Bilimsel Adı : Chiroptera Takımına aittirler
Yaşam Alanı : Bütün dünya
Beslenme : Bir kısmı böcek, kelebek bir kısmı ise meyvelerle beslenir.
Ağırlık ve Boy :
Çoğalma :
Genel Bilgiler : Uçma yeteneğine sahip memelilerdir. Gruplar halinde, genelde ormanlık alanlarda bazen büyük parklarda da yaşarlar. El parmakları uzamış ve esnek uçma derisiyle çevrilmiştir. Birinci parmak kısa ve serbest halde olup, ucunda sivri bir tırnak taşır. Arka üyeler daha küçüktür ve uçlarında çengel şeklinde tırnaklar bulunur. Çoğu tür, bu tırnaklar yardımıyla, baş aşağı tutunarak uyur. Geceleri aktif olan bu canlıların kalça kemerleri, kısmen körelme gösterir. Koklama ve tat alma duyuları çok iyi gelişmiştir.
Beslenme tipleri ve diş yapıları çeşitlilik gösterir. Meyveyle beslenen türler haricinde, görme duyuları iyi gelişmemiştir. Çıkardıkları çok yüksek frekanslı ses dalgalarının, etraflarındaki cisimlere çarpıp geri dönmesi yardımıyla yönlerini bulurlar (ekolokasyon). Bu sesler, çoğunlukla insanlar tarafından duyulamaz. Bu nedenle, böcekçil yarasaların kulak kepçeleri çok iyi gelişmiştir. Sıklıkla tek yavru doğururlar ve yavru, anne tarafından bir süre taşınır.
Bazı önemli aileleri şunlardır:
1. Subordo (Alttakım): Megachiroptera (Büyük yarasalar)
Gözler büyüktür ve burunları uzamıştır. Bu görüntüyle başları, köpek başını andırır. Parmaklarda kuvvetlice tırnaklar bulunur. Çoğu bitkisel beslenir. Bazıları, çiçeklerin tozlaşmasını sağlar. Gececil yaşarlar.
1. Familia (Aile): Pteropodidae
Gözleri oldukça büyüktür, dış kulakları huni şeklindedir. Meyvelerle beslenirler.
2. Familia (Aile): Macroglossidae
Çiçek tozlarıyla beslendikleri için, dilleri uzun, yüzleri uzun ve sivridir. Vücutları küçük yapılıdır.
2. Subordo (Alttakım): Microchiroptera (Küçük yarasalar)
Kulakkepçeleri oldukça büyüktür. Yaprak şeklinde burun çıkıntıları bulunur. Böceklerle beslenirler ve üst köpekdişleri uzundur. Sürüngenler, küçük kuşlar ve diğer yarasalarla beslenen türleri de vardır. Yaşama ortamlarının nemli olması gerekir. Soğuk mevsimlerde, kış uykusuna yatarlar. Bazı türler göçücüdür.
1. Familia (Aile): Rhinolophidae (Nalburunlu yarasalar)
Burunları atnalı şeklinde, gözleri küçüktür. Kış uykusu sırasında serbest olarak baş aşağı sarkarlar ve uçma derisiyle bütün vücutlarını örterler. Böceklerle beslenirler.
2. Familia (Aile): Vespertilionidae (Düzburun yarasalar)
Burunları düz, gözleri küçüktür. Sadece böceklerle beslenirler.
3. Familia (Aile): Molossidae (Kuyruklu yarasalar)
Kuyrukları oldukça uzun, kulakları büyük ve köşelidir. Kanatları dar ve uzundur.
Diğer aileler: Rhinopomatidae (Kapak burunlu yarasalar), Emballonuridae (Serbest kuyruklu yarasalar), Noctilionidae (Tavşan yarasalar), Desmodontidae (Vampir yarasalar), vs.
Yağmur ormanları için yarasalar, yaşamsal önem taşır. Yarasalar, bu bölgedeki ağaçların polen ve tohumlarını taşıyarak yaklaşık yüzde 95’inin çoğalmasını sağlar.
Dünyadaki 1000’i aşkın yarasa türünden sadece 3’ü vampir yarasadır ve bunlar Latin Amerika’da yaşar. Vampir yarasalar insanlara saldırmazlar. Kümes hayvanlarını tercih ederler.
Avrupa’nın ve Türkiye’nin en küçük yarasası olan cüce yarasa sadece 5 gram ağırlığındadır.
Dünya üzerinde yaklaşık 4500 memeli türü bulunmaktadır ve bunların 1000’den fazlasını yarasalar oluşturur.
Yarasalar son derece iyi birer avcıdırlar. Çok az böcek kendilerini yarasalardan koruyabilecek bir sisteme sahiptir. Bu nadir canlılardan biri Amerika’da yaşayan ve yarasaların sonar frekansına uygunluk gösteren bir tür güvedir. Bu güveler, bir yarasanın yaklaştığını duyar duymaz, yarasaların kendilerini takip etmekte zorlanacağı “spiral” bir dalışa geçerek kendilerini yere atarlar. Bunun dışında bazıları da yaydıkları sinyalleri bloke etmeyi başarırlar ya da yarasayı kendilerinin yenilmez olduğuna inandıracak yüksek frekanslı sesler çıkarırlar. David Attenborough, Life on Earth, s.238 www.hayvanlaralemi.net
BULDOG YARASASI
“Balık yiyen” diye de tanınan Buldog yarasası, sivri tırnaklarını bir balık zıpkını gibi kullanır. Yarasa, av sırasında ayaklarını suya sokar. Suyu ayaklarıyla 90 cm. kadar tarar ve tırnaklarını zıpkın gibi kullanarak rastladığı balıklara saplar. Yakaladığı balığı çarçabuk ağzına götürür. Avını da uçarken yer ya da tüneğine dönene kadar yanaklarında bulunan keseciklerin içinde saklar. Hayvanlar Ans., C.B.P.C Publishing, Memeliler, s.36 www.hayvanlaralemi.net
POLEN YİYEN YARASALAR
Her canlı yaşadığı ortamın koşullarına ve sahip olduğu bedensel özelliklere göre farklı beslenme şekillerine sahiptir. Çünkü Allah her canlının rızkını benzersiz bir şekilde yaratandır. Doğadaki sayısız canlıdan sadece bir tanesi olan yarasaların bir türü çiçeklerden aldığı nektar ile beslenir. Fakat yarasalar gece yaşayan canlılardır. Bu nedenle gündüz açan çiçekler yarasaların işine yaramaz. Oysa yarasalar için özel çiçekler yaratılmıştır. Yarasalar tarafından döllenen çiçeklerin en önemli özelliği gece açan çiçekler olmalarıdır. Beyaz, yeşilimsi ve mor renklere sahip olan bu gece çiçekleri öyle güçlü bir kokuya sahiptirler ki gece uçan kör yarasalar onları kolaylıkla bulabilirler. Bu çiçekler ayrıca çok bol miktarda nektar da üretirler. Bu, yarasaların çiçekleri bulmalarını daha da kolaylaştırır. Gece çiçekleri de görüldüğü gibi genelde ağacın gövdesinde büyüyen balkabağı çiçeği gibi veya yapraklarını sarkıtan çiçeklerdir. Bu özellikleri onları yarasaların kolayca ulaşabileceği çiçekler haline getirir. Robert R. Halpern, Green Planet Rescue, s.26 www.hayvanlaralemi.net