Ülkemizde genel olarak en çok yakınılan konulardan biri, her konuda tekel oluşması ve bu tekellerin de yüzeysel şeyler sunması. Bu doğru bir yakınma mı? Maalesef evet. Öte yandan bunun çözümü ise bizlerde bitiyor. Çünkü tekel oluşumlar hiçbir zaman yıkıcı inovasyon yapmazlar. Bunun nedeni ise; insanları yıkıcı inovasyona alıştırdığınızda artık yıkıcılığı kaybolur, siz de sürekli -inovasyon uğruna- giderlerinizi artırmak zorunda kalırsınız. Dolayısıyla tekellerin yıkılması için çözüm aslında -az önce de söylediğim gibi- bizleriz. Bu basit bir motivasyon cümlesi değil, sahiden gerçek bu. ABD ve Avrupa başta olmak üzere dünyanın her yerinde üniversite öğrenciliğinden girişimciliğe-danışmanlığa geçen insanlara bakarsanız onların da çoğunun bunu “scout” mantığıyla gerçekleştirdiğini görebilirsiniz.
Konuyla ilgili detaya inmeden önce “scout”ın tam tanımını yapalım. İngilizce karşılığı gözlemek, gözlem gibi kelimeler olan “scout”ın daha çok futbol dünyasında genç ve parlak oyuncuları gözleme işine denildiğini söyleyebiliriz. Scoutlar dünyadaki çeşitli ülkelere giderken buradaki yetenekli ve keşfedilmemiş oyuncuları bulup ülkelerine getiriyorlar. İşte siz de bunu kendi alanınıza coverlayarak yapabilirsiniz. Örneğin, basketbolla ilgilenen bir iktisat mezunusunuz. Bu durumda scout’luk yaparak basketbol ekonomisi üzerine yapılan çalışmaları inceleyebilirsiniz. Şu anda Almanya’da pek çok büyük firma, basketbol ekonomisindeki gidişattan dolayı Almanya Basketbol Federasyonu’yla paydaşlık kurmanın hesaplarını yapıyor. Aynı durum Asvel sayesinde Fransa’da da yaşanmakta. Türkiye’deki problem ise, bu ekonomiyi sürdürülebilir olarak yürütecek bir sistemin olmaması. Mesela bir scout gibi hareket edip bu sistemleri Türkiye koşullarına entegre edebilirseniz fark yaratmanız mümkün. Paydaşları ve input-outputları (girdiler ve çıktılar) tam olarak belirleyebilirseniz bir süre sonra işlerin -hem sizin hem de Türkiye’deki basketbol ekonomisi için- rayına girdiğini göreceksiniz.
Bu örneğin her meslekte karşılığı mevcut. Zaten sektörler de bu şekilde gelişiyor aslında. Siz o yetenekli ve potansiyelli fikirleri alıp parlatıyorsunuz, eğer gerçekten önemli dokunuşlar yaptıysanız başkaları da ona telif/patent ödeyip sizden hak satın alabiliyor. Basketboldan tutun, elektrikli araçlarla birlikte değişmesi beklenen kompresör sistemleri ve CAD/CAM dünyasına kadar her şey dahil.