Juventus Formaları: Fıno Alla Fıne*
1 Kasım 1897’de aslen Genoalı bir ailenin çocukları olan Eugenio ve kardeşi Enrico Canfari’nin önderliği ile Massimo d’Azeglio Dilbilgisi Okulu’nda, en büyüğü 17 yaşında olan toplam 13 kişilik bir öğrenci grubunun önderliği ile kurulmuş, Torino’nun medarı iftiharı olan Bianconeri’nin kuruluş hikâyesi ve formaları…
Kulübün ilk başkanı da olan küçük kardeş Eugenio Canfari, 1901 yılına kadar başkanlığını yaptığı kulübün ismini ilk olarak Sport-Club Juventus olarak belirlese de bu ismin, iki yıl kadar bir sürenin ardından, Foot-Ball Club Juventus olarak değiştirilmesi konusunda kulüp içinde mutabık kılındı. Ardından ilk olarak 1900 yılında İtalya Futbol Ligi’ne katılım sağlayarak profesyonel olarak faaliyete geçmiş oldu. İtalyan iş insanı ve aynı zamanda futbolcu da olan Alessandro ve Riccardo Ajmone-Marsan kardeşlerin kulübün mali yapısını düzeltmek ve sahip olduğu potansiyeli açığa çıkarmak amacıyla ortağı olduğu kulüp, mevcut antrenman sahasını bu sayede Piazza D’Armi’den Velodrome Umberto I’e taşımayı uygun gördü. İki kardeş, böylece kulübün daha yüksek standartlarda antrenman sahalarına sahip olmasına ve finansal olarak da daha yatırım yapılabilir seviyeye çıkmasına ön ayak oldular.
Kulübün ilk formaları, ilginç şekilde siyah kravatlı beyaz gömlekler olarak belirlendi. Bu görüntü, yaklaşık 2 yıl kadar sürdü ve akabinde diğer takımlardan daha ayırt edilebilir olması sebebiyle siyah pantolon üzeri pembe gömleklere geçiş yapıldı. Kulüp oyunculardan birisinin tedariğini sağladığı ve daha öncesinde pek de emsaline rastlanılmayan bu formalar, yaklaşık 3 sene boyunca, artık renkleri solana kadar kullanıldı. Bu durumun ardından kulüp, kurucu ortaklarından aslen İngiliz John Savage’ı ülkesi İngiltere’de Nottingham’daki bir yerel üreticiye yeni bir forma tedariği sağlama konusunda görevlendirdi. Ancak Savage’ın yeni formaları almak için sipariş verdiği Nottingham tekstil fabrikası, rivayete göre yapılması istenen formanın prototipini beyaz gömlek olarak anlayıp onu da bulamadığı için o bölgedeki futbol takımı olan Notts County’nin siyah beyaz çubuklu formalarından verebilirdi. Eline geçen ve pembe formalarla uzaktan yakından alakası olmayan bu çubuklu formaları kullanmak zorunda kalan Juve, kulübün o günden bugüne dek kullanacağı iç saha forma renk ve tasarımının ilk örneklerine sahip olmuş oldu. Yani bugün giyilen siyah beyazlı çubuklu forma, aslında rengi atan ve Notthingham tekstil fabrikası tarafından hangi renk olduğu anlaşılamayan, beyaz görünümlü fakat aslen pembe renkteki formaların tedarik edilememesinin ardından mecburen kullanılan bir kültürü simgelemektedir.
İlk şampiyonluğunu kazandığı yıl olan 1905’te kulüp logosu şekillenmeye başladı. 19. yüzyılda şehir isminden de esinlenilerek üzerinde Hristiyan bir din adamının meşhur sözü olan “Non coronabitur nisi qui legitime certaverit” yazılı olan siyah beyaz çubuklu ve oval formda bir logo belirlendi. Türkçeye “Tacı kabul etmeyip kuralına göre oynamayan” olarak çevirebileceğimiz bu Latince sözün bulunduğu logo, kulübün kurumsal anlamdaki ilk amblemi olarak kabul edilmektedir. 1921’de logonun bazı kısımları modernize edilerek futbol takımını temsil etmesi amacıyla futbol topu eklenmesi gündeme geldi. Fakat bu düşünceden, uygulamaya geçmeden hemen vazgeçilmek zorunda kalındı. Sebebi ise, o dönemlerde diğer futbol takımları tarafından da çokça tercih edildiği üzere, İtalyan gazeteci Carlo Bergoglio tarafından önerilen kulübün bir hayvan figürüyle tasvir edilmesi fikriydi. İşte Bergoglio’nun “zebra” önerisi ile birlikte hem logoya hem de rumuza önemli bir ekleme yapılmış oldu. Zebra figürü logoya, Zebralar lakabı da Juventus’u betimlemek için literatüre girdi. 1923 yılında İtalyan otomotiv devi FIAT grubunun kurucusu olan Giovanni Agnelli’nin torunu Edoardo Agnelli tarafından Agnelli ailesine katılan kulüp, o tarihten 20. yüzyıl sonlarına dek, dönemin moda anlayışıyla paralel olarak ufak dokunuşlarla revize edilerek 2000’lerin ortalarına kadar bildiğimiz klasik Juventus logosuna yavaş yavaş erişmiş oldu. Burada 1977-89 arası dönemi ayrı tutmalıyız. Çünkü bu iki yıl arasında kulüp logosu yalnızca bir zebra figürü ve İtalya şampiyonluklarını simgeleyen iki adet yıldızdan ibaretti. 1989’daysa tekrar oval formdaki klasik logolarının modern bir haline dönüş yapmış oldu.
Yıllar itibariyle çubuklu formaları asıl formunu bozmadan ve aslına bakılacak olursa çok da değiştirmeden her sene iç saha forması olarak kullanan kulüp, bu şekilde Bianconeri (Siyah Beyazlılar) lakabının da hakkını vermekteydi. 1979’da İtalya Futbol Federasyonu (FIGC) tarafından yapılan değişiklikle beraber, formalarda üretici ve sponsorlara izin verilmişti. Bu değişikliğin ardından Juventus’un Kappa üretimi Ariston sponsorlu forması da tarihte yerini almış oldu.
2000 yılına kadar uzanan Kappa&Juventus ortaklığı, yaklaşık 21 sene sürmesiyle dünya tarihindeki en uzun süreli kulüp ve forma anlaşmalarından birisi olarak kabul edilmektedir. 2000 yılından sonra yine başka bir İtalyan markası Lotto 2003 yılına kadar La Vecchia Signora’nın[1] (Yaşlı Kadın) forma üreticisi olmuştur. 2003-2014 yılları arası Nike bu sorumluluğu üstlenmiş, 2014’te ise bayrak bu kez Adidas’a geçmiştir. Alman menşeili üretici, 2020 yılı itibariyle hala Juventus’un resmi forma tedarikçisidir.
* * *
Yüz seneyi aşkın tarihi ve formaları olan bir kulüp için en güzel formalarını seçmek epey zor olsa da, sıra geldi son 20-30 yıllık süre zarfında giydikleri formalardan oluşan en beğendiğim Juventus formalarına.
5- 2005-2006 İç Saha Forması
2006 yılındaki Calciopoli skandalı öncesi Juventus’un resmiyete dökülmeyen şampiyonluğunun forması. Kollardaki çubuklar, Juventus logosunun tam ortada olup, sarı renkte Nike swoosh‘u ve ligin son şampiyonunu gösteren Scudetto armasının biraz altında yer alması formanın alametifarikalarından. Forma; güzelliği ve sahadaki başarılı sonuçlar kadar o sezonun ardından takımın küme düşürülmesiyle skandalın forması olarak da akıllarda kaldı. Elbette sonraları haklı olduklarını iddia ettikleri epey güçlü argümanları da var. Ancak hala daha Serie A geçmişinde o sezonun şampiyonu Internazionale Milano olarak gözüküyor.
(Skandalın patlak verdiği 2005-2006 sezonunun şampiyonu Inter ilan edilirken; şampiyonluğun Juventus’tan alınıp yerine de herhangi bir şampiyonun tescil edilmediği sezon ise 2004-2005 sezonudur.)
4- 2011-2012 Deplasman Forması
1897 yılından 1987 yılına kadar kulübün neredeyse unuttuğu renk olan pembe, kulübün 90. yılında tekrar görücüye çıkmıştı. Ardından 1997’de 100. yıl forması ve 2003-2004 sezonunda tonunu tam tutturamasalar da Nike üretiminde çıkan kuruluş formasının yeniden yorumlanmasının ardından gelen dördüncü pembe formanın ta kendisi. Forma üzerinde dikkat çeken yıldız deseni ise ilhamını Juventus’un Şampiyonlar Ligi’ni son kez kazandığı 1995-1996 sezonundaki kolları yıldızlı mavi formasından alıyor.
3- 1992-1994 İç Saha Forması
İki yıl üst üste giyilen ve 1990 yılında o dönemki transfer bonservis ücreti rekorunu kıran Roberto Baggio ile beraber 1992-1993 sezonunda UEFA Kupası’nı da kazanan forma. Görselde UEFA Kupası’nı kazanan Juventus’un 10 numarası Baggio, aynı yıl UEFA tarafından yılın oyuncusu ödülüne layık görülürken ödülünü taraftarları ile kutluyor. Forma en başta sadeliği, sponsorları ve Juventus’u temsilen iki yıldızı ile hemen göze çarpıyor. Bir hatırlatma, ön paneldeki Kappa logosu yeşil renkte. Çok alakasız dursa da formaya epey hareket kattığını söyleyebilirim.
2- 1997-1998 Yüzüncü Yıl Forması
Kuruluşunun 100. Yılını kutlayan Juventus, o dönem çok kaliteli işler yapan sponsoru Kappa ile ilk renklerini taşıyan harika bir alternatif formaya sahip oldu. Kuruluş hikayesini ve ilk renklerini yazının başında anlattığım pembe rengin tonu, ilk formaları olan mercan rengi birebir yansıtıyor. Yaka uzantısında yer alan ve aslında ilk formalardaki kravatı temsil eden siyah şerit ve üzerindeki JuveCentus yazılı 100. yıl logosu ise formanın niye özel olduğunu gözümüze iyice çarpıyor.
1- 1999-2000 İç Saha Forması
Yalnızca siyah beyazlılar için değil değil, herkes için 1990’lar denilince akla gelen ilk formalardan. Kendi öznel değerlendirmeme göre konuşayım, kulübün 100. yıl çubuklu formasından çok daha güzel ve akılda kalıcı. Formanın sadeliği üzerine kollardaki peşi sıra Kappa logoları apayrı bir hava ve imaj katmış. Kappa’nın bu uygulaması, o dönemde ve daha sonraları ürettiği birçok formada da karşımıza çıkıyor. Bu forma, Zinedine Zidane’ın ve Juventus’un şimdilik giydikleri son Kappa üretimi Juventus forması olarak da zihinlerde yer ediniyor. O sezonun sonunda Lotto ile anlaşan Juventus, 2001 yazında ise Fransız süperstarı 77 milyon avro karşılığı La Liga devi Real Madrid’e yollayacaktı.
*Bu liste tamamen yazarın şahsi görüşlerine göre oluşturulmuştur.
* Başlıktaki fino alla fine, ”sonuna kadar” anlamına gelen Juventus sloganıdır.
[1] La Vecchia Signora: Juventus Latince gençlik anlamına gelir. Bu tanım aslında bir ironidir, anlamının karşıtı olarak, aslında Juventus kelimesindeki gençlik anlamına bir göndermedir. Takma adın “Lady(Signora)” kısmı ise taraftarların kulübe duydukları sevgi ile ilgilidir. Bu takma ad, kulübün genç oyuncularının artık tecrübeli hale geldiği 1930’larda popülerlik kazanmıştır.
Bunlar da ilginizi çekebilir;