstünlüğü vurgusu yapılmaktadır. 2. Dünya Savaşı öncesinde faşist iktidarları yönetime taşıyan ülkeler başta olmak üzere, savaş sonrasında Avrupa ülkelerinin çoğunda, anayasa mahkemesinin ne denli önemli olduğu yönünde görüşler güçlenmiştir. Türkiye’de Anayasa Mahkemesi, 1961 Anayasası’nın ürünüdür. Venedik’teki Hukuk Yoluyla Demokrasi Komitesi, Soğuk Savaş’tan çıkmış devletlere, eski Doğu Bloku ülkelerine, bir an önce anayasa mahkemesi kurmalarını salık vermiştir. Bu liberallere sormak gerekir: İktidar partisinin yönetim organında “Anayasa Mahkemesi kararları yok hükmündedir” diyen bir anayasa hukuku profesörü ve de Anayasa Mahkamesi eski raportörünün (Osman Can) olduğu, “Anayasa Mahkemesi’ne güvenmiyoruz” diyen bakanların bulunduğu bir ülkede, sıradan yurttaşların güvencesi nedir, kimdir?
Bu liberallerin anlaması gerekir: Demokratik rejimlerde kuvvetler ayrılığı ilkesi mutlak zorunluluktur. Üç temel, üç asli gücün (yasama, yürütme, yargı) yanında bağımsız medya da dördüncü kuvvet olarak, demokratik rejimde işlev görür. Özgür basın, halkın haber alma özgürlüğünün güvencesi, kamuoyu oluşturmanın temel aracıdır. Kamu adına, halk adına soru soran, eleştiren, muhalefet eden, denetim işlevi yapan boyutuyla vazgeçilmezdir. Demokrasilerde demokratik kitle örgütleri de, meslek odaları da kamu ve özel sektörün yanında önem taşırlar. “Üçüncü sektör” olarak da tanımlanır, kamusal alanda gönüllülük esaslı baskı grupları olarak işlev görürler. Bu türden liberallere sormak gerekir: Havuz medyasının iktidarı desteklemek için kurulduğu, kurgulandığı, devşirildiği, satın alındığı, gazetecilere, gazete patronlarına baskı yapıldığı konusunda sayısız örnek varken, bir ülke nasıl demokratik rejimin inşasına doğru yol alabilir?
Bu liberaller şunu kavramalıdır: Demokrasi, hukukun üstünlüğü ve özgürlük yurttaşın vazgeçilmezleridir. Üçü, birbirini tamamlar. Birbirini sınırlar. Birbirini var eder. İnsan hakları özgür yurttaşlar için vardır. Demokratik düzende yaşam bulur. Hukuk devleti tarafından korunup, geliştirilir. Demokrasilerde yurttaşlar seçilmişler eliyle, hukukun denetim ve gözetiminde kendilerini yönetirler. Kararların alınmasına dolaylı yoldan katkıda bulunurlar. Kararların değiştirilmesi, siyasilerin denetlenmesi için demokratik katılım mekanizmalarını kullanırlar. O yüzden demokrasiler sadece çoğunluk iradesine dayanmazlar. Çünkü o zaman çoğunlukçuluk, çoğunluk tahakkümü ortaya çıkar. Gerçek liberallerin de, çoğunluk olana karşı, bireyin hak ve özgürlüklerini savunmaları beklenir. Her yurttaşı, devlet ve hukuk karşısında eşit saydıkları kabul edilir. Bir liberale göre; bunlara çoğunluk iradesi dahi son veremez. İnsan hakları başta olmak üzere, temel hak ve özgürlükler, ne çoğunluk adına, ne başka bir şey adına kısıtlanamaz, kaldırılamaz. Bu liberallere sormak gerekir: İç güvenlik paketinin, hükümetin gelecekte inşa edeceği yeni demokratik!!! düzenle mi ilişkisi vardır yoksa bir polis devletinin mi altyapısı hazırlanmaktadır?
Bu liberallerin şunu öğrenmesi zorunludur: “Sandık çoğunluğu = milli irade” anlayışı, çağ dışı, sakat bir yaklaşımdır. Sandıktan çıkmayan da, azınlık da, muhalefet de milli iradedir. Demokrasi sandıktan ibaret değildir. Hukukun üstünlüğü, tarafsız ve bağımsız yargı, kişi hak ve hürriyetleri, düşünce, ifade, basın özgürlüğü, hayat tarzına müdahale edilmesinin önlenmesi, özerk üniversite, kuvvetler ayrılığı gibi kavramlarla birlikte düşünülmesi gerekir. Değil yüzde 50, yüzde 99 oy alsa bile, bir iktidarın insan haklarına, temel hak ve hürriyetlere, hayat tarzına, düşünce ve ifade özgürlüğüne, yargı bağımsızlığına karşı kısıtlayıcı tavır alamayacağına inanırlar liberaller. Bu ilkelerin, değerlerin, kavramların sandıktan bağımsız, sandıktan üstün, sandıktan öncelikli olduğunun altını çizerler.
Sözün özü: Emekten, bağımsızlıktan, aydınlanmadan, eşitlikten yana yurttaşlar, kamucu, toplumcu, halkçı, millici fikirleri benimsemiş, Atatürk Devrimi’ne inanmış Cumhuriyetçiler olarak, liberallerden çok şey mi bekliyoruz?
Barış Doster
Odatv.com