TASARRUF sahiplerinin bir numaralı yatırım tcrcihi olan mevduat artık eski şaşalı günlerinden çok uzakta. Çok değil 2018 sonunda yatırımcısına yüzde 30 getiri sağlayan Türk Lirası mevduatta artık getiriler yüzde 7 hatta 6’lara kadar gerilemiş durumda. Küçük tasarruf sahiplerine teklif edilen faiz ise yüzde 4’lere kadar indi.
Mevduata yatırım yapanların artık negatif gelir elde ettiğine dikkat çeken bankacılık çevrelerine göre, mevduat faizleri bir süre daha mevcut seviyelerini koruyacak gibi görünüyor. Burada kısa bir bilgi verelim: Merkez Bankası’nm yılsonu enflasyon beklentisi yüzde 7.4 seviyesinde. Buna göre parasını yüzde 6-7’lerden mevduata bağlayanların getirileri de enflasyon karşısında yeniliyor. Bu yüzden Merkez Bankası’nm 25 Haziran’daki toplantısına kadar mevduat faizlerinde yeni bir düşüş beklemeyen bankacılara göre, faizde yükseliş ihtimali ise neredeyse hiç yok.
MERKEZ BANKASI’NA DİKKAT!
Piyasalarda ağırlık kazanan bu görüşün en temel nedeni ise Merkez Bankası’nın faiz politikası. Piyasaları takip edenlerin çok iyi bildiği gibi Merkez Bankası son 1.5 yılda politika faizinde dokuz kez üst üste indirim yaptı. En son geçen hafta toplanan Merkez Bankası Para Politikası Kurulu’ndan (PPK) yine bir faiz indirim kararı çıktı ve banka politika faizini 50 baz puan daha aşağı çekerek yüzde 8.25 seviyesine indirdiğini açıkladı. Böylece son dokuz toplantı sonrası yapılan toplam faiz indirimi 1575 baz puana ulaştı. Bankanın yılbaşından bu yana yaptığı indirim ise 375 baz puan oldu.
îşte, son 1.5 yıldır Merkez Bankası’nın bu hızlı faiz indirimi bankalar içinde önemli bir referans seviyesi haline geldi. Paranın maliyetini belirleyen bu adımlar mevduat faizlerini de yüzde 30’lu seviyelerden hızla yüzde 6-7’lere kadar geri çekti. Tabii burada hemen altını çizelim, mevduat faizlerindeki bu hızlı düşüşte azalan kredi talebinin de etkisi büyük. Özellikle son dönemde proje ve yatırım gibi büyük montanlı kredilere firmaların talebinin azalması yüzünden bankalar kredibilitesi yüksek firma bulmakta ve kredi vermekte zorluk çekiyor.
BANKADAN BANKAYA FARKLI
Gelelim mevduat cephesindeki son duruma… Bu dönemde de bankadan bankaya değişen bir faiz politikası uygulanıyor. Genelde büyük mevduat bankaları az şubeli bankalara göre birkaç puan daha düşük faiz teklif ediyor. Örneğin 10 bin TL gibi düşük tutarlı mevduatlara çok şubeli bankalar ağırlıklı yüzde 4 ile 6 arasında faiz teklif ederken, küçük bankalarda bu oranlar yüzde 6-8’ler mertebesine çıkıyor. Az sayıda banka ise bugün müşterilerine yüzde 9’lara varan faiz oranları teklif ediyor. Ancak bu faiz tekliflerinin dönemsel olduğu görüşü hakim.
BÜYÜK, KÜÇÜK FAİZ AYNI
Para tutarı 100 bin TL’lere çıktığında da faiz oranlarında önemli bir değişiklik yaşanmıyor. 10 bin TL’lik mevduatı olanla 100 bin TL’lik mevduatı olan tasarruf sahipleri arasındaki faiz farkı genelde yarım ile bir puanı aşmıyor. Oysa mevduat piyasasını yakından takip edenler hatırlarlar, geçmiş dönemlerde para tutarları arttıkça faiz oranları arasında da ciddi farklılıklar oluşuyordu. Özellikle 1 milyon TL ve üzeri mevduatlar şubelerden genel müdürlük onaylı özel oranlar alıyordu. Ancak son dönemde azalan TL ihtiyacı nedeniyle mevduat cephesinde faiz makası da pldukça daralmış durumda. Bugün 100 bîn TL’si bulunan bir yatırımcı bile çok şubeli bankalardan ortalama yüzde 6-7 faiz alabiliyor. Küçük bankalar ise genelde büyük küçük mevduat ayrımı yapmadan yine 6-8’ler civarı faiz teklif ediyor.
E-MEVDUAT DAHA CAZİP
Bu belirttiğimiz ortalama faizler bankaların e-mevduat yapan müşterilerine özel teklifleri. Yani mobil bankacılık, internet bankacılığı veya çağrı merkezi kanalıyla mevduat hesabı açanlara uygulanan faiz oranları. Buna karşın şubeye giderek mevduat hesabı açanlara her banka kendi politikasına uygun olarak zaman zaman yarım ile bir puan arasında daha düşük faiz teklifinde bulunuyor.
Yeni dönemde mevduat cephesinde değişmeyen tek uygulama ise yeni hesap açanlara verilen özel faiz oranları. Bugün de neredeyse tüm bankalar ilk defa mevduat hesabı açtıranlara “hoş geldin” veya “tanışma” faizi adı altında daha yüksek faiz teklif ediyor. Hatta bazı bankalarda hoş geldin faizi şartı son bir yıl veya altı ay içinde bankada mevduatı bulunmayanları da kapsıyor. Yine bankadan bankaya farklılık göstermesine rağmen hoş geldin faizleri genelde ilgili bankanın o günkü mevduat faizlerinin yarım ile bir puan üzerinde oluşuyor.
Hoş geldin faizinin verildiği süre ise yine bankadan bankaya büyük değişiklik gösteriyor. Bazı bankalar hoş geldin faizini bir ay veya 45 gün ile sınırlı tutmayı tercih ediyor. Bu sürenin sonunda artık ek faiz vermiyor. Bazı bankalarda ise bu süre altı aya kadar uzatılmış durumda.
YÜZDE 9’U AŞAN YOK
Covid -19 salgını yüzünden birçok sektörde büyük montanlı özellikle yatırım ve proje kredisi talebinde düşüşler yaşandığına dikkat çeken bir bankacı, “Merkez Bankasfnın hızlı faiz indiriminin yanı sıra kredibilitesi yüksek firmaların yeni kredi taleplerindeki daralma da mevduat faizlerini aşağı çekti. Zaman zaman TL ihtiyacı artan birkaç küçük bankanın mevduata daha rekabetçi faiz teklif ettiğini görüyoruz. Ancak onlar bile yüzde 9’ların çok üzerine çıkmıyor. Merkez Bankası’nın haziran ayındaki yeni toplantısına kadar mevduat tarafında önemli bir hareketlenme beklemiyorum” diyor.
Barış SUBASAR / Global MD Portföy Yönetimi Genel Müdürü
“Mevduat yerine fon alın”
Bankaların mevduata uyguladığı faiz oranları yüzde 6-8 bandına kadar geriledi. Bazı mevduata ihtiyacı olmayan bankalarda oranlar yüzde 6’iar seviyesine kadar inmiş durumda. Halihazırda az sayıda bankada ise yüzde 9’iar teklif ediyor. Ancak faiz oranlarının ortalamasına baktığımızda yüzde 7-8’ler seviyesi demek daha doğru.
Geçen hafta Merkez Bankası PPK toplantısından beklentiler doğrultusunda 50 baz puanlık bir indirim geldi. Açıkçası bu beklentiler doğrultusunda gerçekleşen faiz indiriminin mevduat faizleri üzerinde etkili olacağını düşünmüyorum. Yani bir süre daha yüzde 7-8’ler seviyesi korunacaktır. Şayet Merkez Bankası bu toplantısında 1 ve üzeri bir indirim kararı alsaydı o takdirde biz mevduat faizlerini bir miktar daha aşağı iniş görebilirdik. O takdirde yüzde 6-7 seviyelerini konuşacaktık. Biliyorsunuz mevduat faizleri 2018 sonlarında yüzde 30’lara kadar yükselmişti. Bu seviyeden sonra faiz oranlarında inişe geçildi. Biz bu tarihten itibaren riski sevmeyen mevduat müşterilerimize kısa vadeli borçlanma araçları fonlarını önerdik. Zaten o tarihten itibaren bu fonlarda önemli bir büyümede gerçekleşti. Getirisel açıdan baktığımızda kısa vadeli borçlanma araçları fonlarının o tarihten bu yana yatırımcısına mevduatın 1-3 puan üzerinde getiri sağladığını söyleyebiliriz. Bu fonların yüzde 80 ortalama vadesi 90 güne kadar olan Hazine bonosu ve Özel Sektör Tahvilleri’nden (ÖST) oluşuyor. Bu nedenle düşen faiz ortamında bu fonların portföyünde 1-2 ay yüksek getirili borçlanma araçları bulunduğu için mevduatın üzerinde getiri sağlamayı sürdürüyor. Bunun tersine dönmesi için faizlerin yatay seyretmesi veya faizlerin yükselişe geçmesi gerekiyor. 0 takdirde bu fonlar yatırımcılarına mevduata göre daha düşük getiri sağlayacaktır. Bu nedenle ben riski sevmeyen mevduat müşterilerine bir süre daha kısa vadeli borçlanma araçlarını önerebilirim.
Esin Çetinel