7. Sınıf Türkçe Meram Yayınları Çalışma Kitabı Sayfa 136 7. Etkinlik Soruları ve Cevapları
Aşağıdaki metni okuyunuz. Metni kendi ifadelerinizle yeniden kurgulayarak yazınız.
KIRLANGIÇLAR NEDEN SÜREKLİ UÇARLAR?
Hiçbir canlı, spor olsun, eğlence, oyun olsun diye belli bir hareketi yapmaz. Herhangi bir davranış ya canlının temel veya ikincil amaçlarını gerçekleştirmeye ya da bunlara ulaşmasına yöneliktir. İnsan dâhil her canlının temel amacı, soyunu sürdürmektir. Bu temel amaca ulaşmak için beslenmek, korunmak ve üremek ikincil amaçlarına ulaşılmalıdır.
Kıyı Kırlangıcı, Kaya Kırlangıcı, Adi Kırlangıç, Sibirya Kırlangıcı ve Ev Kırlangıcı bitmek tükenmek bilmeyen enerjileriyle durmadan uçarlar. Ne yere ne ağaç ya da çalılara konmadıklarına, bakılırsa, bu enerjiyi başka bir yolla sağlıyor olmalıdırlar.
Doğada kendi istekleri doğrultusunda hareket edemeyen pek çok küçük hayvan vardır. Neredeyse mikroskobik denilebilecek bu canlılar en hafif esintide ve özellikle ısınan havanın yukarı yükselmesiyle oluşan akımlarla, gökyüzüne çıkar. Toprak yüzeyine, ağaç dallarına konarak küçük böcekler, sinekler aramanın ya da beklemenin tehlikelerini, yaşayarak öğrenen bu kırlangıçlar, biraz fazla enerji kullanımı gerekse de uçarak beslenmesinin olanaklı olduğunu bulmuşlardır. Avlanan canlılar farklı büyüklükte ve ağırlıkta olduklarından gökte, farklı yüksekliklerde bulunurlar.
Çoğunlukla yarı karanlıkta, uçan bu hayvanları yakalamak için kırlangıçlar aynı yarasalar gibi bağırıp dururlar. Bu sesler böceklere çarpıp dönerler. Kırlangıçların bu dönen sesleri algılama düzenleri vardır. Aldıkları sesleri beyinlerinde değerlendirir ve avın yerini saliseler içinde kestirebilirler. Ayrıca kalabalık sürüler biçiminde uçarak sıcak havayla yükselen böcekleri kaçırmadan yakalarlar. Bu yankılanma düzeni, kırlangıçların birbirine çarpmadan avlanmalarını sağlar.
Soğuk hava akımlarının olmadığı bir geceyi izleyen gündüz de sıcak olur. Böylece, yeryüzünde ısınan hava, sıcaklığı arttıkça daha yükseklere çıkar ve kuşkusuz küçük böcek ve sinekleri de birlikte yükseltir. Kırlangıçlar da bu böcekleri izlediklerinden ne kadar yüksekte uçarlarsa hava o denli sıcak demektir. Kırlangıç kendi ya da bir ürünü veya bir parçası insanların işine yaramadığı hâlde, davranışlarıyla insanlara hizmet edebilmektedir. Bu, insanların işlerini daha iyi düzenlemelerini sağlar. Çatıya yakın yerlere, nohut büyüklüğünde çamur topakları kullanarak yuva yapan kırlangıçların havada uçuştuklarını gören insan, uçuştukları alanın altında yeşillikler olduğunu hemen söyleyebilir. Bu anlamda kırlangıçlar, “Anımsatma levhaları”gibidirler. Kimi durumlarda bu önemli bir hizmettir. Zaten doğada yararı olmayan canlı yoktur.
Erdoğan SAKMAN
Hayvanların Dünyası
KIRLANGIÇLARIN YAŞAMI
Bilir misiniz bir hayvanın bir dünyaya nasıl güzellikler farklılıklar kattıklarını. Her hayvan kendine özgü özelliğiyle bu dünyaya ayrı bir renk ayrı bir güzellik katmaktadır. Bize düşen bütün bu güzellikleri anlamaya ve çalışmaya görmek olmalıdır.
Bu hayvanların biri de kırlangıçlardır. Kırlangıçlar havada hiç durmadan uçarak avlanırlar. Çünkü bu türdeki avlanmalar kendi türsel özelliklerine göre daha avantajlıdır. Bir kere başkasına yem olmaktan kurtulurlar. Bir de daha rahat avlanma olanağı bulurlar.
Kırlangıçlar gibi başka hayvanlarında bu dünyaya katkıları sayılamayacak kadar çoktur. Bazıları doğayı temizler, bazıları da insanların daha rahat yaşamaları için kullanılmaktadır.
Gökyüzünde gördüğümüz kırlangıçlara daha farklı bakmanızı öneririz.