Bilişsel gelişim;
Bebeklikten yetişkinliğe kadar bireyin çevreyi, dünyayı anlama, düşünme yollarının daha kompleks ve etkili hale gelme sürecidir.Çocuk bilişsel gelişim sürecinde içinde bulunduğu sosyal ortamı anlama ve düşünme yeteneğini daha geliştirme sürecindedir.
Doğumdan itibaren başlayan ve sınırlarını çocuğun belirlediği zihinselfaaliyetlerin ağırlıkta olduğu bu dönemde öğrenme olayı hiç bitmez.
Bilişsel gelişim kuramında dört temel kural vardır. Bunlar;
Dönemler değişmez. Bir şekilde belli bir sıra ile ortaya çıkarlar. Evrelerin sırasını değiştirmek mümkün değildir.
Dönemler arasında hiyerarşik bir sıralama vardır. her bir dönem kendisinden önceki evrelerin kazanımlarını da içermektedir.
Bireysel farklılıklar söz konusudur. Her birey kendisine göre bir gelişim gösterir.
Her dönem için tipik olan gelişim özellikleri vardır.
Burada bilinmesi gereken en önemli konular;
-Hangi yaşta ne tür eğitimler verilebilir?
-Nasıl öğretebilirim?
-Bilgiyi nasıl uygulayabiliriz?
Çocuklarda özellikle dikkat ve bellek eğitimleri,hayal gücününgeliştirilmesi,çocuklara problem çözme yöntemlerinin öğretilmesi,sürekli yorumlamalar, isteyerek hayal gücünün yükseltilmesi sağlanmalıdır.
Çocuk bilişsel gelişim sürecinde çevresini tanıma, anlama ve öğrenme çabasındadır. Bu süreçte çocuğun içinde bulunduğu ortam ne kadar zengin olursa o derece bilişsel gelişiminin hızlandığı söylenebilir.
Bu durumda okul öncesi dönem çocuğunun eğitim kurumu yada aile içindeki çevre ya çocuğun çok yönlü gelişimine katkı sağlayacaktır.
Dikkat ve algı geliştirmek için,çocuğun yaş ve gelişim seviyesine uygun resimler seçebilir ve resimde gördüklerini anlattırabilirsiniz.Sorular sorabilirsiniz.Her gün iki resim bulun ve resim yorumlayın.
Örneğin;renkleri,kişileri,ne yaptıklarını,kaç tane olduklarını,resimde pencere varmıydı?.Kaç pencere vardı?Pencere açıkmı kapalımıydı? vb.sorularla, hafızayı geliştirebilirsiniz.
Sordukları her soruya mantıklı cevaplar verin.Ama asla terslemeyin.Proble çözme yeteneklerini geliştirmek için ona fırsat verin.Genelde anne ve babalar;çocuklar kırar,döker,zarar verir diye,çocukların kendi problemlerini çözmelerini engellerler ya da kendileri çözerler.
Ne yazık ki çocuk ilerki yıllarda çok fazla ihtiyaç duyacağı problem çözme becerilerini kazanamayacaktır.
Türk aile sisteminde çocuk eğitimine herkez karışır.Ünvanı ne olursa olsun anneanne,dede,teyze yani aile büyükleri karışmayı aynı zamanda sever.Bu yanlış bir şey değil gibi gözükse de dozajı ayarlanmadığında zarar verebilir.
Mutlaka gelişim,algı,zeka testlerini yapın.Her yaş grubu için farklı testler vardır.Hangi testleri ne zamanda,ne amaçla yapmanız gerektiğini bilmeniz gerekiyor.
Çünkü bu testler çocuğunuzu bir bütün olarak tanımanıza ,doğru alanlarda desteklemenize yardımcı olacaktır.
0-6 yaş arası çocuklara uygulanacak olan testlerden bazılarını vereyim size.
Denver 2 gelişim tarama testi.(Çocuğunzihin,beden ve duygusal gelişiminin yaşına uygun olup olmadığı değerlendirilir.)
Gessel Gelişim Figürleri Testi.(Çocuğunuzundikkat,görsel algı ,görsel-motor,görsel hafıza ve küçük kas becerilerinin gelişimi ile ilgili bilgi verir.)
Peabody Resim-Kelime Testi.(Çocuğun sahip olduğu kelime dağarcığı hakkında bilgi verir.)
Stanford Binet Zeka Testi.(Bireylerin zihinsel performanslarını belirler.)
Cat.(3– 10 yaş çocuklarına uygulanan bireysel ayrılıklar çocuğun kişiliği ve problemlerini incelemek,okuldaki,evdeki tepkilerini tespit etmeye yönelik bilgi verir)
Frostig GörselAlgılama Testi.(Çocukların görsel algı problemi veya göz-motor problemlerini ve derecesi ile ilgili bilgi verir.
Good Enough-Harris bir İnsan Çiz Testi.(Küçük çocukların genel yetenek düzeylerine ilişkin bilgi verir.)
Herhangi bir problemle karşılaştığınız zaman Yukarda saydığım testleri yaptırabilirsiniz.Evin içinde de,dışarıda da herkes kendi sorumluluklarını bilmeli.
Sonuç olarak sağlıklı bir çocuk içinde bulunduğu eğitim ve aile ortamı ile sosyal çevrenin katkıları ile nitelikli, akademik başarısı yüksek, kendine güveni olan anadilini doğru ve düzgün konuşabilen bir birey olarak toplumdaki yerini alacaktır.
Anne baba olmanın harika tadını çıkarmanız dileğimle.
İyi hafta sonları dilerim.