Fitre vermesi gereken kişileri belirtmekten önce fitrenin ne olduğu bilinmelidir. Fitre, birtakım temel ihtiyaçlarının dışında mala, mülke veya servete sahip olan İslam inancına sahip kişilerin kendileri ve kendileriyle birlikte bakmakla yükümlü ve sorumlu olduğu kişiler için yerine getirmek zorunda olduğu bir çeşit mali ibadettir.
Bu mali ibadetin dini açıdan maksadı Müslümanlar arası yardımlaşmaya, tüm Ramazan boyunca tutulan oruçların, edilen niyetlerin kabul edilmesine, ölüm söz konusu olduğunda kabir azabından kurtulmaya yardımcı olmaktır. Fitre, Ramazan Bayramı’ndan birkaç gün öncesiyle Bayram Namazı sürecinin aralığında ödenmesi gereklidir ki ihtiyaç sahibi de Bayram Namazı’ndan sonra ihtiyacını bu fitre ile karşılamalıdır.
Fitre Verecek Kişide Aranan Şartlar
Fitre vermesi uygun düşecek kişilerin sahip olması gereken birkaç şartlar vardır. Bu şartları dört ana madde altında sıralamak mümkün.
1) İhtiyaç fazlası mal varlığına sahip olmak: Müslüman bir bireyin mal varlığı kendi ihtiyaçlarını aşıyorsa fitre vermesi gereklidir.
2) İslam dinine mensup olmak: Fitre, İslam dinine özel bir durumdur. Bu nedenle yalnızca İslam inancına mensup Müslüman kişiler bu eylemi gerçekleştirmek zorundadır.
3) Yetişkin ehliyetinde olmak: Ergenliği atlatmış, aklı melekeleri yerinde ve aklı başında bir birey olmak. Davranışlarının doğuracağı sorumluluğun bilincinde olabilmektir.
4) Sorumlu olunan kişilere bakmakla yükümlü olmak: Bakmakla mükellef olunan kişilerin ihtiyaçlarını ve bakımını aksatmadan bu kişilerin de sorumlu olduğu mali ibadetlerinin yerine getirilmesidir.
Fitre Kimlere Verilmelidir?
Fitreyi kimlerin vermesi, hangi şartlara sahip olunması gerektiğinden hemen sonra fitrenin kimlere verilmesi gerekildiği sorusu akıllara gelmektedir. Fitre kimlere verilmelidir ve kime verileceği nasıl öğrenilir? Öncelikle fitre denilen bu fıtır sadakası yalnızca fakir kişilere yapılır. Temelde bu sadakanın verilecek kişinin fakir olması vardır ve amca, dayı, hala, teyze, kuzen gibi akrabalara da verilmesinde herhangi bir mahsur yoktur.
Aileden ya da çevreden bazı kişilerin fitrelerini vermek için de vekil olunabilir ve bu fitreleri ayrı ayrı vermek yerine toplu bir şekilde hepsi birden verilebilir. Tam tersi durum için de vekalet gerçekleştirilebilir. Fakir kişinin vekaleti de alınabilir ve fakir kişinin onayıyla fitre vekalet sahibinin istediği ve de arzula ettiği bir yere harcanabilir.
Geçmiş senelere ait verilmeyen fitrelerin de verilmesi kaza kapsamına girmekle birlikte verildiği takdirde kazası gerçekleştirilmiş olunur. Kazası gerçekleştirilen fitrelerin sorumluluğu da kalkmış olur.
Seferi olunduğu için ya da herhangi bir özür sebebi dahilinde oruç tutulamasa bile fıtır sadakası mutlaka verilmelidir.