YÜZYILIN MALZEMESİ PLASTİKLER
Plastik reçineler hidrojen (H), oksijen (O) ve azot (N) olmak üzere karbonun [C] organik bileşimlerinden mineral, petrol, ahşap gibi doğal maddelerin ısı, basınç ve kimyasal etkiler ile polimerizasyon ve kondansasyon şeklinde molekül amorf yapılarının değişimi ve yeni bağlar yaratılması sonucu, doğada bulunmayan türler olarak meydana gelmiş, makromoleküler, organik esaslı maddelerdir.
Feyyaz Yücel
Plastik Malzemeler ve İşleme Teknolojileri Komisyonu Başkanı
Plastik Sektörünün Tanımlanması:
Termoplastik, termoset, elastomer/kauçuk ve kompozit malzemelerin üretim yöntemleri ile kimyasal ve fiziksel özelliklerinin incelenmesi, kimyasal yapıları ile mekanik özellikleri arasındaki ilişkinin araştırılması, anılan malzemelerin tasarımı, üretimi, geliştirilmesi, işlenmesi, test, kalite kontrol ve uygulama alanlarının belirlenmesidir.
2016 yılı verilerine göre toplam Dünya üretimi 335 milyon ton, Avrupa üretimi ise 60 milyon tondur. Üretimin %46’sı Çin ve diğer Asya ülkelerinde, %23’ü Avrupa ve Rusya’da ve % 24’ü Amerika kıtasında gerçekleşmektedir.
Avrupa çoğunluğu KOBİ’lerden oluşan 60.000 firma, 1.500.000 kişi istihdam ederek, 350 milyar € değerinde üretim yapmaktadır.
Türkiye, 150 ülkeye plastik mamulleri ihraç etmektedir. Yüzde 99’u KOBİ olan yaklaşık 11.000 işletmenin istihdam ettiği 300.000 çalışanı ile üretim değeri 35,5 Milyar USD ve mamul miktarı 10 milyon tona yaklaşmaktadır. İhtiyaç olan hammaddenin % 85’i dış kaynaklardan temin edilen üretimin %40’ı ambalaj, %22’si inşaat sektörüne aittir. Plastik ambalaj üretiminin büyük kısmı gıda sektöründe kullanılmaktadır. (Kaynak: PAGEV/PLASFED)
Neden Yüzyılın Malzemesi?
Geri dönüşümün yıldızı olan plastik, aynı zamanda yüzyılın malzemesi olarak kabul edilir. İngiltere’de Alexander Parkes tarafından icat edilen nitrocellulose bazlı celluloid malzemeden oluşan, 1856’ da patenti alınan ilk termoplastik malzeme “parkesine” 1862 yılında büyük takdir gördü ve sergilendiği “Uluslararası Büyük Londra Fuarı”nda mükemmellik ödülü kazanmıştır.
Meslekte Örgütlenme:
Bugünkü adı Plastik Sanayicileri Derneği (PAGDER) olan kurumun örgütlenmesi 1950 yıllarına dayanmaktadır. Süratle gelişen sektörün sorunlarına çözüm bulmak amacı ile sektör ve bölge sanayi dernekleri bir araya getirilerek PLASFED kurulmuş, böylece toplam üretimin %72’si PLASFED’i temsil eden derneklerin bulunduğu bölgeler içerisine alınmış ve sektör güçlendirilmiştir. İstanbul bölgesi toplam üretimin %49’unu gerçekleştirmektedir. Türk Plastik Sanayicileri Araştırma, Geliştirme ve Eğitim Vakfı (PAGEV) ise faaliyetlerini 1989 yılından bugüne sürdürmektedir.
Ülkemizdeki durum:
Sektörde çalışan başına kg. bazında yaklaşık Almanya’nın %97’si kadar üretmemize rağmen, «değer» olarak Almanya’nın %52’si kadarını elde edebilmekteyiz. Mevcut verileri incelediğimizde katma değeri ve marka değeri yüksek ürünler üretmemiz gerekliliği ortaya çıkmaktadır. Bunu gerçekleştirebilmek için teknoloji değerleri yüksek ürünler (örneğin elyaf takviyeli mühendislik plastikleri) v.b. işleyerek, daha hafif, daha sağlam, mekanik özellikleri yüksek, üretim ve montaj süresi kısa, özetle katma değerleri yüksek olan imalatlara yönelmeliyiz.
Hedefe ulaşılması için mühendislik plastikleri ve elyaf kullanımı uygulamalarının artması gerekmektedir. Bu da yeni teknolojilerin yakın takibi, eğitim, araştırma, geliştirme ve teknoloji transferi ile mümkün olacaktır.
Makina Mühendisleri Odası İstanbul Şubesi 29. Dönem’de kurulmuş olan “Plastik Malzemeler ve İşleme Teknolojileri” (PIT) komisyonumuz bilimsel tarafsızlığı ilke edinerek; kalkınan bir Türkiye özlemi içerisinde üyeleri ve sektör kuruluşları ile birlikte plastik sektörünün sorunları, plastik sektöründe hizmet veren üyelerin belirlenmesi ve bu alanda faaliyet gösteren kurum, kuruluş ve derneklerle birlikte çalışmalar yaparak mühendislik ilminin sektörde ön plana çıkarılması ve makina mühendislerinin sektöre üreten ve eğiten mühendisler olarak kazandırılmaları için çalışmalar yapmaktadır.
Somut hedeflerimiz:
-Plastik sektöründe katma değeri yüksek üretimler için araştırma yapılması ve yerli işbirliklerine fırsat tanınması,
-Makina Mühendisliği ve Plastik teknolojileri konusunda donanımlı eleman yetiştirmek amacıyla TMMOB/MMO kurumsal yapısı ile entegre eğitim çalışmaları ve yeterlilik kurslarının açılmasıdır.