Uyku Bozuklukları ve Uyku Eğitimi
Bebeğiniz ve çocuğunuz gece kesintisiz uyuyamıyorsa,
Sabah çok erken uyanıyorsa,
Gündüz uykuları düzensiz ve kısa süreliyse,
Gündüz veya gece uykuya geçişte zorlanıyorsa,
Gece ağlayarak ya da bağırarak uyanıyorsa,
Sallayarak, emzirerek ya da başka uyku destek aktiviteleri ile uyutuyorsanız,
Yeni doğan bebeğiniz sürekli ağlıyorsa,
Uyku düzeni ve rutininiz yoksa,
Hangi ayda kaç saat uyuması gerektiğini bilmiyorsanız,
Bebeğiniz/çocuğunuz kendi yatağında uyumuyorsa,
Gece ve gündüz beslenmeleri hakkında ne yaptığınızdan emin değilseniz
İnternational Parenting And Health İnstitute (ABD) Lisanslı Hamile ve Bebek Uyku Danışmanımız ile bunları çözelim. Tüm aile uykularına kavuşsun ve bebeğiniz huzurla büyüsün.
Serebral Palsi’li Çocuklarda Uyku Problemleri
Normal büyüme ve gelişme gösteren çocuklarda %5 civarında uyku bozukluğu görülmesine rağmen, SP’li çocuklardaki uyku problemleri, normal gelişim gösteren çocuklara oranla 4 kat daha sık gözlenmektedir.
Bu çocuklarda uykuyu başlatma ve devam ettirebilmede yetersizlik, düzensiz uyku uyanıklık geçişleri, uyku ile ilişkili solunum güçlükleri ve artmış gün içi uyku hâli olduğu bilinmektedir.
Normal olmayan kas tonusu, spastite, ağrı ve huzursuzluk uykuya geçişi zorlaştırmakla birlikte uykuda kalmayı da engelleyebilir.
Çocuğun bakıma ihtiyaç duyması ve ek problemleri nedeniyle bakım veren kişinin yükünü etkileyen önemli faktörlerden biri de çocuğun uyku düzenidir. Aynı zamanda bakım veren kişinin uyku kalitesinin çocuğun uyku bozukluğu ile ilişkili olduğu gösterilmiş olup, ek olarak bakım verenin depresyonu ile de bir ilişkisi içinde olacağı ortaya konmuştur.
Uyku düzeni sağlanmış Sp’li çocuklarda ise klinik seyrin daha iyiye gittiği, spastitenin azaldığı, Fizyoterapiye uyumun arttığı gözlenmiştir.
Uyku düzeni oluştururken Çocuk Nörologu ve fizyoterapisti ile duyusal açıdan eksiklerini ve ihtiyaclarını konuşmak, başarılı bir plan oluşturma da büyük önem taşır.
Sp’li çocuklarda duyusal gereklilikler göz önünde bulundurulmaz ise başarılı olmak pekte mümkün olmaz, Sağlıklı uyku alışkanlıkları oluşturmak için duyusal eksiklikleri, spastite, ağrı varsa afo vb durumların zorluğu göz önünde bulundurulmalı ve klinik seyre göre bir plan oluşturulmalıdır.
Epilepsi Tanısı olan Çocuklarda Uyku Eğitimi
Hem erişkinlerde hem de çocuklarda epilepsinin uyku üzerindeki etkisi belirgindir.
Epilepsi tanısı olan çocuklarda uykuya dalma zorluğu, uykuya başladıktan sonra sık uyanmaların olması ve gün içinde aşırı uyku hali en sık karşılaşılan şikâyetlerdir. Uzun süreli uykusuzluk sonucunda kronik yorgunluk, dikkat ve konsantrasyon eksikliği, huzursuzluk, sebepsiz ağlama da sıklıkla görülmektedir.
Uyku yetersizliğinin epilepsi nöbetlerini tetiklediği gerçeği uzun yıllardır bilinmektedir. Konuya ilişkin olarak özellikle uykunun REM aşamasındaki bozuklukların epilepsi ataklarını kolaylaştırdığı deneysel ve klinik çalışmalarla gösterilmiştir.
Uyku bozukluğunun varlığı epilepsinin prognozunu da olumsuz yönde etkileyebilir.
Anti-epileptik ilaçların uykuyu stabilize edici özellikleri bulunmaktır. Anti-epileptik ilaçlar sedatif özelliklerinden dolayı kısa uyanıklıkları baskılayıp uyku bölünmesini ve uyanmaları azaltırlar ve bu şekilde uykuyu normalleştirdikleri kabul edilmektedir.
Fakat bu ilaçların kötü tarafı ise;
sabah yorgunluğu ve uyanma güçlüğüne ve ayrıca gün içi aşırı uyku haline yol açtıkları bilinmektedir. Bu durumda çocuğun gündüz daha uzun uyuma, gece çok geç yatma gibi, gece-gündüz karmasasına yol açabilir.
Epilepsi tanısı olan çocuklarda, uyku düzeni sağlanırken davranışsal yöntem seçilse bile çok yavaş ilerlemek önemlidir.
Uykusuzluk epilepsiyi, Epileptik aktivitenin artması da uykusuzluğu tetikleyebileceği için bu kısır döngüyü olabildiğince hızlı ama soft bir şekilde değiştirmek gerekir.
Özel gereksinimli çocuklarda, tipik gelişimli çocuklardan çok farklı olan yöntemler ve yaklaşımlar kullanmak, Sağlıklı uyku alışkanlıkları kazandırırken çocuğun konforu ve ihtiyaçlarına öncelik vererek ilerlemek sürecin olumlu gidişatı için önemlidir.
Uyku eğitimi hangi yaşlar arası uygulanabilir?
Uyku öğretilebilen bir süreçtir. Aslında doğumundan itibaren yani 0-5 yaş arası tüm çocuklara uyku eğitimi verilebilir.
Özel gereksinimli çocuklara da uyku eğitimi uyguluyor musunuz?
Elbette. Her çocuk uyumayı öğrenir. Özel gereksinimli çocuklar da uyku bozukluğu, tipik gelişim gösteren çocuklara oranla daha fazladır. Aileler özellikle bu konu da daha çok yardıma ihtiyaç duyarlar. Deneyimlerimiz ve uzman eğitimlerimiz ile Türkiye’de özel gereksinimli çocuklarda uyku eğitimi süreciyle ilgilenen tek ekibiz.
Uyku eğitiminde hangi yöntemi uyguluyorsunuz?
Her bebek birbirinden farklıdır ve her bebeğin uyku eğitimine verdiği tepkide farklıdır. Bebeğinizin mizacına, tepkilerine, yaşına uygun bireyselleştirilmiş bir program hazırlanır ve uygulanır.
Uyku eğitimi ne kadar sürer?
Bu bebeğinizin yaşına ve kötü uyku alışkanlığına göre değişmektedir.Ortalama 2-3 haftalık bir süreci alır.
Uyku eğitiminde bebeğin yanında sadece anne mi olmalı?
Uyku eğitimini anne, baba, bakıcı, aslında bebek ile ilgilenen bebeğin tanıdığı herkes verebilir, destek olabilir. Tabi ki öncelikli tercihimiz anne veya babadır.
Uyku eğitiminde bebeğim ağlayacak mı?
Anne babaların en çok sorduğu soru budur. Kimse bebeğinin ağlamasını istemez ama bebeklerin/çocukların bizimle iletişim kurma, isyanını dile getirme şekli aslında ağlamadır. Uzun süredir sallanarak yada emzirerek uyumaya alışan bir bebek uyku eğitimin ilk günlerinde ağlayabilir. Zamanla uykuyu öğrenir ve ağlamalar biter.
Uyku eğitimin süresince hep evde mi olmak zorundayım?
Uyku eğitiminin ilk günlerinde bebeğin kendi yatağında uyumayı öğrenmesi önemlidir. En az 2 hf süreyle evinizde ve mevcut düzeninizde olmanızı istiyoruz. Eğitim bittikten ve bebek kendi kendine uyumayı öğrendikten sonra başka yerlerde uyuyabilirler.
Uyku eğitiminden kesin sonuç alabilir miyiz?
Unutmayın bu eğitimin başlıca kuralı kararlı ve istikrarlı olmaktır. Eğer uyku eğitimini anne ve baba kararlı ve istikrarlı bir şekilde uygularsa kısa sürede sonuç alacaksınız.
İPHİ/ABD Lisanslı Bebek ve Uyku Danışmanı, Hemşire Seda ÖZCAN