Kitabı ilk duyduğum zamanlar ortaokul zamanlarımdı ve kitaba ön yargılı bir şekilde yaklaşmıştım. Hani; “Kitabı kapağına göre yargılama.” derler ya, evet, ben kitaba bu şekilde yaklaşmıştım. Yıllardır o kitap, kitaplığımda çürümüştü. Gelişim psikolojisi dersime giren hoca şiddetle bu kitabı önermeseydi, belki de hala kitaplığımda çürümeye devam edecekti. Bugün, Joanne Greenberg’in yazdığı “Sana Gül Bahçesi Vadetmedim” kitabının ana karakteri olan Deborah’ın psikolojik analizini anlatacağım. Hazırsanız, başlayalım.
Kitabın ana karakteri olan Deborah adlı genç kızın, küçüklüğünden itibaren yaşadığı bir rahatsızlığı vardır. İçinde bulunduğu dünyada değil kendi yarattığı dünyada yaşayan bir kızdır. Bu dünyaya da “YR Krallığı” demektedir. Geçmişte yaşadığını zannettiği birtakım olaylar vardır. Örneğin; kız kardeşi Suzy daha bebekken Deborah, doktoruna (Dr. Fried) onu pencereden aşağıya attığını söylemektedir. Halbuki, doktor ilerleyen seanslarda kız kardeşini pencereden atmasının fizik kurallarınca imkansız olduğunu ona anlatmaya çalışmaktadır. Bu tarz yaşadığını zannetmesi, halüsinasyonlar görmesi vb. semptomlara “pozitif semptom” denir (Johnson, 2020).
Dr. Fried kongreye gidene kadar Deborah yaşadığı her şeyi ona anlatmaya meyilli olmaktadır. Dr. Fried kongreye katıldıktan sonra Deborah içine kapanıp konuşma yoksunluğu çekecektir ve boşluğa düşecektir. Hatta Dr Fried’in yerine geçen doktora da hiç kanı ısınmayacaktır. Boşluğa düşme, içine kapanma, kaçınma hali ve konuşma yoksunluğu çekme gibi semptomlar ise “negatif semptom” olarak adlandırılmaktadır (Johnson, 2020). Evet, Deborah bir şizofreni hastasıydı.
Şizofreni hastalığının nasıl ortaya çıktığı ile ilgili birtakım görüşler mevcut fakat hiçbiri kesin kanıtlanmış değildir. Sadece hastalığı tetikleyen faktörler vardır. Kitapta sıkça aile üyeleri arasındaki iletişimi vurgulamaktadır. Deborah’ın annesi Esther, korumacı ve her şeyi kontrol altına almayı seven bir yapıya sahiptir. Deborah ile ilgili bir konu olduğu zaman kocası Jacob’a söylemeye çekinmektedir. Bu yüzden kocasına idare edici bir tavır göstermektedir. Jacob ise Deborah için çok endişelenen, hastalığını bir türlü kabul edemeyen ve şizofreni olan kızına karşı çok şefkatlidir. Küçük kız kardeşi Suzy, bütün ilginin Deborah’ın üstünde olmasından hoşlanmamaktadır. Ailesinden ilgi, şefkat, sevgi beklemektedir. Aile üyeleri Deborah’a olan aşırı duygularını ona göstermektedir. Hastalığını tetikleyen bir faktör olabilmektedir.
Şizofreniyi tetikleyen bir diğer faktör ise genetik faktörlerdir. Araştırmalara göre; tek yumurta ikizlerinde %50, birinci derece akrabalarda %15 ve her iki ebeveynin hasta olması durumunda çocuklarda %40 şizofreni görülme olasılığı vardır (Yavuz, 2008). Dedesi, şizofreni hastalığının pozitif semptomlarını göstermekteydi. Bu da Deborah’ın hastalığını tetikleyen bir faktör olabilmektedir.
Peki, YR Krallığında İşler nasıl İlerlemekteydi?
Biraz da Deborah’ın dünyasından bahsedelim. YR Krallığında Deborah mutlu, huzurlu ve güvenli hissetmektedir. Ne zaman “gerçek” dünya ile iletişim kursa veya “gerçek” dünyayı algılarsa YR Krallığı ona ceza vermektedir. Bu da Deborah’ın iyileşmesini olumsuz etkilemektedir. Aslında, Deborah “gerçek” dünyadaki yaşadığı olumsuz olaylardan sonra YR Krallığında huzur bulmuştur. Her insan olumsuz birtakım olaylar yaşadıktan sonra kendince koruma yöntemleri geliştirmektedir. Örneğin; küçük yaşlarda bir çocuğu hayal edelim. Bu çocuğun ilk tanıştığı arkadaşı ona yumruk atmıştır ve o da ilk tanıştığı arkadaşlara o kadar güvenmemesi gerektiğini anlayıp daha temkinli bir koruma yöntemi seçmiştir.
Deborah için de aynı şeyi söyleyebiliriz. “Gerçek” dünya ona çok acı çektirmiş. Bu acılardan bir tanesi de ailesi Yahudi olduğu için insanların Deborah’ı aşağılaması ve arkadaşlarının onu dışlamasıdır. YR Krallığında kendi ödülünü de cezasını da kendisi vermektedir. Gerçek dünyadaki insanlardan zarar görmektense kendi kurduğu krallıkta mutlu ve güvende olmayı tercih etmiştir.