Çocuklarda Obezitenin Önlenmesi
Yeterli ve Dengeli Beslenme
Çocukların beslenmeleri üzerine yapılan pek çok araştırma küçük yaşlardaki obezitenin, yanlış beslenme alışkanlıklarından kaynaklandığı göstermektedir. Büyüme, gelişme, sağlıklı, verimli, uzun bir yaşam için en önemli unsur, yeterli ve dengeli beslenmedir. Çocuklarda, sağlıklı büyüme ve gelişme için özellikle zeka gelişimi açısından yeterli ve dengeli beslenme elzemdir. Yeterli ve dengeli beslenme vücudu zinde tutmak için yeterliyken aşırı ve dengesiz beslenme, çocuğun sağlığını kötü yönde etkilemektedir. Doğru beslenme alışkanlığının çocuğa küçük yaştan itibaren kazandırılması oldukça önemlidir.
Çocuğun gereksinimi olan besin öğelerinin bir veya birkaçı yetersiz olarak alınırsa vücudun büyümesinin, gelişmesinin ve normal çalışmasının bozulduğu görülmektedir. Büyüme ve gelişme; fiziksel olgunluk, genetik yapı, hormonlar, çevresel şartlar, sosyoekonomik durum, kültür ve gelenekler gibi çeşitli unsurların etkisinde meydana gelen bir süreçtir. Bu süreçte çocuğun gelişimi için en önemli etken beslenmedir.
Çocukluk çağı beslenmesinde amaç; yeterli ve dengeli beslenmenin yanı sıra, zihinsel ve bedensel fonksiyonlar açısından, çocuğun duygusal ve sosyal hareketlerini de göz önünde bulundurarak çocukların iyi bir gelişim sağlamasıdır. Çocuklara, temel yiyecekler ve bunların besleyici değerleri dikkate alınarak beslenme uygulanması gerekmektedir. Günümüzde yüksek kalorili gıdaların devamlı olarak alınması, aşırı beslenmeyle birlikte tek taraflı gıda tüketimi, yanlış beslenme alışkanlığı olarak çocuklarda obezite gelişimini tetiklemektedir.
Çocukluk Çağında Obezitenin Nedenleri
Genetik eğilim, kültürel, çevresel ve davranışsal farklılıklar enerji alımı ile enerji harcaması arasındaki dengeyi bozarak obezitenin oluşumuna neden olur.
Araştırmalara göre ailede bir kişiden daha fazla obez birey olması çocukta obezite riskini artırır. Çalışmalar çocuklarda, özellikle ergenlik dönemine geçişte obezitenin görülme sıklığının yüksek olduğunu göstermiştir.
Enerji içeriği yüksek olan besinler, büyük porsiyonlu beslenme, fast food, şekerli içeceklerden oluşan kötü beslenmenin ve hareketsiz yaşamın obezite oluşumunda birer faktördür.
Çocukların günde 2 saatten fazla televizyon, video oyunları, bilgisayar ile zaman geçirmesi fiziksel aktiviteyi azaltırken, besin alımında artışa neden olur. Obezite sıklığı, 2 saatten daha fazla televizyon izleyen çocuklarda 1 saatten daha az televizyon izleyen çocuklara göre daha yüksek olarak saptanmıştır.
Süt çocukluğu dönemindeki hızlı ağırlık artışı çocukluk obezitesi riskinde artış ile ilişkili bulunmuştur. Vücut kitle indeksinin erken çocukluk döneminde (24-54 ay arası) 85. persentilin (Çocuk gelişim takibinde kullanılan çizelge değerleri) üzerinde olması 12 yaşında aşırı kilolu olabilme olasılığını 5 kattan fazla artırır.
Süt çocukları, çocuklar ve ergenlerdeki kısa uyku süresinin obezite gelişimi ile yakından ilişkisi var.
Çocukluk Çağında Obezitenin Önlenmesi
Obeziteyi önleyici stratejiler bebeklik döneminden itibaren uygulanmaya başlanmalıdır, annelerin en az 6 ay emzirmeleri teşvik edilmelidir. Çünkü anne sütü alan bebeklerde çocukluk döneminde obezitenin görülme sıklığı düşüktür.
Çocukların her yıl boy ve ağırlığı ölçülerek, vücut kitle indeksi hesaplanmalı, beslenme ve fizik aktivite durumları bir uzman tarafından değerlendirilmelidir. Önleyici davranışlar konusunda aile sürekli bilgilendirilmelidir.
Sağlıklı beslenme ve fiziksel aktivite konusunda bilgilendirilme, çocuk muayenelerinin rutin bir parçası olmalıdır. Çocuklar okullarda sağlıklı besinlere ulaşılabilmeli ve günlük fiziksel aktivitelerini yerine getirebilmelidir.
Obez çocuklarda diyet tedavisinin temel hedefi, günlük enerji alımı, karbonhidrat ve yağ tüketiminin dengelenmesi, yeme alışkanlığının düzenlenmesi ve kişinin yeterli, dengeli ve sağlıklı beslenmenin sağlanmasıdır.
Çocukların televizyon ve bilgisayar başında oturmaları değil, aktif ve günlük fiziksel aktivitelerini yapıyor olmaları gereklidir. Aktif olan çocukların kilo vermesinde, verilen kilonun korunmasında, komplikasyon riskinin azaltılmasında egzersiz yardımcı olmaktadır.
Çocukluk çağı obezitesinin tedavisinde; doktor, diyetisyen, çocuk gelişim uzmanı, hemşire ve psikoloğu içeren birçok branşın bir arada çalıştığı bir ekip çok önemlidir.