Doç. Dr. Mehmet TEMİZKAN
Ege Üniversitesi Türk Dünyası Araştırmaları Enstitüsü
TÜRKİYE TÜRKÇESİNİN YABANCI DİL OLARAK ÖĞRETİMİNDE METİN SEÇİMİ
Bilindiği gibi, Türkiye Türkçesi, yabancı dil olarak hem yurt içinde hem de yurt dışında öğretilmektedir. Türkiye Türkçesini yabancı dil olarak öğrenmek isteyen öğrencileri; Müslüman olmayan (Batılı...) öğrenciler, Müslüman olan, ancak Türk olmayan (Arap...) öğrenciler ve Türk dünyasına mensup öğrenciler olmak üzere kabaca üç grupta toplamak mümkündür.
Türkiye Türkçesinin yabancı dil olarak kullanılmasında kullanılacak kitap ve diğer materyallerin tek tip olması yerine, yukarıda belirtilen her grup için ayrı ayrı hazırlanmasında yarar vardır. Gramer konuları, elbette ortak olacaktır ve olmalıdır. Farklılık, seçilecek metinler yoluyla sağlanmalıdır. Bilindiği gibi, bir dil metinler üzerinden öğretilir. Metin seçimi, uzman kişiler tarafından ve titizlikle yapılmalıdır. Özellikle Türk dünyasına mensup öğrenciler için seçilecek metinlerde, her şeyden önce, onlara aynı milletin, aynı tarihin ve aynı kültürün çocukları olduklarını hissettirme özelliği, hatta şartı aranmalıdır. Bu, Dede Korkut, Ahmed Yesevî, Yunus Emre, Alî Şir Nevâyî, Fuzulî, Nasreddin Hoca ve Mahtumkulu... gibi "ortak" şahsiyetlerin günümüz Türkiye Türkçesine yapılmış başarılı aktarmaları kullanılarak sağlanabilir. Ortak eserleri, ortak şahsiyetleri tanıtan kısa metinler, kaleme alınabilir. Bir gezi yazısı örneği olarak, Bakü veya Taşkent'le... ilgili olanlar tercih edilebilir. Bir fıkra örneği olarak, neredeyse bütün Türk dünyasında tanınan Nasreddin Hoca'nın -mümkünse- bütün Türk dünyasında bilinen veya anlatılan bir fıkrasına yer verilebilir. Türk boylarının mizah tipleri tanıtılabilir ve bu tiplerden bir iki fıkra Türkiye Türkçesi ile kullanılabilir... Kitaplarda yer alacak fotoğraflar arasında, herkes tarafından tanınan kişi veya yerlerin fotoğraflarları tercih edilebilir. Bir çocuğun ders kitabında kendisini veya kendisine ait bir şeyi görmesi, aidiyet hissini güçlendirir; verilen mesajları benimsemesini de hızlandırır.
Bildiride, yabancı dil olarak Türkiye Türkçesi öğretiminde kullanılacak metinlerin seçimindeki kriterler üzerinde durulmaya ve gerekçeleriyle birlikte bazı metin önerilerinde bulunulmaya çalışılacaktır.
Tarih/Yer:
14.11.2017. (KAŞGARLI MAHMUT SALONU) . 11.15-11.30