“Eğer kriz aşamasında değilseniz, kriz öncesi aşamayı yaşamaktasınız, bu yüzden ufukta görülebilecek bir kriz için hemen hazırlık yapmalısınız.” Bireysel veya kurumsal anlamda sürekli karşı karşıya kaldığımız öngörüsü mümkün olmayan kriz kavramını ele almak istiyorum. Peki, kriz nedir? en etkili kriz yönetimi nasıl olmalıdır?
Bu içeriği, gerek bireysel anlamda gerekse iş yaşantım içerisinde fazlasıyla karşılaştığım krizler neticesinde edindiğim tecrübelerden dolayı yazıyorum.
Baştan şunu belirtmek istiyorum.
Bu içeriği oluşturma aşamasında çok fazla araştırma yaptım. Genelde kriz ve kriz yönetimini Devletler, şirket ve işletmeler açısından ele aldıklarını gördüm. Ben ise kriz ve kriz yönetimini makro düzeyde olduğu kadar mikro düzeyde de ele almaya çalışacağım.
Başarılı bir yöneticide bulunması gereken özelliklerin başında gelen kriz yönetimini sadece ulusal veya uluslararası boyutlarda Devletlerin veya İşletmelerin yaşadığı sorunlara karşı aldıkları önlem ve buldukları çözümler olarak görmemek gerekiyor.
Hayatımızın her alanında ve her aşamasında yönetim faaliyeti içerisindeyiz. Bundan dolayı kriz yönetimi hepimiz için çok önemli bir beceridir. Bu sebeple kriz yönetimi konusunu spesifik anlamda değil de en genel bakış açısıyla ele almayı her türlü kriz karşısında en azından neler yapılırsa en etkili kriz yönetimi gerçekleşir. Bunu anlatmaya çalışacağım.
Kriz Nedir?
En etkili kriz yönetimi yapabilmek için önce kriz nedir? sorusunu yanıtlamış ve krizi anlamış olmamız gerekiyor. Çünkü bir şeyin sınırlarını ve çerçevesini bilirsek çok doğru adımlar atabilir ve daha doğru çözümler bulabiliriz.
Fransızcada “Crise” olarak yazılan kriz, TDK’ya göre altı farklı anlama karşılık gelmektedir.
1. İsim, tıp alanında Bir organda birdenbire ortaya çıkan fizyolojik bozukluk, akse:
2. İsim, Bir kimsenin yaşamında görülen ruhsal bunalım.
3. İsim, Bir şeyin çok kıt bulunması durumu.
4. İsim, Bir şeye duyulan ani ve aşırı istek.
5. İsim, ekonomi alanında Çöküntü.
6. İsim, mecaz anlamı Bir ülkede veya ülkeler arasında, toplumun veya bir kuruluşun yaşamında görülen güç dönem, bunalım, buhran:
Kriz, birdenbire ortaya çıkan, önceden öngörülemeyen, beklenmedik ve olağandışı bir durumu ifade eder. Tanımlardan anlaşılacağı üzere kriz. öngörülemeyen ve beklenmedik zamanda ortaya çıkar. Öyle ya da böyle hepimiz mutlaka bir şekilde kriz anına rast gelmişizdir.
Yaşadığımız krizlere örnek verecek olursak:
Doğal afetler, siyasi krizler, ekonomik krizler, sağlık krizlerinin yanı sıra aile içi krizleri, arkadaşlar arasındaki kavgalar dahi krizlere örnek verilebilir.
Bu ve buna benzer her türlü krizi en asgari kayıpla atlatabilmek hatta bu krizleri fırsata dönüştürebilmek için her durumda olduğu gibi krizi de iyi yönetmek gerekir.
İyi yönetilemeyen her türlü krizin sonucu olumsuz olacaktır. Düşünün, Devleti yönetiyorsunuz. Dünyayı saran bir ekonomik kriz var. Doğru adımlar atmadığınız her an ülke vatandaşı olumsuz anlamda etkilenecektir.
Keza, bir iş yeri yönetiyorsunuz. İş yeriniz yoğun yağıştan etkilendi ve iş yeriniz ciddi boyutlarda su aldı. Doğru adımlar atamadığınız her an iş yeri donanımsal anlamda ciddi düzeyde kayıba uğrayacağı gibi aynı zamanda iş yeri çalışanına kadar herkes bu süreçten olumsuz etkilenecektir.
Bireysel veya kurumsal anlamda ortaya çıkan herhangi bir krizi akılcı yöntemlerle birlikte iyi planlama ile kolay atlatılabileceğini düşünüyorum.
En Etkili Kriz Yönetimi Nasıl Olmalıdır?
Yukarıda da bahsetmeye çalıştığım üzere krizin bir çok çeşidi ve türü bulunmaktadır. Kriz yönetimi her durum ve olayda ufak, tefek farklılıklara sahip olsa da genel anlamda uygulanması gerekenler aynı diyebilirim. “Nasıl yani” dediğinizi duyar gibiyim. Hemen anlatayım.
Kriz yönetimi en genel anlamda üç aşamadan oluşmaktadır. Bunlar tedbir, müdahale ve değerlendirme aşamaları diyebilirim. En temel bu üç aşamanın daha somutlaşması için detaylandırmak istiyorum.
Tedbir ile ilgili söylenen çok anlamlı ve çok güzel sözler var. Bunlardan en hoşuma gideni: “İnsanı deprem öldürmez. Kötü binalar öldürür.” Tedbiri ne kadar güzel anlatıyor. Değil mi?
Müdahale aşaması ile ilgili çok güzel bir hikaye anlatayım.
Bir gün büyük bir orman yanıyor. Herkes olayın bir tarafından tutmuş yangını söndürmek için bir şeyler yapmaya çalışıyor. O sırada herkesin gözüne bir serçe takılıyor. Bu serçe, uzun uzun gidiyor gagasına uzak bir yerden su alıyor yangına döküyor. Yine uzun uzun uçuyor ve sonrasında geliyor. Yine gagasında bulunan bir damla suyu yangına döküyor. Bir kişi dayanamıyor. Serçeye soruyor serçe serçe sen ne yapıyorsun. Senin yaptığın su ne olacak getirdiğin su hem az hem de çok uğraşıyorsun diye soruyor. Serçenin cevabı çok güzel “benim elimden gelen bu, elimden geleni yapmaya çalışıyorum.” diyor.
En önemli aşamalardan birisi olan değerlendirme aşaması ise tecrübeyi ve öğrenmeyi içermektedir. Bu aşama yani değerlendirme, krizin sonuçlarından elde edilen deneyimi ifade eder. Gelecekte oluşabilecek yeni krizlere ışık tutar.
Yusuf TOKMUÇ-Kariyer ve Gelişim Blogumda: Kriz Nedir? En Etkili Kriz Yönetimi Nasıl Olmalı? konusunu anlatmaya çalıştım. İçeriği beğendiyseniz daha fazla kişiye ulaşması için paylaşmayı, içeriğe katkı sunmak isterseniz de aşağıda yer alan yorum bölümüne fikir ve görüşlerinizi bırakmayı unutmayın.