Amasya Genelgesi
Amasya genelgesi, Mustafa Kemal Paşa'nın (Atatürk) Amasya'da aldığı kararlar doğrultusunda vali, mutasarrıf ve kolordu komutanlarına şifreli telgraf ve gizlilik koşuluyla yayımladığı genelge (22 haziran 1919). Türk Ulusal kurtuluş savaşının başlatıldığının açıklanması niteliğindeki bu genelge, ulusal hareketin en önemli dönemeç noktalarından biridir. Genelgede, vatanın bütünlüğünün, ulusun bağımsızlığının tehlikede olduğu, itilaf devletlerinin denetimi altındaki hükümetin sorumluluklarının gereğini yerine getiremediği, bu durumun ulusun yok sayılmasına neden olduğu belirtiliyor; ulusun bağımsızlığını yine ulusun azim ve kararının kurtaracağı açıklanıyordu. Ulusun durumunu saptamak ve sesini duyurabilmek için bir ulusal kurulun oluşturulması gerektiği, bunun için de Anadolu'nun en güvenli yeri Sivas'ta ulusal bir kongrenin toplanmasının kararlaştırıldığı bildiriliyor; kongre için her livadan ulusun güvenini kazanmış üç kadar delegenin yola çıkarılması isteniyordu. Genelgeye göre doğu illeri adına 10 temmuzda toplanması kararlaştıran Erzurum kongresi delegeleri de Sivas kongresi'ne katılacaklardı. (AMASYA KARARLARI)
Amasya kararları, Sivas'ta bir kongre toplanarak, tehlikeye düşmüş vatanın bütünlüğü ve milletin bağımsızlığını korumak üzere, İstanbuldaki tutsaklığa düşmüş Saltanat ve hükümetinin dışında, milletçe eyleme geçilmesi yolunda IX. Ördü kıtaatı müfettişi Mustafa Kemal Paşanın Amasya'da vardığı ve öteki Kurtuluş savaşı öncülerinin de onaylarını alarak bir genelgeyle yayımladığı kararlar (19-22 haziran 1919). Mustafa Kemal Paşanın Samsuna çıktıktan sonra Amasya ya gelişine kadar temas ettiği halk ve telgraf aracılığıyla çeşitli yerlerdeki komutanlarla yaptığı görüşmelerden sonra edindiği izlenimler sonucu vardığı kararların son taslağının altında, Mustafa Kemal Paşa'dan başka XX. Kolordu komutanı Ali Fuat Paşa (Cebesoy), eski Bahriye nazırlarından Rauf Bey (Örbay), III. Kolordu komutanı albay Refet Bey (Bele), IX. Ordu kıtaatı müfettişliği kurmay başkanı albay Kâzım (Dirik), kurmay subay Hüsrev (Gerede), yaver Muzaffer (Kılıç) beylerin ve kararları genelge halinde valilik ve mutasarrıflıklara şifre eden bir sivil memurun imzaları vardır. Genelge, Mustafa Kemal imzasıyla yayımlanmıştır. (AMASYA GENELGESİ.)
AMASYA GENELGESİNİN ÖNEMİ
- İlk defa kurtuluş savaşının mücadele safhası başlamıştır.
- İlk defa kurtuluş savaşının gerekçesi , yöntemi ve amacı belirtilmiştir.
- İlk defa millet egemenliğine dayanan yönetimden bahsedilmiştir
- İlk defa milli bir kurulun oluşturulmasından bahsedilmiştir.
- İlk defa İstanbul hükümetinin görevini yerine getiremediğinden bahsedilmiştir.
- İlk defa Erzurum ve Sivas Kongrelerinin toplanmasına karar verilmiştir.