Kamil Erdoğdu
Amerikancılar Düşman Arıyor
Televizyonlardaki tartışma programlarında ilginç konuşmalar oluyor. Konu Doğu Akdeniz veya Türkiye-Yunanistan ilişkileri, fakat tartışılan Rusya ve Çin. Sanki Akdeniz’de Türkiye’ye toplarını çeviren Rus gemileri veya Suriye’de Türkiye düşmanlarına binlerce TIR silahı Çin veriyor. Bir gazeteci programa gelirken yanında özel olarak fotoğraf getirmiş ve ekranlara yansıtıyor; Çinli yetkili Yunanistan’ı ziyaret etmiş. Gazeteci gizli bir ziyareti ortaya çıkarmış havasında. Amaçları çok açık, ABD’nin faaliyetlerini örtmek ve dikkatleri Rusya veya Çin’e çevirmek. Bunları yapanlar arasında solcu geçineni de var, siyasal İslamcısı da, milliyetçi olduğunu söyleyeni de.
Amerikan Dergisinin Analizi
Bunlar yaşanırken ABD’nin dış politikasında etkili dergilerinden Foreign Policy’de Türkiye-Çin ilişkileri ele alındı. Ayça Alemdaroğlu ve Sultan Tepe imzasını taşıyan yazıda "Batı'da az dostu kalan Ankara, yardım için Çin'e güveniyor." ifadesine yer verildi. Yazıda, "Erdoğan, Türkiye'yi Çin'e bağımlı bir ülkeye dönüştürüyor. Çin'in Kuşak Yol Girişimi, Türkiye'ye taze nakit kaynağı, Çin'e ise Akdeniz'de stratejik dayanak noktası sağlıyor" denildi.
Çin karşıtlığını görev edinmiş bir gazete bu yazıyı manşete taşıdı ve Türkiye’nin Uygur politikasını sorguladı. Erdoğan'ın 2009 yılında Uygurlara yapılanları "soykırıma" benzettiği bir konuşmasına atıf yapılan yazıda, Türkiye'nin Uygurlara yönelik bu politikasının keskin bir şekilde değiştiği belirtiliyor.
Türkiye-Çin iş birliğinden duyulan rahatsızlık yazıda şöyle anlatılıyor:
"Çin'in Batı Asya'ya ve Avrupa'ya doğru genişleme arzusu, Erdoğan'a yaşam koridoru açıyor. İş birliği katlanarak artıyor. 2016'dan bu yana iki ülke sağlık ve nükleer enerjini alanlarının içinde olduğunu karşılıklı 10 anlaşma imzaladı. Çin, bugün Türkiye'nin Rusya'dan sonra ikinci büyük ticari ortağı. Çin, 2016 ve 2019 arasında Türkiye'ye 3 milyar dolar yatırım yaptı. Gelecek yılın sonuna kadar bu yatırımları ikiye katlamaya istekli. Çin'den nakit akışı Erdoğan rejimi için kritik önemde olmaya başladı. Bu akış, kritik anlarda başkanın elini güçlendiriyor. Türk lirasının değeri 2018 yılında yüzde 40'dan fazla düştüğünde Çin devletinin Sanayi ve Ticaret Bankası Türk hükümetine, devam eden enerji ve alt yapı projeleri için 3.6 milyar dolar kredi sağladı."
Hayaller ve Gerçekler
Foreign Policy analizinde 2019 yılı Haziran ayı belediye seçimleri sırasında da swap anlaşmasının yenilenmesi yoluyla 1 milyar dolarlık nakit akışı sağlandığı belirtiliyor. Yazıda Türkiye ve Çin arasındaki ekonomik ilişkilerin geniş bağlamına ilişkin ayrıntılı bilgiler veriliyor. Bu bağlamda Çin'in ulaşım ağıyla bağlantılı olan Bakü, Tiflis Kars demir yolu, Çin'in Yavuz Sultan Selim Köprüsü'nün yüzde 51, İstanbul'daki Kumport limanının yüzde 65 hissesini alması hatırlatılıyor.
Amerikan dergisine göre, Türkiye Çin sayesinde IMF’ye başvurmadı. Bu tespitin doğruluğu tartışılır. Fakat televizyonlarda Rusya’yı, Çin’i düşman gösterme telaşında olanların Türkiye’nin ABD sayesinde nefes almasını hayal ettikleri açık.